ویکیپیدیا ckbwiki https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%BE%DB%8E%DA%A9 MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter میدیا تایبەت وتووێژ بەکارھێنەر لێدوانی بەکارھێنەر ویکیپیدیا لێدوانی ویکیپیدیا پەڕگە وتووێژی پەڕگە میدیاویکی وتووێژی میدیاویکی داڕێژە وتووێژی داڕێژە یارمەتی وتووێژی یارمەتی پۆل وتووێژی پۆل دەروازە لێدوانی دەروازە ویکیپرۆژە لێدوانی ویکیپرۆژە ڕەشنووس لێدوانی ڕەشنووس TimedText TimedText talk مۆدیوول لێدوانی مۆدیوول Event Event talk 0 46 1575122 1546960 2026-04-14T09:15:21Z InwordsTeam 75606 ناوی سەرۆک کۆماری نوێی عێراقمان زیاد کرد هەروەها ناوی سەرۆکی نوێی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق 1575122 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی_وڵات |ناو_فەرمی = کۆماری عێراق |ناو_خۆماڵی = جُمْھُوریَّة العِرَاق |ناوی_باو = عێراق |ئاڵا_وێنە = Flag of Iraq.svg |نیشانی_نەتەوەیی_وێنە = Coat of arms of Iraq.svg |دروژمی_نەتەوەیی = |سروودی_نیشتمانی = «نیشتمانی من» |سروودی_پاشایی = |نەخشە_وێنە = Iraq in its region.svg |نەخشە_سەردێڕ = |پایتەخت = [[بەغدا]] |latd= | latm= | latNS= = |longd= | longm= | longEW= = |شار_گەورەترین = [[بەغدا]]، [[مووسڵ]]، [[بەسرە]]، [[ھەولێر]] |زمانەکان_فەرمی = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی کوردی|کوردی]] |زمانەکان_ناوچەیی = |جۆری_زمانەکان = |ڕەگەز_گرووپەکان = |جۆری_دەسەڵات = |پلەی_سەرۆک١ = [[سەرۆککۆماری عێراق|سەرۆک کۆمار]] |ناوی_سەرۆک١ = [[نزار ئامێدی]] |پلەی_سەرۆک٢ = [[سەرۆک وەزیرانی عێراق|سەرۆک وەزیران]] |ناوی_سەرۆک٢ = [[محەممەد شیاع سوودانی]] |پلەی_سەرۆک٣ = [[پێڕستی سەرۆکەکانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|سەرۆک پەرلەمان]] |ناوی_سەرۆک٣ = [[هەیبەت حەلبوسی]] |جۆری_وەرگرتنی_دەسەڵات = سەربەخۆیی |زانیاریی_وەرگرتنی_دەسەڵات = |ڕووداوی_سەربەخۆیی١ = لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی١ =١ی تشرینی یەکەم ١٩١٩ |ڕووداوی_سەربەخۆیی٢ = لە [[شانشینی عێراق]] |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٢ =٢٣ی ئاب ١٩٢١ |ڕووداوی_سەربەخۆیی٣ = لە [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]] |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٣ =٣ی تشرینی یەکەم ١٩٣٢ |ڕووداوی_سەربەخۆیی٤ = لە [[دامەزراندنی کۆمار]] |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٤ =١٤ی تەممووز ١٩٥٨ |پلە_ ڕووبەر =٤٣٨٣١٧ |ڕووبەر_ک. م. ٤گ = ١٦٩٢٣٤ |مەزەندەی_ژمارەی_دانیشتووان = ٤٥٬٣٩٠٬٤١٥ |پلە_مەزەندەی_دانیشتووان = ٣٥ |ساڵی_مەزەندەی_دانیشتووان = ٢٠٢٣ |سەرژمێریی_دانێشتوان = ٤٥٫٤٠٧٫٨٩٥ |ساڵی_سەرژمێریی_دانێشتوان = ٢٠٢٤ |چڕیی_دانیشتووان_ک. م. ٤گۆش = ٢٦٨ |پلە_چڕیی_دانیشتووان = |دراو = [[دیناری عێراقی]] |کۆدی_دراو = IQD |کاتی_ناوچەیی = +٣ |قەرەبووی_کات = |لای_لێخوڕین = ڕاست |پاشگر_دۆمەین = [[.iq]] |کۆدی_تەلەفوون = +٩٦٤ }} '''عێراق'''<ref>(http://www.maajim.com/dictionary/عراق) من موقع المعاجم (http://www.maajim.com/)، واطلع علییە فی 10 مایو 2016، وجاء ڕسم الکلمة ھکذا العِرَاق {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نسخة مؤرشفة|ناونیشان=https://www.maajim.com/dictionary/عراق|ڕێکەوتی سەردان=4 أکتوبر 2020}}</ref> بە فەرمی '''کۆماری عێراق'''<ref>[https://www.iraqipresidency.net/ رئاسة جمهورية العراق] {{Webarchive}}</ref> ({{بە عەرەبی|جُمْهُوريَّة العِرَاق}}) [[جیھانی عەرەب|وڵاتێکی ڕۆژھەڵاتی نێوەڕاستە]]، و بەپێی [[دەستووری عێراق]] بە [[کۆمار|کۆمارێکی]] [[پەرلەمان]]ی [[فیدرالیزم|فیدراڵی]] دادەنرێت،<ref>المادة (1): جمھوریة العراق دولة اتحادیة واحدة مستقلة ذات سیادة کاملة، نظام الحکم فیھا جمھوری نیابی (برلمانی) دیمقراطی.</ref> لە نۆزدە پارێزگای [[دی فاکتۆ]] (پارێزگای نۆزدەھەم [[پارێزگای ھەڵەبجە|ھەڵەبجە]]یە)، پایتەختەکەی بریتییە لە [[بەغدا|بەغدا]]. دەکەوێتە [[ڕۆژاوای ئاسیا]]<ref>[https://www.luventicus.org/alxrajt/ehsia/gnubehsia.html خریطە جنوب آسیا: البلدان وعواصم] {{Webarchive}}</ref> و یەکێکە لەو وڵاتانەی دەکەوێتە [[کەنداوی فارس]]ی. لە باشوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ [[کووەیت]] و [[عەرەبستانی سعوودی]]،<ref>[https://arabic.cnn.com/middleeast/2014/01/12/saudi-iraq-history العراق والسعودیة.]</ref> لە باکوور (هەرێمی کوردستان) لەگەڵ [[تورکیا]]،<ref>[https://www.el-balad.com/943392 منورات ترکیة علی الحدود العراقیة] {{Webarchive}}</ref> لە [[ڕۆژاوا]] لەگەڵ [[سووریا]] و [[ئوردن]]<ref>[https://www.alarabiya.net/ar/arab-and-world/syria/2014/01/05/داعش-یسعی-إلی-تأسیس-دولة-علی-الحدود-السوریة-العراقیة.html "داعش" یسعی لتأسیس دولة علی حدود سووریا والعراق] {{Webarchive}}</ref> و لە [[ڕۆژھەڵات]]ەوە لەگەڵ [[ئێران]]، ئەندامی دامەزرێنەری [[کۆمکاری عەرەبی]]<ref>[https://www.arableagueonline.org/ جامعة الدول العربیة] {{Webarchive}}</ref> [[ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی|ڕێکخراوی کۆنفرانسی ئیسلامی]]<ref>[https://www.oic-oci.org/oicv2/states/ الدول الاعضاء] {{Webarchive}}</ref> و [[ئۆپێک]]ە. زۆربەی زەوییەکانی وڵاتەکە لە ئێستادا دەکەوێتە [[ھەرێمی ئاناتۆلیای باشووری ڕۆژھەڵات|ناوچەی]] [[مێزۆپۆتامیا|میزۆپۆتامیا]] و ناوچەکە یەکەم ناوەندی شارستانییەتی لە [[جیھان|جیھاندا]] لەخۆگرتبوو کە دەکەوێتە نێوان ڕووباری [[دیجلە]] و [[فورات]] کە [[شارستانێتی]] [[سۆمەر|سۆمەرییە]]. ھەروەھا شوێنەواری سۆمەرییەکان لە ئێستادا دۆزرایەوە ویلایەتی [[کووەیت|کووێت]]<ref>[https://www.kuwaitarchaeology.org/ الآثار الموجودة فی جزیرة فیلکة] {{Webarchive}}</ref> [[بەحرەین]]<ref>[https://www.theregister.com/2010/12/09/ancient_dilmun_garden_eden_gulf_lost_civilisation/ الآثار السومریة 1] {{Webarchive}}</ref><ref>[https://hindunet.org/hindu_history/sarasvati/html/artefacts.htm الآثار السومریة 2] {{Webarchive}}</ref> و [[ئەھواز]] لە [[ئێران]]. مێزۆپۆتامیا پەیوەندی لەگەڵ [[شارستانێتی|شارستانییەتە]] کۆنەکانی [[میسر]] و [[ھیندستان]] ھەبووە.<ref>[https://hindunet.org/hindu_history/sarasvati/html/artefacts.htm اتصالات الحضارات القدیمة ببعضھا] {{Webarchive}}</ref> زۆر وڵات و شارستانییەتی فەرمانڕەوایەتیی عێراقیان دەکرد، گرنگترینیان بریتین لە سۆمەری، ئیمپراتۆرییەتیی بابلی نوێ، [[ئاشوور]]ی، [[ماد]]، [[ئیمپراتۆریەتیی سلووکی]]، [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی]]، [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمانی]]، [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانییەکان]]، مەناتیرە، خەلافەتی ڕەشیدون، [[دەوڵەتی ئەمەوی|ئەمەوی]]، [[خەلافەتی عەباسی|عەباسی]]، [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|ئیمپراتۆرییەتیی مۆنگۆل]]، [[سەفەوییەکان|سەفەوی]]، ئەفشارد، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] پاشان لەژێرفەرمانی [[شانشینی یەکگرتوو]]، پاشان [[شانشینی عێراق]]، یەکەم ڕژێمی کۆماری، پاشان [[ڕژێمی بەعس|کۆماری ژێر دەسەڵاتی بەعس]]، پاشان دەسەڵاتی ئۆرھا (ئاوەدانکردنەوەی عێراق<ref>[http://alarabnews.com/alshaab/GIF/16-01-2004/a2.htm امریکا لا ترید عراقا آمنا وھذا ھو الدلیل:] {{Webarchive}}</ref>)، و دەسەڵاتی [[ھاوپەیمانیی دەسەڵاتی کاتی لە عێراق|کاتی ھاوپەیمانی]]، پاشان [[حکوومەت]]ی کاتی عێراق، پاشان حکوومەتی ڕاگوزەر، لە کۆتایدا کۆماری پەرلەمانی فیدراڵی لە عێراق. ژمارەی دانیشتووانی کۆماری عێراق [[ساڵ|لە]] ساڵی ٢٠٢٠بە نزیکەی ٤٠٬١٥٠٬٠٠٠ کەس خەمڵێندراوە، کە بە (٥٠٫٥٠٪) بۆ پیاوان و (٤٩٫٥٪) بۆ ژنان دابەشکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=العراق: عدد السکان یتجاوز 40 ملیون نسمة&nbsp;|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/ar/الدول-العربیة/العراق-عدد-السکان-یتجاوز-40-ملیون-نسمة/2107332|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref> ڕێژەی [[عەرەب]] لە ٧٥–٨٠٪، کوردیش ١٥–٢٠٪ پێکدەھێنن لەکاتێکدا ئەوانەی کە ماونەتەوە (٥٪) [[ئاشوورییەکان|ئاشووری/سریا/کادان]]، [[تورکمانی عێراق|تورکمان]] و کەمینەکانی دیکەن، ئایینی زۆرینەی دانیشتووانی عێراق [[ئیسلام]]ە و ڕێژەکەیان دەگاتە ٩٥٪ی دانیشتووان.<ref name="مولد تلقائیا10">Casey, p.</ref><ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html The World Factbook] {{Webarchive}}</ref> کەمینە ئایینییەکان دەگەنە ٥٪ی دانیشتووان، کە زۆرینەیان [[کریستیان|خاچ پەرست]] کلدانن، ئایینەکانی دیکەش ھەن وەک ئایینەکانی مەندایی، [[ئێزدی]]، [[جوولەکایەتی|جوولەکە]]، [[یارسان]]ی، و [[ئایینی بەھایی|بەھایی]]. سەبارەت بە نەتەوەکانی عێراقیش بریتین لە [[عەرەب]]، [[کورد]]، [[تورکمان]]، [[ئاشوورییەکان|ئاشووری/سوریای/کلدانی]]، [[فەیلییەکان|کوردی فەیلی]]، کوردی ئێزدی، [[شەبەک|کوردی شەبەک]]، کوردی یارسانی (کاکەیی)، جوولەکە، [[چەرکەس]]ی عێراقی، [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] عێراقی، [[دۆم|کاولییە]] (ڕۆمای عێراقی)، [[ئایینی بەھایی|بەھایی]]. عێراق وڵاتێکە پێکھاتەی زەوییەکەی جۆراوجۆرە؛ لە [[کێو|شاخ]] و [[دۆڵ]] و [[دارستان|دارستانەکانی]] [[باکوور]]ی عێراق و بەتایبەتی لە [[ھەرێمی کوردستان|ناوچەی کوردستان]]، تا گردەکانی زنجیرەی [[زنجیرەچیای حەمرین|گردەکانی حەمرین]] و لە دەشتە دەشتە بەپیتەکانی نیشتووی نێوان ڕووبارەکانی [[دیجلە]] و [[فورات]]ەوە تا [[بیابان]]ە وشکەکانی وەک: [[بیابانی سووریا]] و [[بیابانی عەرەبی|عەرەبی]]. چەندین دەریاچەی دەستکرد لە عێراقدا ھەن، وەک دەریاچەی تارتار، ئەلڕەزازا و ئەوانی تر، ھەروەھا دەریاچەی سروشتی ھەیە، وەک دەریاچەی سەوا لە بیابانی سەماوە لە [[پارێزگای موسەنا]]. [[پێغەمبەر]] [[ئیبراھیم]] لە عێراق لەدایکبووە، و خاکی چەندین پێغەمبەرە وەک [[یوونس]]، [[حیزقیل|حەزەقیل]]، [[دانیال]]، [[عوزەیر]]، [[ناحوم]]، حەنینا [[ئادەم]]، [[نووح]]، [[ھوود]]، [[ساڵح]]، [[زول کیفل]]، [[سولەیمان|سلێمان]]، و [[ئەیووب]] (ھەموو ئەمانە بەپێی بوونی مەزارگای ڕاستەقینە و سەرچاوە ئیسلامی و [[کریستیان|خاچ پەرست]] و [[جوو|جووەکان]])، و خاکی زۆرێک لە ئیمامەکانی موسڵمانانی [[سوننە]] و [[شیعە]]ن، وەک [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب]]، [[حوسێن کوڕی عەلی]] و [[عەبباس کوڕی عەلی|براکەی]]، [[محەممەد کوڕی حەسەن ئەلمەھدی]]، [[عەبدولقادری گەیلانی]]، [[ئەبووحەنیفە]]، و خاکی مەزارگای زۆرێک لە منداڵانی [[ئیمام]]ەکانی [[شیعە]] و [[ھاوەڵان|ھاوەڵانە]] وەکو [[سەلمانی فارسی]] و [[تابعین|شوێنکەوتووانی]]. لەڕووی جوگرافیاوە [[کەنداوی فارس]]ی تاکە بەندەری دەریایییە بۆ عێراق بۆ [[جیھان]]، بەو پێیەی درێژی کەنار دەریاکانی عێراق نزیکەی ٥٨ کیلۆمەتر دەبێت، ھەروەھا بەندەری ئوم قەسر لە [[بەسرە]] یەکێکە لە گرنگترین بەندەرەکانی عێراق کە ڕووی لە [[کەنداو]] کردووە.<ref>[https://www.arab-tourismorg.org/index.php/about-organization/states-members?id=318 میناء أم قصر المنفذ الخلیجی الوحید للعراق] {{Webarchive}}</ref> ڕووبارەکانی دیجلە و فورات لە باکووری عێراقەوە بەرەو باشووری تێدەپەڕن، کە بنەمای سەرھەڵدانی یەکەم ناوەندی شارستانی بوون لە جیھاندا کە بە [[مێزۆپۆتامیا]] ناودەبرێت، لەسەر دەستی [[ئەکەد|ئەکەدییەکان]] و [[سۆمەر|سۆمەرییەکان]] و [[ئاشوور|ئاشوورییەکان]] و [[بابل|بابلییەکان]]. لەنێو ئەو بەرھەمانەی کە شارستانییەتی مێزۆپۆتامیا بەرھەمی ھێنابوو داھێنانی پیت بوو لەلایەن [[سۆمەر|سۆمەرییەکانەوە]] بوو.<ref>[https://www.arab-tourismorg.org/index.php/about-organization/states-members?id=318 السومریون أول من اخترع الکلمات] {{Webarchive}}</ref> و دەرکردنی یەکەمین [[یاسا]]ی نووسراو لە [[مێژووی مرۆڤایەتی]]دا، لەوانە ئەوەی لە سەرچاوە مێژوویییەکاندا بە کۆدی [[یاساکانی حامۆرابی|حامۆرابی]] ناسراوە، لە سەرچاوە مێژوویەکان ئاماژە بەوەدراوە کە پێدەچێت عێراق خاوەنی یەکەم مۆزەخانەبووبێت لە جیھان بە ناوی ئەنگاڵدی-نانە<ref name="anzovin">Anzovin, item # 1824, p. 69 ''The first museum known to historians (circa 530 BCE) was that of Ennigaldi-Nanna, the daughter of Nabu-na'id (Nabonidus), the last king to Babylonia.''</ref><ref name="Casey">Casey, p.</ref><ref name="Harvey">Harvey, p. 20 ''Princess Ennigaldi-Nanna, collected antiques from the southern regions of Mesopotamia, which she stored in a temple at Ur – the first known museum in the world. ''</ref><ref name="Leon">Leon, pp. 36–37 ''...the first known museum.''</ref> زۆربەی سنوورە مۆدێرنەکانی عێراق لە ساڵی [[١٩٢٠]] لەلایەن [[کۆمەڵەی نەتەوەکان|کۆمەڵەی گەلانەوە]] داڕێژراون، کاتێک زەوییەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆرییەتیی عوسمانی]] بە [[پەیمانی سیڤەر]] دابەشکرا. عێراق خرایە ژێر دەسەڵاتی [[شانشینی یەکگرتوو]] لە ناوچەیەک کە پێی دەگوترا ژێرفەرمانیی [[شانشینی یەکگرتوو]] لە عێراق. لە [[١٩٢١|ساڵی ١٩٢١]] دەسەڵاتی [[پاشایەتی]] دامەزرا و [[شانشینی عێراق]] لە [[١٩٣٢|ساڵی ١٩٣٢]] سەربەخۆیی لە [[شانشینی یەکگرتوو]] بەدەستھێنا. لە [[١٩٥٨|ساڵی ١٩٥٨]]، دەسەڵاتی پاشایەتی ڕووخێنرا و کۆماری عێراق دامەزرا. [[حیزبی بەعسی عێراق|پارتی بەعسی عێراق]] لە [[١٩٦٨|ساڵی ١٩٦٨]] تا [[٢٠٠٣]] فەرمانڕەوایەتیی عێراقی کرد. دوای ئەوەی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] و ھاوپەیمانەکانی لە ساڵی ٢٠٠٣دا عێراقیان داگیرکرد، بەعس لە دەسەڵات دوورخرایەوە، پاشان حکوومەتێکی نوێی عێراق پێکھێنرا کە لە [[٢٠٠٥|ساڵی ٢٠٠٥]] ھەڵبژاردنی فرەیی پەرلەمانی ئەنجامدا. بوونی ئەمریکا لە عێراق لە [[٢٠١١|ساڵی ٢٠١١]] کۆتایی ھات،<ref name="cnn-dec11">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://edition.cnn.com/2011/12/17/world/meast/iraq-troops-leave/index.html|سەردێڕ=Deadly Iraq war ends with exit of last U.S. troops|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> بەڵام [[سەربزێویی عێراق (٢٠١١–٢٠١٣)|یاخیبوونی عێراق]] بەردەوام بوو و چڕتر بووەوە دوای ھاتنە ناوەوەی کۆمەڵێک [[تیرۆریزم|تیرۆریست]] لە [[سووریا]] و لەکاتی [[شەڕی ناوخۆیی سووریا|شەڕی ناوخۆی سووریا]]دا؛ و ٤٥٠ سەربازی ئەمریکی لە [[١٠ی حوزەیران]]ی [[٢٠١٥]] ڕەوانەی عێراق کران.<ref name="مولد تلقائیا2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Gordon|یەکەم=Michael|سەردێڕ=In Shift, U.S. Will Send 450 Advisers to Help Iraq Fight ISIS|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2015/06/11/world/middleeast/us-embracing-a-new-approach-on-battling-isis-in-iraq.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[نیویورک تایمز]]|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref>دوای ڕووخانی [[ڕژێمی بەعس]] لە عێراق کێشە و ناکۆکی لەسەر چۆنییەتی پێکھێنانی حکوومەتی نوێی عێراق دروست بوو؛ بۆیە سیستەمی پشکپشکێنە (لەسەر بنەمای [[ڕێباز]] و [[پارت]])پەیڕەوکرا. لە ساڵی [[٢٠١٤]] ژمارەیەک پارێزگا و ناوچەی عێراق کەوتنە دەست [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|ڕێکخراوی تیرۆریستی داعش]]، بۆیە [[شەڕ]]ی ڕزگارکردنی ناوچەکان لە چنگی داعش سەریھەڵدا و لە [[٩ی کانوونی یەکەم|٩ی کانوونی دووەمی]] ٢٠١٧ ھەموو ئەو ناوچانەی کە لەلایەن ڕێکخراوەکەوە کۆنترۆڵکرابوون ئازادکران. لە [[١ی تشرینی یەکەم]]ی [[ساڵ|٢٠١٩]] چەندین خۆپیشاندان و ناڕەزایەتی گەورە ئەنجامدرا. [[عادل عەبدولمەھدی]]، سەرۆکی حکوومەتی چوارەمی پەرلەمانی عێراق لە [[٣٠ی تشرینی دووەم]]ی [[٢٠١٩]] نامەی دەستلەکارکێشانەوەی لە پۆستەکەی پێشکەش کرد، دواتر وڵات لە [[٢٢ی کانوونی یەکەم]]ی ھەمان [[ساڵ]]دا چووە دۆخێکی بۆشایی دەستوورییەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الفراغ الدستوری وغیاب السلطة&nbsp;|ناونیشان=https://iraqi-forum2014.com/اللجان/اللجنة-القانونیة/الفراغ-الدستوری-وغیاب-السلطة/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}{{بەستەری مردوو|url=https://iraqi-forum2014.com/اللجان/اللجنة-القانونیة/الفراغ-الدستوری-وغیاب-السلطة/ |date=ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> و بۆشایی دەستووری لە [[٧ی ئایار]]ی [[٢٠٢٠]] بە پێکھێنانی [[حکوومەتی مستەفا کازمی|حکوومەتی کاتی مستەفا کازمی]] بۆ بەڕێوەبردنی عێراق بۆ ماوەیەکی کاتی کۆتایی ھات. لە [[١٠ی تشرینی یەکەم]]ی [[٢٠٢١]]، [[ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ٢٠٢١|ھەڵبژاردنی پێشوەختە]] ئەنجامدرا، بەڵام پێکھێنانی حکوومەت دواکەوت، بەو پێیەی ئەندامانی پەرلەمانی عێراق تا [[٢٧ی تشرینی یەکەم]]ی [[٢٠٢٢]] [[حکوومەتی محەممەد شیاع سوودانی|حکوومەتی نوێیان]] پێکنەھێنا، واتە زیاتر لە ساڵێکی تەواو دوای ھەڵبژاردنەکان. == مێژووی عێراق == {{سەرەکی|مێژووی عێراق}} عێراق لە مێژوودا بە وڵاتی دوو ڕووبار ناسراوە مێژووی ئەم ناوچەیە بۆ ١٠ ھەزار ساڵ زیاتر دەگەڕێتەوە خاوەن میژوویەکی زۆر دوور و درێژە سۆمەرییەکان ئەکەدییەکان ئاشوورییەکان بابلییەکان لە نەتەوە دێرینەکانی ئەم وڵاتەن خاوەنی شارستانییەتییەکی بەرز بووە لە مێژووی خۆیدا چەندین جار تووشی داگیرکاری و ھێرشی نەتەوەکان بووەتەوە لە سەردەمە جیاوازەکانی ئەمەش بەھۆی بوونی شوێنی عێراق وەک ناوچەیەکی جوگرافی گرینگ. ھەریەکە لە ساسانییەکان سەفەوییەکان عوسمانییەکان مەغۆلەکان مەمالیکەکان ئینگلیزەکان بۆ ماوەیەکی زۆر فەرمانڕەواییان لە عێراق کردووە دوایین ھێرش بۆ سەر عێراق لەلایەن ڕێکخراوی داعشەوە بوو کە توانی بۆ ماوەی سێ ساڵ چەندین ناوچەی گرینگی عێراق داگیر بکات. === دەسەڵاتی سۆمەرییەکان و ئاشوورییەکان === {{سەرەکی|سۆمەرییەکان|ئاشوورییەکان}} [[سۆمەر]]ییەکان دەسەڵاتی زۆریان ھەبوو لە خوارو ناوەڕاستی عێراقی ئێستادا، لە سەروەش گەلانی تری لێ دەژیان. لە سەردەمی ئامورابی لە ١٧٥٠ بۆ ١٧٩٢ پێش زایین لەگەڵ زۆربەی بەشەکانی تری یەکتریان گرت و بابلیشیان بە پایتەخت دانا، لە سەروشەوە ئاشورییەکان خەریکی بازرگانی بوون لەگەڵ [[ئاسیا]]دا. لە ١١٠–٥٠٠ پێش زایین [[بابل]] بەڕێوە دەچوو لەلایەن ڕۆژھەڵاتە ئاسیایییەکان، لە سەرو شەوە ئاشورییەکان دەمێکی باش دەسەڵاتیان ھەبوو تا ئەوکاتەی [[مووسڵ]] لەلایەن بابلییەکان و [[ماد|مادەکان]] (کوردەکان) لە ساڵی ٦١٢ پێش زایین دەستی بەسەردا گیرا. === دەسەڵاتداری فارسی === {{سەرەکی|ئێرانی مەزن}} بابل لەژێر دەسەڵاتی فارسدا (ئێران) بوون تا ئەو کاتەی [[ئەسکەندەری مەزن|ئەسکەندەری گەورە]] گرتی و پایتەختەکەی لە ڕۆژھەڵاتی خوارووی [[بەغدا]]ی ئێستادا بوو. === گرتنی عێراق لەلایەن عەرەبەوە === دوای وەفاتی [[محەممەد]] لە ساڵی ٦٣٢ خەلیفەی یەکەم [[ئەبووبەکر]] ھێرشێکی کرد دژی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانییەکان]] و ڕۆما. ئەوە بوو خواروی عێراقیان داگیرکرد و [[خالید کوڕی وەلید|خالیدی کوڕی وەلید]] سەرکردەی ھێرشەکە بووە. لە ساڵی ٦٣٤–٦٤٤ زایینی لەژێر دەسەڵاتی [[خەلیفە]]ی دووەم [[عومەری کوڕی خەتتاب|عومەر]] ھێزی خۆیان لەم دوو شارە کۆکردبوووە و [[مووسڵ]]یش لەژێر دەسەڵاتی ساسانییەکان دەرھێندرا و لە نەھاوەندیش دۆڕان بەم شێوەیە عەرەبەکان دەسەڵاتیان لە ڕۆژ ئاوا و ناوە ڕاستی [[ئێران]] ھەبوو بێجگە لە تەواوی عێراق. پەیوەندی لە نێوان عەرەبە مسوڵمانەکان و خەڵکی ناوچەکە باش پەرەی سەند. === ھاتنی ئەمەوییەکان بۆ عێراق === {{سەرەکی|دەوڵەتی ئەمەوی}} دوای کوشتنی خەلیفەی سێیەم [[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمان]] لە ساڵی ٦٥٦ ئاڵۆزی پەیدا بوو لە ناو خەلیفەکاندا. لە بەسڕە لە ساڵی ٦٥٦ کێشە دروست بوو لە ناو مسوڵماناندا. ئیمامی ئەلی لە ساڵی ٦٦١دا شەھید کرا. ھەر دوای ئەو فەرماندەی موئاوییە لە سووریا بانگەوازی خەلافەتی خۆی کرد، ئەو بوو بەیەکەم خەلیفە لە [[دەوڵەتی ئەمەوی|ئەمەوییەکان]] کە پایتەختەکەی دیمەشق بوو. لە ساڵی ٦٨٠ یەزید ھاتە سەر دەسەڵات دوای مردنی موئاوییە ئەوەش بوو بەھۆی ناڕەزایی چەند گرووپێک و کەسێک لەوانە کوڕی دووەمی ئیمامی ئلی، حوسێن، کە لە پێشەوەی نارەزایەکان بوو. لە [[کەربەلا]] ئیمامی حوسێن لەگەڵ نزیکەی ٢٠٠ ئەسحابە شەھید کران. === خەلافەتی عەبباسی === {{سەرەکی|خەلافەتی عەبباسی}} لەکاتی [[دەوڵەتی ئەمەوی|خەلافەتی ئەمەوی]]دا گەلێک کودەتا لە عێراق کران یەکێک لە نەوەکانی مامی پێغەمبەر عەباس (ئەبو موسلیم) کەپشت گیرییەکی زۆری ھەبوو لەلایەن ئەو ھێزانەی کە دژی خەلافەتی ئەمەوی بوون بەتایبەتی لەلایەن [[شیعە]]کانەوە. لە ساڵی ٧٤٧ ھێزی دەبوو موسلیم لە یەکیاندا لەگەڵ ئەمەوییەکان ئەوە بوو سەرکەوتن و عێراقیان گرت و بوو بە یەکەم خەلافەی عەباسییەکان لە بەغدا. لەژێر دەسەڵاتی حەوت خەلافەتی یەکەمی عەباسیدا بەغداد بوو بە سەنتەری دەسەڵات، لەوێ زانست و فەیلەسوفی و ڕۆشنبیری و بازرگانی گەشەیەکی چاکی کرد. خەلافەتی عەباسی دەسەڵاتی جگە لە عێراق و [[ئیسپانیا]] و [[باکووری ئەفریقا]]، [[سووریا]]، [[کەنداوی فارس|کەنداوی عەرەبی]]، [[ئێران]] و گەلێک ناوچە لە [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەراست]] و [[ھیندستان]] گرتەوە. لە ساڵی ٩٤٥ بەغدا داگیرکرا لەلایەن بویودییەکان کە شیعە بوون. لە ساڵی ١٠٥٥ تورکەکان ([[دەوڵەتی سەلجووقی|سەلجووقییەکان]]) کە سوننی بوون دەستیان بە سەر بیودەکاندا گرت. لەلایەن عەباسییەکانەوە سەرکردەی سەلجوقییەکان توغریل بەگ بەناوی پادشای ڕۆژھەڵات ناو دەبرد. لەژێر دەسەڵاتی سەلجوقی بە سەرکردایەتی مالیک شا فەرمان ڕەوایەتی خۆی گەورە کرد بۆ ڕۆژھەڵاتی دەریایی ناوەڕاست و ئاسیای بچووک و گەلێک بەش لە کەنداوی فارس. لە ھەمان کاتدا عێراق لە پێشکەوتندا بوو لەبارەی ڕۆشنبیری و زانستیدا لە دوای مردنی مالیک ویلایەتەکە ھەڵوەشایەوە. === ھاتنی مەغۆلەکان === {{سەرەکی|ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل}} لە ساڵی ١٢٥٨ مەغۆلەکان ھێزی داگیرکەری خۆیان بەرەو بەغدا کەوتوونەڕێ و داگیریان کرد. نەوەی [[چەنگیزخان]]، [[ھۆلاکۆ خان|ھولاکۆ]]، دەستی کرد بەلەسێدارەدانی ئاخیر خەلیفەی عەباسی؛ و مرۆڤی زاناولێزان، نیگارکێش، [[شاعیر|ھۆنەر]] و مرۆڤی بە ئایینی لەسێدارەدان ھەروەھا شتەکانی لێتێکدان. عێراق بەڕێوە دەچوو لە [[تەورێز]]ەوە لە ئێران. دوای سەرکردەی [[مەغۆل]] ئەبووسەعید لە ساڵی ١٣٣٥ مرد، فەرماندەی جەلایل دەسەڵاتیان گرتە دەست لە عێراق تا ئەو کاتەی سەرکردەیەکی مەغۆلەکان [[تەیموورلەنگ]] بوو، بەغدای لە ساڵی ١٤٠١ داگیرکردەوە؛ و زۆر لە خەڵکانی ئەوێی لە سێدارەدا. لەماوەی ساڵی ١٤٠٠دا عێراق لە بارێکی ڕامیاری ئاڵۆزدا بوو لەڕووی [[ئابووری]] و ژیانی کۆمەڵایەتی. === سەفەوی و عوسمانی === {{سەرەکی|سەفەوییەکان|عوسمانییەکان|مەمالیکی عێراق}} لە سەرەتای ١٥٠٠ عێراق داگیرکرا لەلایەن تورکیا و فەرمانرەوای شیعەی تورکی ([[سەفەوییەکان]]). لە ساڵی ١٥٣٤ عێراق داگیرکرایەوە لەلایەن ئیسلامە سونییەکانی عوسمانی کە [[ئەستەمبوڵ]]یان پایتەخت بوو. لە عێراق سێ ناوچە دروست بوو بەغدا، [[مووسڵ]] و [[بەسرە]]، کە بەڕێوە دەچوون لەلایەن سێ پاشاوە کە [[سوڵتان]] لە ئەستەمبوڵ بۆخۆی دەست نیشانی کرد بوون؛ بەڵام عوسمانییەکان وڵاتەکەیان بەشێوەیەکی کەم و کوڕی و بێسەرووبەر بەڕێوە دەبرد بۆیە سەفەوییەکان لە ساڵی ١٦٢٣ توانیان عێراق بگرنەوە. لە ساڵی ١٦٣٨ دیسانە کە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] بە سەرکردەی عوسمان [[مورادی چوارەم|مرادی چوارەم]]، ھەرسێک ناوچەکەیان گرتنەوە. عوسمانییەکان لە عێراق بوون تا ساڵی ١٩١٨ بەڵام لە زۆر کاتدا، و لە زۆر شوێندا ناوچەی سەربەخۆ ھەبوو. لەوانە کوردەکان فەرمان ڕەوای بابان دەسەڵاتی خستە ژێر دەستی خۆی لە سەرووی عێراق لە کۆتای ١٦٠٠ دا. لە ناوچەکانی بەسڕەدا زۆر ناوچە بە دەست [[شێخ]]ەکانی ناوچەکەدا بوون. لە ساڵی ١٧٠٤ حەسەن پاشا لە بەغدا سەرکردایەتییەکی ناوچەی دامەزراند، کە تا ساڵی ١٨٣١مایەوە. لە کۆتای ١٨٩٠دا و لە سەرەتای ١٩٠٠ کێبڕکێی گرنگی [[بەریتانیای مەزن|بەریتانییەکان]] و [[ئەڵمانیا|ئەڵمانییەکان]] لە عێراق بوو. ئەڵمانییەکان ڕێگایان پێدرا بوو لەلایەن سوڵتانەوە لە [[ئەستەمبوڵ]] کە ھێڵی شەمەندەفەر ڕاکێشێ بۆ بەغدا. ئەوەش لەلایەن بەریتانییەکانەوە وەکوو دژایەتییەک دەبینرا دژی دەسەڵاتی خۆیان لە ھیند و [[ئەفغانستان]]. === جەنگی جیھانی یەکەم و عێراق === {{سەرەکی|جەنگی جیھانیی یەکەم}} بەریتانییەکان لە شەڕی جەنگی جیھانی یەکەم وردە وردە عێراقی خستە ژێر دەسەڵاتی خۆیان. لە کۆنفرانسی ئاشتی لە پاریس لە ساڵی ١٩١٩ عێراق بوو بە ژێر دەستەی بەیتانیا؛ و بڕیارەکەش جێبەجێ کرا لە ساڵی١٩٢٠. بەریتانییەکان بڕیاریاندا کە عێراق بکەن بەمەلیکییەت و [[فەیسەڵی یەکەم|مەلیک فەیسەڵیان]] دانا. مەلیک فەیسەڵ کە ھاوپەیمان بووە لەگەڵ بەریتانییەکان دژی تورکەکان. ناوچەی مووسڵ بوو بە پرسیارێکی ئاڵۆز لە نێوان عێراق و تورکیادا، بەڵام ([[نەتەوە یەکگرتووەکان|نەتەوەیەکگرتووەکان]]) کردیان بە خاکی عێراق لە ساڵی ١٩٢٥. لە جیاتی ئەوە بەریتانیا داوای لە عێراق کرد لە بڕیارێک کە لە ساڵی ١٩٢٣دا واژووکرا بوو کە بۆ ماوەی چوار ساڵ بەریتانیا لەوێ بمێنێتەوە بەڵام دەیان ویست زیاد بکرێت بۆ ٢٥ ساڵ و پارێزگاری لە کوردەکان بکەن لە عێراق. دەسەڵاتی ڕامیاری لە عێراق ھاتەدەستی عەرەبی سونی کە مایەتی، مەلیک فەیسەڵ سونی بووە و و بوونی ئەو چووەتەوە سەر ئایلەی ھاشمی. عەرەبی شیعەی زۆرینە دەسەڵاتی لێ کەم کرایەوە لەڕووی کۆمەڵایەتی و [[ئابوور]]یدا بەڵام کوردە سونییەکەمایەتییەکان دەسەڵاتی ڕامیاری خۆیان پتەوتر کرد. === سیستمی پاشایەتی عێراقی === سەربەخۆ بوونی پاشایەتی لە عێراق لە ساڵی ١٩٣٢ دانی بەرەسمی پێدانرا، لە ساڵی ١٩٣٣ مەلیک فەیسەڵی یەک مردو کوڕەکەی غازی ھاتە جێگای ئەو. غازی کێشەیەکی گەورەی ھەبوو لەگەڵ کوتلە ئایینییەکان و کەمەنەتەوەیەکان. غازی لە کارەساتێکی ئۆتۆمبێلدا لە ساڵی ١٩٣٩ گیانی لە دەست دا؛ کە فەیسەڵی دوو منداڵبوو بۆیە ئامۆزایەکی خۆی، [[ئەمیر]] ئەبدوڵڵا دانا بە مەلیک [[نووری سەعید]] کە ھاورێیەکی مەلیک فەیسەڵ بوو دەسەڵاتی وەزیرایەتی تەواوی لە دەستدا بوو لە سەردەمی پاشایەتیدا عێراق یەکێک بوو لە دامەزرێنەرەکانی نەتەوەیەگرتووەکانی عەرەب لە ساڵی١٩٤٥ و ھەمان ساڵ بوو بە ئەندام لە وڵاتە یەگرتووەکان. عێراق دژی پلانی دابەشکردنی [[فەلەستین]] بوو لە وڵاتە یەکگرتووەکان و بەشداری بەھێزی چەکداری شەڕی عەرەب و [[ئیسرائیل]] کرد لە ساڵی ١٩٤٨. بەرھەمھێنانی نەوت زیادی کرد و بۆڕی نەوت بۆ [[لوبنان]] و [[سووریا|سووریا]] دروست کران لە نێوان ساڵەکانی ١٩٤٩ بۆ ١٩٥٢، ئەوەش بۆ ھۆی پەرەسەندنی ئابووری وڵاتەکە. ئەو ھێزانەی کە دژی ڕژێم بوون زۆر بەخێرایی لە زیاد بووندا بوون، بەھۆی ناڕەزای دژی ڕژێم و بەڕازی نەبونی ھاوبەشیکردنی ڕژێم لە پەیمان نامەی بەغدا لە ساڵی ١٩٥٥. ھەروەھا لە بەر ئەوەی ڕژێمی نووری کەوتبووە پارە خواردن و بەرتیل خواردن و خەڵکی ڕامیاری دژ بە ئەو ئازارو [[ئەشکەنجە]] دەدران. لە ساڵی ١٩٥٨ کودەتایەک دژی مەلیکایەتی فەیسەڵی دوو نووری سەعید بەرپا بوو کە ناوی بە شۆڕشی ١٤ی ئەیلوول دانرا. لە کودە تایەکەدا مەلیک فەیسەڵی دوو، و ئەمیر ئەبدوڵڵا کوژران و نووری سەعید لە ڕێگای ھەڵاتندا کوژرا. === سەردەمی کۆماری لە ١٩٥٨ === لە ساڵی ١٩٥٨ سەردەمی مەلیکایەتی ڕووخا و وڵاتی عێراق دروست بوو و [[عەبدولکەریم قاسم]] ھاتە سەر دەسەڵات. قاسم بانگەوازی بیروڕای ئازادی دەکرد و پەیماننامەی بەغدای لە ساڵی ١٩٥٩ ھەڵوەشاندەوە. قاسم، بارزانی بانگ ھێشت کردەوە بۆ خاکی عێراق لە وڵاتی دەربەدەری [[یەکێتیی سۆڤیەت]]ی ئەوکاتە. قاسم لە سەرەتادا ھاریکاری دەکرا لەلایەن عەرەبەکان و شوعییەکان ھەروەھا سەرۆک ھۆزەکانی کورد وەک [[بنەماڵەی بارزانی|بارزانی]] لە فەرمانڕەوایەتیی خۆیدا؛ بەڵام ئەو ھاریکارییە زۆر تەمەنی کورت بوو. گرژی لە نێوان قاسم و بارزانی دا دروست بوو لەسەر بەڕێوە بردنی [[ئۆتۆنۆمی]] کوردستان. ھەروەھا لەگەڵ کۆمۆنیستەکان بارو دۆخی ئاڵۆز بوو تاوای لێھات قاسم لەکودەتایەکی سەربازی لە ساڵی ١٩٦٣دا کوژرا. [[میری]]یەکی نوێ بە سەرۆکایەتی [[عەبدولسەلام عارف|عەبدولسەلام ئارف]] ھاتە سەر دەسەڵات. عەبدولسەلام ئارف لەکارەساتێکی کۆپتەردا لە ساڵی ١٩٦٦دا کوژرا. جەنەڕاڵ عەبدولرەحمان عارف کە برای عەبدولسەلام بوو ھاتە جێگای ئەو. لە ساڵی ١٩٦٨ عەبدولرحمان لە کودەتایەکدا لەسەر دەسەڵات لابردرا. === ڕژێمی بەعس === {{سەرەکی|ڕژێمی بەعس}} [[حیزبی بەعس]] دەسەڵاتی گرتە دەست و ژەنەراڵ [[ئەحمەد حەسەن بەکر]] بوو بە [[سەرۆککۆماری عێراق]]. دروشمی حیزبی بەعس ئەوە بوو «یەکێتی حیزبی سۆسیالیستی عەرەبی بوو، لە دویشدا نیشتیمانی عەرەبی قسەی سەر زاریان بوو. دان پێدانان بەفەرمی بە مافەڕەواکانی کورد و ناوچە کوردییەکان، ئەوە بوو بەیانی ١١ ئازاری ١٩٧١لێ کەوتەوە، بەڵام ڕژێمی بەعس لە پەیمانەکانی خۆی پاشگەز بوووە [[ڕێکەوتننامەی جەزائیر|پەیمانی جەزائیر]]یان لە ساڵی ١٩٧٤ مۆرکرد لەگەڵ ئێران. لە پاش مردنی (کوشتنی) [[ئەحمەد حەسەن بەکر]] لە ساڵی ١٩٧٩[[سەددام حوسێن]] ھاتە سەر دەسەڵات، کە دەمێک بوو دەسەڵاتی سەرەکی لە دەست دابوو. === شەڕی عێراق و ئێران === {{سەرەکی|شەڕی عێراق و ئێران}} شەڕەکە لە نێوان ئێران و عێراقدا ڕوویدا ئێران بەسەرکردایەتی [[ڕووحوڵڵا خومەینی]] و عێراق بەسەرکردایەتی [[سەددام حوسێن]]، لە ساڵی ١٩٨٠ تا ١٩٨٨ شەڕەکە ٧ ساڵ و ١٠ مانگ و ١٦ ڕۆژی خایاند. لە ساڵی ١٩٨٠ عێراق دەیەویست، سنووری [[شەتەلعەرەب|شەتلعەرەب]] بگێرێتەوە بۆ خۆی کە لە ساڵی ١٩٧٤ عێراق دابووی بە ئێران لە بری ئەوەی ئێران ھاریکاری کوردەکان نەکات. عێراق ھاریکارییەکی تەواوی ھەبوو لەلایەن وڵاتە عەرەبییەکانەوە دژی شیعەی ئێران. لە شەرەکەدا [[ئەورووپا]] و [[ژاپۆن|یابان]] وڵاتی دوورگەی عەرەبی بەتایبەتی [[عەرەبستانی سعوودی|سعودیە]] ھاریکاری عێراقیان دەکرد بەپارە (قەرز) بە نزیکەی ٨٠ ملیارد دۆلاری ئەمریکی. دوای ڕاوەستانی شەڕ، وڵاتەکان دەیان ویست قەرزەکانی خۆیان لەگەڵ عێراق باس بکەن؛ بەڵام عێراق خۆی لە گێلی دەدا. ئەمریکا کە قەرزی نەدابوو بە عێراق لە جیاتی ئەوە قەرزی پێداو یارمەتی خواردەمەنی بە عێراق دەدا. ئەمریکا گەلێک کومپانیای نەوتی عێراقی کڕی و ھاوکاری ئەمریکا و عێراق زۆر گەرم بوو تا ئەو کاتەی عێراق لە ساڵی ١٩٩٠ [[کووەیت]]ی داگیر کرد، و لە ھەمان ساڵدا پەیمانی ئاشتی لە نێوان ئێران و عێراق مۆر کرا. دوو ھۆکاری ھێرشی عێراق بۆ سەر کووەیت، یەکەم: عێراق دەی گوت کووەیت سەر بە عێراق بووە و یەکێکە لە ناوچەکانی بەسڕە و ھۆکاری دووەم: داواکردنی کووەیت لە قەرزەکانی کە دابووی بە عێراق دژی شەڕی ئێران. ئەوە بوو ئەمریکا بە ڕەزامەندی وڵاتە یەکگرتووەکان لەگەڵ ھاوپەیمانییەکانی کە بەریتانیا، [[فەڕەنسا]] و پێنج وڵاتەکەی کەنداوی عەرەبی، [[میسر]]، [[سووریا|سووریا]] و [[مەغریب]] ھێرشیان کردە سەر عێراق. ئازادکردنی کووێت لە ١/١٧/ ١٩٩١ دەستی پێکرد و لە ٢٨ ی مانگی شوباتی ھەمان ساڵ شەڕ ڕاوەستا. ھاوپەیمانەکان کووەیتیان بە عێراق بەجێھێشت و سەرکەوتن، عێراق بە ھەموو مەرجێکی ئەمریکا ڕازی بوو. لەو مەرجانە نەمانی زۆری ھێزی سەربازی، داپڵۆساندنی چەکی قورس و دان پێنان بە وڵاتی کووێت. === ڕاپەرینی کوردەکان و شیعەکان === {{سەرەکی|ڕاپەڕین}} لە خواروی عێراقەوە شیعەکان و لە کوردستانیشەوە کوردەکان ھەلیان قۆستەوە بە کزبوونی ڕژێم و دەستیان کرد بە ڕاپەڕین. لە کوردستان لە ٥ ی مانگی ئازاری ١٩٩١ گەلی کورد بە ھاوکاری پێشمەرگە ڕاپەڕینی خۆیان دەست پێکرد لە شاری [[قەزای ڕانیە|ڕانیە]]وە گەلی کورد ئەوەندە تامەزرۆی ئازادی بوو یەکگرتنەکی تەواوی خەڵکانی گرتپووەوە، ھەمووی یەک دەنگ یەک ھەڵوێست بێ ئەوەی بیر لە تەسکایەتی حیزبی یان کەسایەتی بکاتەوە. دروشمی خەبات و ئازادی بوو بۆ کوردستان. بۆ ماوەیەکی کەم گشت ناوچە کوردییەکان ئازاد کران بە [[کەرکووک]]یشەوە. === کۆڕەوی ١٩٩١ === ڕژێمی بەغدا لە خواروی عێراقەوە کەوت بۆ سەر گیانی شیعەکان و کوشتن و برین و بەکۆمەڵ کوشتن. لە خوارو ڕاپەرینی شیعەی تواندەوە و ھەموو ھێزەکەی خۆی کۆکردەوە بۆ سەر کوردستان، بەکۆپتەر و تۆپ و لەشکرەوە ھێرشی ھێنا، ئەوە بوو کۆڕەوە بەکۆمەڵەکەی چەند ملیۆنی لێ کەوتەوە. دەتوانین بڵێین خۆش بەختانە لەرێگەی میدیاکانەوە کارەساتە دڵتەزێنەکە گوێزرایەوە بۆ سەر شاشەی تەلەڤیزیۆنەکان لە گشت جیھاندا. ھێزە ھاوپەیمانەکان دوو ھێزی دژە فڕۆکەیەکانی عێراقیان دروست کرد، کە عێراق نەتوانێت جمووجۆڵی سەربازی و فڕۆکەیی لەم ناو چانەدا بەکاربھێنێت، ئەویش ھێڵی ٣٢ لە خوارەوە، و ھێڵی ٣٦ لە سەرەوە. == جوگرافیا == {{سەرەکی|جوگرافیای عێراق}} وڵاتی عێراق ڕووبەرەکەی نزیکەی ٤٥٣٫٥٠٠ کم، شوێنێکی گرنگی ھەیە لە جیھانی نوێدا لەبەر ئەوەی شوێنێکی جوگرافی بایەخ داری ھەیە و دەروانێت بە سەر بەشی ڕۆژھەڵاتی ناوچەی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەراست]]، ھەروەھا دەکەوێتە سەر پردێک [[زەوی]] ھەرسێ کیشوەرەکان بەیەکتر دەگەیەنێت [[ئەورووپا]]، [[ئاسیا]]، [[ئەفریقا]]، و ئاسانترین شوێن و ڕێگای وشکانی و ئاوییە کە بە ناوچە ئاوەدانەکاندا دەروات، عێراق بەشێکە لە ناوچەی یان لە ڕێگای (ھلال الخصیب) ئەم ناوچەیە دەست پێدەکات لە [[کەنداوی فارس]] و پاشان پێچ دەخواتەوە بەرەو عێراق و [[سووریا]] و [[فەلەستین]] و [[لوبنان]] و تا دەگاتە سەر [[دەریای ناوین|دەریای سپی ناوەراست]]. لە سەردەمی مێژووی کۆندا ئەم ناوچەیە ڕێگای بە یەکگەیشتنی نەتەوەکانی ڕۆژھەڵات بە [[ڕۆژاوا]] بوو. سەرەڕای پێشکەوتنی شارستانی و ھۆیەکانی گواستنەوە، عێراق گرنگی و تایبەتمەندی شوێنی خۆی پاراست، لەبەر ئەوەی ھەموو ڕێگاکان لە ناوچەی [[کەنداو]] کۆدەبێتەوە و ناوچەکانی باکوورو ڕۆژھەڵاتی [[کەنداوی فارس]] ناوچەی شاخاوی و سەختن سەرەڕای ئەوەی ناوچەی [[کەنداوی فارس]] شوێنێکی بازرگانی مامناوەندییە ئەویش لەبەر بوونی ڕێگاکانی ئاوی بەدەریای سوور و نۆکەندی سوێسدا؛ بەڵام باشووری عێراق گرنگییەکی تایبەتی ھەیە لەبەر ئەوەی ناوچەیەکی بازرگانی یان بەناوچەیەکی (ترانسێت)ە سەرەرای گرنگی شوێنەکەی وڵاتی عێراق لەرووی ئابوورییەوە بایەخی زۆری ھەیە چونکە مادەی سەرەتایی کانزایی زۆری تێدایە کە جیھانی نوێ پێویستییەتی، و عێراق لەڕووی کشتوکاڵییەوە گرینگی خۆی ھەیە بەتایبەتی لە بواری چاندنی دانەوێلە ([[گەنم]] و [[جۆ]])دا، سەرەرای بوونی چەندین جۆر [[کانزا]] و [[سامانی سروشتی]] تر. === سنوور === دەکەوێتە باشووری ڕوژئاوای [[ئاسیا]] و باکووری ڕوژھەلاتی نیشتمانی عەرەبی. [[تورکیا]] دەکەوێتە باکوورییەوە و لای ڕوژھەلاتی [[ئێران]]ە و ھەریەک لە [[سووریا]] و [[ئوردن]] و [[عەرەبستانی سعوودی]] دەکەونە ڕۆژاوایەوە، و [[کووەیت]] و [[کەنداوی فارس|کەنداوی عەرەبی]] لە باشوورییدان. {{شوێنی شار | باکووری ڕۆژاوا = {{flag|سووریا}} | شار باکوور = {{flag|تورکیا}} | باکووری ڕۆژھەڵات = {{flag|ئێران}} | شار ڕۆژھەڵات = {{flag|ئێران}} | ناوی شار = {{flag|عێراق}} | شار ڕۆژاوا = {{flag|ئوردن}} | باشووری ڕۆژھەڵات = {{flag|ئێران}} | باشووری ڕۆژاوا = {{flag|عەرەبستانی سەعوودی}} | شار باشوور = {{flag|کووەیت}}، {{flag|عەرەبستانی سەعوودی}} }} === بەرزی و نزمی === [[پەڕگە:Iraq Topography.png|وێنۆک|250px|نەخشەی تۆپۆگرافی عێراق]] لێکۆلینەوە لە فیسۆگرافیای وڵاتی عێراق کارێکی ئاسان نییە لەبەر ئەوەی لە سنووری ئەم ولاتە چەندین جۆر دیاردەی سروشتی ڕووی زەوی بە چاو دەبینین، ناوچە شاخاوییە بەرزەکان لە باکوور و باکووری ڕۆژھەڵاتدا کە لە ڕووی پێکھاتەوە بەشێکن لە زنجیرە چیاکانی ئەلپی لە ئەورووپادا پاشان بەرەو ئاسیا درێژدەبنەوە لە ناوچەکانی بێرنە لە ئیسپانیا تا دەگاتە چیاکانی الیوماس لە [[میانمار|بۆرما]]. بەشەکانی ڕۆژاوای عێراق بەشێکن لە بانەکانی نیمچە دوورگەی عەرەبی کە لە ڕووی جیۆلۆجییەوە لە تاوێری زۆر کەونن (بەردی کۆن)، و زۆر ڕەقن بەڵام، بەشەکانی ناوەراستی یان (دەشتەکانی دۆلی دیجلە و فورات) کە بە قووڕ و ڵیتە داپۆشراوە لە سەردەمی دووھەم و سێیەمی جیۆلوجی دروستبوون لەگەل دروستبوونی دەشتەکانی ھیند کە (کنج و سند) ناسراون ئەم دەشتانە زۆر نزمن، بەڵام ناوچەی زۆرگ چەند تایبەتمەندییەکی خۆی ھەیە کە جیا دەکرێتەوە لە ناوچەکانی تر ئەم ناوچەیە لە پێچی سادە پێک ھاتووە و لە نێوان ئەو پێچانەدا دەشتی فراوان ھەیە بۆیە ناتواندرێت لەگەل ناوچە شاخاوییە بەرزەکاندا یەک بخرێت، لەرووی بەرزی و نزمییەوە ناوچەی زوورگ جیاوازە لەگەل دەشتی نیشتەنی بۆیە ناتواندرێت لەگەل ئەم دەشتانەدا یەک بخرێت، بەڵام ناوچەی بانی ڕۆژاوا تەنھا بەشە یا ناوچەیە لە عێراقدا پێکھاتەکەی بەردی زۆر کۆنن کە بۆ سەردەمە کۆنەکان دەگەرێتەوە ئەم بەردانە بەبەردی کلس داپۆشراون کە پێک ھاتەکەی دەگەرێتەوە بۆ سەردەمی دووھەم و سێیەمی جیۆلۆجی. دواتر ئەو بەرگانە لە بەشەکانی ڕۆژاوا نەمان بەھۆی دامالینەوە ھەرچەندە لە ڕۆژاواوە بەرەو ڕۆژھەڵات بچین جۆری بەردەکان دەگۆرێت لە بەردی کۆنەوە بۆ بەردی نوێ و ئەگەر سەیری چینەکانی ئەم بەردانە بکەین لە بانی ڕۆژاوا لێژاییان زۆر کەمە چونکە دامالین زۆر کاری تێکردوون تەنھا لە ناوچەی (کارە) نەبێت لە ڕۆخەکانی ڕۆژھەڵاتی بانی ڕۆژاوا کە بەپێچی سادە کۆتاییان دێت و لە ھەندێ شوێندا تووشی شکان بوونەوە؛ بەڵام دەشتی نیشتەنی ھەموو بەشەکانی تەختن تەنھا بەشی ڕۆژاوای نەبێت کە ھەندێ بانی تێکەل بووە کە سەردەمی جیۆلۆجییەکەشی دەگەرێتەوە بۆ سەردەمی (میۆسین). عێراق لە ڕووی بەرز و نزمییەوە دابەش دەبێت بۆ چوار بەش؛ * [[ناوچەی شاخاوی]] لە عێراقدا * [[ناوچەی زوورگ]] * [[بانی ڕۆژاوا]] * [[دەشتی نیشتەنی]] === کەشوھەوا === [[پەڕگە:Dust Storm over Iraq.jpg|وێنۆک|220px|گەردەلوولی خۆڵاوی لە عێراقدا لە ٣٠ی تەممووزی ٢٠٠٩|alt=]] لەکاتی ھەر لێکۆلینەوەیەکی ئاووھەوادا پێویستە ڕەگەزەکانی ئاووھەوا وەربگرین وەکو ([[گەرمی]]، [[باران]]، [[با]]، پالەپەستۆ، [[شێ]]) بۆ دیاریکردنی ڕوخساری ئاووھەوای ھەرناوچەیەک و ھەر ھەرێمێکی جوگرافی. ھەندێک جارھۆکاری شوێن و دوورو نزیکی لە ڕووبەرە ئاوییەکان ڕۆلی خۆی دەبینێ بۆ دەستنیشانکردنی جۆری ئاووھە응애وا لە عێراقدا، پلەی گەرمی بەرزدەبێتەوە لەوەرزی ھاویندا پاشان نزم دەبێتەوە لە وەرزی زستاندا. 응애 بەرزی و پلەی گەرمی لەعێراقدا دەگەرێتەوە بۆچەند ھۆیەک وەک دووری شوێنەکەی لەرووبەرە ئاوییەکان و نزیکی لە ھێڵی یەکسانی و درێژی کاتژمێرەکانی ڕۆژ کە لە ھەندێ ڕۆژەکانی مانگی تەممووز (١٤٫٤) کاتژمێر و چوار دەقیقە دەبێت و ھەروەھا کەمی ڕێژەی شێ و ئاسمانی ساف (سامال). بەڵام نزمی لەزستاندا دەگەرێتەوە بۆ و بەرزی ونزمی ڕووی خاکەکەی و سەرەرای کاریگەری پالەپەستۆ و پەستانی کەش کە کار لەئاووھەواکەی دەکەن لەم وەرزەدا؛ بەڵام لەرووی بارانبارینەوە کە جۆری بارانی گەردەلولە (بابۆران) و ڕێژەکەش جی응애اوازە ئەویش بەپێی ئەندازەی ھاتنی ئەو (نەوالە شێیانە). جیاوازی بەرزی لە ئاستی ڕووی دەریاوە کە ڕێژەکەی لەنێوان(١٠ – ١٠٠ سم) دەبێت ھەر چەندە بەرەو باکوورو باکووری ڕۆژھەڵات برۆین بایەکەی لەجۆری باکووری ڕۆژاوایە خێرایییەکەی مام ناوەندییە بەدرێژایی ڕۆژەکانی سال، بەڵام لەباشوردا جۆری بایەکە دەگۆرێ بۆ بای باشووری ڕۆژھەڵات و عێراق بەزۆری لەژێر پالە پەستۆی بەرزی نیمچە خولگەیییە کە زالە بەسەر بیابانی گەورەی عەرەبی و نابێ کاریگەری بەرزی ونزمی لەبیربکەین بەتایبەتی لەناوچە شاخاوییەکاندا لەسەر ئاراستەی (با) و ڕێژەی باران و جۆری داباریندا؛ بۆیە ئاووھەوای عێراق دەکەوێتە ژێرکاریگەری کۆمەلێک گۆراوی ئاووھەوای جێگیر و ناجێگیر کە ئەوانەی دەبنەھۆی جیاوازی ئاووھەوا لەزستانەوە بۆھاوین و لەباکورەوە بۆ باشوور. [[پەڕگە:The Euphrates River-Iraq.jpg|وێنۆک|220px|ڕووباری فوڕات]] === دەرامەتی ئاو === مەبەست لەدەرامەتی ئاو لە عێراقدا ھەموو ئەو سەرچاوانە دەگرێتەوە کە لە سنوورەکەی دایە وەک: # ئاوی سەرزەوی: پێکدێت لەئاوی [[دیجلە|ڕووباری دیجلە]] و [[فورات|ڕووباری فورات]] و لقەکانیان و جۆگەکانیان و ([[شەتەلعەرەب|شەتولعەرەب]]) زۆربەی ئەم سەرچاوانە لە دەرەوەی سنووری عێراقن. گشت سەرچاوانە ھەمیشەیین تەنھا (ڕووخانە، عوزێم) نەبێت لە لقەکانی ڕووباری دیجلە. لەئەنجامی بوونی [[ڕووبار]]ەکان و لقەکانی کۆمەڵێک ڕووبار، چەندین بەست و بەنداو لەسەر ئەم سەرچاوانە دروستکراون وەک (بەستی سامەڕا، بەستی کووت) لەسەر ڕووباری دیجلە؛ و (بەستی حەدیسە و ڕەمادی و ھیندییە) لەسەر ڕووباری فوڕات. # باران وبەفر: ئەم درامەتە یەکێکە لە سەرچاوەکانی ھەموو جۆرە ئاوێک لە عێراق، بەھۆی بوونی بەفرو باران لە [[کێو|چیاکانی]] [[کوردستان]]، ڕووباری دیجلە و لقەکانی دروست بووە. # ئاوی ژێر زەوی: بەتیبەتی ئەم جۆرە ئاوە لە [[کوردستان]] زۆرە لەئەنجامی بارینی باران و بەفر. ھەروەھا جۆری بەردەکان ولێژی ناوچەکە یارمەتی کۆبوونەوەی ئاوی ژێر زەوی داوە، ڕێژەی ئاوی ژێر زەوی عێراق بەم شێوەیەیە: * ئاوی ناوچەی شاخاوی (ئاوی زۆرە). * ناوچەی زورگ (ئاوی کەمترە لە ناوچەی شاخاوی). * جاوچەی دەشتی نیشتەیی (ئاوی کەمە). * بانی جەزیرە: (ئاوی زۆرە) بەڵام تامی ناخۆشە بەھۆی بوونی ماددەی گۆگردیک و کالیسیۆمی تواوە. عێراق ھەر لەکۆندا بە وڵاتی یان دۆلی دوو ڕووبار ناسراوە ئەمەش وای کردووە گرنگییەکی ئابووری ھەبێت پاشان ببیتە ھۆی دروستبوونی چەندین شارستانییەتی == دانیشتووان == [[پەڕگە:Ethnoreligious Iraq.svg|وێنۆک|کۆمەڵە ڕەگەزی و ئایینییە سەرەکییەکان لە عێراقدا:{{ھن}} {{legend|#ffaaaa|شیعەی عەرەب}} {{legend|#aaffcc|سوننەی عەرەب}} {{legend|#eeffaa|[[کورد]]}} {{legend|#ccaaff|[[ئاشوور]]}} {{legend|#cdde87|[[یەزیدی]]}} {{legend|#ff9955|[[تورکمان]]}}]] بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠٢٣ ژمارەی دانیشتووانی وڵاتی عێراق ٤٢٬٩٦٣٬٠٠٠ کەس بووە،<ref>بەرنامەی «ڕێژەی دانیشتووان»</ref> کە دەکاتە ٠٫٤٨ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مامناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ١٩٫٩ ساڵە. ھەروەھا ٦٦ لەسەدی دانیشتووانی وڵات لە شارەکان دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Countries in the world (ranked by 2014 population)| ناونیشان = http://www.worldometers.info/world-population/population-by-country/ |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی ئایاری ٢٠١٥ | بڵاوکەرەوە = ماڵپەڕی Worldometers |زمان = ئینگلیسی}}</ref> === ئایین === {{bar box | title=ئایینەکان لە عێراق<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران}}</ref> | titlebar=#ddd | left1='''ئایینەکان''' | right1='''ڕێژە''' | float=left | bars= {{bar percent|[[شیعە]]|black|٥٥٫٠}} {{bar percent|[[سوننە]]|green|٤٥٫٠}}}} === مێژووی سەرژمێرییەکان === دانیشتووانی عێراق لە ساڵی ١٨٦٦ لە سەردەمی [[عوسمانییەکان]] دواتر لە ساڵی (١٩٠٥ و ١٩١٩) ھەندێک ھەوڵ درا بۆ زانینی ژمارەی دانیشتووان لە عێراقدا لە ١٩٢١ ھەروەھا ١٩٢٣ ھەوڵێک لە ئارادا بوو بۆ زانینی ژمارەی دانیشتووان لە ویلایەتی مووسڵ وەکوو سەرژمێری لە ساڵی ١٩٢٧ سەرژمێری گشتی دانیشتووان ئەنجام درا بەڵام سەرکەوتوو نەبوو کە ژمارەی دانیشتووانی عێراق لەو سەرژمێرییەدا ٢٫٩٦٨٫٠٠٠ کەس بوو، کە ١٫٠٥١٫٠٠٠ کوڕ بوو، و ١٫٤٥٥٫٠٠٠ کچ بوو، لە ساڵی ١٩٣٤ دیسان ھەوڵ درا سەرژمێری ئەنجام بدرێت و ئەنجام درا بەڵام نەک بە واتای سەرژمێری گشتی چونکە ئامادەکاری باش بۆ نەکرابوو، بەڵام یەکەم سەرژمێری گشتی بەمانی سەرژمێری لە ساڵی ١٩٤٧ ئەنجام درا ماوەی یەک مانگ بەردەوام بوو کە تێدا ژمارەی دانیشتووان نزیکەی (٥٫٠٠٠٫٠٠٠) کەس بوو کە تێدا ڕێژەی گەشەی دانیشتووان ٢٫٦ بوو، دواتر بەرز بووەوە بۆ ٣٫٢ بەڵام یەکەم سەرژمێری ڕاست و دروست کە ئەنجام درا لە ساڵی ١٩٥٧ بوو [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] سەرپەرشتی دەکرد ئەو کەم و کوڕییانەی کەلە ساڵی ١٩٤٧دا ھەبوو چارەسەرکرا پسوولەکانی بە زمانی ([[عەرەبی]]، [[کوردی]]، [[ئینگلیزی]]، [[تورکمانی]]، [[تورکی]]) چاپ کرابوو. دواتر لە ساڵی ١٩٦٥ سەرژمێرییەکی تر ئەنجام درا کە زیاتر مەبەستێکی [[ڕامیاری]] لە دوواوە بوو بە تایبەتی لە کاتی یەکگرتنەوەی ھەرسێ وڵاتی [[میسر]] و [[سووریا]] و عێراق، ئەم سەرژمێرییە دوو ساڵ پێش وادەی خۆی ئەنجام درا کە بە لۆژیکێکی شۆڤینیانە ئەنجام درا سەرەڕای ئەوەی لەو سەردەمە بە تایبەتی لە دوای ساڵی ١٩٦١ شۆڕشی کورد بەرپابوو کە بووە ھۆی دروستبوونی شەڕ ھەروەھا ئاوارە بوونی خەڵکێکی زۆر، مەبەستی سەرەکیش لەو سەرژمێرییەدا کەمکردنەوەی ڕێژەی کورد بەتایبەتی لەو شوێنانەی کە نەتەوەکانی تری لێبوو وەکو تورکمان و عەرەب؛ کە ڕێژەی کورد بە جۆرێک کەم کرایەوە کەمتر لە ٢٥٪ بوو، ھەروەھا بەشێک لە ڕێکەوتنامەی ١١ی ئازار لە ساڵی ١٩٧٠ ئەنجامدانی سەرژمێری بۆ دیاریکردنی ناوچەی [[ئۆتۆنۆمی]] بۆ [[کوردستان]] سەرەرای تەواو بوونی کارەکانی لیژنەی سەرژمێری و مانگێک بەر لە ئەنجامدانی ئەم پرۆسەیە دواخرا بۆ کاتێکی نادیار، ئەوەبوو لە ساڵی ١٩٧٤ شەڕ دەستی پێکرد، لە ساڵی ١٩٧٥ [[ڕێکەوتننامەی جەزائیر|ڕێکەوتنامەی جەزائیر]] مۆر کرا لە نێوان [[میری]] شا و عێراق لەو سەردەمەدا. پاشان شۆڕشی کورد تێکچوو و زۆربەی گوندەکان تێکچوون چۆڵ کران و خەڵکەکە ڕاگوێزرانەوە بۆ کۆمەلگا زۆرە ملێیەکان و خوارووی عێراق، دواتر لە ساڵی ١٩٧٧ سەرژمێری ئەنجام درایەوە کە لەکاتی شەڕ و بارودۆخێکی ڕامیاری نالەباردا بوو، دواتر دوای ھەڵگیرسانی شۆڕشی عێراق – ئێران، لە ساڵی ١٩٨٧ سەرژمێری ئەنجام درا ئەوەبوو بارودۆخی کوردستان نالەبار بوو و گوندەکانی کوردستان ڕاگواسترانەوە کران بۆ [[کۆمەڵگا]] زۆرە ملێیەکان، دوا سەرژمێریش لە ساڵی ١٩٩٧ ئەنجام درا لەلایەن ڕێکخراوی خۆراکی جیھانی، ھەرچەندە سەرژمێرییەکی گشتی نەبوو کەم و کوڕی زۆریشی تێدابوو، بڕیار وابوو لە ٢٠٠٧ ئەنجام بدرێت سەرژمێری بەڵام لەبەر بارودۆخی ڕامیاری ئەنجام نەدرا. {| class="wikitable" border="١" |- style="text-align:center; background: #efefef; border-bottom:2px solid gray;" ! ژمارە ! ساڵ ! کوڕ ! کچ ! ڕێژەی گەشە |- | ١ | ١٩٤٧ | ٢٢٥٧ | ٢٥٥٩ | ٢٫٦ |- | ٢ | ١٩٥٧ | ٣١٥٥ | ٣١٤٤ | |- | ٣ | ١٩٦٥ | ٤١٠٥ | ٣٩٥٤ | |- | ٤ | ١٩٧٧ | ٦١٨٣ | ٥٨١٧ | ٣٫٢ |- | ٥ | ١٩٨٧ | ٨٣٩٦ | ٨٤٧٥ | |- |} بەپێی ئەم خشتەیەی سەرەوە تێکرای زۆر بوون و گەشەکردن بەرەو سەرەوە دەروات لە زیاد بوون دایە لە ١٩٤٧–١٩٥٧ (٢٫٦) بووە، دواتر گەیشتە (٣٫٢) لە (١٩٧٧ – ١٩٨٧) ھۆکارەکانی ئەم گەشە سەندنە سروشتییە بۆ جیاوازی لە نێوان ڕێژەی لەدایکبوون و مردووان دەگەرێتەوە. بۆ نموونە: لە ساڵی ١٩٨٠ تاکو ١٩٨٥ ڕێژەی لەدایکبوون ٤٤٫٠٠٠ بوو بەرامبەر ڕێژە مردن کە تەنھا ١٠٫٠٠٠ بوو واتا زیاد بوونی سروشتی ٣٫٤ بوو، ئەمەش ژمارەیەکی بەرزە ئەگەر بەراوورد بکەین لەگەڵ وڵاتانی تری عەرەبیدا لە ([[میسر]]- ٢٫٥)، لە ([[مەغریب]] – ٣٫٢)، لە ([[سوودان]] – ٣٫٨)، ([[توونس]] – ٢٫٥)، ([[یەمەن]] – ٣٫١)، ([[مۆریتانیا]] – ٢٫٨)، ([[لوبنان]] – ٢٫٤)، ([[عەرەبستانی سعوودی]] –٦٫٥)، ([[ئیمارات]] – ١٢٪)، ([[بەحرێن]] – ١٤٫٥)، تێکرای گەشەی ساڵانەی دانیشتووان؛ بەڵام چری دانیشتووان لە عێراقدا بەردەوام لە زیاد بووندایە. چڕی دانیشتووان لە ساڵی ١٩٤٧ تەنھا ١١ کەس بوو پاشان بەرز بووەوە بۆ ١٤ لە ساڵی ١٩٥٧ دواتر ١٨ لە ساڵی ١٩٦٥ پاشان ٢٨ لە ساڵی ١٩٧٧، ٣٧ لە ١٩٨٨، بەڵام ئەم ڕێژەیە جیاوازی ھەیە لە شوێنێک بۆ شوێنێکی تر. === پێکھاتەی تەمەنی دانیشتووان === بە شێوەیەکی گشتی دەتوانین سێ جۆر لە پێکھاتەی تەمەن دیاری بکەین: # ئەوانەی کە تەمەنیان لە ١٥ ساڵ کەمترە؛ ئەوەی یەکەم چینێکی بەکاربەر و مشەخۆرە بەڵام ئەو ڕێژەیە واتا کۆمەڵگا لە باری لاوی دایە، تێکرای ژمارەکەی لە ساڵی (١٩٨٧) ٧٫٣٨١٫٤٩٢ کەس بوو واتا ٤٥٪ کۆی دانیشتووان ئەمەش ڕێژەیەکی بەرزە. # ئەوانەی کە تەمەنیان لە نێوان ١٥ تا ٦٤ ساڵە؛ کە گرینگترین چینەکانی کۆمەڵگایە و چینی بەرھەم ھێنە و چینەکانی تر لە ئەستۆ دەگرێت ژمارەی لە ساڵی (١٩٨٧) ٨٫١٨٠٫٢٦١ کەس بوو واتا ٥٠٪ کۆی گشتی دانیشتووان؛ بەڵام ئەگەر بەراووردی بکەین لەگەڵ ولاتانی تری جیھان کە لە ھەندێک وڵات دەگاتە ٥٦ ٪ تاکو ٦٠٪. # ئەوانەی تەمەنیان لە ٦٥ ساڵ بەرەو سەرەوەیە؛ چینی سێیەم وەک چینی یەکەم چینێکی بەکاربەرە کە ژمارەیەکی زۆری لە ژن و بێوەژن و پیر و پەککەوتەی تێدایە، کە تێکرای ژمارەکەی لە ساڵی ١٩٨٧ ٥٤٦٫٦٦٥ کەس بوو واتا ڕێژەکەی ٣٫٣٪ ھەمووی دانیشتووانی عێراق بوو، ئەم ڕێژەیەش کەمە ئەگەر بەراوورد بکەین لەگەڵ وڵاتانی تری جیھان. == دابەشبوونی کارگێڕی == عێراق دابەش دەبێت بۆ ١٩ ناوچەی کارگێڕی کە بە پارێزگا ناو دەبرێن، چوار لەم شارانە ([[سلێمانی]] و [[ھەولێر]] و [[دھۆک]] و [[ھەڵەبجە]]) دەکەونە ھەرێمی کوردستان لە عێراقدا: {| border="٠" |----- | * [[پارێزگای بەغدا|بەغدا]] * [[پارێزگای سەلاحەددین|سەلاحەددین]] * [[پارێزگای دیالە|دیالە]] * [[پارێزگای واسیت|واسیت]] * [[پارێزگای میسان|میسان]] * [[پارێزگای بەسرە|بەسرە]] | * [[پارێزگای زیقار|زیقار]] * [[پارێزگای موسەنا|موسەنا]] * [[پارێزگای قادسیە|قادسییە]] * [[پارێزگای بابل|بابل]] * [[پارێزگای کەربەلا|کەربەلا]] * [[پارێزگای نەجەف|نەجەف]] | * [[پارێزگای ئەنبار|ئەنبار]] * [[پارێزگای نەینەوا|نەینەوا]] * [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] * [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] * [[پارێزگای کەرکووک|کەرکووک]] * [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] * [[پارێزگای ھەڵەبجە|ھەڵەبجە]] |} [[پەڕگە:Iraqi Governorates ckb.svg|ناوەڕاست|وێنۆک|400 px|پارێزگاکانی عێراق]] == پێشانگا == {{چینی ناوەند}} <gallery> پەڕگە:Tigris river Mosul.jpg|دیجلە لە [[مووسڵ]] پەڕگە:Ihstar Gate RB.JPG|دەروازەی عەشتار ٦٠٤ تا ٥٦٢ پ. ز بابلی دێرین پەڕگە:Boat on Euphrates.jpg|بەلەمێک لە شەتی عەرەب پەڕگە:Mustansiriya University CPT.jpg|قوتابخانەی موستەنسرییە لە بەغدا پەڕگە:Old city of Basra 1954.jpg|شاری بەسرەی دێرین پەڕگە:Kerbela Hussein Moschee.jpg|ئارامگەی حوسێن کوڕی عەلی لە کەربەلا </gallery> {{کۆتایی}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == کتێبنامە == {{refbegin|30em}} * {{cite encyclopedia |title=ʿErāq-E ʿAjam(ī) |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica, Vol. VIII, Fasc. 5 |page=538 |last=Bosworth |first=C. E. |author-link=C. E. Bosworth |url=http://www.iranicaonline.org/articles/eraq-e-ajami |date=1998}} * Shadid, Anthony 2005. ''Night Draws Near''. Henry Holt and Co., [[New York City|NY]], US. {{ISBN|0-8050-7602-6}}. * Hanna Batatu, "The Old Social Classes and the Revolutionary Movements of Iraq", Princeton: [[Princeton University Press]], 1978. * [[Charles Glass]], "The Northern Front: A Wartime Diary"' Saqi Books, London, 2004. {{ISBN|0-86356-770-3}} * [https://web.archive.org/web/20050525231213/http://fax.libs.uga.edu/ds49x2xm465d/ A Dweller in Mesopotamia], being the adventures of an official artist in the garden of Eden, by Donald Maxwell, 1921 ''(a searchable facsimile at the University of Georgia Libraries; [[DjVu]] & [https://web.archive.org/web/20050906055955/http://fax.libs.uga.edu/DS49x2xM465D/1f/dweller_in_mesopotamia.pdf layered PDF] format)''. * [https://web.archive.org/web/20050402090804/http://fax.libs.uga.edu/DS49x2xW684B/ By Desert Ways to Baghdad], by Louisa Jebb (Mrs. Roland Wilkins) With illustrations and a map, 1908 (1909 ed.) ''(a searchable facsimile at the University of Georgia Libraries; [[DjVu]] & [https://web.archive.org/web/20050906060015/http://fax.libs.uga.edu/DS49x2xW684B/1f/desert_ways_to_baghdad.pdf layered PDF] format)''. * Benjamin Busch, "'Today is Better than Tomorrow'. A Marine returns to a divided Iraq", ''[[Harper's Magazine]]'', October 2014, pp.&nbsp;29–44. * [https://www.rand.org/content/dam/rand/pubs/notes/2009/N3248.pdf Global Arms Exports to Iraq 1960–1990, Rand Research report] * {{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Robert |دوایین=Lyman |زنجیرە=Campaign |سەردێڕ=Iraq 1941: The Battles for Basra, Habbaniya, Fallujah and Baghdad |بڵاوکەرەوە=Osprey |شوێن=Oxford |ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=١-٨٤١٧٦-٩٩١-٦}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Polk |یەکەم=William Roe |ساڵ=٢٠٠٥|سەردێڕ=Understanding Iraq |بڵاوکەرەوە=[[I.B. Tauris]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧١-٧٦٤-١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Simons |یەکەم=Geoff |ساڵ=١٩٩٦|سەردێڕ=Iraq: From Sumer to Saddam |بڵاوکەرەوە=[[St. Martin's Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٢-١٦٠٥٢-٤}} * {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iraqi Constitution |ناونیشان=http://www.iraqinationality.gov.iq/attach/iraqi_constitution.pdf |بڵاوکەرەوە=Ministry of Interior – General Directorate For Nationality |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠١٣|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦|ref={{harvid|Iraqi Constitution}} |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161128152712/http://www.iraqinationality.gov.iq/attach/iraqi_constitution.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|بەستەری نووسەر=Charles R. H. Tripp |دوایین=Tripp |یەکەم=Charles R. H. |سەردێڕ=A History of Iraq |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٨٧٨٢٣-٤}} {{refend}} {{وڵاتەکانی ئاسیا}} {{وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{پارێزگاکانی عێراق}} {{کۆمکاری عەرەبی}} {{تووڵی دەروازە|وڵاتەکان|ئاسیا|ڕۆژھەڵاتی ناوین|عێراق|کوردستان|جوگرافیا|کۆمەڵگا}} {{پۆلی کۆمنز|Iraq}} [[پۆل:عێراق|عێراق]] [[پۆل:شام]] [[پۆل:ئەندامانی کۆمکاری عەرەبی]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ڕۆژاوای ئاسیا]] [[پۆل:مانگیلەی بەپیت]] [[پۆل:مێزۆپۆتامیا]] [[پۆل:وڵاتانی ڕۆژاوای ئاسیا]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی عەرەبی ئاخێو]] [[پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٣٢]] [[پۆل:کۆمارە فێدراڵەکان]] [[پۆل:وڵاتانی ئەندامی ئۆپێک]] [[پۆل:دەوڵەتە ئیسلامیەکان]] [[پۆل:دەوڵەتە دیکتاتۆرەکان]] 4293n2zqlinblot92nnzf7bbvsg646q 0 1232 1575068 1467394 2026-04-13T21:15:58Z Arya Omer 59103 دەستکاریکردنی وێنە و چەند دێڕێک 1575068 wikitext text/x-wiki {{خاوێنکردن}} {{ئاماژەی زیاتر}} {{کەسایەتی | ناو = جۆزێف ستالین | وێنە = وێنەی فەرمی جۆزێف ستالین.jpg | قەبارەی وێنە = 200px | ناوی کاتی لەدایکبوون =جۆزێف ڤیساریۆنۆڤیچ دزێ جوگاشڤێلی | شوێنی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٨ی کانوونی یەکەمی [[١٨٧٨]]. لە [[گۆری]]، پارێزگای [[تیفلیس]] لە [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا]] | ڕێکەوتی مردن =٥ی ئازاری [[١٩٥٣]] | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = خوێنبەربوونی مێشک | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = [[مۆسکۆ]]، [[ڕووسیا]] | نیشتەجێ = | نەتەوە = گورجی (جۆرجی) | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = سەرۆکی پێشووی [[یەکێتیی سۆڤیەت]] | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بەھۆی =سەرۆکی [[یەکێتیی سۆڤیەت]] | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = [[حیزبی کۆمۆنیستی یەکێتیی سۆڤیەت]] | بەرامبەرەکان = | ئایین = [[بێ ئایین]] | ھاوسەر = [[کاتۆ سڤانیدزێ]] (١٩٠٦–١٩٠٧){{ھن}}نەداشا ئالیلوژاڤا (١٩١٩–١٩٣٢) | یار = | منداڵەکان = ٤ | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندییەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = Stalin Signature.svg | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''جۆزێف ستالین''' ڕابەر و [[سیاسەتوان]]ێکی [[کۆمۆنیست]]ی [[سۆڤیەت]]ی بوو کە لە نێوانی ساڵانی ٢٠ی تەمەنی تا مردن ڕابەرایەتی [[حیزبی کۆمۆنیستی یەکێتیی سۆڤیەت|حیزبی کۆمۆنیستی یەکێتیی سۆڤیەتی]] لە ئەستۆ بوو، کە ڕۆڵی سەرەکی هەبوو لە تێکشکاندنی ئەڵمانیای نازی لە جەنگی جیهانیی دووەمدا و وڵاتەکەی کردە هێزی ئەتۆمی، زۆرێک ستالین تۆمەتبار دەکەن بە هۆکاری مردنی خەڵکێکی زۆر کە ئەویش لەنێوان ٦ ملیۆن بۆ ٢٠ کەس دەخەمڵێنرێت کە پێکهاتبوون لە سەرباز و بەرپرس و هاوڵاتی. ساڵی [[١٩٢٢]] گەیشتە پلەی سکرتێری گشتیی [[حیزبی کۆمۆنیستی یەکێتیی سۆڤیەت]]. دوای مردنی [[ڤلادیمیر لێنین|ڤیلادیمیر لینین]]، ستالین توانی بەسەر [[لیۆن ترۆتسکی]] سەرکەوێت و ڕابەرایتی حیزب بگرێتە دەست لە ساڵانی [[١٩٣٠]] زنجیرە کوشتارێکی سیاسی و دەستبەسەر کردن و کوشتنی ناڕازییەکانی ڕێکخست بەناوی [[خاوێنکردنەوەی گەورە]] کە بوو7 هۆی کوژرانی ٧٠٠ هەزار بۆ ١.٢ ملیۆن کەس، لە لە ساڵی [[١٩٣٧]]دا گەیشتە بەرزترین پلەی خۆی دوای کوشتنی هەر کەسێک کە پلەی لەخۆی بەرزتر بوایە یاخود ناسراو بوایە.<ref>جێنادی ئەنجێلۆڤ. کەسانێک کە جیهانیان گۆڕی</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=سینێلشچیکۆڤا |یەکەم=Екатерина |ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=بۆچی ستالین خۆی بە ستالین ناودەبرد؟ |ناونیشان=https://rbth.ru/read/1114-psevdonim-stalina-otkuda |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=ڕووسیا بناسە |زمان=ru-RU}}</ref> ستالین بڕوای وا بوو کە سیاسەتەکانی لەسەر بنەمای [[مارکسیزم]]-[[لێنینیزم|لینینیزم]] پێکھاتووە بەڵام ئێستا ھەمووان سیستەمی [[ئابووری]] و [[سیاسی]]ی ئەو بە [[ئەستالینیزم]] ناو دەبەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kotkin|یەکەم=Stephen|ناونیشان=https://archive.org/details/stalinvoliiwaiti0000kotk|سەردێڕ=Stalin. Vol II, Waiting for Hitler, 1928-1941|ڕێکەوت=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=London : Allen Lane|ئەوانی تر=Internet Archive|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٣٩-٩٩٤٥-٧}}</ref> لە ساڵی [[١٩٢٨]]دا ستالین بە گۆڕینی پلانە [[ئابووری|ئابوورییەکان]] و دانانی پلانی [[وەرزێری|کشتوکاڵی]] ھەڵبژاردەیی، [[یەکێتیی سۆڤیەت]] تا کۆتایی ساڵانی ١٩٣٠ لە وڵاتێک کە زۆرینەی جەماوەری [[جووتیار]] بوو بە یەکێک لە زلھێزەکانی بواری [[پیشەسازی]] لە جیھاندا. داگیرکردنی [[گەنم]] و خواردمەنییەکانی دیکە لەلایەن کاربەدەستانی [[سۆڤیەت]] و بە دەستووری ستالین لە ساڵانی [[١٩٣٢]] تا [[١٩٣٤]] بووە ھۆی ھاتنی قاتوقڕی لە وڵاتانی ژێردەسەڵاتی [[ئۆکرانیا]]، [[کازاخستان]] و [[قەوقاز|قەفقازی باکوور]]. ھەرکەس لە جووتیارەکان کە دژایەتی ئەوەی بکردایە کۆلاک ناویان دەنا و سەرکوت و دەستبەسەر دەکرا. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] ستالین ڕابەری [[یەکێتیی سۆڤیەت]] بوو و دەورێکی گرینگی ھەبوو لە شکست ھێنان بە [[ئەڵمانیا]]ی ژێر دەسەڵاتی [[حیزبی نازی|نازییەکان]]. ئەوە [[سۆڤیەت]]ی کردە یەکێ لە دوو زلھێزی دونیا و ئەوە بۆ ماوەی ٤٠ ساڵ واتە تا کۆتایی ژیانی ستالین ھەر مایەوە. ھەندێ کەس حکوومەتی ستالین بە دەسەڵاتی تاکەکەسیی دەناسێنن و ھەروەھا بە لەناوبردنی کەسایەتییەکانی دژ بەو تاوانباری دەکەن. [[نیکیتا خروشچۆڤ]]، جێگری ستالین، کەسایەتی و شێوازی حووکمڕانی ستالینی لە کۆبوونەوەی حیزبی کۆمۆنیستی سۆڤیەت لە ساڵی [[١٩٥٦]] کێشایە ژێر پرسیار و دواتر دەستی کرد بە خاوێنکردنەوەی [[حکوومەت]] لە ھاوڕێیانی ستالین. == سەردەمی منداڵی و ھەڕەتی لاوی == ستالین لە شاری گۆری (Gori) لەسەردەمی ئیمپراتۆرییەتی ڕوسیدا لە دایک بووە، زانیاری دروست سەبارەت بە منداڵی و ھەڕەتی لاوی ستالین زۆر نین، بەڵام نوسراوەکانی کچەکەی ستالین سڤیتلانە (Svetlana) بە ڕاستترین سەرچاوە ناسراون، بەپێی وتەکانی ئەو باوکی ستالین سەرەتا بەرگدروو بووە، بەڵام پاش ئەوەی منداڵەکانی بەجێدەھێلێت و دەچێت بۆ [[تبلیس|تەبلیس]] کاری پینەچێتی (ئیسکافی – پێڵاو دورینەوە) دەکات. دەگوترێ باوکی ستالین ھەمیشە حەزی لە خواردنەوەی مەی بووە، بە مەستی گەڕاوەتەوە ماڵێ و زۆر بە توندی و دڵڕەقانە ڕەفتاری لەگەڵ ستالین و دایکیدا کردووە. یەکێک لە ھاوڕێکانی سەردەمی منداڵی ستالین لەم بارەیەوە دەنوسێت (باوکی ستالین ھێندە دڵڕەقانە و خراپ لە ستالینی دەدا، ھەندێک جار نیوە مردوو دەبوو، بەڵام سەیر لەوە دابوو کە ھیچ کەس گوێی لە گریانی ستالین نە دەبوو، ستالین ھەرگیز نەگریاوە). کاتێ ستالین تەمەنی حەوت ساڵان بووە، باوکی بۆ تەبلیس دەڕوات و خێزانەکەی بەجێدەھێلێت، بەمجۆرە بەخێوکردنی ستالین دەکەوێتە ئەستۆی دایکی، کە ئەویش بە کارەکەری و جل شۆری ماڵان بەخێوی دەکات. یەکێک لەو ماڵانەی کە دایکی ستالین کاری تێدا دەکرد ماڵی کابرایەکی جوولەکە بووە بە ناوی (دەیڤد پایسیمدۆڤ)، ئەم کابرایە کاتێک ستالین دەبینێت کە بۆ ھاوکاری دایکی لەگەڵیدا بۆ ئەو ماڵە دەڕۆشت، زۆر سەرسامی دەبێت و خۆشی دەوێت، بە کتێب وپارە زۆر کۆمەکی ستالین دەکات، کاتێک ستالین دەگاتە ترۆپکی دەسەڵات ئەم پیاوە بڕیار دەدات سەردانی (سوسو)ی بچکۆلە دەکات تا بزانێت ڕەوشی چۆنە، ستالین زۆر بە گەرمی پێشوازی دەکات و لە زۆر شوێنی گشتیدا لەگەڵ خۆیدا دەیگەڕێنێت. سێ خوشک و برای ستالین لە تەمەنێکی زۆر منداڵیدا مردوون، بۆیە ستالین بە تەنھا خۆی بە بێ [[خوشک و برا]] ماوەتەوە، لە تەمەنی ھەشت ساڵیدا دایکی لە خوێندنگەیەکی مەسیحی [[ئۆرتۆدۆکس|ئەرتۆدۆکسی]] دەیخاتە بەر خوێندن، سەرەتای ئاشنا بوونی ستالین بە بزووتنەوەی شۆڕشگێڕی دەگەڕێتەوە بۆ ئەم خوێندنگەیە، ھەر لەم خوێندنگەیەوە ستالین وەک ھەموو منداڵانی دیکەی وڵاتەکەی ناچار بوو بە زمانی ڕوسی بخوێنێت، بۆیە دڵی بۆ دەڤەرەکەی خۆی دەسوتێت، تەنانەت یەکەم نازناوی سیاسی خۆی (کۆبا) لەناوی یەکێک لە جەنگاوەرە ئەفسانەیەکانی جۆرجیاوە وەرگرتووە، ساڵی ١٨٩٩ ستالین لەبەر ئەوەی وەک شاگردێک لە کاتی خۆیدا ناتوانێت تاقیکردنەوەکان ئەنجام بدات، لەم خوێندنگەیە دەردەکرێت، بەمجۆرە دایکی کە ھەمیشە حەزی دەکرد کوڕەکەی (تەنانەت ئەو کاتەشی بوو بە سەرۆکی وڵات) ببێت بە قەشە، تەواو ھیوا بڕاو بوو. ئیتر ستالین پاش وازھێنانی لە خوێندن ھەتا ماوەی دەساڵی ڕەبەق سەرقاڵی کاری سیاسی بوو بە نھێنی، وردە وردە پلە حزبییەکانی بەرزبوونەوە، ساڵی ١٩١٢ بوو بە ئەندامی لێژنەی سەرکردایەتی پارتی کۆمۆنیست بە ڕابەری [[ڤلادیمیر لێنین|لینین]] و لەو ساوە نازناوی سیاسی ھاوڕێ ستالین (واتای پیاوی پۆڵاین)ی وەرگرت. لە نێوان ساڵانی ١٩٠٢ – ١٩١٧ ستالین چەندین جار دەستگیر کراوە، پاشان وەک زیندانی سیاسی بۆ ناوچەی سیبریا دوورخرایەوە. ساڵی ١٩١٧ پاش سەرکەوتنی شۆڕشی بۆلشەوییەکان ئیتر ستالین وەک سەرکردەیەکی سیاسی یەکییەتی سۆڤیەت ناسرا. چارەنوسی باوکی ستالین دیار نییە، ھەندێک سەرچاوە باس لەوە دەکەن کە گوایا ئەو لە شەڕێکی نێوان سەرخۆش و مەستەکاندا ھەر لە تەبلیس کوژراوە، ھەندێک سەرچاوەش باس لەوە دەکەن گوایا باوکی ستالین بۆ دواجار ساڵی ١٩٣١ لە گورجستان بینراوە. == ستالین و لینین == بۆماوەی ١٠ ساڵ کاری سیاسی دەکات و لەوماوەیەدا چەندین جار دەگیرێت و تەنانەت لە نێوان ساڵەکانی ١٩٠٣ تا ١٩١٧ چەندین جار بۆ سیبیریا دوردەخرێتەوە، دوای ئاشنا بوون بە ڤلادیمێر لینین باوەڕھێنان پێی لە ساڵی ١٩١٢ دا دەبێتە ئەندامی لیژنەی ناوەندی پارتی بەلشەفی و لە ساڵی ١٩١٣دا ناوی «ستالین»ی لێ دەنرێت کە بەمانای پیاوی پۆڵایین دێت. بەپێی ھەندێک لە گێڕانەوەکان لینین ئەم نازناوەی ستالین بەخشیوە دوای ئەوەی لەکاتی بۆیاخ کردنی کۆشکی قەیسەردا بۆمبێکی دەستی ھەڵداوە بۆ قەیەسر و دواتر دەست بەکاربووەتەوە ھەر وەک ئەوەی ھیچ ڕووی نەدابێت. دوای مردنی لینین لە ساڵی ١٩٢٤ حکوومەتێک پێکھێنرا بە سەرۆکایەتی ھەر یەک لە ستالین و کامینیف و زینوفیف، بەھاوکاری ئەو دوانە ترۆتسکی دور خرایەوە، دواتر بوخارن و ڕیکۆفیش کامینۆف و زینۆفیف دورخرانەوە، لە ساڵی ١٩٢٧دا دەسەڵاتی بوخارنی کەم کردەوە و لەنێوان ساڵەکانی ١٩٢٨–١٩٢٩ بووە بە تەنھا سەرکردەی پارتی کۆمۆنیستی، بەڵام تا کاتی پاکسازی گەورە دەسەڵاتی ڕەھای بەدەست نەھێنا. == سەرکەوتنی بۆ لووتکەی دەسەڵات == ستالین بۆ یەکەمجار پاش ئەوەی پێنج ساڵ بوو لە خوێندنگەی ئەرتۆدۆکسی بوو، بە بنەماکانی بۆلشەویزم و مارکیسزم ئاشنا بوو، سەرەتا ناوی خوازراوی (کۆبا – کۆڵنەدەر)ی ھەڵبژرادبوو، ساڵی ١٩٠٢ بۆ یەکەمجار دەستگیرکراو ڕەوانەی سیبریا کرا، بەڵام سالی ١٩٠٣ توانی خۆی دەرباز بکات و ھەڵبێت، سالی ١٩٠٤ بوو بە لایەنگری باڵەکەی لەنین لەناو (پارتی سۆشیال دیموکراتی کرێکارانی ڕووسیا) کە بە باڵی بەلشەفیک ناسرابوو، لەسەر فەرمانی پارتەکەی ساڵی ١٩٠٥ بۆ کاری حزبی لە ناوچەی تامپێرای فنلەنداو ساڵی ١٩٠٦ لە شاری ستۆکھۆڵم ی [[سوێد|سوید]] ژیاوە. ستالین لەروی تیۆرییەوە زۆر بیرتیژ نەناسراوە تەنھا نووسینی گرنگی تەو سەبارەت بە مارکیسزم یاخود بەلشەڤیزم نوسرابێت تەنھا نووسینێکە کە بە ھاوکاری نیکۆڵا بوخارین (Nikolaj Boecharin) بە ناوی (مارکسیزم پرسی [[ناسیۆنالیزم]]) لە ڤییەنا سالی ١٩١٢نوسیویەتی.. ھەندێک لە سەرچاوەکان باس لەوە دەکەن ناوبانگی ستالین لە نێو حزبدا ئەوکاتە بڵاو بووەتەوە کە ستالین بۆ دابینکردنی داھاتی دارایی بۆ حزبەکەی لەگەڵ چەندی ھاوڕێ ی دیکەی خۆیدا زۆر سەرکەوتوانە چەندین بانکی وڵاتیان بڕیووە. ساڵی ١٩١٢ستالین بۆ یەکەم جار دەبێت بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی حزب، پاش ئەوەی لە ڤییەنا دەگەڕێتەوە لە ھەمان ساڵدا دەستگیر دەکرێتەوەو ڕەوانەی سیبریا دەکرێتەوە، بەڵام دیسانەوە خێرا دەتوانێت دەرباز بێت و ھەڵبێتەوە، لە ڕۆژی ٢٣ ی فێبەروەری ١٩١٣ دیسانەوە دەستگیر دەکرێتەوە و ڕەوانەی قووڵایی سیبریا دەکرێت و دەخرێتە ژێر چاودێری توندەوە، ھەر لە سیبریا بۆ چەندین جار شوێنی زیندانی کردنی دەگۆڕن و ھەمیشە لەژێر چاودێری توندی گرتووخانەکاندا دەبێت بۆیە ئەمجارە ھەتا سەرکەوتنی شوڕش نەیتوانی خۆی دەرباز بکات. پاش سەرکەوتنی شۆڕشی فێبروەری، ستالین لە پترۆگراد (Peterograd) خۆی سەرقاڵی کاروباری شوڕش دەکات، بەپێ ی وتەی ھەندێک لە شرۆڤەکارانی سیاسی لەم ماوەیەدا ستالین زۆر زیرەکانە تەنھا وەک تەماشاچی سەیری شۆڕشی کردووە و چاوەڕێ ی یەکلابوونەوەی ململانێکانی نێو پارتەکەی بووە بۆ ئەوەی لە پاشاندا خۆی لەگەڵ لایەنی براوە دا گرێ بدات، پاش سەرکەوتنی تەواوی شۆڕش لە مانگی تشرینی یەکەمی ١٩١٧ دا ستالین وەک کۆمیسیار (وەزیر)ی نەتەوەکان دەستنیشان کراوە، لەکاتی شەڕی خۆبەخۆشدا (١٩١٨ – ١٩٢١)، ستالین بۆ تەواوکردنی خزمەتی سەربازی خۆی لە نێو [[سوپای سوور]]دا وەک ڕێکخەری کاروباری حزب لەنێو سوپادا دەستبەکار دەبێت. لە گرمەی جەنگی جیھانی یەکەمدا کاتێک شوڕشی بەلشەفیک تازە سەرکەوتنی بەدەستھێنابوو ستالین زۆر دڵڕەقانە ئەو ناوچانەی لە نەیارەکانی شۆڕش پاکدەکردەوە کە خۆی سەرپەرشتیاری بوو. لەمانگی مەی ساڵی ١٩٢٠ پاش ھەڵگیرسانی جەنگی نێوان ڕووسیاو [[پۆڵەندا]] ستالین وەک سەرپەرشتیاری بەرەکانی باشووری خۆرھەڵاتی سوڤییەت دانرا. ساڵی ١٩١٩ بۆ یەکەمجار ستالین یەکێک بوو لەو پێنج ئەندامەی کە مەکتەبی سیاسی پارتی کۆمۆنیستیان بەڕێوە دەبرد، ئیتر لێرەوە ستالین نەخشەکانی خۆی بە ھێواشی بردە پێش و ھەنگاو بەھەنگاو بەرەو لووتکەی دەسەڵات بەرەو پێشەوە دەچوو، ساڵی ١٩٢٢ بوو بە سکرتێری گشتی پارتی کۆمۆنیستی شورەوی، ستالین لە ڕێگای ئەم پۆستە گرنگەوە ھەوڵیدا بە تەواوەتی دەسەڵاتی خۆی بەسەر دامەزراوەی دەوڵەت و حزبدا زاڵ بکات، ساڵی ١٩٢٤ فلادمیر لەنین Vladimir Lenin یەکەم سەرۆکی یەکییەتی سۆڤیەت کۆچی دووایی کرد، ستالین مەرگی ئەم ڕابەرە گرنگەی زۆر زیرەکانە قۆستەوە، ئەو دەیزانی دڵسۆزی و گوێ ڕایەڵی بۆ کەسێکی وەک لەنین کە سیمبولی ھەموو ڕوسەکان بوو بە بەرژەوەندی خۆی بەکار بێنێت ، بۆیە وەک میراتگری ئەو خۆی دەرخست و مەراسیمێکی زۆر گەورەو شایستەی بۆ ئەنجامدا، تەنانەت زیرەکانە نەیھێشت ترۆتسکی کەئەو دەمە نەخۆش بوو، لەو مەراسیمەدا دەرکەوێت، ھەرچەندە ئەو (واتە ترۆتسکی) نزیکترین کەس بوو لە لەنینەوە دەگوترێت گویا ستالین ڕۆژ و کاتی مەراسیمەکەی بە ھەڵە بەو گەیاندووە… پاش مردنی لەنین حکوومەتێکی سێ قۆڵی لە ستالین و کامنیف وزینۆفیف پێکھێنرا، لێرەوە ستالین زۆر ورد و زیرەکانە گەمە سیاسییەکانی خۆی دەکرد، سەرەتا بە ھاوکاری باڵی ڕاستڕەوی ناو پارتەکەی بە تایبەت بوخارین و ئەلێکسی ڕیکۆف بەھێزترین کەسایەتی بەرامبەری لە باڵی چەپ واتە ترۆتسکی Trotski دامەزرێنەری سوپای سوور و یەکێک لە ھەرە بیرمەندە دیارەکانی شۆڕشی پەراوێزخست، لەم نێوەدا بۆ سەرکەوتنی خۆی زیرەکانە بوخارینی بۆ لێدانی ترۆتسکی بەکار ھێنا، بۆ ئەوەی پێگەی ترۆتسکی بە تەواوی لەناو بەرێت تیۆری بەلشەفیزم لەمەڕسۆشیالیزمی جیھانی گۆڕی و لە شوێنیدا تیۆری (سۆشیالزمی یەک وڵات)ی ھێنایە گۆڕێ بەم ھەنگاوەش توانی لە کۆنگرەی پازدەھەمی حزبدا لە ساڵی ١٩٢٧ترۆتسکی لە ئەندامێتی حزب بێبەری بکات و پاشان لە وڵات دووریشی خستەوە، بە ھەمان شێوە توانی بوخارین لەبەردەم خۆیدا لا بەریێت و لاوازی بکات، بەمجۆرە لە نێوان ١٩٢٨ – ١٩٢٩ دا ئیتر ستالین دەستی بە تەواوی کرایەوە، بەڵام ھەتا ئەو کاتەش دەسەڵاتی ڕەھای نەبوو بۆیە لەو پێناوەدا لە سەرەتای ساڵانی سییەکانەوە کۆمەڵێک کردەوەی کۆشتن و پاکتاوی جەستەیی ئەنجامداو خۆی بوو بە خاوەنی دەسەڵاتی بێ سنوور و ڕەھای دەوڵەت.. [[پەڕگە:Stalin Image.jpg|وێنۆک|ستالین]] == خێزان و باری کۆمەڵایەتی == ستالین دوو جار ژنی ھێناوە، یەکەم ژنی بە ناوی [[کاتۆ سڤانیدزێ|یەکاترینا]] (Jekaterina Svanidze) پاش چوارساڵ لە ژیانی ھاوسەری خۆی لەگەڵ ستالیندا ساڵی ١٩٠٧ بە [[نەخۆشی سیل]] دەمرێت، ستالین ھەموو پارەو پولی خۆی بۆ حزب تەرخان کردبوو بۆیە نەیتوانی فریای ئەم ژنەی بکەوێت و دەرمانی گران بەھای بۆ بکڕێت، ستالین ئەم ژنەی یەکجار خۆش ویستووە، لە کاتی ناشتنیدا یەکێک لە وتە ھەرەگرنگەکانی خۆی دەڵیت «ئەو تەنھا کەس بوو دڵی بەردم بکات بە ئاو، پاش مەرگی ئەو ئیتر ھیچ واتایەک بۆ سۆز و خۆشەویستی خەڵک لای من بەھای نییە». ستالین لەم ژنەی تەنھا یەک کوڕی دەبێت بە ناوی ژاکوب، بەڵام پەیوەندی لەگەڵ ئەم کوڕەیدا باش نابێت و سەرزەنشتی زۆری دەکات، کوڕەکەی ستالین ھەوڵی خۆکوشتن دەدات بەڵام فیشەکی تفەنگەکەی سەردەکات و تەنھا زامدار دەبێت، ستالین لەم بارەوە گوتویەتی (ئەو تەنانەت نازانێت فیشەکیش بە ڕاستی بتەقێنێت)، ئەم کوڕەی ستالین لە جەنگی جیھانی دووەمدا لەلایەن ئەڵمانەکانەوە یەخسیر دەکرێت، کاتێک ئەڵمانەکان دەزانن کوڕی ستالینە داوای ئاڵوگۆڕی ئەو دەکەن لەگەڵ ژەنراڵێکی ئەڵمانی بەڵام ستالین بەوە قایل نەبووە و گوتویەتی (سەربازێک بەرامبەر بە ژەنراڵێک زۆرە)، پاشان ئەم کوڕەی ستالین لە ھەوڵێکی ڕاکردندا بەدەستی ئەڵمانەکان دەکوژرێت، سەبارەت بە مەرگی کوڕەکەی ستالین ئەمە لێداوانی فەرمییە بەڵام دەنگۆی ئەوەش ھەیە کە ئەو دیسان بە دەستی خۆی کۆتایی بە ژیان ھێنابێت و بە ئانقەست لە زیندانەکەیدا بەسەر کێبڵێکی کارەبایی تەوژم بەرزدا ڕۆشتبێت. ژنی دووەمی ستالین نەداشا ئالیلوژاڤا (Nadezjda Alliloejeva) کچی یەکێک لە ھاوڕێکانی خۆی بوو، ئەم کیژە سەرقاڵی خوێندنی ئەندازیاری بوو کاتێک لە تەمەنی حەڤدە ساڵیدا شوی بە ستالین کرد، بە ھەمان شێوە ئەمیش ئەندامێکی دڵسۆز و دڵگەرمی بەلشەویکەکان بوو، ئەم ژنەی ستالین ساڵی ١٩٣٢ کۆچی دوایی کردووە، بەپێی لێدوانە فەرمییەکان بە نەخۆشی مردووە بەڵام سەرچاوەکان ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن کە ئەو پاش دەمەقاڵێ لەگەڵ ستالین خۆی کوشتووە، لەم ژنەش ستالین کچێک و کوڕێکی خستووەتەوە، کوڕەکەی ستالین Vasili Stalin ھەتا جەنگی دووەمی جیھانی لەھێزی ئاسمانیدا خزمەتی سەربازی خۆی کردووە بەڵام دەگوترێت ئەویش لە پاشاندا بەھۆی ئاڵوودەبوونی بە ئەلکھولەوە ساڵی ١٩٦٢ کۆچی دوایی کردووە، کچەکەی ستالین Svetlana Alliloejeva زمانی ئینگلزی و مێژووی ئەمریکای خوێندووە، ساڵی ١٩٦٧ ڕۆشتووە بۆ ئەمریکا و پاشان ساڵی ١٩٨٤ بۆ یەکەمجار گەڕاوەتەوە سۆڤیەت و چەند ساڵێک مافی نیشتەجێ بوون وەردەگرێت و پاشان بەیەکجاری لەگەڵ کچەکەیدا بەرەو خۆراوا دەڕواتەوە. == پۆلیسی نھێنی ستالین و کاری سیخوڕی و پاکتاوی جەستەیی == سەردەمی حوکمی ستالین بە سەردەمی ئاگر و ئاسن ناو دەبرێت، ئەو ھەر ئەوەندەی دەستی واڵا بوو، ئیتر کەوتە وێزەی نەیارەکانی خۆی، ھەرچەندە دەزگاکانی پۆلیسی نھێنی وەک (چیکا- Tsjeka) پاشان (گپو- GPU) لەکاتی لینینیشدا ھەبوون، بەڵام لەسەردەمی حوکمی ستالیندا گەیشتنە ئەوپەڕی دەسەڵات و دڵڕەقی. لە چوارچێوەی ئەم شێوەکارانەدا ستالین پۆلیسی نھێنی ناوخۆ و دەرەوەشی دروست کرد، لەژێر چاودیری ڕاستەوخۆی خۆیدا چەندین تۆڕی جاسوسی و دژە جاسوسی لە وڵاتانی وەک ئەڵمانیا و بەریتانیا و فەرەنسا و [[ژاپۆن]] و ئەمریکا بڵاو کردەوە، یەکێک لە کارە دیارەکانی ئەم دەزگایانەی ستالین ئەوە بوو کە ساڵی ١٩٤٠ لە مەکسیک توانیان دەستیان بگەیەننە ترۆتسکی و لەناوی بەرن. ستالین جیاوازی لە نێوان کاری سیاسی و پروپاگەندەی حزبی و جاسوسی نەدەکرد بۆ ئەو ھەموو یەک ئامانجیان ھەبوو، کۆنفرانسی ئەنتەرناسیۆنالی سێھەمی بۆ ئەم مەبەستە خستە خزمەت خۆیی و تەواوی ھەوڵەکانی خۆی خستەگەڕ بۆ ئەوەی ھەموو پارتە کۆمۆنیستەکانی دنیا دڵسۆزو مل کەچی سۆڤیەت و ستالین بن و لە وڵاتەکانی خۆیاندا لە بەرژەوەندی ئەم ڕێبازە وەگەڕیانخات، لەناوخۆی وڵاتیشدا ھەرکەس و گرووپێک بۆچوونیان جیاواز بوایە بە ناوی [[خیانەت]] بە شۆڕش وسۆشیالیزم و بەکرێگراوی بێگانە لەلایەن ئەم دەزگا پۆلیسانەوە دەستگیر دەکران و دووچاری چارەنوسی نادیار دەبوونەوە. == شاڵاوەکانی کوشتن و پاکتاوی گەورە == کوژرانی سێرگی کیرۆف (Sergej Mironovitsj Kirov) لە یەکی کانوونی یەکەمی ١٩٣٤ سەرەتای دەستپێکردنی گەورەترین شاڵاوی کوشتن و پاکتاوکردن بوون لە سەردەمی ستالیندا، کیرۆف لە ساڵی ١٩٣٠ دا بوو بە ئەندامی مەکتەبی سیاسی حزب، یەکێک بوو لە کەسایەتییە خۆشەویست و ناسراوەکانی حزب، زۆرێک لە ئەندامان داوای ئەوەیان لێکرد لە کۆنگرەی حەڤدەھەمینی حزبدا شوێنی ستالین بگرێتەوە و خۆی بۆ سەرۆکایەتی حزب کاندید بکات، ھەرچەندە ئەو خۆی لایەنگری ستالین بوو، ھەر خۆشی ئەم چیرۆکەی بۆ ستالین باس کرد، بەڵام ئەمە بووە ھۆی ئەوەی کە ئیتر ستالین ئەو وەک دوژمنێکی خۆی بناسێت، لەکۆنگرەدا وێڕای فێڵ و تەڵەکەبازی ستالین کیرۆف ١٦٦ دەنگی ھێناو تەنھا بە یەک دەنگ لە دوای ستالینەوە بوو. کیرۆڤ لە نووسینگەکەی خۆی لە شاری لینینگراد بە فیشەکێک کوژرا، و بووە ھۆی ئەوەی حزبی کۆمۆنیست بەتەواوی بھەژینێت، ئەمەش ھەلی بە ستالین بەخشی کە ئیتر بە ڕاست و چەپی خۆیدا نەیارانی خۆی بە ناوی خائن وھەڵپەرست و دژە شۆڕش و ئۆپۆزیسیۆنەوە پاکتاو بکات، بە سەدان ئەندامی حزب و ئەفسەری سوپای سوورو کارمەندانی دەوڵەت و تەنانەت ھاووڵاتیانی سڤیلیش کەوتنە بەر ئەو شاڵاوانە. ستالین خۆی سەرپەرشتی دادگاکانی دەکردن لە مۆسکۆ، لە تەواوی وڵاتیشدا دادگای ھاوشێوە دانران. ئەم دادگایانە ناسرابوون بە دادگاکانی مۆسکۆ و بە سەرکردایەتی (دەندرێ ڤیژینسکی) بەڕێوە دەبران، چوار دانە لە پرۆسەکانی دادگاییکردن بایەخێکی زۆر گرنگیان ھەیە لە مێژووی ڕووسیادا کە ئەوانیش ناسراون بە: # دادگاییکردنی شازدە کەس لە مانگی ئابی ١٩٣٦. # دادگاییکردنی ھەڤدە کەس لە مانگی کانوونی دووەمی ١٩٣٧. # دادگاییکردنی مارشاڵ تۆخاچێڤسکی و چەندین ئەفسەرو پلەبەرزی سوپای سوور لە مانگی حوزەیرانی ١٩٣٧. # دادگاییکردنی بیستویەک کەس (لە ناویاندا بوخارین) لە مانگی ئازاری ١٩٣٨. شاڵاوەکانی کوشتن و پاکتاو کردن بە پلەی یەکەم ئەندامانی حزبەکەی خۆی دەگرتەوە، کار گەشتە ئەوەی کە پاش کوشتنی ترۆتسکی لە نێو ئەندامانی کۆنی مەکتەبی سیاسی سەردەمی لینیندا تەنھا سێ کەس مابوونەوە ئەوانیش جگە لە ستالین خۆی میخائیل کالینین و مۆلۆتۆڤ بوون، کتێب و نووسین و مێژووش لەم کردەوانە بەدەر نەبوون، مێژوو بە دڵی ستالین دەنوسرا و لە کتێبی قوتابخانەکاندا بەجۆریک باسی شۆڕشی تشرینی یەکەم دەکرا کە بە تەنھا لینین و ستالین ئەنجامیان دابێت و ناوی کەسی دیکە نەدەھینرا. ڕاگواستن و کۆچی زۆرەملێ :ھەر لە ساڵی ١٩٢٩ بەدوواوە ئیتر ستالین کەوتە جێبەجێ کردنی نەخشەکانی خۆی بۆ سەرلەنوێ بنیات نانەوەی یەکییەتی سۆڤیەت و گۆڕینی بۆ وڵاتێکی ناوەندی بەھێز. ھەرچەندە ستالین خۆی لە قوتابخانەی ئایینی ئەرتۆدۆکسی خوێندویەتی بەڵام. باوەڕی مارکسیزم و لینینزم سروشتی ئەوەی پێدەبەخشی کە ئایین بەتەواوی لە بنەوە ھەڵتەکێنێت و لەناوی بەرێت باوەڕدارانی ئایینیی دەستگیر دەکران، کەنیسەو مزگەوتەکان قەدەغەکران، لە جیاتی ھەموو ئەمانە حزب و دامەزراوەکانی حزب جێگرەوە بوون، ئەو دودڵ نەبوو لەوەی ئایین بخاتە خزمەت ئایدۆلۆجیای خۆیەوە، لەم ئانوساتەدا ستالینیزم وەک ڕێبازێک لە برەو سەندندا بوو، بۆیە ئەو خۆی لە جیاتی حەزرەت مەسیح نیشان دەدا، تابلۆی تایبەت بە ستالین بڵاو دەکرانەوە کە ھاوتای وێنەکانی یەسوعی مەسیح بوون، کارگەشتە ئەوەی کە ستالین لە تابلۆی (دوواھەمین خوان) لە ژوور سەری مەسیحەوە یەکێک بێت لە دووازدە یاوەرەکەی. ھەر ناوچە و دەڤەرێک بەرامبەر بە سیاسەتە ئابورییەکانی ستالین ھاوکاری تەواوی نەکردایە ڕاگواستن چارەنوسی بوو، سەدەھا کەس بە تۆمەتی ئاغا و سەرۆک ھۆز و کۆلاک بوون ڕەوانەی سیبریا کران. پڕۆسەکانی ڕاگواستن و کۆچی زۆرە ملە لە کاتی جەنگی جیھانی دووەم و پاش جەنگ گەشتنە ئەوپەڕی، پتر لە یەک ملیۆن و نیو مرۆڤ کە سەربە نەتەوە جیاوازەکان بوون بۆ سیبریا و کۆمارەکانی ناوەڕاستی ئاسیا دوور خرانەوە، ئەم پرۆسانە بوونە ھۆی ئەوەی کە سروشتی دیمۆگرافی وڵات بشێوێت و زۆرێک لە جەنگ و ململانێکانی ئەمڕۆ بە تایبەت لە ناوچەکانی قەوقاز دەرئەنجامی ئەو کارانەی ستالینن، ھۆیەکانی ڕاگواستن و کۆچی زۆرەملێی خەڵکی لە زاری حکوومەتی سۆڤیەتەوە بریتی بوون لە ھاوکاری نازییەکان، [[خیانەت]] کردن لە وڵات، یاخی بوون و داوای سەربەخۆیی بوون. === ژمارەی قوربانییەکان === ژمارەی قوربانییەکانی ئەو پرۆسانەی باسکران ئاشکرا نین، لە سەردەمی جەنگی ساردا ئەم ژمارەیە بە شێوەیەکی خەیاڵی زیاد کراوە و گەشتووەتە نزیکەی چل ملیۆن کەس، پاش ھەڵوەشاندنەوە و لەناوچوونی یەکییەتی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٩١ زانیارییەکان تاڕادەیەک ئاشکرا بوون، ھەرچەندە ژمارەی دروست و تەواوی قوربانییەکان ھەرگیز نەزانراوە بەڵام باس لەوە دەکرێت کە نزیکەی ٨٠٠ ھەزار کەس بە [[تاوانی سیاسی]] و نا سیاسی لەناو براون و ئەگەر قوربانیانی ڕاگواستن و کۆچی زۆرەملەی بخریتە سەر ئەوا پێکەوە خۆی لە نزیکەی ٣ ملیۆن نەفەر دەدات. ھەرچۆنێک ھەژمار بکرێت ھەتا ئێستا ژمارەی دروستی قوربانییەکان نەزانراون و لەم بارەوە چەندین سەرچاوەی جیاواز ئاماژە بۆ ژمارەی جیاواز دەکەن، نووسەری ڕوسی ڤادیم ئەرلیکمان ژمارەی قوربانییەکان بە ٩ ملیۆن کەس لە قەڵەم دەدات کە لەوانە ملیۆن و نیوێک بە تۆمەتی سیاسی و نا سیاسی جیاواز لەناو براون. ڕۆبێرت کانگۆئیست ژمارە تەواوی قوربانییەکانی سەرەتا بە ٣٠ ملیۆن کەس ناو دەبرد پاشان کردنی بە بیست ملیۆن. == کاریگەری ستالین لەسەر ئابوری وڵات == جەنگە درێژەکانی ناوخۆی وڵات و جەنگی جیھانی یەکەم ڕووسیای بە تەواوی وێران و ماندوو کردبوو، گەشەسەندنی ئابوری وڵات لە ساڵی ١٩٢٢ دا تەنھا بەرامبەر بەڕێژەی ١٣٪ ی ساڵی ١٩١٤ بوو، کاری یەکەم و سەرەکی ستالین ئەوە بوو کە ئەو وڵاتە گەورەیە لە کۆمەڵگایەکی جیاوازی پڕ لە نەتەوەو ڕەگەزو ئایین و ئایینزاکانەوە بگۆڕێت بۆ یەک نەتەوە لەژێر یەک ئاڵای سووردا لە چوارچێوەی یەکییەتی سۆڤیەت، بۆ ئەم مەبەستەش دەبوو کۆمەڵگای سۆڤیەت لە کۆمەڵگایەکی دوواکەوتووی کشتوکاڵییەوە بگۆڕیت بۆ کۆمەڵگایەکی پێشەسازی مۆدێرن و بەھێز. دەبوو بۆ ئەم مەبەستە ستالین کۆمەڵیک بڕیارو ھەنگاوی ھەڵبێنێت لە بوارەکانی کۆمەڵایەتی و کشتوکاڵی و پیشەسازییەوە، کارێکی لەم جۆرەش ئاسان نییە چونکە دەبوو ئەو پەیکەری کۆمەڵگا بە سەرخان و ژێرخانییەوە بگۆڕێت بۆیە سەرەتا ڕووبەڕووی بەرھەڵستی توندی جووتیاران و ئاغاو دەرەبەگەکان بۆوە، بۆ ستالین تەنھا یەک بڕیار لە گۆڕێدا بوو بۆیە فەرمانی بە ھێزەکانی خۆیدا ھەر کەس بەرامبەری بوەستێت و بەگوێی نەکات چارەنوسی یان کوشتن یاخود ڕاگواستن و دوورخستنەوە دەبێت. === پیشەسازی === لەکۆتایی دەیەی دووەمی سەدەی بیستەمەوە ئیترسیاسەتی ئابوری وڵات گۆڕا، نەخشەکێشانی ئابوری بوو بە بەرنامەی سەرەکی بۆ گواستنەوەی سۆڤیەت بەرەو سوشیالیزم و سۆشیالیزمی دەوڵەتی، بۆ ئەم مەبەستەش (پلانی پێنجی) دانرا، پیلانی پێنج ساڵی بۆ ئابوری نەتەوەیی یەکییەتی سۆڤیەت (Five-Year Plans for the National Economy of the Soviet Union) بریتیی بوو لە پلانێک بۆ سەرلەنوێ بنیات نانەوەی وڵات و ھەر پێنج ساڵ جارێک نوێ دەکرایەوە، ژێرخانی وڵات لەم پلانانەدا بەشی ھەرە زۆری بەردەکەوت، کارەبا، گواستنەوە، پردەکان، جادەکان، بەربەستەکان، کارخانەکان… ھتد لەنێو ئەم نەخشەیەوە دەکەوتنە بواری جێبەجێکردنەوە. یەکەم پلانی پێنجی ساڵی ١٩٢٨ دانراو لە ماوەی ساڵانی ١٩٢٩ – ١٩٣٣ جێبەجێ کرا، ئەم نەخشە ئابورییەی ستالین بووە سیاسەتێکی چەسپاو بۆ ئابوری وڵات بە جۆرێک کە ١٢ نەخشەی پێنجی لەوڵاتدا بەڕێوە چوون بەڵام بەھۆی ھەڵوەشاندنەوەی یەکییەتی سۆڤیەت و کەرت و پەرت بوونی ئیتر دووا نەخشە کە بۆ ساڵی ١٩٩١–١٩٩٥ دانرابوو، جێبەجێ نەکرا. پلانە پێنجییەکانی ئابوری یەکییەتی سۆڤیەتی لە وڵاتێکی دوواکەوتووەوە گۆڕی بۆ وڵاتێکی بەھیز و بەرھەمدار، بەجۆرێک کە لە کۆتایی نەخشەی پێنجی یەکەمدا واتە لە ساڵی ١٩٣٣ دا ئابوری وڵات و دەرامەتی ڕاستەقینەی کرێکاران بە بەراورد لەگەڵ ساڵی ١٩٢٤ دە ئەوەندە زیادی کرد، ئیتر لە کۆتایی دەیەی سێھەمی سەدەی بیستەمدا سۆڤیەت بوو بە یەکێک لە دەوڵەتە بەھێز و سەنگینە ئابورییەکانی دنیا. === کشتوکاڵی === کەرتی کشتوکاڵ بە ھەمان شێوەی کەرتی پێشەسازی کەوتە بەر گۆڕانکارییە ئابورییەکان، سیستەمی بەرھەمھێنان لە کەرتی کشتوکاڵدا بە تەواوی لە ڕەگەوە ھەڵتەکێنرا، ئەو سیستەمە کە پێشتر سیستەمێکی دەرەبەگی و پاشکەوتوو بوو، بوو بە سیستەمێک لە ڕێگای کۆلخۆزەکان (Kolchoz) و سۆڤخۆزەکانەوە (Sovchoz) بەڕێوە دەبران، ئەو دەرەبەگ و جووتیارانەی ئامادە نەبوون بەرھەمەکانی خۆیان بەو نرخەی کە دەوڵەت خۆی دیاری دەکرد بە دەوڵەت بفرۆشنەوە دەکەوتنە ژێر بڕیارە توندەکانی ستالینەوە و کوشتن یاخود دوورخستنەوە چارەنوسییان بوو. ھەرچەندە کەرتی کشتوکاڵ لەگەڵ کەرتی پیشەسازیدا گرێدراو مەکینەی تازەو مۆدێرنی کشتوکاڵی شوێنی ئاژەڵی گرتەوە بەڵام بەھۆی لەبەرچاو نەگرتنی بەرژەوەندی جووتیاران و دەرەبەگانەوە کەرتی کشتوکاڵ زۆر زەرەرمەند بوو. === زانست === ھاوشێوەی ئەدەب و ھونەر، زانستیش لە سەردەمی ستالیندا لەژێر کۆنترۆڵی توند و تەواوی ئایدۆلۆژیای دەوڵەتدا بوو، ئاسایشی ئایدۆلۆژی یەکێک بوو لە بنەما گرنگەکانی دەوڵەت کە لە خوێندن و زانستدا وەک (فەرھەنگ و کەلتوری سۆڤیەتی) کاری لەسەر دەکرا، توێژینەوەکانی دەوڵەت لە زۆر بواری زانستیدا پێشکەوتنی بەرچاوی بە خۆوە بینی بەڵام ھەندێک بەشی زانیستی وەک سیبرناتیک (cybernetics) و جینەتیک (Genetics) وەک زانستی بۆرژوازی تەماشا دەکران. توێژینەوەی زانستی ھۆکاری ئەوە بوون کە زۆرێک لە زانایان و بیرمەندان لە ئۆردوگاکانی کارکردندا بەزۆر کاریان پێبکرێت، تەنانەت کار گەیشتە ئەوەی چەند کەسیکیشیان لە سێدارە بدرێن. بە شێوەیەکی گشتی لە ھەندێک بواری تایبەتی زانستدا سۆڤیەت پێشکەوتنی بەرچاوی بەخۆوە بینی کە بەرھەمەکەشی لە سەرەتای پەنجاکاندا بەدیارکەوت کاتیک سۆڤیەتییەکان توانیان کۆمپیوتەری گەورە بەرھەم بێنن، بەڵام ساڵی ١٩٥٧ لەگەڵ بەرھەمھێنانی مانگی دەستکردی سپۆتنیک -١ (Spoetnik ١) سیاسەتمەدارانی ئەمریکا ڕاشکاوانە دانیان بەوەدانا کە ئەوان لە دوای سۆڤیەتەوەن. === خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییەکان === لەسەردەمی ستالیندا بۆ یەکەمجار خەڵکی سۆڤیەت بە ئاستیک لە ئاستەکانی ئازادی کۆمەڵایەتی گەیشتن، پێگەی ژنان لە کۆمەڵگادا گۆڕا، ژنان بۆیان ھەبوو ھاوتای پیاوان بخوێنن و لە سەرکاریشدا بەرامبەر بە کاری ھاوشێوەی پیاو ھەمان کرێ و ھەقدەست بە ژنان دەدرا، لەڕوی تەندروستییەوە کۆمەڵگای سۆڤیەت پێشکەوتنی بەرچاوی بەخۆوە بینی، ئاستی ناوەندی تەمەن زیادی کرد و کۆمەڵگا بەرەو ئارامی و ڕەفاھییەت ھەنگاوی دەنا، [[مافی خوێندن]] بۆ ھەمووان وەک یەک بوو، دەرمان و خەستەخانە و دکتۆر بۆ ھەمووان بوو، نەخۆشییەکانی وەک تایفۆئید و مەلاریا تا ئاستێکی زۆر کەم بوونەوە، ژنان بۆ یەکەمجار لە مێژووی ئەو وڵاتەدا توانیان لە کەش و ڕەوشێکی ئارامدا و لەژێر چاوی پزیشک و لەنێو خەستەخانەکاندا منداڵ بخەنەوە، لەسەردەمی ستالیندا بۆ یەکەم جار نەوەیەک ھاتە دنیاوە کە زۆربەی ھەرە زۆریان خویندەوار بوون. === جەنگی جیھانی دووەم === بەر لە جەنگی جیھانی دووەم ستالین وەزیری دەرەوەی خۆی ماکسیم لیتڤیتۆڤی لابردو (مۆلۆتۆڤ)ی خستە شوێنی، کاری مۆلۆتۆڤ ئەوە بوو کە بتوانێت لەبەرامبەر نەتەوە پەرستە نازییەکانی ئەڵمانیا (ھتلەر) و فاشتەکانی ئیتالیا (مۆسۆلینی) بتوانێت لەگەڵ فەرەنساو ئینگلیزدا جۆرێک لە ھاوپەیمانی بەرگری ھاوبەش بەرھەم بێنێت، بەڵام پاش ئەوەی سەرەنجام دانوستانەکانی مۆسکۆ لەم بارەوە شکستی خوارد، گۆڕانکارییەکی گەورە بەسەر ھەڵوێست و سیاسەتی ستالیندا ھات و لە ڕۆژی ٢٤ ی مانگی ئابۆسی ١٩٣٩ دا ڕێکەوتنامەی مۆلۆتۆڤ – ڕیبن تروپاکت مۆری مۆرکرد، ئەم ڕێکەوتن نامەیەی ستالین بە ڕێکەوتن نامەی بەرگری ناو دەبرێت، مەبەستی ستالین لەمەڕ ئەم ڕێکەوتنە ئەوە بووە کە خۆی گوتەنی (با دوژمنەکانمان جارێ یەکتر بخۆن)، بەڵام لە ڕۆژی ١ی ئەیلوولی ١٩٣٩ واتە تەنھا پاش یەک ھەفتە لە مۆرکردنی ڕێکەوتنەکە ھتلەر ھێرشی کردە سەر پۆڵەنداو بەشی خۆراوای داگیر کرد، بەمەش جەنگی جیھانی دووەم ھەڵگیرسا، سۆڤیەتیش لەبەرامبەر ئەمەدا لە مانگی تشرینی یەکەمی ھەمان ساڵدا ھێرشیان کردە سەر پۆڵەنداو بەشی خۆرھەڵاتی وڵاتەکەیان بۆ خۆیان برد، بەمەش تەواوی ئەو ناوچەیەی کە بەر لە جەنگی جیھانی یەکەم بەشێک بوون لە خاکی ڕووسیا گەڕانەوە ژێر دەسەڵاتی سۆڤیەت. ستالین لە ٥ی مارسی ١٩٤٠ فەرمانی کوشتنی ٢٥٧٠٠ کەسی لە دیلە پۆڵەندییەکان بەتاوانی دژایەتی شۆڕش و نەتەوە پەرستی دەرکرد، زۆربەی ئەم کوژراوانەش کەسانی ڕووناکبیری ناودارو پیاوانی دەوڵەت بوون. لەزستانی ١٩٤٠ سوپای سووری سۆڤیەت ھێرشی کردە سەر فنلەنداو داگیری کرد، ھەرچەندە فنلەندییەکان شەڕێکی زۆر قورسیان لەگەڵ سۆڤیەتدا کرد بەڵام سەرەنجام خۆیان بە دەستەوەدا. ڕۆژی ٢٢ی ژونی ١٩٤١ ھتلەر پەیمانی (مۆلۆتۆڤ- ڕیبن ترۆپاکت)ی شکاند و لە ھێرشێکدا بە ناوی (ئۆپراسیۆنی بەربەرۆزا) ھێرشی کردە سەر خاکی سۆڤیەت و بەشێکی داگیر کرد. جەنراڵ بەفر: سەرچاوەکانی مێژوو بە شێوەیەکی جیاواز باس لە ئۆپراسیۆنی بەربەرۆزا دەکەن، بەپێ ی وتەی ھەندێک لەو سەرچاوانە لەبەر ئەوەی پێشتر ستالین زۆر ئەفسەری شارەزاو گەورەی نێو سوپای سووری لە سێدارە دابوون ئەم ھێرشەی بە کتوپڕو چاوەڕوان نەکراو کرایە سەرو خۆی بۆ ئامادە نەدەکردبوو، ھەندێک سەرچاوەی دیکە باس لەوە دەکەن کە ستالین بەڵێ زۆر دڵنیا بووە لەوەی کە ئەڵمانیا ھێرش دەکاتە سەریان بەڵام چاوەڕێ ی ئەوە نەبووە بەو کتوپڕییە بێت، بەڵکو لەو باوەڕەدا بووە ئەم ھێرشەی ئەڵمانیا ھەرگێز بەر لە ساڵی ١٩٤٢ ئەنجام نادرێت، بەڵام چەندین سەرچاوەی دیکەش ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن کە بەڵێ ستالین زۆر بە وردی حسابی بۆ ئەم ھێرشەی ئەڵمانیا کردووە، بەڵگەی ئەوەش ئەوەیە کە ئەو ھەموو کارخانەو شوێنە گرنگ و ستراتیژییەکانی گواستووەتەوە بۆ قووڵایی وڵات، تەنانەت ئەو ھێزانەشی لەو شوێنانە جێگری کردبوون ھەمووی ھێزی لاوازبوون بە چەکی کۆنەوە بۆ ئەوەی دوژمن بکەوێتە ھەڵەی ھەڵسەنگاندنەوە، تەنانەت ھاوتای ھێرشەکانی کۆنی ناپلیۆن ستالین ھەمیشە پاشەکشەی کردووە بۆ دوواوە بۆ ئەوەی سوپای ئەڵمانیا پەلکێشکاتە ژورێ و بڵاوی کاتەوە و بتوانێت گاڵەی پێبکات، ستالین لەم بارەوە لەوەڵامی یەکێک لە ژەنراڵەکانی خۆیدا کە داخۆ ھەتا کەی پاشەکشە دەکەن دەڵێت (ھەتا ئەو کاتەی ژەنراڵ بەفری ھاوڕێمان قوتیان دەدات) ئیتر لەگەڵ پەلێکش کردنی سوپای ئەڵمانیا بۆ قووڵایی ناوچە ساردەکان و ھەتا نزیک دەروازەی شاری مۆسکۆ، ئیتر شەڕی ڕاستەقینە و دژە ھێڕشی سۆڤیەت دەستیپێکرد، شەڕی ڕاستەقینەی ئەڵمانەکان سەرەتا لەگەڵ نەخۆشی و بەفردا بوو پاشان سوپای سوور قڕی کردن… پاش تێکشاندنی ئەڵمانەکان لە [[شەڕی ستالینگراد]] ١٩٤٣ ئیتر پاشەکشەیان دەستپێکرد، بە تێپەڕبوونی کات و لە ساڵی ١٩٤٤ دا زۆربەی وڵاتانی ئەورووپای خۆرھەڵات کەوتنە ژێر دەستی سوپای سوورەوە، لە ڕۆژی دووەمی مانگی مەی ١٩٤٥ شاری بەرلین بە تەواوی کەوتە دەست سوپای سوورو ستالین جەنگی بردەوە. == مردنی ستالین == ڕۆژی ٥ی ئازاری ١٩٥٣ ستالین لە ماڵەکەی خۆیدا لە کونتسەڤۆ کۆچی دووایی کرد، ھەتا ئێستا سەبارەت بە ھۆکاری مردنی ستالین ھیچ ئاشکرا نەبووە، بەڵام سەرچاوە فەرمییەکانی حکوومەتی سۆڤیەتی ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەو بە نەخۆشی فشاری دەماخ کۆچی کردووە. ھەندێک سەرچاوە ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن کە لاڤرێنتی بەرییا (Lavrenti Beria) ستالینی دەرمان خوارد کردبێت، ھۆکاری ئەمەش ئەوە بووە گویا بەرییا ھەستی بەوە کردووە کە ستالین لەناوی دەبات چونکە ئەو دەسەڵاتی زۆری پەیدا کردبوو، بەرییا کاری بۆ ئەوە کردووە کە پاش دەرمانخواردکردنی ستالین ھەتا ماوەی ٢٤ کاژێر ھیچ دکتۆرێک نەتوانێت سەردانی بکات. یەکێکی دیکە لە چیرۆکەکانی مردنی ستالین باس لەوە دەکات گویا ستالین بە درێژایی ڕۆژێک لە ژورەکەی خۆی نەھاتووەتە دەرەوە، بەڵام لەبەر ئەوەی ھیچ کەس بۆی نەبووە بێزاریکات، کەس نەیوێراوە لە دەرگای بدات و ھەواڵی بپرسێت، بە درێژایی ئەو ڕۆژە ھەتا مۆڵەتی چونە ژوری ستالین وەرگیراوە و کەسێک بۆی ھەبووە بچێتە ژورەکەی ستالین لەسەر فەرشی ژورەکەی خۆی لەپەلوپۆ کەوتووە و پاشان بە فشاری دەماخ مردووە.. لاشەکەی ستالین بە مۆمیاکراوی لە ڕۆژی ٩ی ئازاردا لە ڕێورەسمێکی گەورەدا لە پاڵ دامەزرێنەری یەکییەتی سۆڤیەت [[ڤلادیمیر لێنین]] دەنێژرێت، ساڵی ١٩٦١ لاشەکەی گوێزرایەوە بۆ دیواری کرەملن و لەوێ نێژرا. ساڵی ١٩٩١ لەگەڵ ھەڵوەشاندنەوە و کەرتوپەرت بوونی سۆڤیەتدا، جۆرجیاش سەربەخۆیی ڕاگەیاند و لە تەواوی وڵاتدا ھەموو پەیکەرەکانی [[ڤلادیمیر لێنین]] و جۆزێپ ستالین شکێنران، بەڵام لە سەدان کەس لە گۆڕەپانی شاری گۆری کۆبوونەوەو پەیکەرەکەی ستالینیان پاراست.. لە مانگی ژونی ٢٠١٠ دەسەڵاتدارانی جۆرجیا بە شەو پەیکەرەکەی ستالینیان داگرت، ئەم پەیکەرە برۆنزە و شەش مەتر درێژە، لە پەنجاکانی سەدەی بیستەمەوە لە شوێنی لەدایکبوونی ستالین لە گۆڕەپانێکدا دانرابوو، بەڵام بەھۆی جەنگی ساڵی ٢٠٠٨ لە نێوان ڕووسیاو جۆرجیادا ئەو پەیکەرە برایە مۆزەخانەیەکی تایبەت بە ستالین لە ھەمان شارو لە جیگای ئەودا یادگارێکی قوربانییەکانی ئەو جەنگە دانرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [[:fa:ژوزف استالین|ویکیپیدیای فارسی]] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|یەکێتیی سۆڤیەت|ڕووسیا|گورجستان|ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|شەڕی سارد|جەنگی جیھانیی دووەم|کۆمۆنیزم|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Joseph Stalin}} [[پۆل:سەرکردەکانی شەڕی سارد]] [[پۆل:مردووانی ١٩٥٣]] [[پۆل:جۆزێف ستاڵین]] [[پۆل:شاعیرانی گورجستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٨]] [[پۆل:کۆمۆنیزم لە ڕووسیا]] [[پۆل:کۆمۆنیستە ڕووسەکان]] [[پۆل:شۆڕشگێڕە ڕووسەکان]] [[پۆل:خەڵکی پارێزگای تیفلی]] [[پۆل:فەرمانڕەوا کۆمۆنیستەکان]] [[پۆل:پاڵەوانەکانی یەکێتی سۆڤیەت]] [[پۆل:سیاسەتدارانی سۆڤیەت]] [[پۆل:بۆڵشەڤیکەکان]] [[پۆل:بەلشەفییە کۆنەکان]] [[پۆل:وەرگرانی نیشنانی لێنین]] [[پۆل:مارکسیزم-لێنینیزم]] [[پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)]] 9spektip7opztmrzc0o32pjm1zd400y 1575089 1575068 2026-04-14T02:07:19Z Alexis Jazz 32099 [[[w:en:User:Alexis Jazz/Factotum|Factotum]]] 1575089 wikitext text/x-wiki {{خاوێنکردن}} {{ئاماژەی زیاتر}} {{کەسایەتی | ناو = جۆزێف ستالین | وێنە = Joseph Stalin official portrait.jpg | قەبارەی وێنە = 200px | ناوی کاتی لەدایکبوون =جۆزێف ڤیساریۆنۆڤیچ دزێ جوگاشڤێلی | شوێنی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٨ی کانوونی یەکەمی [[١٨٧٨]]. لە [[گۆری]]، پارێزگای [[تیفلیس]] لە [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا]] | ڕێکەوتی مردن =٥ی ئازاری [[١٩٥٣]] | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = خوێنبەربوونی مێشک | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = [[مۆسکۆ]]، [[ڕووسیا]] | نیشتەجێ = | نەتەوە = گورجی (جۆرجی) | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = سەرۆکی پێشووی [[یەکێتیی سۆڤیەت]] | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بەھۆی =سەرۆکی [[یەکێتیی سۆڤیەت]] | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = [[حیزبی کۆمۆنیستی یەکێتیی سۆڤیەت]] | بەرامبەرەکان = | ئایین = [[بێ ئایین]] | ھاوسەر = [[کاتۆ سڤانیدزێ]] (١٩٠٦–١٩٠٧){{ھن}}نەداشا ئالیلوژاڤا (١٩١٩–١٩٣٢) | یار = | منداڵەکان = ٤ | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندییەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = Stalin Signature.svg | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''جۆزێف ستالین''' ڕابەر و [[سیاسەتوان]]ێکی [[کۆمۆنیست]]ی [[سۆڤیەت]]ی بوو کە لە نێوانی ساڵانی ٢٠ی تەمەنی تا مردن ڕابەرایەتی [[حیزبی کۆمۆنیستی یەکێتیی سۆڤیەت|حیزبی کۆمۆنیستی یەکێتیی سۆڤیەتی]] لە ئەستۆ بوو، کە ڕۆڵی سەرەکی هەبوو لە تێکشکاندنی ئەڵمانیای نازی لە جەنگی جیهانیی دووەمدا و وڵاتەکەی کردە هێزی ئەتۆمی، زۆرێک ستالین تۆمەتبار دەکەن بە هۆکاری مردنی خەڵکێکی زۆر کە ئەویش لەنێوان ٦ ملیۆن بۆ ٢٠ کەس دەخەمڵێنرێت کە پێکهاتبوون لە سەرباز و بەرپرس و هاوڵاتی. ساڵی [[١٩٢٢]] گەیشتە پلەی سکرتێری گشتیی [[حیزبی کۆمۆنیستی یەکێتیی سۆڤیەت]]. دوای مردنی [[ڤلادیمیر لێنین|ڤیلادیمیر لینین]]، ستالین توانی بەسەر [[لیۆن ترۆتسکی]] سەرکەوێت و ڕابەرایتی حیزب بگرێتە دەست لە ساڵانی [[١٩٣٠]] زنجیرە کوشتارێکی سیاسی و دەستبەسەر کردن و کوشتنی ناڕازییەکانی ڕێکخست بەناوی [[خاوێنکردنەوەی گەورە]] کە بوو7 هۆی کوژرانی ٧٠٠ هەزار بۆ ١.٢ ملیۆن کەس، لە لە ساڵی [[١٩٣٧]]دا گەیشتە بەرزترین پلەی خۆی دوای کوشتنی هەر کەسێک کە پلەی لەخۆی بەرزتر بوایە یاخود ناسراو بوایە.<ref>جێنادی ئەنجێلۆڤ. کەسانێک کە جیهانیان گۆڕی</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=سینێلشچیکۆڤا |یەکەم=Екатерина |ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=بۆچی ستالین خۆی بە ستالین ناودەبرد؟ |ناونیشان=https://rbth.ru/read/1114-psevdonim-stalina-otkuda |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=ڕووسیا بناسە |زمان=ru-RU}}</ref> ستالین بڕوای وا بوو کە سیاسەتەکانی لەسەر بنەمای [[مارکسیزم]]-[[لێنینیزم|لینینیزم]] پێکھاتووە بەڵام ئێستا ھەمووان سیستەمی [[ئابووری]] و [[سیاسی]]ی ئەو بە [[ئەستالینیزم]] ناو دەبەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kotkin|یەکەم=Stephen|ناونیشان=https://archive.org/details/stalinvoliiwaiti0000kotk|سەردێڕ=Stalin. Vol II, Waiting for Hitler, 1928-1941|ڕێکەوت=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=London : Allen Lane|ئەوانی تر=Internet Archive|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٣٩-٩٩٤٥-٧}}</ref> لە ساڵی [[١٩٢٨]]دا ستالین بە گۆڕینی پلانە [[ئابووری|ئابوورییەکان]] و دانانی پلانی [[وەرزێری|کشتوکاڵی]] ھەڵبژاردەیی، [[یەکێتیی سۆڤیەت]] تا کۆتایی ساڵانی ١٩٣٠ لە وڵاتێک کە زۆرینەی جەماوەری [[جووتیار]] بوو بە یەکێک لە زلھێزەکانی بواری [[پیشەسازی]] لە جیھاندا. داگیرکردنی [[گەنم]] و خواردمەنییەکانی دیکە لەلایەن کاربەدەستانی [[سۆڤیەت]] و بە دەستووری ستالین لە ساڵانی [[١٩٣٢]] تا [[١٩٣٤]] بووە ھۆی ھاتنی قاتوقڕی لە وڵاتانی ژێردەسەڵاتی [[ئۆکرانیا]]، [[کازاخستان]] و [[قەوقاز|قەفقازی باکوور]]. ھەرکەس لە جووتیارەکان کە دژایەتی ئەوەی بکردایە کۆلاک ناویان دەنا و سەرکوت و دەستبەسەر دەکرا. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] ستالین ڕابەری [[یەکێتیی سۆڤیەت]] بوو و دەورێکی گرینگی ھەبوو لە شکست ھێنان بە [[ئەڵمانیا]]ی ژێر دەسەڵاتی [[حیزبی نازی|نازییەکان]]. ئەوە [[سۆڤیەت]]ی کردە یەکێ لە دوو زلھێزی دونیا و ئەوە بۆ ماوەی ٤٠ ساڵ واتە تا کۆتایی ژیانی ستالین ھەر مایەوە. ھەندێ کەس حکوومەتی ستالین بە دەسەڵاتی تاکەکەسیی دەناسێنن و ھەروەھا بە لەناوبردنی کەسایەتییەکانی دژ بەو تاوانباری دەکەن. [[نیکیتا خروشچۆڤ]]، جێگری ستالین، کەسایەتی و شێوازی حووکمڕانی ستالینی لە کۆبوونەوەی حیزبی کۆمۆنیستی سۆڤیەت لە ساڵی [[١٩٥٦]] کێشایە ژێر پرسیار و دواتر دەستی کرد بە خاوێنکردنەوەی [[حکوومەت]] لە ھاوڕێیانی ستالین. == سەردەمی منداڵی و ھەڕەتی لاوی == ستالین لە شاری گۆری (Gori) لەسەردەمی ئیمپراتۆرییەتی ڕوسیدا لە دایک بووە، زانیاری دروست سەبارەت بە منداڵی و ھەڕەتی لاوی ستالین زۆر نین، بەڵام نوسراوەکانی کچەکەی ستالین سڤیتلانە (Svetlana) بە ڕاستترین سەرچاوە ناسراون، بەپێی وتەکانی ئەو باوکی ستالین سەرەتا بەرگدروو بووە، بەڵام پاش ئەوەی منداڵەکانی بەجێدەھێلێت و دەچێت بۆ [[تبلیس|تەبلیس]] کاری پینەچێتی (ئیسکافی – پێڵاو دورینەوە) دەکات. دەگوترێ باوکی ستالین ھەمیشە حەزی لە خواردنەوەی مەی بووە، بە مەستی گەڕاوەتەوە ماڵێ و زۆر بە توندی و دڵڕەقانە ڕەفتاری لەگەڵ ستالین و دایکیدا کردووە. یەکێک لە ھاوڕێکانی سەردەمی منداڵی ستالین لەم بارەیەوە دەنوسێت (باوکی ستالین ھێندە دڵڕەقانە و خراپ لە ستالینی دەدا، ھەندێک جار نیوە مردوو دەبوو، بەڵام سەیر لەوە دابوو کە ھیچ کەس گوێی لە گریانی ستالین نە دەبوو، ستالین ھەرگیز نەگریاوە). کاتێ ستالین تەمەنی حەوت ساڵان بووە، باوکی بۆ تەبلیس دەڕوات و خێزانەکەی بەجێدەھێلێت، بەمجۆرە بەخێوکردنی ستالین دەکەوێتە ئەستۆی دایکی، کە ئەویش بە کارەکەری و جل شۆری ماڵان بەخێوی دەکات. یەکێک لەو ماڵانەی کە دایکی ستالین کاری تێدا دەکرد ماڵی کابرایەکی جوولەکە بووە بە ناوی (دەیڤد پایسیمدۆڤ)، ئەم کابرایە کاتێک ستالین دەبینێت کە بۆ ھاوکاری دایکی لەگەڵیدا بۆ ئەو ماڵە دەڕۆشت، زۆر سەرسامی دەبێت و خۆشی دەوێت، بە کتێب وپارە زۆر کۆمەکی ستالین دەکات، کاتێک ستالین دەگاتە ترۆپکی دەسەڵات ئەم پیاوە بڕیار دەدات سەردانی (سوسو)ی بچکۆلە دەکات تا بزانێت ڕەوشی چۆنە، ستالین زۆر بە گەرمی پێشوازی دەکات و لە زۆر شوێنی گشتیدا لەگەڵ خۆیدا دەیگەڕێنێت. سێ خوشک و برای ستالین لە تەمەنێکی زۆر منداڵیدا مردوون، بۆیە ستالین بە تەنھا خۆی بە بێ [[خوشک و برا]] ماوەتەوە، لە تەمەنی ھەشت ساڵیدا دایکی لە خوێندنگەیەکی مەسیحی [[ئۆرتۆدۆکس|ئەرتۆدۆکسی]] دەیخاتە بەر خوێندن، سەرەتای ئاشنا بوونی ستالین بە بزووتنەوەی شۆڕشگێڕی دەگەڕێتەوە بۆ ئەم خوێندنگەیە، ھەر لەم خوێندنگەیەوە ستالین وەک ھەموو منداڵانی دیکەی وڵاتەکەی ناچار بوو بە زمانی ڕوسی بخوێنێت، بۆیە دڵی بۆ دەڤەرەکەی خۆی دەسوتێت، تەنانەت یەکەم نازناوی سیاسی خۆی (کۆبا) لەناوی یەکێک لە جەنگاوەرە ئەفسانەیەکانی جۆرجیاوە وەرگرتووە، ساڵی ١٨٩٩ ستالین لەبەر ئەوەی وەک شاگردێک لە کاتی خۆیدا ناتوانێت تاقیکردنەوەکان ئەنجام بدات، لەم خوێندنگەیە دەردەکرێت، بەمجۆرە دایکی کە ھەمیشە حەزی دەکرد کوڕەکەی (تەنانەت ئەو کاتەشی بوو بە سەرۆکی وڵات) ببێت بە قەشە، تەواو ھیوا بڕاو بوو. ئیتر ستالین پاش وازھێنانی لە خوێندن ھەتا ماوەی دەساڵی ڕەبەق سەرقاڵی کاری سیاسی بوو بە نھێنی، وردە وردە پلە حزبییەکانی بەرزبوونەوە، ساڵی ١٩١٢ بوو بە ئەندامی لێژنەی سەرکردایەتی پارتی کۆمۆنیست بە ڕابەری [[ڤلادیمیر لێنین|لینین]] و لەو ساوە نازناوی سیاسی ھاوڕێ ستالین (واتای پیاوی پۆڵاین)ی وەرگرت. لە نێوان ساڵانی ١٩٠٢ – ١٩١٧ ستالین چەندین جار دەستگیر کراوە، پاشان وەک زیندانی سیاسی بۆ ناوچەی سیبریا دوورخرایەوە. ساڵی ١٩١٧ پاش سەرکەوتنی شۆڕشی بۆلشەوییەکان ئیتر ستالین وەک سەرکردەیەکی سیاسی یەکییەتی سۆڤیەت ناسرا. چارەنوسی باوکی ستالین دیار نییە، ھەندێک سەرچاوە باس لەوە دەکەن کە گوایا ئەو لە شەڕێکی نێوان سەرخۆش و مەستەکاندا ھەر لە تەبلیس کوژراوە، ھەندێک سەرچاوەش باس لەوە دەکەن گوایا باوکی ستالین بۆ دواجار ساڵی ١٩٣١ لە گورجستان بینراوە. == ستالین و لینین == بۆماوەی ١٠ ساڵ کاری سیاسی دەکات و لەوماوەیەدا چەندین جار دەگیرێت و تەنانەت لە نێوان ساڵەکانی ١٩٠٣ تا ١٩١٧ چەندین جار بۆ سیبیریا دوردەخرێتەوە، دوای ئاشنا بوون بە ڤلادیمێر لینین باوەڕھێنان پێی لە ساڵی ١٩١٢ دا دەبێتە ئەندامی لیژنەی ناوەندی پارتی بەلشەفی و لە ساڵی ١٩١٣دا ناوی «ستالین»ی لێ دەنرێت کە بەمانای پیاوی پۆڵایین دێت. بەپێی ھەندێک لە گێڕانەوەکان لینین ئەم نازناوەی ستالین بەخشیوە دوای ئەوەی لەکاتی بۆیاخ کردنی کۆشکی قەیسەردا بۆمبێکی دەستی ھەڵداوە بۆ قەیەسر و دواتر دەست بەکاربووەتەوە ھەر وەک ئەوەی ھیچ ڕووی نەدابێت. دوای مردنی لینین لە ساڵی ١٩٢٤ حکوومەتێک پێکھێنرا بە سەرۆکایەتی ھەر یەک لە ستالین و کامینیف و زینوفیف، بەھاوکاری ئەو دوانە ترۆتسکی دور خرایەوە، دواتر بوخارن و ڕیکۆفیش کامینۆف و زینۆفیف دورخرانەوە، لە ساڵی ١٩٢٧دا دەسەڵاتی بوخارنی کەم کردەوە و لەنێوان ساڵەکانی ١٩٢٨–١٩٢٩ بووە بە تەنھا سەرکردەی پارتی کۆمۆنیستی، بەڵام تا کاتی پاکسازی گەورە دەسەڵاتی ڕەھای بەدەست نەھێنا. == سەرکەوتنی بۆ لووتکەی دەسەڵات == ستالین بۆ یەکەمجار پاش ئەوەی پێنج ساڵ بوو لە خوێندنگەی ئەرتۆدۆکسی بوو، بە بنەماکانی بۆلشەویزم و مارکیسزم ئاشنا بوو، سەرەتا ناوی خوازراوی (کۆبا – کۆڵنەدەر)ی ھەڵبژرادبوو، ساڵی ١٩٠٢ بۆ یەکەمجار دەستگیرکراو ڕەوانەی سیبریا کرا، بەڵام سالی ١٩٠٣ توانی خۆی دەرباز بکات و ھەڵبێت، سالی ١٩٠٤ بوو بە لایەنگری باڵەکەی لەنین لەناو (پارتی سۆشیال دیموکراتی کرێکارانی ڕووسیا) کە بە باڵی بەلشەفیک ناسرابوو، لەسەر فەرمانی پارتەکەی ساڵی ١٩٠٥ بۆ کاری حزبی لە ناوچەی تامپێرای فنلەنداو ساڵی ١٩٠٦ لە شاری ستۆکھۆڵم ی [[سوێد|سوید]] ژیاوە. ستالین لەروی تیۆرییەوە زۆر بیرتیژ نەناسراوە تەنھا نووسینی گرنگی تەو سەبارەت بە مارکیسزم یاخود بەلشەڤیزم نوسرابێت تەنھا نووسینێکە کە بە ھاوکاری نیکۆڵا بوخارین (Nikolaj Boecharin) بە ناوی (مارکسیزم پرسی [[ناسیۆنالیزم]]) لە ڤییەنا سالی ١٩١٢نوسیویەتی.. ھەندێک لە سەرچاوەکان باس لەوە دەکەن ناوبانگی ستالین لە نێو حزبدا ئەوکاتە بڵاو بووەتەوە کە ستالین بۆ دابینکردنی داھاتی دارایی بۆ حزبەکەی لەگەڵ چەندی ھاوڕێ ی دیکەی خۆیدا زۆر سەرکەوتوانە چەندین بانکی وڵاتیان بڕیووە. ساڵی ١٩١٢ستالین بۆ یەکەم جار دەبێت بە ئەندامی کۆمیتەی ناوەندی حزب، پاش ئەوەی لە ڤییەنا دەگەڕێتەوە لە ھەمان ساڵدا دەستگیر دەکرێتەوەو ڕەوانەی سیبریا دەکرێتەوە، بەڵام دیسانەوە خێرا دەتوانێت دەرباز بێت و ھەڵبێتەوە، لە ڕۆژی ٢٣ ی فێبەروەری ١٩١٣ دیسانەوە دەستگیر دەکرێتەوە و ڕەوانەی قووڵایی سیبریا دەکرێت و دەخرێتە ژێر چاودێری توندەوە، ھەر لە سیبریا بۆ چەندین جار شوێنی زیندانی کردنی دەگۆڕن و ھەمیشە لەژێر چاودێری توندی گرتووخانەکاندا دەبێت بۆیە ئەمجارە ھەتا سەرکەوتنی شوڕش نەیتوانی خۆی دەرباز بکات. پاش سەرکەوتنی شۆڕشی فێبروەری، ستالین لە پترۆگراد (Peterograd) خۆی سەرقاڵی کاروباری شوڕش دەکات، بەپێ ی وتەی ھەندێک لە شرۆڤەکارانی سیاسی لەم ماوەیەدا ستالین زۆر زیرەکانە تەنھا وەک تەماشاچی سەیری شۆڕشی کردووە و چاوەڕێ ی یەکلابوونەوەی ململانێکانی نێو پارتەکەی بووە بۆ ئەوەی لە پاشاندا خۆی لەگەڵ لایەنی براوە دا گرێ بدات، پاش سەرکەوتنی تەواوی شۆڕش لە مانگی تشرینی یەکەمی ١٩١٧ دا ستالین وەک کۆمیسیار (وەزیر)ی نەتەوەکان دەستنیشان کراوە، لەکاتی شەڕی خۆبەخۆشدا (١٩١٨ – ١٩٢١)، ستالین بۆ تەواوکردنی خزمەتی سەربازی خۆی لە نێو [[سوپای سوور]]دا وەک ڕێکخەری کاروباری حزب لەنێو سوپادا دەستبەکار دەبێت. لە گرمەی جەنگی جیھانی یەکەمدا کاتێک شوڕشی بەلشەفیک تازە سەرکەوتنی بەدەستھێنابوو ستالین زۆر دڵڕەقانە ئەو ناوچانەی لە نەیارەکانی شۆڕش پاکدەکردەوە کە خۆی سەرپەرشتیاری بوو. لەمانگی مەی ساڵی ١٩٢٠ پاش ھەڵگیرسانی جەنگی نێوان ڕووسیاو [[پۆڵەندا]] ستالین وەک سەرپەرشتیاری بەرەکانی باشووری خۆرھەڵاتی سوڤییەت دانرا. ساڵی ١٩١٩ بۆ یەکەمجار ستالین یەکێک بوو لەو پێنج ئەندامەی کە مەکتەبی سیاسی پارتی کۆمۆنیستیان بەڕێوە دەبرد، ئیتر لێرەوە ستالین نەخشەکانی خۆی بە ھێواشی بردە پێش و ھەنگاو بەھەنگاو بەرەو لووتکەی دەسەڵات بەرەو پێشەوە دەچوو، ساڵی ١٩٢٢ بوو بە سکرتێری گشتی پارتی کۆمۆنیستی شورەوی، ستالین لە ڕێگای ئەم پۆستە گرنگەوە ھەوڵیدا بە تەواوەتی دەسەڵاتی خۆی بەسەر دامەزراوەی دەوڵەت و حزبدا زاڵ بکات، ساڵی ١٩٢٤ فلادمیر لەنین Vladimir Lenin یەکەم سەرۆکی یەکییەتی سۆڤیەت کۆچی دووایی کرد، ستالین مەرگی ئەم ڕابەرە گرنگەی زۆر زیرەکانە قۆستەوە، ئەو دەیزانی دڵسۆزی و گوێ ڕایەڵی بۆ کەسێکی وەک لەنین کە سیمبولی ھەموو ڕوسەکان بوو بە بەرژەوەندی خۆی بەکار بێنێت ، بۆیە وەک میراتگری ئەو خۆی دەرخست و مەراسیمێکی زۆر گەورەو شایستەی بۆ ئەنجامدا، تەنانەت زیرەکانە نەیھێشت ترۆتسکی کەئەو دەمە نەخۆش بوو، لەو مەراسیمەدا دەرکەوێت، ھەرچەندە ئەو (واتە ترۆتسکی) نزیکترین کەس بوو لە لەنینەوە دەگوترێت گویا ستالین ڕۆژ و کاتی مەراسیمەکەی بە ھەڵە بەو گەیاندووە… پاش مردنی لەنین حکوومەتێکی سێ قۆڵی لە ستالین و کامنیف وزینۆفیف پێکھێنرا، لێرەوە ستالین زۆر ورد و زیرەکانە گەمە سیاسییەکانی خۆی دەکرد، سەرەتا بە ھاوکاری باڵی ڕاستڕەوی ناو پارتەکەی بە تایبەت بوخارین و ئەلێکسی ڕیکۆف بەھێزترین کەسایەتی بەرامبەری لە باڵی چەپ واتە ترۆتسکی Trotski دامەزرێنەری سوپای سوور و یەکێک لە ھەرە بیرمەندە دیارەکانی شۆڕشی پەراوێزخست، لەم نێوەدا بۆ سەرکەوتنی خۆی زیرەکانە بوخارینی بۆ لێدانی ترۆتسکی بەکار ھێنا، بۆ ئەوەی پێگەی ترۆتسکی بە تەواوی لەناو بەرێت تیۆری بەلشەفیزم لەمەڕسۆشیالیزمی جیھانی گۆڕی و لە شوێنیدا تیۆری (سۆشیالزمی یەک وڵات)ی ھێنایە گۆڕێ بەم ھەنگاوەش توانی لە کۆنگرەی پازدەھەمی حزبدا لە ساڵی ١٩٢٧ترۆتسکی لە ئەندامێتی حزب بێبەری بکات و پاشان لە وڵات دووریشی خستەوە، بە ھەمان شێوە توانی بوخارین لەبەردەم خۆیدا لا بەریێت و لاوازی بکات، بەمجۆرە لە نێوان ١٩٢٨ – ١٩٢٩ دا ئیتر ستالین دەستی بە تەواوی کرایەوە، بەڵام ھەتا ئەو کاتەش دەسەڵاتی ڕەھای نەبوو بۆیە لەو پێناوەدا لە سەرەتای ساڵانی سییەکانەوە کۆمەڵێک کردەوەی کۆشتن و پاکتاوی جەستەیی ئەنجامداو خۆی بوو بە خاوەنی دەسەڵاتی بێ سنوور و ڕەھای دەوڵەت.. [[پەڕگە:Stalin Image.jpg|وێنۆک|ستالین]] == خێزان و باری کۆمەڵایەتی == ستالین دوو جار ژنی ھێناوە، یەکەم ژنی بە ناوی [[کاتۆ سڤانیدزێ|یەکاترینا]] (Jekaterina Svanidze) پاش چوارساڵ لە ژیانی ھاوسەری خۆی لەگەڵ ستالیندا ساڵی ١٩٠٧ بە [[نەخۆشی سیل]] دەمرێت، ستالین ھەموو پارەو پولی خۆی بۆ حزب تەرخان کردبوو بۆیە نەیتوانی فریای ئەم ژنەی بکەوێت و دەرمانی گران بەھای بۆ بکڕێت، ستالین ئەم ژنەی یەکجار خۆش ویستووە، لە کاتی ناشتنیدا یەکێک لە وتە ھەرەگرنگەکانی خۆی دەڵیت «ئەو تەنھا کەس بوو دڵی بەردم بکات بە ئاو، پاش مەرگی ئەو ئیتر ھیچ واتایەک بۆ سۆز و خۆشەویستی خەڵک لای من بەھای نییە». ستالین لەم ژنەی تەنھا یەک کوڕی دەبێت بە ناوی ژاکوب، بەڵام پەیوەندی لەگەڵ ئەم کوڕەیدا باش نابێت و سەرزەنشتی زۆری دەکات، کوڕەکەی ستالین ھەوڵی خۆکوشتن دەدات بەڵام فیشەکی تفەنگەکەی سەردەکات و تەنھا زامدار دەبێت، ستالین لەم بارەوە گوتویەتی (ئەو تەنانەت نازانێت فیشەکیش بە ڕاستی بتەقێنێت)، ئەم کوڕەی ستالین لە جەنگی جیھانی دووەمدا لەلایەن ئەڵمانەکانەوە یەخسیر دەکرێت، کاتێک ئەڵمانەکان دەزانن کوڕی ستالینە داوای ئاڵوگۆڕی ئەو دەکەن لەگەڵ ژەنراڵێکی ئەڵمانی بەڵام ستالین بەوە قایل نەبووە و گوتویەتی (سەربازێک بەرامبەر بە ژەنراڵێک زۆرە)، پاشان ئەم کوڕەی ستالین لە ھەوڵێکی ڕاکردندا بەدەستی ئەڵمانەکان دەکوژرێت، سەبارەت بە مەرگی کوڕەکەی ستالین ئەمە لێداوانی فەرمییە بەڵام دەنگۆی ئەوەش ھەیە کە ئەو دیسان بە دەستی خۆی کۆتایی بە ژیان ھێنابێت و بە ئانقەست لە زیندانەکەیدا بەسەر کێبڵێکی کارەبایی تەوژم بەرزدا ڕۆشتبێت. ژنی دووەمی ستالین نەداشا ئالیلوژاڤا (Nadezjda Alliloejeva) کچی یەکێک لە ھاوڕێکانی خۆی بوو، ئەم کیژە سەرقاڵی خوێندنی ئەندازیاری بوو کاتێک لە تەمەنی حەڤدە ساڵیدا شوی بە ستالین کرد، بە ھەمان شێوە ئەمیش ئەندامێکی دڵسۆز و دڵگەرمی بەلشەویکەکان بوو، ئەم ژنەی ستالین ساڵی ١٩٣٢ کۆچی دوایی کردووە، بەپێی لێدوانە فەرمییەکان بە نەخۆشی مردووە بەڵام سەرچاوەکان ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن کە ئەو پاش دەمەقاڵێ لەگەڵ ستالین خۆی کوشتووە، لەم ژنەش ستالین کچێک و کوڕێکی خستووەتەوە، کوڕەکەی ستالین Vasili Stalin ھەتا جەنگی دووەمی جیھانی لەھێزی ئاسمانیدا خزمەتی سەربازی خۆی کردووە بەڵام دەگوترێت ئەویش لە پاشاندا بەھۆی ئاڵوودەبوونی بە ئەلکھولەوە ساڵی ١٩٦٢ کۆچی دوایی کردووە، کچەکەی ستالین Svetlana Alliloejeva زمانی ئینگلزی و مێژووی ئەمریکای خوێندووە، ساڵی ١٩٦٧ ڕۆشتووە بۆ ئەمریکا و پاشان ساڵی ١٩٨٤ بۆ یەکەمجار گەڕاوەتەوە سۆڤیەت و چەند ساڵێک مافی نیشتەجێ بوون وەردەگرێت و پاشان بەیەکجاری لەگەڵ کچەکەیدا بەرەو خۆراوا دەڕواتەوە. == پۆلیسی نھێنی ستالین و کاری سیخوڕی و پاکتاوی جەستەیی == سەردەمی حوکمی ستالین بە سەردەمی ئاگر و ئاسن ناو دەبرێت، ئەو ھەر ئەوەندەی دەستی واڵا بوو، ئیتر کەوتە وێزەی نەیارەکانی خۆی، ھەرچەندە دەزگاکانی پۆلیسی نھێنی وەک (چیکا- Tsjeka) پاشان (گپو- GPU) لەکاتی لینینیشدا ھەبوون، بەڵام لەسەردەمی حوکمی ستالیندا گەیشتنە ئەوپەڕی دەسەڵات و دڵڕەقی. لە چوارچێوەی ئەم شێوەکارانەدا ستالین پۆلیسی نھێنی ناوخۆ و دەرەوەشی دروست کرد، لەژێر چاودیری ڕاستەوخۆی خۆیدا چەندین تۆڕی جاسوسی و دژە جاسوسی لە وڵاتانی وەک ئەڵمانیا و بەریتانیا و فەرەنسا و [[ژاپۆن]] و ئەمریکا بڵاو کردەوە، یەکێک لە کارە دیارەکانی ئەم دەزگایانەی ستالین ئەوە بوو کە ساڵی ١٩٤٠ لە مەکسیک توانیان دەستیان بگەیەننە ترۆتسکی و لەناوی بەرن. ستالین جیاوازی لە نێوان کاری سیاسی و پروپاگەندەی حزبی و جاسوسی نەدەکرد بۆ ئەو ھەموو یەک ئامانجیان ھەبوو، کۆنفرانسی ئەنتەرناسیۆنالی سێھەمی بۆ ئەم مەبەستە خستە خزمەت خۆیی و تەواوی ھەوڵەکانی خۆی خستەگەڕ بۆ ئەوەی ھەموو پارتە کۆمۆنیستەکانی دنیا دڵسۆزو مل کەچی سۆڤیەت و ستالین بن و لە وڵاتەکانی خۆیاندا لە بەرژەوەندی ئەم ڕێبازە وەگەڕیانخات، لەناوخۆی وڵاتیشدا ھەرکەس و گرووپێک بۆچوونیان جیاواز بوایە بە ناوی [[خیانەت]] بە شۆڕش وسۆشیالیزم و بەکرێگراوی بێگانە لەلایەن ئەم دەزگا پۆلیسانەوە دەستگیر دەکران و دووچاری چارەنوسی نادیار دەبوونەوە. == شاڵاوەکانی کوشتن و پاکتاوی گەورە == کوژرانی سێرگی کیرۆف (Sergej Mironovitsj Kirov) لە یەکی کانوونی یەکەمی ١٩٣٤ سەرەتای دەستپێکردنی گەورەترین شاڵاوی کوشتن و پاکتاوکردن بوون لە سەردەمی ستالیندا، کیرۆف لە ساڵی ١٩٣٠ دا بوو بە ئەندامی مەکتەبی سیاسی حزب، یەکێک بوو لە کەسایەتییە خۆشەویست و ناسراوەکانی حزب، زۆرێک لە ئەندامان داوای ئەوەیان لێکرد لە کۆنگرەی حەڤدەھەمینی حزبدا شوێنی ستالین بگرێتەوە و خۆی بۆ سەرۆکایەتی حزب کاندید بکات، ھەرچەندە ئەو خۆی لایەنگری ستالین بوو، ھەر خۆشی ئەم چیرۆکەی بۆ ستالین باس کرد، بەڵام ئەمە بووە ھۆی ئەوەی کە ئیتر ستالین ئەو وەک دوژمنێکی خۆی بناسێت، لەکۆنگرەدا وێڕای فێڵ و تەڵەکەبازی ستالین کیرۆف ١٦٦ دەنگی ھێناو تەنھا بە یەک دەنگ لە دوای ستالینەوە بوو. کیرۆڤ لە نووسینگەکەی خۆی لە شاری لینینگراد بە فیشەکێک کوژرا، و بووە ھۆی ئەوەی حزبی کۆمۆنیست بەتەواوی بھەژینێت، ئەمەش ھەلی بە ستالین بەخشی کە ئیتر بە ڕاست و چەپی خۆیدا نەیارانی خۆی بە ناوی خائن وھەڵپەرست و دژە شۆڕش و ئۆپۆزیسیۆنەوە پاکتاو بکات، بە سەدان ئەندامی حزب و ئەفسەری سوپای سوورو کارمەندانی دەوڵەت و تەنانەت ھاووڵاتیانی سڤیلیش کەوتنە بەر ئەو شاڵاوانە. ستالین خۆی سەرپەرشتی دادگاکانی دەکردن لە مۆسکۆ، لە تەواوی وڵاتیشدا دادگای ھاوشێوە دانران. ئەم دادگایانە ناسرابوون بە دادگاکانی مۆسکۆ و بە سەرکردایەتی (دەندرێ ڤیژینسکی) بەڕێوە دەبران، چوار دانە لە پرۆسەکانی دادگاییکردن بایەخێکی زۆر گرنگیان ھەیە لە مێژووی ڕووسیادا کە ئەوانیش ناسراون بە: # دادگاییکردنی شازدە کەس لە مانگی ئابی ١٩٣٦. # دادگاییکردنی ھەڤدە کەس لە مانگی کانوونی دووەمی ١٩٣٧. # دادگاییکردنی مارشاڵ تۆخاچێڤسکی و چەندین ئەفسەرو پلەبەرزی سوپای سوور لە مانگی حوزەیرانی ١٩٣٧. # دادگاییکردنی بیستویەک کەس (لە ناویاندا بوخارین) لە مانگی ئازاری ١٩٣٨. شاڵاوەکانی کوشتن و پاکتاو کردن بە پلەی یەکەم ئەندامانی حزبەکەی خۆی دەگرتەوە، کار گەشتە ئەوەی کە پاش کوشتنی ترۆتسکی لە نێو ئەندامانی کۆنی مەکتەبی سیاسی سەردەمی لینیندا تەنھا سێ کەس مابوونەوە ئەوانیش جگە لە ستالین خۆی میخائیل کالینین و مۆلۆتۆڤ بوون، کتێب و نووسین و مێژووش لەم کردەوانە بەدەر نەبوون، مێژوو بە دڵی ستالین دەنوسرا و لە کتێبی قوتابخانەکاندا بەجۆریک باسی شۆڕشی تشرینی یەکەم دەکرا کە بە تەنھا لینین و ستالین ئەنجامیان دابێت و ناوی کەسی دیکە نەدەھینرا. ڕاگواستن و کۆچی زۆرەملێ :ھەر لە ساڵی ١٩٢٩ بەدوواوە ئیتر ستالین کەوتە جێبەجێ کردنی نەخشەکانی خۆی بۆ سەرلەنوێ بنیات نانەوەی یەکییەتی سۆڤیەت و گۆڕینی بۆ وڵاتێکی ناوەندی بەھێز. ھەرچەندە ستالین خۆی لە قوتابخانەی ئایینی ئەرتۆدۆکسی خوێندویەتی بەڵام. باوەڕی مارکسیزم و لینینزم سروشتی ئەوەی پێدەبەخشی کە ئایین بەتەواوی لە بنەوە ھەڵتەکێنێت و لەناوی بەرێت باوەڕدارانی ئایینیی دەستگیر دەکران، کەنیسەو مزگەوتەکان قەدەغەکران، لە جیاتی ھەموو ئەمانە حزب و دامەزراوەکانی حزب جێگرەوە بوون، ئەو دودڵ نەبوو لەوەی ئایین بخاتە خزمەت ئایدۆلۆجیای خۆیەوە، لەم ئانوساتەدا ستالینیزم وەک ڕێبازێک لە برەو سەندندا بوو، بۆیە ئەو خۆی لە جیاتی حەزرەت مەسیح نیشان دەدا، تابلۆی تایبەت بە ستالین بڵاو دەکرانەوە کە ھاوتای وێنەکانی یەسوعی مەسیح بوون، کارگەشتە ئەوەی کە ستالین لە تابلۆی (دوواھەمین خوان) لە ژوور سەری مەسیحەوە یەکێک بێت لە دووازدە یاوەرەکەی. ھەر ناوچە و دەڤەرێک بەرامبەر بە سیاسەتە ئابورییەکانی ستالین ھاوکاری تەواوی نەکردایە ڕاگواستن چارەنوسی بوو، سەدەھا کەس بە تۆمەتی ئاغا و سەرۆک ھۆز و کۆلاک بوون ڕەوانەی سیبریا کران. پڕۆسەکانی ڕاگواستن و کۆچی زۆرە ملە لە کاتی جەنگی جیھانی دووەم و پاش جەنگ گەشتنە ئەوپەڕی، پتر لە یەک ملیۆن و نیو مرۆڤ کە سەربە نەتەوە جیاوازەکان بوون بۆ سیبریا و کۆمارەکانی ناوەڕاستی ئاسیا دوور خرانەوە، ئەم پرۆسانە بوونە ھۆی ئەوەی کە سروشتی دیمۆگرافی وڵات بشێوێت و زۆرێک لە جەنگ و ململانێکانی ئەمڕۆ بە تایبەت لە ناوچەکانی قەوقاز دەرئەنجامی ئەو کارانەی ستالینن، ھۆیەکانی ڕاگواستن و کۆچی زۆرەملێی خەڵکی لە زاری حکوومەتی سۆڤیەتەوە بریتی بوون لە ھاوکاری نازییەکان، [[خیانەت]] کردن لە وڵات، یاخی بوون و داوای سەربەخۆیی بوون. === ژمارەی قوربانییەکان === ژمارەی قوربانییەکانی ئەو پرۆسانەی باسکران ئاشکرا نین، لە سەردەمی جەنگی ساردا ئەم ژمارەیە بە شێوەیەکی خەیاڵی زیاد کراوە و گەشتووەتە نزیکەی چل ملیۆن کەس، پاش ھەڵوەشاندنەوە و لەناوچوونی یەکییەتی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٩١ زانیارییەکان تاڕادەیەک ئاشکرا بوون، ھەرچەندە ژمارەی دروست و تەواوی قوربانییەکان ھەرگیز نەزانراوە بەڵام باس لەوە دەکرێت کە نزیکەی ٨٠٠ ھەزار کەس بە [[تاوانی سیاسی]] و نا سیاسی لەناو براون و ئەگەر قوربانیانی ڕاگواستن و کۆچی زۆرەملەی بخریتە سەر ئەوا پێکەوە خۆی لە نزیکەی ٣ ملیۆن نەفەر دەدات. ھەرچۆنێک ھەژمار بکرێت ھەتا ئێستا ژمارەی دروستی قوربانییەکان نەزانراون و لەم بارەوە چەندین سەرچاوەی جیاواز ئاماژە بۆ ژمارەی جیاواز دەکەن، نووسەری ڕوسی ڤادیم ئەرلیکمان ژمارەی قوربانییەکان بە ٩ ملیۆن کەس لە قەڵەم دەدات کە لەوانە ملیۆن و نیوێک بە تۆمەتی سیاسی و نا سیاسی جیاواز لەناو براون. ڕۆبێرت کانگۆئیست ژمارە تەواوی قوربانییەکانی سەرەتا بە ٣٠ ملیۆن کەس ناو دەبرد پاشان کردنی بە بیست ملیۆن. == کاریگەری ستالین لەسەر ئابوری وڵات == جەنگە درێژەکانی ناوخۆی وڵات و جەنگی جیھانی یەکەم ڕووسیای بە تەواوی وێران و ماندوو کردبوو، گەشەسەندنی ئابوری وڵات لە ساڵی ١٩٢٢ دا تەنھا بەرامبەر بەڕێژەی ١٣٪ ی ساڵی ١٩١٤ بوو، کاری یەکەم و سەرەکی ستالین ئەوە بوو کە ئەو وڵاتە گەورەیە لە کۆمەڵگایەکی جیاوازی پڕ لە نەتەوەو ڕەگەزو ئایین و ئایینزاکانەوە بگۆڕێت بۆ یەک نەتەوە لەژێر یەک ئاڵای سووردا لە چوارچێوەی یەکییەتی سۆڤیەت، بۆ ئەم مەبەستەش دەبوو کۆمەڵگای سۆڤیەت لە کۆمەڵگایەکی دوواکەوتووی کشتوکاڵییەوە بگۆڕیت بۆ کۆمەڵگایەکی پێشەسازی مۆدێرن و بەھێز. دەبوو بۆ ئەم مەبەستە ستالین کۆمەڵیک بڕیارو ھەنگاوی ھەڵبێنێت لە بوارەکانی کۆمەڵایەتی و کشتوکاڵی و پیشەسازییەوە، کارێکی لەم جۆرەش ئاسان نییە چونکە دەبوو ئەو پەیکەری کۆمەڵگا بە سەرخان و ژێرخانییەوە بگۆڕێت بۆیە سەرەتا ڕووبەڕووی بەرھەڵستی توندی جووتیاران و ئاغاو دەرەبەگەکان بۆوە، بۆ ستالین تەنھا یەک بڕیار لە گۆڕێدا بوو بۆیە فەرمانی بە ھێزەکانی خۆیدا ھەر کەس بەرامبەری بوەستێت و بەگوێی نەکات چارەنوسی یان کوشتن یاخود ڕاگواستن و دوورخستنەوە دەبێت. === پیشەسازی === لەکۆتایی دەیەی دووەمی سەدەی بیستەمەوە ئیترسیاسەتی ئابوری وڵات گۆڕا، نەخشەکێشانی ئابوری بوو بە بەرنامەی سەرەکی بۆ گواستنەوەی سۆڤیەت بەرەو سوشیالیزم و سۆشیالیزمی دەوڵەتی، بۆ ئەم مەبەستەش (پلانی پێنجی) دانرا، پیلانی پێنج ساڵی بۆ ئابوری نەتەوەیی یەکییەتی سۆڤیەت (Five-Year Plans for the National Economy of the Soviet Union) بریتیی بوو لە پلانێک بۆ سەرلەنوێ بنیات نانەوەی وڵات و ھەر پێنج ساڵ جارێک نوێ دەکرایەوە، ژێرخانی وڵات لەم پلانانەدا بەشی ھەرە زۆری بەردەکەوت، کارەبا، گواستنەوە، پردەکان، جادەکان، بەربەستەکان، کارخانەکان… ھتد لەنێو ئەم نەخشەیەوە دەکەوتنە بواری جێبەجێکردنەوە. یەکەم پلانی پێنجی ساڵی ١٩٢٨ دانراو لە ماوەی ساڵانی ١٩٢٩ – ١٩٣٣ جێبەجێ کرا، ئەم نەخشە ئابورییەی ستالین بووە سیاسەتێکی چەسپاو بۆ ئابوری وڵات بە جۆرێک کە ١٢ نەخشەی پێنجی لەوڵاتدا بەڕێوە چوون بەڵام بەھۆی ھەڵوەشاندنەوەی یەکییەتی سۆڤیەت و کەرت و پەرت بوونی ئیتر دووا نەخشە کە بۆ ساڵی ١٩٩١–١٩٩٥ دانرابوو، جێبەجێ نەکرا. پلانە پێنجییەکانی ئابوری یەکییەتی سۆڤیەتی لە وڵاتێکی دوواکەوتووەوە گۆڕی بۆ وڵاتێکی بەھیز و بەرھەمدار، بەجۆرێک کە لە کۆتایی نەخشەی پێنجی یەکەمدا واتە لە ساڵی ١٩٣٣ دا ئابوری وڵات و دەرامەتی ڕاستەقینەی کرێکاران بە بەراورد لەگەڵ ساڵی ١٩٢٤ دە ئەوەندە زیادی کرد، ئیتر لە کۆتایی دەیەی سێھەمی سەدەی بیستەمدا سۆڤیەت بوو بە یەکێک لە دەوڵەتە بەھێز و سەنگینە ئابورییەکانی دنیا. === کشتوکاڵی === کەرتی کشتوکاڵ بە ھەمان شێوەی کەرتی پێشەسازی کەوتە بەر گۆڕانکارییە ئابورییەکان، سیستەمی بەرھەمھێنان لە کەرتی کشتوکاڵدا بە تەواوی لە ڕەگەوە ھەڵتەکێنرا، ئەو سیستەمە کە پێشتر سیستەمێکی دەرەبەگی و پاشکەوتوو بوو، بوو بە سیستەمێک لە ڕێگای کۆلخۆزەکان (Kolchoz) و سۆڤخۆزەکانەوە (Sovchoz) بەڕێوە دەبران، ئەو دەرەبەگ و جووتیارانەی ئامادە نەبوون بەرھەمەکانی خۆیان بەو نرخەی کە دەوڵەت خۆی دیاری دەکرد بە دەوڵەت بفرۆشنەوە دەکەوتنە ژێر بڕیارە توندەکانی ستالینەوە و کوشتن یاخود دوورخستنەوە چارەنوسییان بوو. ھەرچەندە کەرتی کشتوکاڵ لەگەڵ کەرتی پیشەسازیدا گرێدراو مەکینەی تازەو مۆدێرنی کشتوکاڵی شوێنی ئاژەڵی گرتەوە بەڵام بەھۆی لەبەرچاو نەگرتنی بەرژەوەندی جووتیاران و دەرەبەگانەوە کەرتی کشتوکاڵ زۆر زەرەرمەند بوو. === زانست === ھاوشێوەی ئەدەب و ھونەر، زانستیش لە سەردەمی ستالیندا لەژێر کۆنترۆڵی توند و تەواوی ئایدۆلۆژیای دەوڵەتدا بوو، ئاسایشی ئایدۆلۆژی یەکێک بوو لە بنەما گرنگەکانی دەوڵەت کە لە خوێندن و زانستدا وەک (فەرھەنگ و کەلتوری سۆڤیەتی) کاری لەسەر دەکرا، توێژینەوەکانی دەوڵەت لە زۆر بواری زانستیدا پێشکەوتنی بەرچاوی بە خۆوە بینی بەڵام ھەندێک بەشی زانیستی وەک سیبرناتیک (cybernetics) و جینەتیک (Genetics) وەک زانستی بۆرژوازی تەماشا دەکران. توێژینەوەی زانستی ھۆکاری ئەوە بوون کە زۆرێک لە زانایان و بیرمەندان لە ئۆردوگاکانی کارکردندا بەزۆر کاریان پێبکرێت، تەنانەت کار گەیشتە ئەوەی چەند کەسیکیشیان لە سێدارە بدرێن. بە شێوەیەکی گشتی لە ھەندێک بواری تایبەتی زانستدا سۆڤیەت پێشکەوتنی بەرچاوی بەخۆوە بینی کە بەرھەمەکەشی لە سەرەتای پەنجاکاندا بەدیارکەوت کاتیک سۆڤیەتییەکان توانیان کۆمپیوتەری گەورە بەرھەم بێنن، بەڵام ساڵی ١٩٥٧ لەگەڵ بەرھەمھێنانی مانگی دەستکردی سپۆتنیک -١ (Spoetnik ١) سیاسەتمەدارانی ئەمریکا ڕاشکاوانە دانیان بەوەدانا کە ئەوان لە دوای سۆڤیەتەوەن. === خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییەکان === لەسەردەمی ستالیندا بۆ یەکەمجار خەڵکی سۆڤیەت بە ئاستیک لە ئاستەکانی ئازادی کۆمەڵایەتی گەیشتن، پێگەی ژنان لە کۆمەڵگادا گۆڕا، ژنان بۆیان ھەبوو ھاوتای پیاوان بخوێنن و لە سەرکاریشدا بەرامبەر بە کاری ھاوشێوەی پیاو ھەمان کرێ و ھەقدەست بە ژنان دەدرا، لەڕوی تەندروستییەوە کۆمەڵگای سۆڤیەت پێشکەوتنی بەرچاوی بەخۆوە بینی، ئاستی ناوەندی تەمەن زیادی کرد و کۆمەڵگا بەرەو ئارامی و ڕەفاھییەت ھەنگاوی دەنا، [[مافی خوێندن]] بۆ ھەمووان وەک یەک بوو، دەرمان و خەستەخانە و دکتۆر بۆ ھەمووان بوو، نەخۆشییەکانی وەک تایفۆئید و مەلاریا تا ئاستێکی زۆر کەم بوونەوە، ژنان بۆ یەکەمجار لە مێژووی ئەو وڵاتەدا توانیان لە کەش و ڕەوشێکی ئارامدا و لەژێر چاوی پزیشک و لەنێو خەستەخانەکاندا منداڵ بخەنەوە، لەسەردەمی ستالیندا بۆ یەکەم جار نەوەیەک ھاتە دنیاوە کە زۆربەی ھەرە زۆریان خویندەوار بوون. === جەنگی جیھانی دووەم === بەر لە جەنگی جیھانی دووەم ستالین وەزیری دەرەوەی خۆی ماکسیم لیتڤیتۆڤی لابردو (مۆلۆتۆڤ)ی خستە شوێنی، کاری مۆلۆتۆڤ ئەوە بوو کە بتوانێت لەبەرامبەر نەتەوە پەرستە نازییەکانی ئەڵمانیا (ھتلەر) و فاشتەکانی ئیتالیا (مۆسۆلینی) بتوانێت لەگەڵ فەرەنساو ئینگلیزدا جۆرێک لە ھاوپەیمانی بەرگری ھاوبەش بەرھەم بێنێت، بەڵام پاش ئەوەی سەرەنجام دانوستانەکانی مۆسکۆ لەم بارەوە شکستی خوارد، گۆڕانکارییەکی گەورە بەسەر ھەڵوێست و سیاسەتی ستالیندا ھات و لە ڕۆژی ٢٤ ی مانگی ئابۆسی ١٩٣٩ دا ڕێکەوتنامەی مۆلۆتۆڤ – ڕیبن تروپاکت مۆری مۆرکرد، ئەم ڕێکەوتن نامەیەی ستالین بە ڕێکەوتن نامەی بەرگری ناو دەبرێت، مەبەستی ستالین لەمەڕ ئەم ڕێکەوتنە ئەوە بووە کە خۆی گوتەنی (با دوژمنەکانمان جارێ یەکتر بخۆن)، بەڵام لە ڕۆژی ١ی ئەیلوولی ١٩٣٩ واتە تەنھا پاش یەک ھەفتە لە مۆرکردنی ڕێکەوتنەکە ھتلەر ھێرشی کردە سەر پۆڵەنداو بەشی خۆراوای داگیر کرد، بەمەش جەنگی جیھانی دووەم ھەڵگیرسا، سۆڤیەتیش لەبەرامبەر ئەمەدا لە مانگی تشرینی یەکەمی ھەمان ساڵدا ھێرشیان کردە سەر پۆڵەنداو بەشی خۆرھەڵاتی وڵاتەکەیان بۆ خۆیان برد، بەمەش تەواوی ئەو ناوچەیەی کە بەر لە جەنگی جیھانی یەکەم بەشێک بوون لە خاکی ڕووسیا گەڕانەوە ژێر دەسەڵاتی سۆڤیەت. ستالین لە ٥ی مارسی ١٩٤٠ فەرمانی کوشتنی ٢٥٧٠٠ کەسی لە دیلە پۆڵەندییەکان بەتاوانی دژایەتی شۆڕش و نەتەوە پەرستی دەرکرد، زۆربەی ئەم کوژراوانەش کەسانی ڕووناکبیری ناودارو پیاوانی دەوڵەت بوون. لەزستانی ١٩٤٠ سوپای سووری سۆڤیەت ھێرشی کردە سەر فنلەنداو داگیری کرد، ھەرچەندە فنلەندییەکان شەڕێکی زۆر قورسیان لەگەڵ سۆڤیەتدا کرد بەڵام سەرەنجام خۆیان بە دەستەوەدا. ڕۆژی ٢٢ی ژونی ١٩٤١ ھتلەر پەیمانی (مۆلۆتۆڤ- ڕیبن ترۆپاکت)ی شکاند و لە ھێرشێکدا بە ناوی (ئۆپراسیۆنی بەربەرۆزا) ھێرشی کردە سەر خاکی سۆڤیەت و بەشێکی داگیر کرد. جەنراڵ بەفر: سەرچاوەکانی مێژوو بە شێوەیەکی جیاواز باس لە ئۆپراسیۆنی بەربەرۆزا دەکەن، بەپێ ی وتەی ھەندێک لەو سەرچاوانە لەبەر ئەوەی پێشتر ستالین زۆر ئەفسەری شارەزاو گەورەی نێو سوپای سووری لە سێدارە دابوون ئەم ھێرشەی بە کتوپڕو چاوەڕوان نەکراو کرایە سەرو خۆی بۆ ئامادە نەدەکردبوو، ھەندێک سەرچاوەی دیکە باس لەوە دەکەن کە ستالین بەڵێ زۆر دڵنیا بووە لەوەی کە ئەڵمانیا ھێرش دەکاتە سەریان بەڵام چاوەڕێ ی ئەوە نەبووە بەو کتوپڕییە بێت، بەڵکو لەو باوەڕەدا بووە ئەم ھێرشەی ئەڵمانیا ھەرگێز بەر لە ساڵی ١٩٤٢ ئەنجام نادرێت، بەڵام چەندین سەرچاوەی دیکەش ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن کە بەڵێ ستالین زۆر بە وردی حسابی بۆ ئەم ھێرشەی ئەڵمانیا کردووە، بەڵگەی ئەوەش ئەوەیە کە ئەو ھەموو کارخانەو شوێنە گرنگ و ستراتیژییەکانی گواستووەتەوە بۆ قووڵایی وڵات، تەنانەت ئەو ھێزانەشی لەو شوێنانە جێگری کردبوون ھەمووی ھێزی لاوازبوون بە چەکی کۆنەوە بۆ ئەوەی دوژمن بکەوێتە ھەڵەی ھەڵسەنگاندنەوە، تەنانەت ھاوتای ھێرشەکانی کۆنی ناپلیۆن ستالین ھەمیشە پاشەکشەی کردووە بۆ دوواوە بۆ ئەوەی سوپای ئەڵمانیا پەلکێشکاتە ژورێ و بڵاوی کاتەوە و بتوانێت گاڵەی پێبکات، ستالین لەم بارەوە لەوەڵامی یەکێک لە ژەنراڵەکانی خۆیدا کە داخۆ ھەتا کەی پاشەکشە دەکەن دەڵێت (ھەتا ئەو کاتەی ژەنراڵ بەفری ھاوڕێمان قوتیان دەدات) ئیتر لەگەڵ پەلێکش کردنی سوپای ئەڵمانیا بۆ قووڵایی ناوچە ساردەکان و ھەتا نزیک دەروازەی شاری مۆسکۆ، ئیتر شەڕی ڕاستەقینە و دژە ھێڕشی سۆڤیەت دەستیپێکرد، شەڕی ڕاستەقینەی ئەڵمانەکان سەرەتا لەگەڵ نەخۆشی و بەفردا بوو پاشان سوپای سوور قڕی کردن… پاش تێکشاندنی ئەڵمانەکان لە [[شەڕی ستالینگراد]] ١٩٤٣ ئیتر پاشەکشەیان دەستپێکرد، بە تێپەڕبوونی کات و لە ساڵی ١٩٤٤ دا زۆربەی وڵاتانی ئەورووپای خۆرھەڵات کەوتنە ژێر دەستی سوپای سوورەوە، لە ڕۆژی دووەمی مانگی مەی ١٩٤٥ شاری بەرلین بە تەواوی کەوتە دەست سوپای سوورو ستالین جەنگی بردەوە. == مردنی ستالین == ڕۆژی ٥ی ئازاری ١٩٥٣ ستالین لە ماڵەکەی خۆیدا لە کونتسەڤۆ کۆچی دووایی کرد، ھەتا ئێستا سەبارەت بە ھۆکاری مردنی ستالین ھیچ ئاشکرا نەبووە، بەڵام سەرچاوە فەرمییەکانی حکوومەتی سۆڤیەتی ئاماژە بەوە دەکەن کە ئەو بە نەخۆشی فشاری دەماخ کۆچی کردووە. ھەندێک سەرچاوە ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن کە لاڤرێنتی بەرییا (Lavrenti Beria) ستالینی دەرمان خوارد کردبێت، ھۆکاری ئەمەش ئەوە بووە گویا بەرییا ھەستی بەوە کردووە کە ستالین لەناوی دەبات چونکە ئەو دەسەڵاتی زۆری پەیدا کردبوو، بەرییا کاری بۆ ئەوە کردووە کە پاش دەرمانخواردکردنی ستالین ھەتا ماوەی ٢٤ کاژێر ھیچ دکتۆرێک نەتوانێت سەردانی بکات. یەکێکی دیکە لە چیرۆکەکانی مردنی ستالین باس لەوە دەکات گویا ستالین بە درێژایی ڕۆژێک لە ژورەکەی خۆی نەھاتووەتە دەرەوە، بەڵام لەبەر ئەوەی ھیچ کەس بۆی نەبووە بێزاریکات، کەس نەیوێراوە لە دەرگای بدات و ھەواڵی بپرسێت، بە درێژایی ئەو ڕۆژە ھەتا مۆڵەتی چونە ژوری ستالین وەرگیراوە و کەسێک بۆی ھەبووە بچێتە ژورەکەی ستالین لەسەر فەرشی ژورەکەی خۆی لەپەلوپۆ کەوتووە و پاشان بە فشاری دەماخ مردووە.. لاشەکەی ستالین بە مۆمیاکراوی لە ڕۆژی ٩ی ئازاردا لە ڕێورەسمێکی گەورەدا لە پاڵ دامەزرێنەری یەکییەتی سۆڤیەت [[ڤلادیمیر لێنین]] دەنێژرێت، ساڵی ١٩٦١ لاشەکەی گوێزرایەوە بۆ دیواری کرەملن و لەوێ نێژرا. ساڵی ١٩٩١ لەگەڵ ھەڵوەشاندنەوە و کەرتوپەرت بوونی سۆڤیەتدا، جۆرجیاش سەربەخۆیی ڕاگەیاند و لە تەواوی وڵاتدا ھەموو پەیکەرەکانی [[ڤلادیمیر لێنین]] و جۆزێپ ستالین شکێنران، بەڵام لە سەدان کەس لە گۆڕەپانی شاری گۆری کۆبوونەوەو پەیکەرەکەی ستالینیان پاراست.. لە مانگی ژونی ٢٠١٠ دەسەڵاتدارانی جۆرجیا بە شەو پەیکەرەکەی ستالینیان داگرت، ئەم پەیکەرە برۆنزە و شەش مەتر درێژە، لە پەنجاکانی سەدەی بیستەمەوە لە شوێنی لەدایکبوونی ستالین لە گۆڕەپانێکدا دانرابوو، بەڵام بەھۆی جەنگی ساڵی ٢٠٠٨ لە نێوان ڕووسیاو جۆرجیادا ئەو پەیکەرە برایە مۆزەخانەیەکی تایبەت بە ستالین لە ھەمان شارو لە جیگای ئەودا یادگارێکی قوربانییەکانی ئەو جەنگە دانرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [[:fa:ژوزف استالین|ویکیپیدیای فارسی]] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|یەکێتیی سۆڤیەت|ڕووسیا|گورجستان|ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|شەڕی سارد|جەنگی جیھانیی دووەم|کۆمۆنیزم|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Joseph Stalin}} [[پۆل:سەرکردەکانی شەڕی سارد]] [[پۆل:مردووانی ١٩٥٣]] [[پۆل:جۆزێف ستاڵین]] [[پۆل:شاعیرانی گورجستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٨]] [[پۆل:کۆمۆنیزم لە ڕووسیا]] [[پۆل:کۆمۆنیستە ڕووسەکان]] [[پۆل:شۆڕشگێڕە ڕووسەکان]] [[پۆل:خەڵکی پارێزگای تیفلی]] [[پۆل:فەرمانڕەوا کۆمۆنیستەکان]] [[پۆل:پاڵەوانەکانی یەکێتی سۆڤیەت]] [[پۆل:سیاسەتدارانی سۆڤیەت]] [[پۆل:بۆڵشەڤیکەکان]] [[پۆل:بەلشەفییە کۆنەکان]] [[پۆل:وەرگرانی نیشنانی لێنین]] [[پۆل:مارکسیزم-لێنینیزم]] [[پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)]] kk1cszr8ut7hq68445bvsf63qohlujp 4 3713 1575011 1569475 2026-04-13T12:31:16Z -Haryad 40333 پووچەڵکردنەوەی پێداچوونەوەی [[Special:Diff/1558862|1558862]] لە لایەن [[Special:Contributions/Zanyan4|Zanyan4]] ([[User talk:Zanyan4|لێدوان]]) 1575011 wikitext text/x-wiki {{/سەرپەڕە}} {{بۆکسی ئەرشیڤ| *[[ویکیپیدیا:داخوازی وتارێکی نوێ/ئەرشیڤی ١|ئەرشیڤی ١]] }} <!--تکایە دەستکاری هێڵی سەرەوە مەکەن--> == ژیاننامە == '''ڤینۆس فایەق'''کەسایەتییەکی کوردی نیشتەجێی ھۆڵەندایە وتارەکەی لە [https://ar.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D9%8A%D9%86%D9%88%D8%B3_%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%82 ویکیپیدیای عەرەبیدا] ھەیە. [[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Saad Goran|لێدوان]]) ‏١١:١٧، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :درووستم کرد، بڕوانە [[ڤینۆس فایەق|وتارەکە]]. :ھەرچەندە ٣ بۆ ٤ بەشی وتارەکەم نەنووسی، ئەگەر لە تواناتدا بوو، زیاتر پەرەی پێبدە. ئەگینا گەر کاتم ھەبوو، ئەوانیش دەنووسم. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٨:٥٥، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] سپاس بۆ دروستکردنی وتارەکە، بەڵام تکایە لەکاتی وەڵامدانەوە بانگی بەکارھێنەرەکە بکە ئەگینا ئەستەمە پێی بزانێت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:٥٠، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) :::شایەنی نی یە، جاری داھاتوو ئاگادار دەکەمەوە. [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ٢٠:٥٨، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Saad Goran|Saad Goran]] ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٠٠، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == زانستی پراکتیک و تەکنۆلۆجیا == == زانستی سروشتی == == زانستی کۆمەڵایەتی == == ھونەر == == '''درامای چیڕۆکی زستان''' == درامایەکی تورکیە باسی چیرۆکە خۆشەویستیەکان دەکات لە یەکێک لە گوندەکانی تورکیا کە ڕۆڵی سەرەکی و خۆشەویستە سەرەکیەکان بریتین لە (عەلی و سەحەر ) کە چەندین ئاستەنگ و بەربەست دێتە بەردەم خۆشەویستیەکەیان و تێی دەپەڕێنن بەڵام لە کۆتایدا بەیەک دەگەن کە بەیەک گەیشتنەکەیان بەمردنی مامۆستا عەلی کۆتایی پێدێت <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:Kurdistanler|Kurdistanler]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurdistanler#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/Kurdistanler|بەشدارییەکان]]) ٠٠:٤٢، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)</small> :دوای ماوەیەک خۆی دروستی کردووە. بڕوانە [[چیرۆکی زستان]]. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:٥٣، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == ئابووری و بازرگانی == == وەرزش == == بۆ وێنەیەک == ''(وێنەکە بە شێوەی وێنۆک یان لینک لێرە دابنێ)'' ==دەروازەکان== ''ھەروەھا دەتوانیت لە یەکێک لە دەروازەکانی خوارەوەدا داوای بکەیت:'' {{پێرستی دەروازەکان}} [[پۆل:یارمەتیی ویکیپیدیا]] cc8ie9lwjyek26fixfm12zrfcxjcsf9 0 4621 1574997 1574994 2026-04-13T12:00:15Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1574997 wikitext text/x-wiki {{نیشانەی وتاری ھەڵبژێردراو}} {{حیزب |ناوی حیزب = سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران |ئاڵا =The official Logo of khabat organisation of iranian kurdistan.png |ئەندازەی ئارِم =200 |دەربارەی ئارِم = |سکرتێر = [[بابە شێخ حوسێنی]] |دامەزران = ١٩٨٠ی زایینی (١٣٥٩ی ھەتاوی) |تێکچوون = |پێگەی سەرەکی =[[باشووری کوردستان]] ([[ھەولێر]]) |ھەواڵنامە = تێکۆشان |ئامانج = دامەزراندنی حکوومەتێکی ھەڵبژێردراو و دیموکراتیک و پەرلەمانی لە کوردستاندا |ناوچەی چالاکییەکان = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] |ئایدۆلۆجیا = [[کوردایەتی]] (نەتەوەیی و نیشتمانی) | ئایین = | نیشتمانی = [[دەستەی نەتەویی بەرخۆدانی ئێران]] | نێودەوڵەتی = | ئەورووپی = |کردەوە سەرەکییەکان = |بار = |پەیوەندی نێودەوڵەتی = |دروشم = تاستەمم لەسەرە ڕِێی خەباتم لەبەرە (پەژار) |رەنگی فەرمی = |ماڵپەڕ =[https://www.sazmanixebat.com/kurdi/index.php سازمانی خەبات] |سۆشیاڵ میدیا =[https://twitter.com/sazmanixebat تویتەر] [https://facebook.com/sazmanixebat.official فەیسبووک] |پەیوەندی = [٠٠٩٦٤٧٥٠٤٤٩٧١٣٨] }} '''سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] :Organization of Iranian Kurdistan Struggle، بە [[زمانی فارسی|فارسی]]؛ سازمان خبات کردستان ایران) ھێزێکی سیاسی و سەربازی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە لە ٥ی خەرمانانی ١٣٥٩ کۆچی خۆری بەرامبەر بە ٢٧ی ئابی ١٩٨٠ لەلایەن مامۆستا [[شێخ جەلال حوسێنی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سەبارەت بە ژیان و کەسایەتی شێخ جەلال جەلالەدین حسێنی لە ڕادوێی دەنگی گەلی کوردستان |ناونیشان=http://www.dgkradio.net/show-detail.aspx?Etype=5&Eid=262 |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185207/http://www.dgkradio.net/show-detail.aspx?Etype=5&Eid=262 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەھاوکاری چەند مامۆستایەکی ئایینی دامەزراندنی خۆی ڕاگەیاند لەسەر فکری ئایینی و نەتەوەیی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=راگەێندراوی کومیتەی ناوەندی بە بۆنەی سی و ھەشتەمین سالیادی دامەزراندنی سازمانی خەبات |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=9815#.X1Cx4FUzZdg |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185208/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=9815#.X1Cx4FUzZdg |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە سەرەتادا تا ساڵی ٢٠٠٤ لەژێر ناوی سازمانی خەباتی نەتەوایەتی و ئیسلامی کوردستانی ئێران (خەبات) کار و تێکۆشانی دەکرد. بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٤ لە کۆنگرەی سێ کە لە شارۆچکەی تۆبزاوە(ڕزگاری) سەر بە شاری [[ھەولێر]] بەسترا ناوەکەی بووە سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی لە ڕەوت و کارەکانی ئەم ڕێکخراوە دەستی پێکرد. ساڵی ١٩٨٠ یەکەم کۆنگرەی سازمان لە قەڵای خەبات لە بلەکی بەسترا لەو کۆنگرەیەدا جگە لە پەسەندکردنی پەیڕەو و پڕۆگرام و ھەڵبژاردنی سکرتێری گشتی و ئەندامانی سەرکردایەتی بڕیاری لەسەر ستراتیژی و ڕێبازی ئەم ڕێکخراوە درا کە ڕێکخراوێکی [[ئیسلام]]ی و نەتەوەیی بێت ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی ھەڵگری پەیامێکی جیاوازتربێت لە [[حیزب]] و ڕێکخراوەکانی دیکەی کوردستانی ئێران بۆ گەیشتنی کورد بە مافەکانی لە چوارچێوەی [[ئێران]]. ھەروەھا یەکێک لە بنەما نەگۆڕەکانی خۆیان پەسند کرد ئەویش ڕەتکردنەوەی ھەرجۆرە وتوێژ و دانوستانێک لەگەڵ کاربەدەستان و نوێنەرانی کۆماری ئیسلامی ئێران. دوای دامەزراندن دەستکرا بە کاری ڕیکخستن و دانانی بنکە و بارەگای لە ناوچەکانی کوردستان ھەروەھا ھێزی [[پێشمەرگە]]ی تایبەتی خۆی دامەزراند ھەرچەندە بەر لە دامەزراندنی سازمانی خەبات لەژێر ناوی ھێزی پێشمەرگەی دەفتەری [[عێزەدین حوسێنی|مامۆستا شێخ عێزەدین]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کورتەیەک لەسەر ژیانی مامۆستا شێخ عێزەدین حوسەینی |ناونیشان=https://sverigesradio.se/artikel/4344853 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185204/https://sverigesradio.se/artikel/4344853 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> شەڕیان لە دژی ھێزەکانی کۆماری ئیسلامی دەکرد بەڵام دوای دامەزراندی سازمان لەژێر ئەم ناوە خەبات و تێکۆشانیان دژی کۆماری ئیسلامی درێژە پێدا ئەمەش بەھۆی ئەوەی بەشێک لە فەرماندە و کەسایەتییەکانی دەفتەری مامۆستا لە دامەزراندنی سازمانی خەبات ڕۆلیان ھەبوو. پاش ئەوەی کە [[ئێران|کۆماری ئیسلامی ئێران]] ھێرشی بەرفراوانی بۆ سەر [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دەستپێکرد سەرجەم شار و شارۆچکەکانی کەوتەوە دەست، سازمانی خەبات ناچار بوو بنکە و بارەگاکانی خۆیان لە کوردستان بکشێنەوە بۆ ناو خاکی [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فتوای جیھادی خومەینی دژ بە گەلی کورد کورتە باسێک لە ماڵپەڕی زاگۆرس (ئەرشیف ٢٠١٨) |ناونیشان=https://zagrospost.com/29181 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190227165556/http://zagrospost.com/29181 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>دروستبوونی سازمانی خەبات لەسەر ڕەوتی نەتەوەیی و ئیسلامی لە کتێبی ڕۆژھەڵاتی کوردستان لیبَکۆڵینەوەیەک لە دۆخی بزووتنەوەی کورد(١٩٧٩–١٩٨٩)نوسینی دکتۆر ھۆشمەند علی محمود</ref> ئەمەش وای کرد چالاکیەکانی ئەم ڕێکخراوە زیاتر کەمتربێتەوە. لە ساڵی ١٩٨٧ سازمانی خەبات بەھۆی کێشە و ململانێی ناوخۆی بەشێک لەئەندامانی سەرکردایەتی ئەم سازمانە بە ڕابەرایەتی مامۆستا [[مەلا خدر عەباسی]] جیادەبنەوە و پاشان ڕێکخراوی خەباتی شۆڕشگێری کوردستان دادەمەزرێنن، ئەمەش زیاتر بووە ھۆی بێ ھێز بوونی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کتێبی سازمانی خەباتی نەتەوایەتی و ئیسلامی کوردستانی ئێران ١٩٨٠–١٩٨٧ نووسینی ڕابەر سیوەیلی و ژیلوان ھەڵەدنی ساڵی چاپ٢٠١٨ بەرگی کتێب لە ماڵپەری کوردپیدیا |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20180701154231152246#SourceTag_152246_1 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185143/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20180701154231152246#SourceTag_152246_1 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٤ بەمەبەستی بڵاوکردنەوەی کار و چاڵاکی و ئامانجەکانیان ڕۆژنامەی تێکۆشانیان دەرکرد و لە ساڵی ١٩٨٥ ڕادوێی دەنگی خەباتیان دامەزراند کە تا ساڵانێکی زۆر بەردەوام بوو لە پەخشکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بەرز و پیرۆز بێ یادی ٣٢ ھەمین ساڵرۆژی دەرچوونی یەکەم ژمارەی تێکۆشان، ئۆرگانی کومیتەی ناوەندی سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران. (ئەرشیف٢٠١٦) |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=7315#.X1NDKVUzZdg |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185204/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=7315#.X1NDKVUzZdg |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://tekoshan.net/kurdi/item_detail.php?id=9680#.X1NAa1UzZdg |سەردێڕ=سی و سێھەمین ساڵیادی دەنگی خەباتی کوردستان پیرۆز بێ ناونیشانی پەیامێک لە ماڵپەڕی تێکۆشان (ئەرشیف٢٠١٧) |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210731194528/https://tekoshan.net/kurdi/item_detail.php?id=9680#.X1NAa1UzZdg |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە پەیڕەو و پڕۆگرامی ئەم سازمانەدا ھاتووە کە سازمانی خەبات تێدەکۆشێت بۆ دامەزراندنی حکوومەتێکی دیموکراتی و پەرلەمانی لە کوردستان ھەروەھا مافی دیاریکردنی چارەنووسی بۆ کوردستان پێ پەسەندە و ھەوڵ بۆ بەدەست ھێنانی مافی خودموختاری بۆ کوردستانی ئێران دەدات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حیزب، ڕێکخراوە و پارتە سیاسییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان |ناونیشان=http://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=87823 |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185142/http://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=87823 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> درووشمی ڕووخانی ڕژیم یەکێک لە درووشمە سەرەکی و نەگۆڕەکانی سازمانی خەبات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کورتەیەک لە مێژووی سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران (ئەرشیف) |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_information.php?item=63 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200929155536/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_information.php?item=63 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دوابەدوای [[ناڕەزایەتییەکانی ئێران ٢٠٢٥–٢٠٢٦|ناڕەزایەتییەکانی ئێران لە ساڵانی ٢٠٢٥-٢٠٢٦]] سازمانی خەبات لەگەڵ پێنج حیزبی دیکە لە ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٦ [[هاوپەیمانیی هێزە سیاسییەکانی کوردستانی ئێران|هاوپەیمانی هێزە سیاسییەکانی کوردستانی ئێرانیان]] دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Bodette |یەکەم=Meghan |ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=The Coalition of Political Forces of Iranian Kurdistan: Risks and Opportunities |ناونیشان=https://www.kurdishpeace.org/research/democracy/the-coalition-of-political-forces-of-iranian-kurdistan-risks-and-opportunities/ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdish Peace Institute |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=هاوپەیمانیی هێزە سیاسییەکانی کوردستانی ئێران ڕاگەیەندرا |ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/gallery/2026/02/1 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=kurdistanmedia.com}}</ref> لە دواى دەستپێکردنى [[شەڕی ئێران ٢٠٢٦|هێرشى]] ئیسرائیل و ئەمریکا بۆ سەر ئێران ، هێرش بۆ سەر پێگەکانى هێزەکانى ڕۆژهەڵات دەستى پێکرد. لە ٥ی ئازاری ٢٠٢٦ بە دوو مووشەک بارەگای سازمانى خەبات سەرەکیان لە ناحیەی ڕزگاری(تۆبزاوە) بۆردوومان کرا.لە ئەنجامی ئەو هێرشە دوو کەسیان بریندار بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=جەمال |یەکەم=محەممەد |ڕێکەوت=11 کاتژمێر لەمەوپێش |سەردێڕ=لە خەبات بارەگای هێزێکی سیاسیی ڕۆژهەڵات بۆردوومان کرا و بریندار هەیە - AVA News |ناونیشان=https://ava.news/news/44553 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=ava.news}}</ref>لە ١٣ى ئازارى ٢٠٢٦سازمانى خەبات ڕایگەیاند هێرشى کراوەتە سەر و زیانى گیانى هەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سازمانی خەبات: هێرش کراوەتە سەر بنکەیەکی هێزەکانمان لە هەرێمی کوردستان و قوربانی هەیە |ناونیشان=https://www.knnc.net/Details.aspx?jimare=65600 |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=www.knnc.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سازمانى خەبات: دوو پێشمەرگەمان بەهۆى هێرشى درۆنییەوە شەهید بوون |ناونیشان=https://channel8.com/kurdish/news/188347 |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Channel8}}</ref>لە ٢٦ى ئازارى ٢٠٢٦ لە رێگەى سێ درۆنەوە ھیرشکرایەوە سەر بنکەى سەرەکیان لە ناحیەى ڕزگارى. == مێژوو == === پێش دامەزراندن === [[پەڕگە:1979 Iranian Revolution.jpg|وێنۆک|خۆپیشاندان لە ساڵی ١٩٧٩، تاران.]] ساڵی ١٩٧٩ لە [[ئێران]] زنجیرەیەک خۆپیشاندان بەرێوەچوو دژی ڕژێمی پاشایەتی کە دواتر بە شۆڕشی گەڵانی ئێران یاخود شۆرشی ئیسلامی ئێران ناسرا بەھۆی ئەوەی کە سەرجەم نەتەوە جیاوازەکانی ئێران تێیدا بەشدار بوون بەڵام لەھەمانکاتدا بە شۆڕشی ئیسلامیش ناوی دەبن بەھۆی ئەوەی لەلایەن پیاوانی ئایینی ئیسلام سەرپەرشتی دەکرا زیاریش بەھۆی ئەوەبوو کە دەرئەنجامی ئەم شۆرشەش کۆمارێکی ئیسلامی لێکەوتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شۆڕشی ئیسلامی ئێران ١٩٧٩ ناونیشانی بابەتێک لە ماڵپەری مێژووی کورد (ئەرشیف٢٠١٦) |ناونیشان=http://www.historyofkurd.com/2016/09/18/شۆڕشی-ئیسلامی-لە-ئێران-1979/ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تەممووزی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200719051548/http://www.historyofkurd.com/2016/09/18/%D8%B4%DB%86%DA%95%D8%B4%DB%8C-%D8%A6%DB%8C%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D8%A6%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%86-1979/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بەبۆنەی ساڵیادی شۆڕشی گەلانی ئێران: پرسی کورد لەم وڵاتەدا |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/so/news/0204202f-0a26-487b-9c95-0f0fa6652e06/ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170213170707/http://www.kurdistan24.net/so/news/0204202f-0a26-487b-9c95-0f0fa6652e06 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم شۆڕشە بە یەکێک لە ڕووداوە گرینگەکانی مێژووی ھاوچەرخی ئێران دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مێژووی ھاوچەرخی ئێران |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2012061016514970084&lng=20 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185210/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2012061016514970084&lng=20 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەرەتاکانی شۆڕش لە کوردستانی ڕۆژھەڵات لە شاری [[مەھاباد]] دەستی پێکرد پاشان شاری [[بانە]] وەک دووەم شاری کوردستان خەڵکەکەی بە دروشمی جیاواز دژی [[محەممەد ڕەزا پەھلەوی|شا]] ڕێپێوان و خۆپیشاندانیان ئەنجامدا بەسەرپەرشتی شێخ جەلال حسێنی بەتایبەت دوای ئەوەی لە کاتی بەخاک سپاردنی کەسێک بەناوی خان ئەحمەد خانی کە بەھۆی کەمتەرخەمی کاربەدەستانی تەندروستی گیانی لە دەست دا شێخ جەلال ھێرشی کردە سەر دەسەڵاتدارانی شای ئێران و بە زاڵم و زۆردار ناوی بردن و باسی لە گەندەڵی و خراپەکارییەکانی ئەم حکوومەتەی بۆ خەڵکی کرد دوای گەرانەوەیان لە گۆڕستان بە وتنەوەی دروشم خۆپیشاندان لەم شارە دەستی پێکرد و دواتر لە سەرجەم شار و شارۆچکەکانی دیکەی کوردستانیش ڕاپەرین دژی دەسەڵاتدارانی حکوومەتی شایەتی ئێران ئەنجامدرا توانرا شکست بە دەسەڵات دارانی شا بھێنن چەند ئەنجومەنێکی خۆ بەڕێوەبەرییان دامەزراند. دوابەدوای سەرکەوتنی شۆڕش و ڕووخانی سیتەمی پاشایەتی، گەڕانەوەی خومەینی لە [[پاریس]] بۆ [[تاران]] و دروستبوونی حکوومەتی کاتی بە سەرپەرشتی بازرگان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=خومەینی گەڕایەوە بۆ تاران بزانە دوایی چی بەسەر ھاوڕێکانی ھێنرا ماڵپەری لڤین (ئەرشیف٢٠٢٠) |ناونیشان=https://lvinpress.com/detailnews.aspx?jimare=14945&cor=6&related=2 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185144/https://lvinpress.com/detailnews.aspx?jimare=14945&cor=6&related=2 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھێزەکانی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|کوردستانی ڕۆژھەلات]] بە سەرکردایەتی [[عێزەدین حوسێنی|شێخ عیزەدین حسێنی]] بەمەبەستی تاوتوێکردنی مافەکانی کورد سەردانی [[ڕووحوڵڵا خومەینی|خومەینی]] ڕابەری شۆری ئێرانیان کرد کە مافی خودموختاری بۆ کوردسان یەکێک لە داوا سەرەکییەکانیان بوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئەو مەلایەی لە مزگەوتدا خودا و لە دەرەوە کوردی دەپەرست |ناونیشان=https://www.peyserpress.com/detail/1679 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185144/https://www.peyserpress.com/detail/1679 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەڵام بێ دەستکەوت گەرانەوە بەھۆی ئەوەی دەسەڵاتدارانی تازە بەدەسەڵات گەیشتووی ئێران باوەریان وابوو ئەمە دەبێتە ھۆی دابەشبوونی [[ئێران]] بۆیە داواکارییەکانیان جێ بەجێ نەکرد. ھەرچەند لە سەرەتای شۆڕشدا پشتیوانی خۆیان بۆ مافەکانی کوردستان دەڕبڕی بوو بەڵام دوای سەرکەوتنی شۆڕش پەشیمان بوونەوە. ڕێبەرانی شۆرشی ئێران بریاری ئەنجامدانی ڕیفراندۆمیان دا بۆ ھەڵبژاردنی سیتەمێکی نوێ بۆ بەڕێوەبردنی وڵات. تەنھا پرسیارێک لە خەڵک کرا ئەویش (پاشایەتی یان کۆماری ئیسلامی ؟)بوو. خەڵکیکی زۆر لە ئێران بەشداریان تێدا کرد بەڵام لە کوردستانی ڕۆژھەلات خەڵکێکی کەم بەشدارییان کرد بەھۆی ئەوەی باوەڕیان وابوو ئەم ڕیفراندۆمە ھۆکارێکی دیکەیە بۆ ئەوەی کە وڵات بەرەو ناسەقامگیری و ناتەبایی زیاتر بڕوات و ھیچ ئاماژەیەک سەبارەت بە پێدانی مافەکانی کوردی تێدا نەدەبینرا، بەتایبەت شێخ عێزەدین لە بەیاننامەیەک کە لەیەکێک لە ڕۆژنامەکانی ئێران بڵاوکرایەوە ڕایگەیەند کە بەشداری ئەو ڕیفراندۆمە ناکات و خەڵکی ئازادکرد لە بەشداریکردن یاخود نا، پاشان ھێزەکانی دیکە بەتایبەت حیزبی دیموکرات و کۆمەڵە ھانی خەڵکیان دا بەشداری نەکەن. بەڵام لە کۆتایدا ئەم گشت پرسییە سەرکەوتنی بەدەست ھێنا و دروستبوونی کۆمارێکی ئیسلامی لێکەوتەوە. سووربوونی کورد لەسەر داواکردنی مافەکانی وای لە دەسەڵاتدارانی ئێران بەگشتی و بەتایبەت خومەینی وەک ڕابەری ئێران کرد کە فەرمانی ھێرشکردن بۆ سەرکوردستان بدات بەمەبەستی دورخستنەوە و بێ دەنگکردنی دەنگە ناڕازییەکان و ئەو کەسانەی کە پشتیوانی حکوومەتی نوێی ئێران نین کوردی بە [[کافر]] و جیاخواز تۆمەتباری کردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ھەموو شتێک لەبارەی شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران لێکۆلینەوەیەک لە ماڵپەڕی پەیسەر (ئەرشیف٢٠١٩) |ناونیشان=https://www.peyserpress.com/detail/1180 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185144/https://www.peyserpress.com/detail/1180 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[پەڕگە:Firing Squad in Iran.jpg|وێنۆک|کۆمەڵیک ھاولاتی کورد لە کاتی گولەبارانکردنیان بە دەستی ھێزەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران لە ساڵی ١٩٧٩ لە کاتی فەرمانی جیھاد دژ بە کورد لەلایەن خومەینییەوە]] لە ئەنجامدا شەڕ و پێکدادان لە لە نێوان ھێزەکانی ئێران و ھێزە کوردییەکان ڕوویدا کە لە مێژووی ئەم بەشەی کوردستان بە فەرمانی [[جیھاد]]ی خومەینی دژی کورد ناسراوە. بۆ ماوەی سێ مانگ بەردەوام بوو. خومەینی، سادق خالخاڵی وەک حاکمی شەرعی کوردستان دیاری کرد و ھەموو دەسەڵاتێکی پێ بەخشی پاش ئەوە خاڵخاڵی دەچێت بۆ کوردستان داوای ھاوکاری و پشتیوانی لە کەسایەتییەکانی ناوچە کوردییەکان دەکات بەڵام ڕەت دەکرێتەوە کاتێکیش ڕوودەکاتە [[بانە]] لە نامەیەکدا داوای پشتیوانی و ھاتنەریزی پشتیوانانی حکوومەت لە شێخ جەلال حوسێنی دەکات بەڵام ئەو لە نامەیەکدا ڕەتی دەکاتەوە پێی ڕادەگەیەنێت ئەو دژی سیاسەت و بەرنامەی حکوومەتە بۆیە لەلایەن خاڵخالی ھێرش دەکرێتە سەر بنەماڵەی شێخ جەلال لە ناوچەی بانە دووریان دەخاتەوە بەھەمان شێوە لە ناوچەکانی دیکەی کوردستان دەست دەکات بە کوشتن و ئیعدامکردنی ئەو کەسانی دژی حکوومەتن و کار و چالاکیان ئەنجام دەدا کە ئەمانەش [[کۆمەڵکوژیی قارنێ|کۆمەڵکۆژیی قارنێ]] و [[کۆمەڵکوژیی قەڵاتان]] و چەندین ڕوویداوی دیکەی لێکەوتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کۆمەڵکوژی لە کوردستان لەزاری شایەتحاڵان و لە دووتوێی ئامارەکاندا + ڤیدیۆ (ئەرشیفی کوردپا ٢٠١٢) |ناونیشان=https://kurdpa.net/so/news/%DB%86%D9%85%DB%95%DA%B5%D9%88%DA%98%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%84%DB%95%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA%D8%AD%D8%A7%DA%B5%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%84%DB%95-%D8%AF%D9%88%D9%88%D8%AA%D9%88%DB%8E%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%95%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7-%DA%A4%DB%8C%D8%AF%DB%8C%DB%86 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185211/https://kurdpa.net/so/news/%DB%86%D9%85%DB%95%DA%B5%D9%88%DA%98%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%84%DB%95%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%95%D8%AA%D8%AD%D8%A7%DA%B5%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%84%DB%95-%D8%AF%D9%88%D9%88%D8%AA%D9%88%DB%8E%DB%8C-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%95%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7-%DA%A4%DB%8C%D8%AF%DB%8C%DB%86 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نەورۆزی خوێناوی سنە چۆن بوو؟ بابەتێک لە ماڵپەری پەیسەر (ئەرشیف٢٠١٩) |ناونیشان=https://www.peyserpress.com/detail/1627 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185205/https://www.peyserpress.com/detail/1627 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھێزەکانی ئێران لە شەڕەکانی ھێزی [[پێشمەرگە]] تووشی زیانی زۆربوونەوە بۆیە [[ڕووحوڵڵا خومەینی|خومەینی]] داوای ڕاگرتنی شەر و دانووستانی کرد لەگەڵ نوێنەرانی کورد بەم شێوەیە جارێکی دیکە بە سەرکردایەتی [[عێزەدین حوسێنی|شێخ عێزەدین حوسەینی]] کورد لەگەڵ شاندی نوێنەرانی کۆماری ئیسلامی کۆبوونەوە بەڵام سەرجەم دانیشتنەکان بێ ئەنجام بوو بۆیە دووبارە شەر لە نێوانیان سەری ھەڵدایەوە. ئەمانە ھەمووی بوونە ھۆی ئەوەی چەند گرووپ و ڕێکخراوێک دروست ببێت بەمەبەستی بەرپەچدانەوەی سیاسەت و بەرنامە و ھێرشی کۆماری ئیسلامی ئێران یەکێک لەو ڕێکخراوانەی لەو سەروبەندە بیر لە دروستکردنی کرایەوە سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران بوو کە دامەزرێنەرانی ئەم ڕێکخراوە پێشتر لە دەفتەری مامۆستا شێخ عێزەدین کاریان کردبوو. === دامەزراندن === سازمانی خەبات لە پێنجی خەرمانانی ١٣٥٩ بەرامبەر بە ٢٧ ئاگۆستی ١٩٨٠ لەلایەن [[شێخ جەلال حوسێنی|مامۆستا شێخ جەلال]] بەھاوکار چەند مامۆستایەکی ئایینی دیکە لەسەر فکرەی [[ئیسلام]]ی و نەتەوەی لە کوردستانی ڕۆژھەلات دامەزراندنی ڕاگەیەندرا. لە ئامانجە سەرەکییەکانی بەرەنگاربوونەوەی ھێزەکانی [[ئێران|کۆماری ئیسلامی ئێران]] و بەدەست ھێنانی مافی خودموختاری بوو بۆ کوردستان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لە ئەرشیفی دیمانەکانی مامۆستا سەید جەلال حوسێنی، وتووێژی مامۆستا سەید جەلالەددینی حوسەینی لەگەڵ گۆڤاری k٢١(ئەرشیف ٢٠٠٨ ا) |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=10987#.X1aSYVUzZdg |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200919163623/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=10987#.X1aSYVUzZdg |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی قۆناغێکی نوێ لەو بەشەی کوردستان دەست پێ بکات بەھۆی ئەوەی تا ئەو کاتە ھیچ ڕێکخراوێکی لەو شێوەیە بوونی نەبوو ھەروەھا حیزبەکانی دیکە لەسەر فکرەی چەپ کاری سیاسیان دەکرد ئەمەش بۆ ئەوکات بۆ بەشێک لە خەلکی کە خاوەن بیروباوەڕێکی ئیسلامی و مەزھەبی بوون ئاسان نەبوو ببنە ئەندامیان. ئەم ڕێکخراوە لە ساڵی ١٩٨٠ یەکەم کۆنگرەی خۆی لە شاری [[بانە]] ئەنجامدا بە ناوی کۆنگرەی دامەزراندن لەو کۆنگرەدا ئەندامانی سەرکردایەتی و پەیڕەوپرۆگرام و ستراتیژی سازمانی خەبات و دروشمەکانی دیاریکران. شێخ جەلال حسێنی بە کەسی یەکەم و سکرتێر ھەڵبژێردرا. لەکاردانەوەی دامەزراندنی سازمانی خەبات بەشێکی زۆر لە خەڵکی [[بانە]] و [[سەردەشت]] بوونە ئەندامیان و پاشان لە ناوچەکانی دیکە خەڵک بە مەبەستی ئەندام بوون ڕوویان لێکردن دواتر سازمانی خەبات بنکە و بارەگای خۆی لە چەند شارێکی دیکە کوردستان. ھەروەھا [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حیزبی دێموکرات]] و [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران|کۆمەلە]] کا تا ئەوکات دوو حیزبی سەرەکی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] بوون دامەزراندنی ئەم سازمانەیان بە نائاسایی لەقەڵەم دابوو پێیان وابوو بۆ دژایەتی ئەوان و بەربەست دانان لەسەر کارەکانیان دامەزراوە ھەربۆیە لە دژی وەستانەوە لە ساڵەکانی دواتریش توشی شەڕ و پێکدادان بوونەوە بەتایبەت لەگەڵ [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران]] ھەر چەند سازمانی خەبات ئەوەی ڕاگەیاند بوو کە ئەوان بۆ دژایەتی ئەو حیزبانە دروست نەبوون بەڵکو ئامانجی سەرەکیان بەرنگار بوونەوەی ھێزەکانی ڕژێم و بەدەست ھێنانی مافەکانی کوردە. ئەمانە بوونە ھۆی ئەوەی ئەم ڕێکخراوە لە سەرەتاوە تووشی ئاستەنگ و بەربەستی کاری ڕێکخراوەی ببێتەوە. کە کاریگەری ھەبوو لەسەر چالاکی سەربازی و سیاسییەکانی. دوای ماوەیەکی کەم لە دامەزراندن بەھۆی ھێرشی بەرفراوانی ھێزەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران بۆ سەر ڕۆژھەلاتی کوردستان وەک ھێزەکانی دیکە و توانای بەرەنگارییان نەما بۆ ناو خاکی کوردستانی باشوور پاشەکشەیان کرد.<ref>کتێبی سازمانی خەباتی نەتەوایەتی و ئیسلامی ئێران ١٩٨٠–١٩٨٧ نوسنی ڕابەر سیوەیلی و ژیلوان ھەڵەدنی</ref> === ھۆکاری دامەزراندن === * دامەزرێنەرانی سازمانی خەبات باوەڕیان وابوو کە مافی ئایینی و مەزھەبی لەلایەن ڕێکخراوە و حێزبەکانی دیکەوە گرینگی پێ نەدراوە<ref>کتێبی سازمانی خەباتی نەتەوایەتی و ئیسلامی کوردستانی ئێران(١٩٨٠–١٩٨٧)</ref> بۆیە دامەزراندنی سا[[زمانی نەتەوەیی]] و ئیسلامیان بە پێویست زانیوەبە ڕێگایەکیان دانا بۆ ئەوەی کورد لە ڕێگای ئەم ڕێکخراوەوە لەو بەشەی کوردستان بە مافەکانی بگات. * بڕیاری [[ڕووحوڵڵا خومەینی|خومەینی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=خومەینی، ئەو ئایەتوڵایەی فەتوای "جیھاد"ی لەدژی کورد ڕاگەیاند |ناونیشان=https://www.awene.com/detail?article=5653&fb_comment_id=2712611658811040_2714798285259044 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185145/https://www.awene.com/detail?article=5653&fb_comment_id=2712611658811040_2714798285259044 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بۆ ھێرشکردنە سەر [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|کوردستانی ڕۆژھەڵات]] بە کافر ناساندنیان وای کرد خەڵکێکی زۆر بۆ ئەو مەبەستە ھێرشبکەنە سەر ھاووڵاتیانی کوردستان و دژیان شەڕکەن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=٢٨ی گەلاوێژ ساڵوەگەڕی فتوای خومەینی دژی خەڵکی ڕۆژھەڵات |ناونیشان=https://avatoday.net/node/483 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185145/https://avatoday.net/node/483 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەڵام بە پێکھێنانی سازمانی خەبات لەسەر بنەمایی ئایینی و نەتەوەیی وەڵامدەراوەی ئەو بۆچوونانە بوون کە [[کورد]]یان بە [[کافر]]و دوور لە دین لە قەڵامدابوو و ھەروەوھا بۆ پڕکردنەوەی ئەو بۆشایییە سیاسی و فکرییە بوو کە لەو کاتەدا بوونی ھەبوو بڕیار لە دامەزراندنی سازمانی خەبات درا * دانیشتووانی کوردستان خاوەن بیروباوەڕێکی [[ئیسلام]]ی و مەزھەبی بوون بەشێکی زۆریان لەو قۆناغەدا نەیاندەتوانی بچنە ناو ڕێکخراوە چەپەکان یاخود ئەو ڕێکخراوانەی فکرەی ڕۆژاواییان ھەبوو بەھۆی جیاوازی بیرو بۆچوونیان بەتایبەت ئەو کەسانەی کە لە دەفتەری مامۆستا شێخ عێزەدین بوون. کە دوای ئەوەی شێخ عێزەدین نەمانی ھێزی [[پێشمەرگە]]ی خۆی ڕاگەیاند زۆرینەی ئەو کەسانە کە خاوەنی بیروباوەرێکی ئیسلامی بوون نەیاندەویست بچنە ناو ھیچ کام لەو حیزبانەی ھەبوون بۆیە دامەزراندنی حیزبێکی ئیسلامییان بە پێویست زانی و پشتیوانی خۆیان بۆ ڕاگەیاند بوو. * بەھۆی ئەو پەیوەندیانەی کە شێخ جەلال یەکێک لە دامەزرێنەرە سەرەکییەکانی سازمانی خەبات لەگەڵ حکوومەتی [[عێراق]] ھەیبوو توانی سودی لێوەرگرێت بۆ بەدەست ھێنانی ھاوکاری سەربازی بۆ ئەم ڕێکخراوە دروستبوونی ئەم پەیوەندش بۆ ئەو کاتە دەگەڕایەوە کە شێخ جەلال لە دەفەتەری مامۆستا شێخ عێزەدینی برای کاری دەکرد لە سەرەتایی ساڵی ١٩٧٩.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سازمانی خەباتی کوردستان لە سێ قۆناغی مێژووییدا نووسینی کامیل نورانی فەرد (ئەرشیف٢٠١٣) |ناونیشان=http://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=39815&authorid=452 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185145/http://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=39815&authorid=452 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>دکتۆر ھۆشمەند علی :کتێبی ڕۆژھەڵاتی کوردستان (١٩٧٩–١٩٨٩) لێکۆلێنەوەیەک لە مێژووی بزووتنەوەی کورد</ref> === ئایدۆلۆژیای ئیسلامی و نەتەوەیی === دامەزراندنی سازمانی خەبات لەسەر ڕەوتی [[ئیسلام]]ی و نەتەوەیی لەو قۆناغەدا ڕووداوێکی نوێ بوو و ھۆکارێک بوو بۆ ئەوەی لەگەڵ ڕێکخراوەکانی دیکەدا جیاوازبێت. چونکە پێش شۆڕش و لە کاتی [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئێراندا]] ئەوانەی بەشداری خەباتی سیاسی و چەکداریان کردبوو لە ڕۆژھەڵات زیاتر ئەوانە بوون کە لە بیرکردنەوە و تێڕوانینی سیاسی و ئایدۆلۆژیایاندا، نەتەوەیی و چەپ و سۆسیالیستی بوون بە واتای ئەوەی کاریگەری فکری [[کۆمۆنیزم|کۆمۆنیستی]] و بیروباوەری چەپییان لەسەر بوو. ھەرچەند بەھۆی [[شەڕ|جەنگ]] و خەباتی چەکداری بۆ بەدەست ھێنانی مافەکانیان بەشێکی زۆری خەڵکی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|کوردستانی ڕۆژھەڵات]] لەو کاتەدا کەمتر لە بارەی پەیڕەو بەرنامەی ھێزەسیاسییەکانی کوردستانیان دەپرسی بەڵام بۆ بەشێکی دیکەیان بۆیان گرینگ بوو ئەو ڕێکخراوەی دەبنە ئەندامی لەگەڵ بیروباوەڕیان بگونجێت و بزانن کاری بۆ چی دەکات. دیارە ئەمەش دەرفەتی دروستبوونی ڕێکخراوێکی وەک سازمانی خەبات زیاتر لە بار کردبوو. لە بەرامبەر ئەمانەدا کۆماری ئیسلامی ئێران لەسەر مەزھەبی شیعەی دوازدە ئیمام بوونی ھەبوو دیارە ئەمەش بۆ خەڵکی موسڵمانی کوردی سونە مەزھەب جیگای قبووڵ نەبوو و نەچوونە ڕیزیان. بۆیە بوونی ڕێکخراوێکی ئیسلامی و نەتەوەیی بە پێویست زانرا بڕوایان وابوو ئەمە ڕێگایەکە بۆ بەدەست ھێنانی مافەکانیان. ھەرچەند ئەم ڕێکخراوە بە ئیسلامی ناسرا بەڵام لە قۆناغەکانی دواتریدا زیاتر خەباتی نەتەوایییەتیان پەرەپێ دا تا ئەوەی لە ساڵی ٢٠٠٤ بە تەواوی ئیسلام بوونی ڕێکخراوەکە کۆتایی ھات. بەڵام لە کۆنگرەی شەشەمەمی ئەم حیزبە کە لە ساڵی ٢٠١٧ بەرێوەچوو ئایینی ئیسلام و باقی ئایینەکانی دیکەش وەک سەرچاوەیەک بۆ نووسینەوەی دەستوور و یاسا لە پەیڕەو و پڕۆگرامی خۆیاندا پەسەند کرا.<ref>[https://web.archive.org/web/20191206095738/http://xebatmedia.com/source/payraw1.pdf پەیڕەو و پڕۆگرام]</ref> === جیابوونەوە و لێکترازان === سازمانی خەبات دوای حەوت ساڵ لە دامەزراندی توشی کۆمەڵک کێشە و گرفتی ناوخۆی بووە ئەم کێشەو گرفتانە بە کشانەوەیان لە خاکی ڕۆژڵاتی کوردستان بۆ باشووری کوردستان ڕۆژ لە دوای ڕۆژ قووڵتر دەبوونەوە بەھۆی بەردەوامی ھێرشی ھێزەکانی ئێران بۆ سەریان دەرفەتی خۆ ڕیکخستنەوەی نەبوو. ناکۆکییە کەسییەکانیش بەڕادەیەک {{قت|قووڵ بوونەوە}} ئەگەری جیابونەوە و لێکترازانی بەھێزتر کرد، بەتایبەت لە نێوان ھەردوو کەسیایەتی دیاری ئەم ڕێکخراوە شێخ جەلال حسێنی و مامۆستا مەلا خدر عباسی کاتێک لە ساڵی ١٩٨٦ کێشە و گرفت دەکەوێتە نێوانیان لەسەر چۆنییەتی ئەنجامدانی کۆبوونەوەی سەرکردایەتی بۆ دۆزینەوەی چارەسەر بۆ کێشە ناوخۆیییەکان، شێخ جەلال وەک کەسی یەکەمی سازمانی خەبات جەختی لەسەر بەشداری پێکردنی کۆمەڵیک لە کادر و ئەندامانی دەرەوەی سەرکردایەتی دەکردەوە لە ڕێی دەستنیشانکردنی تایبەتەوە بانگێشت بکرێن بۆ ئەوەی پرس و ڕاوێژیان پێ بکرێت لە چۆنییەتی دۆزینەوەی چارەسەر بۆ کێشەکان بەڵام مەلاخدر باوەڕی وابوو کە دەبێت ھەر تەنھا ئەندامانی سەرکردایەتی کۆببنەوە کێشەکان چارەسەر بکەن ئەگینا بۆ بەشداریکردنی کادیران لە کۆبوونەوەی سەرکردایەتی پێویستی بە کۆنفرانس و بەستنی کۆنگرەی حیزبی دەکات نابێت بە ئارەزووی شەخسی کادیر دەستنیشانبکرێت و جۆری دەستنیشانکردنەکە بێ ھەڵبژاردن بێت لەگەڵ ئەوەی کە مامۆستا مەلا خدر پشتی بە بڕگەکانی پەیڕەو و پڕۆگرام بەست بوو بۆ قسەکانی بەڵام شێخ جەلال لەسەر بۆچوونەکەی سووربوو چونکە باوەری وابوو کێشەکان بە سەرکردایەتی تەنھا چارەسەر نابێت. ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی ناکۆکییەکانیان زیاتر بێت سەرئەنجام لە ساڵی ١٩٨٧ مەلاخدری عەباسی لەگەڵ شەش کەسی دیکە لە ئەندامانی سەرکردایەتی کە بریتیبوون لە (عوسمان حوسێنی، تەھای مینایی، بایز ڕەسووڵی، ڕەشیدی ئەحمەدی، علی عەزیزی، مەلا حامید مەعروفی) جیابوونەوەی خۆیان لە سازمانی خەبات ڕاگەیاند و دامەزراندنی ڕێکخراوی خەباتی شۆڕشگێرانی نەتەوایەتی و ئیسلامی کوردستانی ئێرانیان ڕاگەیاند کە لە سەرتادا بە ھەمان ناوەڕۆک و پەیڕەوپڕۆگرام کار و چالاکیان ئەنجام دا.<ref>کتێبی ڕۆژھەڵاتی کوردستان (١٩٧٩–١٩٨٩)</ref> زۆرێک لەو توێژەران کە لێکۆلینەوەیان لە مێژووی سازمانی خەبات کردووە و بەتایبەت لەم بەشەی لە مێژووەکەی ھۆکاری ناکۆکی و ململانێ و لێکترازان بۆ پۆست و پلە دەگەرێننەوە نەک جیاوازی فکری و بۆچوون بەھۆی ئەوەی کاتێک ڕێکخراوی خەباتی شۆڕشگێرانی ئیسلامی و نەتەوایەتی کوردستانی ئێران دامەزرا لەلایەن مەلاخدر عەبباسی ھەمان پەیڕەو پرۆگرامی سازمانی خەبات کرا بە بەرنامەی ڕێکخراوەکەیان و تەنھا دەستەواژەی شۆرشگێران جیاوازی ناوی ئەم دوو ڕێکخراوە بووە بەڵام باڵی جیابووە بە سەرکردایەتی مەلا خدر جیابوونەوەیان لە بەیاننامەیەکدا بۆ چەند ھۆکارێک گەراندووەتەووە وەک: پێشێلکردنی ڕێ و شوێنی دیموکراسی و حاکمییەتی تیرۆر و ئیرھاب، زاڵبوونی ڕابیتە بەسەر زابیتەدا، لەژێر پێنانی پەیڕەو و پڕۆگرامی ڕێکخراوی خەبات، پشکنینی بیروباوەڕ و سەپاندنی ویست و ئارەزووی بنەماڵە، دژایەتی لەگەڵ بیروباوەڕی پێشکەوتن خوازانە، حیف و مەیل کردنی ئیمکانات و سامانی سازمان بە قازانجی بنەماڵە. لە بارەی ئەم جیابوونەوەیە شێخ جەلال وەک کەسی یەکەم سازمانی خەبات لە پەیامێکدا ڕایگەیاندووبوو کە " دەبوو ھەر دووساڵ جارێک کۆبوونەوە ئەنجامبدرایە بۆ ئەوەی کە ھەڵەکانمان ڕاست بکەینەوە بەھۆی گیروگرفتی ناوخۆی کە ھەلپەرستان و قازانج پەرست وەدییان دەھێنان و بەھۆی پلانی ھەندێ لە ئەحزابی ھاسنگەر، سازمان ئەورێی نەبوو ئەو ئەرکە بەجێ بگەیەنێت بۆیە بە کۆنفرانس و پلۆنۆمی کەم و کۆر چارەسەری کەم کورییەکانی دەکرد ئەمەش نەی دەتوانی سازمان لەم قەیرانە ڕزگار بکات " ھەروەھا شێخ جەلال لە دیمانەیەکدا ڕەتی کردەوە کە ئەو سازمانی بۆ بەرژەوەندی شەخسی و بنەماڵەی بەکار بێنیت وتی " زۆرجار کورِەکانم پێشڕەوی پێشمەرگەکان بوون لە شەرکردن دژی ھێزەکانی ئێران و لە داھاتی خۆی کار و چالاکییەکانی سازمانی بەڕێوەبردووە. بەڵام مەلا خدر کوریکانی نەداناردە بەرەکانی [[شەڕ|جەنگ]] ". ئەم جیابوونەوەیە کاریگەری زۆری دانا لەسەر پێگەی جەماوەری ئەم ڕێکخراوە لەگەڵ ئەوەی چەند جارێک ھەوڵ بۆ یەکخستنەوە و یەکگرتنەوەی ئەم ڕێکحراوە درا بەڵام بێ ئەنجام مایەوە ھەریەکەیان بە جیا درێژەیان دا بە کاروچالاکییەکانیان<ref>مامۆستا شێخ جەلالەدینی حسێنی (١٩٢٨–٢٠١٩) ڕۆلی سیاسی و ڕۆشنبیر نووسینی سالار عبدلقاردر چلبی تایبەت بە بەشی مێژووی زانکۆی سۆران</ref> === مێژووی سازمانی خەبات لە ١٩٨٧–٢٠٠٤ === [[پەڕگە:Raparin-Sulaimani.jpg|وێنۆک|وێنەیەک لەڕاپەڕینی ١٩٩١ لە ڕانیە]] لە ساڵی ١٩٨٧ ئەندامانی سازمانی خەبات لە ھەوڵی ڕێکخستنەوەی ڕێکخراوەکەیان بوو بەتایبەت دوای ئەو جیابوونەوەی کە کاریگەری خراپی لەسەر ڕێکخستن و کار ی سیاسی و سەربازی کردبوو. ساڵی ١٩٨٩ کۆنگرەی دووەمی لە بنکەی شیبانەی خەبات لە پشتی شاری [[ڕانیە]] ی باشووری کوردستان ئەنجام درا ئەمەش بەھۆی ئەوەی کاتێ: سازمانی خەبات لە ڕۆژھەلاتی کوردستان کشایەوە بەرەو باشووری کوردستان لە شاری ڕانیە جێگیر بوو و بنکە و بارەگاکانیان لەم ناوچەیە دامەزراند. لەم کۆنگرەیەدا دووبارە شێخ جەلال بە سکرتێری گشتی ھەڵبژێردرایەوە و پێداچوونەوەی گشتی بەسەر بەشەکانی دیکەیدا کرایەوە بەڵام بەھەمان شێوە لەسەر باوەڕبوون بە خەباتی نەتەوەیی و ئیسلامی و ڕووخانی کۆماری پێداگیری کرایەوە ھەروەھا چەند ئەندامێکی نوێ بۆ سەرکردایەتی ھەڵبژێردران ئەم کۆنگرەیە بە ناوی کۆنگرەی سەرکەوتن ناوەزەد کراوە. لەم ڕێکەوتە بەدواوە لە سازمانی خەبات بۆ ماوەی ١٦ ساڵ (١٩٨٩–٢٠٠٤) کۆنگرە بەڕێوە نەچوو بەشێکی ھۆکارەکان بۆ نەبوونی بەرنامەیەکی دروست بۆ کاری ڕێکحراوەکە و سەرھەلدانی ململانێ ناکۆکی لە ڕیزەکانی دەگەرێنەوە و بەشێکی دیکەش بۆ نەگونجانی کات و ئەو بارودۆخەی سازمانی خەبات تێیدابووە لەو ساڵانەدا گەڕاندراوەتەوە . ساڵی ١٩٩١ [[ڕاپەڕین|ڕاپەرین]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە ناوچەی [[ڕانیە]] دژی حکوومەتی [[بەعسیزم|بەعس]] بە ھاوکاری [[بەرەی کوردستانی]] سەرھەڵدەدات کە ھاوکات بوو لەگەڵ ئەو بارودۆخە سەختەی ڕژێمی عێراق بەھۆی داگیرکردنی [[کووەیت]] بەسەریدا ھاتبوو سەرەتای ڕاپەرین لە شاری ڕانیە دەستی پێکرد پاشان سەرجەم شار و شارۆچنی [[ھەرێمی کوردستان]]ی گرتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ھەموو شتێک بزانە دەربارەی ڕاپەرینی ١٩٩١ |ناونیشان=http://www.historyofkurd.com/2017/03/06/هەموو-شتێك-بزانە-دەربارەی-ڕاپەرینی-بە/ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی شوباتی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200209084227/http://www.historyofkurd.com/2017/03/06/%D9%87%DB%95%D9%85%D9%88%D9%88-%D8%B4%D8%AA%DB%8E%D9%83-%D8%A8%D8%B2%D8%A7%D9%86%DB%95-%D8%AF%DB%95%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%95%DB%8C-%DA%95%D8%A7%D9%BE%DB%95%D8%B1%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%DB%95/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سازمانی خەبات لەگەڵ ئەوەی پەیوەندییەکانی لەگەڵ حکوومەتی [[بەعسیزم|بەعس]] ئاسایی بوو بەڵام [[پێشمەرگە]] و ئەندامەکانیان بەشداربوون لە خۆپیشاندانەکان و بە شێوەیەیکی گشتی ڕۆلی ھەبوو لە بەرەنگاربوونەوە ھێزەکانی حکوومەتی بەعس لەو بەشدارییە یەکیک لە ئەندامەکانیان بە ناوی مریەم قادری کە نازناوی گوڵەباخی ھەبوو خەڵکی [[کرماشان]] بوو کوژرا کە بە یەکەم قوربانی ژنیش دادەنرێت لەم ڕاپەرینەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=یادێک و سلاوێک لە شەھید مریەم قادری، گوڵەباخەکەی نیشتیمان |ناونیشان=http://xebatmedia.com/kurdi/item_detail.php?id=757#.X1nolVUzZdg |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185216/https://xebatmedia.com/kurdi/item_detail.php?id=757#.X1nolVUzZdg |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕاپەڕین؛ ڕۆژی زەماوەندو ھاتنەدیی خەونە گەورەکەی کورد |ناونیشان=https://peregraf.com/political/882 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201021122520/http://peregraf.com/political/882 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەمە جگە لەو یارمییەتییە سەربازیانەی لەلایەن ئەم ڕێکخراوەوە دران خەڵکی ڕانیە. شێخ جەلال لە وتارێکدا کە لە ڕادیۆی دەنگی خەبات کوردستان پێشکەشی کرد بە توندی ھێرشی کردە سەر حکوومەتی [[بەعسیزم|بەعسی]] بە زاڵم و زۆردار و دیکتاتۆر ناو برد و دەست خۆشی لە خەڵک و پێشمەرگەکانی خۆیان و [[بەرەی کوردستانی]] کرد کە توانیان بە سەر ھێزەکانی حکوومەتی بەعس سەربکەون. ئەمانە لەلایەن خەڵک و حیزبە بەشداربووەکانی ڕاپەرین ھەڵوێستەیان بەرزنرخێندرا. [[پەڕگە:Raparin-Suli-Amnasuraka.jpg|وێنۆک|دەستبەسەراگرتنی ئەمنە سوورەکەی سلێمانی لەلایەن جەماوەر و ھێزی پێشمەرگەوە و پاککردنەوەی لە پیاوانی ڕژێم و سەربازان.]] لە ٧ی [[ئازار (مانگ)|ئازار]]ی ١٩٩١دا لە شاری [[سلێمانی]] خەڵک دژی دام و دەزگاکانی حکوومەتی بەعس ڕاپەرین،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=28ەمین ساڵیادی ڕاپەڕینی سلێمانی |ناونیشان=https://www.basnews.com/so/babat/506510 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185209/https://www.basnews.com/so/babat/506510 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەر زوو ھەڵیان کوتایە سەر بنکەی حامییەیی پۆلیس و [[بەردەرکی سەرا|سەرا]] و ئازادیان کرد، ھەروەھا بۆ بەیانیی ٨ی [[ئازار (مانگ)|ئازار]] قەڵای [[ئەمنە سوورەکە]]ی سلێمانی و سەر بازگەی سەلام و پادگاکانی سەر [[ئەزمەڕ|چیای ئەزمەڕیان]] کۆنتڕۆل کرد بەجۆری بە ھەزاران سەرباز خۆیاندا بە دەستەوە و پارێزگاری سلێمانی و دەیان پلەدار و پیاوانی ڕژێم کوژران، ھێزەکانی سازمانی خەباتیش وەک ھێزێک کە ئەوکات لەو شارە بنکەی ھەبوو بەشداری کردیان کرد لە بەرەنگاربوونەوەی ھێزەکانی حکوومەتی بەعس،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پەیامێک بەبۆنەی ٥ی خەرمانان یادی ٣٧ەمین ساڵرۆژی دامەزرانی سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران |ناونیشان=https://www.rojikurd.net/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%95%D8%B4%DB%8E%D8%AE%DB%8C-%D8%AD%D9%88%D8%B3%DB%8E%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%DB%95%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D9%84%DB%95-%DA%AF%DB%95%DA%B5-%D9%87/ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201001202358/https://www.rojikurd.net/%D8%A8%D8%A7%D8%A8%DB%95%D8%B4%DB%8E%D8%AE%DB%8C-%D8%AD%D9%88%D8%B3%DB%8E%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%DB%95%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D9%84%DB%95-%DA%AF%DB%95%DA%B5-%D9%87/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەڵام دواتر حکوومەت ھێزەکانی ڕێکخستەوە و ھێرشی کردەوە سەر کورستان سەرجەم شار و شارۆچەکان خستەوە ژێر دەسەلاتی خۆی ئەمەش کۆچی بە کۆمەڵی دانیشتووانانی ھەرێمی کوردستانی لێکەوتەوە بەرەو سنوورەکانی [[ئێران]] و [[تورکیا]] و بە شێکیشیان بۆ [[ئەورووپا]] و وڵاتانی دیکەی [[جیھان]] ئەم ڕووداوە لە [[مێژووی کورد]]ستاندا بە کۆڕەوی ١٩٩١ ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کۆڕەو1991 کۆچی ملیۆنی |ناونیشان=https://www.sbeiy.com/Details.aspx?jimare=13290 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185219/https://www.sbeiy.com/Details.aspx?jimare=13290 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و سازمانی خەباتیش لەلایەن حکوومەتی بەعس سەرکۆنە کرا لەسەر بەشدارییەکانی و چەندین بەرپرس و کادریان زیندانی کران. پاش ئەوەی ھێزەکانی ھاوپەیمانانی بڕیاری ناوچەی ئارامیان بۆ کوردستان دەرکرد خەڵک و حیزبەکان گەرانەوە کوردستان ھەوڵی پێکھێنانی یەکەم حکوومەتی خۆیاندا لە ئەنجامدا لە ساڵی ١٩٩٢ ھەڵبژاردن بۆ پەرلەمانی کوردستان دەستی پێکرد و ھێزەکانی پارتی و یەکیتَی دەنگی زۆرینەیان بەدەست ھێنا بەڵام لە دواتردا ناکۆکی وململانی لە نێوان ئەم دوو ھێزە دروست بوو کە بارودۆخی ھەرێمی کوردستانی زۆر خراپتر کرد تا ئەوەی لە ساڵَی ١٩٩٤ [[شەڕی براکوژی|شەر]] لە نێوانیان ھەڵگیرسا و کوردستانیان دابەشی سەر دوو ناوچەی سەرەرکی کرد ناوچەی سڵیمانی دەوروبەری لەژێر دەسەلاتی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی]] بوو ھەولێر و دەھۆک و دەوروبەریان لەژێر دەسەڵاتی [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی]] بوو ئەم شەڕە بۆ ماوەی چوار ساڵ بەردەوام بوو (١٩٩٤–١٩٩٨) تا بە نێوەندگیر [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] کۆتای بەو شەڕەھات. سازمانی خەبات لە دەورانی شەڕی ناوخۆی ئەم بەشەی کوردستان ھەڵوێستی بێلایەنەی ھەڵبژارد و پشتیوانی لە ھیچ کام لەو ھێزانە نەکرد لە چەندین قۆناغدا لە ھەوڵی نێوەندگیری بوو بەڵام بێ ئاکام بوو کاتێک شەڕی ناوخۆ ڕاوەستا شێخ جەلال وەک سکرتێری سازمان نامەی بۆ ھەر یەکە لە [[جەلال تاڵەبانی]] سەرۆکی یەکێتی و [[مەسعوود بارزانی]] سەرۆکی پارتی نارد ستایش و دەستخۆشی ڕاگرتنی شەرەکەیانی لێکردن. ئەمەش بۆ ئەوکات ھەڵوێستیکی ئەرێنی بوو سالی ١٩٩٦ سازمانی خەبات پەیوەندی خۆی لەگەڵ ئۆپۆزیسیۆنەکانی ئێران پەرەپێدا بەتایبەت لەگەڵ موجاھدین خلق کە ھێزێکی نەیاری ئێرانە لەو ساڵەدا ھاوپەیمانێتییەکیان لەسەر چەند خالێک واژوو کردن لەوانە ھاوکاری کردن و یارمەتیدانی یەکتر لە ڕووخاندنی کۆماری ئیسلامی ئێران و بەدەست ھێنانی ئازادی و دیموکراسی ھەروەھا داننان بە مافی خودموختاری بۆکوردستان ئەم دووخاڵە لە خاڵە سەرەکییەکانی ھاوپەیمانی نێوان ئەم دوو حیزبە بوو لەگەڵ ئەوەی سازمانی خەبات ڕووبەروو ڕەخنەیەکی زۆری بوو وەوە بەڵام تا ئێستاش بەردەوامە ساڵانە لە کارو چالاکی یەکتر بەشداری دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بەشداری سازمانی خەبات لە کۆنفرانسی ترۆریسمی ڕژیمی ئێران |ناونیشان=https://www.mojahedin.org/s?keyword=سازمان+خبات |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185152/https://www.mojahedin.org/s?keyword=%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86+%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%AA |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پەیامی پیرۆزبایی سازمانی موجاھدینی خەڵقی ئێران بەبۆنەی ٥ی خەرمانان |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=11072#.X1ovJVUzZdg |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185225/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=11072#.X1ovJVUzZdg |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سازمانی خەبات لە ساڵی ١٩٩١ بە دواوە تووشی زینجیرەیەک لە تیرۆ کردنی کادر و ئەندامانی سەرکردایەتی بووەوە بە جۆرێک لە ساڵی ١٩٩١ تا ٢٠٠٠ زیاتر لە ١١ کادر و پێشمەرگەی ئەم حیزبە لەلایەن [[وەزارەتی ھەواڵگری (ئێران)|دەزگای ئیتلاعاتی ئێران]]ەوە تیرۆرکران بەشێکی دیکەیان لە ھەوڵەکان لێی دەرباز بوون یاخود بریندار دەبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حیزبەکانی ڕۆژھەڵات بەدواداچوون بۆ دۆسیەی "تیرۆرکراوان"یان دەکەن |ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1112201432 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185209/https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1112201432 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم ڕەوشە بەتایبەت لە شاری سڵیمانی زیاتر تووشی سازمانی خەبات بوو ھەربۆیە لە ساڵی ١٩٩٩ لە شاری سلێمانییەوە بەرەو شاری ھەولێر بەڕێ کەوتن و سەرجەم بنکە و بارەگاکانیان لەو ناوچەیە کشاندووە سەبارەت بەم تیرۆرانە ڕەخنەی توند ئاراستەی یەکی نیشتیمانی کوردستان کراو بە یارمەتی دەری ئێران تۆمەتبارکرا. ئەمە جگە لە ڕادەست کردنەوەی پێنج پێشمەرگەیان بە حکوومەتی ئێران کە سازمانی خەبات حیزبی دەعوەی ئیسلامی عێراق و بزووتنەوەی ئیسلامی کوردستان تۆمەتبارکردن بەو کارە دوایین ھەوڵیش کە ئاشکرا کرا لە ساڵی ٢٠٠٥ بوو کاتێک ئێران کەسێکی ناردبوو بۆ تیرۆرکردنی سکرتێری ئەم ڕێکخراوە بەڵام ھەوڵەکە شکستی خوارد و دەستگیکرا. بە شێوەیەکی گشتی سەرجەم ھێزەکانی ڕۆژھەلات لەلایەن دەزگای ئیتلاعاتی ئێرانەوە دەکرانە ئامانج ئەمەش ببوە ھۆی بڵاوکردنەوەی ترس و دڵەڕاوکێ لە ناو ئەندامانی ئەم ھێزانە. ساڵی ٢٠٠٤ کۆنگرەی سێیەمی سازمانی خەبات دوای ١٦ ساڵ لە ناحیەی ڕزگاری سەربە شاری ھەولێر لەژێر ناوی کۆنگەرەی پێشکەوتن ئەنجامدرا یەکێک لە خاڵە بنەڕەتی و گرینگەکانی ئەم کۆنگرەیە ئەوبوو ئاڵوگۆری بنچینەی بە سەر ناو و سیاسەت و بەرنامە و پەیڕەوپرۆگرامی ئەم ڕێکخراوەدا ھات دا لە سازمانی خەباتی نەتەوایەتی و ئیسلامی کوردستانی ئێران گۆڕا بۆ سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران ھەرووەھا یەکێکی دیکە لە خاڵە گرینگەکان لە حیزبێکی ئیسلامییەوە گۆڕا بۆ حیزبێکی نەتەوەیی و نیشتیمانی. لەم کۆنگرەیەدا چەند ئەندامێکی نوێ بۆ سەرکردایەتی ھەڵبژێردران شێخ جەلال بەھۆی بەتەمەن بوون و نەتوانین بۆ بەرێوەبردنی کاروبارەکانی سازمان وازی لە پۆستی سکرتێری گستی ھێنا دواتر [[بابەشێخ حوسێنی]] وەک سکرتێری گشتی ئەم ڕێکخراوە ھەڵبژێردرا بەم شێویە قۆناغێکی دیکە لە مێژووی سازمانی خەبات دەستی پێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کورتەیەک لە ژیانی بابەشێخ حوسێنی سکرتێری سازمانی خەبات |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_information.php?item=85 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200929160718/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_information.php?item=85 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === مێژووی سازمانی خەبات لە ٢٠٠٤ - تائێستا === چالاکییەکانی ئەم ڕێکخراوە بە کشانەوەی بۆ [[ھەولێر]] پایتەختی [[ھەرێمی کوردستان]] کەمتربووەوە بەڵام ساڵی یاخود چەند ساڵ جارێک مەفەرزە یاخود تیمی دەناردەوە بۆ [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|کوردستانی ڕۆژھەڵات]] بەمەبەستی کار و چالاکی تەشکیلاتی بەڵام کاریگەری زۆری نەبوو لەسەر گۆرینی دۆخی ڕۆژھەڵات و تەنھا لە چوارچێوەی [[بانگەشە]]کردن بۆ ئەم ڕێکخراوەیە دەسووڕایەوە چەند جارێک ئەم چالاکیانەیان شەھید و بریندار بوونی لێدەکەتەوە دوایینیشیان ساڵی ٢٠١٦ بوو کە بەشێوەیەکی فەرمی شەھید بوونی یەکیک لە ئەندامانیان لە چالاکییەکی تەشکیلاتی دا لە شاری [[بۆکان]] ڕاگەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سازمانی خەبات: کادرێکی ئێمە لە ناوچەی بووکان شەھید کرا (ئەرشیف ٢٠١٦) |ناونیشان=http://zagrospost.com/24215 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185154/http://zagrospost.com/24215 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دوای ئەو گۆڕانکاریانەی لە کۆنگەرەی سێیەمی ئەم ڕێکخراوە ھاتە ئاراوە دەستکرا بە ڕێکخستن و نوێکردنەوەی کاروبارەکانی سازمان ودانانی بنکە لە شارەکانی [[ھەرێمی کوردستان]]. بەڵام نەتوانرا خەڵک لە دوایین گۆرانکارییەکانی ئەم حیزبە بە شێوەیەکی بەرفراوان ئاگاداربکرێنەوە بەھۆی نەبوونی ئامرازەکانی گەیاندن و ھەروەھا دووری بنکە و بارەگاکانی لە ڕۆژھەلاتی کوردستان. جگە لەوەی لە ٢٠٠٤ ئیسلام بوونی ڕێکخراوەکە کۆتایی ھات بەڵام یەکێک لە خاڵە پەسەندکراوەکانی وای کرد کە تا ماوەیەکی زۆریش نەتەوەیی بوون و [[ئیسلام]] بوونی جێی پرسیار بێت ئەویش پەسەندکردنی ئایینی ئیسلام وەک سەرچاوەیەک بۆ قانوون دانان بوو کە زۆرجار ئەندامان و سەرکردایەتی ئەم حیزبە دەبوو ڕوونکردنەوە بدەن لە ھۆکاری دانانی ئەو خاڵە، لە وڵامی ئەوانەدا ڕایان گەیاندبوو کە ئەوان باوەریان بە مافی سەرجەم ئایین و ئایینزاکان ھەیە و جیاوازی لە نێوانیان ناکەن ئەو دەقەش وەک ڕێزێک و مافێک بۆ پەیڕەوانی ئەم ئایینە کە ئایینی زۆرینە خەڵکی ڕۆژھەڵاتە پەسەند کردووە باوەڕیشیان وایە کە سەختە دین و دەوڵەت لەیەکتر داببڕێن. ساڵی ٢٠٠٥ سکرتێری گشتی ئەم ڕێکخراوە لە ھەوڵیکی دیکەی تیرۆکردن کە لەلایەن ئێرانەوە ئامادەکرابوو دەربازی بوو کە ئەمەش لە چوار چێوەی ئەو زنجیرە ھەوڵانەی کە دەزگای ئیتلاعاتی ئێران بەمەبەستی تیرۆکردنی دژی نەیارانیان ئەنجامیان دەدا. کە دوایین ھەوڵ نەبوو بەڵکو لە سالانی دواتریشی بەردەوام بوون لە ھەول بۆ تیرۆرکردنی ئەندامانی سەرکردایەتی و پێشمەرگەکانیان بەلام بە ڕێگای جۆراو جۆر پوچەڵ دەکرانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سازمانی خەبات: ھەوڵە تیرۆریستییەکانی کۆماری ئیسلامیمان پوچەڵ کردووەتەوە (ئەرشیف ٢٠١٦) |ناونیشان=https://www.rojikurd.net/%D9%86%D8%A7%D9%88%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%A6%D8%A7%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%88-%D8%AF%DA%98%DB%95-%D8%AA%DB%8C%D8%B1%DB%86%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE/ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201021071844/https://www.rojikurd.net/%D9%86%D8%A7%D9%88%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C-%D8%A6%D8%A7%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%88-%D8%AF%DA%98%DB%95-%D8%AA%DB%8C%D8%B1%DB%86%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دوای ئاسایی بوونەوەی پەیوەندی نێوان [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتیمانی کوردستان]] و سازمانی خەبات نوێنەرایەتی خۆی لە شاری [[سلێمانی]] کردەوە. ساڵی ٢٠٠٩ پشتیوانی خۆی بۆ سەرجەم ئەو خۆپیشاندانە دەڕبڕی کە لە ئێران بەھۆی ڕازی نەبوون بە ئەنجامەکانی ھەڵبژاردن و ئەو ساختەکارییەی بۆ ھەڵبژاردنەوەی ئەحمەدی نەژاد کرابوو ئەنجامدرا کە ژمارەیەکی زۆر بریندار و کوژراوی لێکەوتەوە و بەشێکی دیکەشیان دەستگیرکران. ساڵی ٢٠١٠ کۆنگرەی چوارەمی خۆی لە ناحیەی ڕزگاری سەر بە شاری [[ھەولێر]] بەڕێوەچوو سەرەتای ئەم کۆنگرەیە بە وتەی شێخ جەلال ڕێبەری پێشوویان کرایەوە کە وێرای پشتیوانی بۆ بە ئەندامانی کۆنگرە کورتە باسێکی لە بارەی سازمان و مێژوو جوولانەوەی کورد و چۆنییەتی تەحەموولکردن لەگەڵ پێکھاتە و دانیشتووانانی سنووری جوگرافیای کوردستان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وتەکانی مامۆستا شێخ جەلال لە کۆنگرەی چوارەمی سازمانی خەبات |ناونیشان=https://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=57351 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185154/https://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=57351 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بابەشێخ بە زۆرینەی دەنگی ئەندامان بە سکرتێری گشتی ھەڵبژێردرایەوە دواتر پێداچوونەوەی گشتی بە بەرنامە و پەیڕەو و پڕۆگرامەکەی کرایەوە. ساڵی ٢٠١٠ چەند مانگێگ دوای کۆنگرە شێخ جەلال حسێنی دامەزرێنەری سازمانی خەبات لە تەمەنی ٨٠ ساڵی لە یەکێک لە نەخۆشخانەکانی شاری ھەولێر کۆچی دوایدەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سەید جەلالەدین حوسێنی کۆچی دوایی کرد ڕادیۆی سوید (ئەرشیف٢٠١٠) |ناونیشان=https://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=2200&artikel=3869301 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185210/https://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=2200&artikel=3869301 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە سالێ ٢٠١١ سکرتێری گشتی سازمانی خەبات گەڵاڵەیەکی دەخاڵی پێشکەش بە ھێزەکانی ڕۆژھەڵات دەکات بە مەبەستی پێکھێنانی بەرەیەکی ھاوبەش بەڵام ھەوڵەکانی بێ ئاکام دەبێت. لە ماوەی ساڵانی ٢٠١١–٢٠١٣ کاروچالاکییەکانی لە چوارچێوەیەکی چالاکی سیاسی و دیپلۆماسی بوو بە دور لە چالاکی سەربازی دژی کۆماری ئیسلامی ئێران. ساڵی ٢٠١٣ لە [[ھەرێمی کوردستان]] کۆبوونەوەیەکی فراوان بەڕێوەچوو بە مەبەستی ئامادەکاری پۆ پێک پێنانی کۆنگرەی نەتەوەی کورد لەسەر پێشنیاری [[مەسعوود بارزانی]] [[سەرۆکی ھەرێمی کوردستان]] بە بەشداری ٣٩ حیزب و ڕێکخراو لە ھەرچوار پارچەی [[کوردستان]] لەم کۆبوونەوەیەدا لێژنەیەکی ٢١ کەس ھەڵبژێردران ٥کەس لە ڕۆژھەڵات، ٥ کەس لە باشوور ،٦ کەس لە باکوور، ٤ کەس لە ڕۆژاوا، یەک کەسیش لە کەنەکە بۆ ئەوەی کار بکەن بۆ دانانی بەرنامە و چۆنییەتی بەڕێوەبردنی کۆنگرەکە، سازمانی خەبات نەی توانی ببێت بە ئەندام لە لێژنەی ئامادەکاری ئەمەش ناڕزایەتی ئەم حیزبەی لێکەوتەوە پێی وابوو ڕێکەوتنی پێش وەختە کرابوو بۆ ھەڵبژاردنی نوێنەرانی ڕۆژھەڵات.<ref>کتێبی پێگەی خۆرھەڵاتی کوردستان لە کۆنگرەی نەتەوەییدا نووسینی ئەنوەر حسێن ٢٠١٣</ref> بەڵام لە دواتردا بووە ئەندامی ئەو لێژنە تایبەتیانەی کە دروست دەکران بۆ ئامادەکردنی ڕاپۆرت لەسەر بارودۆخی ھەریەک لە پارچەکانی کوردستان لە ڕووی سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئابووری و سەربازییەوە. ئەم کۆنگرەیە بەھۆی ململانێی سیاسی بەڕێوەنەچوو. ساڵی ٢٠١٤ چوارەم کۆنگرەی سازمانی خەبات بە ناوی کۆنگەی وەفادای بۆ ڕێبازی مامۆستا سید جەلالەدین حسێنی بەڕێوەچوو وەک کۆنگرەکانی پێشوو پێداچوونەوە بە بەرنامە و پەیڕە و پڕۆگرامەکەیدا کرایەوە ھیچ ئاڵوگۆڕێکی بنەرەتی بە سەر سیاسەت و بەرنامەی ئەم ڕێکخراوەدا نەھات دژ بە [[ئێران]]. ھەر لەو ساڵەدا وڵاتی [[عێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان]] لەلایەن ڕێکخراوی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]] ھێرش دەکرێتە سەریان و لە ماوەیەکی کەمدا توانیان پێشەڕەوییەکی زۆر بکەن و چەندین [[شار]] و ناوچە داگیر بکەن. [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]] نزیک بوون لە گرتنی شاری [[ھەولێر]] بەڵام لە دەروازەی خازر ڕێگریان لێکرا توانرا پێشەڕەوییەکانیان بوەستێنن ئەمەش دوای ئەوەی کە ھاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە دژی ئەم ڕێکخراوە بە سەرکردایەتی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] دروستت بوو. ھێزەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان ئامادەی خۆیان بۆ بەشداری لە [[شەڕ]] دژی داعش ڕاگەیاند یەکێک لەوانە سازمانی خەبات بەھۆی نزیکی بنکە و بارەگاکانی لە شاری [[مووسڵ]] بە پێویستی زانی خۆی ئامادەبکات و بەشداربێت لە جەنگ بۆیە ھێزێکی تایبەتی پێک ھێنا بە چەک سووک و مام ناوەند و پێداویستی سەربازی بەری کران بۆ بەرەی پێشەوە جەنگ. بەڵام لەلایەن حکوومەتی ھەرێمی کوردستانەوە پێیان ڕاگەیەندرا کە ئەوان لە ئێستادا پێویستیان بە یارەمەتی ھێزەکانی ئەوان نییە بۆیە دوای ماوەیەک ھێزەکەیان لە بەرەی جەنگ کشاندەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کدام کردستان رھبران ایران را می ترساند؟ |ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/iran/2014/08/140810_l20_jb_kurdistan |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201029025653/https://www.bbc.com/persian/iran/2014/08/140810_l20_jb_kurdistan |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھۆکارەکەی بۆ فشاری [[ئێران]] گەڕێندرایەوە. ساڵیک دواتر بە ھەماھەنگی لەگەڵ وەزارەتی پێشمەرگەی ھەرێمی کوردستان بەشێک لە ھێزەکانیان لە میحوەری باشیک جێگیرکران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بێھروز ئەردەلان فەرماندەی ھێزەکانی سازمانی خەبات لە میخوەری باشیک (ڤیدیۆ، ئەرشیف2016) |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=z03XCRXJUq8 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185154/https://www.youtube.com/watch?v=z03XCRXJUq8 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پێشمەرگەکانی سازمانی خەبات لە شەڕی مووسڵ بەشدارن |ناونیشان=https://www.rojikurd.net/peshmergekani-xebat-u-sheri-mousil/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200929123915/https://www.rojikurd.net/peshmergekani-xebat-u-sheri-mousil/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ساڵی ٢٠١٧ کۆنگرەی شەشەمی ئەم حیزبە لە ناحیەی ڕزگاری سەربەشاری ھەولێر بەڕێوەچوو لەژێر ناوی کۆنگرەی شەھیدان لەم کۆنگرەیە دەفتەری سیاسی سازمانی خەبات پێک ھێنراو ٣ ژن وەک ئەندامی ڕێبەری ئەم حیزبە ھەڵبژێدران ھەرچەند بەرنامەیەک ھەبوو بۆ گۆرینی شێوەی بەڕێوەبەری سازمانی خەبات بەڵام بێ ئاکام بوو دواجار بابەشێخ بە سکرتێری ئەم حیزبە بۆ جارێکی دیکە ھەڵبژێردرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کۆنگرەی شەشەمی سازمانی خەبات بە چەند گۆڕانکارییەک کۆتاییھات |ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/070420177 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200630180801/https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/070420177 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ساڵی ٢٠١٨ لە یەکێک لە بنکەکانی [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان]] لە شاری [[سلێمانی]] دوای کۆبوونەوەیەکی چەند کاتژمێری کۆمیتەیەکی ھاوکارییان بە ناوی ناوەندی ھاوکاری حیزبەکانی کوردستانی ئێران لەلایەن حدک، حدکا، کۆمەڵەی شۆڕشگێران، کۆمەڵەی زەحمەتکێشان، سازمانی خەبات دامەزرێنەرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پێکھێنانی " ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان" |ناونیشان=http://kurdane.com/kurdish/article-1522.html |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200129074709/http://kurdane.com/kurdish/article-1522.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەسەر چەند خاڵیک وەک ڕێگا خۆشکەر بۆ دروستکردنی بەرەیکی ھاوبەش لەگەڵ سەرجەم ھێزە کوردییە ئۆپۆزیسیۆنەکانی ئێران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= «بەرەی کوردستانی»یەکێک لە ئامانجەکانی ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێرانە (ئەرشیف ٢٠١٨) |ناونیشان=https://kurdistanukurd.com/?p=32865 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180524214237/http://www.kurdistanukurd.com/?p=32865 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کاروچالاکی و کۆبوونەوەکانی ئەم پێنج لایەنە پێکەوە بەردەوام بوو ھەروەھا لە سەرجەم ئەو ڕووداوانەی پەیوەندی دار بوون بە ئێران و کوردستانی ڕۆژھەڵات پەیام و ھەڵوێستیان بڵاودەکردەوە بە ھەرسێ زمانی کوردی، فارسی، ئینگلیزی. بۆ بۆ ماوەی یەک ساڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠١٨|سەردێڕ=توافق احزاب کردستان ایران درباره ایجاد ستاد هماهنگی مشترک|ناونیشان=https://farsi.alarabiya.net/iran/2018/02/08/توافق-احزاب-کردستان-ایران-درباره-ایجاد-ستاد-هماهنگی-مشترک|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=العربیه فارسی|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=یەک ساڵ دوای دامەزراندنی ناوەندی ھاوکاری حیزبەکانی کوردستانی ئێران |ناونیشان=https://en.calameo.com/books/0026073019020e9b19925 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185156/https://en.calameo.com/books/0026073019020e9b19925 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەڵام لە کۆتایییەکانی ساڵی ٢٠١٨ ساَزمانی خەبات کشانەوەی لە ناوەندی ھاوکاری ڕاگەیاند،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=‬‬سازمانی خەبات لە ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکان کشایەوە (ئەرشیف ٢٠١٨) |ناونیشان=https://zagrospost.com/30002 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201001125934/http://zagrospost.com/30002 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەھۆی ئەوەی ئەندامانی دیکەی ناوەند بە بێ ئاگادارکردنەوەی ئەوان کاریان بۆ دانیشتن و گفتوگۆکردن لەگەڵ کاربەدەستانی کۆماری ئیسلامیان کرد بە ناوبژیوانی ڕێکخراوێکی نەروێژی کە ئەمەش بە تەواوی پێچەوانە بوو لە سیاسەت و ستراتیژی سازمانی خەبات کە ھەر جۆرە دانوستان و وتووێژێکیان لەگەل کۆماری ئیسلامی ئێران ڕەتکردووەتەوە، بۆ ئەو مەبەستە ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و ھۆکارەکانی کشانەوەی لە ناوەندی ھاوکاری حیزبەکانی کوردستانی ئێران ڕاگەیاند، ئەم ھەڵوێستەی سازمانی خەبات کاردانەوەی جۆراو جۆری لێکەوتەو و بەشێکیان بۆ بوونی پەیوەندی موجاھدین و سازمان گەڕاندەوە و بەشێکی دیکەیان پشتیوانیان بۆ دەڕبرین، سازمانی خەبات لە جوابی ئەوەی موجاھدین خەلق دەستی ھەبووبێت لە ھاندانی ئەوان بۆ کشانەوەیان لەو ناوەندە بە تەواوەتی ڕەت کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ماڵپەڕی (خەڵک) وردەکاری ناکۆکییەکانی نێو ناوەندی ھاوکاری حیزبەکانی کوردستانی ئێران ئاشکرا دەکات |ناونیشان=https://xelk.org/129095/ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201031020006/https://xelk.org/129095/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ساڵی ٢٠١٩ گرژی لە نێوان حدک و [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حدکا]] و سازمانی خەبات دروست دەبێت کاتێک پێشمەرگەکانی ئەم لایەنانە گەمارۆی پێشمەرگەکانی سازمانی خەبات دەدەن لە چیای ھەڵگورد .[[بابەشێخ حوسێنی]] سکرتێری ئەم ڕێکخراوە لە پەیامێکی بە پەلەدا بۆ ھەیەک لە [[مستەفا مەولوودی]] سکرتێری پێشووی [[پارتی دیموکراتی کوردستان|حیزبی دیموکراتی کوردستان]] و [[مستەفا ھیجری]] سکرتێری گشتی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران]] نارد داوای کرد ئەو گەمارۆیە لەسەر پێشمەرگەکانیان لاببرێت پێش ئەوەی ڕووداوی نەخوازراو لە نێوانیاندا ڕووبدات کە لە دواجار ئەوان بە بەرپرسیار دادەنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سازمانی خەبات: پێشمەرگەکانی دیموکرات لە ھەڵگورد گەمارۆیان داوین |ناونیشان=http://wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=74843&Jor=1 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185155/http://wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=74843&Jor=1 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پارتێکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان ئاگاداریێکی بە پەلەی بڵاوکردەوە |ناونیشان=http://bradostnews.org/%DA%BE%DB%95%D9%88%D8%A7%DA%B5/%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D8%B1%DB%86%DA%98%DA%BE%DB%95%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A6%D8%A7%DA%AF%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185212/http://bradostnews.org/cgi-sys/suspendedpage.cgi |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دوای چەند سەعاتێک لەم ڕووداوە گەمارۆی ھێزەکانیان لەسەر پێشمەرگەکانیان لابرا ئەم ڕووداوە کاردانەوەی توندی لە نێوان ئەندامانی ئەم سێ لایەنە لێ کەوتەوە بەڵام دواتر بە گفتوگۆ چارەسەری کێشەکان کران. ڕۆژی دووشەمە ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٢، ئەندامێکی سازمان بەناوی ئەکبەر سجانی لە شاری هەولێر، گەڕەکی سێتاقان لە شوێنی ناوەندی پەیوەندییەکانی سازمانی خەبات لە ھەوڵێکی تیرۆرکردن ڕزگاری بوو، دژەتیرۆری کوردستان ڕایگەیاند ھەوڵەکە لە ڕێگای لکاندنی بۆمبی موگناتیزی بووە بە ئۆتۆمبێلەکەی ئەو ئەندامە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لە هەولێر بۆمبێکی چێنراو بە ئۆتۆمبێلی ئەندامێکی سازمانی خەباتی کوردستانی ئێراندا تەقییەوە|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/0606202210|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ئەنجامی تەقینەوەکە ئەکبەر بریندار دەبێت و دواتر ڕەوانەی نەخۆشخانە دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لە هەولێر بۆمبێکی لکێندراو بە ئۆتۆمبێلی ئەندامێکی حیزبی سازمانی خەباتی کوردستانی ئێراندا تەقییەوە|ناونیشان=https://peregraf.com/ku/news/4349|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=پەرەگراف|زمان=ku}}</ref> سازمانی خەبات سەبارەت بەم کردەوەیە ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و کۆماری ئیسلامی ئێرانی بە ئەنجامدەری ڕووداوەکە تۆمەتبار کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕاگەێندراوی ناوەندی ئەمنیەت و دژی ترۆری سازمانی خەبات لە پێوەند بە كردەوەیەكی ترۆریستی ڕژیمی ئاخوندی|ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=12158#.YqEZ_Z-8bqA|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=ڕاگەێندراوی ناوەندی ئەمنیەت و دژی ترۆری سازمانی خەبات لە پێوەند بە كردەوەیەكی ترۆریستی ڕژیمی ئاخوندی}}</ref> لە ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٣ کۆنگرەی حەوتەمی خۆی بەناوی "کۆنگرەی شۆڕشی ژینا "ئەنجامدا و لە ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٣ کۆتایی هات.ناوی کۆنگرەکە بەهۆی [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران|خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییە]] بەرفراوانەکانی ساڵی ڕابردووی ئێران و ڕۆهەڵاتی کوردستان بەهۆی [[کوژرانی ژینا ئەمینی]] بەدەستی پۆلیسی ڕەوشتی ئەو وڵاتە دەستنیشانکرا.لەم کۆنگرەیە [[بابەشێخ حوسێنی|بابەشێح]] بە سکرتێری گشتی هەڵبژێردرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=xebatmedia|سەردێڕ=ڕاگەێندراوی کومیتەی ناوەندی سازمانی خەبات له‌په‌یوه‌ند به‌ کۆتایهاتنی کۆنگرەی حەوتەم|ناونیشان=https://www.xebatmedia.com/kurdi/articles.php?id=3312|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=www.xebatmedia.com}}</ref>لە ٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ بەهاوبەشی لەگەڵ پێنج حیزبی دیکەی کوردستانی ئێران، ڕاگەیەندراوێکیان سەبارەت بە ڕۆژی [[کوژرانی ژینا ئەمینی]] بڵاوکردەوە و داوای مانگرتن و داخستنی دووکان و بازاڕیان لە خەڵکی ڕۆژهەڵات و ئێران کرد.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حزبه‌كانی رۆژهه‌ڵات: له‌ یادی شۆڕشی ژینادا مانگرتنی گشتی له‌ هه‌موو كوردستان راده‌گه‌یه‌نین|ناونیشان=https://www.westganews.net/dreja.aspx?=hewal&jmara=127948&Jor=1|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=westganews.net}}</ref>لە بەشێک لە ڕاگەیەندراوەکەیان ئاماژەیان بەوەداوە "لەم ڕۆژەدا هەموو دووکان و بازاڕ و ناوەندەکانی کار و ئیدارەکان دادەخرێن؛ سەر لە بەیانیی ئەو ڕۆژە (٢٥ی خەرمانان)، جەماوەری خەڵکی کوردستان سەردانی گڵکۆی ژینای جوانەمەرگ و سەرجەم شەهیدان و گیانبەختکردووانی شۆڕشی" ژن، ژیان، ئازادی" لە شار و گوندەکانی کوردستان دەکەن و چەپکەگوڵی ڕێز و خۆشەویستی لەسەر مەزارەکانیان دادەنێن و ڕێوڕەسمی ڕێزلێنانیان بۆ بەڕێوە دەبەن."هەروەها داوایان لە ڕەوەندی دەرەوەی وڵات کرد پشتیوانی ئەو مانگرتنە بن.<ref name=":0" /> == ئامانجەکان == ئامانجەکانی سازمانی خەبات لە چەند بەشێک پێک دێت ھەندیکیان پەیوەندیان بە ئێستای ڕێکخراوەکەیە و بە شێکی دیکەیان پلان و بەرنامەی ئەم ڕێکخراوەیە بۆ داھاتوو بەھۆی ئەوەی ئەم حیزبە دژبەری [[ئێران]]ە یەکەم ئامانجی لە ئێستادا ڕووخاندنی دەسەڵاتی کۆماری ئیسلامی ئێران و بەرەنگاربوونەوەی سیاسەت و بەرنامەکانییەتی ھەروەھا بۆ دامەزراندنی حکوومەتێکی دیموکراتی و پەرلەمانی لە کوردستان کە مافی ھەموو نەتەوە و چین توێژەکانی ناو سنووری جوگرافیای کوردستان پارێزراوبێت تێدەکۆشێت لەگەڵ ئەمانەشدا سازمانی خەبات مافی دیاریکردنی چارەنووس بۆ ئەو بەشەی کوردستان بەڕەوا دەبینێت بۆ ئێستا دەستەبەرکرانی مافی خۆبەرێوەبەری لە چوارچێوەی ئێرانێکی ئازاد و دیموکراتیک و [[پەرلەمان]]ی بە باش دەزانێ و ھەوڵی بۆ دەدات یەکێکی دیکە لە ئامانجەکانی ئەم ڕێکخراوە ھاوکاری و نزیک بوونەوەیە لەگەڵ سەرجەم ئەو ھێزانەی لەگەڵ سیاسەت و بەرنامەیان دەگونجێنن و دژی کۆماری ئیسلامی ئێرانن بە تایبەت لە نێو ھێزە کوردییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان وەک کارێکی پێویست لێ دەڕوانێت بە تایبەت بۆ دوای ڕووخانی کۆماری ئیسلامی ئێران ھەر بۆ ئەو مەبەستەش پشتیوانی دروستبوونی بەرەیەکی ھاوبەش دەکات کە مافی سەرجەم لایەنەکانی تێدا پارێزراو بێت ھەروەھا پشتیوانی خەباتی ئازادیخوازانای نەتەوەکانی دیکەی [[ئێران]] دەکات بۆ گەیشتن بە مافەکانیان. == ھێزی پێشمەرگە == [[پەڕگە:Chakdari.jpg|وێنۆک|[[کامیل نورانی فەرد]] لەگەڵ پێشمەرگەکانی سازمانی خەبات لە یەکێک لە چیاکانی کوردستان]] ھێزی پێشمەرگەی سازمانی خەبات باڵی سەربازی و چەکداری ئەم ڕێکخراوەیە، ئەرکی سەرەکیان ڕووبەڕووبوونەوە و شەڕکردنە لەگەڵ ھێزەکانی ئێران، ناوچەی چالاکیان ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. لە چەند بەشێکی تایبەت پێک دێت لەلایەن فەرماندەی سازمانی خەبات بەرڕێوە دەبرێن، چالاکییەکانیان لە ئێستادا سنووردارە بەھۆی بوونیان لە خاکی ھەرێمی کوردستان. ھەردوو ڕەگەزی [[نێر]] و [[مێ]] ئەندامن لەم ھێزە. ساڵی پێکھانیان دەگەرێتەوە بۆ پێش دامەزراندنی سازمانی خەبات بەھۆی ئەوەی پێشتر ئەم ھێزە لەژێر فەرماندەی دەفتەری شێخ عێزەدین کار و چالاکی ئەنجام داوە دژی ھێزەکانی ئێران لە ساڵی ١٩٧٩ بەڵام ساڵی ١٩٨٠ چووە ژێر فەرماندەیی سازمانی خەبات و بووە باڵی سەربازیان بەھۆی ئەوەی بەشێکی زۆری فەرماندە و پێشمەرگەکانیان ڕۆڵیان ھەبوو لە پێکھێنانی ئەم ڕێکخراوە. لە سەرەتای دامەزراندنیان ناوچەی چالاکیان شاری [[بانە]] و [[سەردەشت]] بوو دواتر چالاکی سەربازییان لە شارەکانی [[مەھاباد]] ،[[سەقز]]، [[بۆکان]] ،[[سنە]] ،[[مەریوان]] و [[کامیاران]] دژی ھێزەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران ئەنجام دا. زۆربەشیان شەڕی پارتیزانی و بەرگریکردن بووە بەڵام لە ساڵی ١٩٨٣ بەھۆی ھێرشی بەرفراوانی ھێزەکانی ئێران بۆ سەریان و گرتنەوەی ناوچە کوردییەکانی ڕۆژھەڵات پاشەکشەیان کرد بۆ [[باشووری کوردستان]] لەگەڵ ئەوەی ئەم ھێزە لە ناوچە سنوورییەکان چالاکییەکانی بەردەوام بوو،<ref>بواری سەربازی و چالاکی [[پارتیزان]]ی سازمانی خەبات لە کتێبی سازمانی خەباتی نەتەوایەتی و ئیسلامی کوردستان (١٩٨٠–١٩٨٧)</ref> بەڵام لە ساڵی ١٩٩١ بە شێوەیەکی تەواوی شکستی ھێنا لە خەباتی چەکداری و ڕووبەڕووبوونەوە لەگەڵ ھێزەکانی ئێران کە بەشێک لە ھۆکارەکانی بۆ نابەرامبەری ھێزەکانیان لەگەل [[ئێران]] و نەبوونی پێداویستی زۆری سەربازی و ھەروەھا دووری بنکە و بارەگاکانیان لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]. بەشداربوون لە ڕاپەرینەکانی ھەرێمی کوردستان لە ساڵی ١٩٩١ بەتایبەت لە شاری ڕانیە و گرتنی ئەمنە سوورەکە لە شاری سڵیمانی ھەروەھا لە ساڵی ٢٠١٤ کاتێک ھێرشی داعش بۆ سەر ھەرێمی کوردستان و عێراق دەستی پێکرد، بەشداری کرد لە جەنگ دژیان لە میحوەری باشیک جێگیر بوو. لە چەند ساڵی ڕابردوو بۆ ڕێزگرتن لە پێشمەرگەکانیان سازمانی خەبات ڕۆژی ١٠ی خەزەڵوەری ھەموو ساڵیکی کردووە بە ڕۆژی پێشمەرگەی ئەم ڕێکخراوە. ساڵانە خولی تایبەت بەو کەسانە دەکاتەوە کە ڕوویان لێ دەکەن بە مەبەستی بوون بە [[پێشمەرگە]] بە چەکی سووک و مامناوەند ڕاھێنانیان پێ دەکرێت. === ١٠ی خەزەڵوەر === [[پەڕگە:Peshmargai sazmani khabat.jpg|وێنۆک|کۆمەڵێک لە پێشمەرگەکانی سازمانی خەبات بە دوای یەکدا دەڕۆن ئەمەش یەکێکە لە تایبەتمەندییەکانی ھێزەی پێشمەرگە]] ١٠ی خەزڵوەر ڕۆژی پێشمەرگەی سازمانی خەباتە ھۆکاری دیاریکردنی ئەم ڕۆژە بۆ پێکدادانێکی سەربازی لە ساڵی ١٩٧٩ لە نێوان ژمارەیەکی زۆری پێشمەرگەی ئەم ھێزە و پاشماوەی ھێزەکانی شای ئێران لەژێر ناوی گاردی جاویدان کە خومەینی لە دوایدا ناوی سوپای قودسی لێنا دەگەرێتەوە ئەنجامەکەی بە سەرکەوتنی ھێزەکانی سازمانی خەبات کۆتایی ھات ئەم شەڕە چەند مانگێگ پێش دامەزراندنی سازمانی خەبات ڕوویدا کاتێک ھێزێکی زۆر لەژێر ناوی گاردی جاویدان لە ساڵی ١٩٧٩ بەمەبەستی ھێرشکردن بۆ سەر کوردستان بەڕێ کەوتبوون لە جادەی نێوان [[بانە]] -[[سەردەشت]] ھێزی [[پێشمەرگە]]ی سازمانی خەبات کەئەوکات ناویان پێشمەرگەی دەفتەری مامۆستا [[عێزەدین حوسێنی|شێخ عێزەدین حوسەینی]] بوو ئامادەکاریان کردبوو بۆ ھێرشکردنی لەناکا و پارتیزانی ھەروەھا لە کۆتا شوێنیان کە دەروازەی شاری [[بانە]] بوون بۆ بەرگریکردن ھێزێکیان جێگیر کردبوو. کاتێک ھێزی ئێران نزیکتربوونەوە بە درێژایی ڕێگاکە تووشی ھێرشی پێشمەرگەکان بوونەوە شەڕ و پێکدادانی قورس لە نێوانیان ڕوویدا لە کۆتا شوێن کە دەروازەی بانە بوو ھێرشیانکرایە سەر لە ئەنجامی ئەم ھێرشانە ژمارەیەکی بەرچاو لە ھێزەکانی ئێران کوژران و برینداربوون، کەل و پەلە سەربازییەکانیان وەک سەیارەی سەربازی و تانکێکیان تێکشکان و سوتێنران ھەروەھا لە ھێزی پێشمەرگەی سازمان ٨ کەس کوژران لە کاردانەوەی ئەم شکانەی ھێزەکانیان خومەینی لە یەکێک لە ڕادیۆکان داوای ڕاگرتنی شەڕ و پێکدادانی کرد و وەک ئاماژەیەک بۆویستی کورد ڕایگەیەند " خەڵکی کوردستان من دەنگی ئێوەم بیست " ئەم ڕووداوە بووە بووە ھۆکارێک بۆ گفتوگۆ و دانوستان لە نێوان ئێران و ھێزە کوردییەکان بە سەرکردایەتی [[عێزەدین حوسێنی|شێخ عێزەدین حوسەینی]].<ref>کتێبی ڕۆژھەلاتی کوردستان (١٩٧٩–١٩٨٩) نووسینی دکتر ھۆشمەند علی</ref><ref>کتێبی مێژووی سازمانی خەباتی نەتەوایەتی و ئیسلامی ئێران (١٩٨٠–١٩٨٧) نووسینی ڕابەر سیوەیلی و ژیلوان ھەڵەدەنی</ref> بەھۆی ئەو کاریگەریانەی لەم ڕووداوەوە سەری ھەڵدا سازمانی خەبات بە ڕۆژی پێشمەرگەی خۆی دەستنیشانی کرد و ساڵانە لەم بۆنەدا پەیام و چالاکی جۆراوجۆر ئەنجام دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نموونە " بەرز و بەڕێزبێ ١٠ی خەزەڵەوەر ڕۆژی پێشمەرگەی سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران " |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=8767#.X1-_yRAzZdg |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185157/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=8767#.X1-_yRAzZdg |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ڕێکخراوەکان == سازمانی خەبات خاوەنی دوو ڕێکخراوی تایبەت بە لاوان و ژنانە ئەم دوو ڕێکخراوە ھەریەکەیان خاوەن پەیڕەو و پرۆگرامی خۆیانن و لەلایەن سازمانی خەباتەوە پشتوانی دەکرێن بەناوەکانی ڕێکخراوی لاوانی خەباتی کوردستانی ئێران<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بەشی تایبەت بە کار و چالاکییەکانی لاوانی خەبات لە ماڵپەڕی فەرمی سازمانی خەبات |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_categories.php?kateid=60 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200929164229/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_categories.php?kateid=60 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و ڕێکخراوی ژنانی خەباتی کوردستانی ئێران<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بەشی تایبەت بە ڕێکخراوی ژنانی خەبات لە ماڵپەڕی فەرمی سازمانی خەبات |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_categories.php?kateid=59 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200929180130/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_categories.php?kateid=59 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کەسی یەکەمی ئەم ڕێکخراوانە ڕاستەوخۆ دەبنە ڕاوێژکاری کۆمیتەی ناوەندی لە پرسەکانی ژنان و لاوان ڕاوێژیان پێ دەکرێت لەگەڵ ئەوەش دەتوانن بەشداری کۆبوونەوەکانی ئەندامانی سەرکردایەتی حیزبەکەیان بکەن. لە بۆنە و کاروچالاکییەکانی تایبەت بە ڵاوان و ژنان ڕێکدەخەن ھەروەھا بەشداریش لەو بۆنانە دەکەن کە تایبەتن بەو دوو توێژە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پەیڕەوپڕۆگرامی سازمانی خەبات |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_information.php?item=64 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200929181931/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_information.php?item=64 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === لاوانی خەبات === [[ڕێکخراوی لاوانی خەباتی کوردستانی ئێران]] ڕێکخراوێکی مەدەنی ولەھەمانکاتدا سیاسییە تایبەت بە توێژی لاوانە لە ساڵی ٢٠١١لە باشووری کوردستان لەلایەن کۆمەڵێک لە لە لاوانی ناو ڕیزەکانی سازمانی خەبات دامەزراندنی ڕاگەیاندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕاگەیاندنی ناوەندی لاوانی خەبات (ئەرشیفی ماڵپەری خەبات میدیا) |ناونیشان=http://xebatmedia.com/kurdi/article_archive_detail.php?id=4958&fbclid=IwAR1v0Jj54OqmitI7NCFmiAMPLRUVE-cO1k5M54JJ_kSFveFlfQ8xC7ApYJY#.X1VQO1UzZdi |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185157/https://xebatmedia.com/kurdi/article_archive_detail.php?id=4958#.X1VQO1UzZdi |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەسەر باوەڕ بە ئازادی کار دەکات بۆ بەدەست ھێنانی مافە بنچینەیەکانی لاوان لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|کوردستانی ڕۆژھەڵات]]. تا ئێستا دوو کۆنگرەی بەستووە خاوەنی لۆگۆ و پەیڕەو پڕۆگرامی خۆیەتی سەرەتا بەناوی ناوەندی لاوانی خەبات کار و چالاکییەکانی دەست پێکرد بەڵام دواتر لە کۆنگرەی دووەمی ئەم ڕێکخراوەدا کە لە ساڵی ٢٠١٥ لە ناحیەی ڕزگاری ئەنجامدرا لەژێر ناوی ″کۆنگرەی یەکڕیزی و سەرکەوتن″ بڕیاردرا پێشگری ناوەند بگۆڕن بۆ ڕێکخراو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=رێورەسمی کردنەوەی دووھەمین کۆنگرەی ناوەندی لاوان |ناونیشان=http://www.lawan.info/item_detail.php?id=852#.X1VBxlUzZdg |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200928052558/https://www.lawan.info/item_detail.php?id=852#.X1VBxlUzZdg |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ئامانجە سەرەکییەکانیان ئاشکرا کردنی سیاسەتەکانی ئێرانە دژ بە ھەموو چین و توێژەکانی کۆمەڵگای کوردستان بەگشتی و لاوان بۆ ئەو مەبەستە کۆبوونەوە و سمینار ڕێکدەخات جگە لە بەشداری لەو کۆڕ و کۆبوونەوانەی تایبەتن بە توێژی لاوان بەرێوەدەچن بەشداری ئەو خۆپیشاندانەش دەکەن کە دژ بە ئێران ئەنجام دەدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کار و چالاکییەکانی ڕێکخراوی لاوانی خەبات (lawan.info) |ناونیشان=http://www.lawan.info/item_categories.php?kateid=6 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200928044853/https://www.lawan.info/item_categories.php?kateid=6 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە پەیڕەو و پڕۆگرامی ئەم ڕێکخراوەدا ھاتووە کە تێدەکۆشن بۆ پێکھێنانی کۆمەڵگایەکی دیموکراتیک کە مافی ھەموو چین و توێژەکان و تاکەکانی تێدا پارێزراو بێت و باوەری قووڵیان بە ڕووخانی سیستەمی کۆماری ئیسلامی ئێران ھەیە.<ref>پەیڕەو و پڕۆگرامی ڕێکخراوی لاوانی خەباتی کوردستانی ئیران پەسەندکراوی کۆنگرەی دووەم ساڵی ٢٠١٥</ref> بەشێک لە ئەندامانی ئەم ڕێکخراوە لە ھەمانکاتدا پێشمەرگەن. یەکەم بەرپرسی علی بەھرامی بوو بەشێوەی کاتی تا بەستنی بەکەم کۆنگرەیان پاشان لە کۆنگەری یەک فواد جەعفەری کرا بە بەرپرسی یەکەمی ئەم ڕێکخراوە بۆ ماوەی زیاتر لە دووساڵ بەردەوام بوو پاش لە کۆنگرەی دووی ئەم ڕێکخراوە لە ساڵی ٢٠١٥ ئارام سلێمانی وەک بەرپرسی یەکەم دیاری کرا بۆ چەند ساڵیک بەردەوام بوو دوای ئەوەی لە ساڵی ٢٠١٨ بەبێ ئەوەی ھۆکارێک ڕابگەیەنێت دەستی لەکار کێشایەوە تەنھا ئەوە نەبێت لە لاپەڕەی تایبەتی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی [[فەیسبووک]] ڕای گەیاند کە لە ئێستادا دەستی لە بەڕێوەبەری ڕێکخراوی لاوان کشاندووتەوە. پاش ئەوە بە بڕیاری سەرکردایەتی فواد جەعفەری وەک بەرپرسی کاتی ئەم ڕیکخراوە دەست نیشان کرایەوە لە دوایین کۆڕی گشتی ئەم ڕێکخراوە بڕیاردرا بە شێوەی شورا کارەکانی بەرێوە ببرێت. لە ئێستادا ئەندامی لێژنەی ھەواھەنگی ڕێکخراوەکانی لاوانی کوردستانی ڕۆژھەڵاتە ==== ئافرەتانی خەبات ==== [[ڕێکخراوی ئافرەتانی خەباتی کوردستانی ئێران|ڕێکخراوی ژنانی خەباتی کوردستانی ئێران]] قەوارەیەیکی سنفی و سیاسییە سەربە ڕۆژھەڵاتی کوردستانە لە ساڵی ٢٠٠٢ لە شاری ھەولێر دامەزراندنی خۆی ڕاگەیاند لە سەرەتادا ناوی کۆمیتەی ژنانی خەبات بەڵام لە دوایین کۆنگرەی خۆیان گۆڕیان بە ڕێکخراوی ژنان و پەیڕەوپڕۆگرام و بەرنامە و لۆگۆی تایبەتیان ھەیە لەلایەن سازمانی خەباتەوە پشتیوانی دەکرێن کاروچالاکییەکانی تایبەتە بە ژنان. ئامانجی سەرەکیان بەدەست ھێنانی مافەکانی ئەم چینەیە، دژی سیاسەت و بەرنامەی کۆماری ئیسلامی ئێرانن و لە ڕێگای نووسینی وتار و ڕێکخستنی سمینار و کۆڕ و کۆبوونەوە کار لەسەر وشیار کردنەوەی کۆمەڵگا دەکەن،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=چالاکییەکانی ڕێکخراوی ژنانی خەبات |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_categories.php?kateid=59 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200929180130/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_categories.php?kateid=59 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەڵام لە چوارچێوەیەیکی سنوورداردا. ئەندامی ناوەندی ژنانی ڕۆژھەلاتی کوردستانن چالاکییەکانیان بە ھاوبەشی لەگەڵ ئەو ناوەندە ئەنجام دەدەن. == ڕاگەیاندن == سازمانی خەبات لە سەرتای دامەزراندنی تا ئێستا خاوەنی چەند بڵاوکراوەیەکی تایبەت بە خۆی بووە لە ڕابردوو ڕادوێوی دەنگی خەباتی کوردستانی ھەبوو بەڵام بەھەندێک ھۆکار پەخشەکەی ڕاوەستا ھەروەھا بڵاوکراوە یاخود مانگنامەی تێکۆشانی ھەیە کەئۆرگانی کۆمیتەی ناوەندی دەری دەکات و مانگانە بڵاودەکرێتەوە سەرتا بە شێوەی چاپ بوو بەڵام ساڵانێکە بە شێوەی ئەلیکترۆنی بڵاودەکرێتەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تێکۆشان ژمارە ٢٣١ بڵاوکرایەوە |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=10927#.X1fIBVUzZdg |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185157/https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=10927#.X1fIBVUzZdg |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> جگە لەمانە دوو ماڵپەری ئەلیکترۆنی ھەیە کە سیاسەت و بەرنامە وپەیام و ھەوڵەکانی پەیوەندی دار بە کوردستان و ئێران و جیھانی تێدا لە بوارە جیاوازەکان تێدا بڵاودەکاتەوە. === تێکۆشان === [[پەڕگە:Tekoshan nember 2.jpg|وێنۆک|دووەم ژمارەی تێکۆشان ساڵ ١٩٨٤زایینی بەرامبەر بە ١٣٦٣ کۆچی خۆری]] لە سەرەتای دامەزراندنی سازمانی خەبات بڵاوکراوەی ڕەسمی نەبوو تەنھا چەند لاپەڕەیەکی لە شێوە ھەواڵنامە بڵاودەکردەوە بەڵام وەک پێویست نەبوو دوای چوار ساڵ لە دامەزراندنی سازمانی خەبات ژمارە (یەک)ی بڵاوکراوەی تێکۆشانیان دەرچواند کە بە ھەردوو زمانی کوردی و فارسی بابەتی تێدابڵاودەکرایەوە لە مانگی پێنج ی ساڵی ١٩٨٤ ژمارە دووی ئەم بڵاوکراوەیە دەرچوو کە خۆی لە چەند بابەتێکدا دەبینییەوە لە ڕووپەری یەکەم ئایەتی (وجاھدوا فی اللە حق جیھادە) لەسەرەوەی دانراوە و ئەم بابەتانەی لە خۆ گرتووە " جەنگی ئێران و عێراق، یادی ڕۆژنامەی کوردستان، ئاوڕێک لە بانەمەڕی ٥٩، ١١ ی بانەمەڕ - عید معبس، درسھای از اسلام " لەگەل ئەوەشدا ھەندێک کات لە کاتی خۆی دوادەکەوت ئەمەش بەھۆی ئەو بارودۆخەی کە لەو کاتەدا بوونی ھەبوو بەتایبەت کە شەڕی نێوان عێراق و ئێران بەردەوام بوو. ھەروەھا ئامێر و ئامرازەکانی نووسین و چاپکردن کەم و کوڕیان ھەبووە و نەتوانراوە وەک پێویست سودی لێ وەربگرن بە شێوەیەیک گشتی ٢٤ ژمارەی تا ساڵی ١٩٨٧ دەرچواند پاشان بەھۆی جیابوونەوە بۆ ماوەیەکی کاتی لە بڵاوکردنەوە وەستا بەڵام دوای ڕێکخستنەوە دەستکرایەوە بە چاپ و بڵاوکردنەوە جێگای ئاماژەپێکردنە دوای ئەوەی بەشێک لە ئەندامانی سازمانی خەبات جیابوونەوە و ڕێکخراوێکی تایبەت بەخۆیان دامەزراند بە ھەمان ناو و قەبارە تێکۆشانیان بڵاودەکردە وەک زمانحاڵی فەرمی ڕێکخراوەکەیان. ە. لە سالانی دواتر تێکۆشان گۆڕانکاری بەرچاوی بەسەردا ھات بە تایبەت لە شێوە و دیزاین و قەبارەیدا. تا مانگی جۆزرەدانی ٢٠٢٠ (٣٢١) ژمارەی بلاوکردووەتەوە بە زمانحالی فەرمی سازمانی خەبات دادەنرێت === ڕادیۆ دەنگی خەباتی کوردستان === ڕادیۆ دەنگی خەباتی کوردستان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=یادی ٣٥ ساڵەی دامەزراندنی ڕادیۆ دەنگی خەباتی کوردستان (ئەرشیف٢٠٢٠)) |ناونیشان=http://xebatmedia.com/kurdi/item_detail.php?id=999#.X1jcKlUzZdg |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201212185158/https://xebatmedia.com/kurdi/item_detail.php?id=999#.X1jcKlUzZdg |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یەکێکی دیکە بوو لە ئۆرگانەکانی بەشی ڕاگەیاندنی سازمانی خەبات لە ساڵی ١٩٨٥ لە میراوای ناوچەی شارباژێڕ بە شێوەیەکی سەرەتایی دامەزرا ئەمەش دوای ئەوە کەل و پەلە پێویستییەکانی [[ڕادیۆ]] لە [[ئەورووپا]] و چەند شوێنێکی دیکە دابین کرا. لە سەرەتایی دامەزراندنییەوە تا لەتبوون و لێکترازان سازمانی خەبات لەلایەن مامۆستا شێخ جەلال و مامۆستا مەلا خدر سەرپشتی دەکرا جیاواز بووە لە بڵاوکراوەی تێکۆشان بەرپرس و کادری تایبەتی خۆی ھەبووە دوای لەت بوون بە شێوەیەکی گشتی لەلایەن شێخ جەلال سەرپەرشتی دەکرا. پەخشی ئەم ڕادیۆیە تەنھا ٣ کاتژمێر بووە لە ٢٤ کاتژمێر ئێوارانی ھەموو ڕۆژێک یەک [[کاتژمێر]] و نیو بە [[ئایەت]]ێک و دروشمی ئێرە دەنگی خەباتی کوردستانە بەرنامەکانی دەست پێدەکرد. کاتژمێرێک بە [[زمانی کوردی]] و نیوکاتژمێر بە [[زمانی فارسی]] بوو بەیانی ڕۆژی دواتر ئەو یەک کاتژمێر و نیوە دووبارە دەکرایەوە. بەرنامە سەرەکییەکانی بریتیبوون لە وتاری سیاسی و دەنگ و باس جگە لەمانەش چەند بەرنامەیەکی ھەفتانەی دیکەی ھەبوون وەک: * بەرنامەی کاروانی شەھیدان: بەرنامەیەکی تایبەت بوو بە ژیاننامەی شەھیدانی سازمانی خەبات کە لە دواتریش دا گۆرییان بە [[یادی سەروەران]] * بەرنامەی مێژووب کورد و دەسەڵاتیان لە کوردستان: ئەم بەرنامەیە ڕۆژانی یەک شەمە پێشکەشدەکرا تایبەت کرابوو بەباسکردن لە مێژووی کوردستان ئەو ڕووداو و پێشھاتانەی بە سەرکوردا ھاتبوو * بەرنامەی وەلامی نامەی گوێگران: ئەم بەرنامەیە ڕۆژانی دووشەمە پێشکەش دەکرا تایبەتکرابوو بەو پرسیار و سەرنج و تێبینیانەی ئاراستەی [[ڕادیۆ]]کە کرابوو لەلایەن گوێگرانیانەوە لەلایەن یەکێک لە بێژەران وەڵام دەدرانەوە. * بەرنامەی خەبات و خەڵک: بەرنامەیەکی کۆمەڵایەتی تایبەت بوو * بەرنامەی گۆشەی پێشمەرگە: ئەم بەرنامەیە تایبەت کرابوو بەباسکردن لە کار وچاڵاکییەکانی پێشمەرگەکانیان و ھەروەھا پێدانی ڕێنمای لە بارەی ھەڵویست و ڕەوشتی پێشمەرگەوە لە بەرامبەر خاک و نیشتیمان * بەرنامەی ئەدەبی: بەرنامەیەکی تایبەت بوو بە ئەدەب و وێژە * بەرنامەی ئایینی: یەکێکی دیکە بوو لە بەرنامە تایبەتییەکانی ڕادیۆ دەنگی خەبات کە ڕۆژانی ھەینی لەلایەن یەکێک لە مامۆستایانی ئایینی یاخود یەکێک لە بێژەرانی ئەم ڕادیۆیە پێشکەش دەکرا ساڵی ١٩٨٧ ڕادیۆی دەنگی خەبات توشی چەندین گیروگرفت بوو وەوە بەھۆی ناجێگیربوونی بارودۆخی سیاسی و شەڕی بەردەوامی [[شەڕی ئێران و عێراق|عێراق و ئێران]] ھەروەھا شەڕی نێوان ھێزەکانی ڕۆژھەڵات و کۆماری ئێسلامی چەندین جار بارەگای خۆی گواستووەتەوە لە ناوچەیەک بۆ ناوچەیەکی دیکە وێرای ئەمانەش کاتێک ھاتنە [[باشووری کوردستان]] حکوومەتی [[بەعسیزم|بەعس]] چەندین جار دەستی دەگرت بە سەر کەل و پەلەکانیدا ئەمەش ببوە ھۆی ئەوەی کە پەخشی ڕادیۆکە جار جار بوەستێت. لە ساڵانی دواتر ماوەی بەرنامەکانی بۆ چەند کاتژمێرێک درێژکردەوە بەڵام بۆ دواجار ئەم ڕادیۆیە بەھۆی نەبوونی ئامێر و کەرەستەی پێشکەوتوو ھەروەھا دووری بنکەکانی سازمانی خەبات لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و نەبوونی دارایی پێویست لەلایەن سازمانی خەباتەوە بۆ ئەم بەشە بڕیار لەسەر داخستنی درا و لە پەخشکردن ڕاگیرا لەگەڵ ئەوەشدا ھەموو ساڵیک سازمانی خەبات یادی دامەزرانی دەکاتەوە و پەیامی تایبەت بەو بۆنەیەوە بڵاودەکاتەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نموونە " سی و دووھەمین سالیادی دەنگی خەباتی کوردستان پیرۆز بێ "(ئەرشیف٢٠١٧) |ناونیشان=https://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=8344#.X1iLs1UzZdg |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170702162717/http://www.sazmanixebat.com/kurdi/item_detail.php?id=8344#.X1iLs1UzZdg |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == کۆمیتەکانی ئەورووپا == سازمانی خەبات لە چەند وڵاتێکی ئەورووپا کۆمیتەی تایبەتی دامەزراندووە ھەریەکە لەم کۆمیتانە لە چوارچێوەی کۆمیتەکانی ئەورووپای سازمانی خەبات ڕێکخراون و کەسێک لە ئەندامانی سەرکردایەتی کە لە ئەورووپا دەژیت سەرپەرشتیان دەکات، ساڵانە چالاکی جۆراوجۆر ئەنجام دەدەن و بەشداری ئەو چالاکیانە دەکات کە دژ بە ئێران ئەنجام دەدرێت کۆمیتەکانی ئەورووپای سازمانی خەبات لەم ولاتانەدا ھەیە [[سوێد]]، [[نەرویژ]]، [[کەنەدا]]، [[سویس]]، [[فینلاند]]، [[ئیسپانیا]] ئەرکیان گەیاندنی [[سیاسەت]] و بەرنامەی سازمانە بۆ ناوەندەکانیئەم وڵاتانە ھەروەھا ئاسانکاری بۆ کوردانی نیشتەجێ ئەورووپا بۆ بوون بە ئەندام لەم ڕێکخراوە، کارەکانیان لە ئێستادا لە چوارچێوەیەکی سنوورداردایە. == کۆنگرەکان == * سازمانی خەبات لە کاتی دامەزراندنی تا ئێستا حەوت کۆنگرەی ئەنجام داوە لە کات و شوێنی جیاواز کۆنگرەکانی سازمان گۆڕانکاری گەورەیان لە ستراتیژی و سیاسەتی ئەم حیزبە کردووە، ساڵی ١٩٨٠ یەکەم کۆنگرەیان لە ڕۆژھەلاتی کوردستان لە شاری [[بانە]] بە ناوی کۆنگرەی دامەزراندن ئەنجام دا لەو کۆنگرەیە ناوی ڕێکخراوی خەباتی نەتەوایەتی و ئیسلامی کوردستانی ئێران (خەبات) وەک ناوی ڕێکخراوەکە پەسەند کرا، پاشان پەیڕەو و پڕۆگرامیان کە لەلایەن مامۆستا خدر عباسی نوسرابوو پە سەند کرا تێیدا ستراتیژی و ئامانجەکانی سازمانی خەباتیان باسکربوو، دواتر ئەندامانی سەرکردایەتی ھەڵبژێردرا و لە ناویشیان شێخ جەلال حسێنی وەک سەرۆک و سکرتێری ڕێکخراو دیارکرا. * کۆنگرەی دووەم لە ساڵی ١٩٨٧ بوو لە [[باشووری کوردستان]] لە ناچەی [[ڕانیە]] لەژێر ناوی کۆنگرەی سەرکەوتن ئەنجامدرا، ئەم کۆنگرەیە دوای ئەو لێکترازانە ئەنجامدرا کە سازمانی خەبات ماوەیەک پێش گرتنی کۆنگرە بەخۆیەوە بینی کاتێک بەشێک لە ئەندامانیان بە سەرکردایەتی مەلا خدر عباسی جیابوونەوەی خۆیان ڕاگەیاند و ڕێکخراوێکی دیکەیان دامەزراند. بۆیە بەمەبەستی خۆ ڕێکخستنەوە کۆنگرەیان ڕێکخستن بۆ دوو ڕۆژ بەردەوام بوو شێخ جەلال بە سکرتێری گشتی ھەڵبژێردرایەوە بێ ئەوەی ئاڵوگۆڕێکی بنەرەتی بەسەر ڕێکخراوەکە بێت بەھەمان پەیڕەو پڕۆگرام درێژەیان بە کاری سیاسی و سەربازی دا * کۆنگرەی سێیەم ساڵی ٢٠٠٤ لە باشووری کوردستان لە ناحیەی ڕزگاری سەربە شاری ھەولێر لەژێر ناوی کۆنگرەی پێشکەوتن ئەنجامدرا لەم کۆنگرەیەدا ئاڵوگۆرێکی گەورە لە سیاسەت و ستراتیژی سازمانی خەبات ڕوویدا کاتێک دوای ٢٤ ساڵ لە دامەزراندی ناوی لە سازمانی خەباتی نەتەوایەتی و ئیسلامی کوردستانی ئێران گۆڕا بۆ سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران، [[ئیسلام]] بوونی ڕێکخراوەکە ھەڵوەشایەوە و لەسەر بنەمای نەتەوەیی و نیشتمانی [[سیاسەت]] و بەرنامەی خۆی داڕشتەوە لەگەل ئەوەشدا ئایینی ئیسلام وەک یەکێک لە بنەماکانی قانوون دانان پەسەند کرد، شێخ جەلال لە پۆستی سکرتێری دەنگی کەمتری ھێنایەوە و بابەشێخ حسێنی لە ھەمانکاتدا کوڕی شێخ جەلال بوو پۆستی سکرتێری گشتی وەرگرت. ئەم ئالوگۆرانە وای کرد سەردەمێکی نوێ لە مێژووی سیاسی ئەم ڕێکخراوە دەست پێ بکات. * کۆنگرەی چوارەم لە ساڵَی ٢٠٠٩ لە بەھەمان شێوە لە ناحیەی ڕزگاری سەر بە شاری ھەولێر لەژێر ناوی کۆنگرەی گەشەسەندن ئەنجامدرا لەم کۆنگرەیەدا وەک کۆنگرەکانی دیکە پێداچوونەوەی بەسەر پەیڕەو و پڕۆگرامی ڕێکخراوەکەدا کرایەوە وھەروەھا ڕاپۆرتی ڤشتی سەرکردایەتی سەبارەت بە کاروچالاکییەکانیان لە نێوان کۆنگرەی سێیەم و چوارەم خوێندرایەوە، دوای ڕاو سەرنجی بەشداربوانی ئەو کۆنگرەیە ڕاپۆرتەکە پەسەندکرا. دواتر ئەندامانی سەرکردایەتی بۆ کۆمیتەی ناوەندی ھەڵبژێردران لە پلۆنۆمی یەکەمی دوای کۆنگرە بابەشێخ دووبارە بۆ خولێکی دیکە بە سکرتێر ھەڵبژێردرایەوە.<ref>زانیارییەکانی تایبەت بە کۆنگرەی یەک، دوو، سێ، چوار لەم دوو سەرچاوە وەرگیراوە کتێبی سازمانی خەباتی نەتەوایەتی و ئیسلامی کوردستانی ئێران نووسینی ڕابەر سیوەیلی، ژیلوان ھەلەدەنی ."ماستەرنامەی (شێخ جەلال جەلالە الدینی حسێنی (١٩٢٨–٢٠١٠)نوسینی سالار عبدالقادر چلبی"</ref> * کۆنگرەی پێنج لە ساڵی ٢٠١٣ بەھەمان شێوە لە بنکەی سەرەکی سازمانی خەبات لە ناحیەی ڕزگاری سەر بە شاری [[ھەولێر]] لەژێر ناوی " کۆنگرەی وەفاداری بۆ ڕێبازی مامۆستا سید جەلالی حسێنی " بەڕێوەچوو ئەم ناوە وەک ڕێزێک بۆ دامەزرێنەرەکەیان کە لە ساڵی ٢٠١٠ کۆچی دوایکرد دانا سازمانی خەبات لەم کۆنگرەیە زیاتر بنەماکانی نەتەوەیی بوونی لە خۆیدا بەرجەستەکرد، بۆ ماوەی سێ ڕۆژ کارەکان بەردەوام بوو لەو سێ ڕۆژەدا ڕاپۆرتی گشتی سکرتێری سازمان، ئۆرگانەکان و پێداچوونەوە بە بەرنامەو پەیڕەوپڕۆگرام خرایە بەرباس. دوای ھەڵبژاردنی کۆمیتەی ناوەندی لە پلۆنۆمی یەکەمی خۆیاندا بابەشێخ دووبارە بە زۆرینەی دەنگی سەرکردایەتی ھەڵبژێردرایەوە بە سکرتێر.[https://xebatmedia.com/kurdi/article_archive.php?pn=35 کۆنگرەی وەفاداری بۆ ڕێبازی مامۆستا سید جەلالی حوسێنی ،ئەرشیفی خەبات مێدیا ٢٠١٣] * کۆنگرەی شەشەم لە ساڵی ٢٠١٧ بەھەمان شیوە لە ناحیە ڕزگاری سەر بەشاری ھەولێر لەژێر ناوی کۆنگرەی شەھیدان ئەنجامدرا، لەم کۆنگرەیەدا چەند ئاڵوگۆرێکی مێژووی بەسەر سازمانی خەبات ھات یەکێک لەوانە دانانی دەفتەری سیاسی بۆ یەکەم جار لە مێژووی ڕێکخراوەکە کە لە سێ کەس پێک دێت، ھەڵبژاردنی سکرتێری گشتی لە ناو کۆنگرەدا، ھەروەھا ھەڵبژاردنی سێ ژن بۆ سەرکردابەتی سازمان کە ئەمەش پێشینەی نەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کۆنگرەی شەشەمی سازمانی خەبات، کۆتایی پێھات |ناونیشان=https://www.rojikurd.net/%DA%A9%DB%86%D9%86%DA%AF%D8%B1%DB%95%DB%8C-%D8%B4%DB%95%D8%B4%DB%95%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%DB%95%D8%A8%D8%A7%D8%AA%D8%8C-%DA%A9%DB%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C/ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170430205104/http://www.rojikurd.net/%DA%A9%DB%86%D9%86%DA%AF%D8%B1%DB%95%DB%8C-%D8%B4%DB%95%D8%B4%DB%95%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%DB%95%D8%A8%D8%A7%D8%AA%D8%8C-%DA%A9%DB%86%D8%AA%D8%A7%DB%8C%DB%8C/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *کۆنگەری حەوتەم دوای زیاتر لە شەش ساڵ بەسەر کۆنگرەی حەوتەم ئەنجامدرا، ئەم کۆنگرەیە لە ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٣ لە بنکەی سەرەکی سازمانی خەبات لە ناحیەی ڕزگاری سەر بە شاری [[ھەولێر]] لە ژێر ناوی"شۆڕشی ژینا" ئەنجامدرا.لەم کۆنگرەیە دووبارە بابەشێخ بە سکرتێری گشتی هەڵبژێردرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=xebatmedia|سەردێڕ=ڕاگەێندراوی کومیتەی ناوەندی سازمانی خەبات له‌په‌یوه‌ند به‌ کۆتایهاتنی کۆنگرەی حەوتەم|ناونیشان=https://www.xebatmedia.com/kurdi/articles.php?id=3312|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=www.xebatmedia.com}}</ref> == ئەندامانی سەرکردایەتی == سکرتێر و ئەندامانی سەرکردایەتی بەپێی پەیڕەوی ناوخۆی ئەم حیزبە لە کۆنگرە ھەڵدەبژێردرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پەیرەوپرۆگرامی سازمانی خەبات|ناونیشان=http://xebatmedia.com/source/payraw1.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191206095738/http://xebatmedia.com/source/payraw1.pdf|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> * [[شێخ جەلال حوسێنی]] (١٩٨٠ - ٢٠٠٤) * [[بابەشێخ حوسێنی (سیاسەتوان)|بابەشێح]] (٢٠٠٤ - ئێستا) == پەیرەو و پرۆگرامی سازمانی خەبات ی کوردستانی ئێران == سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران ھەر وەک حیزبێکی دیاری کراو خاوەنی [https://drive.google.com/file/d/1EP8ug5a1jmxEcBQCa56GAmxdsnr1eMNp/view پەیرەوپرۆگرام] ی خۆیەتی تێیدا ئامانج و سیاسەتەکانی ئەم ڕێکخراوە باس دەکات == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * [https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=12&q=200901191645041017 کورپیدیا - سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران] == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.sazmanixebat.com/kurdi/ ماڵپەڕی سازمانی خەبات] * [https://www.xebatmedia.com/kurdi/ ماڵپەڕی خەباتمیدیا] {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{ئیسلامی سیاسی لە کوردستان}} {{وتاری ھەڵبژێردراو|وەشان=٧٤٠٥٢٠|ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|کوردستان|ئێران|عێراق|جەنگ|شەڕ|ئیسلام}} {{پۆلی کۆمنز|Xebat}} [[پۆل:سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]] [[پۆل:ڕێکخراوە کوردییە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکانی ئێران]] qmykfl40npfy8blqgezmuxayaaj11to 0 11224 1575013 1561065 2026-04-13T14:50:08Z ڕەندمەریوانی 73644 /* سەرکردە و سیاسەتوانەکان */ 1575013 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ئەمەی خوارەوە لیستی کۆمەڵێک خەڵکی ناسراو و ناوداری کوردە. == شاعیر و نووسەران ڕۆژنامەنووس و گەڕۆکەکان == {{Div col|colwidth=10em}} * [[ئەحمەد موفتیزادە]] * [[ئاسۆس ھەردی]] * [[ئەمەل سەعید کوردە]] * [[ئەبووحەنیفە دینەوەری|ئەبووحەنیفەی دینەوەری]] * [[ئەحمەد قازی]] * [[ئەحمەد ھەردی]] * [[ئەمیر حەسەن پوور]] * [[ئیبراھیم ئەحمەد]] * [[ئیبن حاج]] * [[ئیبن سەڵاحی شارەزووری]] * [[بابا تاھیری ھەمەدانی]] * [[باڵووڵ مایی]] * [[بەختیار سەجادی]] * [[بەختیار عەلی]] * [[بەدیع و زەمان ھەمەدانی]] * [[پەرویز جیھانی]] * [[پیرەمێرد]] * [[تالب دەرباز]] * [[تۆفیق وەھبی]] * [[جان کورد]] * [[جگەرخوێن]] * [[جەلادەت عالی بەدرخان|جەلادەت عەلی بەدرخان]] * [[جەلال بەرزنجی]] * [[جەلال دەباغ]] * [[جەمال نەبەز]] * [[چۆمان ھەردی]] * [[حاجی قادری کۆیی]] * [[حەقیقی]] * [[حەمید حەسەنی]] * [[حوسێن خالقی]] * [[خانای قوبادی]] * [[خەلیل دھۆکی]] * [[خەمین]] * [[دڵدار]] * [[ڕەئوف حەسەن]] * [[ڕەحیم موعینی کرماشانی]] * [[ڕەفیق حیلمی]] * [[ڕەقەفیق سابیر]] * [[زاری]] * [[زەردەشت حاجۆ]] * [[ژیلا حوسێنی]] * [[سارا شامسواری]] * [[سەردەشت عوسمان]] * [[سەی یاقۆ]] * [[مامۆستا سەید ئەحمەد پێنجوێنی]] * [[سەید کامیل ئیمامی]] * [[سەید قادر ھیدایەتی]] * [[سوارە ئیلخانیزادە]] * [[سۆران مامە حەمە]] * [[سۆفی ڕەشید]] * [[شارەزووری]] * [[شەرەفخانی بەدلیسی]] * [[شەماڵ ئاکرەیی]] * [[شەھابەدین یەحیا سەھروردی]] * [[شێخ ڕەزای تاڵەبانی]] * [[شێرکۆ بێکەس]] * [[عەباس والی]] * [[عەبدولحەمید حیرەت سەجادی]] * [[عەبدوڵڵا پەشێو]] * [[گۆران|عەبدوڵڵا گۆران]] * [[عەتا نەھایی]] * [[عەرەب شەمۆ|عەرەبی شەمۆ]] * [[عەلائەدین سەججادی]] * [[عەلی حەریری]] * [[عوسمان سەبری|ئۆسمان سەبری]] * [[عیرفان قانیفەرد]] * [[مامۆستا مەلا غەریب پێنجوێنی]] * [[فەرھاد پیرباڵ]] * [[فەقێ تەیران]] * [[فەواز حوسێن]] * [[قەدریجان]] * [[کچە کورد (شاعیر)]] * [[کەریم حیسامی]] * [[کەژاڵ ئەحمەد]] * [[گلمراد مرادی]] (بە فارسی و کوردی) * [[گەشتیار غەریب]] * [[لەتیف ھەڵمەت]] * [[مزەفەر پارتوماە]] * [[مستەفا بێسارانی]] * [[مەحوی]] * [[مەریوان وریا قانع]] * [[مەستوورە ئەردەڵان]] * [[مەلا پەرێشان]] * [[مەلای جزیری]] * [[مەلەک جان نیعمەتی]] * [[مەھا حەسەن]] * [[مەھاباد قەرەداغی]] ٭ [[فوئاد قەرەداغی]] * [[مەولەوی]] * [[محەممەد قازی]] * [[میسباحودین ئەدەب]] * [[میران ئەبراھام]] * [[مامۆستا ناسر سوبحانی]] * [[ناسر سینا]] * [[نالی]] * [[ناڵبەند]] * [[نەجیبە ئەحمەد]] * [[نوری بەرزنجی]] * [[نیزامیی گەنجەوی]] * [[ھاشم ئەحمەد زادە]] * [[دکتور ھاشم شیرازی]] * [[ھەژار]] * [[ھیمداد شاھین]] * [[ھێمن]] * [[وەفایی]] {{Div col end}} == ناودارەکان == {{Div col|colwidth=10em}}* [[ئەردەشێر بابەکان]] * [[ئەبوو فیدا]] * [[ئەبولھیجای ھەزەبانێ]] * [[مەلا سەید ئەحمەد عەبدولوەھاب پێنجوێنی]] * [[ئەلجەزەری]] * [[ئیبن ئادەم]] * [[ئیبن ئەسیر]] * [[ئیبن تەیمیە]] * [[ئیبن خەلەکان]] * [[ئیبن سەڵاح شارەزووری]] * [[مەلا ئیدریسی بەدلیسی]] * [[ئیسیۆس ئامێدی]] * [[برایم کوردی گۆرانی شارەزووری]] * [[بەھائەدین ئیبن شەداد]] * [[جەزیری]] * [[خالید ڕەشۆ]] * [[خدر (خضر)]] * [[مەلای خەتێ]] * [[ڕۆستەم کەریم سەعید]] * [[زولقەڕنەین]] * [[سەعد ئیسکەندەر]] * [[سوڵتان سەھاک]] * [[سێرجیۆس سەریکانی]] * [[شەمسەدین شارەزووری]] * [[سەڵاحەددینی ئەییووبی]] * [[پ.د. عەلی محێدین قەرەداغی]] * [[فەرھاد پیرباڵ]] * [[فەرھاد شاکەلی]] * [[فەقێ عیسای ھاکاری]] * [[مەلا فەندی]] * [[قازی محەممەد]] * [[هەڤەخشترە|کەیخوسرەو]] * [[کەریم یاسین]] * [[مارف خەزنەدار]] * [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] * [[مێھرداد ئیزەدی]] * [[مەحموودی بایەزیدی]] * [[د. موسەننا ئەمین]] * [[میھرانی کوڕی مەنسووڕ]] * [[نفرتیتی]] * [[یۆنا سابار]] {{Div col end}} == مۆسیقییەکان == {{Div col|colwidth=10em}} * [[ئاراس فاتیح]] * [[ئاراس محەممەد]] * [[ئارام شەیدا]] * [[ئارام تیگران]] * [[ئارتێش]] * [[ئازاد (ڕاپەر)|ئازاد]] * [[ئازاد خانەقینی]] * [[ئازاد غەفوری]] * [[ئاسۆ مەحموود]] * [[ئاسۆ]] * [[ئاڤان جەمال]] * [[ئاکۆ ڕانیەیی]] * [[ئالان جەمال]] * [[ئالان عومەر]] * [[ئاڵا عومەر]] * [[ئامانج (گوند)|ئامانج]] * [[ئاوات بۆکانی]] * [[ئایشە شان]] * [[ئاینور دۆغان]] * [[ئسلام زاخۆیی]] * [[ئەحمەد بەرزنجی]] * [[ئەحمەد بێکەس]] * [[ئەحمەد حەیران]] * [[ئەحمەد شەماڵ]] * [[ئەحمەد کایا]] * [[ئەحمەد کەریم]] * [[ئەحمەد نازدار]] * [[ئەدنان پاوەیی]] * [[ئەردەشیر کامکار]] * [[ئەردەڵان بەکر]] * [[ئەردەوان زاخۆیی]] * [[ئەردەوان کامکار]] * [[ئەرژەنگ کامکار]] * [[ئەرسەلان کامکار]] * [[ئەژدەر وەھبی]] * [[ئەسرین سەفەری]] * [[ئەمەل سەعید]] * [[ئەمیر حەسەن]] * [[ئەیاد حوسێن]] * [[ئەیاز زاخۆیی]] * [[ئەینور]] * [[ئەیووب عەلی]] * [[ئومێد لوتفی]] * [[ئیبراھیم تاتلیسس]] * [[ئیبراھیم خەیات]] * [[ئیبراھیم خوەشنەوا]] * [[ئیبراھیم مەوسڵی]] * [[ئیحسان زیرەک]] * [[ئیرج ڕەحمانپووڕ]] * [[ئیسحاق مووسڵی]] * [[ئیسماعیل ئیبراھیم]] * [[ئیسماعیل پیرخدری]] * [[ئیسماعیل سابووری]] * [[ئیسماعیل ماملێ]] * [[ئیسماعیل مەسقەتی]] * [[ئیڤان]] * [[بابک دادگر]] * [[باخان (گۆرانیبێژ)|باخان]] * [[بارام سەعید]] * [[باست حەمە غەریب]] * [[بانە شیروان]] * [[بڵند ئیبراھیم]] * [[بڵند ساڵح]] * [[بڵند]] * [[برایانی زێ زێ]] * [[بەختیار بەکر]] * [[بەختیار ساڵح]] * [[بەرزان وەھاب]] * [[بەرھەم حەسەن]] * [[بەژدار واحید]] * [[بەژدار]] * [[بەکر عەلی]] * [[بەڵێن خالید]] * [[بەھار موڤەحید بەشیری]] * [[بەھجەت یەحیا]] * [[بەھزاد سالاری]] * [[بورھان مەجید]] * [[بیژەن کامکار]] * [[بیلال کەیوانی]] * [[پرشنگ (گۆرانیبێژ)|پرشنگ]] * [[پەرواز حوسێن]] * [[پەروین نەمازی]] * [[پەشەنگ کامکار]] * [[پەیمان عومەر]] * [[پەیوەند جاف]] * [[تارا جاف]] * [[تارا ڕەسوڵ]] * [[تارا مامێدۆڤا]] * [[تاھموورس پورنازری]] * [[تایگەر (ڕاپەر)|تایگەر]] * [[تایەر تۆفیق]] * [[تەحسین تەھا]] * [[جەبار حەسەن]] * [[جەلال سەعید]] * [[جەلال نەسیری]] * [[جەمال موفتی]] * [[جەمشید]] * [[جوان حاجۆ]] * [[جێگر میدیا]] * [[چنار (گۆرانیبێژ)|چنار]] * [[چۆپی فەتاح]] * [[چۆمان ڕەشید]] * [[حافز نازری]] * [[حوسێن شەریفی]] * [[حەسەن دەرزی]] * [[حەسەن زیرەک]] * [[حەسەن غەفور]] * [[حەسەن ھەیاس]] * [[حەکیم سەفکان]] * [[حەمە جەزا]] * [[حەمە قوتو]] * [[حەمەی نێرگز]] * [[حەمید حەمیدی]] * [[حەمید عوسمان]] * [[حوسێن ئەلبورزی]] * [[حیشمەتوڵڵا لوڕنەژاد]] * [[خالید ڕامبۆ]] * [[خالید ڕەشید]] * [[خەلیل خەمگین]] * [[خەلیل سەدیقی]] * [[خەلیل شەکرالی]] * [[خەلیل وەندی]] * [[خەندە عەبدوڵڵا]] * [[خوداداد عەلی]] * [[خولە دۆم]] * [[خێرۆ عەبباس]] * [[دارین زانیار]] * [[دانا جەمال]] * [[دانا عەبدولجەبار]] * [[دانا غەنی]] * [[دانا مستەفا]] * [[دانیا (گۆرانیبێژ)|دانیا]] * [[دلبەھار دەمرباگ]] * [[دلێر (گۆرانیبێژ)|دلێر]] * [[دڵخۆش (گۆرانیبێژ)|دڵخۆش]] * [[دڵشاد سەعید]] * [[دڵنیا ڕەزازی]] * [[دڵنیا قەرەداغی]] * [[دەشتی خالید]] * [[دەشتی کەلھوری]] * [[دەشنێ موراد]] * [[دواڕۆژ (گۆرانیبێژ)|دواڕۆژ]] * [[دیار (گۆرانیبێژ)|دیار]] * [[دیاری قەرەداغی]] * [[دینا]] * [[ڕاحلە بەرزگەری]] * [[ڕەزا سەقایی]] * [[ڕەسوول بێزار گەردی]] * [[ڕەشید فەیزنژاد]] * [[ڕەفیق چالاک]] * [[ڕەوا جەمال]] * [[ڕەوەند ساڵح]] * [[ڕوکنەدین موختاری]] * [[ڕووزبێھ]] * [[ڕۆژ کەریم]] * [[ڕۆژان (گۆرانیبێژ)|ڕۆژان]] * [[ڕۆژدا]] * [[ڕۆژین]] * [[ڕێکەوت عومەر]] * [[زارا (گۆرانیبێژ)|زارا]] * [[زارا (گۆرانیبێژی تورکی)]] * [[زارا (گۆرانیبێژی ڕووسی)]] * [[زامبیە]] * [[زانا (گۆرانیبێژ)|زانا]] * [[زانا وەلید پوور]] * [[زاھید ھەورامی]] * [[زاھیر جەلال]] * [[زەردەشت کەمال]] * [[زەڕیاب]] * [[زەکەریا عەبدوڵڵا]] * [[زەکەریا یووسفی]] * [[زۆیا (گۆرانیبێژ)|زۆیا]] * [[زیاد ئەسعەد]] * [[ژاڵە (گۆرانیبێژ)|ژاڵە]] * [[ژیلیا]] * [[سابیر کوردستانی]] * [[سارەنگ سەیفیزادە]] * [[سالار سەلمان]] * [[سالار عەزیز]] * [[سالار مەحموود]] * [[سامان عومەر]] * [[سپێدە (گۆرانیبێژ)|سپێدە]] * [[سدیق تەعریف]] * [[سڵاح مەجید]] * [[ئیسماعیل سەردەشتی]] * [[سەبا کامکار]] * [[سەحەر زیبایی]] * [[سەرکەوت سەعید]] * [[سەرکەوت قوربانی]] * [[سەعدوڵڵا نەسیری]] * [[سەعەد فەیلی]] * [[سەعید فەرەجپووری]] * [[سەعید گاباری]] * [[سەفیەدین ئورمەوی]] * [[سەڵاح داودە]] * [[سەڵاح ڕەشید]] * [[سەنا بەرزنجی]] * [[سەوسەن]] * [[سەید خەلیل عالینەژاد]] * [[سەید عەلی ئەسغەر کوردستانی]] * [[سەید قوڵی کشاوەرز]] * [[سەید محەممەد سەفایی]] * [[سەید مێھرداد موشەعشەعی]] * [[سوارە محەممەد]] * [[سۆھراب پوورنازری]] * [[سیاوەش کامکار]] * [[سیرووس ئیمامی]] * [[سێوە]] * [[شاخەوان عەباسی]] * [[شاخەوان عەبدوڵڵا]] * [[شاخەوان ھەڵەبجەیی]] * [[شارام نازری]] * [[شارام نازری]] * [[شانیا]] * [[شڤان پەروەر]] * [[شەماڵ سائیب]] * [[شەماڵی عەبە ڕەش]] * [[شەھاب جەزایری]] * [[شەھابەی ھەولێرێ]] * [[شەھریبانا کوردی]] * [[شەھێن تاڵەبانی]] * [[شوانە]] * [[شیروان عەبدوڵڵا]] * [[شیلان عوسمان]] * [[شێرکۆ بێکەس]] * [[عادل خانەقینی]] * [[عادل دانیشوەری]] * [[عادل عەزیز]] * [[عادل نادری]] * [[عادل ھەورامی]] * [[عارەب عوسمان]] * [[عەباس ئەحمەد]] * [[عەباس کەمەندی]] * [[عەباس محەممەد]] * [[عەبدول قادر حەسەن]] * [[عەبدولقەھار زاخۆیی]] * [[عەبدوڵڵا حوسێن دۆستانی]] * [[عەبدۆ محەممەد]] * [[عەتاخانی سەعید مەنسوور]] * [[عەتا قەرەداغی]] * [[عەدنان کەریم]] * [[عەزیز سەلام]] * [[عەزیز شاھڕۆخ]] * [[عەزیز وەیسی]] * [[عەلائەدین باباشەھابی]] * [[عەلادین بابە شەھاب]] * [[عەلی ئەکبەر مورادی]] * [[عەلی ئەلبورزی]] * [[عەلی خەندان]] * [[عەلی سەرحەت باران]] * [[عەلی عابدی]] * [[عەلی مەردان]] * [[عەلینەزەر مەنووچێھری]] * [[عەینەدین]] * [[عوسمان عەبدوڵڵا]] * [[عوسمان ھەورامی]] * [[عوسمان وایەرمەن]] * [[عومەر خاکی]] * [[عیماد ڕەزا]] * [[فاتێ]] * [[فرمێسک (گۆرانیبێژ)|فرمێسک]] * [[فرەیدوون سەدیق]] * [[فەتانە وەلیدی]] * [[فەرھاد زیرەک]] * [[فەرھاد سەنگاوی]] * [[فوئاد ئەحمەد]] * [[قادر ئەسعەد]] * [[قادر ئەلیاسی]] * [[قادر دیلان]] * [[قادر کابان]] * [[قالەمەڕە|قادر عەبدوڵڵازادە]] * [[قەشەنگ کامکار]] * [[کاراپەتێ خاچۆ]] * [[کاروان عوسمان]] * [[کاروان نوری]] * [[کاروان ھەورامی]] * [[کامکاران]] * [[کامەران عومەر]] * [[کامەران مستەفا]] * [[کانی (گۆرانیبێژ)|کانی]] * [[کانی ھەڵەبجەیی]] * [[کریستاڵ (گۆرانیبێژ)|کریستاڵ]] * [[کەریم کابان]] * [[کەژاڵ ئادەمی]] * [[کەمال محەممەد]] * [[کەیخەسرەو پوورنازری]] * [[کەیھان کەڵھوڕ]] * [[کوردە (گۆرانیبێژ)|کوردە]] * [[کۆڕش عەزیزی]] * [[کیژان ئیبراھیم خەیات]] * [[گانی میرزۆ]] * [[گەنی میرزۆ]] * [[گەوھەر فەیزی]] * [[گەیلان (گۆرانیبێژ)|گەیلان]] * [[گۆران ئنزیبات]] * [[گۆران ساڵح]] * [[لەیلا فەریقی]] * [[لوقمان سەلیم]] * [[لۆکە زاھیر]] * [[ماجید]] * [[محەممەد (ڕاپەر)|محەممەد]] * [[محەممەد ئەحمەد ئەربیلی]] * [[محەممەد ڕەئوف کەرکووکی]] * [[محەممەد ساڵح دیلان]] * [[محەممەد شێخۆ]] * [[محەممەد عارف جزیری]] * [[محەممەد ماملێ]] * [[مریەم ئیبراھیم پوور]] * [[مریەم خان]] * [[مژدێن ساڵح]] * [[مشکۆ]] * [[مەحسون کرمزگویل]] * [[مەحموود کەرکووکی]] * [[مەحموود محەممەد]] * [[مەرزیە فەریقی]] * [[مەریوان سەفادین]] * [[مەڕوان حەمە خورشید]] * [[مەزھەر خالقی]] * [[مەھدی ڕەزا]] * [[موجتەبا میرزادە]] * [[موحسین چاوەشی]] * [[میرا عەلی|میرا]] * [[میران عەلی]] * [[میرزا جەواد قازی]] * [[میکایل]] * [[ناتالیا]] * [[نارین فەقێ]] * [[نازدار]] * [[نازە عەزیزی]] * [[ناسر ڕەزازی]] * [[ناسلی]] * [[نلیسا]] * [[نەجمەدەین غوڵامی]] * [[نەریمان بابان]] * [[نەریمان عومەر]] * [[نەسرین شێروان]] * [[نەوید زەردی|نەڤید زەردی]] * [[نەیریز کامکار]] * [[نوری باریکەیی]] * [[نوری گەرمیانی]] * [[نیان عەبدوڵڵا]] * [[نیزامەدین ئاریچ]] * [[نیلیسا]] * [[نینا جەمال]] * [[ھاشم نانەوازادەگان]] * [[ھالە سەیفیزادە]] * [[ھانا کامکار]] * [[ھانی موجتەھیدی|ھانی]] * [[ھاوتا ئەسعەد]] * [[ھڤال خانەقینی]] * [[ھەردی (ڕاپەر)|ھەردی]] * [[ھەردی سەڵاح]] * [[ھەژیر میھرئەفرووز]] * [[ھەڤال ئیبراھیم]] * [[ھەڵکەوت زاھیر]] * [[ھەڵوێست (گۆرانیبێژ)|ھەڵوێست]] * [[ھوشیار حەمەفەرەج]] * [[ھۆزان جانێ]] * [[ھۆزان دینۆ]] * [[ھۆشەنگ شگرف]] * [[ھۆشەنگ کامکار]] * [[ھۆمەر دزەیی]] * [[ھیدایەت قادری]] * [[ھێرش ھەورامی]] * [[ھێڤی]] * [[ھێلی لەڤ]] * [[ھێمن پێنجوێنی]] * [[ھێمن حوسێن]] * [[واران ئەحمەد]] * [[وەحید عەلی نەژاد]] * [[وەیسی محەممەد]] * [[یاسین نامیق]] * [[یەدوڵڵا ڕەحمانی]] * [[یەدوڵڵا محەممەدی]] * [[ییڵدیز تیلبە]] {{Div col end}} == ئایینییەکان == {{Div col|colwidth=10em}} * [[د. سەید ئەحمەد پێنجوێنی]] * [[د. ئەحمەد شافیعی]] * [[ئەحمەد موفتیزادە]] * [[ئیبن تەیمیە]] * [[ئیبن سەلاحی شارەزووری]] * [[جابانی کوردی]] * [[شێخ جونەید]] * [[شێخ حەیدەر]] * [[مەلای خەتێ]] * [[شێخ زاھید گەیلانی]]ق * [[سەعیدی کوردی (سەعید نوورسی)]] * [[سەفیەدین ئەردەبیلی]] * [[سەدرەدین موسا]] * [[پ.د. عەلی قەرەداغی]] * [[د. عومەر عەبدولعەزیز]] * [[مامۆستا مەلا غەریب پێنجوێنی]] * [[شێخ محەممەدی مەردۆخ|ئایەتوڵڵا مەردۆخ کوردستانی]] * [[موسەننا ئەمین]] * [[مامۆستا ناسر سوبحانی]] * [[نوری عەلی ئیلاھی]] * [[حاجی نیعمەتولڵا]] * [[شا نیعمەتوڵڵای وەلی]] * [[یەحیا کوڕی شەرەف (نەواوی)]] * [[وشیار ئیسماعیل مستەفا]] * [[پیریۆنس]] {{Div col end}} == سەرکردە و سیاسەتوانەکان == {{Div col|colwidth=10em}} * [[ڕەند مەریوانی]] * [[ئاسۆ گەڵاڵی]] * [[ئامینە کاکەباوە]] * [[ئەحمەد بەرزنجی]] * [[ئەحمەد تورک]] * [[ئەحمەد موفتیزادە]] * [[ئیبراھیم حەسەکی]] * [[ئیبراھیم عەزیزی]] * [[ئیحسان نووری پاشا]] * [[ئیدریس بارزانی]] * [[بەرھەم ساڵح|بەرھەم ئەحمەد ساڵح]] * [[بەھائەدین ئەدەب]] * [[بیژەن نامدار زەنگەنە]] * [[جەلال تاڵەبانی]] * [[جەوھەر نامیق|جەوھەر نامیق سالم]] * [[حوسنی زەعیم]] * [[حەسەن ڕەحمان پەنا]] * [[خالید بەکداش]] * [[خان ئەحمەد خان]] * [[خانی لەپ زێڕین]] * [[ڕەئوف بەگ مستەفا بەگ]] * [[ڕەحیم ڕۆستەمی]] * [[ڕەمزی نافع]] * [[ڕۆژ نووری شاوەیس]] * [[ڕۆیا تلوعی]] * [[زەینەب جلالیان]] * [[سادق شەرەفکەندی]] * [[سدیق کەمانگەر|سەدیق کەمانگەر]] * [[سمکۆ|سمکۆی شکاک]] * [[سەلاحەدین بەھائەدین|سەلاحەدین محمد بەھائەدین سادق]] * [[سەلاحەدین دەمیرتاش]] * [[سەلاحەدینی ئەییووبی]] * [[سەیفەدین خان ئەردەڵان]] * [[سوورەیا سەراجەدینی]] * [[شا ئیسماعیل سەفەوی]] * [[شێخ ڕەزا]] * [[شێخ سەعید|شێخ سەعیدی پیران]] * [[شێخ مەحموودی حەفید]] * [[شێرزاد حافز]] * [[عفەت قازی]] * [[عەبدولا ڕەمەزان زادە]] * [[عەبدولباست سەیدا]] * [[عەبدولڕەحمان قاسملوو]] * [[عەبدولسەلام بارزانی|شێخ عەبدولسەلام بارزانی]] * [[عەبدولکەریم قاسم]] * [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]] * [[عەلی باپیر]] * [[عوسمان ئۆجەلان]] * [[عوسمان بایدمیر]] * [[عیسمەت ئینۆنۆ]] * [[عیماد ئەحمەد]] * [[فەرزاد کەمانگەر]] * [[فەرزەندە بەگ]] * [[فوئاد مستەفاسوڵتانی]] * [[قادر عەزیز]] * [[قازی محەممەد]] * [[قوباد تاڵەبانی]] * [[کامەران ھیدایەتی]] * [[کەریم خانی زەند]] * [[کەریم سنجایی]] * [[کەریم محەممەد زادە]] * [[کۆسرەت ڕەسووڵ عەلی]] * [[گلمراد مرادی]] * [[لەیلا زنا]] * [[لەیلا قاسم]] * [[مادیگ]] * [[محەممەد تۆفیق ڕەحیم]] * [[محەممەد حوسێن کەریمی]] * [[محەممەد ڕەزا ڕەحیمی]] * [[محەممەد سەدیق کەبودوند]] * [[محەممەد فەرەج]] * [[محەممەدی حاجی مەحموود]] * [[مستەفا ھیجری]] * [[مەحموود عوسمان]] * [[مەسروور بارزانی]] * [[مەسعوود بارزانی]] * [[مەشعەل تەمۆ]] * [[مەلا کرێکار]] * [[مەلا مستەفا بارزانی]]<ref>پەرتووکی ناودارانی کورد</ref> * [[مەھدی زانا]] * [[موحمەد باقر قالیباف]] * [[موراد قەرەیلان]] * [[نازم زەھاوی]] * [[نەوشیروان مستەفا]] * [[نێچیرڤان بارزانی]] * [[ھۆشیار زێباری]] * [[ھۆمایون ئەردەڵان]] * [[ھێرۆ مستەفا]] * [[بەھادین نووری]] * [[هەڤەخشترە]] * [[دیاکۆ]] * [[شاپوری یەکەم]] * [[پاشای گەورە]] * [[مەزڵوم عەبدی]] * [[ئیبراهیم خانی دەلۆ]] * [[ئەردەشێر بابەکان]] * [[ئیبراهیم پاشای بابان]] * [[ئەنووشەڕەوان]] * [[هەڵۆ خان]] * [[ئامانوڵڵا خان]]{{Div col end}} == دەرھێنەر و ئەکتەران == {{Div col|colwidth=11em}}• [[جەوھەر باپیر]] * [[سەفوەت جەڕاح]] * [[ئەحمەد سالار]] * [[مەکی عەبدوڵڵا]] * [[ھونەر سەلیم]] * [[ھشام زەمان]] * [[جەلیل زەنگەنە]] * [[حوسێن میسری]] * [[ناسر حەسەن]] * [[ماھیر حەسەن]] * [[محەممەد وریا]] * [[شەمۆ|ئەیام ئەکرەم]] * [[شوان عەتووف|شوان عەتوف]] * [[جەلال بەیار]] * [[جەلیل یابە]] * [[سەلام کۆیی]] * [[ئیبراھیم حەکیم]] * [[ئەیام ئەکرەم]] * [[ئیبراھیم سەعیدی]] * [[پووران درەخشەندە]] * [[بێھرووز غەریبپوور|بەھرۆز غەریبپوور]] * [[بەھمەن قوبادی]] * [[جەمیل ڕۆستەمی]] * [[شەھرام عەلیدی]] * [[قوتبەدین سادقی]] * [[نزار سەلامی]] * [[بەدیعە دارتاش]]{{Div col end}} === شێوەکاران === {{Div col|colwidth=10em}} * [[محەممەد عارف]] * [[ئازاد شەوقی]] * [[دارا محەممەد عەلی]] * [[دارە حەمە سەعید]] * [[سلێمان شاکر]] * [[وەلید ستی]] * [[ئازاد نانەکەلی]] * [[ئسماعیل خەیات]] * [[مدحەت کاکەیی]] * [[ھاوکار ڕسکن]] * [[ڕافد جەراح]] * [[نامیق]] * [[حەمید جەمال]] * [[قەرەنی جەمیل]] * [[مالڤا]] * [[بەرھەم حەجۆ]] * [[شوان کەمال]] {{Div col end}} == وەرزشوانان == {{Div col|colwidth=10em}} * [[محەممەد ئەوراز]] * [[ئارام خەلیلی]] * [[زیائەدین نیکنەفس]] * [[بیژەن زولفەقارنەسەب]] * [[کیانۆش ڕۆستەمی]] * [[یووسف قادریان]] * [[عەبدوڵڵا چەمەن گوڵی]] * [[سامان تەھماسبی]] * [[کاوە ڕزایی]] * [[وریا غەفوری]] * [[سیامەند ڕەحمان]] * [[محەممەد نووری]] * [[ھاوار مەلا محەممەد]] * [[ھەڵگورد مەلا محەممەد]] * [[سەرھەنگ موحسین]] * [[ژیلوان حەمەد]] {{Div col end}} == ئەوانی تر == {{Div col|colwidth=10em}} * [[فەیروز شا زرین کەلا]] * [[بیبی فاتیما]] * [[مۆشێ بارزانی|مۆشە بارزانی]] * [[یوسف شێلۆخ]] * [[ئاسیاناس بارزانی]] * [[فەرەیدوون بەگلەری|فرەیدوون بەگلەری]] (شوێنەوارناس) * [[تەمور خالید]] (وەرگێڕ و ڕۆژنامەنووس) * [[ڕزگار محەممەد ئەمین]] (١٩٥٨-)، دادوەر لە دادگاییکردنی سەددام حوسەین. * [[خەلیل زەھاوی]] (خۆشنووس) {{Div col end}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} پەڕتووکی ناودارانی کورد نووسینی میر بەسڕی وەرگێڕانی لە عەرەبییەوە عەبدول خالق عەلائەدین. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان}} [[پۆل:کورد]] itjhn9bpqfledhcmfd18cnp5mbyj3y5 1575045 1575013 2026-04-13T17:16:39Z ڕەندمەریوانی 73644 1575045 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ئەمەی خوارەوە لیستی کۆمەڵێک خەڵکی ناسراو و ناوداری کوردە. == شاعیر و نووسەران ڕۆژنامەنووس و گەڕۆکەکان == {{Div col|colwidth=10em}} * [[ئەحمەد موفتیزادە]] * [[ئاسۆس ھەردی]] * [[ئەمەل سەعید کوردە]] * [[ئەبووحەنیفە دینەوەری|ئەبووحەنیفەی دینەوەری]] * [[ئەحمەد قازی]] * [[ئەحمەد ھەردی]] * [[ئەمیر حەسەن پوور]] * [[ئیبراھیم ئەحمەد]] * [[ئیبن حاج]] * [[ئیبن سەڵاحی شارەزووری]] * [[بابا تاھیری ھەمەدانی]] * [[باڵووڵ مایی]] * [[بەختیار سەجادی]] * [[بەختیار عەلی]] * [[بەدیع و زەمان ھەمەدانی]] * [[پەرویز جیھانی]] * [[پیرەمێرد]] * [[تالب دەرباز]] * [[تۆفیق وەھبی]] * [[جان کورد]] * [[جگەرخوێن]] * [[جەلادەت عالی بەدرخان|جەلادەت عەلی بەدرخان]] * [[جەلال بەرزنجی]] * [[جەلال دەباغ]] * [[جەمال نەبەز]] * [[چۆمان ھەردی]] * [[حاجی قادری کۆیی]] * [[حەقیقی]] * [[حەمید حەسەنی]] * [[حوسێن خالقی]] * [[خانای قوبادی]] * [[خەلیل دھۆکی]] * [[خەمین]] * [[دڵدار]] * [[ڕەئوف حەسەن]] * [[ڕەحیم موعینی کرماشانی]] * [[ڕەفیق حیلمی]] * [[ڕەقەفیق سابیر]] * [[زاری]] * [[زەردەشت حاجۆ]] * [[ژیلا حوسێنی]] * [[سارا شامسواری]] * [[سەردەشت عوسمان]] * [[سەی یاقۆ]] * [[مامۆستا سەید ئەحمەد پێنجوێنی]] * [[سەید کامیل ئیمامی]] * [[سەید قادر ھیدایەتی]] * [[سوارە ئیلخانیزادە]] * [[سۆران مامە حەمە]] * [[سۆفی ڕەشید]] * [[شارەزووری]] * [[شەرەفخانی بەدلیسی]] * [[شەماڵ ئاکرەیی]] * [[شەھابەدین یەحیا سەھروردی]] * [[شێخ ڕەزای تاڵەبانی]] * [[شێرکۆ بێکەس]] * [[عەباس والی]] * [[عەبدولحەمید حیرەت سەجادی]] * [[عەبدوڵڵا پەشێو]] * [[گۆران|عەبدوڵڵا گۆران]] * [[عەتا نەھایی]] * [[عەرەب شەمۆ|عەرەبی شەمۆ]] * [[عەلائەدین سەججادی]] * [[عەلی حەریری]] * [[عوسمان سەبری|ئۆسمان سەبری]] * [[عیرفان قانیفەرد]] * [[مامۆستا مەلا غەریب پێنجوێنی]] * [[فەرھاد پیرباڵ]] * [[فەقێ تەیران]] * [[فەواز حوسێن]] * [[قەدریجان]] * [[کچە کورد (شاعیر)]] * [[کەریم حیسامی]] * [[کەژاڵ ئەحمەد]] * [[گلمراد مرادی]] (بە فارسی و کوردی) * [[گەشتیار غەریب]] * [[لەتیف ھەڵمەت]] * [[مزەفەر پارتوماە]] * [[مستەفا بێسارانی]] * [[مەحوی]] * [[مەریوان وریا قانع]] * [[مەستوورە ئەردەڵان]] * [[مەلا پەرێشان]] * [[مەلای جزیری]] * [[مەلەک جان نیعمەتی]] * [[مەھا حەسەن]] * [[مەھاباد قەرەداغی]] ٭ [[فوئاد قەرەداغی]] * [[مەولەوی]] * [[محەممەد قازی]] * [[میسباحودین ئەدەب]] * [[میران ئەبراھام]] * [[مامۆستا ناسر سوبحانی]] * [[ناسر سینا]] * [[نالی]] * [[ناڵبەند]] * [[نەجیبە ئەحمەد]] * [[نوری بەرزنجی]] * [[نیزامیی گەنجەوی]] * [[ھاشم ئەحمەد زادە]] * [[دکتور ھاشم شیرازی]] * [[ھەژار]] * [[ھیمداد شاھین]] * [[ھێمن]] * [[وەفایی]] {{Div col end}} == ناودارەکان == {{Div col|colwidth=10em}}* [[ئەردەشێر بابەکان]] * [[ئەبوو فیدا]] * [[ئەبولھیجای ھەزەبانێ]] * [[مەلا سەید ئەحمەد عەبدولوەھاب پێنجوێنی]] * [[ئەلجەزەری]] * [[ئیبن ئادەم]] * [[ئیبن ئەسیر]] * [[ئیبن تەیمیە]] * [[ئیبن خەلەکان]] * [[ئیبن سەڵاح شارەزووری]] * [[مەلا ئیدریسی بەدلیسی]] * [[ئیسیۆس ئامێدی]] * [[برایم کوردی گۆرانی شارەزووری]] * [[بەھائەدین ئیبن شەداد]] * [[جەزیری]] * [[خالید ڕەشۆ]] * [[خدر (خضر)]] * [[مەلای خەتێ]] * [[ڕۆستەم کەریم سەعید]] * [[زولقەڕنەین]] * [[سەعد ئیسکەندەر]] * [[سوڵتان سەھاک]] * [[سێرجیۆس سەریکانی]] * [[شەمسەدین شارەزووری]] * [[سەڵاحەددینی ئەییووبی]] * [[پ.د. عەلی محێدین قەرەداغی]] * [[فەرھاد پیرباڵ]] * [[فەرھاد شاکەلی]] * [[فەقێ عیسای ھاکاری]] * [[مەلا فەندی]] * [[قازی محەممەد]] * [[هەڤەخشترە|کەیخوسرەو]] * [[کەریم یاسین]] * [[مارف خەزنەدار]] * [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] * [[مێھرداد ئیزەدی]] * [[مەحموودی بایەزیدی]] * [[د. موسەننا ئەمین]] * [[میھرانی کوڕی مەنسووڕ]] * [[نفرتیتی]] * [[یۆنا سابار]] {{Div col end}} == مۆسیقییەکان == {{Div col|colwidth=10em}} * [[ئاراس فاتیح]] * [[ئاراس محەممەد]] * [[ئارام شەیدا]] * [[ئارام تیگران]] * [[ئارتێش]] * [[ئازاد (ڕاپەر)|ئازاد]] * [[ئازاد خانەقینی]] * [[ئازاد غەفوری]] * [[ئاسۆ مەحموود]] * [[ئاسۆ]] * [[ئاڤان جەمال]] * [[ئاکۆ ڕانیەیی]] * [[ئالان جەمال]] * [[ئالان عومەر]] * [[ئاڵا عومەر]] * [[ئامانج (گوند)|ئامانج]] * [[ئاوات بۆکانی]] * [[ئایشە شان]] * [[ئاینور دۆغان]] * [[ئسلام زاخۆیی]] * [[ئەحمەد بەرزنجی]] * [[ئەحمەد بێکەس]] * [[ئەحمەد حەیران]] * [[ئەحمەد شەماڵ]] * [[ئەحمەد کایا]] * [[ئەحمەد کەریم]] * [[ئەحمەد نازدار]] * [[ئەدنان پاوەیی]] * [[ئەردەشیر کامکار]] * [[ئەردەڵان بەکر]] * [[ئەردەوان زاخۆیی]] * [[ئەردەوان کامکار]] * [[ئەرژەنگ کامکار]] * [[ئەرسەلان کامکار]] * [[ئەژدەر وەھبی]] * [[ئەسرین سەفەری]] * [[ئەمەل سەعید]] * [[ئەمیر حەسەن]] * [[ئەیاد حوسێن]] * [[ئەیاز زاخۆیی]] * [[ئەینور]] * [[ئەیووب عەلی]] * [[ئومێد لوتفی]] * [[ئیبراھیم تاتلیسس]] * [[ئیبراھیم خەیات]] * [[ئیبراھیم خوەشنەوا]] * [[ئیبراھیم مەوسڵی]] * [[ئیحسان زیرەک]] * [[ئیرج ڕەحمانپووڕ]] * [[ئیسحاق مووسڵی]] * [[ئیسماعیل ئیبراھیم]] * [[ئیسماعیل پیرخدری]] * [[ئیسماعیل سابووری]] * [[ئیسماعیل ماملێ]] * [[ئیسماعیل مەسقەتی]] * [[ئیڤان]] * [[بابک دادگر]] * [[باخان (گۆرانیبێژ)|باخان]] * [[بارام سەعید]] * [[باست حەمە غەریب]] * [[بانە شیروان]] * [[بڵند ئیبراھیم]] * [[بڵند ساڵح]] * [[بڵند]] * [[برایانی زێ زێ]] * [[بەختیار بەکر]] * [[بەختیار ساڵح]] * [[بەرزان وەھاب]] * [[بەرھەم حەسەن]] * [[بەژدار واحید]] * [[بەژدار]] * [[بەکر عەلی]] * [[بەڵێن خالید]] * [[بەھار موڤەحید بەشیری]] * [[بەھجەت یەحیا]] * [[بەھزاد سالاری]] * [[بورھان مەجید]] * [[بیژەن کامکار]] * [[بیلال کەیوانی]] * [[پرشنگ (گۆرانیبێژ)|پرشنگ]] * [[پەرواز حوسێن]] * [[پەروین نەمازی]] * [[پەشەنگ کامکار]] * [[پەیمان عومەر]] * [[پەیوەند جاف]] * [[تارا جاف]] * [[تارا ڕەسوڵ]] * [[تارا مامێدۆڤا]] * [[تاھموورس پورنازری]] * [[تایگەر (ڕاپەر)|تایگەر]] * [[تایەر تۆفیق]] * [[تەحسین تەھا]] * [[جەبار حەسەن]] * [[جەلال سەعید]] * [[جەلال نەسیری]] * [[جەمال موفتی]] * [[جەمشید]] * [[جوان حاجۆ]] * [[جێگر میدیا]] * [[چنار (گۆرانیبێژ)|چنار]] * [[چۆپی فەتاح]] * [[چۆمان ڕەشید]] * [[حافز نازری]] * [[حوسێن شەریفی]] * [[حەسەن دەرزی]] * [[حەسەن زیرەک]] * [[حەسەن غەفور]] * [[حەسەن ھەیاس]] * [[حەکیم سەفکان]] * [[حەمە جەزا]] * [[حەمە قوتو]] * [[حەمەی نێرگز]] * [[حەمید حەمیدی]] * [[حەمید عوسمان]] * [[حوسێن ئەلبورزی]] * [[حیشمەتوڵڵا لوڕنەژاد]] * [[خالید ڕامبۆ]] * [[خالید ڕەشید]] * [[خەلیل خەمگین]] * [[خەلیل سەدیقی]] * [[خەلیل شەکرالی]] * [[خەلیل وەندی]] * [[خەندە عەبدوڵڵا]] * [[خوداداد عەلی]] * [[خولە دۆم]] * [[خێرۆ عەبباس]] * [[دارین زانیار]] * [[دانا جەمال]] * [[دانا عەبدولجەبار]] * [[دانا غەنی]] * [[دانا مستەفا]] * [[دانیا (گۆرانیبێژ)|دانیا]] * [[دلبەھار دەمرباگ]] * [[دلێر (گۆرانیبێژ)|دلێر]] * [[دڵخۆش (گۆرانیبێژ)|دڵخۆش]] * [[دڵشاد سەعید]] * [[دڵنیا ڕەزازی]] * [[دڵنیا قەرەداغی]] * [[دەشتی خالید]] * [[دەشتی کەلھوری]] * [[دەشنێ موراد]] * [[دواڕۆژ (گۆرانیبێژ)|دواڕۆژ]] * [[دیار (گۆرانیبێژ)|دیار]] * [[دیاری قەرەداغی]] * [[دینا]] * [[ڕاحلە بەرزگەری]] * [[ڕەزا سەقایی]] * [[ڕەسوول بێزار گەردی]] * [[ڕەشید فەیزنژاد]] * [[ڕەفیق چالاک]] * [[ڕەوا جەمال]] * [[ڕەوەند ساڵح]] * [[ڕوکنەدین موختاری]] * [[ڕووزبێھ]] * [[ڕۆژ کەریم]] * [[ڕۆژان (گۆرانیبێژ)|ڕۆژان]] * [[ڕۆژدا]] * [[ڕۆژین]] * [[ڕێکەوت عومەر]] * [[زارا (گۆرانیبێژ)|زارا]] * [[زارا (گۆرانیبێژی تورکی)]] * [[زارا (گۆرانیبێژی ڕووسی)]] * [[زامبیە]] * [[زانا (گۆرانیبێژ)|زانا]] * [[زانا وەلید پوور]] * [[زاھید ھەورامی]] * [[زاھیر جەلال]] * [[زەردەشت کەمال]] * [[زەڕیاب]] * [[زەکەریا عەبدوڵڵا]] * [[زەکەریا یووسفی]] * [[زۆیا (گۆرانیبێژ)|زۆیا]] * [[زیاد ئەسعەد]] * [[ژاڵە (گۆرانیبێژ)|ژاڵە]] * [[ژیلیا]] * [[سابیر کوردستانی]] * [[سارەنگ سەیفیزادە]] * [[سالار سەلمان]] * [[سالار عەزیز]] * [[سالار مەحموود]] * [[سامان عومەر]] * [[سپێدە (گۆرانیبێژ)|سپێدە]] * [[سدیق تەعریف]] * [[سڵاح مەجید]] * [[ئیسماعیل سەردەشتی]] * [[سەبا کامکار]] * [[سەحەر زیبایی]] * [[سەرکەوت سەعید]] * [[سەرکەوت قوربانی]] * [[سەعدوڵڵا نەسیری]] * [[سەعەد فەیلی]] * [[سەعید فەرەجپووری]] * [[سەعید گاباری]] * [[سەفیەدین ئورمەوی]] * [[سەڵاح داودە]] * [[سەڵاح ڕەشید]] * [[سەنا بەرزنجی]] * [[سەوسەن]] * [[سەید خەلیل عالینەژاد]] * [[سەید عەلی ئەسغەر کوردستانی]] * [[سەید قوڵی کشاوەرز]] * [[سەید محەممەد سەفایی]] * [[سەید مێھرداد موشەعشەعی]] * [[سوارە محەممەد]] * [[سۆھراب پوورنازری]] * [[سیاوەش کامکار]] * [[سیرووس ئیمامی]] * [[سێوە]] * [[شاخەوان عەباسی]] * [[شاخەوان عەبدوڵڵا]] * [[شاخەوان ھەڵەبجەیی]] * [[شارام نازری]] * [[شارام نازری]] * [[شانیا]] * [[شڤان پەروەر]] * [[شەماڵ سائیب]] * [[شەماڵی عەبە ڕەش]] * [[شەھاب جەزایری]] * [[شەھابەی ھەولێرێ]] * [[شەھریبانا کوردی]] * [[شەھێن تاڵەبانی]] * [[شوانە]] * [[شیروان عەبدوڵڵا]] * [[شیلان عوسمان]] * [[شێرکۆ بێکەس]] * [[عادل خانەقینی]] * [[عادل دانیشوەری]] * [[عادل عەزیز]] * [[عادل نادری]] * [[عادل ھەورامی]] * [[عارەب عوسمان]] * [[عەباس ئەحمەد]] * [[عەباس کەمەندی]] * [[عەباس محەممەد]] * [[عەبدول قادر حەسەن]] * [[عەبدولقەھار زاخۆیی]] * [[عەبدوڵڵا حوسێن دۆستانی]] * [[عەبدۆ محەممەد]] * [[عەتاخانی سەعید مەنسوور]] * [[عەتا قەرەداغی]] * [[عەدنان کەریم]] * [[عەزیز سەلام]] * [[عەزیز شاھڕۆخ]] * [[عەزیز وەیسی]] * [[عەلائەدین باباشەھابی]] * [[عەلادین بابە شەھاب]] * [[عەلی ئەکبەر مورادی]] * [[عەلی ئەلبورزی]] * [[عەلی خەندان]] * [[عەلی سەرحەت باران]] * [[عەلی عابدی]] * [[عەلی مەردان]] * [[عەلینەزەر مەنووچێھری]] * [[عەینەدین]] * [[عوسمان عەبدوڵڵا]] * [[عوسمان ھەورامی]] * [[عوسمان وایەرمەن]] * [[عومەر خاکی]] * [[عیماد ڕەزا]] * [[فاتێ]] * [[فرمێسک (گۆرانیبێژ)|فرمێسک]] * [[فرەیدوون سەدیق]] * [[فەتانە وەلیدی]] * [[فەرھاد زیرەک]] * [[فەرھاد سەنگاوی]] * [[فوئاد ئەحمەد]] * [[قادر ئەسعەد]] * [[قادر ئەلیاسی]] * [[قادر دیلان]] * [[قادر کابان]] * [[قالەمەڕە|قادر عەبدوڵڵازادە]] * [[قەشەنگ کامکار]] * [[کاراپەتێ خاچۆ]] * [[کاروان عوسمان]] * [[کاروان نوری]] * [[کاروان ھەورامی]] * [[کامکاران]] * [[کامەران عومەر]] * [[کامەران مستەفا]] * [[کانی (گۆرانیبێژ)|کانی]] * [[کانی ھەڵەبجەیی]] * [[کریستاڵ (گۆرانیبێژ)|کریستاڵ]] * [[کەریم کابان]] * [[کەژاڵ ئادەمی]] * [[کەمال محەممەد]] * [[کەیخەسرەو پوورنازری]] * [[کەیھان کەڵھوڕ]] * [[کوردە (گۆرانیبێژ)|کوردە]] * [[کۆڕش عەزیزی]] * [[کیژان ئیبراھیم خەیات]] * [[گانی میرزۆ]] * [[گەنی میرزۆ]] * [[گەوھەر فەیزی]] * [[گەیلان (گۆرانیبێژ)|گەیلان]] * [[گۆران ئنزیبات]] * [[گۆران ساڵح]] * [[لەیلا فەریقی]] * [[لوقمان سەلیم]] * [[لۆکە زاھیر]] * [[ماجید]] * [[محەممەد (ڕاپەر)|محەممەد]] * [[محەممەد ئەحمەد ئەربیلی]] * [[محەممەد ڕەئوف کەرکووکی]] * [[محەممەد ساڵح دیلان]] * [[محەممەد شێخۆ]] * [[محەممەد عارف جزیری]] * [[محەممەد ماملێ]] * [[مریەم ئیبراھیم پوور]] * [[مریەم خان]] * [[مژدێن ساڵح]] * [[مشکۆ]] * [[مەحسون کرمزگویل]] * [[مەحموود کەرکووکی]] * [[مەحموود محەممەد]] * [[مەرزیە فەریقی]] * [[مەریوان سەفادین]] * [[مەڕوان حەمە خورشید]] * [[مەزھەر خالقی]] * [[مەھدی ڕەزا]] * [[موجتەبا میرزادە]] * [[موحسین چاوەشی]] * [[میرا عەلی|میرا]] * [[میران عەلی]] * [[میرزا جەواد قازی]] * [[میکایل]] * [[ناتالیا]] * [[نارین فەقێ]] * [[نازدار]] * [[نازە عەزیزی]] * [[ناسر ڕەزازی]] * [[ناسلی]] * [[نلیسا]] * [[نەجمەدەین غوڵامی]] * [[نەریمان بابان]] * [[نەریمان عومەر]] * [[نەسرین شێروان]] * [[نەوید زەردی|نەڤید زەردی]] * [[نەیریز کامکار]] * [[نوری باریکەیی]] * [[نوری گەرمیانی]] * [[نیان عەبدوڵڵا]] * [[نیزامەدین ئاریچ]] * [[نیلیسا]] * [[نینا جەمال]] * [[ھاشم نانەوازادەگان]] * [[ھالە سەیفیزادە]] * [[ھانا کامکار]] * [[ھانی موجتەھیدی|ھانی]] * [[ھاوتا ئەسعەد]] * [[ھڤال خانەقینی]] * [[ھەردی (ڕاپەر)|ھەردی]] * [[ھەردی سەڵاح]] * [[ھەژیر میھرئەفرووز]] * [[ھەڤال ئیبراھیم]] * [[ھەڵکەوت زاھیر]] * [[ھەڵوێست (گۆرانیبێژ)|ھەڵوێست]] * [[ھوشیار حەمەفەرەج]] * [[ھۆزان جانێ]] * [[ھۆزان دینۆ]] * [[ھۆشەنگ شگرف]] * [[ھۆشەنگ کامکار]] * [[ھۆمەر دزەیی]] * [[ھیدایەت قادری]] * [[ھێرش ھەورامی]] * [[ھێڤی]] * [[ھێلی لەڤ]] * [[ھێمن پێنجوێنی]] * [[ھێمن حوسێن]] * [[واران ئەحمەد]] * [[وەحید عەلی نەژاد]] * [[وەیسی محەممەد]] * [[یاسین نامیق]] * [[یەدوڵڵا ڕەحمانی]] * [[یەدوڵڵا محەممەدی]] * [[ییڵدیز تیلبە]] {{Div col end}} == ئایینییەکان == {{Div col|colwidth=10em}} * [[د. سەید ئەحمەد پێنجوێنی]] * [[د. ئەحمەد شافیعی]] * [[ئەحمەد موفتیزادە]] * [[ئیبن تەیمیە]] * [[ئیبن سەلاحی شارەزووری]] * [[جابانی کوردی]] * [[شێخ جونەید]] * [[شێخ حەیدەر]] * [[مەلای خەتێ]] * [[شێخ زاھید گەیلانی]]ق * [[سەعیدی کوردی (سەعید نوورسی)]] * [[سەفیەدین ئەردەبیلی]] * [[سەدرەدین موسا]] * [[پ.د. عەلی قەرەداغی]] * [[د. عومەر عەبدولعەزیز]] * [[مامۆستا مەلا غەریب پێنجوێنی]] * [[شێخ محەممەدی مەردۆخ|ئایەتوڵڵا مەردۆخ کوردستانی]] * [[موسەننا ئەمین]] * [[مامۆستا ناسر سوبحانی]] * [[نوری عەلی ئیلاھی]] * [[حاجی نیعمەتولڵا]] * [[شا نیعمەتوڵڵای وەلی]] * [[یەحیا کوڕی شەرەف (نەواوی)]] * [[وشیار ئیسماعیل مستەفا]] * [[پیریۆنس]] {{Div col end}} == سەرکردە و سیاسەتوانەکان == {{Div col|colwidth=10em}} * [[ڕەند مەریوانی]] (kfm logo svg (1)) * [[ئاسۆ گەڵاڵی]] * [[ئامینە کاکەباوە]] * [[ئەحمەد بەرزنجی]] * [[ئەحمەد تورک]] * [[ئەحمەد موفتیزادە]] * [[ئیبراھیم حەسەکی]] * [[ئیبراھیم عەزیزی]] * [[ئیحسان نووری پاشا]] * [[ئیدریس بارزانی]] * [[بەرھەم ساڵح|بەرھەم ئەحمەد ساڵح]] * [[بەھائەدین ئەدەب]] * [[بیژەن نامدار زەنگەنە]] * [[جەلال تاڵەبانی]] * [[جەوھەر نامیق|جەوھەر نامیق سالم]] * [[حوسنی زەعیم]] * [[حەسەن ڕەحمان پەنا]] * [[خالید بەکداش]] * [[خان ئەحمەد خان]] * [[خانی لەپ زێڕین]] * [[ڕەئوف بەگ مستەفا بەگ]] * [[ڕەحیم ڕۆستەمی]] * [[ڕەمزی نافع]] * [[ڕۆژ نووری شاوەیس]] * [[ڕۆیا تلوعی]] * [[زەینەب جلالیان]] * [[سادق شەرەفکەندی]] * [[سدیق کەمانگەر|سەدیق کەمانگەر]] * [[سمکۆ|سمکۆی شکاک]] * [[سەلاحەدین بەھائەدین|سەلاحەدین محمد بەھائەدین سادق]] * [[سەلاحەدین دەمیرتاش]] * [[سەلاحەدینی ئەییووبی]] * [[سەیفەدین خان ئەردەڵان]] * [[سوورەیا سەراجەدینی]] * [[شا ئیسماعیل سەفەوی]] * [[شێخ ڕەزا]] * [[شێخ سەعید|شێخ سەعیدی پیران]] * [[شێخ مەحموودی حەفید]] * [[شێرزاد حافز]] * [[عفەت قازی]] * [[عەبدولا ڕەمەزان زادە]] * [[عەبدولباست سەیدا]] * [[عەبدولڕەحمان قاسملوو]] * [[عەبدولسەلام بارزانی|شێخ عەبدولسەلام بارزانی]] * [[عەبدولکەریم قاسم]] * [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]] * [[عەلی باپیر]] * [[عوسمان ئۆجەلان]] * [[عوسمان بایدمیر]] * [[عیسمەت ئینۆنۆ]] * [[عیماد ئەحمەد]] * [[فەرزاد کەمانگەر]] * [[فەرزەندە بەگ]] * [[فوئاد مستەفاسوڵتانی]] * [[قادر عەزیز]] * [[قازی محەممەد]] * [[قوباد تاڵەبانی]] * [[کامەران ھیدایەتی]] * [[کەریم خانی زەند]] * [[کەریم سنجایی]] * [[کەریم محەممەد زادە]] * [[کۆسرەت ڕەسووڵ عەلی]] * [[گلمراد مرادی]] * [[لەیلا زنا]] * [[لەیلا قاسم]] * [[مادیگ]] * [[محەممەد تۆفیق ڕەحیم]] * [[محەممەد حوسێن کەریمی]] * [[محەممەد ڕەزا ڕەحیمی]] * [[محەممەد سەدیق کەبودوند]] * [[محەممەد فەرەج]] * [[محەممەدی حاجی مەحموود]] * [[مستەفا ھیجری]] * [[مەحموود عوسمان]] * [[مەسروور بارزانی]] * [[مەسعوود بارزانی]] * [[مەشعەل تەمۆ]] * [[مەلا کرێکار]] * [[مەلا مستەفا بارزانی]]<ref>پەرتووکی ناودارانی کورد</ref> * [[مەھدی زانا]] * [[موحمەد باقر قالیباف]] * [[موراد قەرەیلان]] * [[نازم زەھاوی]] * [[نەوشیروان مستەفا]] * [[نێچیرڤان بارزانی]] * [[ھۆشیار زێباری]] * [[ھۆمایون ئەردەڵان]] * [[ھێرۆ مستەفا]] * [[بەھادین نووری]] * [[هەڤەخشترە]] * [[دیاکۆ]] * [[شاپوری یەکەم]] * [[پاشای گەورە]] * [[مەزڵوم عەبدی]] * [[ئیبراهیم خانی دەلۆ]] * [[ئەردەشێر بابەکان]] * [[ئیبراهیم پاشای بابان]] * [[ئەنووشەڕەوان]] * [[هەڵۆ خان]] * [[ئامانوڵڵا خان]]{{Div col end}} == دەرھێنەر و ئەکتەران == {{Div col|colwidth=11em}}• [[جەوھەر باپیر]] * [[سەفوەت جەڕاح]] * [[ئەحمەد سالار]] * [[مەکی عەبدوڵڵا]] * [[ھونەر سەلیم]] * [[ھشام زەمان]] * [[جەلیل زەنگەنە]] * [[حوسێن میسری]] * [[ناسر حەسەن]] * [[ماھیر حەسەن]] * [[محەممەد وریا]] * [[شەمۆ|ئەیام ئەکرەم]] * [[شوان عەتووف|شوان عەتوف]] * [[جەلال بەیار]] * [[جەلیل یابە]] * [[سەلام کۆیی]] * [[ئیبراھیم حەکیم]] * [[ئەیام ئەکرەم]] * [[ئیبراھیم سەعیدی]] * [[پووران درەخشەندە]] * [[بێھرووز غەریبپوور|بەھرۆز غەریبپوور]] * [[بەھمەن قوبادی]] * [[جەمیل ڕۆستەمی]] * [[شەھرام عەلیدی]] * [[قوتبەدین سادقی]] * [[نزار سەلامی]] * [[بەدیعە دارتاش]]{{Div col end}} === شێوەکاران === {{Div col|colwidth=10em}} * [[محەممەد عارف]] * [[ئازاد شەوقی]] * [[دارا محەممەد عەلی]] * [[دارە حەمە سەعید]] * [[سلێمان شاکر]] * [[وەلید ستی]] * [[ئازاد نانەکەلی]] * [[ئسماعیل خەیات]] * [[مدحەت کاکەیی]] * [[ھاوکار ڕسکن]] * [[ڕافد جەراح]] * [[نامیق]] * [[حەمید جەمال]] * [[قەرەنی جەمیل]] * [[مالڤا]] * [[بەرھەم حەجۆ]] * [[شوان کەمال]] {{Div col end}} == وەرزشوانان == {{Div col|colwidth=10em}} * [[محەممەد ئەوراز]] * [[ئارام خەلیلی]] * [[زیائەدین نیکنەفس]] * [[بیژەن زولفەقارنەسەب]] * [[کیانۆش ڕۆستەمی]] * [[یووسف قادریان]] * [[عەبدوڵڵا چەمەن گوڵی]] * [[سامان تەھماسبی]] * [[کاوە ڕزایی]] * [[وریا غەفوری]] * [[سیامەند ڕەحمان]] * [[محەممەد نووری]] * [[ھاوار مەلا محەممەد]] * [[ھەڵگورد مەلا محەممەد]] * [[سەرھەنگ موحسین]] * [[ژیلوان حەمەد]] {{Div col end}} == ئەوانی تر == {{Div col|colwidth=10em}} * [[فەیروز شا زرین کەلا]] * [[بیبی فاتیما]] * [[مۆشێ بارزانی|مۆشە بارزانی]] * [[یوسف شێلۆخ]] * [[ئاسیاناس بارزانی]] * [[فەرەیدوون بەگلەری|فرەیدوون بەگلەری]] (شوێنەوارناس) * [[تەمور خالید]] (وەرگێڕ و ڕۆژنامەنووس) * [[ڕزگار محەممەد ئەمین]] (١٩٥٨-)، دادوەر لە دادگاییکردنی سەددام حوسەین. * [[خەلیل زەھاوی]] (خۆشنووس) {{Div col end}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} پەڕتووکی ناودارانی کورد نووسینی میر بەسڕی وەرگێڕانی لە عەرەبییەوە عەبدول خالق عەلائەدین. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان}} [[پۆل:کورد]] ilotpih61m0ja9h5roy84c2nvx7wgap 1575046 1575045 2026-04-13T17:18:18Z ڕەندمەریوانی 73644 1575046 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ئەمەی خوارەوە لیستی کۆمەڵێک خەڵکی ناسراو و ناوداری کوردە. == شاعیر و نووسەران ڕۆژنامەنووس و گەڕۆکەکان == {{Div col|colwidth=10em}} * [[ئەحمەد موفتیزادە]] * [[ئاسۆس ھەردی]] * [[ئەمەل سەعید کوردە]] * [[ئەبووحەنیفە دینەوەری|ئەبووحەنیفەی دینەوەری]] * [[ئەحمەد قازی]] * [[ئەحمەد ھەردی]] * [[ئەمیر حەسەن پوور]] * [[ئیبراھیم ئەحمەد]] * [[ئیبن حاج]] * [[ئیبن سەڵاحی شارەزووری]] * [[بابا تاھیری ھەمەدانی]] * [[باڵووڵ مایی]] * [[بەختیار سەجادی]] * [[بەختیار عەلی]] * [[بەدیع و زەمان ھەمەدانی]] * [[پەرویز جیھانی]] * [[پیرەمێرد]] * [[تالب دەرباز]] * [[تۆفیق وەھبی]] * [[جان کورد]] * [[جگەرخوێن]] * [[جەلادەت عالی بەدرخان|جەلادەت عەلی بەدرخان]] * [[جەلال بەرزنجی]] * [[جەلال دەباغ]] * [[جەمال نەبەز]] * [[چۆمان ھەردی]] * [[حاجی قادری کۆیی]] * [[حەقیقی]] * [[حەمید حەسەنی]] * [[حوسێن خالقی]] * [[خانای قوبادی]] * [[خەلیل دھۆکی]] * [[خەمین]] * [[دڵدار]] * [[ڕەئوف حەسەن]] * [[ڕەحیم موعینی کرماشانی]] * [[ڕەفیق حیلمی]] * [[ڕەقەفیق سابیر]] * [[زاری]] * [[زەردەشت حاجۆ]] * [[ژیلا حوسێنی]] * [[سارا شامسواری]] * [[سەردەشت عوسمان]] * [[سەی یاقۆ]] * [[مامۆستا سەید ئەحمەد پێنجوێنی]] * [[سەید کامیل ئیمامی]] * [[سەید قادر ھیدایەتی]] * [[سوارە ئیلخانیزادە]] * [[سۆران مامە حەمە]] * [[سۆفی ڕەشید]] * [[شارەزووری]] * [[شەرەفخانی بەدلیسی]] * [[شەماڵ ئاکرەیی]] * [[شەھابەدین یەحیا سەھروردی]] * [[شێخ ڕەزای تاڵەبانی]] * [[شێرکۆ بێکەس]] * [[عەباس والی]] * [[عەبدولحەمید حیرەت سەجادی]] * [[عەبدوڵڵا پەشێو]] * [[گۆران|عەبدوڵڵا گۆران]] * [[عەتا نەھایی]] * [[عەرەب شەمۆ|عەرەبی شەمۆ]] * [[عەلائەدین سەججادی]] * [[عەلی حەریری]] * [[عوسمان سەبری|ئۆسمان سەبری]] * [[عیرفان قانیفەرد]] * [[مامۆستا مەلا غەریب پێنجوێنی]] * [[فەرھاد پیرباڵ]] * [[فەقێ تەیران]] * [[فەواز حوسێن]] * [[قەدریجان]] * [[کچە کورد (شاعیر)]] * [[کەریم حیسامی]] * [[کەژاڵ ئەحمەد]] * [[گلمراد مرادی]] (بە فارسی و کوردی) * [[گەشتیار غەریب]] * [[لەتیف ھەڵمەت]] * [[مزەفەر پارتوماە]] * [[مستەفا بێسارانی]] * [[مەحوی]] * [[مەریوان وریا قانع]] * [[مەستوورە ئەردەڵان]] * [[مەلا پەرێشان]] * [[مەلای جزیری]] * [[مەلەک جان نیعمەتی]] * [[مەھا حەسەن]] * [[مەھاباد قەرەداغی]] ٭ [[فوئاد قەرەداغی]] * [[مەولەوی]] * [[محەممەد قازی]] * [[میسباحودین ئەدەب]] * [[میران ئەبراھام]] * [[مامۆستا ناسر سوبحانی]] * [[ناسر سینا]] * [[نالی]] * [[ناڵبەند]] * [[نەجیبە ئەحمەد]] * [[نوری بەرزنجی]] * [[نیزامیی گەنجەوی]] * [[ھاشم ئەحمەد زادە]] * [[دکتور ھاشم شیرازی]] * [[ھەژار]] * [[ھیمداد شاھین]] * [[ھێمن]] * [[وەفایی]] {{Div col end}} == ناودارەکان == {{Div col|colwidth=10em}}* [[ئەردەشێر بابەکان]] * [[ئەبوو فیدا]] * [[ئەبولھیجای ھەزەبانێ]] * [[مەلا سەید ئەحمەد عەبدولوەھاب پێنجوێنی]] * [[ئەلجەزەری]] * [[ئیبن ئادەم]] * [[ئیبن ئەسیر]] * [[ئیبن تەیمیە]] * [[ئیبن خەلەکان]] * [[ئیبن سەڵاح شارەزووری]] * [[مەلا ئیدریسی بەدلیسی]] * [[ئیسیۆس ئامێدی]] * [[برایم کوردی گۆرانی شارەزووری]] * [[بەھائەدین ئیبن شەداد]] * [[جەزیری]] * [[خالید ڕەشۆ]] * [[خدر (خضر)]] * [[مەلای خەتێ]] * [[ڕۆستەم کەریم سەعید]] * [[زولقەڕنەین]] * [[سەعد ئیسکەندەر]] * [[سوڵتان سەھاک]] * [[سێرجیۆس سەریکانی]] * [[شەمسەدین شارەزووری]] * [[سەڵاحەددینی ئەییووبی]] * [[پ.د. عەلی محێدین قەرەداغی]] * [[فەرھاد پیرباڵ]] * [[فەرھاد شاکەلی]] * [[فەقێ عیسای ھاکاری]] * [[مەلا فەندی]] * [[قازی محەممەد]] * [[هەڤەخشترە|کەیخوسرەو]] * [[کەریم یاسین]] * [[مارف خەزنەدار]] * [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] * [[مێھرداد ئیزەدی]] * [[مەحموودی بایەزیدی]] * [[د. موسەننا ئەمین]] * [[میھرانی کوڕی مەنسووڕ]] * [[نفرتیتی]] * [[یۆنا سابار]] {{Div col end}} == مۆسیقییەکان == {{Div col|colwidth=10em}} * [[ئاراس فاتیح]] * [[ئاراس محەممەد]] * [[ئارام شەیدا]] * [[ئارام تیگران]] * [[ئارتێش]] * [[ئازاد (ڕاپەر)|ئازاد]] * [[ئازاد خانەقینی]] * [[ئازاد غەفوری]] * [[ئاسۆ مەحموود]] * [[ئاسۆ]] * [[ئاڤان جەمال]] * [[ئاکۆ ڕانیەیی]] * [[ئالان جەمال]] * [[ئالان عومەر]] * [[ئاڵا عومەر]] * [[ئامانج (گوند)|ئامانج]] * [[ئاوات بۆکانی]] * [[ئایشە شان]] * [[ئاینور دۆغان]] * [[ئسلام زاخۆیی]] * [[ئەحمەد بەرزنجی]] * [[ئەحمەد بێکەس]] * [[ئەحمەد حەیران]] * [[ئەحمەد شەماڵ]] * [[ئەحمەد کایا]] * [[ئەحمەد کەریم]] * [[ئەحمەد نازدار]] * [[ئەدنان پاوەیی]] * [[ئەردەشیر کامکار]] * [[ئەردەڵان بەکر]] * [[ئەردەوان زاخۆیی]] * [[ئەردەوان کامکار]] * [[ئەرژەنگ کامکار]] * [[ئەرسەلان کامکار]] * [[ئەژدەر وەھبی]] * [[ئەسرین سەفەری]] * [[ئەمەل سەعید]] * [[ئەمیر حەسەن]] * [[ئەیاد حوسێن]] * [[ئەیاز زاخۆیی]] * [[ئەینور]] * [[ئەیووب عەلی]] * [[ئومێد لوتفی]] * [[ئیبراھیم تاتلیسس]] * [[ئیبراھیم خەیات]] * [[ئیبراھیم خوەشنەوا]] * [[ئیبراھیم مەوسڵی]] * [[ئیحسان زیرەک]] * [[ئیرج ڕەحمانپووڕ]] * [[ئیسحاق مووسڵی]] * [[ئیسماعیل ئیبراھیم]] * [[ئیسماعیل پیرخدری]] * [[ئیسماعیل سابووری]] * [[ئیسماعیل ماملێ]] * [[ئیسماعیل مەسقەتی]] * [[ئیڤان]] * [[بابک دادگر]] * [[باخان (گۆرانیبێژ)|باخان]] * [[بارام سەعید]] * [[باست حەمە غەریب]] * [[بانە شیروان]] * [[بڵند ئیبراھیم]] * [[بڵند ساڵح]] * [[بڵند]] * [[برایانی زێ زێ]] * [[بەختیار بەکر]] * [[بەختیار ساڵح]] * [[بەرزان وەھاب]] * [[بەرھەم حەسەن]] * [[بەژدار واحید]] * [[بەژدار]] * [[بەکر عەلی]] * [[بەڵێن خالید]] * [[بەھار موڤەحید بەشیری]] * [[بەھجەت یەحیا]] * [[بەھزاد سالاری]] * [[بورھان مەجید]] * [[بیژەن کامکار]] * [[بیلال کەیوانی]] * [[پرشنگ (گۆرانیبێژ)|پرشنگ]] * [[پەرواز حوسێن]] * [[پەروین نەمازی]] * [[پەشەنگ کامکار]] * [[پەیمان عومەر]] * [[پەیوەند جاف]] * [[تارا جاف]] * [[تارا ڕەسوڵ]] * [[تارا مامێدۆڤا]] * [[تاھموورس پورنازری]] * [[تایگەر (ڕاپەر)|تایگەر]] * [[تایەر تۆفیق]] * [[تەحسین تەھا]] * [[جەبار حەسەن]] * [[جەلال سەعید]] * [[جەلال نەسیری]] * [[جەمال موفتی]] * [[جەمشید]] * [[جوان حاجۆ]] * [[جێگر میدیا]] * [[چنار (گۆرانیبێژ)|چنار]] * [[چۆپی فەتاح]] * [[چۆمان ڕەشید]] * [[حافز نازری]] * [[حوسێن شەریفی]] * [[حەسەن دەرزی]] * [[حەسەن زیرەک]] * [[حەسەن غەفور]] * [[حەسەن ھەیاس]] * [[حەکیم سەفکان]] * [[حەمە جەزا]] * [[حەمە قوتو]] * [[حەمەی نێرگز]] * [[حەمید حەمیدی]] * [[حەمید عوسمان]] * [[حوسێن ئەلبورزی]] * [[حیشمەتوڵڵا لوڕنەژاد]] * [[خالید ڕامبۆ]] * [[خالید ڕەشید]] * [[خەلیل خەمگین]] * [[خەلیل سەدیقی]] * [[خەلیل شەکرالی]] * [[خەلیل وەندی]] * [[خەندە عەبدوڵڵا]] * [[خوداداد عەلی]] * [[خولە دۆم]] * [[خێرۆ عەبباس]] * [[دارین زانیار]] * [[دانا جەمال]] * [[دانا عەبدولجەبار]] * [[دانا غەنی]] * [[دانا مستەفا]] * [[دانیا (گۆرانیبێژ)|دانیا]] * [[دلبەھار دەمرباگ]] * [[دلێر (گۆرانیبێژ)|دلێر]] * [[دڵخۆش (گۆرانیبێژ)|دڵخۆش]] * [[دڵشاد سەعید]] * [[دڵنیا ڕەزازی]] * [[دڵنیا قەرەداغی]] * [[دەشتی خالید]] * [[دەشتی کەلھوری]] * [[دەشنێ موراد]] * [[دواڕۆژ (گۆرانیبێژ)|دواڕۆژ]] * [[دیار (گۆرانیبێژ)|دیار]] * [[دیاری قەرەداغی]] * [[دینا]] * [[ڕاحلە بەرزگەری]] * [[ڕەزا سەقایی]] * [[ڕەسوول بێزار گەردی]] * [[ڕەشید فەیزنژاد]] * [[ڕەفیق چالاک]] * [[ڕەوا جەمال]] * [[ڕەوەند ساڵح]] * [[ڕوکنەدین موختاری]] * [[ڕووزبێھ]] * [[ڕۆژ کەریم]] * [[ڕۆژان (گۆرانیبێژ)|ڕۆژان]] * [[ڕۆژدا]] * [[ڕۆژین]] * [[ڕێکەوت عومەر]] * [[زارا (گۆرانیبێژ)|زارا]] * [[زارا (گۆرانیبێژی تورکی)]] * [[زارا (گۆرانیبێژی ڕووسی)]] * [[زامبیە]] * [[زانا (گۆرانیبێژ)|زانا]] * [[زانا وەلید پوور]] * [[زاھید ھەورامی]] * [[زاھیر جەلال]] * [[زەردەشت کەمال]] * [[زەڕیاب]] * [[زەکەریا عەبدوڵڵا]] * [[زەکەریا یووسفی]] * [[زۆیا (گۆرانیبێژ)|زۆیا]] * [[زیاد ئەسعەد]] * [[ژاڵە (گۆرانیبێژ)|ژاڵە]] * [[ژیلیا]] * [[سابیر کوردستانی]] * [[سارەنگ سەیفیزادە]] * [[سالار سەلمان]] * [[سالار عەزیز]] * [[سالار مەحموود]] * [[سامان عومەر]] * [[سپێدە (گۆرانیبێژ)|سپێدە]] * [[سدیق تەعریف]] * [[سڵاح مەجید]] * [[ئیسماعیل سەردەشتی]] * [[سەبا کامکار]] * [[سەحەر زیبایی]] * [[سەرکەوت سەعید]] * [[سەرکەوت قوربانی]] * [[سەعدوڵڵا نەسیری]] * [[سەعەد فەیلی]] * [[سەعید فەرەجپووری]] * [[سەعید گاباری]] * [[سەفیەدین ئورمەوی]] * [[سەڵاح داودە]] * [[سەڵاح ڕەشید]] * [[سەنا بەرزنجی]] * [[سەوسەن]] * [[سەید خەلیل عالینەژاد]] * [[سەید عەلی ئەسغەر کوردستانی]] * [[سەید قوڵی کشاوەرز]] * [[سەید محەممەد سەفایی]] * [[سەید مێھرداد موشەعشەعی]] * [[سوارە محەممەد]] * [[سۆھراب پوورنازری]] * [[سیاوەش کامکار]] * [[سیرووس ئیمامی]] * [[سێوە]] * [[شاخەوان عەباسی]] * [[شاخەوان عەبدوڵڵا]] * [[شاخەوان ھەڵەبجەیی]] * [[شارام نازری]] * [[شارام نازری]] * [[شانیا]] * [[شڤان پەروەر]] * [[شەماڵ سائیب]] * [[شەماڵی عەبە ڕەش]] * [[شەھاب جەزایری]] * [[شەھابەی ھەولێرێ]] * [[شەھریبانا کوردی]] * [[شەھێن تاڵەبانی]] * [[شوانە]] * [[شیروان عەبدوڵڵا]] * [[شیلان عوسمان]] * [[شێرکۆ بێکەس]] * [[عادل خانەقینی]] * [[عادل دانیشوەری]] * [[عادل عەزیز]] * [[عادل نادری]] * [[عادل ھەورامی]] * [[عارەب عوسمان]] * [[عەباس ئەحمەد]] * [[عەباس کەمەندی]] * [[عەباس محەممەد]] * [[عەبدول قادر حەسەن]] * [[عەبدولقەھار زاخۆیی]] * [[عەبدوڵڵا حوسێن دۆستانی]] * [[عەبدۆ محەممەد]] * [[عەتاخانی سەعید مەنسوور]] * [[عەتا قەرەداغی]] * [[عەدنان کەریم]] * [[عەزیز سەلام]] * [[عەزیز شاھڕۆخ]] * [[عەزیز وەیسی]] * [[عەلائەدین باباشەھابی]] * [[عەلادین بابە شەھاب]] * [[عەلی ئەکبەر مورادی]] * [[عەلی ئەلبورزی]] * [[عەلی خەندان]] * [[عەلی سەرحەت باران]] * [[عەلی عابدی]] * [[عەلی مەردان]] * [[عەلینەزەر مەنووچێھری]] * [[عەینەدین]] * [[عوسمان عەبدوڵڵا]] * [[عوسمان ھەورامی]] * [[عوسمان وایەرمەن]] * [[عومەر خاکی]] * [[عیماد ڕەزا]] * [[فاتێ]] * [[فرمێسک (گۆرانیبێژ)|فرمێسک]] * [[فرەیدوون سەدیق]] * [[فەتانە وەلیدی]] * [[فەرھاد زیرەک]] * [[فەرھاد سەنگاوی]] * [[فوئاد ئەحمەد]] * [[قادر ئەسعەد]] * [[قادر ئەلیاسی]] * [[قادر دیلان]] * [[قادر کابان]] * [[قالەمەڕە|قادر عەبدوڵڵازادە]] * [[قەشەنگ کامکار]] * [[کاراپەتێ خاچۆ]] * [[کاروان عوسمان]] * [[کاروان نوری]] * [[کاروان ھەورامی]] * [[کامکاران]] * [[کامەران عومەر]] * [[کامەران مستەفا]] * [[کانی (گۆرانیبێژ)|کانی]] * [[کانی ھەڵەبجەیی]] * [[کریستاڵ (گۆرانیبێژ)|کریستاڵ]] * [[کەریم کابان]] * [[کەژاڵ ئادەمی]] * [[کەمال محەممەد]] * [[کەیخەسرەو پوورنازری]] * [[کەیھان کەڵھوڕ]] * [[کوردە (گۆرانیبێژ)|کوردە]] * [[کۆڕش عەزیزی]] * [[کیژان ئیبراھیم خەیات]] * [[گانی میرزۆ]] * [[گەنی میرزۆ]] * [[گەوھەر فەیزی]] * [[گەیلان (گۆرانیبێژ)|گەیلان]] * [[گۆران ئنزیبات]] * [[گۆران ساڵح]] * [[لەیلا فەریقی]] * [[لوقمان سەلیم]] * [[لۆکە زاھیر]] * [[ماجید]] * [[محەممەد (ڕاپەر)|محەممەد]] * [[محەممەد ئەحمەد ئەربیلی]] * [[محەممەد ڕەئوف کەرکووکی]] * [[محەممەد ساڵح دیلان]] * [[محەممەد شێخۆ]] * [[محەممەد عارف جزیری]] * [[محەممەد ماملێ]] * [[مریەم ئیبراھیم پوور]] * [[مریەم خان]] * [[مژدێن ساڵح]] * [[مشکۆ]] * [[مەحسون کرمزگویل]] * [[مەحموود کەرکووکی]] * [[مەحموود محەممەد]] * [[مەرزیە فەریقی]] * [[مەریوان سەفادین]] * [[مەڕوان حەمە خورشید]] * [[مەزھەر خالقی]] * [[مەھدی ڕەزا]] * [[موجتەبا میرزادە]] * [[موحسین چاوەشی]] * [[میرا عەلی|میرا]] * [[میران عەلی]] * [[میرزا جەواد قازی]] * [[میکایل]] * [[ناتالیا]] * [[نارین فەقێ]] * [[نازدار]] * [[نازە عەزیزی]] * [[ناسر ڕەزازی]] * [[ناسلی]] * [[نلیسا]] * [[نەجمەدەین غوڵامی]] * [[نەریمان بابان]] * [[نەریمان عومەر]] * [[نەسرین شێروان]] * [[نەوید زەردی|نەڤید زەردی]] * [[نەیریز کامکار]] * [[نوری باریکەیی]] * [[نوری گەرمیانی]] * [[نیان عەبدوڵڵا]] * [[نیزامەدین ئاریچ]] * [[نیلیسا]] * [[نینا جەمال]] * [[ھاشم نانەوازادەگان]] * [[ھالە سەیفیزادە]] * [[ھانا کامکار]] * [[ھانی موجتەھیدی|ھانی]] * [[ھاوتا ئەسعەد]] * [[ھڤال خانەقینی]] * [[ھەردی (ڕاپەر)|ھەردی]] * [[ھەردی سەڵاح]] * [[ھەژیر میھرئەفرووز]] * [[ھەڤال ئیبراھیم]] * [[ھەڵکەوت زاھیر]] * [[ھەڵوێست (گۆرانیبێژ)|ھەڵوێست]] * [[ھوشیار حەمەفەرەج]] * [[ھۆزان جانێ]] * [[ھۆزان دینۆ]] * [[ھۆشەنگ شگرف]] * [[ھۆشەنگ کامکار]] * [[ھۆمەر دزەیی]] * [[ھیدایەت قادری]] * [[ھێرش ھەورامی]] * [[ھێڤی]] * [[ھێلی لەڤ]] * [[ھێمن پێنجوێنی]] * [[ھێمن حوسێن]] * [[واران ئەحمەد]] * [[وەحید عەلی نەژاد]] * [[وەیسی محەممەد]] * [[یاسین نامیق]] * [[یەدوڵڵا ڕەحمانی]] * [[یەدوڵڵا محەممەدی]] * [[ییڵدیز تیلبە]] {{Div col end}} == ئایینییەکان == {{Div col|colwidth=10em}} * [[د. سەید ئەحمەد پێنجوێنی]] * [[د. ئەحمەد شافیعی]] * [[ئەحمەد موفتیزادە]] * [[ئیبن تەیمیە]] * [[ئیبن سەلاحی شارەزووری]] * [[جابانی کوردی]] * [[شێخ جونەید]] * [[شێخ حەیدەر]] * [[مەلای خەتێ]] * [[شێخ زاھید گەیلانی]]ق * [[سەعیدی کوردی (سەعید نوورسی)]] * [[سەفیەدین ئەردەبیلی]] * [[سەدرەدین موسا]] * [[پ.د. عەلی قەرەداغی]] * [[د. عومەر عەبدولعەزیز]] * [[مامۆستا مەلا غەریب پێنجوێنی]] * [[شێخ محەممەدی مەردۆخ|ئایەتوڵڵا مەردۆخ کوردستانی]] * [[موسەننا ئەمین]] * [[مامۆستا ناسر سوبحانی]] * [[نوری عەلی ئیلاھی]] * [[حاجی نیعمەتولڵا]] * [[شا نیعمەتوڵڵای وەلی]] * [[یەحیا کوڕی شەرەف (نەواوی)]] * [[وشیار ئیسماعیل مستەفا]] * [[پیریۆنس]] {{Div col end}} == سەرکردە و سیاسەتوانەکان == {{Div col|colwidth=10em}} * [[ڕەند مەریوانی]] * [[ئاسۆ گەڵاڵی]] * [[ئامینە کاکەباوە]] * [[ئەحمەد بەرزنجی]] * [[ئەحمەد تورک]] * [[ئەحمەد موفتیزادە]] * [[ئیبراھیم حەسەکی]] * [[ئیبراھیم عەزیزی]] * [[ئیحسان نووری پاشا]] * [[ئیدریس بارزانی]] * [[بەرھەم ساڵح|بەرھەم ئەحمەد ساڵح]] * [[بەھائەدین ئەدەب]] * [[بیژەن نامدار زەنگەنە]] * [[جەلال تاڵەبانی]] * [[جەوھەر نامیق|جەوھەر نامیق سالم]] * [[حوسنی زەعیم]] * [[حەسەن ڕەحمان پەنا]] * [[خالید بەکداش]] * [[خان ئەحمەد خان]] * [[خانی لەپ زێڕین]] * [[ڕەئوف بەگ مستەفا بەگ]] * [[ڕەحیم ڕۆستەمی]] * [[ڕەمزی نافع]] * [[ڕۆژ نووری شاوەیس]] * [[ڕۆیا تلوعی]] * [[زەینەب جلالیان]] * [[سادق شەرەفکەندی]] * [[سدیق کەمانگەر|سەدیق کەمانگەر]] * [[سمکۆ|سمکۆی شکاک]] * [[سەلاحەدین بەھائەدین|سەلاحەدین محمد بەھائەدین سادق]] * [[سەلاحەدین دەمیرتاش]] * [[سەلاحەدینی ئەییووبی]] * [[سەیفەدین خان ئەردەڵان]] * [[سوورەیا سەراجەدینی]] * [[شا ئیسماعیل سەفەوی]] * [[شێخ ڕەزا]] * [[شێخ سەعید|شێخ سەعیدی پیران]] * [[شێخ مەحموودی حەفید]] * [[شێرزاد حافز]] * [[عفەت قازی]] * [[عەبدولا ڕەمەزان زادە]] * [[عەبدولباست سەیدا]] * [[عەبدولڕەحمان قاسملوو]] * [[عەبدولسەلام بارزانی|شێخ عەبدولسەلام بارزانی]] * [[عەبدولکەریم قاسم]] * [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]] * [[عەلی باپیر]] * [[عوسمان ئۆجەلان]] * [[عوسمان بایدمیر]] * [[عیسمەت ئینۆنۆ]] * [[عیماد ئەحمەد]] * [[فەرزاد کەمانگەر]] * [[فەرزەندە بەگ]] * [[فوئاد مستەفاسوڵتانی]] * [[قادر عەزیز]] * [[قازی محەممەد]] * [[قوباد تاڵەبانی]] * [[کامەران ھیدایەتی]] * [[کەریم خانی زەند]] * [[کەریم سنجایی]] * [[کەریم محەممەد زادە]] * [[کۆسرەت ڕەسووڵ عەلی]] * [[گلمراد مرادی]] * [[لەیلا زنا]] * [[لەیلا قاسم]] * [[مادیگ]] * [[محەممەد تۆفیق ڕەحیم]] * [[محەممەد حوسێن کەریمی]] * [[محەممەد ڕەزا ڕەحیمی]] * [[محەممەد سەدیق کەبودوند]] * [[محەممەد فەرەج]] * [[محەممەدی حاجی مەحموود]] * [[مستەفا ھیجری]] * [[مەحموود عوسمان]] * [[مەسروور بارزانی]] * [[مەسعوود بارزانی]] * [[مەشعەل تەمۆ]] * [[مەلا کرێکار]] * [[مەلا مستەفا بارزانی]]<ref>پەرتووکی ناودارانی کورد</ref> * [[مەھدی زانا]] * [[موحمەد باقر قالیباف]] * [[موراد قەرەیلان]] * [[نازم زەھاوی]] * [[نەوشیروان مستەفا]] * [[نێچیرڤان بارزانی]] * [[ھۆشیار زێباری]] * [[ھۆمایون ئەردەڵان]] * [[ھێرۆ مستەفا]] * [[بەھادین نووری]] * [[هەڤەخشترە]] * [[دیاکۆ]] * [[شاپوری یەکەم]] * [[پاشای گەورە]] * [[مەزڵوم عەبدی]] * [[ئیبراهیم خانی دەلۆ]] * [[ئەردەشێر بابەکان]] * [[ئیبراهیم پاشای بابان]] * [[ئەنووشەڕەوان]] * [[هەڵۆ خان]] * [[ئامانوڵڵا خان]]{{Div col end}} == دەرھێنەر و ئەکتەران == {{Div col|colwidth=11em}}• [[جەوھەر باپیر]] * [[سەفوەت جەڕاح]] * [[ئەحمەد سالار]] * [[مەکی عەبدوڵڵا]] * [[ھونەر سەلیم]] * [[ھشام زەمان]] * [[جەلیل زەنگەنە]] * [[حوسێن میسری]] * [[ناسر حەسەن]] * [[ماھیر حەسەن]] * [[محەممەد وریا]] * [[شەمۆ|ئەیام ئەکرەم]] * [[شوان عەتووف|شوان عەتوف]] * [[جەلال بەیار]] * [[جەلیل یابە]] * [[سەلام کۆیی]] * [[ئیبراھیم حەکیم]] * [[ئەیام ئەکرەم]] * [[ئیبراھیم سەعیدی]] * [[پووران درەخشەندە]] * [[بێھرووز غەریبپوور|بەھرۆز غەریبپوور]] * [[بەھمەن قوبادی]] * [[جەمیل ڕۆستەمی]] * [[شەھرام عەلیدی]] * [[قوتبەدین سادقی]] * [[نزار سەلامی]] * [[بەدیعە دارتاش]]{{Div col end}} === شێوەکاران === {{Div col|colwidth=10em}} * [[محەممەد عارف]] * [[ئازاد شەوقی]] * [[دارا محەممەد عەلی]] * [[دارە حەمە سەعید]] * [[سلێمان شاکر]] * [[وەلید ستی]] * [[ئازاد نانەکەلی]] * [[ئسماعیل خەیات]] * [[مدحەت کاکەیی]] * [[ھاوکار ڕسکن]] * [[ڕافد جەراح]] * [[نامیق]] * [[حەمید جەمال]] * [[قەرەنی جەمیل]] * [[مالڤا]] * [[بەرھەم حەجۆ]] * [[شوان کەمال]] {{Div col end}} == وەرزشوانان == {{Div col|colwidth=10em}} * [[محەممەد ئەوراز]] * [[ئارام خەلیلی]] * [[زیائەدین نیکنەفس]] * [[بیژەن زولفەقارنەسەب]] * [[کیانۆش ڕۆستەمی]] * [[یووسف قادریان]] * [[عەبدوڵڵا چەمەن گوڵی]] * [[سامان تەھماسبی]] * [[کاوە ڕزایی]] * [[وریا غەفوری]] * [[سیامەند ڕەحمان]] * [[محەممەد نووری]] * [[ھاوار مەلا محەممەد]] * [[ھەڵگورد مەلا محەممەد]] * [[سەرھەنگ موحسین]] * [[ژیلوان حەمەد]] {{Div col end}} == ئەوانی تر == {{Div col|colwidth=10em}} * [[فەیروز شا زرین کەلا]] * [[بیبی فاتیما]] * [[مۆشێ بارزانی|مۆشە بارزانی]] * [[یوسف شێلۆخ]] * [[ئاسیاناس بارزانی]] * [[فەرەیدوون بەگلەری|فرەیدوون بەگلەری]] (شوێنەوارناس) * [[تەمور خالید]] (وەرگێڕ و ڕۆژنامەنووس) * [[ڕزگار محەممەد ئەمین]] (١٩٥٨-)، دادوەر لە دادگاییکردنی سەددام حوسەین. * [[خەلیل زەھاوی]] (خۆشنووس) {{Div col end}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} پەڕتووکی ناودارانی کورد نووسینی میر بەسڕی وەرگێڕانی لە عەرەبییەوە عەبدول خالق عەلائەدین. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان}} [[پۆل:کورد]] itjhn9bpqfledhcmfd18cnp5mbyj3y5 1575103 1575046 2026-04-14T07:10:12Z -Haryad 40333 پووچەڵکردنەوەی پێداچوونەوەی [[Special:Diff/1575013|1575013]] لە لایەن [[Special:Contributions/ڕەندمەریوانی|ڕەندمەریوانی]] ([[User talk:ڕەندمەریوانی|لێدوان]]) 1575103 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ئەمەی خوارەوە لیستی کۆمەڵێک خەڵکی ناسراو و ناوداری کوردە. == شاعیر و نووسەران ڕۆژنامەنووس و گەڕۆکەکان == {{Div col|colwidth=10em}} * [[ئەحمەد موفتیزادە]] * [[ئاسۆس ھەردی]] * [[ئەمەل سەعید کوردە]] * [[ئەبووحەنیفە دینەوەری|ئەبووحەنیفەی دینەوەری]] * [[ئەحمەد قازی]] * [[ئەحمەد ھەردی]] * [[ئەمیر حەسەن پوور]] * [[ئیبراھیم ئەحمەد]] * [[ئیبن حاج]] * [[ئیبن سەڵاحی شارەزووری]] * [[بابا تاھیری ھەمەدانی]] * [[باڵووڵ مایی]] * [[بەختیار سەجادی]] * [[بەختیار عەلی]] * [[بەدیع و زەمان ھەمەدانی]] * [[پەرویز جیھانی]] * [[پیرەمێرد]] * [[تالب دەرباز]] * [[تۆفیق وەھبی]] * [[جان کورد]] * [[جگەرخوێن]] * [[جەلادەت عالی بەدرخان|جەلادەت عەلی بەدرخان]] * [[جەلال بەرزنجی]] * [[جەلال دەباغ]] * [[جەمال نەبەز]] * [[چۆمان ھەردی]] * [[حاجی قادری کۆیی]] * [[حەقیقی]] * [[حەمید حەسەنی]] * [[حوسێن خالقی]] * [[خانای قوبادی]] * [[خەلیل دھۆکی]] * [[خەمین]] * [[دڵدار]] * [[ڕەئوف حەسەن]] * [[ڕەحیم موعینی کرماشانی]] * [[ڕەفیق حیلمی]] * [[ڕەقەفیق سابیر]] * [[زاری]] * [[زەردەشت حاجۆ]] * [[ژیلا حوسێنی]] * [[سارا شامسواری]] * [[سەردەشت عوسمان]] * [[سەی یاقۆ]] * [[مامۆستا سەید ئەحمەد پێنجوێنی]] * [[سەید کامیل ئیمامی]] * [[سەید قادر ھیدایەتی]] * [[سوارە ئیلخانیزادە]] * [[سۆران مامە حەمە]] * [[سۆفی ڕەشید]] * [[شارەزووری]] * [[شەرەفخانی بەدلیسی]] * [[شەماڵ ئاکرەیی]] * [[شەھابەدین یەحیا سەھروردی]] * [[شێخ ڕەزای تاڵەبانی]] * [[شێرکۆ بێکەس]] * [[عەباس والی]] * [[عەبدولحەمید حیرەت سەجادی]] * [[عەبدوڵڵا پەشێو]] * [[گۆران|عەبدوڵڵا گۆران]] * [[عەتا نەھایی]] * [[عەرەب شەمۆ|عەرەبی شەمۆ]] * [[عەلائەدین سەججادی]] * [[عەلی حەریری]] * [[عوسمان سەبری|ئۆسمان سەبری]] * [[عیرفان قانیفەرد]] * [[مامۆستا مەلا غەریب پێنجوێنی]] * [[فەرھاد پیرباڵ]] * [[فەقێ تەیران]] * [[فەواز حوسێن]] * [[قەدریجان]] * [[کچە کورد (شاعیر)]] * [[کەریم حیسامی]] * [[کەژاڵ ئەحمەد]] * [[گلمراد مرادی]] (بە فارسی و کوردی) * [[گەشتیار غەریب]] * [[لەتیف ھەڵمەت]] * [[مزەفەر پارتوماە]] * [[مستەفا بێسارانی]] * [[مەحوی]] * [[مەریوان وریا قانع]] * [[مەستوورە ئەردەڵان]] * [[مەلا پەرێشان]] * [[مەلای جزیری]] * [[مەلەک جان نیعمەتی]] * [[مەھا حەسەن]] * [[مەھاباد قەرەداغی]] ٭ [[فوئاد قەرەداغی]] * [[مەولەوی]] * [[محەممەد قازی]] * [[میسباحودین ئەدەب]] * [[میران ئەبراھام]] * [[مامۆستا ناسر سوبحانی]] * [[ناسر سینا]] * [[نالی]] * [[ناڵبەند]] * [[نەجیبە ئەحمەد]] * [[نوری بەرزنجی]] * [[نیزامیی گەنجەوی]] * [[ھاشم ئەحمەد زادە]] * [[دکتور ھاشم شیرازی]] * [[ھەژار]] * [[ھیمداد شاھین]] * [[ھێمن]] * [[وەفایی]] {{Div col end}} == ناودارەکان == {{Div col|colwidth=10em}}* [[ئەردەشێر بابەکان]] * [[ئەبوو فیدا]] * [[ئەبولھیجای ھەزەبانێ]] * [[مەلا سەید ئەحمەد عەبدولوەھاب پێنجوێنی]] * [[ئەلجەزەری]] * [[ئیبن ئادەم]] * [[ئیبن ئەسیر]] * [[ئیبن تەیمیە]] * [[ئیبن خەلەکان]] * [[ئیبن سەڵاح شارەزووری]] * [[مەلا ئیدریسی بەدلیسی]] * [[ئیسیۆس ئامێدی]] * [[برایم کوردی گۆرانی شارەزووری]] * [[بەھائەدین ئیبن شەداد]] * [[جەزیری]] * [[خالید ڕەشۆ]] * [[خدر (خضر)]] * [[مەلای خەتێ]] * [[ڕۆستەم کەریم سەعید]] * [[زولقەڕنەین]] * [[سەعد ئیسکەندەر]] * [[سوڵتان سەھاک]] * [[سێرجیۆس سەریکانی]] * [[شەمسەدین شارەزووری]] * [[سەڵاحەددینی ئەییووبی]] * [[پ.د. عەلی محێدین قەرەداغی]] * [[فەرھاد پیرباڵ]] * [[فەرھاد شاکەلی]] * [[فەقێ عیسای ھاکاری]] * [[مەلا فەندی]] * [[قازی محەممەد]] * [[هەڤەخشترە|کەیخوسرەو]] * [[کەریم یاسین]] * [[مارف خەزنەدار]] * [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] * [[مێھرداد ئیزەدی]] * [[مەحموودی بایەزیدی]] * [[د. موسەننا ئەمین]] * [[میھرانی کوڕی مەنسووڕ]] * [[نفرتیتی]] * [[یۆنا سابار]] {{Div col end}} == مۆسیقییەکان == {{Div col|colwidth=10em}} * [[ئاراس فاتیح]] * [[ئاراس محەممەد]] * [[ئارام شەیدا]] * [[ئارام تیگران]] * [[ئارتێش]] * [[ئازاد (ڕاپەر)|ئازاد]] * [[ئازاد خانەقینی]] * [[ئازاد غەفوری]] * [[ئاسۆ مەحموود]] * [[ئاسۆ]] * [[ئاڤان جەمال]] * [[ئاکۆ ڕانیەیی]] * [[ئالان جەمال]] * [[ئالان عومەر]] * [[ئاڵا عومەر]] * [[ئامانج (گوند)|ئامانج]] * [[ئاوات بۆکانی]] * [[ئایشە شان]] * [[ئاینور دۆغان]] * [[ئسلام زاخۆیی]] * [[ئەحمەد بەرزنجی]] * [[ئەحمەد بێکەس]] * [[ئەحمەد حەیران]] * [[ئەحمەد شەماڵ]] * [[ئەحمەد کایا]] * [[ئەحمەد کەریم]] * [[ئەحمەد نازدار]] * [[ئەدنان پاوەیی]] * [[ئەردەشیر کامکار]] * [[ئەردەڵان بەکر]] * [[ئەردەوان زاخۆیی]] * [[ئەردەوان کامکار]] * [[ئەرژەنگ کامکار]] * [[ئەرسەلان کامکار]] * [[ئەژدەر وەھبی]] * [[ئەسرین سەفەری]] * [[ئەمەل سەعید]] * [[ئەمیر حەسەن]] * [[ئەیاد حوسێن]] * [[ئەیاز زاخۆیی]] * [[ئەینور]] * [[ئەیووب عەلی]] * [[ئومێد لوتفی]] * [[ئیبراھیم تاتلیسس]] * [[ئیبراھیم خەیات]] * [[ئیبراھیم خوەشنەوا]] * [[ئیبراھیم مەوسڵی]] * [[ئیحسان زیرەک]] * [[ئیرج ڕەحمانپووڕ]] * [[ئیسحاق مووسڵی]] * [[ئیسماعیل ئیبراھیم]] * [[ئیسماعیل پیرخدری]] * [[ئیسماعیل سابووری]] * [[ئیسماعیل ماملێ]] * [[ئیسماعیل مەسقەتی]] * [[ئیڤان]] * [[بابک دادگر]] * [[باخان (گۆرانیبێژ)|باخان]] * [[بارام سەعید]] * [[باست حەمە غەریب]] * [[بانە شیروان]] * [[بڵند ئیبراھیم]] * [[بڵند ساڵح]] * [[بڵند]] * [[برایانی زێ زێ]] * [[بەختیار بەکر]] * [[بەختیار ساڵح]] * [[بەرزان وەھاب]] * [[بەرھەم حەسەن]] * [[بەژدار واحید]] * [[بەژدار]] * [[بەکر عەلی]] * [[بەڵێن خالید]] * [[بەھار موڤەحید بەشیری]] * [[بەھجەت یەحیا]] * [[بەھزاد سالاری]] * [[بورھان مەجید]] * [[بیژەن کامکار]] * [[بیلال کەیوانی]] * [[پرشنگ (گۆرانیبێژ)|پرشنگ]] * [[پەرواز حوسێن]] * [[پەروین نەمازی]] * [[پەشەنگ کامکار]] * [[پەیمان عومەر]] * [[پەیوەند جاف]] * [[تارا جاف]] * [[تارا ڕەسوڵ]] * [[تارا مامێدۆڤا]] * [[تاھموورس پورنازری]] * [[تایگەر (ڕاپەر)|تایگەر]] * [[تایەر تۆفیق]] * [[تەحسین تەھا]] * [[جەبار حەسەن]] * [[جەلال سەعید]] * [[جەلال نەسیری]] * [[جەمال موفتی]] * [[جەمشید]] * [[جوان حاجۆ]] * [[جێگر میدیا]] * [[چنار (گۆرانیبێژ)|چنار]] * [[چۆپی فەتاح]] * [[چۆمان ڕەشید]] * [[حافز نازری]] * [[حوسێن شەریفی]] * [[حەسەن دەرزی]] * [[حەسەن زیرەک]] * [[حەسەن غەفور]] * [[حەسەن ھەیاس]] * [[حەکیم سەفکان]] * [[حەمە جەزا]] * [[حەمە قوتو]] * [[حەمەی نێرگز]] * [[حەمید حەمیدی]] * [[حەمید عوسمان]] * [[حوسێن ئەلبورزی]] * [[حیشمەتوڵڵا لوڕنەژاد]] * [[خالید ڕامبۆ]] * [[خالید ڕەشید]] * [[خەلیل خەمگین]] * [[خەلیل سەدیقی]] * [[خەلیل شەکرالی]] * [[خەلیل وەندی]] * [[خەندە عەبدوڵڵا]] * [[خوداداد عەلی]] * [[خولە دۆم]] * [[خێرۆ عەبباس]] * [[دارین زانیار]] * [[دانا جەمال]] * [[دانا عەبدولجەبار]] * [[دانا غەنی]] * [[دانا مستەفا]] * [[دانیا (گۆرانیبێژ)|دانیا]] * [[دلبەھار دەمرباگ]] * [[دلێر (گۆرانیبێژ)|دلێر]] * [[دڵخۆش (گۆرانیبێژ)|دڵخۆش]] * [[دڵشاد سەعید]] * [[دڵنیا ڕەزازی]] * [[دڵنیا قەرەداغی]] * [[دەشتی خالید]] * [[دەشتی کەلھوری]] * [[دەشنێ موراد]] * [[دواڕۆژ (گۆرانیبێژ)|دواڕۆژ]] * [[دیار (گۆرانیبێژ)|دیار]] * [[دیاری قەرەداغی]] * [[دینا]] * [[ڕاحلە بەرزگەری]] * [[ڕەزا سەقایی]] * [[ڕەسوول بێزار گەردی]] * [[ڕەشید فەیزنژاد]] * [[ڕەفیق چالاک]] * [[ڕەوا جەمال]] * [[ڕەوەند ساڵح]] * [[ڕوکنەدین موختاری]] * [[ڕووزبێھ]] * [[ڕۆژ کەریم]] * [[ڕۆژان (گۆرانیبێژ)|ڕۆژان]] * [[ڕۆژدا]] * [[ڕۆژین]] * [[ڕێکەوت عومەر]] * [[زارا (گۆرانیبێژ)|زارا]] * [[زارا (گۆرانیبێژی تورکی)]] * [[زارا (گۆرانیبێژی ڕووسی)]] * [[زامبیە]] * [[زانا (گۆرانیبێژ)|زانا]] * [[زانا وەلید پوور]] * [[زاھید ھەورامی]] * [[زاھیر جەلال]] * [[زەردەشت کەمال]] * [[زەڕیاب]] * [[زەکەریا عەبدوڵڵا]] * [[زەکەریا یووسفی]] * [[زۆیا (گۆرانیبێژ)|زۆیا]] * [[زیاد ئەسعەد]] * [[ژاڵە (گۆرانیبێژ)|ژاڵە]] * [[ژیلیا]] * [[سابیر کوردستانی]] * [[سارەنگ سەیفیزادە]] * [[سالار سەلمان]] * [[سالار عەزیز]] * [[سالار مەحموود]] * [[سامان عومەر]] * [[سپێدە (گۆرانیبێژ)|سپێدە]] * [[سدیق تەعریف]] * [[سڵاح مەجید]] * [[ئیسماعیل سەردەشتی]] * [[سەبا کامکار]] * [[سەحەر زیبایی]] * [[سەرکەوت سەعید]] * [[سەرکەوت قوربانی]] * [[سەعدوڵڵا نەسیری]] * [[سەعەد فەیلی]] * [[سەعید فەرەجپووری]] * [[سەعید گاباری]] * [[سەفیەدین ئورمەوی]] * [[سەڵاح داودە]] * [[سەڵاح ڕەشید]] * [[سەنا بەرزنجی]] * [[سەوسەن]] * [[سەید خەلیل عالینەژاد]] * [[سەید عەلی ئەسغەر کوردستانی]] * [[سەید قوڵی کشاوەرز]] * [[سەید محەممەد سەفایی]] * [[سەید مێھرداد موشەعشەعی]] * [[سوارە محەممەد]] * [[سۆھراب پوورنازری]] * [[سیاوەش کامکار]] * [[سیرووس ئیمامی]] * [[سێوە]] * [[شاخەوان عەباسی]] * [[شاخەوان عەبدوڵڵا]] * [[شاخەوان ھەڵەبجەیی]] * [[شارام نازری]] * [[شارام نازری]] * [[شانیا]] * [[شڤان پەروەر]] * [[شەماڵ سائیب]] * [[شەماڵی عەبە ڕەش]] * [[شەھاب جەزایری]] * [[شەھابەی ھەولێرێ]] * [[شەھریبانا کوردی]] * [[شەھێن تاڵەبانی]] * [[شوانە]] * [[شیروان عەبدوڵڵا]] * [[شیلان عوسمان]] * [[شێرکۆ بێکەس]] * [[عادل خانەقینی]] * [[عادل دانیشوەری]] * [[عادل عەزیز]] * [[عادل نادری]] * [[عادل ھەورامی]] * [[عارەب عوسمان]] * [[عەباس ئەحمەد]] * [[عەباس کەمەندی]] * [[عەباس محەممەد]] * [[عەبدول قادر حەسەن]] * [[عەبدولقەھار زاخۆیی]] * [[عەبدوڵڵا حوسێن دۆستانی]] * [[عەبدۆ محەممەد]] * [[عەتاخانی سەعید مەنسوور]] * [[عەتا قەرەداغی]] * [[عەدنان کەریم]] * [[عەزیز سەلام]] * [[عەزیز شاھڕۆخ]] * [[عەزیز وەیسی]] * [[عەلائەدین باباشەھابی]] * [[عەلادین بابە شەھاب]] * [[عەلی ئەکبەر مورادی]] * [[عەلی ئەلبورزی]] * [[عەلی خەندان]] * [[عەلی سەرحەت باران]] * [[عەلی عابدی]] * [[عەلی مەردان]] * [[عەلینەزەر مەنووچێھری]] * [[عەینەدین]] * [[عوسمان عەبدوڵڵا]] * [[عوسمان ھەورامی]] * [[عوسمان وایەرمەن]] * [[عومەر خاکی]] * [[عیماد ڕەزا]] * [[فاتێ]] * [[فرمێسک (گۆرانیبێژ)|فرمێسک]] * [[فرەیدوون سەدیق]] * [[فەتانە وەلیدی]] * [[فەرھاد زیرەک]] * [[فەرھاد سەنگاوی]] * [[فوئاد ئەحمەد]] * [[قادر ئەسعەد]] * [[قادر ئەلیاسی]] * [[قادر دیلان]] * [[قادر کابان]] * [[قالەمەڕە|قادر عەبدوڵڵازادە]] * [[قەشەنگ کامکار]] * [[کاراپەتێ خاچۆ]] * [[کاروان عوسمان]] * [[کاروان نوری]] * [[کاروان ھەورامی]] * [[کامکاران]] * [[کامەران عومەر]] * [[کامەران مستەفا]] * [[کانی (گۆرانیبێژ)|کانی]] * [[کانی ھەڵەبجەیی]] * [[کریستاڵ (گۆرانیبێژ)|کریستاڵ]] * [[کەریم کابان]] * [[کەژاڵ ئادەمی]] * [[کەمال محەممەد]] * [[کەیخەسرەو پوورنازری]] * [[کەیھان کەڵھوڕ]] * [[کوردە (گۆرانیبێژ)|کوردە]] * [[کۆڕش عەزیزی]] * [[کیژان ئیبراھیم خەیات]] * [[گانی میرزۆ]] * [[گەنی میرزۆ]] * [[گەوھەر فەیزی]] * [[گەیلان (گۆرانیبێژ)|گەیلان]] * [[گۆران ئنزیبات]] * [[گۆران ساڵح]] * [[لەیلا فەریقی]] * [[لوقمان سەلیم]] * [[لۆکە زاھیر]] * [[ماجید]] * [[محەممەد (ڕاپەر)|محەممەد]] * [[محەممەد ئەحمەد ئەربیلی]] * [[محەممەد ڕەئوف کەرکووکی]] * [[محەممەد ساڵح دیلان]] * [[محەممەد شێخۆ]] * [[محەممەد عارف جزیری]] * [[محەممەد ماملێ]] * [[مریەم ئیبراھیم پوور]] * [[مریەم خان]] * [[مژدێن ساڵح]] * [[مشکۆ]] * [[مەحسون کرمزگویل]] * [[مەحموود کەرکووکی]] * [[مەحموود محەممەد]] * [[مەرزیە فەریقی]] * [[مەریوان سەفادین]] * [[مەڕوان حەمە خورشید]] * [[مەزھەر خالقی]] * [[مەھدی ڕەزا]] * [[موجتەبا میرزادە]] * [[موحسین چاوەشی]] * [[میرا عەلی|میرا]] * [[میران عەلی]] * [[میرزا جەواد قازی]] * [[میکایل]] * [[ناتالیا]] * [[نارین فەقێ]] * [[نازدار]] * [[نازە عەزیزی]] * [[ناسر ڕەزازی]] * [[ناسلی]] * [[نلیسا]] * [[نەجمەدەین غوڵامی]] * [[نەریمان بابان]] * [[نەریمان عومەر]] * [[نەسرین شێروان]] * [[نەوید زەردی|نەڤید زەردی]] * [[نەیریز کامکار]] * [[نوری باریکەیی]] * [[نوری گەرمیانی]] * [[نیان عەبدوڵڵا]] * [[نیزامەدین ئاریچ]] * [[نیلیسا]] * [[نینا جەمال]] * [[ھاشم نانەوازادەگان]] * [[ھالە سەیفیزادە]] * [[ھانا کامکار]] * [[ھانی موجتەھیدی|ھانی]] * [[ھاوتا ئەسعەد]] * [[ھڤال خانەقینی]] * [[ھەردی (ڕاپەر)|ھەردی]] * [[ھەردی سەڵاح]] * [[ھەژیر میھرئەفرووز]] * [[ھەڤال ئیبراھیم]] * [[ھەڵکەوت زاھیر]] * [[ھەڵوێست (گۆرانیبێژ)|ھەڵوێست]] * [[ھوشیار حەمەفەرەج]] * [[ھۆزان جانێ]] * [[ھۆزان دینۆ]] * [[ھۆشەنگ شگرف]] * [[ھۆشەنگ کامکار]] * [[ھۆمەر دزەیی]] * [[ھیدایەت قادری]] * [[ھێرش ھەورامی]] * [[ھێڤی]] * [[ھێلی لەڤ]] * [[ھێمن پێنجوێنی]] * [[ھێمن حوسێن]] * [[واران ئەحمەد]] * [[وەحید عەلی نەژاد]] * [[وەیسی محەممەد]] * [[یاسین نامیق]] * [[یەدوڵڵا ڕەحمانی]] * [[یەدوڵڵا محەممەدی]] * [[ییڵدیز تیلبە]] {{Div col end}} == ئایینییەکان == {{Div col|colwidth=10em}} * [[د. سەید ئەحمەد پێنجوێنی]] * [[د. ئەحمەد شافیعی]] * [[ئەحمەد موفتیزادە]] * [[ئیبن تەیمیە]] * [[ئیبن سەلاحی شارەزووری]] * [[جابانی کوردی]] * [[شێخ جونەید]] * [[شێخ حەیدەر]] * [[مەلای خەتێ]] * [[شێخ زاھید گەیلانی]]ق * [[سەعیدی کوردی (سەعید نوورسی)]] * [[سەفیەدین ئەردەبیلی]] * [[سەدرەدین موسا]] * [[پ.د. عەلی قەرەداغی]] * [[د. عومەر عەبدولعەزیز]] * [[مامۆستا مەلا غەریب پێنجوێنی]] * [[شێخ محەممەدی مەردۆخ|ئایەتوڵڵا مەردۆخ کوردستانی]] * [[موسەننا ئەمین]] * [[مامۆستا ناسر سوبحانی]] * [[نوری عەلی ئیلاھی]] * [[حاجی نیعمەتولڵا]] * [[شا نیعمەتوڵڵای وەلی]] * [[یەحیا کوڕی شەرەف (نەواوی)]] * [[وشیار ئیسماعیل مستەفا]] * [[پیریۆنس]] {{Div col end}} == سەرکردە و سیاسەتوانەکان == {{Div col|colwidth=10em}} * [[ئاسۆ گەڵاڵی]] * [[ئامینە کاکەباوە]] * [[ئەحمەد بەرزنجی]] * [[ئەحمەد تورک]] * [[ئەحمەد موفتیزادە]] * [[ئیبراھیم حەسەکی]] * [[ئیبراھیم عەزیزی]] * [[ئیحسان نووری پاشا]] * [[ئیدریس بارزانی]] * [[بەرھەم ساڵح|بەرھەم ئەحمەد ساڵح]] * [[بەھائەدین ئەدەب]] * [[بیژەن نامدار زەنگەنە]] * [[جەلال تاڵەبانی]] * [[جەوھەر نامیق|جەوھەر نامیق سالم]] * [[حوسنی زەعیم]] * [[حەسەن ڕەحمان پەنا]] * [[خالید بەکداش]] * [[خان ئەحمەد خان]] * [[خانی لەپ زێڕین]] * [[ڕەئوف بەگ مستەفا بەگ]] * [[ڕەحیم ڕۆستەمی]] * [[ڕەمزی نافع]] * [[ڕۆژ نووری شاوەیس]] * [[ڕۆیا تلوعی]] * [[زەینەب جلالیان]] * [[سادق شەرەفکەندی]] * [[سدیق کەمانگەر|سەدیق کەمانگەر]] * [[سمکۆ|سمکۆی شکاک]] * [[سەلاحەدین بەھائەدین|سەلاحەدین محمد بەھائەدین سادق]] * [[سەلاحەدین دەمیرتاش]] * [[سەلاحەدینی ئەییووبی]] * [[سەیفەدین خان ئەردەڵان]] * [[سوورەیا سەراجەدینی]] * [[شا ئیسماعیل سەفەوی]] * [[شێخ ڕەزا]] * [[شێخ سەعید|شێخ سەعیدی پیران]] * [[شێخ مەحموودی حەفید]] * [[شێرزاد حافز]] * [[عفەت قازی]] * [[عەبدولا ڕەمەزان زادە]] * [[عەبدولباست سەیدا]] * [[عەبدولڕەحمان قاسملوو]] * [[عەبدولسەلام بارزانی|شێخ عەبدولسەلام بارزانی]] * [[عەبدولکەریم قاسم]] * [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]] * [[عەلی باپیر]] * [[عوسمان ئۆجەلان]] * [[عوسمان بایدمیر]] * [[عیسمەت ئینۆنۆ]] * [[عیماد ئەحمەد]] * [[فەرزاد کەمانگەر]] * [[فەرزەندە بەگ]] * [[فوئاد مستەفاسوڵتانی]] * [[قادر عەزیز]] * [[قازی محەممەد]] * [[قوباد تاڵەبانی]] * [[کامەران ھیدایەتی]] * [[کەریم خانی زەند]] * [[کەریم سنجایی]] * [[کەریم محەممەد زادە]] * [[کۆسرەت ڕەسووڵ عەلی]] * [[گلمراد مرادی]] * [[لەیلا زنا]] * [[لەیلا قاسم]] * [[مادیگ]] * [[محەممەد تۆفیق ڕەحیم]] * [[محەممەد حوسێن کەریمی]] * [[محەممەد ڕەزا ڕەحیمی]] * [[محەممەد سەدیق کەبودوند]] * [[محەممەد فەرەج]] * [[محەممەدی حاجی مەحموود]] * [[مستەفا ھیجری]] * [[مەحموود عوسمان]] * [[مەسروور بارزانی]] * [[مەسعوود بارزانی]] * [[مەشعەل تەمۆ]] * [[مەلا کرێکار]] * [[مەلا مستەفا بارزانی]]<ref>پەرتووکی ناودارانی کورد</ref> * [[مەھدی زانا]] * [[موحمەد باقر قالیباف]] * [[موراد قەرەیلان]] * [[نازم زەھاوی]] * [[نەوشیروان مستەفا]] * [[نێچیرڤان بارزانی]] * [[ھۆشیار زێباری]] * [[ھۆمایون ئەردەڵان]] * [[ھێرۆ مستەفا]] * [[بەھادین نووری]] * [[هەڤەخشترە]] * [[دیاکۆ]] * [[شاپوری یەکەم]] * [[پاشای گەورە]] * [[مەزڵوم عەبدی]] * [[ئیبراهیم خانی دەلۆ]] * [[ئەردەشێر بابەکان]] * [[ئیبراهیم پاشای بابان]] * [[ئەنووشەڕەوان]] * [[هەڵۆ خان]] * [[ئامانوڵڵا خان]]{{Div col end}} == دەرھێنەر و ئەکتەران == {{Div col|colwidth=11em}}• [[جەوھەر باپیر]] * [[سەفوەت جەڕاح]] * [[ئەحمەد سالار]] * [[مەکی عەبدوڵڵا]] * [[ھونەر سەلیم]] * [[ھشام زەمان]] * [[جەلیل زەنگەنە]] * [[حوسێن میسری]] * [[ناسر حەسەن]] * [[ماھیر حەسەن]] * [[محەممەد وریا]] * [[شەمۆ|ئەیام ئەکرەم]] * [[شوان عەتووف|شوان عەتوف]] * [[جەلال بەیار]] * [[جەلیل یابە]] * [[سەلام کۆیی]] * [[ئیبراھیم حەکیم]] * [[ئەیام ئەکرەم]] * [[ئیبراھیم سەعیدی]] * [[پووران درەخشەندە]] * [[بێھرووز غەریبپوور|بەھرۆز غەریبپوور]] * [[بەھمەن قوبادی]] * [[جەمیل ڕۆستەمی]] * [[شەھرام عەلیدی]] * [[قوتبەدین سادقی]] * [[نزار سەلامی]] * [[بەدیعە دارتاش]]{{Div col end}} === شێوەکاران === {{Div col|colwidth=10em}} * [[محەممەد عارف]] * [[ئازاد شەوقی]] * [[دارا محەممەد عەلی]] * [[دارە حەمە سەعید]] * [[سلێمان شاکر]] * [[وەلید ستی]] * [[ئازاد نانەکەلی]] * [[ئسماعیل خەیات]] * [[مدحەت کاکەیی]] * [[ھاوکار ڕسکن]] * [[ڕافد جەراح]] * [[نامیق]] * [[حەمید جەمال]] * [[قەرەنی جەمیل]] * [[مالڤا]] * [[بەرھەم حەجۆ]] * [[شوان کەمال]] {{Div col end}} == وەرزشوانان == {{Div col|colwidth=10em}} * [[محەممەد ئەوراز]] * [[ئارام خەلیلی]] * [[زیائەدین نیکنەفس]] * [[بیژەن زولفەقارنەسەب]] * [[کیانۆش ڕۆستەمی]] * [[یووسف قادریان]] * [[عەبدوڵڵا چەمەن گوڵی]] * [[سامان تەھماسبی]] * [[کاوە ڕزایی]] * [[وریا غەفوری]] * [[سیامەند ڕەحمان]] * [[محەممەد نووری]] * [[ھاوار مەلا محەممەد]] * [[ھەڵگورد مەلا محەممەد]] * [[سەرھەنگ موحسین]] * [[ژیلوان حەمەد]] {{Div col end}} == ئەوانی تر == {{Div col|colwidth=10em}} * [[فەیروز شا زرین کەلا]] * [[بیبی فاتیما]] * [[مۆشێ بارزانی|مۆشە بارزانی]] * [[یوسف شێلۆخ]] * [[ئاسیاناس بارزانی]] * [[فەرەیدوون بەگلەری|فرەیدوون بەگلەری]] (شوێنەوارناس) * [[تەمور خالید]] (وەرگێڕ و ڕۆژنامەنووس) * [[ڕزگار محەممەد ئەمین]] (١٩٥٨-)، دادوەر لە دادگاییکردنی سەددام حوسەین. * [[خەلیل زەھاوی]] (خۆشنووس) {{Div col end}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} پەڕتووکی ناودارانی کورد نووسینی میر بەسڕی وەرگێڕانی لە عەرەبییەوە عەبدول خالق عەلائەدین. {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان}} [[پۆل:کورد]] g2evl074uyitj41wkkpcuximb013h4q 10 12182 1575110 1574934 2026-04-14T07:56:19Z -Haryad 40333 دەستکاریی [[Special:Contributions/ڕەندمەریوانی|ڕەندمەریوانی]] ([[User talk:ڕەندمەریوانی|لێدوان]]) بۆ دوایین پێداچوونەوەی [[User:Pirehelokan|Pirehelokan]] گەڕێندرایەوە 1453447 wikitext text/x-wiki {{navbox |name = ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان |title = [[پێڕستی ڕێکخراوە کوردییەکان|ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]] |bodyclass = hlist |state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | group1 = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵات]] | list1 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[ڕێکخراوی خەباتی شۆڕشگێڕی کوردستان]] * [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]] * [[پارتی ئازادیی کوردستان (ئێران)|پارتی ئازادیی کوردستان]] (پاک) * [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] (حدکا) * [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]] (پژاک) * [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران]] * [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران]] * [[ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران]] * [[جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی ئێران]] * [[پارتی سەربەستیی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی کۆماریخوازی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[ھاوپەیمانی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[یەکێتیی دیمۆکراتیکی کوردستان]] (یەدەکە) * [[ڕێکخراوەی دیمۆکراتیکی یارسان]] (سەدەیە) * [[ڕێکخراوی یاریکورد]] * [[ڕێکخراوی کوردی کورمانجی خوراسان]] * [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * [[پارتی سەربەستیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی ھیوا]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان]] * [[کۆمیتەی شۆڕشگێڕی حیزبی دێموکراتی کوردستان]] * [[کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران]] * [[بەرەی یەکگرتووی کورد]] * [[سوپای ڕزگاریی کوردستان]] * [[یەکێتی شۆڕشگێڕانی کوردستان]] * [[پارتی سەربەخۆیی کوردستان]] * [[پارتی لیبراڵ دێموکراتی کوردستان]] * [[ڕەوتی سۆسیالیستی کۆمەڵە]] * [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] (حەدەکە) }} | group2 = [[باشووری کوردستان|باشوور]] | list2 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی کاری سەربەخۆیی کوردستان]] * [[جووڵانەوەی نەوەی نوێ]] * [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی گۆڕان]] * [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان/عێراق]] * [[Kurdish Tribal Association]] * [[پارتی ئازادی و دیموکراسیی ئێزیدییەکان]] (پادێ) * [[تەڤگەری ئازادیی ژنانی ئێزیدی]] (تاژێ) * [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق]] * [[پارتی پارێزگارانی کوردستان]] * [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] (پەدەکە) * [[پارتی دیموکراتی کوردستان-بەرەی پێشکەوتوو]] * [[تەڤگەری ئازادیی کۆمەڵگەی کوردستان]] * [[ڕێکخراوی ژنانی ئازادی کوردستان]] (ڕژاک) * [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان]] * [[لیستی کوردستانی]] * [[حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان]] (حەسەکە) * [[بزووتنەوەی سۆسیالیستی کوردستانی عێراق]] * [[حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] (یەنەکە) * [[لیستی خزمەتگوزاری و چاکسازی]] * [[حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان]] * [[بەرەی تێکۆشانی دیموکراسی]] * [[بزووتنەوەی دیموکراتی گەلی کوردستان]] * [[یەکگرتنی دیموکراتی کوردی فەیلی]] * [[پارتی کرێکاران و ڕەنجدەرانی کوردستان]] * [[پارتی سەوزی کوردستان]] * [[یەکێتیی نەتەوەییی دیموکراتی کوردستان]] (یەنەدەکە) * [[بزووتنەوەی ئێزیدی بۆ چاکسازی و پێشکەوتن]] * [[ڕەوتی ھەڵوێستی نیشتیمانی]] * [[بزووتنەوەی پەیوەندیی ئیسلامیی کوردستان]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[حیزبی ھیوا]] * [[حیزبی ڕزگاری]] * [[شۆڕش (حیزب)|شۆڕش]] * [[بەرەی کوردستانی]] * [[پاسۆک]] * [[کاژیک]] * [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]] * [[پارتی شۆڕشگێڕی کوردستان]] * [[پارتی چارەسەری دیموکراتیی کوردستان]] }} | group3 = [[ڕۆژاوای کوردستان|ڕۆژاوا]] | list3 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پارتی یەکێتیی دیموکرات]] (پەیەدە) * [[پارتەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کورد]] (پەیەنەکە) * [[تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکراتیک (سووریا)|تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکراتیک]] (تەڤ-دەم) * [[ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد (سووریا)|ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد]] (ئەنەکەسە) * [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کورد لە سووریا]] (ھەنەکەسە) * [[دەستەی بڵندی کورد]] * [[پارتی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] (ئەلپارتی) * [[یەکێتیی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] * [[بەرەی کوردان]] * [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (سووریا)|پارتی کۆمۆنیستی کوردستان]] (کەکەپە) * [[تەڤگەری کۆمۆنیستی شۆڕشگێڕ]] (تەکەشە) * [[تەڤگەری گەنجانی شۆڕشگێڕی سووریا]] (تەجەشەسە) * [[بەرەی کوردی]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[بەرەی ئیسلامی کورد]] }} | group4 = [[باکووری کوردستان|باکوور]] | list4 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[بزووتنەوەی کۆمەڵگای دیموکراتیک]] (دەتەھە) * [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (تورکیا)|پارتی کۆمۆنیستی کوردستان]] (کەکەپە) * [[یەکێتیی کۆمۆنیستەکانی کوردستان]] * [[ھوداپار]] * [[پارتی ئیسلامیی کوردستان]] (پیک) * [[جڤاکی ئیسلامیی کوردستان]] (جیک) * [[کۆنگرەی گەلی کوردستان]] (کۆنگرا-گەل) * [[پارتی دیموکراتی کوردستان-باکوور]] (پەدەکە-باکوور) * [[تەیرێن بازێن ئازادییا کوردستان]] (تاک) * [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] (پەکەکە) * [[پارتی ئازادیی ژنی کوردستان]] (پاژک) * [[پارتی دیموکراتی گەلان]] (ھەدەپە) * [[پارتی سۆسیالیستی کوردستان]] (پەسەکە) * [[پارتی شۆڕشی کوردستان]] (پەشەکە) * [[پارتی بۆلشڤیک (باکووری کوردستان-تورکیا)]] (بەپە(کەکە-تە)) * [[حیزبی کۆمۆنیستی مارکسیست-لێنینیست (تورکیا و کوردستان)]] (مەلەکەپە) * [[پارتی پێشەنگی کرێکارانی کوردستان]] (پەپەکەکە) * [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان]] (دەم پارتی) * [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان (تورکیا)]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[جەمعیەتی تەعالیی کورد]] * [[خۆیبوون]] * [[ئاڵای ڕزگاری]] * [[پارتی ڕزگاریی کوردستان]] (پەرەکە) * [[حەرەکەتی ئیسلامیی کوردستان]] (حیک) * [[پارتی دیموکراسی (تورکیا)|پارتی دیموکراسی]] * [[پارتی گەلی دیموکراتی (تورکیا)|پارتی گەلی دیموکراتی]] (DEHAP) * [[پارتی کۆمەڵگای دیموکراتی]] (دەتەپە) * [[حیزبووڵڵای کوردی]] * [[پارتی کاری گەل]] (ھەپ) * [[پارتی ئازادی و یەکسانی]] (ئۆزەپ) * [[پارتی ئازادی و دیموکراسی]] (ئۆزدەپ) * [[پارتی دیموکراسیی گەل]] (ھادەپ) * [[پارتی دیموکراتی گەل (تورکیا)|پارتی دیموکراتی گەل]] (دەھاپ) * [[پارتی ھەرێمە دێموکراتیکەکان]] (دەبەپە) * [[پارتی ئاشتی و دیموکراسی]] (بەدەپە) }} | group5 = [[لوبنان]] | list5 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی دیموکراتی کوردی لوبنان]] * [[حیزبی ڕزگاریی کوردی لوبنان]] | group2 = مێژوویی | list2 = }} | group6 = [[ئەرمەنستان]] | list6 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[یەکێتیی نەتەوەییی ئێزیدی]] | group2 = مێژوویی | list2 = }} | group7 = دایاسپۆرا{{ھن}}و سەرانسەری | list7 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان]] (کەنەکە) * [[کۆنگرەی کۆمەڵگا دیموکراتەکانی کوردستانیەکانی ئەورووپا]] (کەجەدەکە-ئەورووپا) * [[کۆنفیدراسیۆنی کۆمەڵە کوردستانییەکان لە ئەڵمانیا]] (کۆن-مەد) * [[پلاتفۆرمی کوردەکانی ئەنادۆڵی ناوین]] (پکان) * [[دامەزراوەی شوێنەواری کوردیی لە ئەمەریکا]] * [[کساف]] * [[کۆما جڤاکێن کوردستان]] (کەجەکە) | group2 = مێژوویی | list2 = }} |below = * [[کورد]] * [[کوردستان]] * [[میرنشینە کوردییەکان]] * [[شانشینی کوردستان]] * [[کۆماری مەھاباد]] * [[کۆماری ئارارات]] * [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] * [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|خۆبەڕێوەبەریی ڕۆژاوا]] * [[کارەساتی ئەنفال]] * [[شەڕی براکوژی]] * [[شۆڕشی ئەیلوول]] * [[ڕاپەڕین]] * [[شۆڕشی ڕۆژاوا]] }}<noinclude> [[Category:کوردایەتی]] [[Category:ڕێکخراوە کوردییەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]] </noinclude> <includeonly>[[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]]</includeonly> sp3f61e0md8cq1vpnomc014rmco79y5 1575134 1575110 2026-04-14T10:40:39Z ڕەندمەریوانی 73644 1575134 wikitext text/x-wiki {{navbox |name = ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان |title = [[پێڕستی ڕێکخراوە کوردییەکان|ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]] |bodyclass = hlist |state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | group1 = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵات]] | list1 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[بەکارھێنەر:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان باک]] * [[ڕێکخراوی خەباتی شۆڕشگێڕی کوردستان]] * [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]] * [[پارتی ئازادیی کوردستان (ئێران)|پارتی ئازادیی کوردستان]] (پاک) * [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] (حدکا) * [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]] (پژاک) * [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران]] * [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران]] * [[ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران]] * [[جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی ئێران]] * [[پارتی سەربەستیی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی کۆماریخوازی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[ھاوپەیمانی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[یەکێتیی دیمۆکراتیکی کوردستان]] (یەدەکە) * [[ڕێکخراوەی دیمۆکراتیکی یارسان]] (سەدەیە) * [[ڕێکخراوی یاریکورد]] * [[ڕێکخراوی کوردی کورمانجی خوراسان]] * [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * [[پارتی سەربەستیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی ھیوا]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان]] * [[کۆمیتەی شۆڕشگێڕی حیزبی دێموکراتی کوردستان]] * [[کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران]] * [[بەرەی یەکگرتووی کورد]] * [[سوپای ڕزگاریی کوردستان]] * [[یەکێتی شۆڕشگێڕانی کوردستان]] * [[پارتی سەربەخۆیی کوردستان]] * [[پارتی لیبراڵ دێموکراتی کوردستان]] * [[ڕەوتی سۆسیالیستی کۆمەڵە]] * [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] (حەدەکە) }} | group2 = [[باشووری کوردستان|باشوور]] | list2 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی کاری سەربەخۆیی کوردستان]] * [[جووڵانەوەی نەوەی نوێ]] * [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی گۆڕان]] * [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان/عێراق]] * [[Kurdish Tribal Association]] * [[پارتی ئازادی و دیموکراسیی ئێزیدییەکان]] (پادێ) * [[تەڤگەری ئازادیی ژنانی ئێزیدی]] (تاژێ) * [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق]] * [[پارتی پارێزگارانی کوردستان]] * [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] (پەدەکە) * [[پارتی دیموکراتی کوردستان-بەرەی پێشکەوتوو]] * [[تەڤگەری ئازادیی کۆمەڵگەی کوردستان]] * [[ڕێکخراوی ژنانی ئازادی کوردستان]] (ڕژاک) * [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان]] * [[لیستی کوردستانی]] * [[حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان]] (حەسەکە) * [[بزووتنەوەی سۆسیالیستی کوردستانی عێراق]] * [[حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] (یەنەکە) * [[لیستی خزمەتگوزاری و چاکسازی]] * [[حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان]] * [[بەرەی تێکۆشانی دیموکراسی]] * [[بزووتنەوەی دیموکراتی گەلی کوردستان]] * [[یەکگرتنی دیموکراتی کوردی فەیلی]] * [[پارتی کرێکاران و ڕەنجدەرانی کوردستان]] * [[پارتی سەوزی کوردستان]] * [[یەکێتیی نەتەوەییی دیموکراتی کوردستان]] (یەنەدەکە) * [[بزووتنەوەی ئێزیدی بۆ چاکسازی و پێشکەوتن]] * [[ڕەوتی ھەڵوێستی نیشتیمانی]] * [[بزووتنەوەی پەیوەندیی ئیسلامیی کوردستان]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[حیزبی ھیوا]] * [[حیزبی ڕزگاری]] * [[شۆڕش (حیزب)|شۆڕش]] * [[بەرەی کوردستانی]] * [[پاسۆک]] * [[کاژیک]] * [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]] * [[پارتی شۆڕشگێڕی کوردستان]] * [[پارتی چارەسەری دیموکراتیی کوردستان]] }} | group3 = [[ڕۆژاوای کوردستان|ڕۆژاوا]] | list3 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پارتی یەکێتیی دیموکرات]] (پەیەدە) * [[پارتەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کورد]] (پەیەنەکە) * [[تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکراتیک (سووریا)|تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکراتیک]] (تەڤ-دەم) * [[ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد (سووریا)|ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد]] (ئەنەکەسە) * [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کورد لە سووریا]] (ھەنەکەسە) * [[دەستەی بڵندی کورد]] * [[پارتی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] (ئەلپارتی) * [[یەکێتیی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] * [[بەرەی کوردان]] * [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (سووریا)|پارتی کۆمۆنیستی کوردستان]] (کەکەپە) * [[تەڤگەری کۆمۆنیستی شۆڕشگێڕ]] (تەکەشە) * [[تەڤگەری گەنجانی شۆڕشگێڕی سووریا]] (تەجەشەسە) * [[بەرەی کوردی]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[بەرەی ئیسلامی کورد]] }} | group4 = [[باکووری کوردستان|باکوور]] | list4 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[بزووتنەوەی کۆمەڵگای دیموکراتیک]] (دەتەھە) * [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (تورکیا)|پارتی کۆمۆنیستی کوردستان]] (کەکەپە) * [[یەکێتیی کۆمۆنیستەکانی کوردستان]] * [[ھوداپار]] * [[پارتی ئیسلامیی کوردستان]] (پیک) * [[جڤاکی ئیسلامیی کوردستان]] (جیک) * [[کۆنگرەی گەلی کوردستان]] (کۆنگرا-گەل) * [[پارتی دیموکراتی کوردستان-باکوور]] (پەدەکە-باکوور) * [[تەیرێن بازێن ئازادییا کوردستان]] (تاک) * [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] (پەکەکە) * [[پارتی ئازادیی ژنی کوردستان]] (پاژک) * [[پارتی دیموکراتی گەلان]] (ھەدەپە) * [[پارتی سۆسیالیستی کوردستان]] (پەسەکە) * [[پارتی شۆڕشی کوردستان]] (پەشەکە) * [[پارتی بۆلشڤیک (باکووری کوردستان-تورکیا)]] (بەپە(کەکە-تە)) * [[حیزبی کۆمۆنیستی مارکسیست-لێنینیست (تورکیا و کوردستان)]] (مەلەکەپە) * [[پارتی پێشەنگی کرێکارانی کوردستان]] (پەپەکەکە) * [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان]] (دەم پارتی) * [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان (تورکیا)]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[جەمعیەتی تەعالیی کورد]] * [[خۆیبوون]] * [[ئاڵای ڕزگاری]] * [[پارتی ڕزگاریی کوردستان]] (پەرەکە) * [[حەرەکەتی ئیسلامیی کوردستان]] (حیک) * [[پارتی دیموکراسی (تورکیا)|پارتی دیموکراسی]] * [[پارتی گەلی دیموکراتی (تورکیا)|پارتی گەلی دیموکراتی]] (DEHAP) * [[پارتی کۆمەڵگای دیموکراتی]] (دەتەپە) * [[حیزبووڵڵای کوردی]] * [[پارتی کاری گەل]] (ھەپ) * [[پارتی ئازادی و یەکسانی]] (ئۆزەپ) * [[پارتی ئازادی و دیموکراسی]] (ئۆزدەپ) * [[پارتی دیموکراسیی گەل]] (ھادەپ) * [[پارتی دیموکراتی گەل (تورکیا)|پارتی دیموکراتی گەل]] (دەھاپ) * [[پارتی ھەرێمە دێموکراتیکەکان]] (دەبەپە) * [[پارتی ئاشتی و دیموکراسی]] (بەدەپە) }} | group5 = [[لوبنان]] | list5 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی دیموکراتی کوردی لوبنان]] * [[حیزبی ڕزگاریی کوردی لوبنان]] | group2 = مێژوویی | list2 = }} | group6 = [[ئەرمەنستان]] | list6 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[یەکێتیی نەتەوەییی ئێزیدی]] | group2 = مێژوویی | list2 = }} | group7 = دایاسپۆرا{{ھن}}و سەرانسەری | list7 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان]] (کەنەکە) * [[کۆنگرەی کۆمەڵگا دیموکراتەکانی کوردستانیەکانی ئەورووپا]] (کەجەدەکە-ئەورووپا) * [[کۆنفیدراسیۆنی کۆمەڵە کوردستانییەکان لە ئەڵمانیا]] (کۆن-مەد) * [[پلاتفۆرمی کوردەکانی ئەنادۆڵی ناوین]] (پکان) * [[دامەزراوەی شوێنەواری کوردیی لە ئەمەریکا]] * [[کساف]] * [[کۆما جڤاکێن کوردستان]] (کەجەکە) | group2 = مێژوویی | list2 = }} |below = * [[کورد]] * [[کوردستان]] * [[میرنشینە کوردییەکان]] * [[شانشینی کوردستان]] * [[کۆماری مەھاباد]] * [[کۆماری ئارارات]] * [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] * [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|خۆبەڕێوەبەریی ڕۆژاوا]] * [[کارەساتی ئەنفال]] * [[شەڕی براکوژی]] * [[شۆڕشی ئەیلوول]] * [[ڕاپەڕین]] * [[شۆڕشی ڕۆژاوا]] }}<noinclude> [[Category:کوردایەتی]] [[Category:ڕێکخراوە کوردییەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]] </noinclude> <includeonly>[[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]]</includeonly> rxr8twalvdvxq02nwqmu1iocw6pq9w2 1575139 1575134 2026-04-14T10:56:15Z -Haryad 40333 دەستکاریی [[Special:Contributions/ڕەندمەریوانی|ڕەندمەریوانی]] ([[User talk:ڕەندمەریوانی|لێدوان]]) بۆ دوایین پێداچوونەوەی [[User:-Haryad|-Haryad]] گەڕێندرایەوە 1453447 wikitext text/x-wiki {{navbox |name = ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان |title = [[پێڕستی ڕێکخراوە کوردییەکان|ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]] |bodyclass = hlist |state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | group1 = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵات]] | list1 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[ڕێکخراوی خەباتی شۆڕشگێڕی کوردستان]] * [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]] * [[پارتی ئازادیی کوردستان (ئێران)|پارتی ئازادیی کوردستان]] (پاک) * [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] (حدکا) * [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]] (پژاک) * [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران]] * [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران]] * [[ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران]] * [[جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی ئێران]] * [[پارتی سەربەستیی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی کۆماریخوازی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[ھاوپەیمانی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[یەکێتیی دیمۆکراتیکی کوردستان]] (یەدەکە) * [[ڕێکخراوەی دیمۆکراتیکی یارسان]] (سەدەیە) * [[ڕێکخراوی یاریکورد]] * [[ڕێکخراوی کوردی کورمانجی خوراسان]] * [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * [[پارتی سەربەستیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی ھیوا]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان]] * [[کۆمیتەی شۆڕشگێڕی حیزبی دێموکراتی کوردستان]] * [[کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران]] * [[بەرەی یەکگرتووی کورد]] * [[سوپای ڕزگاریی کوردستان]] * [[یەکێتی شۆڕشگێڕانی کوردستان]] * [[پارتی سەربەخۆیی کوردستان]] * [[پارتی لیبراڵ دێموکراتی کوردستان]] * [[ڕەوتی سۆسیالیستی کۆمەڵە]] * [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] (حەدەکە) }} | group2 = [[باشووری کوردستان|باشوور]] | list2 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی کاری سەربەخۆیی کوردستان]] * [[جووڵانەوەی نەوەی نوێ]] * [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی گۆڕان]] * [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان/عێراق]] * [[Kurdish Tribal Association]] * [[پارتی ئازادی و دیموکراسیی ئێزیدییەکان]] (پادێ) * [[تەڤگەری ئازادیی ژنانی ئێزیدی]] (تاژێ) * [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق]] * [[پارتی پارێزگارانی کوردستان]] * [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] (پەدەکە) * [[پارتی دیموکراتی کوردستان-بەرەی پێشکەوتوو]] * [[تەڤگەری ئازادیی کۆمەڵگەی کوردستان]] * [[ڕێکخراوی ژنانی ئازادی کوردستان]] (ڕژاک) * [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان]] * [[لیستی کوردستانی]] * [[حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان]] (حەسەکە) * [[بزووتنەوەی سۆسیالیستی کوردستانی عێراق]] * [[حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] (یەنەکە) * [[لیستی خزمەتگوزاری و چاکسازی]] * [[حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان]] * [[بەرەی تێکۆشانی دیموکراسی]] * [[بزووتنەوەی دیموکراتی گەلی کوردستان]] * [[یەکگرتنی دیموکراتی کوردی فەیلی]] * [[پارتی کرێکاران و ڕەنجدەرانی کوردستان]] * [[پارتی سەوزی کوردستان]] * [[یەکێتیی نەتەوەییی دیموکراتی کوردستان]] (یەنەدەکە) * [[بزووتنەوەی ئێزیدی بۆ چاکسازی و پێشکەوتن]] * [[ڕەوتی ھەڵوێستی نیشتیمانی]] * [[بزووتنەوەی پەیوەندیی ئیسلامیی کوردستان]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[حیزبی ھیوا]] * [[حیزبی ڕزگاری]] * [[شۆڕش (حیزب)|شۆڕش]] * [[بەرەی کوردستانی]] * [[پاسۆک]] * [[کاژیک]] * [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]] * [[پارتی شۆڕشگێڕی کوردستان]] * [[پارتی چارەسەری دیموکراتیی کوردستان]] }} | group3 = [[ڕۆژاوای کوردستان|ڕۆژاوا]] | list3 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پارتی یەکێتیی دیموکرات]] (پەیەدە) * [[پارتەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کورد]] (پەیەنەکە) * [[تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکراتیک (سووریا)|تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکراتیک]] (تەڤ-دەم) * [[ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد (سووریا)|ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد]] (ئەنەکەسە) * [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کورد لە سووریا]] (ھەنەکەسە) * [[دەستەی بڵندی کورد]] * [[پارتی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] (ئەلپارتی) * [[یەکێتیی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] * [[بەرەی کوردان]] * [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (سووریا)|پارتی کۆمۆنیستی کوردستان]] (کەکەپە) * [[تەڤگەری کۆمۆنیستی شۆڕشگێڕ]] (تەکەشە) * [[تەڤگەری گەنجانی شۆڕشگێڕی سووریا]] (تەجەشەسە) * [[بەرەی کوردی]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[بەرەی ئیسلامی کورد]] }} | group4 = [[باکووری کوردستان|باکوور]] | list4 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[بزووتنەوەی کۆمەڵگای دیموکراتیک]] (دەتەھە) * [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (تورکیا)|پارتی کۆمۆنیستی کوردستان]] (کەکەپە) * [[یەکێتیی کۆمۆنیستەکانی کوردستان]] * [[ھوداپار]] * [[پارتی ئیسلامیی کوردستان]] (پیک) * [[جڤاکی ئیسلامیی کوردستان]] (جیک) * [[کۆنگرەی گەلی کوردستان]] (کۆنگرا-گەل) * [[پارتی دیموکراتی کوردستان-باکوور]] (پەدەکە-باکوور) * [[تەیرێن بازێن ئازادییا کوردستان]] (تاک) * [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] (پەکەکە) * [[پارتی ئازادیی ژنی کوردستان]] (پاژک) * [[پارتی دیموکراتی گەلان]] (ھەدەپە) * [[پارتی سۆسیالیستی کوردستان]] (پەسەکە) * [[پارتی شۆڕشی کوردستان]] (پەشەکە) * [[پارتی بۆلشڤیک (باکووری کوردستان-تورکیا)]] (بەپە(کەکە-تە)) * [[حیزبی کۆمۆنیستی مارکسیست-لێنینیست (تورکیا و کوردستان)]] (مەلەکەپە) * [[پارتی پێشەنگی کرێکارانی کوردستان]] (پەپەکەکە) * [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان]] (دەم پارتی) * [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان (تورکیا)]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[جەمعیەتی تەعالیی کورد]] * [[خۆیبوون]] * [[ئاڵای ڕزگاری]] * [[پارتی ڕزگاریی کوردستان]] (پەرەکە) * [[حەرەکەتی ئیسلامیی کوردستان]] (حیک) * [[پارتی دیموکراسی (تورکیا)|پارتی دیموکراسی]] * [[پارتی گەلی دیموکراتی (تورکیا)|پارتی گەلی دیموکراتی]] (DEHAP) * [[پارتی کۆمەڵگای دیموکراتی]] (دەتەپە) * [[حیزبووڵڵای کوردی]] * [[پارتی کاری گەل]] (ھەپ) * [[پارتی ئازادی و یەکسانی]] (ئۆزەپ) * [[پارتی ئازادی و دیموکراسی]] (ئۆزدەپ) * [[پارتی دیموکراسیی گەل]] (ھادەپ) * [[پارتی دیموکراتی گەل (تورکیا)|پارتی دیموکراتی گەل]] (دەھاپ) * [[پارتی ھەرێمە دێموکراتیکەکان]] (دەبەپە) * [[پارتی ئاشتی و دیموکراسی]] (بەدەپە) }} | group5 = [[لوبنان]] | list5 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی دیموکراتی کوردی لوبنان]] * [[حیزبی ڕزگاریی کوردی لوبنان]] | group2 = مێژوویی | list2 = }} | group6 = [[ئەرمەنستان]] | list6 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[یەکێتیی نەتەوەییی ئێزیدی]] | group2 = مێژوویی | list2 = }} | group7 = دایاسپۆرا{{ھن}}و سەرانسەری | list7 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان]] (کەنەکە) * [[کۆنگرەی کۆمەڵگا دیموکراتەکانی کوردستانیەکانی ئەورووپا]] (کەجەدەکە-ئەورووپا) * [[کۆنفیدراسیۆنی کۆمەڵە کوردستانییەکان لە ئەڵمانیا]] (کۆن-مەد) * [[پلاتفۆرمی کوردەکانی ئەنادۆڵی ناوین]] (پکان) * [[دامەزراوەی شوێنەواری کوردیی لە ئەمەریکا]] * [[کساف]] * [[کۆما جڤاکێن کوردستان]] (کەجەکە) | group2 = مێژوویی | list2 = }} |below = * [[کورد]] * [[کوردستان]] * [[میرنشینە کوردییەکان]] * [[شانشینی کوردستان]] * [[کۆماری مەھاباد]] * [[کۆماری ئارارات]] * [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] * [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|خۆبەڕێوەبەریی ڕۆژاوا]] * [[کارەساتی ئەنفال]] * [[شەڕی براکوژی]] * [[شۆڕشی ئەیلوول]] * [[ڕاپەڕین]] * [[شۆڕشی ڕۆژاوا]] }}<noinclude> [[Category:کوردایەتی]] [[Category:ڕێکخراوە کوردییەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]] </noinclude> <includeonly>[[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]]</includeonly> sp3f61e0md8cq1vpnomc014rmco79y5 0 12224 1575135 1504361 2026-04-14T10:51:31Z Hemin.ibrahimm 75723 زانکۆی نێودەوڵەتی تیشک، لە جیاتی International نێودەوڵەتیی بەکارهێناوە، جا وا باشترە بە هەمان شێوەی بەکارهاتوو کە ناوی زانکۆکەیە بنوسرێت 1575135 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ویکیسازی}} {{Coord|36|10|14|N|43|57|41|E|region:IQ_type:edu|display=title}} {{زانیاریدانی زانکۆ |ناو = زانکۆی نێودەوڵەتیی تیشک{{ھن}}<small>Tishk International University</small> |ناوی وێنە = Tishk University-Logo.png |وێنە_لێدوان =لۆگۆی زانکۆی نێودەوڵەتیی تیشک |سەردێڕ =وێنەی مۆری زانکۆی نێودەوڵەتیی تیشک |دامەزراندن = [[٢٠٠٨]] |جۆر =[[تایبەت]] |سەرۆکی زانکۆ =[[پ. سوڵتان ت. ئەبوئرەبی]] |شار =[[ھەولێر]] - [[سلێمانی]] |پارێزگا = |ماڵپەڕ ='''[http://tiu.edu.iq/ tiu.edu.iq]'''}} '''زانکۆی نێودەوڵەتیی تیشک''' (پێشتر: زانکۆی ئیشک) ({{بە ئینگلیزی|Tishk International University}}) زانکۆیەکی تایبەتییە، کە دەکەوێتە شاری [[ھەولێر]] و سلێمانی لە باشووری [[کوردستانی گەورە]] و باکووری [[عێراق|عێراقدا]]. ئەم زانکۆیە لە ساڵی (٢٠٠٨) بە مۆڵەتی [[وەزارەتی خوێندنی باڵا]]ی [[ھەرێمی کوردستان]] کرایەوە. زانکۆیەکە لە کۆتایییەکانی ٢٠١٤ بۆ خوێندنی وەرزی ٢٠١٤–٢٠١٥ لقی سلێمانی کردەوە. [[پەڕگە:زانکۆی تیشک.jpg|وێنۆک|400x400پیکسڵ|زانکۆی تیشک، پێشتر ناوی ئیشک بوو.]] == کۆلێژەکان == === ھەولێر === * کۆلێژی پزیشکی بەشی (ددان و دەرمانسازی). * کۆلێژی ئەندازیاری (کۆمپیوتەر، شارستانی (سڤیل)، تەلارسازی، دیزاینی ناوخۆ، ڕووپێوان و جیۆماتیک، نەوت و کانزاکان، مێکاترۆنیکس، فڕۆکەوانی). * کۆلێژی [[زانکۆی تیشک - کۆلێژی زانستی کرداری|زانستی کرداری]] (تەکنەلۆژیای زانیاری، شیکاری نەخۆشییەکان، سایبەرسیکیوریتی، چارەسەری سروشتی، نیوترشن و دایەتێتێکس، تەکنیکی پزیشکی تیشک) * کۆلێژی زانستە ئابووریییەکان و بەڕێوەبردن (بازرگانی و بەڕێوەبردن، دارایی و بانک، ژمێریاری، گەشت و گوزار). * کۆلێژی پەروەردە (زمانی ئینگلیزی، بیرکاری، زیندەزانی، فیزیک، کۆمپیوتەر). * کۆلێژی [[یاسا]]. * پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان و دیپلۆماسی. === سلێمانی === * کۆلێژی ئەندازیاری بە بەشەکانی تەلارسازی، شارستانی * کۆلێژی زانستی کارگێڕی بە بەشەکانی زانستە نێونەتەوەیییەکان، دارایی و بانک، کارگێڕیی کار، ژمێریاری == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://tiu.edu.iq/}} {{زانکۆکانی کوردستان}} {{زانکۆکانی عێراق}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|دەیەی ٢٠٠٠|زانکۆکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ishik University}} [[پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی ھەولێر]] [[پۆل:زانکۆکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنەکانی ھەولێر]] [[پۆل:زانکۆ کوردییەکان]] 936sackmjcc3rba3n8yl4t7zdbcu534 1575138 1575135 2026-04-14T10:55:25Z Hemin.ibrahimm 75723 دوو بەشی (ژیریی دەستکرد و سڕکردن) لە ساڵی ٢٠٢٥ بۆ ٢٠٢٦ زیاد کرد بە کۆلێژی زانستە کرداریەکان 1575138 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ویکیسازی}} {{Coord|36|10|14|N|43|57|41|E|region:IQ_type:edu|display=title}} {{زانیاریدانی زانکۆ |ناو = زانکۆی نێودەوڵەتیی تیشک{{ھن}}<small>Tishk International University</small> |ناوی وێنە = Tishk University-Logo.png |وێنە_لێدوان =لۆگۆی زانکۆی نێودەوڵەتیی تیشک |سەردێڕ =وێنەی مۆری زانکۆی نێودەوڵەتیی تیشک |دامەزراندن = [[٢٠٠٨]] |جۆر =[[تایبەت]] |سەرۆکی زانکۆ =[[پ. سوڵتان ت. ئەبوئرەبی]] |شار =[[ھەولێر]] - [[سلێمانی]] |پارێزگا = |ماڵپەڕ ='''[http://tiu.edu.iq/ tiu.edu.iq]'''}} '''زانکۆی نێودەوڵەتیی تیشک''' (پێشتر: زانکۆی ئیشک) ({{بە ئینگلیزی|Tishk International University}}) زانکۆیەکی تایبەتییە، کە دەکەوێتە شاری [[ھەولێر]] و سلێمانی لە باشووری [[کوردستانی گەورە]] و باکووری [[عێراق|عێراقدا]]. ئەم زانکۆیە لە ساڵی (٢٠٠٨) بە مۆڵەتی [[وەزارەتی خوێندنی باڵا]]ی [[ھەرێمی کوردستان]] کرایەوە. زانکۆیەکە لە کۆتایییەکانی ٢٠١٤ بۆ خوێندنی وەرزی ٢٠١٤–٢٠١٥ لقی سلێمانی کردەوە. [[پەڕگە:زانکۆی تیشک.jpg|وێنۆک|400x400پیکسڵ|زانکۆی تیشک، پێشتر ناوی ئیشک بوو.]] == کۆلێژەکان == === ھەولێر === * کۆلێژی پزیشکی بەشی (ددان و دەرمانسازی). * کۆلێژی ئەندازیاری (کۆمپیوتەر، شارستانی (سڤیل)، تەلارسازی، دیزاینی ناوخۆ، ڕووپێوان و جیۆماتیک، نەوت و کانزاکان، مێکاترۆنیکس، فڕۆکەوانی). * کۆلێژی [[زانکۆی تیشک - کۆلێژی زانستی کرداری|زانستی کرداری]] (تەکنەلۆژیای زانیاری، شیکاری نەخۆشییەکان، سایبەرسیکیوریتی، چارەسەری سروشتی، نیوترشن و دایەتێتێکس، تەکنیکی پزیشکی تیشک، [[ژیریی دەستکرد]]، سڕکردن) * کۆلێژی زانستە ئابووریییەکان و بەڕێوەبردن (بازرگانی و بەڕێوەبردن، دارایی و بانک، ژمێریاری، گەشت و گوزار). * کۆلێژی پەروەردە (زمانی ئینگلیزی، بیرکاری، زیندەزانی، فیزیک، کۆمپیوتەر). * کۆلێژی [[یاسا]]. * پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان و دیپلۆماسی. === سلێمانی === * کۆلێژی ئەندازیاری بە بەشەکانی تەلارسازی، شارستانی * کۆلێژی زانستی کارگێڕی بە بەشەکانی زانستە نێونەتەوەیییەکان، دارایی و بانک، کارگێڕیی کار، ژمێریاری == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://tiu.edu.iq/}} {{زانکۆکانی کوردستان}} {{زانکۆکانی عێراق}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|دەیەی ٢٠٠٠|زانکۆکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ishik University}} [[پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی ھەولێر]] [[پۆل:زانکۆکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنەکانی ھەولێر]] [[پۆل:زانکۆ کوردییەکان]] o1qnu29h9hghtw8b7kuwzngqf0esceu 4 15103 1575017 1572885 2026-04-13T15:16:52Z MediaWiki message delivery 12292 /* Tech News: 2026-16 */ بەشی نوێ 1575017 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:دیوەخان (تەکنیکی)/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(60d) |counter = 1 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 5 |minthreadstoarchive = 1 }} <noinclude> {{سەرپەڕەی دیوەخان|start= |1=تەکنیکی|2= بەشی '''تەکنیکیی''' دیوەخان بۆ وتووێژ لەسەر کێشە تەکنیکییەکان ''سەبارەت بە'' '''ویکیپیدیا''' بەکاردەگیرێ. ئەگەر تووشی کێشەیەکی تەکنیکی لە داڕێژەکان، ئامرازەکان، بۆتەکان و … یان لە پەڕەکانی میدیاویکی، HTML ،CSS، JS و … بوون، دەتوانن لێرەدا وتووێژی لەسەر بکەن. بەگەکان و کەلێنەکانی نەرمامێری میدیاویکی دەبێ لە [[mw:Phabricator|فابریکەیتر]]دا ([[mw:How to report a bug|چۆنێتیی ڕاپۆرتی بەگێک]]) ڕاپۆرت بکرێ. |3=وپ:دخت|4=وپ:دخ/ت}} __NEWSECTIONLINK__ __TOC__ <span id="below_toc"/> {{clear}} [[پۆل:دیوەخانی ویکیپیدیا]] </noinclude> == ئامرازی ئاماژە بە سەرچاوە تێکچووە == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢١:٣١، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣١ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٤٩٦٠٧٠٦٢}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] و @[[بەکارھێنەر:Muhammed taha|Muhammed taha]]، ئامرازی ئاماژە بە سەرچاوە تێکچووە، بە تایبەت بەشی ڕێکەوتەکەی. نم سەیری [[وردبوونە گەورەکە]] بکەن. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٦:٠٩، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) :سڵاو {{وب|Épine}} لە [[وتووێژی داڕێژە:بیرخستنەوەی وێب٢/doc]] بە کاک Muhammed tahaم وتووە گەر دەرفەتێکی ھەبوو، سەیرێکی بکات. مۆدیوولەکانی سەرچاوەکان کێشەیان زۆر بوو بۆیە، ناچار بووم کە لەڕێگەی ویکیی فارسییەوە ھەوڵێک بۆ نوێکردنەوەیان بدەم. ئێستاش چاوەڕێی کاک Muhammed tahaم و بزانم دەتوانێت کارێک بۆ فۆڕماتی ڕێکەوتەکە بکات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٩:٢١، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) ::کاک ئاکام تکایەکی برایانە، لەمەودوا کێشەکان یەک یەک چارەسەر بکە، بە بەسەرتدا کەڵەکە نەبێت. ئێستا کۆمەڵێک نوێکردنەوەی زۆر کراون کە ڕەنگە باش نەبن بەو شێوەیەی ئێستایان، ھەرچەندە من دەستخۆشیت لێ دەکەم و دەزانم خەمخۆری بۆیە کردووتن، بەڵام پێویستە کێشەیەک چارەسەر بکەین ئینجا بچینە سەر کێشەیەکی تر. ئێستا ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی دوو ئامرازی زۆر بە کەڵکیان ڕاوەستاون و ناتوانین بە ھیچیشیان ڕابگەین. پێم باشە لەمەودوا بۆ کارکردن لەسەر ئەو پەڕانەی کە کاریگەری لەم شێوەیە دروست دەکەن، وتووێژ بکەین و ڕای کۆمەڵگە وەربگرین. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٩:٣٠، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) ::: کاک {{وب|Épine}} بۆ توینکڵ حەقی خۆتانە ھەرچی بڵێن. دەبووایە زووتر خەریکی بایەم، بەڵام بۆ سەرچاوەکان پێشتریش وتم کە Kushared ئاگادارە. سەبارەت بە وتووێژیش، تا ئێوارە ئەم چوار بەکارھێنەرەین. ئەوەندەیشی من تێبینیم کردبێت، بەکاربەرانی نوێ بۆ زۆر شت ڕایان نییە و ھەر دەڵێن لەگەڵ؛ بەکارھێنەرە کۆنەکانیش زۆر بەدەگمەن دەبینم. مافی دەستکاریکەری ڕووکاریش تەنیا بە من، کاک Muhammed taha و کاک Calakە کە کاک چالاک کاری پێ ناکات و دەمێنێتەوە من کاک محەممەد! من خۆشم بە تەنیا فریای ئەو ھەموو کارانە ناکەوم. سێ ڕۆژ پێش ئێستا وتم خەریکی داوایەکی ساکوورا دەبم کەچی ئەم بەکارھێنەرە نوێیە نازڵ بوو؛ سێ دانە ڕۆژە نازانم خەریکی چیم و کاتەکەم بەس بەوەوە دەڕوات! بەخوا حەز دەکەم ئەم مافە بەڕێوەبەرییەم لێ بسەندرێتەوە و بۆ خۆم خەریکی دروستکردنی وتار بم و بحەسێمەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٩:٤٤، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) ::::ڕێک خۆمم بیرکەوتەوە، لێت تێ دەگەم بەڵام بەڕاستی پێویستە چاکسازی لە چۆنییەتی کارکردنمان بکەین لەسەر شتە تەکنیکییەکان، ئەو ساڵەم لە ویکی ئینگلیزی بەسەر برد بینیم ھەمووشتێک بە testcase و لە خۆڵەپەتانێ ئەنجام دەدەن و تاکوو ١٠٠% شتەکان ڕێک نەخەنەوە وەشانە ڕەسەنەکە ناگۆڕن، ھیوادارم ئێمەش بتوانین وا کار بکەین. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٩:٤٨، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) ::::: {{وب|Épine}} من ڕانەھاتوومە کار بەو تێستکەیسانە بکەم. وەختی خۆی و لە ٢٠١٩ش کاک چالاک وتی لە ژێرپەڕەی خۆتدا کار لەسەر تووڵامراز بکە تا تەواوی دەکەیت. وتم من ئاوا ڕاستەوخۆ کار لەسەر ئامرازەکان نەکەم، لێم تێک دەچێت. حەز دەکەم، بەڵام ناتوانم. بۆ شتێکی وەک سەرچاوەکان کە مۆدیوول و داڕێژەیان زۆرن ئەستەمتریشە بۆم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:١٥، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢١ (UTC) ::::::بمبورن یەکسەر دێمە ناو باسەکە @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] نامەکانم خوێندەوە چەن تێبنییەکم ھاتە یاد لەسەر بابەتی کارەکانی ویکیپدییای سۆرانی، بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] تۆ مرۆڤیت ماندوو دەبیت پێویستت بە پشوو دەبێت، ژیانی ڕۆژانەی خۆتت ھەیە، پلانی داھاتووی ژیانت ھەیە، دڵنیام خوێندنیش ھەیە، ئەوە ھەموومان دەگرێتەوە، لەسەر تۆ نییە ھەموو کارەکانی ویکی سۆرانی بگریتە ئەستۆ و بەتەنھا بیکەیت، ویکیپیدیا واتا بەیەکەوە کارکردن، مادام ئیش و کارەکان زۆرن و بەیەک کەسیش بەڕێوە ناچێت ئەم ھەموو ئیش و کارە; بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] من خۆم ئاگاداری کارەکانی بەڕێز ئارامم زۆر ماندووە بەدەست ویکیپدییا وە زۆر زۆر چالاکە، بەڵام ئەوەمان لەبیر بێت [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە#ویکیپیدیا فەرمانگە یان ئەرک نییە|ویکیپیدیا فەرمانگە یان ئەرک نییە]] پێویستە کارەکان دابەش بکرێن لە حاڵەتێکی وەک ئێستا بەڕێوەبەرێک زیاد بکەن من پێشنیار دەکەم خۆت@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] بێیتەوە لەگەل بەڕێز ئارام کارەکان بکەن دڵنیام ئەمە زۆر باشە و پێشکەوتنێکی باش و کارئاسانییەکی باش دەکات، تکایە با بەڕێوەبەرێک بپاڵێوین من پێشنیاری خۆت@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] دەکەم. {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٤٠، ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) {{سھ|::::::}} کاک ئارام ئێستا ڕووکاری ویکیپیدیا زۆر ناشرین بووە بە بۆنەی ئەم کێشەیە. بەچی گەیشت؟ ئەگەر ناتوانن بەو زووانە کاری تێدا بکەن، تکایە بیگەڕێننەوە سەر وەشانە کۆنەکان.--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:١١، ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == توینکڵ بۆ ماوەیەک وەستاوە == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢١:٣٠، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٣١ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٤٩٦٠٧٠٢٦}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو توینکڵ وادیارە بە لەچەن ویکییەک وەستاوە وابزانم ئێرەشی گرتۆتەوە. تکایە گەر ھەر کەسێکیش ھەمان کێشەی ھەیە ئەوە لێدوان لێرە بدات {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٤٩، ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) : سڵاو {{وب|Sakura emad}} کێشەکە زانراوە. {{لەژێر کاردایە}} ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١١:١٨، ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :: {{وب|Sakura emad}} {{کرا|چارەسەر کرا}}. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٩:٠٧، ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) :::{{زۆر سپاس}}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:٣٩، ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) ::::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] چەن کێشەیەکی تر بەدیار کەوت، وەک ناتوانم دووگمەی ئاگادارکردنەوە بەکاربێنم و بەکارھێنەر ئاگاداربکەمەوە، یاخوود بەخێرھاتن کارناکات بێگومان کێشەی تریش ھەیە بەڵام ئەمانە کێشە گەورەکانن پێویستە گرنگی پێ بدرێت {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٥٢، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) ::::: {{وب|Sakura emad}} دەبێت سەرتاپا نوێ بکرێتەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٦:٥٣، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == کێشەی InternetArchiveBot == <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:٥٣، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٣١ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٥٥٦٢٨٠٧}} {{Pin message|}} {{tracked| T292102}} سڵاو تکایە شتێک تێبینی بکەن، بۆتی [[user:InternetArchiveBot]] کێشەی بۆ ھەنێک وتار دروستکردووە و وێنەکانیان دەشێوێنێت و تاگی بەستەری مردوویان لێدەدات[https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%D9%88_%D9%84%DB%8C&diff=829102&oldid=820887 <nowiki>[1]</nowiki>][https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%BE%DB%8E%DA%95%D8%B3%D8%AA%DB%8C_%D8%A6%DB%95%D9%88_%D9%85%D9%88%D8%B3%DA%B5%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%95%DB%8C_%D8%AE%DB%95%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C_%D9%86%DB%86%D8%A8%DB%8E%DA%B5%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D9%88%DB%95%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AA%D9%88%D9%88%DB%95&diff=prev&oldid=836784 <nowiki>[2]</nowiki>][https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%DA%86%D9%88%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%A7%D9%85%DB%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%DA%A9%DB%95%DB%8C_%D8%A6%DB%8C%D9%85%D9%BE%D8%B1%D8%A7%D8%AA%DB%86%D8%B1%DB%8C%DB%95%D8%AA%DB%8C_%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86&diff=829277&oldid=820752 <nowiki>[3]</nowiki>] لەوانەشە بەردەوام بێت لە داھاتوو گەر چارەسەر نەکرێت [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١١:٥٥، ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :{{وب|Sakura emad}} ھیچ پێویست ناکات پارامەتری {{para|link}} بنووسن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٦:٣٤، ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) ::{{لەژێر کاردایە|ڕوونکردنەوەی زیاتر پێویستە}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٤٤، ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] ئەوە جگە لەوەی دەستکاری قەبارەی [[تایبەت:Diff/826721|وێنەی وتارەکانیش]] دەکات [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٥٢، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::سڵاو بابەتەکە برایە Phab ([[m:User_talk:InternetArchiveBot/Archive/2021#Bot_Changes_image_parameters|مێتا ببینە]])--[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:٤٣، ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) ::::{{وب|Sakura emad}} بژیت! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٤:٢٩، ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == Save the Date: Coolest Tool Award 2021: this Friday, 17:00 UTC == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <languages /> Hello all, The ceremony of the 2021 [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Wikimedia Coolest Tool Award]] will take place virtually on [https://zonestamp.toolforge.org/1642179615 Friday 14 January 2022, 17:00 UTC]. This award is highlighting software tools that have been nominated by contributors to the Wikimedia projects. The ceremony will be a nice moment to show appreciation to our tool developers and maybe discover new tools! [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Read more about the livestream and the discussion channels.]] Thanks for joining! [[m:User:AKlapper (WMF)|andre]] ([[m:User talk:AKlapper (WMF)|talk]]) -08:02, 6 January 2022 (UTC) </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:SSethi (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=22528634 --> == نایەکگرتووییی شێواز لە داڕێژەی زمانەکاندا == {{Pin message|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٣:٢٠، ٢١ی ئایاری ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٦٨٧٢٢٤٠٢}} سڵاو، تێبینیی ئەوەم کرد کە لە داڕێژەی زمانەکاندا (بە زمان) نایەکگرتووییەک هەیە لە شێوازەکانیاندا. بۆ نموونە: * پارامیتەرە دراوەکە بە {{tlx|بە ئینگلیزی}} یان {{tlx|بە عەرەبی}} لار نابن و ئاسایین، بەڵام * پارامیتەرە دراوەکە بە {{tlx|بە ئیسپانی}} لار دەبێت. دڵنیا نیم ئەگەر کێشەکە فراوان بێت و لە داڕێژەی زۆرتردا هەبێت، تکایە لەسەری بکۆڵکنەوە و ئەگەر کرا، چارەسەریان بکەن. زۆربەی داڕێژە هاوشێوەکانیان پارێزراون و بەکارهێنەری ئاسایی مافی دەستکاریکردنی نییە. — [[بەکارھێنەر:ڕۆژ سەربەست|<b>ڕۆژ</b>]] ‏١٩:٣٦، ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو {{وب|ڕۆژ سەربەست}} جارێک کاک سەرچیا وتی کە لارکردنی دەق بۆ ئێمە نابێت بۆیە لەسەر قسەی ئەو، دەقەکانم لەسەر چەند داڕێژەیەک (نەک ھەمووی) کردە دەقی ئاسایی. بەس زۆر گەڕام و وتووێژەکەم نەدۆزییەوە. ڕەنگە سڕابێتەوە. بیرم نایەت. [[وتووێژی داڕێژە:بە ئینگلیزی]]م دۆزییەوە، بەڵام ئەوە وتووێژەکەی ئێمە نەبوو. وا دیارە کاک مارمزۆکیش [[وتووێژی داڕێژە:نامەی ڕوونکردنەوە#دەقی لار / قەبارە|لێرە]] ھەمان قسەی کردووە، بەس پێم وا بێت قسەی ئەو تەنیا لەسەر زمانە ڕاست بۆ چەپەکان بووە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٨:٤٤، ٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) ::ڕاستە، منیش دەڵێم ئەوانەی کە لار ماونەتەوە ڕێکیان بکەوە، وەک {{tlx|بە ئیسپانی}}. — [[بەکارھێنەر:ڕۆژ سەربەست|<b>ڕۆژ</b>]] ‏١٨:٤٧، ٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) ::: {{وب|ڕۆژ سەربەست}} من لە ئێستادا ڕاستی و دروستییەکەیان نازانم، بەس من لە ناوەڕۆکی وتاری ئەکتەر، گۆرانیبێژ، نووسەر و فیلمەکان بۆ ناوی فیلم، کتێب، ئەلبوومەکان و ئەو جۆرە بابەتانە دەقەکان لار دەکەمەوە. جارێ تا ئێستاش قسەیەکی پێچەوانەی قسەکانی کاک سەرچیا و مارمزۆکم نەبینیوە. دڵنیاش نیم کاک سەرچیا ئەو قسەیەی بۆ زمانە چەپ بۆ ڕاستەکانیش بووە یان بەس بۆ ڕاست بۆ چەپەکان. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٩:٥٨، ٢٦ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) == پاککردنەوەی ویکیپیدیا == {{داواکردنی لێدوانی کۆمەڵگە}} <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:٤٦، ٢٥ی ئایاری ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٦٩١٢٧٢٠٠}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو، لە لێکۆڵینەوەیەک بۆم دەرکەوت کە لەناو ٨٥٨٨٥ پەڕەی ویکیپیدیای کوردی (بە هەموو بەشەکانەوە (namespace)، داڕێژە و هتد)، ٥٨٦٨٧ دانەیان لە ناوەکانیاندا یەکێک لەم نووسانەی تێدایە: ه ك ة آ ص ض ؤ. ڕەنگە ئەگەر نووسەی ناکوردیی زۆرتر و نیومەودای فارسییش حساب بکەین، زۆرتر بکات. زۆربەی پەڕەکانیش (لە وتارەکان) کە ئەو نووسانەیان تێدا بووە، ڕەوانەکەر بوون بۆ پەڕەیەکی دیکە کە ڕاستی کردوونەتەوە. ئەنجامەکانی لێکۆڵینەوەکەم لە [https://github.com/roj1512/kuwikibot/raw/main/shots/titles-1653675401250.json ئێرە] داناوە. من وا بیر دەکەمەوە دەبێت ئەو پەڕانە (لانی کەم وتارەکان) بسڕدرێنەوە کە ئەو نووسە نامۆیانەیان بە کوردی تێدایە و تەنیا ڕەوانەکەرن. ئەگەر یەکێک ویستی ئەو کارە بکات، دەتوانم لیستی ئەو وتارانە بنێرم کە تەنیا ڕەوانەکەرن. سپاس. — [[بەکارھێنەر:ڕۆژ سەربەست|<b>ڕۆژ</b>]] ‏١٨:٢٢، ٢٧ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو {{وب|ڕۆژ سەربەست}} زۆر پێم خۆشە کە ئەو باسانە دەکەیتەوە. سەرەتا پێم سەیرە کە چۆن ئەنجامەکان لای تۆ ئاوا زۆرن. بڕوانە {{کواری|٦٤٨٦٤}} کە پیتی زۆر زیاترم نووسیوە و ئەنجامەکانیش (بێجگە لە پەڕەکانی وتووێژ و بەکارھێنەر) ٢٨٬٤٧١ دانەن. تۆ بڵێی کاممان ھەڵەمان کردبێت؟ بەڵێ، ڕەوانەکەری زۆرمان ھەن کە پیتە ناستانداردەکانیان تێدایە. بەشێکیان دەگەڕێتەوە بۆ ئەو کاتەی کە ھێشتا تەختەکلیلی کوردی دروست نەکرابوو و بەشێکیشیان بۆ کێشەی ھەندێ پیتە کە تا ئێستاش ھەن. بۆ سڕینەوەی ئەو ڕەوانەکەرانەش، ڕاستییەکەی ئەو کارە زۆر ھەستیارە و دەبێت کۆمەڵگە وتووێژێکی چڕی لەسەر بکەن تا بزانین کامانە و چەندیان بسڕینەوە. یان ھەر ئەسڵەن بیانسڕینەوە یان نا؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٠٩:٢١، ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) ::ھەنێک لە ڕەوانەکەرەکان بە ئەنقەست بە ناستانداردی درووستکراون تا خوێنەران بتوانن لە گەڕانی ویکیپیدیا ئاسانتر وتارەکان بدۆزنەوە بە سڕینەوەی ئەو ڕەوانەکەرانە پێم وایە ھیچ یارمەتییەکی خوێنەران نادەین. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٣٦، ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]: خوێنەر واتە ئەو کەسەی کە دەخوێنێتەوە و خوێنەوارە، نەک ئەو کەسەی کە بە پیتی ناکوردی گەڕان دەکات بۆ دەقی کوردی. باوەڕیش ناکەم هیچ کەسێک کە ئەنجامی کوردیی بوێت بگەڕێت بۆ دەقێکی هاوشێوەی [[آنگون]]، تۆ بڵێیت؟ — [[بەکارھێنەر:ڕۆژ سەربەست|<b>ڕۆژ</b>]] ‏١٧:٠٧، ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: لە هەموو پەڕەکان گەڕاوم، تەنیا ڕەوانەکەرەکان نین ئەو ژمارەیە. هەروەها هەموو نەیسپەیسەکانیش وەک ئاماژەم پێ کردبوو. — [[بەکارھێنەر:ڕۆژ سەربەست|<b>ڕۆژ</b>]] ‏١٦:٥٩، ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: وا دیارە پەڕە سڕاوەکانیشی لەخۆ گرتووە، لە گەڕانەکانی ترمدا پاڵاوتنەکان دەگۆڕم. — [[بەکارھێنەر:ڕۆژ سەربەست|<b>ڕۆژ</b>]] ‏١٧:٠٩، ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:ڕۆژ سەربەست|ڕۆژ]] من نوێنەراییەتی گشت ڕەوانەکەرەکان ناکەم من وتم "ھەنێک" لە ڕەوانەکەرەکان سوود بەخشن بۆ خوێنەر و بە ئەنقەست وا درووستمان کردووە تا دۆزینەوە ئاسان بێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٥٦، ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) :::::لە ماوەی بەشداریکردنم لێرە ئەوەم بۆ ڕوون بووە کە نەک خوێنەر بەکارھێنەرە تازەکارەکانیشمان کێشەیان لەگەڵ تەختە کلیلی ستاندارد ھەبووە جا چجای ئەوەی بگات بە خوێنەر کە کاری بە ویکیپیدیا نەبێت و تەنھا بۆ خوێندنەوە ھاتبێت بۆ ئێرە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٥٧، ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]: :::::{{وتە|نوێنەراییەتی گشت ڕەوانەکەرەکان ناکەم}} :::::قسەیەکی جوانە. دەتوانین لانی کەم ڕەوانەکەرە زۆر نامۆکان بسڕینەوە، وەک ئەوانەی کە نیومەودا یان «آ» و «ص» و ئەمانەیان تێدایە. — [[بەکارھێنەر:ڕۆژ سەربەست|<b>ڕۆژ</b>]] ‏١٨:١٤، ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) :::::: {{وب|Sakura emad}} نیگەران مەبە و دڵنیا بە ئێمە ناچین ھەموو ڕەوانەکەرەکان بسڕینەوە. بۆ نموونە، سەردەمی ئەوە بەسەر چووە پیتی «ك» لای ئێمە بەکاربێت. دڵنیاش بە تا ڕای زۆرینە وەرنەگرین، قەت ئەو کارە ناکەین. جارێ سەرەتای وتووێژە. {{وب|ڕۆژ سەربەست}} پێم سەیر بوو کە ئامارەکەت لە ھەموو پەڕەکانی ویکیپیدیا ئەوەندە زۆرە. وتم جا ئەوەندە ناونیشانی ناستانداردمان ھەبێت، کەواتە ڕەوانەکەرمان لە وتارەکان و بۆشاییناوەکانی تریش زیاترە. بەھەرحاڵ، جارێ چاوەڕێ دەکەین تا بزانین برادەرانی تریش چی دەڵێن ئەوسا بەپێی وتووێژ کارەکان دەکەین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٩:٣٩، ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) :::::::لەگەڵ سڕینەوەی ڕەوانەکەرەکان نیم بە هیچ جۆرێک. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢١:٣٤، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == بەکارھێنەرانی پاسدەر: پێویستییەکی زۆرمان بە ئێوە ھەیە == {{Pin message|}} <!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٣:٥٨، ١٨ی تەممووزی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٣٨٠٧٨٩١}} === ناساندن === سڵاو بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا بە تایبەتی بەکارھێنەرانی خاوەن ماف، لە ئێستادا زۆرترین کارمان بەم بەکارھێنەرانەیە کە شارەزان لە مافەکە و خاوەنی مافەکەن یان ئەوانەشی خاوەنی نین، لە ئێستادا گەر سەیری [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%A8%DB%95%D8%AA:%D9%BE%DB%95%DA%95%DB%95_%D9%86%D9%88%DB%8E%DA%A9%D8%A7%D9%86&hidepatrolled=1 تۆمارەکان] بکەین زۆرترین پەڕە لەسەرمان کۆبۆتەوە پێویستە پێداچوونەوەی بۆ بکەین و بەتەنھاش ناتوانین ئەم کارە بکەین ھەربۆیە داوا دەکەین ئەو بەکارھێنەرانەی خاوەن مافن و توانا و کاتیان ھەیە بێنەوە ویکیپیدیا و دەست بە چالاکییەکانیان بکەنەوە، و ئەوانەشی ناتوانن چیتر مافەکە بگرنە دەست و بەڕێوەی بەرن من لێرەوە زۆر سپاسی بەشدارییەکانی پێشوویان دەکەم و بەڵام پێویستمانە ئێستا چالاک ببنەوە بەپێچەوانەوە داوا دەکەم واز لە مافەکە بێنن و بیدەین بە کەسانێک کە دەیانەوێت بەشداری پڕۆژەکە بکەن و لەگەڵمان بن لە بەرەو پێشبردنی پڕۆژەکە. === داواکاری === بەھۆی کۆبوونەوەی پەڕەیەکی زۆر لەسەرمان و نەتوانین بۆ کۆنتڕۆل کردنی گشت پەڕەکان داوای چالاکبوونەوەی بەکارھێنەرانی پێشوو دەکەم و داوا دەکەم مافەکەیان بەکاربێنن بە پێچەوانەوە سپاسی بەشدارییەکانی پێشوویان دەکەم و داوا دەکەم واز لە مافەکە بێنن بۆ بەکارھێنەری چالاکتر پڕۆژەکە لە ئێستادا پێویستی بەوانە ھەیە کە دەیانەوێت خزمەت بکەن، و ھەرکەسێک دەیەوێت لە ئێستا و لە داھاتوو مافەکە وەرگرێت ئێمە ئاسانکاری لە وەرگرتنی دەکەین '''ئەو کەسەی داوای مافەکە دەکات''' پێشنیار دەکەم سەرەتا مافی [[ویکیپیدیا:پاسدراوی خۆگەڕ|پاسدراوی خۆگەر]] ھەبێت و [[ویکیپیدیا:پاسدەر#ڕێساکانی وەرگرتن و لێسەندنەوەی ماف|مەرجەکانی پاسدەری]] تێدا بێت، و من بەپێی توانای خۆم گشت کارئاسانییەک دەکەم بۆ ئەو بەکارھێنەرەی دەیەوێت ببێتە خاوەنی مافەکە. === داوای لێسەندنەوەی مافەکە === لەگەڵ ئەوەی مافەکە لەو بەکارھێنەرانە بسەندرێتەوە کە کار بە مافەکە ناکەن؟ ھەرخۆی ڕێسای مافەکە پشتگیری داواکارییەکە دەکات [[ویکیپیدیا:پاسدەر#لێسەندنەوە|(بینین)]] تکایە بۆ ھەر دەنگێک ڕوونکردنەوەی خۆت بدە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:٥٦، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو بۆ ھەموو لایەک، پێشنیارێکی باشە. من خۆم پێشداش لە وتووێژی ویکیپرۆژەی کۆمەڵە وتارەکاندا بە کاک ئارامم ڕاگەیاند کە چیتر چالاکیم نابێت و ئێستاش تەنانەت لەبەر پڕۆژەکە ماومەوە و دەنا بەزووترین کات دەمھەوێ ویکیپیدیا بەجێبھێڵم. ئێستاش داوا دەکەم ھەر مافێکی کە پێتان وایە بۆ بەکارھێنەرێکی کەمچالاک یان ناچالاک نابێت، لێمی بستێننەوە. ھەتا ئێستاش کە مافی پاسدەر یان ھەر مافێکی ترم پێ بووە ھەموو ھەوڵیکم بۆ بەکارھێنانی داوە کە بەسوود بێت بۆ ویکیپیدیا. ھیوادارام لەمەبەدواش بەکارھێنەرانی بەئەزموونی پێشوو یان نوێیەکان ئەو مافانە بگرنە دەست و بۆ بەرەوپێشچوونی ویکیپیدیا بەکاریبێنن. زۆر سپاس. [[بەکارھێنەر:Ahrir|<span style="font-family:Cursive; color: #10C1FF; Background: White; font size:13px;">AHR</span>]] _{([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ahrir|<span style="color:#ffd700; Background:White">'''وتووێژ'''</span>]])} ‏١٣:٤٤، ٩ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) === داواکارییەکە چۆن کاردەکات؟ === * ھەر بەکارھێنەرێکی خاوەن ماف بۆ ماوەی سێ مانگ یان زیاتر ھیچ چالاکی نەبوو یان کەمتر لە نۆ چالاکی پاسدانی ھەبوو کە ئەمەش دابەش دەبێت بۆ سێ چالاکی بەسەر ھەر مانگێک لە سێ مانگەکەدا، ئەوا مافەکەی لێ دەسەندرێتەوە دوای ئەوەی مافەکەی لێ سەندرایەوە ئاگاداری بۆ دەنێردرێت لەلایەن بەڕێوەبەری پەیوەندیدارەوە و بارودۆخەکەی بۆ ڕوون دەکرێتەوە بە شێوەیەکی پوخت. ==== {{پشتگیری}} ==== {{لەگەڵ}} -دیارە پاس نەدانی وتارەکان دەبێتە هۆی ئەوەی کە وتارەکە وەک خۆی بمێنێتەوە بەتایبەتی ئەو وتارانەی کە پەیوەندی بە ڕووداوێکی هەنووکەی هەیە من لەگەڵ ئەوەدام ئەگەر بەکارهێنەرانی خاوەن ماف بۆ ماوەیەکی زۆر ناچالاک بوون پێویست بە بوونی مافەکە ناکات کە هەیان بێت . من خۆم ئامادەم ئەگەر بەگونجاوم دەزانن،لەگەڵ ڕێزدا [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٤:٥٣، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) * {{لەگەڵ}} – لەخوارەوە ڕایەکەم نووسوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٦:٠٥، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) * {{لەگەڵ}} ئەگەر بەکارھێنەر مافەکە بەکار نەھێنێت ھیچ سوودێکی نابێت و تەنیا مەبەستی مافەکە دەشکێنێت. پێم باشە ئەوەی بەکاری نەھێنا، مافەکەی لێ بسەندرێتەوە. —[[:بەکارھێنەر:Halbast1|<span style="color: #041721; text-decoration: inherit; -moz-text-decoration-color: #041721; text-decoration-color: #041721;">'''ھەڵبەست'''</span>]] _{([[:لێدوانی بەکارھێنەر:Halbast1|<span style="color: #A2D2FF; text-decoration: inherit; -moz-text-decoration-color: #A2D2FF; text-decoration-color: #A2D2FF;">لێدوان</span>]])} ‏٠٩: [[بەکارھێنەر:Ahrir|<span style="font-family:Cursive; color: #10C1FF; Background: White; font size:13px;">AHR</span>]] _{([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ahrir|<span style="color:#ffd700; Background:White">'''وتووێژ'''</span>]])} ‏١٣:٤٤، ٩ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) ١٧، ٩ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) * {{لەگەڵ}} — ھاندەرێکی باشە بۆ ئەوەی بەکارھێنەری خاوەن ماف بکەوێتە خۆی و کار بە مافەکە بکەن. [[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٨:٣٩، ٩ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) ==== {{دژایەتی}} ==== ==== {{بێلایەن}} ==== <hr> === لێدوان === {{Collapse top|لێدوانەکان (داواکارییەکە پەسەندکرا)}} چاوەڕێی لێدوانەکانتانم {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٣:٥٦، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) : {{وب|Sakura emad}} ویکیپیدیا بووەتە شوێنێک بۆ کۆکردنەوەی دەسەڵات! کە توانا یان کاتت نییە کار بە مافەکەت بکەیت، وازی لێ بێنە یان ئەسڵەن بۆچی داوای دەکەیت؟! من خۆشم کارم بە مافەکەم نەکرد، لێم بسێننەوە. من ئەوەندەی پێم کرابێت بەسەر پەڕەکاندا چوومەتەوە و باشەکانم پاس داوە. بەکارھێنەری نوێ و پەڕەی نوێش زۆرن، و من وەک خۆم ھەر ئەوەندە فریا دەکەوم. ئیتر سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٦:٠٥، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] زۆر زیاتر لە پێویستت کردووە بەڕێز ئارام ئەم چەند تۆمارە شاھێدن ::* [https://xtools.wmflabs.org/patrollerstats/ckb.wikipedia.org/2022-05-01/2022-06-30?actions=patrol|pc-accept|pc-reject مانگی پێنج تا تەواوی شەش]. ::* [https://xtools.wmflabs.org/patrollerstats/ckb.wikipedia.org/2022-06-01/2022-07-01?actions=patrol|pc-accept|pc-reject مانگی شەش تا حەوت] ::* [https://xtools.wmflabs.org/patrollerstats/ckb.wikipedia.org/2022-06-01/2022-07-31?actions=patrol|pc-accept|pc-reject شەش و تەواوی مانگی حەوت]. ::{{emoji|1F60A|size=28}} پێویستت بە نیشانێک ھەیە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٨، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) : {{وب|kurd2021}} ئێوە یەکێکن لە گوونجاوترین بەکارھێنەرەکانمان لە ویکیپیدیای سۆرانی لەدوای وەرگرتنی مافی [[ویکیپیدیا:پاسدراوی خۆگەڕ|پاسدراوی خۆگەر]] کە من پێشنیار دەکەم ئەو مافەت ھەبێت دوودڵ مەبە لەوەی داوای مافی [[وپ:پاسدەر|پاسدەر]] بکەیت ھەرکاتێک بتەوێت [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٤٢، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :: زۆر سپاس {{وب|Sakura emad}} بۆ ئەمە چی بە پێویست دەزانن، بیکەن. ڕەنگە ھەرکاتێک کاتێکی گونجاومان دەستکەوت، ئەو بەکارھێنەرانەی کە بۆ ماوەی ساڵێک ناچالاکن و خاوەنی ھەر مافێکن، سەرجەمیان لێ بسەنینەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٨:٥٩، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سوپاست دەکەم، دیارە من لە ڕاستیدا تەنها لەنەبوونی کەس ئەو داواکاریەم کرد دەنا بەش بەحاڵی خۆم بە پێویستی نازانم، لەگەڵ ئەوەش دەکرێت ئەو مافە وەربگرم ئەوەی پێم کرا ئەنجامی دەدەم. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٠:٥٠، ٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :::بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] تکایە با نەیکەین بە ساڵێک ئەمە زۆر زۆرە بۆ مافی پاسدەر و وەک مافی بەڕێوەبەڕایەتیی نییە نە لەڕووی زەحمەتی بەدەست ھێنانەوە کە پێویستمان بە ڕۆژ و ھەفتە بێت تا مافەکە بدەینەوە بە کەسەکە و پێویستی بە چوونە مێتا ھەبێت، تەنھا یەک کرتە کردنە لەلایەن بەڕێوەبەرێک بۆ ئەوەی دەیەوێت دووبارە وەری بگرێتەوە و ئەرکێکی قورس نییە بۆیە، من پێم باشە مانگانە بێت ھەر پاسدەرێک زیاتر لە سێ مانگ ھیچ چالاکییەکی نەبوو مافەکەی لێ دەسەندرێتەوە بە ئاگاداری یان بێ ئاگاداری ئەوە دەکەوێتە سەر بڕیاری بەڕێوەبەر کە کام بەکارھێنەر لێرەیە و ئاگای لێمانە و ئاگاداری پێدەگات و کامە بەکارھێنەریش لەگەڵمان نییە و لە ژیانی ڕۆژانە سەرقالە و ئاگادارییەکەی پێناگات، وە نە لەڕووی کۆبونەوەی ئەرکەوە بەڕێوەبەران وەک پاسدەرانن، ئەرکی پاسدەران زیاترە و وتار درووستکردن ڕۆژانەیە و کە پێویستە لەسەر پاسدەر بەپێی پێویست پێداچوونەوەیان بۆ بکات [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٠، ٦ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) ::::'''پێشنیار دەکەم بەم شێوەیە بێت:''' ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ::::* ھەر بەکارھێنەرێکی خاوەن ماف بۆ ماوەی سێ مانگ یان زیاتر ھیچ چالاکی نەبوو یان کەمتر لە نۆ چالاکی پاسدانی ھەبوو کە ئەمەش دابەش دەبێت بۆ سێ چالاکی بەسەر ھەر مانگێک لە سێ مانگەکەدا، ئەوا مافەکەی لێ دەسەندرێتەوە دوای ئەوەی مافەکەی لێ سەندرایەوە ئاگاداری بۆ دەنێردرێت لەلایەن بەڕێوەبەری پەیوەندیدارەوە و بارودۆخەکەی بۆ ڕوون دەکرێتەوە بە شێوەیەکی پوخت. ::::سپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٢٦، ٦ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) ::::: {{وب|Sakura emad}} مادام ڕوونکردنەوەکەت جوان بوو، با وا بێ کە وتت. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٠:٥٣، ٦ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::{{emoji|1F60A|size=28}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٠:٥٦، ٦ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) {{Collapse bottom|}} '''ئەو بەکارھێنەرانەی لەژێر کاریگەری داواکارییەکە دەبن''' : {{وب|Amine yousefi}} : {{وب|Halbast1}} : {{وب|Épine}} '''ئەو بەکارھێنەرانەی پێویستە ئاگاداربن''' : {{وب|Ahrir}} سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٤٨، ٨ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) * {{لێدوان}} سڵاوتان لێبێت! ئەوەی ڕاستی بێت من ماوەیەکی زۆرە لە ویکیپیدیا دابڕاوم، بەڵام خۆشحاڵم کە ڕایبگەیەنم کە بڕیارم داوە بگەڕێمەوە و چەنێک پێم بکرێت پەڕە نوێیەکان پاس ئەدەم. ماندوو نەبن! —[[:بەکارھێنەر:Halbast1|<span style="color: #041721; text-decoration: inherit; -moz-text-decoration-color: #041721; text-decoration-color: #041721;">'''ھەڵبەست'''</span>]] _{([[:لێدوانی بەکارھێنەر:Halbast1|<span style="color: #A2D2FF; text-decoration: inherit; -moz-text-decoration-color: #A2D2FF; text-decoration-color: #A2D2FF;">لێدوان</span>]])} ‏٠٩:١٧، ٩ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) *:@[[بەکارھێنەر:Halbast1|Halbast1]] سپاس کاریگەریەکە لەسەر بەڕێزتان نەما بەڵام ئەوکاتە بەتەواوی ھەڵدەوەشێتەوە کە سێ چالاکی تەکنیکی تۆمار بکەن لەم مانگە و شەش دانەی تر لە دوو مانگەکەی تر سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:٥٠، ٩ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == گۆڕینی قەدبڕی (پ) == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٠:٤٣، ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٣ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٨٩٢٦١٨٠٩}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> === داواکاری === بە پێویستی دەزانم لەجیاتی کورتکردنەوەی پۆل کە خۆی سێ پیتە و کورتە، پەڕگە شیاوترە و ئەو کورت بکەینەوە و قەدبڕی (پ) ڕەوانە بکەین بۆ پەڕگە و لەگەڵ ئەو بەستەرانەشی کە پۆلن و کەوتوونەتە ژێر قەدبڕی (پ) بیانگوازینەوە بۆ پۆل خۆی، و ئیتر کە نووسین پ:نموونە دەمان گوازێتەوە بۆ پەڕگە:نموونە لەجیاتی پۆل:نموونە. === قەدبڕ چییە؟=== سڵاو بەکارھێنەرە چالاکەکان بە پێویستم زانی کێشەیەک بخەمە ڕوو کە لە ویکیپیدیای سۆرانی دەمێکە ھەیە، قەدبڕی (پ) کە کورتکراوەی <code>پۆل</code> بۆ نموونە لەجیاتی بنووسیت [[:پۆل:زیندووان]]، [[:پ:زیندووان]] یەکسەر دەتگوزاێتەوە سەر ھەمان شوێن ئەوەی ھەڵەیە لێرە کاتی خۆی ئەم قەدبڕەیان بۆ کورتکردنەوە بەکارھێناوە کە شتێکی زۆر درێژی پێ کورت بکەینەوە بۆ نموونە لەجیاتی بنووسین [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون]] دەنووسین [[وپ:سەلماندنیبوون]] دەتگوازێتەوە سەر ھەمان بابەت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣٠، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) === بانگھێشتنامە === @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]], @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]], @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]], @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]], @[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]], @[[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]]، @[[بەکارھێنەر:RasberryPedia|RasberryPedia]]، @[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]]، @[[بەکارھێنەر:ئاریا سالار|ئاریا سالار]]، @[[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]]، @[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]]، @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] ، @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]، @[[بەکارھێنەر:Ferhad Mamosk|Ferhad Mamosk]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣٠، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Mamozk|Mamozk]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣١، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::@‏[[بەکارھێنەر:Nskoalj|<bdi>Nskoalj</bdi>]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣٢، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) === {{پشتگیری}} === <!--- {{لەگەڵ}} + ھۆکارەکەت بنووسە ---> * {{لەگەڵ}} <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٥:٤٨، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) * {{لەگەڵ}} دەستان خۆشبێت، بەڕاستی شتێکی زۆر باشە، بۆ ویکیپیدیا.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٦:٤٧، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#123524">'''<span style="font-size:14px">گێژەڵووک</span>'''</span>]] ^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|'''<span style="color:#990000">وتووێژ🪐</span>''']]} ‏١٧:٥٤، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) * {{لەگەڵ}} ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٧:٥٦، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MFTG|لێدوان]]) ‏١٧:٥٨، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏١٨:١٠، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) * {{لەگەڵ}} پێموایە بۆ پەڕگە باشتر بێت. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٢٠:١٦، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) * {{لەگەڵ}} و بڕوانە لێدوانەکەشم لە بەشی لێدوان. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٣٤، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) *{{لەگەڵ}} کارێکی باش دەکەیت.[[User:Ferhad Mamosk|<font color="#4e1b65" face="comic sans ms"><strong>مامۆزک</strong></font><font color="#00008C" face="Papyrus"> </font>]]^{[[User talk:Ferhad Mamosk|<font COLOR="#14710f"><strong>وتووێژ</strong></font>]]} ‏١٥:١٣، ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) * {{لەگەڵ}} [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٦:٣٧، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) === {{دژایەتی}} === <!--- {{دژ}} + ھۆکارەکەت بنووسە ---> * {{دژ}} هەردووک وشەکە کورتن. پۆلیش زیاتر بەکاردێت. لەبەر ئەوە پێم باشترە وا بمێنێتەوە. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٦:٥٦، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) * {{دژ}} لەگەڵ سەرچیام. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٦:٠١، ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) === لێدوان === سپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٣٠، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] ئێمە دەزانین ھەردوو وشەکە کورتن بەڵام کاتی خۆی قەدبڕتان درووست کردووە بۆ پۆل کە زۆر کورتە شیاوترە بۆ پەڕگە بەکاربھێنرێت، پێویستە لەسەر ڕابردوو نەڕۆین و زانستنامەکە پەرە پێبدەین ئەمەش یەکێکە لەوانەی پێویستە بکرێت سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٧:٣٣، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :: {{وب|Sakura emad}} ڕاستییەکەی من لەگەڵ تۆم، بەڵام بە پێویستتری دەزانم کە داواکارییە بچووکەکانمان بخەینە پاڵ چەند داواکارییەک و کەمێک زۆر ببن ئینجا بە یەک جار پێشکەشیان بکەین. بۆ نموونە چ کێشەیەکی تری قەدبڕەکانمان ھەن؟ تا فابریکەیتر بە داواکاریی بچووک بچووکی ئێمە پڕ نەبێتەوە و ھەمیش خۆمان ئاسانتر داواکانمان بدۆزینەوە. وا بزانم ئەوکاتە تۆ لێرە نەبوویت کە داوام کرد بە یەک جار کۆمەڵێک وشەی سێحری بکەینەوە کوردی، بەڵام ئیشەکە گەرموگوڕ نەبوو و بێجگە لە وشەی {{کۆد|#REDIRECT}} کە کرایە {{کۆد|#ڕەوانەکەر}}، ئەوانی تر نەکران. [[ویکیپیدیا:دیوەخان_(پێشنیارەکان)/ئەرشیڤی_٣#وشە_سێحرییەکان| لێرە]] بڕوانە داواکەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٣١، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :::بەرێز @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لەگەڵ داواکەی بیروبۆچونەکەی بەرێزتم، بەڵام گەر سەیری بکەی جگە لە ڕەوانەکەر ھیچ یەکێکی تر نەکراوە بە کوردی؟ و کاتێکی باشی دەوێت تا ھەمووی بکرێتەوە کوردی، جگە لەوەش ئایا داواکارییەکە کۆمەک نابێت بەسەر یەک گەر ھەمووی بەسەر یەک کۆ بکەینەوە؟ چونکە جگە لەو دوو داواکارییەی کە ئێستا ھەیە، بەپێی ئەو وتووێژەی لەگەڵ بەڕێزت و @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] کردوومە بەم زوانە داوای ھەردوو مافی Template editor و Extended confirmed دەکرێت بۆ ئەوەی لە ویکیی سۆرانی زیاد بکرێت. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:٣٠، ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :::: {{وب|Sakura emad}} لە مەبەستەکەم تێنەگەیشتی. مەبەستم ڕێک ئەو وشە سێحرییانە نەبوو؛ تەنیا نموونەیەکم بۆت هێنایەوە. وتم بگەڕێ و بزانە چ کێشەیەکی تری قەدبڕمان ھەیە و ھەمووی بکە یەک داواکاری. بۆ ئەو دوو مافەش، بە ڕای من جارێ پێویستمان نین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٣:٥٠، ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] بۆچی پێت وایە نابێت ھیچیان کورت بکرێنەوە؟ کە لە ئێستادا دانەیەکیان ھەر کورتکراونەتەوە، لە داواکارییەکەت تێنەگەیشتم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٠٠، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::{{وب|Sakura emad}} چۆن ھەر دووکیان، سەرتاکەیان بە «پ»یە پێموایە پێویست نییە کورت بکرێنەوە. بەڵام ئەگەر دەتوانن تەواوی ئەوانەی لەجیاتی پۆل بە پ نووسراون بکەنەوە پۆل و ئەوانەی بە پەڕگەش نووسراون بکەنە پ ئەو کات بۆچوونەکەم دەگۆڕم. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٦:٠٥، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]: ئێمەش ھەر ئاوا دەکەین بە شێوەیەکی تەکنیکی کە قەدبڕی پ دەگۆڕین بۆ پەڕگە، ھەموو ئەو بەستەرانەی تایبەتن بە پۆل و لەژێر قەدبڕی "پ" دان دەیگۆڕین و دەیگوازینەوە بۆ <code>پۆل</code> خۆی، خەمخۆرییەکەت درووستە و ئێمەش بیرمان لێی کردۆتەوە بیکەین. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٢٨، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::::زۆر باشە بەڕێز {{وب|Sakura emad}} بۆچوونی خۆم گۆڕی، سپاس. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٦:٣٨، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :::::::{{وب|Sakura emad}} پێم وا بوو دەبێ لە ئینکیوبەیتر داوا بکەین، بەڵام چووم کۆدەکانی خۆمانم پشکنی و ئەسڵەن کورتکراوەیان تێدا نەبوو! دوای گەڕانێک، بۆم دەرکەوت ئەو کورتکراوانە ئامڕازی [[ویکیپیدیا:گەڕانی کورتکراوەکان]] بووە نەک لە پشتەوە تۆمار کرابێتن :/ خۆشم ھاوردەم کردووە، بەڵام لەبیرم نەمابوو. سەیرێکی بکەن و بزانن ھیچ کێشەیەکی تر ھەیە؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٨:٣٥، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ئەم داواکارییە لە جێبەجێبوون دایە بەپێی داواکاری کۆمەڵگا و ڕوونیش نییە بۆچی بەڕێزت دژایەتی دەکەیت جگە لە داواکەی بەڕێز سەرچیا کە داواکاری بەڕێزیان بە شێوەیەکی تەکنیکی وەڵام دراوەتەوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٠٣، ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::::::: {{وب|Sakura emad}} ڕاستە ئەو ئامرازە دەستی ھەیە لەم ئیشە، بەڵام لە دۆخی سەلامەتیشدا «پ» ھەر ڕەوانەت دەکات بۆ «پۆل». ھەر دەبێ لە پشتەوە شتێک بکرێت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٩:٢٨، ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::::::::مەبەستتان چییە لە پشتەوە؟ ئایا ئامرازکە ھۆکاری ئەوە نییە کە "پ" ڕەوانەمان دەکات بۆ پۆل؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٤٤، ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :::::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] ـ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٤٥، ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :::::::::::: {{وب|Sakura emad}} نەخێر، لە دۆخی سەلامەتدا ئەو ئامڕازە ناچالاکە، بەڵام ھەر ڕەوانەمان دەکات بۆ پۆل. لێرەدا یان دەبێت لە (سیستمی) پشتەوە یان دێڕێک لە جاڤاسکریپت بێت ئەو کارە بکات. ئممم... جارێ مێشکم ماندووە، بەڵام دەمبووسێکم لەم بەشە دا. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٤٣، ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) {{سھ}} {{وب|Sakura emad}} ھممم... دۆزیمەوە! لە پشتەوەیە، بەڵام کۆمەڵگە دڵنیان لەم گۆڕانکارییە گەر بیکەین؟ وا دیارە دوو دەنگی دژ ھەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:١٥، ١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] دەنگی بەڕێز ئازا ھیچ ڕوونکردنەوەیەکی لەگەڵ نییە بیرمان نەچێت [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا دیموکراسی نییە]]، و پشت دەبەستێت بە دەنگی بەرێز سەرچیا کە من ماوەیەکی باشە وەڵامم داوەتەوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٩، ١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :: ڕاستە دیموکراسی نییە، و عادەتەن دەنگی دژ ھۆکاری دەبێ و دەبێ حیسابی بۆ بکرێت تا لە یەکتری تێ بگەین. ئەوەشمان لەبیر بێت لە ویکیفەرھەنگ توانای بارکردن چالاک ناکەین. من خۆشم ئێستا کەمێک دوودڵم لەسەر ئەمە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢١:٢٣، ١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May. '''Updates for editors''' * For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released: ** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities. ** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers who use the <code dir=ltr>moment</code> library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the <code dir=ltr>Intl</code> library or the new <code dir=ltr>mediawiki.DateFormatter</code> library. The <code dir=ltr>moment</code> library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]]. * Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (<code dir=ltr style="white-space: nowrap;">wbt_*</code>) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠٠:١١، ٦ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28665011 --> == We will be enabling the new Charts extension on your wiki soon! == ''(Apologies for posting in English)'' Hi all! We have good news to share regarding the ongoing problem with graphs and charts affecting all wikis that use them. As you probably know, the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|old Graph extension]] was disabled in 2023 [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|due to security reasons]]. We’ve worked in these two years to find a solution that could replace the old extension, and provide a safer and better solution to users who wanted to showcase graphs and charts in their articles. We therefore developed the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Charts extension]], which will be replacing the old Graph extension and potentially also the [[:mw:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline extension]]. After successfully deploying the extension on Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedia, as well as on MediaWiki.org, as part of a pilot phase, we are now happy to announce that we are moving forward with the next phase of deployment, which will also include your wiki. The deployment will happen in batches, and will start from '''May 6'''. Please, consult [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|our page on MediaWiki.org]] to discover when the new Charts extension will be deployed on your wiki. You can also [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|consult the documentation]] about the extension on MediaWiki.org. If you have questions, need clarifications, or just want to express your opinion about it, please refer to the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension_talk:Chart/Project|project’s talk page on Mediawiki.org]], or ping me directly under this thread. If you encounter issues using Charts once it gets enabled on your wiki, please report it on the [[:mw:Extension_talk:Chart/Project|talk page]] or at [[phab:tag/charts|Phabricator]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ١٥:٠٦، ٦ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Sannita (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28663781 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|"Get shortened URL"]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]]. * Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]]. * The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|<code>w:nup:</code>]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references. * The <code dir="ltr">/page/data-parsoid</code> REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]] '''In depth''' * The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6. '''Meetings and events''' * The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]]. * The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٢:٣٤، ١٢ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28714188 --> == Join the 6th Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign – 2025 Edition == Dear Wikipedia community, (''Please help translate to your language'') We invite your community to participate in the 6th edition of the [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025|Wikipedia Pages Wanting Photos Campaign]], a global campaign taking place from July 1 to August 31, 2025. Participants will choose among Wikipedia pages without photos, then add a suitable photo from among the many thousands of photos in the Wikimedia Commons, especially those uploaded from thematic contests ([[:m:Wiki Loves Africa|Wiki Loves Africa]], [[:m:Wiki Loves Earth|Wiki Loves Earth]], [[:m:Wiki Loves Folklore|Wiki Loves Folklore]], [[:m:Wiki Loves Monuments|Wiki Loves Monuments]], etc.) over the years. More than 80 Wikimedia affiliates have participated since the campaign was launched in 2020 and have added images to more than 400,000 Wikipedia articles in over 245 Wikipedia languages. Thanks to the volunteer contributors! We now invite your community to organize and lead the campaign within your community. As a local organizer, you may: *Encourage individual members to take part by adding images to Wikipedia articles. *Host edit-a-thons focused on improving visual content. *Organize training workshops to teach contributors how to correctly integrate images into Wikipedia. These activities will help build local capacity and increase visual content across Wikipedia. Please note that for participants to be eligible to participate in the campaign, they need to have registered an account for at least a year before the official start date of the contest. That is, for the 2025 edition, they must have registered an account on or before July 1, 2025. The account can be from any Wikimedia project wikis. The organizing team is looking for a contact person to coordinate WPWP participation at the Wikimedia user group or chapter level (geographically or thematically) or for a language Wikipedia. We would be glad for you to [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025/Participating Communities|sign up directly]] at [[:m:Wikipedia Pages Wanting Photos 2025/Participating Communities|WPWP Participating Communities]]. With kind regards, [[User:Reading Beans]] On behalf of the Wikipedia Pages Wanting Photos campaign 2025. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٢١:٥٣، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:T Cells@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_Pages_Wanting_Photos_2025/Call_for_participation_letter/Village_pump&oldid=28751075 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٣:٠٩، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٠١، ٢٦ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٣:٥١، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠١:١٣، ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٣:٣٥، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٣:١٧، ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٣:٣٧، ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠٠:٠١، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 --> == Wikidata Item and Property labels soon displayed in Wiki Watchlist/Recent Changes == ''(Apologies for posting in English, you can help by translating into your language)'' Hello everyone, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Wikidata For Wikimedia Projects]] team is excited to announce an upcoming change in how Wikidata edit changelogs are displayed in your [[Special:Watchlist|Watchlists]] and [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] lists. If an edit is made on Wikidata that affects a page in another Wikimedia Project, the changelog will contain some information about the nature of the edit. This can include a QID (or Q-number), a PID (or P-number) and a value (which can be text, numbers, dates, or also QID or PID’s). Confused by these terms? See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Glossary|Wikidata:Glossary]] for further explanations. The upcoming change is scheduled for '''17.07.2025''', between '''1300 - 1500 UTC'''. The change will display the label (item name) alongside any QID or PIDs, as seen in the image below: [[File:Apr10 edit summary on Wikidata.png|An edit sum entry on Wikidata, labels display alongside their P- and Q-no.'s]] These changes will only be visible if you have Wikidata edits enabled in your User Preferences for Watchlists and Recent Changes, or have the active filter ‘Wikidata edits’ checkbox toggled on, directly on the Watchlist and Recent Changes pages. Your bot and gadget may be affected! There are thousands of bots, gadgets and user-scripts and whilst we have researched potential effects to many of them, we cannot guarantee there won’t be some that are broken or affected by this change. Further information and context about this change, including how your bot may be affected can be found on this [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|project task page]]. We welcome your questions and feedback, please write to us on this dedicated [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Talk page]]. Thank you, - [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] on behalf of the Wikidata For Wikimedia Projects Team. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:٤٥، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=28981877 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٠٥، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٣:٣٨، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠٠:٢٢، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠٣:٣٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٣:٢٥، ١١ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠٠:٣٣، ١٩ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠٠:٠٨، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more. * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more. '''Meetings and events''' * Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions: ** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these]. ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٤٥، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠١:١٠، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٠٢، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٢:٥١، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٤٧، ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 --> == Upcoming Dark Mode user interface rollout for anonymous Wikimedia sites users == <div lang="en" dir="ltr"> {{int:Hello}} Wikimedians, Apologies if this message is not in your language. {{int:please-translate}}. The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will launch the Dark mode feature for anonymous users on all Wikimedia sites, including yours, on October 29, 2025. [[:en:Special:MyLanguage/Light-on-dark color scheme|Dark mode]] is an option that allows users to view pages in light-coloured text, and icons on a dark background. Once it is available for anonymous users, they can enable it when using various devices. More information on ways to enable it can be found on [[:en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Dark mode#Options for anyone|this page]]. Given many pages are still not compatible with dark mode this will be an opt-in feature and not automatically apply to pages. Dark mode requires modifications to content pages and templates, and since our initial launch [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/dark-modes-bright-future-how-dark-mode-will-transform-wikipedias-accessibility/ in July 2024], we have been working with communities and helping them prepare for dark mode. Before the rollout, it is essential that template authors and technical contributors test dark mode and read [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|this page]] to learn how to make pages Dark mode-ready and address any compatibility issues found in templates. We will fix most color compatibility issues only on the most-viewed pages on projects with over 5 million monthly page views. Technical contributors with an account should opt into dark mode currently using preferences or settings and test pages and seek help before the release to ensure everything complies before the enablement. If you have any questions or need help, please [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|contact the Reader Experience team]] for support. Thank you! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> ٠٢:٠٨، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_Dark_mode_deployment_mass_message_list_(October_2025)&oldid=29358561 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:١٩، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٥٥، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٣١، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 --> == دانان و لابردنی چەند تاگێک بە شێوەیەکی خۆگەڕ == سڵاو لە {{وب|Hivja|Pirehelokan|Tessla|Zemen|Épine|مامۆستا|هیوا}} (کە لە دوایین باس لێدوانتان دابوو) و ئەوانیش تریش، ماوەی دوو ساڵە سکریپتێکی نیوەچڵم بۆ بە خۆگەڕکردنی دانان و لابردنی چەند تاگێک (ئەوەندەی ڕێی تێ دەچێ) لەسەر وتارەکان ھەبوو، بەڵام شکور ئەم مانگەی دوایی ئیشەکانیم تەواو کرد و ئێستا ئامادەیە. لەم کاتەدا سکریپتەکە پشتگیری لە زیادکردنی و لابردنی حەوت تاگ دەکات کە ئەمانەن: * {{دا|بێسەرچاوە}} * {{دا|ژکزی بێسەرچاوە}} * {{دا|یەک سەرچاوە}} * {{دا|ژکزی یەک سەرچاوە}} * {{دا|بنبەست}} * {{دا|ھەتیو}} * {{دا|بێپۆل}} ڕەنگە بتوانین لە داھاتوو تاگی زیاتریشی بۆ زیاد بکەین. ئەگەر ڕازین، لەم یەک دوو ڕۆژە زیادی دەکەم و لەمەودوا پێویست ناکات وزە و کات و بیری خۆتان بە زیادکردن و لابردنی ئەو تاگانەی کە سکریپتەکە پشتگیرییان لێ دەکات بە فیڕۆ بدەن و ئەو بەکارھێنەرانەشی کە تاگەکان بەبێ چارەسەرکردنی کێشەکان لادەبەن، بۆتەکە دووبارە زیادیان دەکاتەوە تا کێشەکەی چارە دەکرێت، و کە چارەسەر کرا، بۆتەکە خۆی تاگەکە لادەبات. سکریپتەکە بۆ ھەموو زمانێکی ویکیپیدیا کار دەکات. لەگەڵ ئەوەی ئیشێکی زۆر وردم لەسەری کردووە و زۆر ئاقڵانە دەستکاریی تاگەکان دەکات، بەڵام ڕەنگە منیش حسابی ھەموو شتێکم نەکردبێت و پێویست بێت ئێوە لەو ھەڵانەی کە دەیانکات، ئاگادارمان بکەنەوە تا چاکیان بکەین. چی دەڵێن؟ بە شتێکی باشی دەزانن بیخەینە گەڕ؟ سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:٣٢، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) :{{لەگەڵ}}، من پێم باشە هەبێ. دەستخۆش! &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ١٢:٢٩، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) :{{لەگەڵ}}: هەر بژییی :) دڵنیام کەڵکی باشی لێ وەردەگیرێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٢٠:١٤، ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) :{{لەگەڵ}} شتێکی باشە. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٢١:٠٠، ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::{{کرا}} سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٥:٢٠، ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::: ھەر بۆ مێژوو خۆشە ئەم ئامارە دانێم. سکریپتەکە لەسەر تەواوی وتارەکان بەڕێوە چوو و وا بزانم لە مێژووی بۆتەکەم ئەمە گەورەترین ڕێژەی دەستکاری بوو کردبێتی، کە بە نزیکەی حەفتەیەک و بەبێ ھیچ کێشەیەکیش بەڕێوە چوو. {{Ltr}} {{قت| <pre> 79174 read operations 56579 write operations Execution time: 6 days, 13 hours, 17 minutes, 22 seconds Read operation time: 7.1 seconds Write operation time: 10.0 seconds Script terminated successfully. </pre> }} {{Ltr/end}} ::: لەمەودوا ڕۆژانە لە کاتێکی دیاریکراو (ڕەنگە سەعات ١١:٠٠ی شەو دانێم) ئەم سکریپتە کاری خۆی دەکات. سپاسی دووبارە! سپاس بۆ {{وب|مامۆستا}} کە ئاگام لێ بوو کێشەی چەند تاگێکی چارە کرد و تاگەکانی لابرد. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٥:٥١، ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٢٧، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٣٠، ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٣٥، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٢٣، ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٥:٥٤، ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٥٥، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٤٢، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٠٠، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٤٢، ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٣١، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٢٧، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:١٥، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٤١، ٢ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٣:٢٨، ٩ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:١٤، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٠١، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٤٩، ٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٥٠، ٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٣٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|لێدوان]])</bdi> ١١:١٥، ١٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Johannes Richter (WMDE)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:٤٩، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٢٣، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٧:٠٩، ٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:ZI Jony@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29905755 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:١٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٥:١٦، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> 1hk2mttsvce6tyaua8jmat3ualdqwx5 0 39906 1575069 1467367 2026-04-13T21:19:53Z Arya Omer 59103 دەستکاری کردنی چەند دێڕێک و ناوەکەی 1575069 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو =میکایل گۆرباچێڤ | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | وێنە = Mikhail Gorbachev, Reykjavík summit, 1986.jpg | قەبارەی وێنە = | جێگری_وێنە = | سەردێری وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون ={{Birth date|1931|3|2}} | شوێنی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی_ونبوون = | شوێنی_ونبوون = | ڕەوشی_ونبوون = | ڕێکەوتی مردن ={{Death date and age|df=yes|2022|8|30|1931|3|2}} | شوێنی مردن =[[مۆسکۆ]]، [[ڕووسیا]] | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | مۆنۆمێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = پارێزەر (یاساناس) | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | ناسراو_بە_ھۆی = | کارە_دیارەکان = | شێواز = | کاریگەر_بووە = | کاریگەری_بووە = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | تەلەڤیزیۆن = | سەرناو =میکایل گۆرباچێڤ | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = کۆمۆنیستی ڕووسیا، پارتی سەربەخۆیی دیموکراسی ڕووسیا | بزاڤ =کۆمەنیست | بەرامبەرەکان = | ئایین = | سزای_تاوانباری = | ڕەوشی_تاوانباری = | ھاوسەر = ڕایسیا گۆرباچێڤ تا ١٩٩٠ | یار = | منداڵەکان = ئیرینا | دایک و باوک = | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | واژوو = Gorbachev Signature.svg | جێگری_واژوو = | قەبارەی_واژوو = | ماڵپەڕ = http://www.gorby.ru/en/ | پەراوێزەکان =}} '''میکایل گۆرباچێڤ''' ({{بە ڕووسی|Михаи́л Серге́евич Горбачёв}}) (٢ی ئازاری ١٩٣١ - ٣٠ی ئابی ٢٠٢٢) دوایین سەرۆکی [[یەکێتیی سۆڤیەت]] بووە لە ساڵی ١٩٨٥ دەستی بە فەرمانڕەوایی وڵات کرد تا ١٩٩١ و بووا هۆی ھەڵوەشاندنەوەی دەوڵەتەکە، میکایل یەکێک بوو لە تێکۆشەران کە ھەوڵی بۆ لەناوبردنی [[جەنگی سارد]] کردبوو، بەھۆی کارەکانییەوە میکایل لە ساڵی ١٩٩٠ [[خەڵاتی نۆبێل]] لە ئاشتی دا پێبەخشرا. == ڕیفۆرمی سیاسی و ئابووری == شامەبەستی گۆرباچۆڤ بریتی بوو لە ڕیفۆرمی ئابووری و سیاسی لە جڤاتی سۆڤیەتدا. سیستەمی سۆڤیەتیی ئەو دەم لە دوو ھەرەمی لاتەریبی مەزن پێک ھاتبوو: حیزب و دەوڵەت. بە نۆڕینی باو دەبا پارتی کۆمیونیست دەست پێشخەری بکات بەڵام دەوڵەت دەسەڵاتی دەستوور دانان و بەجێھێنەر و دادپرسیی ھەبێت. گۆرباچۆڤ دەیویست پەیوەندیی نێوان حیزب و دەوڵەت بگۆڕێت. حیزب بەپێی نۆڕینی باو دەبا پێشەنگ بێت و دەستی لە گشت بوارەکانی کۆمەڵگەدا ھەبیت. ئەم ڕەوتە بەلای گۆرباچۆڤەوە نیشانەی داڕمان بوو. لە ڕاستیدا ڕیفۆرمی ئابووریی گۆرباچۆڤ ھیچ شتێکی ئەوتۆی لێ شین نەبوو. لە ماوەی حوکومڕانیی گۆرباچۆڤدا، بەردەوام ئابووریی سۆڤیەت خراپتر دەبوو. بەرھەمھێنان کەم دەبۆوە، کەمیی شتومەکی نێو بازاڕ خراپتر دەبوو، بازاڕی ڕەشیش گەرمتر دەبوو. لە نێو گەلدا پلەی خۆشویستنی گۆرباچۆڤ تەواو دابەزی. بەڵام لە دەرەوەی سۆڤیەت پتر خۆشەویست دەبوو چونکە سەرکەوتووانە گرژیی سیاسیی نێوان ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوای ڕەواندەوە و ڕێگەی دا وەڵاتانی ڕۆژاوای سۆڤیەت ڕێگەی خۆیان بگرنە بەر و لە پەیوەندی یەکییەتیی سۆڤیەت ڕزگار بن. لەو ڕیفۆرمانەی گۆرباچۆڤ بەتەمایان بوو تەنیا بەشێکی کەمیان جێبەجێ کران. سەرلەبەری ئەو سیستەمەی ئەو نیازی بوو نوێکاری تێدا بکات، وەھا وشک و ڕزیوو بوو بەرگەی گۆڕانکاری بنەڕەتی نەدەگرت. لە زۆر لاوە بە توندی بەربەرەکانێی بیروڕایەکانی ئەم دەکرا، خۆیشی لە دەمەو کۆتای ماوەی حوکومڕانیی خۆیدا ھەتا دەھات پتر ڕاڕا و دوودڵ دەبوو. == پێرێسترۆیکا، گلاسنۆست و دێمۆکراتاندن == گۆرباچۆڤ بیری سیاسی خۆی لە کتێبی «پێرێسترۆیکا» ''Perestrojka'' دا، ساڵی ١٩٨٧ داڕشت، ئەم کتێبە کاتی خۆی جێی مشتومڕێکی بەرفرەوان بوو. پێرێسترۆیکا بووە ھۆکارێکی کارا لە پرۆسەی ھەرە گەورەی گۆڕانکاریی مێژووی نوێ. یەکەم لایەنی بیری سیاسی گۆرباچۆڤ بریتییە لە «گلاسنۆست» ''Glasnost''، کراوەیی. یەکییەتیی سۆڤیەت بە دەیان ساڵ لەژێر دیکتایۆرییەتی بێدەنگیدا دەژیا. تەنیا دەنگی فەرمی و پەسندکراو بۆیان ھەبوو بەربیست بن. گۆرباچۆڤ بەرامبەر ئەو دۆخە، لە ڕوانگەیەکی ڕۆشنگەرییەوە دەیگوت: ئەگەر وشە ئازاد بکرێ، ڕاستیش بەربیست دەبێت و خەڵکی بە زانینی ڕاستی، چاکە و خراپە لەیەک جودا دەکەنەوە. جگە لە گلاسنۆست و پێرێسترۆیکا گۆرباچۆڤ جەختی لەسەر پرۆسەی «دێمۆکراتاندن» ''Demokratizatsiya'' دەکرد و دەیگوت: «پێرێسترۆیکا شۆڕشێکە لە سەرەوە»، واتە گۆڕانکارییەکە دەستەی دەسەڵاتداران خستوویانەتە گەڕ. بیرۆکەی «دێمۆکراتیی ڕاستەوخۆ» کە ڕیشەی لە نەرێتێکی ڕادیکالانەدا ھەیە و دەگەڕێتەوە بۆ ڕوسو و شۆڕشی فرانسی، تێکەڵ بە «سەنتراڵیزمی دێمۆکراتیانە»ی لێنین کراوە. مەبەستیش ئەوە نەبوو پشت بکەنە چەمکی «سەنتراڵیزمی دێمۆکراتیانە»، بە پێچەوانە. دەبا «ببوژێنرێتەوە و پەرەی پێ بدرێ». گۆرباچۆڤ دەیگوت زووتر ئەم چەمکە شێوێنرابوو، کرابوو بە «سەنتراڵیزمی بیرۆکراتیانە». == یەلتسین و کۆتایی سۆڤێت == [[پەڕگە: Mikhail Gorbachev.jpg |وێنۆک|گۆرباچۆڤ لە ٢٠١٠دا.|alt=]] باڵی کۆنەواری پارتی کۆمیونیستی سۆڤیەتی، کودەتایەکی بێسەروبەری سەرنەگرتووی لە ئەوگوستی ساڵی ١٩٩١ دا، دژ بە گۆرباچۆڤ ساز کرد و بەوەش پەلەیان لە کەوتنی خۆی و ڕمانی ھەموو یەکییەتیی سۆڤیەت کرد. ئەو کۆدەتایە بۆریس یەلتسین Bori ی کۆنە دوژمنی گۆرباچۆڤی کردە قارەمان. یەلتسین پاش سەری ساڵی ١٩٩١–١٩٩٢ بە کردەوە گۆرباچۆڤی لابرد و یەکییەتیی سۆڤیەتیشی ھەڵوەشاندەوە. گۆرباچۆڤ لە چاوپێکەوتنێکدا ڕای گەیاند کە [[کارەساتی چێرنۆبڵ]] یەکێک بوو لە گەورەترین ھۆکارەکانی ھەڵوەشاندنەوەی یەکێتی سۆڤیەت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.express.co.uk/news/world/1137086/chernobyl-hbo-series-sky-atlantic-nuclear-disaster-gorbachev-soviet-union-spt|سەردێڕ=Chernobyl: How Gorbachev claimed disaster was REAL reason behind Soviet Union's collapse|وێبگە=Express|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> لەلایەن ڕۆژاوای یەکییەتیی سۆڤیەتەوە، گۆرباچۆڤ بە قارەمان دادەنرا چونکە بێ ئەوەی دەست بەرز بکاتەوە ڕێی دا دەوڵەتانی نێوەند و ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا ڕێگە خۆیان بگرنە بەر. ھەر چەندە ئێستلاند و لێتلاند و لیتوانیا، لە سەردەمی ستالیندا بە تاڵانی شەڕ داگیرکران، بەڵام گۆرباچۆڤ بەرەنگاری بزاڤی ڕزگاری خوازی ئەو دەوڵەتانەی بەڵتیک بۆوە. لەوانەیە ئەمەیان گەورەترین ھەڵەی گۆرباچۆڤ بووبێ. == بووژانەوەی [[ناسیۆنالیزم]] == ئەم پرۆسەی نوێکارییە ھێزێکی دیکەی بووژاندەوە، گۆرباچۆڤ لێی بێئاگا بوو، ئەویش [[ناسیۆنالیزم]]ە. ئەو مۆزاییکە مەزنەی کۆمار و گەلانی ھەمەجۆری یەکییەتیی سۆڤیەت نێزیکەی حەفتا ساڵ بە توندی خرابوونە ژێر سیستەمێکەوە ڕووی لە یەکڕەنگی و یەکییەتی بوو. ئەو ئازادیی دەربڕین و کردەوە پەرەسێنەی ڕۆژگاری گۆرباچۆڤ لە زۆر لاوە بە مەبەستی سەرفرازیی میللی سوودی لێ وەرگیرا. ناسیۆنالیزمی تا ئەو دەمە خامۆش و خاو دەرفەتی وەرگرت و ئازادانە کەوتە گەڕ و ھەر زووش ئەفسانە و بۆچوونی چەوتی میللیی بەرفرەوانی لەگەڵ خۆی ھێنا. == مردن == میخائیل گۆرباچۆڤ لە ٣٠ی ئابی ٢٠٢٢ لە تەمەنی ٩١ ساڵی دا بەھۆی نەخۆشی گران و درێژخایەن لە نەخۆشخانەی ناوەندی مۆسکۆدا کۆچی دوایی کرد. گۆرباچۆڤ لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٠ەوە بەردەوام لەژێر چاودێری پزیشکەکاندابووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mikhail Gorbachev, who steered Soviet breakup, dead at 91|ناونیشان=https://apnews.com/article/russia-ukraine-mikhail-gorbachev-obituaries-5cb7a604243668f08dfaed953c09559e|وێبگە=AP NEWS|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [http://www.ne.se/lang/michail-gorbatjov Nationalencyklopedin] * [https://web.archive.org/web/20160306010629/http://komak.nu/Kurdi/Kteebkhane/KteebiKOMAK_PDF/ReeguzeriBiriSiyasi_20091209.pdf Från Platon till kommunismens fall - De politiska idéernas historia. Sven-Eric Liedman. «ڕێگوزەری بیری سیاسی»] == بەستەرە دەرەکییەکان == [http://www.gorby.ru/en/ The Gorbachev Foundation] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ڕووسیا|سیاسەت|شەڕی سارد}} {{پۆلی کۆمنز|Mikhail Gorbachev}} [[پۆل:سەرکردەکانی شەڕی سارد]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ڕووس]] [[پۆل:کۆمۆنیستە ڕووسەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣١]] [[پۆل:کۆمۆنیستەکان]] [[پۆل:کۆمۆنیستی ڕووسی]] [[پۆل:سەرکردەکانی یەکێتیی سۆڤیەت]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:فەرمانڕەوا کۆمۆنیستەکان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ویلایەتی مۆسکۆ]] [[پۆل:وەرگرانی نیشنانی لێنین]] [[پۆل:وەرگرانی نیشانی دروشمی سووری کۆشش]] [[پۆل:ڕووسییەکانی بە ڕەگەز ئوکراینی]] [[پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)]] l5zscgdt6f3f4z58oh52vyzh77uzkc4 0 43254 1575009 1572020 2026-04-13T12:26:52Z Sorou6sh 8711 /* ڕێبەری مەزنی ئێران */ پەرەپێدان و درێژکردنەوەی وتار 1575009 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = سەید ڕووحوڵڵا خومەینی | ناوی_خۆماڵی = سید ڕوحاللە مصطفوی موسوی خمینی | زمانی_ناوی_خۆماڵی = فارسی | وێنە =[[پەڕگە:Ruhollah_Khomeini_by_Jamaran_1.jpg|وێنۆک]] | قەبارەی وێنە = 230px | جێگری_وێنە = | سەردێری وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٤ی ئەیلوولی ١٩٠٢ | شوێنی لەدایکبوون = [[خومەین]]، [[ئێران]] | ڕێکەوتی_ونبوون = | شوێنی_ونبوون = | ڕەوشی_ونبوون = | ڕێکەوتی مردن = ٣ی حوزەیرانی ١٩٨٩ | شوێنی مردن = [[تاران]]، [[ئێران]] | ھۆکاری مردن = [[جەڵدەی دڵ]] | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = مەزارگەی خومەینی | مۆنۆمێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[فارس]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران]] | ساڵانی چالاکی = ١٩٧٩–١٩٨٩ | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | ناسراو_بەناوی = | کارە_دیارەکان = | شێواز = | کاریگەر_بووە = | کاریگەری_بووە = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | تەلەڤیزیۆن = | سەرناو = | وادە = | پێشوو =پۆستەکە دامەزرا -[[محەممەدڕەزا پەھلەوی]] وەکوو شای ئێران | جێگر =[[عەلی خامنەیی]] | حیزب = | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سزای_تاوانباری = | ڕەوشی_تاوانباری = | ھاوسەر = خەدیجە سەقەفی | یار = | منداڵەکان = ٧ لەوانە مستەفا ٬زەھرا، فەریدە و ئەحمەد | دایک و باوک = | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | واژوو = Ruhollah Khomeini signature.png | جێگری_واژوو = | قەبارەی_واژوو = | ماڵپەڕ ={{URL|imam-khomeini.ir}} }} '''سەید ڕووحوڵڵا موستەفەوی خومەینی''' ({{بە فارسی|سید ڕوحاللە موسوی خمینی}}؛ ٢٤ی ئەیلوولی ١٩٠٢ لە [[خومەین]] – ٣ی حوزەیرانی ١٩٨٩ لە [[تاران]])، ناسراو بە '''ئایەتوڵڵا خومەینی''' یان '''ئیمام خومەینی'''، پێشەوا، نووسەر، شاعیر و مەرجەعێکی تەقلیدی [[شیعە]]ی ئێرانی بوو، کە وەکوو دامەزرێنەر و یەکەمین [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران]] ھەتا دواڕۆژی ژیانی لەسەر کار بوو. خومەینی یەکێک لە ڕێبەرانی جەماوەری ئێران بوو کە لە ڕووخانی [[شانشینی پەھلەوی|ڕژێمی پەھلەوی]] و سەرکەوتنی [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران]]دا ڕۆڵی سەرەکی ھەبوو.<ref>http://www.iranchamber.com/history/rkhomeini/ayatollah_khomeini.php</ref><ref>http://www.britannica.com/eb/article-32981</ref> خومەینی لە مەدرەسە فیقە و [[فەلسەفەی ئیسلامی]] و [[عیرفان]]ی خوێندووە و لە ساڵی ١٣١٣دا گەیشتووەتە ئیجتیھاد. بە گوتەی [[ساواک]] مۆڵەتی ئیجتیھادەکەی لە عەبدولکەریم حائری یەزدی وەرگرتووە بەپێی وەشانێکی دیکە نەیکردووە ئیجتیھاد لە ھیچ کەسێک داوای مۆڵەتی نەکردووە و مۆڵەتی لەو شێوەیەی بە کەس نەداوە. دژی سیاسەتەکانی [[محەممەدڕەزا پەھلەوی]] بەتایبەت [[شۆڕشی سپی]] و پێدانی مافی دەنگدان بە ژنان لەلایەن شاوە خەباتی کردووە و بەھۆی تۆمەتبارکردنی شا بە پەیڕەوکردنی سیاسەتەکانی [[ئیسرائیل]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] لە ساڵی ١٣٤٢، بۆ ماوەی ١٠ مانگ زیندانی کرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=خبرگزاری باشگاە خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جھان ||دوایین١=YJC|سەردێڕ=از ماجرای دستگیری امام خمینی (ڕە) در 15 خرداد 42 تا قیامی کە ڕنگ خون گرفت|ناونیشان=https://www.yjc.ir/fa/news/6115389/از-ماجرای-دستگیری-امام-خمینیرھ-در-15-خرداد-42-تا-قیامی-کھ-رنگ-خون-گرفت|وێبگە=yjc.ir/fa|شوێن=تاران|زمان=fa}}</ref> و ساڵی دواتر، بەھۆی وتارەکانی دژی تەسلیمبوون بە ڕاوێژکارە سەربازییەکانی ئەمریکا، دەربەدەر کرا، سەرکردایەتی ئیسلامییەکان و ئۆپۆزسیۆنی کرد و دەستی کرد بە داڕشتنی تیۆری دەسەڵاتی ئایینی - کە بنەماکانی تا شۆڕش بۆ خەڵک بە نادیاری مانەوە - لە ڕۆژانی کۆتاییدا کە بەرەو سەرکەوتنی شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران، وەک ڕێبەرەکەی، شورای شۆڕشگێڕی و حکوومەتی کاتی پێکھێنا. لە ١٢ی ڕێبەندان ١٣٥٧، خومەینی گەڕایەوە بۆ ئێران و لە ٢٢ی ڕێبەندان شۆڕشەکە سەرکەوتنی بەدەستھێنا. == ساڵانی سەرەتایی == === پاشخان === ڕوحوڵڵا خومەینی لە ڕەچەڵەکی خاوەن زەوییە بچووکەکان و پیاوانی ئایینی و بازرگانەکانەوە ھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Ervand |دوایین=Abrahamian |سەردێڕ=Radical Islam: The Iranian Mojahedin |ناونیشان=https://archive.org/details/radicalislamiran0000abra |بڵاوکەرەوە=I.B. Tauris|ساڵ=١٩٨٩|ژپنک=١-٨٥٠٤٣-٠٧٧-٢|پەڕەکان=[https://archive.org/details/radicalislamiran٠٠٠٠abra/page/٢٠ ٢٠]}}</ref> باوباپیرانی بەرەو کۆتایی سەدەی ١٨ لە ماڵە ڕەسەنەکەیانەوە لە نیشاپور لە پارێزگای خۆراسان لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئێران بۆ مانەوەیەکی کورت بۆ شانشینی ئاواد کە ناوچەیەکە لە ویلایەتی مۆدێرن ئۆتار پرادێش لە ھیندستان کە فەرمانڕەواکانی موسڵمانی [[شیعەی دوازدە ئیمام|شیعە دوازدە ئیمامی]] بە ڕەچەڵەک فارس بوون کۆچیان کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Algar|یەکەم١=Hamid|بەستەری نووسەر١=Hamid Algar|editor1-last=Koya|editor1-first=Abdar Rahman|سەردێڕ=Imam Khomeini: Life, Thought and Legacy|ڕێکەوت=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Islamic Book Trust|ژپنک=٩٧٨–٩٦٧٥٠٦٢٢٥٤|پەڕە=١٩|chapter=A short biography}}</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=ntarP5hrza0C&dq=awadh+persian&pg=PA8 Sacred space and holy war: the politics, culture and history of Shi'ite Islam] by Juan Ricardo Cole</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=7BaVwfpWZgUC&dq=awadh+origin&pg=RA2-PA17 Art and culture: endeavours in interpretation] by Ahsan Jan Qaisar, Som Prakash Verma, Mohammad Habib</ref><ref name="Avadh">''Encyclopædia Iranica'', [http://www.iranicaonline.org/articles/avadh-english-also-audh-or-oudh-an-ancient-cultural-and-administrative-region-lying-between-the-himalayas-and-the-ganges-i "Avadh"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170517012521/http://www.iranicaonline.org/articles/avadh-english-also-audh-or-oudh-an-ancient-cultural-and-administrative-region-lying-between-the-himalayas-and-the-ganges-i |date=17 May 2017}}, E. Yarshater</ref> لە ماوەی حوکمڕانییەکەیاندا بە شێوەیەکی بەرفراوان بانگھێشتی ژمارەیەکی بەردەوام لە زانایانی فارسی، شاعیر، دادوەر، تەلارساز و وێنەکێشیان کرد.<ref name="Avadh"/> لە کۆتاییدا خێزانەکەی لە شارۆچکەیەکی بچووک لە کینتور، نزیک لوکناو پایتەختی ئاوەد نیشتەجێ بوون.<ref name="Hamid">Ruhollah Khomeini's brief biography by Hamid Algar</ref><ref name="Iranian">[http://www.iranian.com/Books/1999/June/Khomeini/index.html From Khomein, ''A biography of the Ayatollah''], 14 June 1999, The Iranian</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=rNrMilgHKKEC&dq=Seyyed+Ahmad+Musavi+Hindi&pg=PA199 The Columbia world dictionary of Islamism] by Olivier Roy, Antoine Sfeir</ref><ref name="Moin1999">[https://books.google.com/books?id=B-ihPNR4iaoC&dq=Seyyed+Ahmad+Musavi+Hindi&pg=PA2 Khomeini: life of the Ayatollah, Volume 1999] by Baqer Moin</ref> باپیرەی خومەینی، سەید ئەحمەد موسەوی ھیندی، لە کینتوور لەدایکبووە.<ref name="Iranian"/><ref name="Moin1999"/> لە ساڵی ١٨٣٠ لێنۆی بەجێھێشت بۆ سەردان کردنی گۆڕی [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب]] لە نەجەف، عێراقی عوسمانی (عێراقی ئێستا) و ھەرگیز نەگەڕایەوە. بە گوتەی مۆین ئەم کۆچکردنە بۆ دەربازبوون بوون لە بڵاوبوونەوەی دەسەڵاتی بەریتانیا لە ھیندستان بوو. لە ساڵی ١٨٣٤ سەید ئەحمەد موسەوی ھیندی سەردانی ئێرانی کرد و لە ساڵی ١٨٣٩ لە خومەین نیشتەجێ بوو. ھەرچەندە لە ئێران مایەوە و نیشتەجێ بوو، بەڵام بەردەوام بە ناوی ھیندی ناسراوە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ مانەوەی لە ھیندستان و تەنانەت ڕوحوڵڵا خومەینی لە ھەندێک لە غەزەلەکانیدا زمانی ھیندی وەک ناوی قەڵەم بەکارھێناوە. باپیری خومەینی، میرزا ئەحمەد موجتەھید خونساری، ئەو پیاوە ئایینییە بوو کە لە کاتی ناڕەزایەتی تووتندا فەتوای قەدەغەکردنی بەکارھێنانی [[تووتن]]ی دەرکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Staff writer |سەردێڕ=Imam Khomeini's Biography |ناونیشان=http://english.khamenei.ir/news/2116/Imam-Khomeini-s-Biography |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190403160844/http://english.khamenei.ir/news/2116/Imam-Khomeini-s-Biography |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی نیسانی ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Moin |یەکەم١=Baqer |سەردێڕ=Khomeini: Life of the Ayatollah |بڵاوکەرەوە=I.B. Tauris|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٥١١-٧٩٠-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=b2OL9IEXaAgC|orig-year=1999|ساڵ=٢٠٠٩}}</ref> === منداڵی === بەپێی بەڵگەنامەی لەدایکبوونی، ڕوحوڵڵا موسەوی خومەینی کە ناوی یەکەمی بە واتای «ڕۆحی خوا» دێت، لە ١٧ی گوڵانی ١٩٠٠ لە خومەین سەر بە [[پارێزگای مەرکەزی]] لەدایک بووە ھەرچەندە مورتەزای برای (دواتر بە ئایەتوڵڵا پەسەندی دە ناسراوە) ڕۆژی لەدایکبوونی خۆی لە ٢٤ی ڕەزبەری ١٩٠٢ ساڵیادی لەدایکبوونی کچی محمد، فاتیمە دادەنێت .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Researcher's Note: Ruhollah Khomeini's birth date|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Ruhollah-Khomeini/additional-info#Researchers-Note|وێبگە=[[Britannica.com]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230412021509/https://www.britannica.com/biography/Ruhollah-Khomeini/additional-info#Researchers-Note|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ayatollah Khomeini (1900–1989) |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/khomeini_ayatollah.shtml |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٣|وێبگە=BBC History}}</ref> دوای کوژرانی باوکی، زیاتر لە دوو ساڵ دوای لەدایکبوونی لە ساڵی ١٩٠٣، لەلایەن خاڵۆزایییەوە پەروەردە کزا. ڕووحوڵڵا لە تەمەنی شەش ساڵییەوە دەستی بە خوێندنی سەرەتایی قورئان و فارسی کرد. ساڵی دواتر دەستی کرد بە خوێندن لە قوتابخانەیەکی ناوچەکە، لەوێ فێری ئایین و نۆحە خانی (خوێندنەوەی ماتەمینی) و بابەتەکانی تری نەریتی بوو. بە درێژایی تەمەنی منداڵی بە ھاوکاری خزم و کەسوکاری لەوان جەعفەر ئامۆزای دایکی و مۆرتەزا پەسەندی دە برا گەورەکەی درێژە بە خوێندنی ئایینی دا. === پەروەردە و وانەوتنەوە === [[پەڕگە:خمینی و ھمدرسان.JPG|وێنۆک|خومەینی وەک خوێندکارێک لەگەڵ ھاوڕێکانی (دووەم لە ڕاستەوە)]] لەدوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانی یەکەم]]، ڕێکخستن کرا بۆ ئەوەی لە مەدرەسەی ئیسلامی لە [[ئەسفەھان]] بخوێنێت، بەڵام لەبری ئەوە چوو بۆ مەدرەسەی [[ئەراک]]. خرایە ژێر سەرکردایەتی ئایەتوڵڵا عەبدولکەریم حائری یەزدی. خومەینی لە ساڵی ١٩٢٠دا ڕووی لە شاری ئەراک کرد و دەستی بە خوێندن کرد. ساڵی دواتر ئایەتوڵڵا حانری یەزدی گواسترایەوە بۆ مەدرەسەی ئیسلامی لە شاری قوم لە باشووری ڕۆژاوای [[تاران]] و قوتابییەکانی بانگھێشت کرد بۆ شوێنکەوتن. خومەینی بانگھێشتەکەی قبوڵ کرد و لە قوتابخانەی دار ئەلشەفا لە [[قوم]] نیشتەجێ بوو. لێکۆڵینەوەکانی خومەینی بریتی بوون لە شەریعەتی ئیسلامی ([[شەریعەتی ئیسلامی|شەریعەت]]) و فیقھی ([[فیقھی ئیسلامی|فیقھ]])، بەڵام تا ئەو کاتە خومەینی حەزێکی لە شیعر و [[فەلسەفە]] ([[عیرفان]])یشی بەدەستھێنابوو. کەواتە خومەینی لەگەڵ گەیشتن بە قوم داوای ڕێنوێنی لە میرزا عەلی ئەکبەر یەزدی زانای فەلسەفە و عیرفان دەکات. یەزدی لە ساڵی ١٩٢٤ کۆچی دوایی کرد، بەڵام خومەینی لەگەڵ دوو مامۆستای دیکە بە ناوەکانی جەواد عەقا مەلەکی تەبریزی و ڕافیعی [[قەزوین]] بەردەوام بوو لە پەیڕەوکردنی حەز و ئارەزووی [[فەلسەفە]]؛ بەڵام ڕەنگە گەورەترین کاریگەری لەسەر خومەینی مامۆستایەکی دیکە بووبێت بە ناوی میرزا محمد عەلی شەھابادی و عیرفانی مێژوویی سۆفی، لەوانە مەلا سەدرا و [[ئیبن عەرەبی]]. خومەینی فەلسەفەی یۆنانی کۆنی خوێندووە و ھەم لەژێر کاریگەری ھەردوو فەلسەفەی ئەرستۆ کە بە دامەزرێنەری [[ژیربێژی (مەنتیق)|ژیربێژی]] سەیری دەکرد<ref name="imamreza">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Philosophy as Viewed by Ruhollah Khomeini |ناونیشان=http://www.imamreza.net/eng/imamreza.php?print=4250 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110614032732/http://www.imamreza.net/eng/imamreza.php?print=4250 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=www.imamreza.net}}</ref> و ھەم [[ئەفلاتوون]] کە بۆچوونەکانی «لە بواری خودایی» دا بە «گۆڕ و پتەو» دەزانی بە شێوەیەکی سەرەکی لەژێر کاریگەری [[ئیبن سینا]] و [[مەلا سەدرا]] بوو.<ref>Kashful-Asrar, p. 33 by Ruhollah Khomeini.</ref><ref name="imamreza"/> === لایەنە سیاسییەکان === زۆرجار وانەوتنەوەکانی لە مەدرەسەدا لەسەر گرنگی ئایین بۆ پرسە کۆمەڵایەتی و سیاسییە پراکتیکییەکانی ئەو سەردەمە بوو، ھەروەھا لە چلەکانی سەدەی ڕابردوودا دژی سیکولاریزم کاری دەکرد. خومەینی ھەروەھا بەھای دا بە ئامانجی ئیسلامییەکان وەک شێخ فەزلوڵڵا نوری و ئەبولقاسم کاشانی. خومەینی فەزلوڵڵا نوری وەک «کەسایەتییەکی پاڵەوان» دەبینی و ناڕەزایەتییەکانی خۆی بە دەستوور و دەسەڵاتی سیکولار لە ئەنجامی ناڕەزایەتییەکانی نوری دژی دەستووری ساڵی ١٩٠٧ دانا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان = https://books.google.com/books?id=AJ6i2-s7hoQC&q=khomeini+pepsi+roast+in+the+fires+of+hell&pg=PT107 |سەردێڕ=Khomeini's Ghost: Iran since 1979|نووسەر=Con Coughlin |ڕێکەوت= ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Pan MacMillan |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٧٤٣١٠-٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان = https://books.google.com/books?id=TteJzQyDS5kC&q=khomeini+Shaikh+Fazlollah&pg=PA45|سەردێڕ=Globalisation, Religion & Development |ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=International Journal of Politics & Economics |پەڕە=٤٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٩٥٦٨٢٥٦-٠-٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان = https://books.google.com/books?id=OeqHjo6JkUsC&q=khomeini+Shaikh+Fazlollah&pg=PA159|سەردێڕ=A Social History of Iranian Cinema, Volume 3: The Islamicate Period, 1978–1984|نووسەر=Hamid Naficy |ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Duke University Press Books |پەڕە=١٥٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٢٣-٤٨٧٧-١}}</ref> == چالاکیی سیاسی سەرەتایی == === پاشبنەما === لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمدا، پیاوانی ئایینی خۆیان بە ھێزێکی سیاسی بەھێز لە ئێراندا نیشان دابوو کە دژی ئیمتیازێک بۆ بەرژەوەندییەکی بیانی (بەریتانی)، دەستپێشخەری ناڕەزایەتی تووتنیان کردبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Fischer|یەکەم١=Michael M. J.|سەردێڕ=Iran: From Religious Dispute to Revolution|ڕێکەوت=ی ی 2003|بڵاوکەرەوە=Univ of Wisconsin Press|شوێن=Wisconsin|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٩-١٨٤٧٣-٥|پەڕە=٣١|ناونیشان=https://books.google.it/books/about/Iran.html?id=QzDMzTWRnFIC&redir_esc=y|زمان=en}}</ref> خومەینی لە تەمەنی ٦١ ساڵیدا دوای مردنی ئایەتوڵڵا سەید حوسێن بۆروجێردی (١٩٦١)، پێشەنگی ئایینی شیعەگۆڕەپانی سەرکردایەتی بە کراوەیی بینی، ھەرچەندە بێدەنگ بوو؛ چینی ڕۆحانیی ھەر لە بیستەکانی سەدەی ڕابردووەوە کە مۆدێرنیزەری [[سیکولاریزم|سێکۆلار]] و دژە ڕۆحانیی [[ڕەزا شا|ڕەزاشا پەھلەوی]] ھاتە سەر دەسەڵات، لە دۆخی بەرگریدا بوو. [[محەممەدڕەزا پەھلەوی|محەممەد ڕەزاشا]] کوڕی ڕەزا [[شۆڕشی سپی]] ڕێکخست کە ئەمەش بەرەنگاربوونەوەکی دیکە بوو بۆ [[مەلا]]کان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ruhollah Musavi Khomeini, Ayatollah Summary|ناونیشان=http://www.bookrags.com/biography/ruhollah-musavi-khomeini-ayatollah/|وێبگە=bookrags.com|بڵاوکەرەوە=BookRags, Inc.|زمان=en}}</ref> === دژایەتی شۆڕشی سپی === شا لە مانگی یەکی ساڵی ١٩٦٣ [[شۆڕشی سپی]] ڕاگەیاند، کە بەرنامەیەکی شەش خاڵیی چاکسازییە و داوای چاکسازی لە زەوی و زار و بە نیشتیمانیکردنی دارستانەکان و فرۆشتنی کارگە دەوڵەتییەکان بە بەرژەوەندییە تایبەتییەکان و گۆڕانکارییەکانی ھەڵبژاردن بۆ مافی مافی ژنان و ڕێگەدان بە غەیرە موسڵمانان دەکرد وەرگرتنی پۆست، ھاوبەشکردنی قازانج لە پیشەسازیدا، و ھەڵمەتێکی خوێندەواری لە قوتابخانەکانی وڵاتدا. ھەندێک لەو دەستپێشخەرییانە بە مەترسیدار سەیر دەکران، بەتایبەتی لەلایەن مەلا شیعەکانی (زانایانی ئایینی) بەھێز و ئیمتیازدارەوە، ھەروەھا وەک ڕەوتی ڕۆژاواییکردن لەلایەن نەریتخوازەکانەوە. خومەینی بە «ھێرشکردن بۆ سەر ئیسلام» سەیری ئەوانی دەکرد. خومەینی کۆبوونەوەی مەرجەعە باڵاکانی دیکەی [[قوم]] بانگھێشت کرد و ڕازییان کرد کە بڕیاری بایکۆتی ڕیفراندۆمی شۆڕشی سپی بدەن. خومەینی لە ٢٢ی ڕێبەندانی ١٩٦٣ بەیاننامەیەکی بە وشەی توند دەرکرد کە ھەم شا و ھەم پلانی چاکسازییەکەی شەرمەزار کرد. دوای دوو ڕۆژ شا ستوونێکی زرێپۆشی بردە قوم، وتارێکی پێشکەش کرد و بە توندی ھێرشی کردە سەر مەلاکان وەک چینێک. خومەینی درێژەی بە ئیدانەکردنی بەرنامەکانی شا دا و مانیفێستێکی دەرکرد کە واژووی ھەشت زانای ئایینی باڵای شیعەی دیکەی لەسەر بوو. لە مانیفێستەکەی خومەینیدا ئاماژە بەوە کراوە کە شا بە شێوەی جۆراوجۆر دەستووری پێشێل کردووە، ئەو تەشەنەسەندنی گەندەڵی ئەخلاقی لەو وڵاتەدا شەرمەزار دەکات و شای بە ملکەچبوون بۆ ئەمریکا و ئیسرائیل تۆمەتبار کردووە. ھەروەھا فەرمانی دا کە ئاھەنگی نەورۆز بۆ ساڵی ١٣٤٢ی ئێران (کە کەوتە بەر ٢١ی ئازاری ١٩٦٣) وەک نیشانەی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سیاسەتەکانی حکوومەت ھەڵبوەشێتەوە. پاشنیوەڕۆی ڕۆژی عاشورا (٣ی خەرمانانی ١٩٦٣) خومەینی لە مەدرەسەی فەیزییە وتارێکی پێشکەش کرد کە شای کێشا ھاوتەریبی خەلیفەی [[یەزید کوڕی معاویە|یەزید]] کە لەلایەن شیعەکانەوە وەک 'ستەمکار' ھەست پێدەکرێت و و شای بە "بەدبەخت، " پیاوی بەدبەخت" و ئاگادارکردنەوەی ئەوەی کە ئەگەر ڕێگاکانی نەگۆڕێت ڕۆژێک دێت کە خەڵک سوپاسی ڕۆشتنی لە وڵات دەکەن. ڕێکەوتی ٥ی خەرمانانی ١٣٥٧ی ھەتاوی (١٥ی خورداد) کاتژمێر ٣:٠٠ی سەرلەبەیانی، دوو ڕۆژ دوای ئەم ئیدانەکردنی ئاشکرای شا، خومەینی لە شاری قوم ڕاگیرا و بۆ تاران ڕاگوێزرا. دوابەدوای ئەم چالاکییە، سێ ڕۆژ ئاژاوەی گەورە لە سەرتاسەری ئێران ڕوویدا و نزیکەی ٤٠٠ کەسیش گیانیان لەدەستدا. ئەو ڕووداوە ئێستا بە بزووتنەوەی ١٥ خورداد ناودەبرێت. خومەینی تا مانگی پووشپەڕ لەژێر دەستبەسەری ماڵەوەدا مایەوە. == ژیان لە تاراوگەدا == [[پەڕگە:خمینی_در_ترکیه.JPG|وێنۆک|خومەینی لە دەربەدەری لە [[بورسا]]، تورکیا بەبێ جل و بەرگی مەلایەتی]] خومەینی زیاتر لە ١٤ ساڵ لە تاراوگەدا بەسەر بردووە و زۆربەیان لە [[نەجەف|شاری نەجەف]]ی عێراق بووە. سەرەتا لە ٤ی تشرینی دووەمی ١٩٦٤ ڕەوانەی تورکیا کرا و لەوێ لە شاری [[بورسا]] لە ماڵی عەقید عەلی سێتینەری دەزگای زانیاری سەربازی [[تورکیا]] مایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Elaine|دوایین١=Sciolino|سەردێڕ=The People's Shah|ناونیشان=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E06E0D9153EF934A1575BC0A9669C8B63&sec=&pagewanted=all|وێبگە=The New York Times|زمان=en|ڕێکەوت=٢٧ی ئابی ٢٠٠٠}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٦٥، دوای کەمتر لە ساڵێک، ڕێگەی پێدرا ڕوو لە نەجەف بکات، تا ساڵی ١٩٧٨ لەوێ مایەوە، دواتر لەلایەن [[سەددام حوسێن]] جێگری سەرۆکی ئەوکاتەوە دەرکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Fisk|یەکەم١=Robert|سەردێڕ=The Great War for Civilisation: The Conquest of the Middle East|ڕێکەوت=ی ی 2007|بڵاوکەرەوە=Knopf Doubleday Publishing Group|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٧-٤٢٨٧١-٤|پەڕە=١٦٢|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/The_Great_War_for_Civilisation.html?id=jp2mZr7BoGsC|زمان=en}}</ref> لەم کاتەدا ناڕازیبوون لە شا خەریک بوو چڕتر بووەوە و خومەینی لە ٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٨ بە [[ڤیزە]]ی گەشتیاری سەردانی نۆفلی شاتۆی کرد کە یەکێکە لە گەڕەکەکانی [[پاریس]]ی فەرەنسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ruhollah Khomeini {{!}} Biography, Exile, Revolution, & Facts {{!}} Britannica|ناونیشان=http://www.britannica.com/eb/article-9045329/Ruhollah-Khomeini|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en|ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> تا کۆتایییەکانی شەستەکان، خومەینی یەکێک بوو لە شەش مەرجەعی تەقلید (نموونە بۆ لاساییکردنەوە) بوو لە جیھانی شیعەدا بۆ «سەدان ھەزار» شیعە یان زیاتر.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Mottahedeh|یەکەم١=Roy P.|سەردێڕ=The Mantle of the Prophet: Religion and Politics in Iran|ڕێکەوت=ی ی 1985|بڵاوکەرەوە=Simon and Schuster|شوێن=New York|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧١-٥٥١٩٧-١|پەڕە=٢٤٦|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/The_mantle_of_the_Prophet.html?id=KvprAAAAIAAJ|زمان=en}}</ref> لەکاتێکدا خومەینی لە چلەکانی سەدەی ڕابردوودا بیرۆکەی دەسەڵاتی پاشایەتی سنوورداری لەژێر دەستووری ساڵی ١٩٠٦دا قبوڵ کرد – وەک لە کتێبەکەیدا کەشف ئەلئەسرار بەڵگەی لەسەرە – دوای حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو ئەو بیرۆکەیەی ڕەتکردبووەوە. لە سەرەتای ساڵی ١٩٧٠ خومەینی زنجیرەیەک وتاری لە نەجەف سەبارەت بە حکوومەتی ئیسلامی پێشکەش کرد، دواتر وەک کتێبێک بە ناوی جۆراوجۆر حکوومەتی ئیسلامی یان حکوومەتی ئیسلامی: حوکمڕانی فەقیھ (حوکمەتی ئیسلامی: وەڵایەت فەقییە) بڵاوکرایەوە. ئەم پرەنسیپە، پێش شۆڕش بۆ خەڵک نەناسرابوو، لە دوای شۆڕشەوە بە دەستووری نوێی ئێرانەوە لکێنرا.<ref>Hamid Algar, "Development of the Concept of velayat-i faqih since the Islamic Revolution in Iran", paper presented at London Conference on vilayat al-faqih, in June 1988, quoted in "The Rule of the Religious Jurist in Iran" by Abdulaziz Sachedina, p. 133 in ''Iran at the Crossroads'', edited by John Esposito and R. K. Ramazani</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=NYU Law: A Guide to the Legal System of the Islamic Republic of Iran |ناونیشان=http://www.nyulawglobal.org/globalex/iran.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120107082546/http://www.nyulawglobal.org/globalex/Iran.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Nyulawglobal.org}}</ref><ref>Moin, ''Khomeini'' (2000), p. 218</ref> [[پەڕگە:Khomeini's House in Iraq-Najaf Ashraf by Samenp.jpg|150px|وێنۆک|alt=دەرگای ماڵی خومەینی لە نەجەف|دەرگای ماڵی خومەینی لە نەجەف]] === وەڵایەتی فەقییە (دەستەڵاتی زانای ئایینی) === ئەمە ناسراوترین و کاریگەرترین کاری خومەینی بوو، و بیرۆکەکانی خۆی لەسەر دەسەڵاتداری (لەو کاتەدا) داڕشت: * یاساکانی کۆمەڵگا تەنھا دەبێت لە یاساکانی خودا (شەرع) پێک بھێنرێن، کە بەسە چونکە «ھەموو کاروباری مرۆڤایەتی» و «ڕێنمایی و دەستوور دابین دەکات ،» بۆ ھەر «بابەتێک» لە «ژیانی مرۆڤدا»<ref>''[[Islam and Revolution]]'' (1981), pp. 29–30.</ref> دادەمەزرێنێت. * لەبەر ئەوەی شەریعەت یاسایەکی گونجاوە، پێویستە ئەوانەی پۆستی حکومی دەگرن، زانیارییان لەسەر شەریعەت ھەبێت. بەو پێیەی زانایانی ئایینی ئیسلامی شارەزاترینن، فەرمانڕەوای وڵات دەبێ فەقیھێک بێت کە «لە زانست و دادپەروەری لە ھەموو ئەوانی تر بەرزتر بێت»،<ref>''Islam and Revolution'' (1981), p. 59.</ref> (کە بە مەرجەع ناسراوە)، ھەروەھا ھەبوونی زیرەکی و توانای کارگێڕی. حوکمڕانی پاشا و یان کۆبوونەوەکان «ئەوانەی کە نوێنەری زۆرینەی خەڵک دەکەن» (واتە [[پەرلەمان]] و دەسەڵاتی ھەڵبژێردراوی یاسادانان) لەلایەن ئیسلامەوە بە «ھەڵە» ناسێنراوە.<ref>''Islam and Revolution'', (1981), pp. 31, 56.</ref> * ئەم سیستەمە دەسەڵاتدارییە بۆ ڕێگریکردن لە نادادپەروەری و گەندەڵی و چەوساندنەوەی دەسەڵاتداران بەسەر ھەژاران و لاوازەکان و کوفر و لادان لە ئیسلام و شەریعەت؛ ھەروەھا بۆ لەناوبردنی کاریگەری و پیلانەکانی دژە ئیسلام لەلایەن زلھێزە دەرەکییە غەیرە موسڵمانەکانەوە پێویستە.<ref>''Islam and Revolution'' (1981), p. 54.</ref> === چالاکی سیاسی پێش شۆڕش === فۆرمێکی دەستکاریکراوی سیستەمی ویلایەتی فەقیھ دوای دەستبەکاربوونی خومەینی و شوێنکەوتووانی وەرگیرا و خومەینی یەکەمین «پاسەوان»یان «ڕێبەری مەزن»ی کۆماری ئیسلامی بوو؛ بەڵام لەم نێوەندەدا خومەینی تەنیا باسی «حکوومەتی ئیسلامی»ی دەکرد، ھەرگیز بە ڕستەیی نەیخستەڕوو کە بەڕاستی مانای چییە.<ref name="Schirazi"/> ڕەنگە ئەوانەی دەوروبەری ئاگاداری پێویستیی دەستەڵاتداری فەقیھ بووبن بەڵام «لە چاوپێکەوتن، وتارەکان، پەیام و فەتواکان لەو ماوەیەدا یەک ئاماژە بە ولایەتی فەقیھ نەکراوە.»<ref name="Schirazi">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Schirazi|یەکەم١=Asghar|سەردێڕ=The Constitution of Iran: Politics and the State in the Islamic Republic: Asghar Schirazi Translated by John O&#39;Kane|journal=Digest of Middle East Studies|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٩|ناونیشان=https://www.academia.edu/7644699|زمان=en|issn=1060-4367}}</ref> خومەینی ئاگادار بوو کە بیروبۆچوونەکانی بۆ دەستەڵاتی زانای ئایینیلە دەرەوەی تۆڕی ئیسلامی دژ بە شاکەی بڵاو نەکاتەوە و چینی مامناوەندی سێکۆلار لە بزووتنەوەکەی نەترسێنێت. بزووتنەوەکەی جەختی لە پۆپۆلیزم دەکرد، باسی لە شەڕکردن بۆ مۆستەزعەفین دەکرد، کە زاراوەیەکی قورئانییە بۆ چەوساوەکان یان بێبەشەکان، کە لەم چوارچێوەیەدا بە مانای «لە ئێران ھەمووان جگە لە شا و دیوانی شا» ھاتە ئاراوە.<ref name="Kepel">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Kepel|یەکەم١=Gilles|سەردێڕ=جیھاد: شوێنپێی ئیسلامی سیاسی: Jihad: the trail of political Islam|ڕێکەوت=ی ی 2002|بڵاوکەرەوە=Cambridge, Mass. : Harvard University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٤-٠٠٨٧٧-٩|پەڕە=١١١|ناونیشان=https://www.hup.harvard.edu/books/9780674010901|زمان=en}}</ref> لە ئێران، ژمارەیەک لە ھەنگاوە ھەڵەکانی شا، لەوانە سەرکوتکردنی ناڕەزایی دەربڕین، دژایەتی ڕژێمەکەی لێکەوتەوە. کۆپی کاسێتی وتارەکانی، کە بە توندی ئیدانەی شا دەکرد، بۆ نموونە "سیخوڕی جوولەکە، مارە ئەمریکییەکە کە دەبێت بە بەرد لە سەری بدرێت " بوو بە کاڵایەکی باو لە ئێراندا و یارمەتیدەر بوو بۆ لابردنی ئەفسانەی شا و شکۆمەندی دەسەڵاتی لەبەرچاوی خەڵکدا.<ref name="Kepel"/> === پەیوەندی خومەینی لەگەڵ ئەمریکا === بەگوێرەی بی بی سی، پەیوەندییەکانی خومەینی لەگەڵ ئەمریکا "بەشێکە لە کۆکراوەی بەڵگەنامەکانی حکومەتی ئەمەریکا کە تازە ئاشکرا کراون، وەک بروسکەی دیپلۆماسی، تێبینی سیاسی، تۆماری کۆبوونەوەکان". بەڵگەنامەکان ئەوە دەردەخەن کە ئیدارەی [[جیمی کارتەر|کارتەر]] یارمەتی خومەینی داوە بۆ گەڕانەوە بۆ ئێران بە ڕێگریکردن لە کودەتای سەربازی لەلایەن سوپای ئێرانەوە و خومەینی بە ئەمریکییەکانی لە فەڕەنسا وتووە پەیامێک بە [[واشینگتن دی سی|واشینگتن]] بگەیەنێت کە نابێت ترسی نەوتیان ھەبێت. ئەم بابەتە ڕاست نییە کە ئێمە بە ئەمریکا نەوت نافرۆشین."<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Two Weeks in January: America's secret engagement with Khomeini-دوو ھەفتەی مانگی ژانویە: پەیوەندییە نھێنییەکانی ئەمریکا لەگەڵ خومەینی|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-36431160|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ئیش=BBC News|agency=بی بی سی|بڵاوکەرەوە=bbc.com|ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦|زمان=En}}</ref> == ڕێبەری مەزنی ئێران == === گەڕانەوە بۆ ئێران === [[پەڕگە:Imam Khomeini in Mehrabad.jpg|220px|وێنۆک|گەیشتنی خومەینی لە ١ی ڕەشەمەی ١٩٧٩ بە یاوەریی فڕۆکەوانێکی ئایر فرانس. کاتێک پرسیاری لەبارەی ھەستەکانی گەڕانەوەی لە دەربەدەری لە فڕۆکەکەدا لێکرا، وەڵامی ھیچ دایەوە؛ «ھیچ.»]] شا لە ١٦ی ژانویەی ١٩٧٩ وڵاتی بەجێھێشت بۆ چارەسەری پزیشکی (بە ڕواڵەت "لە پشوودا")، ھەرگیز نەگەڕایەوە. دوای دوو ھەفتە و لە ڕۆژی پێنجشەممە ١ی ڕەشەممەی ١٩٧٩ خومەینی بە سەرکەوتن گەڕایەوە بۆ ئێران و لەلایەن جەماوەرێکی دڵخۆشەوە پێشوازی لێکرا کە دەوترێت پێنج ملیۆن کەس بوون. لە گەشتە بەکرێگیراوەکەی ئایر فرانس بۆ گەڕانەوەی بۆ تاران، ١٢٠ ڕۆژنامەنووس یاوەری بوون کە سێیان ژن بوو. یەکێک لە ڕۆژنامەنووسەکان بە ناوی پیتەر جێنینگز پرسیاری کرد: یەکێک لە ڕۆژنامەنووسان بەناوی پیتەر جێنینگز پرسیاری کرد: ئایەتوڵڵا، ئایا دەتوانیت پێمان بڵێیت ھەستت چۆنە سەبارەت بە گەڕانەوە بۆ ئێران؟ خومەینی لە ڕێگەی سادق قوتبزادەی یاریدەدەرییەوە وەڵامی دایەوە: "ھیچی" (ھیچ). لێدوانەکەی - کە لەو کاتەدا زۆر باسی لێوەکرا و ھەروەھا لەو کاتەوە - لەلایەن ھەندێک کەسەوە بە ڕەنگدانەوەی بیروباوەڕە عیرفانییەکانی و وابەستەنەبوون بە خۆ دادەنرا. === شۆڕش === خومەینی بە توندی دژی حکوومەتی کاتی شاپوور بەختیار وەستایەوە و بەڵێنیدا «من بە دەمیاندا دەدەم، حکوومەت دادەمەزرێنم».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=متن، صوت و فیلم سخنرانی امام خمینی در 12 بھمن 57 - تسنیم|ناونیشان=https://tn.ai/650172|وێبگە=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim|بڵاوکەرەوە=ئاژانسی ھەواڵی تەسنیم|شوێن=تاران|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://tn.ai/650172 |date=شوباتی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Taheri|یەکەم١=Amir|سەردێڕ=The Spirit of Allah: Khomeini and the Islamic Revolution|ڕێکەوت=ی ی 1986|بڵاوکەرەوە=Hutchinson|شوێن=Bethesda, Md|ژپنک=٩٧٨-٠-٩١٧٥٦١-٠٤-٧|پەڕە=٢٤١|ناونیشان=https://books.google.it/books/about/The_Spirit_of_Allah.html?id=SQYPAAAAMAAJ&redir_esc=y|زمان=en}}</ref> خومەینی لە ١١ی بەفرانبار (٢٢ی بەھمەن) دا، [[مەھدی بازرگان]]، سەرۆک وەزیرانی کاتیی ڕکابەری خۆی بۆ خۆی دەستنیشان کرد و داوای کرد «بەو پێیەی من ئەوم داناوە، دەبێت گوێڕایەڵی بن». . ھۆشداریشی دا کە ئەوە «حکوومەتی خودایە»،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Moin|یەکەم١=Baqer|سەردێڕ=Khomeini: Life of the Ayatollah|ڕێکەوت=ی ی 1999|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press|شوێن=England|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٠٤٣-١٢٨-٢|پەڕە=٢٠٤|ناونیشان=https://books.google.it/books/about/Khomeini.html?id=b2OL9IEXaAgC&redir_esc=y|زمان=en}}</ref> و نافەرمانی دژی ئەو یان بازرگان بە «یاخیبوون لە خودا» دادەنرێت، و «یاخیبوون لە خودا کوفرە». لەگەڵ پەرەسەندنی بزووتنەوەی خومەینی، سەربازەکان دەستیان کرد بە لادان بۆ لای ئەو و خومەینی بەختی ناخۆشی لەسەر ئەو سەربازانە ڕاگەیاند کە خۆیان ڕادەست نەدەکرد. لە ١١ی ڕەشەممەدا لەگەڵ بڵاوبوونەوەی شۆڕش و دەستبەسەرداگرتنی چەکخانەکان، سوپا بێلایەنی ڕاگەیاند و ڕژێمی بەختیار ڕووخا. لە ١٢ی خاکەلێوە ٢٦٧٩ (٣٠ و ٣١ی ئازاری ١٩٧٩)دا ڕیفراندۆمێک بۆ جێگرتنەوەی دەسەڵاتی پاشایەتی بە کۆماری ئیسلامی- بە پرسیارێکەوە: "ئایا دەبێت دەسەڵاتی پاشایەتی لە بەرژەوەندی حکومەتێکی ئیسلامی ھەڵبوەشێتەوە؟"- بە دەنگی ٩٨٪ بە بەڵێ بۆ جێگرەوە تێپەڕی. === سەرەتای پتەوکردنی دەسەڵات === کاتێک خومەینی لە پاریس بوو، بەڵێنی «سیستەمێکی سیاسی دیموکراتی» بۆ ئێران دا، بەڵام کاتێک گەییشتە دەسەڵات، داکۆکی لە دروستکردنی دەوڵەتی ئایینی کرد<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=BBC News {{!}} Middle East {{!}} Analysis: The forces for change|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/269799.stm|وێبگە=news.bbc.co.uk|بڵاوکەرەوە=British Broadcasting Corporation|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=en}}</ref> کە لەسەر بنەمای پارێزگای فەقییە وەرگیراوە. ئەم پرۆسەیە دەستی کرد بە سەرکوتکردنی گرووپەکانی ناو ھاوپەیمانێتییە فراوانەکە بەڵام لە دەرەوەی تۆڕەکەی کە ھیوایان بە خومەینی بەستبوو بەڵام چیتر خومەینی پێویستی بە پشتیوانی ئەوان نەبوو. ھەروەھا ئەمەش بووە ھۆی پاکتاوکردن یان گۆڕینی زۆرێک لە سیاسەتمەدارانی سێکۆلار لە ئێران و خومەینی و کەسە نزیکەکانی ئەم ھەنگاوانەی خوارەوەیان گرتەبەر:دامەزراندنی دادگاکانی شۆڕشی ئیسلامی؛ جێگرتنەوەی ھێزی سەربازی و پۆلیسی پێشوو؛ دانانی زانایانی باڵای دینی و ڕۆشنبیرانی ئیسلامی ئێران بە بەرپرسی نووسینی دەستوورێکی دینی، لەگەڵ ڕۆڵێکی ناوەندی بۆ دەسەڵاتی فەقییە؛ دروستکردنی پارتی کۆماری ئیسلامی لە ڕێگەی مۆتجاھیدەکانی خومەینی بە ئامانجی دامەزراندنی حکوومەتێکی دینی و ڕووخاندنی ھەر ئۆپۆزسیۆنێکی سێکۆلار؛ گۆڕینی ھەموو یاسا سێکۆلارەکان بە یاسای ئیسلامی؛ و بێلایەنکردن یان سزادانی ئیلاھیناسە باڵاکان ("ڕکابەرەکانی خومەینی لە پلەبەندی ئایینیدا")، کە بیرۆکەکانی لەگەڵ بیرۆکەکانی خومەینی ناکۆکی ھەبوو، لەوانە محەممەد کازم شەریعەتمەداری، حەسەن تەباتەبایی قۆمی و [[حوسێنعەلی مونتەزیری]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Cloninger|یەکەم١=Susan C.|دوایین٢=Leibo|یەکەم٢=Steven A.|سەردێڕ=Understanding Angry Groups: Multidisciplinary Perspectives on Their Motivations and Effects on Society|ڕێکەوت=ی ی 2017|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO|شوێن=Santa Barbara, California|ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٠٨-٣٣٥١-٩|پەڕەکان=٣٤٢–٣٥٣|ناونیشان=https://books.google.it/books/about/Understanding_Angry_Groups_Multidiscipli.html?id=PiwRDgAAQBAJ&redir_esc=y|زمان=en}}</ref> ھەندێک ڕۆژنامەکان داخران، ئەوانەی ناڕەزایەتیان دەربڕی بەرامبەر بە داخستنی ڕۆژنامەکان ھێرشیان کرایە سەر.<ref>Moin ''Khomeini'', (2000), p.219</ref> گرووپە ئۆپۆزسیۆنەکانی وەک بەرەی دیموکراسی نیشتمانی و پارتی کۆماریخوازی گەلی موسڵمان ھێرشیان کرایە سەر و دواجار قەدەغە کران.<ref>Bakhash, Shaul, ''The Reign of the Ayatollahs'', p.68–69</ref> === دەستووری ئیسلامی و بوون بە ڕێبەری مەزن === وەک بەشێک لە گواستنەوە لە سەرکردایەتی بزووتنەوەیەکی سیاسی بەرفراوان بۆ حوکومەتی توندوتیژی ئایینی، خومەینی بۆ یەکەم جار ڕای گەیاند کە پشتگیری لە دەستووری کاتی کۆماری ئیسلامی دەکات کە ھیچ پۆستێکی بۆ حوکمی باڵای زانای ئیسلامی تێدا نەبوو. دوای ئەوەی لایەنگرانی زۆرینەی ڕەھای کورسییەکانی ئەو لیژنەیەیان بەدەستھێنا کە گۆڕانکاریی کۆتاییان لە ڕەشنووسەکەدا (ئەنجومەنی شارەزایان)<ref>Schirazi, ''Constitution of Iran'' Tauris, 1997 p.22–23</ref> ئەنجامدا، دەستووری پێشنیارکراویان نووسییەوە بۆ ئەوەی [[شەرعزان]]ێکی باڵای ئیسلامی سەرکردایەتی وڵات بکات، ھەروەھا [[ئەنجومەنی پارێزەران]]ی بەھێزتر بۆ [[ڤیتۆ]]کردنی یاسا نائیسلامییەکان و پشکنینی کاندیدەکان بۆ پۆستەکان و دوورخستنەوەی ناموسڵمانان. ڕێبەری مەزنی ئینقلابی ئیسلامی لە کتێبەکەیدا بە ناوی حکوومەتی ئیسلامی: وەڵایەتی فەقییە (حکوومەتی ئیسلامی: حوکمڕانی فەقییە) لە ساڵی ١٩٧٠دا کە بەسەر لایەنگرانیدا دابەشکرابوو و لە خەڵک ڕاگیرابوو، لە نزیکەوە بەدواداچوونی بۆ بیرۆکەکانی خومەینی دەکرد بەڵام نە بە تەواوی. لە تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٧٩ دەستووری نوێی کۆماری ئیسلامی بە ڕیفراندۆمی نەتەوەیی پەسەند کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Sial|یەکەم١=Omar|سەردێڕ=A Guide to the Legal System of the Islamic Republic of Iran|journal=GlobaLex {{!}} Foreign and International Law Research|ناونیشان=http://www.nyulawglobal.org/globalex/iran.htm|بڵاوکەرەوە=New York University School of Law.|شوێن=New York|زمان=En}}</ref> خومەینی خۆی بە ڕێبەر دەستنیشان کرا و بە فەرمی بە «ڕێبەری شۆڕش» ناسێنرا. لە ٢ ی شوباتی ١٩٨١، [[ئەبوولحەسەن بەنیسەدر|ئەبولحەسەن بەنیسەدر]] وەک یەکەم سەرۆککۆماری ئێران ھەڵبژێردرا. ڕەخنەگران گلەییان لەوە دەکرد کە خومەینی بەڵێنەکەی بۆ ئامۆژگاریکردن لە جیاتی بەڕێوەبردنی وڵاتی شکاندووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Swenson|یەکەم١=Elmer|سەردێڕ=Khomeini's REVERSALS of Promises|journal=gemsofislamism.tripod.com|ناونیشان=http://gemsofislamism.tripod.com/khomeini_promises_kept.html|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=THE IRANIAN: Khomeini before & after revolution|ناونیشان=https://www.iranian.com/Opinion/2003/August/Khomeini/|وێبگە=www.iranian.com|زمان=en}}</ref> === قەیرانی دیل گرتن === [[پەڕگە:Iran hostage crisis - Iraninan students comes up U.S. embassy in Tehran.jpg|302px|وێنۆک|خوێندکارانی ئێرانی لە باڵیۆزخانەی ئەمریکا، تاران داگیر دەکەن]] پێش پەسەندکردنی دەستوور، لە ٢٢ ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٩، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا [[محەممەدڕەزا پەھلەوی|شای]] دوورخراو و نەخۆشی ھێنا بۆ وڵاتەکە بۆ چارەسەری شێرپەنجە. لە ئێران دەستبەجێ خۆپیشاندان دەستی پێکرد و خومەینی و گرووپە چەپەکان داوایان کرد شا بۆ دادگاییکردن و لەسێدارەدان بگەڕێتەوە بۆ ئێران. لە ٤ ی تشرینی دووەمدا، گرووپێک لە خوێندکارانی ئێرانی کە خۆیان بە خوێندکارانی موسڵمانی شوێنگری ھێڵی ئیمام ناودەبرد، کۆنتڕۆڵی باڵیۆزخانەی ئەمریکایان لە تاران گرتە دەست و ٥٢ کارمەندی باڵیۆزخانەکەیان بۆ ماوەی ٤٤٤ ڕۆژ بە دیلی گرت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ١٩٨٠|سەردێڕ=The Mystic Who Lit The Fires of Hatred. 7 January 1980 |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |ناونیشان=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,923854,00.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071023031644/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,923854,00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> لە ئەمریکا دیل گرتن وەک پێشێلکارییەکی ئاشکرای یاسای نێودەوڵەتی تەماشا دەکرا و توڕەیی توند و ھەستی دژە ئێرانی لێکەوتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Bowden|یەکەم١=Mark|سەردێڕ=Guests of the Ayatollah: The Iran Hostage Crisis: The First Battle in America's War with Militant Islam|ڕێکەوت=ی ی 2007|بڵاوکەرەوە=Open Road + Grove/Atlantic|شوێن=New York|ژپنک=٩٧٨-١-٥٥٥٨٤-٦٠٨-٤|ناونیشان=https://books.google.it/books/about/Guests_of_the_Ayatollah.html?id=5m0kyPc18l4C&redir_esc=y|زمان=en}}</ref> === پەیوەندی لەگەڵ وڵاتانی ئیسلامی === خومەینی باوەڕی بە یەکڕیزی موسڵمانان، بە ھەناردەکردنی شۆڕشەکەی بۆ سەرتاسەری جیھان و دواجاریش یەکێک لە «ئامانجە گەورەکانی شۆڕش» بە «دامەزراندنی دەوڵەتی ئیسلامی لەسەر ئاستی جیھان» بوو. ئەو پێیوابوو شیعە و موسڵمانانی سوننە کە ژمارەیان زیاترە، پێویستە «یەکگرتوو بن و بە توندی دژی [[زلھێز]]ە ڕۆژاوایی و خۆبەزلزانەکان بوەستن».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Imam Emphasized Unity Between Shia and Sunni: Ayatollah Mousawi Jazayeri|ناونیشان=http://en.imam-khomeini.ir/en/n6322/News/Imam_Emphasized_Unity_Between_Shia_and_Sunni_Ayatollah_Mousawi_Jazayeri|وێبگە=Imam Khomeini|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151208151025/http://en.imam-khomeini.ir/en/n6322/News/Imam_Emphasized_Unity_Between_Shia_and_Sunni_Ayatollah_Mousawi_Jazayeri|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەفتەی لەدایکبوونی [[محەممەد]] (ھەفتەی نێوان ١٢ تا ١٧ی ڕەبیع الاول)ی وەک ھەفتەی یەکگرتوویی و کۆتا ھەینی ڕەمەزانی وەک [[ڕۆژی قودس]] لە ساڵی ١٩٨١ ناساند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.opendemocracy.net/article/iran-s-unfinished-crisis |سەردێڕ=Iran's unfinished crisis Nazenin Ansari, 16–09–2009 |بڵاوکەرەوە=Opendemocracy.net |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141110165615/https://www.opendemocracy.net/article/iran-s-unfinished-crisis |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === شەڕی ئێران و عێراق === شەڕی ئێران و عێراق دوای ماوەیەکی کورت لە گەیشتنە دەسەڵات، خومەینی داوای شۆڕشی ئیسلامی لە سەرانسەری جیھانی ئیسلامی، وەکوو عێراق دراوسێی عەرەبی ئێران کرد. عێراق تاکە وڵاتی گەورەی دراوسێی ئێران بوو کە زۆرینەی دانیشتووانەکەی شیعە بوون.<ref>1980 April 8 – Broadcast call by Khomeini for the pious of Iraq to overthrow Saddam Hussein and his regime. Al-Dawa al-Islamiya party in Iraqi is the hoped for catalyst to start rebellion. From: Mackey, ''The Iranians'', (1996), p.317</ref>لە ھەمان کاتدا [[سەددام حوسێن|سەدام حوسێن]] سەرکردەی [[بەعسیزم|بەعسی عەرەبی عێراقی]] بە پەرۆش بوو بۆ سوود وەرگرتن لە لاوازی سوپای ئێران و ئاژاوەی شۆڕشگێڕانە بەتایبەت بۆ داگیرکردنی [[پارێزگای خووزستان]] کە دەوڵەمەندە بە [[نەوت]] و لاوازکردنی ھەوڵەکانی شۆڕشی ئیسلامی ئێران بۆ ھاندانی زۆرینەی شیعە لە وڵاتەکەیدا. لە ئەیلوولی ١٩٨٠، عێراق ھێرشێکی تەواوی کردە سەر ئێران و سەرەتای جەنگی ئێران و عێراق (ئەیلوولی ١٩٨٠ - ئابی ١٩٨٨). تێکەڵەیەک لە بەرھەڵستکاری توند و ناکارامەیی سەربازی ھێزە عێراقییەکان زوو پێشڕەوی عێراقیان وەستاند و سەرەڕای ئیدانەکردنی نێودەوڵەتی بۆ بەکارھێنانی گازی ژەھراوی لەلایەن سەدامەوە، ئێران لە سەرەتای ساڵی ١٩٨٢ نزیکەی ھەموو ناوچە لەدەستچووەکانی لە ھێرشەکەدا بەدەست ھێنایەوە. ئەم داگیرکارییە ئێرانییەکانی لە پشت ڕژێمی نوێوە کۆکردەوە، پێگەی خومەینی بەرز کردەوە و ڕێگەی دا سەرکردایەتی خۆی بەھێز بکات. دوای ئەم گۆڕانکارییە لە ھەڵوێستدا، خومەینی پێشنیاری ئاگربەستی عێراقی ڕەتکردەوە و لە جیاتی ئەوە داوای قەرەبووکردنەوە و لابردنی سەدام حوسێنی لە دەسەڵات کرد.<ref>Wright, ''In the Name of God'' (1989), p.126</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Smith |یەکەم=William E. |ناونیشان=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,950688,00.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071015110904/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,950688,00.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=The $150 Billion Question |magazine=Time |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ١٩٨٢|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٢، کودەتایەکی سەربازی سەرنەکەوتوو لە دژی خومەینی ڕوویدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=IRAN SAYS AN ATTEMPTED COUP BY ARMY GROUP WAS FOILED|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1982/06/28/world/iran-says-an-attempted-coup-by-army-group-was-foiled.html|وێبگە=The New York Times|بڵاوکەرەوە=nytimes.com|شوێن=New York|زمان=en}}</ref> ھەرچەندە ژمارەی دانیشتووان و ئابووری ئێران سێ ئەوەندەی عێراق بوو، بەڵام عێراق سوودی لە پشتیوانی وڵاتانی کەنداوی عەرەبی دراوسێ و بلۆکی سۆڤیەت و وڵاتانی ڕۆژاوا وەرگرت. وڵاتانی عەرەبی [[کەنداوی فارس]] و ڕۆژاوا دەیانویست دڵنیا بن کە شۆڕشی ئیسلامی لە کەنداو بڵاو نەبێتەوە، لەکاتێکدا یەکێتی سۆڤیەت نیگەران بوو لە ھەڕەشەیەکی شاراوە کە ڕژێمەکەی لە ئاسیای ناوەڕاست لە باکوور دەخاتە مەترسییەوە. ھەرچەندە ئێران لە سەردەمی شادا بڕێکی زۆر چەک و تەقەمەنی ھەبوو کە لەلایەن ئەمریکاوە دابین دەکرا و سەرەڕای سیاسەتەکانی خومەینی دژ بە ڕۆژاوا ئەمریکا لە ساڵانی ھەشتاکان بە نھێنی و نایاسایی چەکی بۆ ئێران قاچاخ دەکرد. لە کاتی جەنگدا، ئێرانییەکان ھێرشی شەپۆلی مرۆڤیان بەکارھێنا (ئەو کەسانەی کە بە پێ دەڕۆیشتن بۆ مردنێکی دیاریکراو، سەربازانی منداڵیشیان لەخۆگرتبوو) و خومەینی بەڵێنی دا کە ئەگەر لە جەنگدا بمرن، خۆکارانە دەچنە بەھەشت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Mohammadi|یەکەم١=Kamin|سەردێڕ=The Cypress Tree|ڕێکەوت=ی ی 2012|بڵاوکەرەوە=A&C Black|شوێن=London|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٨٨-٣٤٢٩-٩|ناونیشان=https://books.google.it/books?id=L_RqWaBZqLcC&q=would+be+used+in+human—wave+attacks,+used+to+walk+over+minefields,+giving+their+lives+for+Khomeini,+brainwashed+into+thinking+that+it+was+sweeter+to+die,&pg=PA205&redir_esc=y|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Carol|یەکەم١=Steven|سەردێڕ=Understanding the Volatile and Dangerous Middle East: A Comprehensive Analysis|ڕێکەوت=ی ی 2015|بڵاوکەرەوە=iUniverse|ژپنک=٩٧٨-١-٤٩١٧-٦٦٥٨-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=iIy5CgAAQBAJ&q=khomeini+human+wave+attack+promise+walking+to+certain+death&pg=PT872|زمان=en}}</ref> بەدواداچوونەکانی خومەینی بۆ سەرکەوتن دواجار بێھودە بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Shane Harris and Matthew M.|دوایین١=Aid|سەردێڕ=Exclusive: CIA Files Prove America Helped Saddam as He Gassed Iran|ناونیشان=https://foreignpolicy.com/articles/2013/08/25/secret_cia_files_prove_america_helped_saddam_as_he_gassed_iran|وێبگە=Foreign Policy|زمان=en|ڕێکەوت=18ی ئەیلوولی 2025}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ruhollah Khomeini {{!}} Biography, Exile, Iranian Revolution, Family, Ayatollah, & Facts {{!}}|ناونیشان=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/316812/Ruhollah-Khomeini|وێبگە=www.britannica.com|بڵاوکەرەوە=Britannica|زمان=en}}</ref> تا مانگی ئازاری ساڵی ١٩٨٤ دوو ملیۆن لە خوێندەوارترین ھاووڵاتیانی ئێران وڵاتیان بەجێھێشتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Ladan|دوایین١=Boroumand|سەردێڕ=Iranians Turn Away from the Islamic Republic|ناونیشان=https://www.journalofdemocracy.org/articles/iranians-turn-away-from-the-islamic-republic/|وێبگە=Journal of Democracy|بڵاوکەرەوە=journalofdemocracy.org|شوێن=Washington|زمان=en}}</ref> خومەینی لە مانگی گەلاوێژی ساڵی ١٩٨٨، بە وتەی خۆی، «کوپەکەی ژەھری خواردەوە» و ئاگربەستێکی بە ناوبژیوانی نەتەوە یەکگرتووەکان قبوڵ کرد. سەرەڕای تێچووی زۆری شەڕەکە کە ٤٥٠ بۆ ٩٥٠ ھەزار قوربانیی ئێرانی و ٣٠٠ ملیار دۆلاری ئەمریکی بوو، بەڵام خومەینی پێداگری لەسەر ئەوە کرد کە درێژکردنەوەی شەڕ بۆ ناو عێراق لە ھەوڵێکدا بۆ ڕووخاندنی سەدام ھەڵە نەبووە. لە "نامەیەکدا بۆ پیاوانی ئایینی" نووسیویەتی "تەوبە ناکەین، تەنانەت بۆ یەک ساتیش پەشیمان نابینەوە بۆ ئەدای کارکردنمان لە کاتی شەڕدا. ئایا لەبیرمان چووە کە شەڕمان کردووە بۆ جێبەجێکردنی ئەرکی ئایینی خۆمان و ئەنجامەکەی پرسێکی پەراوێزییە؟".<ref>Moin, ''Khomeini'' (2000), p. 285</ref> === فەتوای دژی چەکی کیمیایی === موحسین ڕەفیقدۆست فەرماندەی سوپای پاسداران لە ساڵی ١٩٨٢ تا ١٩٨٩ لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ گارێس پۆرتەر جەختی لەوە کردەوە کە خومەینی دژایەتی پێشنیازەکەی کردووە بۆ دەستپێکردنی کارکردن لەسەر [[چەکی ناوکی|چەکی ئەتۆمی]] و کیمیایی بە فەتوایەک کە وردەکارییەکانی سەبارەت بە کات و دەرکردنی ھەرگیز ئاشکرا نەکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Gareth|دوایین١=Porter|سەردێڕ=(کاتێک ئایەتوڵڵا وتی نەخێر بە ئەتۆم) When the Ayatollah Said No to Nukes|ناونیشان=https://foreignpolicy.com/2014/10/16/when-the-ayatollah-said-no-to-nukes/|وێبگە=Foreign Policy|بڵاوکەرەوە=Foreign Policy|شوێن=Washington|زمان=en|ڕێکەوت=2ی تشرینی یەکەمی 2025}}</ref> === فەتوا لە دژی کوردەکان === لە ١٩ی ئابی ١٩٧٩، خومەینی فەتوایەکی (بڕیاری شەرعی) دەرکرد و تێیدا جیھادی (شەڕی) دژ بە گرووپە یاخیبووەکانی کورد ڕاگەیاند، بەتایبەتی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] (KDPI) و کۆمەڵە. ئەم بڕیارە دوای [[شەڕی پاوە]] ھات، کە تێیدا چەکدارانی کورد گەمارۆی پێگەکانی حکوومەتیان دابوو. خومەینی یاخیبووەکانی وەک موحاریب (ئەوانەی شەڕ لە دژی خودا دەکەن) ناساند. دوای بڕیارەکە، دادوەری شۆڕش [[سادق خەڵخاڵی]] دادگاییکردنی خێرا و کورتکراوەی لە سنە، پاوە، مەریوان، سەقز و مەھاباد ئەنجامدا، کە بووە ھۆی لەسێدارەدانی سەدان کەس بە تۆمەتی چالاکی دژە شۆڕش. بەپێی ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی، نزیکەی ١٠٬٠٠٠ کەس لە کاتی ململانێ فراوانەکەدا (١٩٧٩–١٩٨٣) کوژراون، و ھەزاران کەسیش لە دادگاییکردنە خێراکاندا سزای لەسێدارەدانیان بەسەردا سەپێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=IHRDC |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠١٢|سەردێڕ=Haunted Memories: The Islamic Republic’s Executions of Kurds in 1979 |ناونیشان=https://iranhrdc.org/haunted-memories-the-islamic-republics-executions-of-kurds-in-1979/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=Iran Human Rights Documentation Center |زمان=en-US}}</ref> === ژیان لە سەردەمی خومەینیدا === لە وتارێکدا لە ١ی شوباتی ١٩٧٩، کە لەبەردەم ئاپۆرایەکی گەورەی جەماوەردا پاش گەڕانەوەی لە تاراوگە بۆ ئێران پێشکەشی کرد، خومەینی چەندین بەڵێنی بە ئێرانییەکان دا سەبارەت بە ڕژێمە ئیسلامییەکەی داھاتووی: حکوومەتێکی ھەڵبژێردراوی گەل کە نوێنەرایەتی خەڵکی ئێران بکات بێ ئەوەی پیاوانی ئایینی دەستوەردانی تێدا بکەن. ئەو بەڵێنیدا کە «نابێت ھیچ کەسێک لەم وڵاتەدا بێ ماڵ و حاڵ بمێنێتەوە»، ھەروەھا ئێرانییەکان لەبەردەم دەرگاکانیاندا خزمەتگوزارییەکانی تەلەفۆن، گەرمکەرەوە، کارەبا، پاس و نەوت بە بێبەرامبەر بەدەست دەھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Moin |یەکەم١=Baqer |سەردێڕ=Khomeini: life of the Ayatollah |ڕێکەوت=٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=Thomas Dunne Books |شوێن=New York |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٢-٢٦٤٩٠-١|پەڕە=٢٥٨|edition=First U.S. |ناونیشان=https://www.goodreads.com/book/show/216746.Khomeini |ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> لە سایەی دەسەڵاتی خومەینیدا، ئێران بەتەواوی بە ئیسلامی کرا. شەریعەتی ئیسلامی جێبەجێ کرا و پۆشاکی ئیسلامی بەسەر ژنان و پیاواندا لەلایەن سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی و گرووپە ئیسلامییەکانی دیکەوە سەپێندرا. ژنان ناچار کران قژیان دابپۆشن، و پۆشینی شۆرت بۆ پیاوان قەدەغە کرا. خواردنەوە کحولییەکان، زۆربەی فیلمە ڕۆژاوایییەکان، و تێکەڵاوبوونی ژنان و پیاوان لە کاتی مەلەکردن یان خۆدانە بەر ھەتاو قەدەغە کران. پرۆگرامی خوێندنی ئێران لە سەرجەم قۆناغەکاندا لە ڕێگەی «شۆڕشی ڕۆشنبیریی ئیسلامی»یەوە بە ئیسلامی کرا؛ ئەم پرۆسەیەش بەوردی لەلایەن «لیژنەی بەئیسلامیکردنی زانکۆکان»ەوە جێبەجێ کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.iranculture.org/en/about/tarikh.php |سەردێڕ=Secretariat of the Supreme Council of the Cultural Revolution. Brief history of the SCCR |بڵاوکەرەوە=Iranculture.org |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20071230042759/http://www.iranculture.org/en/about/tarikh.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> لە تەممووزی ١٩٧٩، خومەینی پەخشکردنی ھەر جۆرە مۆسیقایەکی لە ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنی ئێراندا قەدەغە کرد،<ref name="ReferenceA"/> جگە لە مۆسیقای سەربازی و ئایینی. ئەم قەدەغەکردنە بۆ ماوەی ١٠ ساڵ (واتە نزیکەی تا کۆتایی تەمەنی خومەینی) بەردەوام بوو.<ref>قەدەغەکردنەکە لە شۆڕشەوە دەستی پێکرد و ١٠ ساڵی خایاند. [http://www.iranian.com/History/2001/September/BBC/ Hossein Shahidi. 'BBC Persian Service 60 years on.'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211214010513/http://www.iranian.com/History/2001/September/BBC/ |date=14 December 2021}} The Iranian. 24 September 2001</ref> بە وتەی جانێت ئافاری: «ڕژێمە تازە دامەزراوەکەی ئایەتوڵڵا خومەینی، بە خێرایی دەستی کرد بە سەرکوتکردنی فێمینیستەکان، کەمینە نەتەوەیی و ئایینییەکان، لیبراڵەکان و چەپڕەوەکان – ھەموو ئەمانەش لەپێناو و بە ناوی ئیسلامەوە بوو.»<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Janet |دوایین=Afari|سەردێڕ=Foucault and the Iranian Revolution: Gender and the Seductions of Islamism|بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٠٠٧٨٦-١|پەڕە=١٦٣}}</ref> بەڵام لە ڕووی ئابوورییەوە، ئەو خزمەتگوزارییە خۆڕاییانەی بەڵێنیان لەسەر درابوو جێبەجێ نەکرا. لەگەڵ بەرزبوونەوەی نرخەکاندا، داھاتی ڕاستەقینەی ئێرانییەکان بۆ خوار ئاستی بژێویی چینی ناوەڕاست دابەزی، ئەمەش وای کرد خەڵک بە کردەیی ڕووبەڕووی ھەژاری ببنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|یەکەم١=Tara |دوایین١=Rahmani |سەردێڕ=Life on the Ground in Iran: From the View of the People |ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|journal=Wilson Center. MENA360 |ناونیشان=https://www.wilsoncenter.org/article/life-ground-iran-view-people |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === مافی ژنان و منداڵان === خومەینی لە کاتی ڕووخانی شا و گەڕانەوەی دواتری بۆ وڵات، پشتیوانییەکی بەرفراوان و چالاکانەی لە ژنان کرد، و داوای دەکرد ژنان بێنە ناو ھەموو بوارەکانی ژیانەوە، تەنانەت پێشبینی ئەوەشی دەکرد کە ژنێک ببێتە سەرۆکی دەوڵەت؛ بەڵام کاتێک گەڕایەوە، ھەڵوێستەکانی سەبارەت بە مافەکانی ژنان بە شێوەیەکی بەرچاو گۆڕانکارییان بەسەردا ھات. خومەینی یاسای جیابوونەوەی ساڵی ١٩٦٧ی ئێرانی ھەڵوەشاندەوە، و ھەر جیابوونەوەیەکی بەپێی ئەو یاسایە بە پووچەڵ دانا. سەرەڕای ئەوەش، خومەینی پشتیوانی لە مافی جیابوونەوەی ژنان دەکرد وەک ئەوەی لە شەریعەتی ئیسلامیدا ڕێگەی پێدراوە. خومەینی جەختی لەسەر ھەڵوێستی نەریتی دەستدرێژی سێکسی لە یاسای ئیسلامیدا کردەوە کە تێیدا دەستدرێژی سێکسی لەلایەن ھاوسەرەوە ھاوتای دەستدرێژی سێکسی یان زینا نەبوو لەژێر ھەندێک بارودۆخی دیاریکراودا. چەند فەتوایەکی ئەو سەبارەت بە پرسەکانی ژنان ئەمانە دەگرێتەوە: مەسەلەی ٢٤١٢ – ئەو ژنەی کە گرێبەستی ھاوسەرگیری ھەمیشەیی کردووە، نابێت بەبێ مۆڵەتی مێردەکەی لە ماڵ بچێتە دەرەوە، و دەبێت ڕازی بێت بە ھەر چێژێک کە ئەو دەیەوێت و بەبێ بیانوویەکی شەرعی ڕێگری لێ نەکات لە خەوتن لەگەڵیدا. ئەگەر لەم بابەتانەدا گوێڕایەڵی مێردەکەی بێت، ئەوا لەسەر مێردەکە پێویستە خواردن، جلوبەرگ، ماڵ و ئەو شتەکانی تری بۆ دابین بکات کە لە پەڕتووکەکاندا باسکراون، و ئەگەر دابینی نەکات، ئەوا قەرزارباری ژنەکەیە، چ توانای ھەبێت یان نەبێت. مەسەلەی ٢٤١٣ – ئەگەر ژن لەو بابەتانەی لە مەسەلەی پێشوودا باسکراون گوێڕایەڵی مێردەکەی نەکات، ئەوا گوناھبارە و مافی خواردن، جلوبەرگ، نیشتەجێبوون و پێکەوە خەوتنی نییە، بەڵام مارەیییەکەی لەدەست نادات. مەسەلەی ٢٤١٤ – پیاو مافی ئەوەی نییە ژنەکەی ناچار بکات خزمەتی ماڵ بکات. مەسەلەی ٢٤٢٠ – ئەگەر لە کاتی خوێندنەوەی مارەبڕینی ھەمیشەییدا کاتێکی دیاریکراویان بۆ پێدانی مارەیی دیاری نەکردبێت، ئەوا ژنەکە دەتوانێت ڕێگری لە مێردەکەی بکات لە خەوتن لەگەڵیدا پێش وەرگرتنی مارەیییەکە، چ مێردەکە توانای پێدانی مارەیییەکەی ھەبێت یان نەبێت؛ بەڵام ئەگەر پێش وەرگرتنی مارەیی ڕازی بێت بە جووتبوون و مێردەکەش جووتبوونی لەگەڵدا بکات، ئیتر ناتوانێت بەبێ بیانوویەکی شەرعی ڕێگری لە مێردەکەی بکات لە جووتبوون. == سەرچاوەکان == === ئاماژەکان === {{سەرچاوەکان|٢}} === سەرچاوەکان === {{refbegin}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Ansari |یەکەم= Hamid |ناونیشان= http://www.ghadeer.org/english/imam/n_o_a/html/fehrest.html |سەردێڕ= The Narrative of Awakening |بڵاوکەرەوە= The Institute for Compilation and publication of the work of Imam Khomeini|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20150514145122/http://www.ghadeer.org/english/imam/n_o_a/html/fehrest.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٤ی ئایاری ٢٠١٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Bakhash |یەکەم= Shaul |سەردێڕ= The Reign of the Ayatollahs: Iran and the Islamic Revolution |بڵاوکەرەوە=Basic Books |شوێن=New York |ساڵ=١٩٨٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Brumberg |یەکەم= Daniel |سەردێڕ= Reinventing Khomeini: The Struggle for Reform in Iran |بڵاوکەرەوە= University of Chicago Press |ژپنک= ٠-٢٢٦-٠٧٧٥٨-٦|ساڵ= ٢٠٠١}} * {{cite encyclopedia |title = Zoroastrianism ii. Historical Review: from the Arab Conquest to Modern Times |last = Choksy |first = Jamsheed K. |author-link = Jamsheed Choksy |url = http://www.iranicaonline.org/articles/zoroastrianism-02-arab-conquest-to-modern |encyclopedia = Encyclopaedia Iranica |year = 2015}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=sTFdNNQP4ewC&q=intitle:%22Islamic+revolution%22 |دوایین= Dabashi |یەکەم= Hamid |سەردێڕ= Theology of Discontent: The Ideological Foundation of the Islamic Revolution in Iran|ساڵ= ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Transaction Publishers |ژپنک=١-٤١٢٨-٠٥١٦-٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Daniel |یەکەم= Elton L. |سەردێڕ= The History of Iran |ناونیشان= https://archive.org/details/historyofiran0000dani |دەستپێگەیشتنی ناونیشان= registration |بڵاوکەرەوە=Greenwood Press |ژپنک= ٠-٣١٣-٣٠٧٣١-٨|ساڵ=٢٠٠١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= DeFronzo |یەکەم=James |سەردێڕ= Revolutions And Revolutionary Movements |بڵاوکەرەوە=Westview Press |ژپنک= ٩٧٨-٠-٨١٣٣-٤٣٥٤-٩|ساڵ=٢٠٠٧|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ناونیشان= https://archive.org/details/revolutionsrevol0000defr_m6p2}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Harney |یەکەم= Desmond |سەردێڕ= The priest and the king: an eyewitness account of the Iranian revolution |بڵاوکەرەوە=I.B. Tauris |ساڵ=١٩٩٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=bxJgsRRtDsoC&q=intitle:%22Islamic+revolution%22 |دوایین= Hoveyda |یەکەم= Fereydoun |سەردێڕ= The Shah and the Ayatollah: Iranian Mythology and Islamic Revolution |ساڵ=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Praeger/Greenwood|ژپنک=٠-٢٧٥-٩٧٨٥٨-٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Karsh |یەکەم= Efraim |سەردێڕ=Islamic Imperialism: A History |بڵاوکەرەوە=Yale University Press |ژپنک= ٩٧٨-٠-٣٠٠-١٢٢٦٣-٣|ساڵ=٢٠٠٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Keddie |یەکەم=Nikkie R. |سەردێڕ= Modern Iran: Roots and Results of Revolution |بڵاوکەرەوە=Yale University Press |ژپنک= ٠-٣٠٠-٠٩٨٥٦-١|ساڵ=٢٠٠٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١= Khomeini |یەکەم١= Ruhollah |دوایین٢=Algar |یەکەم٢=Hamid |سەردێڕ= Islamic Government: Governance of the Jurist |بڵاوکەرەوە=Alhoda UK |ژپنک= ٩٦٤-٣٣٥-٤٩٩-٧|ساڵ=٢٠٠٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Khomeini |یەکەم= Ruhollah |editor = Algar, Hamid (translator and editor) |سەردێڕ= Islam and Revolution: Writing and Declarations of Imam Khomeini |ناونیشان= https://archive.org/details/islamrevolutionw00khom |دەستپێگەیشتنی ناونیشان= registration |بڵاوکەرەوە=Mizan Press |شوێن=Berkeley, CA |ساڵ=١٩٨١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Khomeini, Ruhollah |سەردێڕ= Sayings of the Ayatollah Khomeini: political, philosophical, social, and religious |بڵاوکەرەوە=Bantam |ساڵ=١٩٨٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=XgoNAAAAIAAJ&q=intitle:%22khomeini%22 |دوایین= Lee |یەکەم= James |سەردێڕ= The Final Word!: An American Refutes the Sayings of Ayatollah Khomeini |ساڵ=١٩٨٤|بڵاوکەرەوە=Philosophical Library|ژپنک=٠-٨٠٢٢-٢٤٦٥-٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Mackey |یەکەم= Sandra |سەردێڕ= The Iranians: Persia, Islam and the Soul of a Nation |بڵاوکەرەوە=Dutton |ساڵ=١٩٩٦|ژپنک= ٠-٥٢٥-٩٤٠٠٥-٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Milani |یەکەم= Mohsen M. |سەردێڕ=The Making of Iran's Islamic Revolution: From Monarchy to Islamic Republic |بڵاوکەرەوە=Westview Press|ژپنک=٠-٨١٣٣-٨٤٧٦-١|ساڵ=١٩٩٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Moin |یەکەم= Baqer |سەردێڕ= Khomeini: Life of the Ayatollah |بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press |ژپنک= ٠-٣١٢-٢٦٤٩٠-٩|ساڵ=٢٠٠٠|ناونیشان= https://archive.org/details/khomeinilifeofay00moin}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Molavi, Afshin |سەردێڕ= The Soul of Iran: a Nation's Journey to Freedom |بڵاوکەرەوە= Norton paperbacks |شوێن=New York |ساڵ=٢٠٠٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Rāhnamā |یەکەم= 'Ali |سەردێڕ= Pioneers of Islamic Revival |بڵاوکەرەوە=Macmillan |ژپنک= ١-٨٥٦٤٩-٢٥٤-٠|ساڵ=١٩٩٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Reich |یەکەم= Bernard |سەردێڕ=Political Leaders of the Contemporary Middle East and North Africa: A Biographical Dictionary |بڵاوکەرەوە=Greenwood Press |ژپنک= ٠-٣١٣-٢٦٢١٣-٦|ساڵ=١٩٩٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Schirazi, Asghar |سەردێڕ= The Constitution of Iran |بڵاوکەرەوە=Tauris |شوێن=New York |ساڵ=١٩٩٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Taheri |یەکەم= Amir |سەردێڕ= The Spirit of Allah |بڵاوکەرەوە=Adler & Adler |ساڵ=١٩٨٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=4Qt-zJ7V0v8C&q=intitle:%22khomeini%22 |دوایین= Willett|یەکەم= Edward C. |سەردێڕ=Ayatollah Khomeini |ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=The Rosen Publishing Group|ژپنک=٠-٨٢٣٩-٤٤٦٥-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Wright |یەکەم= Robin |سەردێڕ= In the Name of God: The Khomeini Decade |ناونیشان= https://archive.org/details/innameofgodkhome00wrig |دەستپێگەیشتنی ناونیشان= registration |بڵاوکەرەوە=Simon & Schuster |شوێن=New York |ساڵ=١٩٨٩|ژپنک= ٩٧٨-٠-٦٧١-٦٧٢٣٥-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Wright |یەکەم= Robin |سەردێڕ= The Last Revolution |بڵاوکەرەوە=Knopf |شوێن=New York |ساڵ=٢٠٠٠}} {{refend}} {{S-start}} {{S-off}} {{S-bef|before = ناونیشانی نوێ}} {{S-ttl|title = [[Supreme Leader of Iran]]|years=١٩٧٩–١٩٨٩}} {{S-aft|after = [[عەلی خامنەیی]]}} {{s-mil}} {{S-bef|before=[[ئەبوولحەسەن بەنیسەدر|ئەبولحەسەن بەنیسەدر]]}} {{S-ttl|title=[[فەرماندەی گشتی ھێزە چەکدارەکانی ئێران]]|years=١٩٨١–١٩٨٩}} {{S-aft|after=[[عەلی خامنەیی]]}} {{S-end}} {{ئیسلامی سیاسی}} {{کەسایەتیی ساڵی گۆڤاری تایم}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|سیاسەت|ئیسلام|شیعە|شەڕی سارد|ھیندستان|تۆپی پێ|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Ruhollah Khomeini}} [[پۆل:ڕووحوڵڵا خومەینی|ڕووحوڵڵا خومەینی]] [[پۆل:سەرکردەکانی شەڕی سارد]] [[پۆل:سیایسەتوانە ئێرانییەکان]] [[پۆل:شاعیرانی ئێرانی]] [[پۆل:فەیلەسووفانی موسڵمان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٩]] [[پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە ئێران]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٠]] [[پۆل:شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:شیعە ئێرانییەکان]] [[پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی گەدە]] [[پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)]] 8u2khaglh4n6s8mnch730byttodxgw2 1575010 1575009 2026-04-13T12:28:33Z Sorou6sh 8711 /* مافی ژنان و منداڵان */ زیادکردن/چاککردنی سەرچاوە(کان) 1575010 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = سەید ڕووحوڵڵا خومەینی | ناوی_خۆماڵی = سید ڕوحاللە مصطفوی موسوی خمینی | زمانی_ناوی_خۆماڵی = فارسی | وێنە =[[پەڕگە:Ruhollah_Khomeini_by_Jamaran_1.jpg|وێنۆک]] | قەبارەی وێنە = 230px | جێگری_وێنە = | سەردێری وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٤ی ئەیلوولی ١٩٠٢ | شوێنی لەدایکبوون = [[خومەین]]، [[ئێران]] | ڕێکەوتی_ونبوون = | شوێنی_ونبوون = | ڕەوشی_ونبوون = | ڕێکەوتی مردن = ٣ی حوزەیرانی ١٩٨٩ | شوێنی مردن = [[تاران]]، [[ئێران]] | ھۆکاری مردن = [[جەڵدەی دڵ]] | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = مەزارگەی خومەینی | مۆنۆمێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[فارس]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران]] | ساڵانی چالاکی = ١٩٧٩–١٩٨٩ | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | ناسراو_بەناوی = | کارە_دیارەکان = | شێواز = | کاریگەر_بووە = | کاریگەری_بووە = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | تەلەڤیزیۆن = | سەرناو = | وادە = | پێشوو =پۆستەکە دامەزرا -[[محەممەدڕەزا پەھلەوی]] وەکوو شای ئێران | جێگر =[[عەلی خامنەیی]] | حیزب = | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سزای_تاوانباری = | ڕەوشی_تاوانباری = | ھاوسەر = خەدیجە سەقەفی | یار = | منداڵەکان = ٧ لەوانە مستەفا ٬زەھرا، فەریدە و ئەحمەد | دایک و باوک = | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | واژوو = Ruhollah Khomeini signature.png | جێگری_واژوو = | قەبارەی_واژوو = | ماڵپەڕ ={{URL|imam-khomeini.ir}} }} '''سەید ڕووحوڵڵا موستەفەوی خومەینی''' ({{بە فارسی|سید ڕوحاللە موسوی خمینی}}؛ ٢٤ی ئەیلوولی ١٩٠٢ لە [[خومەین]] – ٣ی حوزەیرانی ١٩٨٩ لە [[تاران]])، ناسراو بە '''ئایەتوڵڵا خومەینی''' یان '''ئیمام خومەینی'''، پێشەوا، نووسەر، شاعیر و مەرجەعێکی تەقلیدی [[شیعە]]ی ئێرانی بوو، کە وەکوو دامەزرێنەر و یەکەمین [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران]] ھەتا دواڕۆژی ژیانی لەسەر کار بوو. خومەینی یەکێک لە ڕێبەرانی جەماوەری ئێران بوو کە لە ڕووخانی [[شانشینی پەھلەوی|ڕژێمی پەھلەوی]] و سەرکەوتنی [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران]]دا ڕۆڵی سەرەکی ھەبوو.<ref>http://www.iranchamber.com/history/rkhomeini/ayatollah_khomeini.php</ref><ref>http://www.britannica.com/eb/article-32981</ref> خومەینی لە مەدرەسە فیقە و [[فەلسەفەی ئیسلامی]] و [[عیرفان]]ی خوێندووە و لە ساڵی ١٣١٣دا گەیشتووەتە ئیجتیھاد. بە گوتەی [[ساواک]] مۆڵەتی ئیجتیھادەکەی لە عەبدولکەریم حائری یەزدی وەرگرتووە بەپێی وەشانێکی دیکە نەیکردووە ئیجتیھاد لە ھیچ کەسێک داوای مۆڵەتی نەکردووە و مۆڵەتی لەو شێوەیەی بە کەس نەداوە. دژی سیاسەتەکانی [[محەممەدڕەزا پەھلەوی]] بەتایبەت [[شۆڕشی سپی]] و پێدانی مافی دەنگدان بە ژنان لەلایەن شاوە خەباتی کردووە و بەھۆی تۆمەتبارکردنی شا بە پەیڕەوکردنی سیاسەتەکانی [[ئیسرائیل]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] لە ساڵی ١٣٤٢، بۆ ماوەی ١٠ مانگ زیندانی کرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=خبرگزاری باشگاە خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جھان ||دوایین١=YJC|سەردێڕ=از ماجرای دستگیری امام خمینی (ڕە) در 15 خرداد 42 تا قیامی کە ڕنگ خون گرفت|ناونیشان=https://www.yjc.ir/fa/news/6115389/از-ماجرای-دستگیری-امام-خمینیرھ-در-15-خرداد-42-تا-قیامی-کھ-رنگ-خون-گرفت|وێبگە=yjc.ir/fa|شوێن=تاران|زمان=fa}}</ref> و ساڵی دواتر، بەھۆی وتارەکانی دژی تەسلیمبوون بە ڕاوێژکارە سەربازییەکانی ئەمریکا، دەربەدەر کرا، سەرکردایەتی ئیسلامییەکان و ئۆپۆزسیۆنی کرد و دەستی کرد بە داڕشتنی تیۆری دەسەڵاتی ئایینی - کە بنەماکانی تا شۆڕش بۆ خەڵک بە نادیاری مانەوە - لە ڕۆژانی کۆتاییدا کە بەرەو سەرکەوتنی شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران، وەک ڕێبەرەکەی، شورای شۆڕشگێڕی و حکوومەتی کاتی پێکھێنا. لە ١٢ی ڕێبەندان ١٣٥٧، خومەینی گەڕایەوە بۆ ئێران و لە ٢٢ی ڕێبەندان شۆڕشەکە سەرکەوتنی بەدەستھێنا. == ساڵانی سەرەتایی == === پاشخان === ڕوحوڵڵا خومەینی لە ڕەچەڵەکی خاوەن زەوییە بچووکەکان و پیاوانی ئایینی و بازرگانەکانەوە ھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Ervand |دوایین=Abrahamian |سەردێڕ=Radical Islam: The Iranian Mojahedin |ناونیشان=https://archive.org/details/radicalislamiran0000abra |بڵاوکەرەوە=I.B. Tauris|ساڵ=١٩٨٩|ژپنک=١-٨٥٠٤٣-٠٧٧-٢|پەڕەکان=[https://archive.org/details/radicalislamiran٠٠٠٠abra/page/٢٠ ٢٠]}}</ref> باوباپیرانی بەرەو کۆتایی سەدەی ١٨ لە ماڵە ڕەسەنەکەیانەوە لە نیشاپور لە پارێزگای خۆراسان لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئێران بۆ مانەوەیەکی کورت بۆ شانشینی ئاواد کە ناوچەیەکە لە ویلایەتی مۆدێرن ئۆتار پرادێش لە ھیندستان کە فەرمانڕەواکانی موسڵمانی [[شیعەی دوازدە ئیمام|شیعە دوازدە ئیمامی]] بە ڕەچەڵەک فارس بوون کۆچیان کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Algar|یەکەم١=Hamid|بەستەری نووسەر١=Hamid Algar|editor1-last=Koya|editor1-first=Abdar Rahman|سەردێڕ=Imam Khomeini: Life, Thought and Legacy|ڕێکەوت=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Islamic Book Trust|ژپنک=٩٧٨–٩٦٧٥٠٦٢٢٥٤|پەڕە=١٩|chapter=A short biography}}</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=ntarP5hrza0C&dq=awadh+persian&pg=PA8 Sacred space and holy war: the politics, culture and history of Shi'ite Islam] by Juan Ricardo Cole</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=7BaVwfpWZgUC&dq=awadh+origin&pg=RA2-PA17 Art and culture: endeavours in interpretation] by Ahsan Jan Qaisar, Som Prakash Verma, Mohammad Habib</ref><ref name="Avadh">''Encyclopædia Iranica'', [http://www.iranicaonline.org/articles/avadh-english-also-audh-or-oudh-an-ancient-cultural-and-administrative-region-lying-between-the-himalayas-and-the-ganges-i "Avadh"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170517012521/http://www.iranicaonline.org/articles/avadh-english-also-audh-or-oudh-an-ancient-cultural-and-administrative-region-lying-between-the-himalayas-and-the-ganges-i |date=17 May 2017}}, E. Yarshater</ref> لە ماوەی حوکمڕانییەکەیاندا بە شێوەیەکی بەرفراوان بانگھێشتی ژمارەیەکی بەردەوام لە زانایانی فارسی، شاعیر، دادوەر، تەلارساز و وێنەکێشیان کرد.<ref name="Avadh"/> لە کۆتاییدا خێزانەکەی لە شارۆچکەیەکی بچووک لە کینتور، نزیک لوکناو پایتەختی ئاوەد نیشتەجێ بوون.<ref name="Hamid">Ruhollah Khomeini's brief biography by Hamid Algar</ref><ref name="Iranian">[http://www.iranian.com/Books/1999/June/Khomeini/index.html From Khomein, ''A biography of the Ayatollah''], 14 June 1999, The Iranian</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=rNrMilgHKKEC&dq=Seyyed+Ahmad+Musavi+Hindi&pg=PA199 The Columbia world dictionary of Islamism] by Olivier Roy, Antoine Sfeir</ref><ref name="Moin1999">[https://books.google.com/books?id=B-ihPNR4iaoC&dq=Seyyed+Ahmad+Musavi+Hindi&pg=PA2 Khomeini: life of the Ayatollah, Volume 1999] by Baqer Moin</ref> باپیرەی خومەینی، سەید ئەحمەد موسەوی ھیندی، لە کینتوور لەدایکبووە.<ref name="Iranian"/><ref name="Moin1999"/> لە ساڵی ١٨٣٠ لێنۆی بەجێھێشت بۆ سەردان کردنی گۆڕی [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب]] لە نەجەف، عێراقی عوسمانی (عێراقی ئێستا) و ھەرگیز نەگەڕایەوە. بە گوتەی مۆین ئەم کۆچکردنە بۆ دەربازبوون بوون لە بڵاوبوونەوەی دەسەڵاتی بەریتانیا لە ھیندستان بوو. لە ساڵی ١٨٣٤ سەید ئەحمەد موسەوی ھیندی سەردانی ئێرانی کرد و لە ساڵی ١٨٣٩ لە خومەین نیشتەجێ بوو. ھەرچەندە لە ئێران مایەوە و نیشتەجێ بوو، بەڵام بەردەوام بە ناوی ھیندی ناسراوە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ مانەوەی لە ھیندستان و تەنانەت ڕوحوڵڵا خومەینی لە ھەندێک لە غەزەلەکانیدا زمانی ھیندی وەک ناوی قەڵەم بەکارھێناوە. باپیری خومەینی، میرزا ئەحمەد موجتەھید خونساری، ئەو پیاوە ئایینییە بوو کە لە کاتی ناڕەزایەتی تووتندا فەتوای قەدەغەکردنی بەکارھێنانی [[تووتن]]ی دەرکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Staff writer |سەردێڕ=Imam Khomeini's Biography |ناونیشان=http://english.khamenei.ir/news/2116/Imam-Khomeini-s-Biography |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190403160844/http://english.khamenei.ir/news/2116/Imam-Khomeini-s-Biography |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی نیسانی ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Moin |یەکەم١=Baqer |سەردێڕ=Khomeini: Life of the Ayatollah |بڵاوکەرەوە=I.B. Tauris|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٥١١-٧٩٠-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=b2OL9IEXaAgC|orig-year=1999|ساڵ=٢٠٠٩}}</ref> === منداڵی === بەپێی بەڵگەنامەی لەدایکبوونی، ڕوحوڵڵا موسەوی خومەینی کە ناوی یەکەمی بە واتای «ڕۆحی خوا» دێت، لە ١٧ی گوڵانی ١٩٠٠ لە خومەین سەر بە [[پارێزگای مەرکەزی]] لەدایک بووە ھەرچەندە مورتەزای برای (دواتر بە ئایەتوڵڵا پەسەندی دە ناسراوە) ڕۆژی لەدایکبوونی خۆی لە ٢٤ی ڕەزبەری ١٩٠٢ ساڵیادی لەدایکبوونی کچی محمد، فاتیمە دادەنێت .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Researcher's Note: Ruhollah Khomeini's birth date|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Ruhollah-Khomeini/additional-info#Researchers-Note|وێبگە=[[Britannica.com]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230412021509/https://www.britannica.com/biography/Ruhollah-Khomeini/additional-info#Researchers-Note|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ayatollah Khomeini (1900–1989) |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/khomeini_ayatollah.shtml |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٣|وێبگە=BBC History}}</ref> دوای کوژرانی باوکی، زیاتر لە دوو ساڵ دوای لەدایکبوونی لە ساڵی ١٩٠٣، لەلایەن خاڵۆزایییەوە پەروەردە کزا. ڕووحوڵڵا لە تەمەنی شەش ساڵییەوە دەستی بە خوێندنی سەرەتایی قورئان و فارسی کرد. ساڵی دواتر دەستی کرد بە خوێندن لە قوتابخانەیەکی ناوچەکە، لەوێ فێری ئایین و نۆحە خانی (خوێندنەوەی ماتەمینی) و بابەتەکانی تری نەریتی بوو. بە درێژایی تەمەنی منداڵی بە ھاوکاری خزم و کەسوکاری لەوان جەعفەر ئامۆزای دایکی و مۆرتەزا پەسەندی دە برا گەورەکەی درێژە بە خوێندنی ئایینی دا. === پەروەردە و وانەوتنەوە === [[پەڕگە:خمینی و ھمدرسان.JPG|وێنۆک|خومەینی وەک خوێندکارێک لەگەڵ ھاوڕێکانی (دووەم لە ڕاستەوە)]] لەدوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانی یەکەم]]، ڕێکخستن کرا بۆ ئەوەی لە مەدرەسەی ئیسلامی لە [[ئەسفەھان]] بخوێنێت، بەڵام لەبری ئەوە چوو بۆ مەدرەسەی [[ئەراک]]. خرایە ژێر سەرکردایەتی ئایەتوڵڵا عەبدولکەریم حائری یەزدی. خومەینی لە ساڵی ١٩٢٠دا ڕووی لە شاری ئەراک کرد و دەستی بە خوێندن کرد. ساڵی دواتر ئایەتوڵڵا حانری یەزدی گواسترایەوە بۆ مەدرەسەی ئیسلامی لە شاری قوم لە باشووری ڕۆژاوای [[تاران]] و قوتابییەکانی بانگھێشت کرد بۆ شوێنکەوتن. خومەینی بانگھێشتەکەی قبوڵ کرد و لە قوتابخانەی دار ئەلشەفا لە [[قوم]] نیشتەجێ بوو. لێکۆڵینەوەکانی خومەینی بریتی بوون لە شەریعەتی ئیسلامی ([[شەریعەتی ئیسلامی|شەریعەت]]) و فیقھی ([[فیقھی ئیسلامی|فیقھ]])، بەڵام تا ئەو کاتە خومەینی حەزێکی لە شیعر و [[فەلسەفە]] ([[عیرفان]])یشی بەدەستھێنابوو. کەواتە خومەینی لەگەڵ گەیشتن بە قوم داوای ڕێنوێنی لە میرزا عەلی ئەکبەر یەزدی زانای فەلسەفە و عیرفان دەکات. یەزدی لە ساڵی ١٩٢٤ کۆچی دوایی کرد، بەڵام خومەینی لەگەڵ دوو مامۆستای دیکە بە ناوەکانی جەواد عەقا مەلەکی تەبریزی و ڕافیعی [[قەزوین]] بەردەوام بوو لە پەیڕەوکردنی حەز و ئارەزووی [[فەلسەفە]]؛ بەڵام ڕەنگە گەورەترین کاریگەری لەسەر خومەینی مامۆستایەکی دیکە بووبێت بە ناوی میرزا محمد عەلی شەھابادی و عیرفانی مێژوویی سۆفی، لەوانە مەلا سەدرا و [[ئیبن عەرەبی]]. خومەینی فەلسەفەی یۆنانی کۆنی خوێندووە و ھەم لەژێر کاریگەری ھەردوو فەلسەفەی ئەرستۆ کە بە دامەزرێنەری [[ژیربێژی (مەنتیق)|ژیربێژی]] سەیری دەکرد<ref name="imamreza">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Philosophy as Viewed by Ruhollah Khomeini |ناونیشان=http://www.imamreza.net/eng/imamreza.php?print=4250 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110614032732/http://www.imamreza.net/eng/imamreza.php?print=4250 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=www.imamreza.net}}</ref> و ھەم [[ئەفلاتوون]] کە بۆچوونەکانی «لە بواری خودایی» دا بە «گۆڕ و پتەو» دەزانی بە شێوەیەکی سەرەکی لەژێر کاریگەری [[ئیبن سینا]] و [[مەلا سەدرا]] بوو.<ref>Kashful-Asrar, p. 33 by Ruhollah Khomeini.</ref><ref name="imamreza"/> === لایەنە سیاسییەکان === زۆرجار وانەوتنەوەکانی لە مەدرەسەدا لەسەر گرنگی ئایین بۆ پرسە کۆمەڵایەتی و سیاسییە پراکتیکییەکانی ئەو سەردەمە بوو، ھەروەھا لە چلەکانی سەدەی ڕابردوودا دژی سیکولاریزم کاری دەکرد. خومەینی ھەروەھا بەھای دا بە ئامانجی ئیسلامییەکان وەک شێخ فەزلوڵڵا نوری و ئەبولقاسم کاشانی. خومەینی فەزلوڵڵا نوری وەک «کەسایەتییەکی پاڵەوان» دەبینی و ناڕەزایەتییەکانی خۆی بە دەستوور و دەسەڵاتی سیکولار لە ئەنجامی ناڕەزایەتییەکانی نوری دژی دەستووری ساڵی ١٩٠٧ دانا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان = https://books.google.com/books?id=AJ6i2-s7hoQC&q=khomeini+pepsi+roast+in+the+fires+of+hell&pg=PT107 |سەردێڕ=Khomeini's Ghost: Iran since 1979|نووسەر=Con Coughlin |ڕێکەوت= ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Pan MacMillan |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٧٤٣١٠-٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان = https://books.google.com/books?id=TteJzQyDS5kC&q=khomeini+Shaikh+Fazlollah&pg=PA45|سەردێڕ=Globalisation, Religion & Development |ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=International Journal of Politics & Economics |پەڕە=٤٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٩٥٦٨٢٥٦-٠-٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان = https://books.google.com/books?id=OeqHjo6JkUsC&q=khomeini+Shaikh+Fazlollah&pg=PA159|سەردێڕ=A Social History of Iranian Cinema, Volume 3: The Islamicate Period, 1978–1984|نووسەر=Hamid Naficy |ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Duke University Press Books |پەڕە=١٥٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٢٣-٤٨٧٧-١}}</ref> == چالاکیی سیاسی سەرەتایی == === پاشبنەما === لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمدا، پیاوانی ئایینی خۆیان بە ھێزێکی سیاسی بەھێز لە ئێراندا نیشان دابوو کە دژی ئیمتیازێک بۆ بەرژەوەندییەکی بیانی (بەریتانی)، دەستپێشخەری ناڕەزایەتی تووتنیان کردبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Fischer|یەکەم١=Michael M. J.|سەردێڕ=Iran: From Religious Dispute to Revolution|ڕێکەوت=ی ی 2003|بڵاوکەرەوە=Univ of Wisconsin Press|شوێن=Wisconsin|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٩-١٨٤٧٣-٥|پەڕە=٣١|ناونیشان=https://books.google.it/books/about/Iran.html?id=QzDMzTWRnFIC&redir_esc=y|زمان=en}}</ref> خومەینی لە تەمەنی ٦١ ساڵیدا دوای مردنی ئایەتوڵڵا سەید حوسێن بۆروجێردی (١٩٦١)، پێشەنگی ئایینی شیعەگۆڕەپانی سەرکردایەتی بە کراوەیی بینی، ھەرچەندە بێدەنگ بوو؛ چینی ڕۆحانیی ھەر لە بیستەکانی سەدەی ڕابردووەوە کە مۆدێرنیزەری [[سیکولاریزم|سێکۆلار]] و دژە ڕۆحانیی [[ڕەزا شا|ڕەزاشا پەھلەوی]] ھاتە سەر دەسەڵات، لە دۆخی بەرگریدا بوو. [[محەممەدڕەزا پەھلەوی|محەممەد ڕەزاشا]] کوڕی ڕەزا [[شۆڕشی سپی]] ڕێکخست کە ئەمەش بەرەنگاربوونەوەکی دیکە بوو بۆ [[مەلا]]کان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ruhollah Musavi Khomeini, Ayatollah Summary|ناونیشان=http://www.bookrags.com/biography/ruhollah-musavi-khomeini-ayatollah/|وێبگە=bookrags.com|بڵاوکەرەوە=BookRags, Inc.|زمان=en}}</ref> === دژایەتی شۆڕشی سپی === شا لە مانگی یەکی ساڵی ١٩٦٣ [[شۆڕشی سپی]] ڕاگەیاند، کە بەرنامەیەکی شەش خاڵیی چاکسازییە و داوای چاکسازی لە زەوی و زار و بە نیشتیمانیکردنی دارستانەکان و فرۆشتنی کارگە دەوڵەتییەکان بە بەرژەوەندییە تایبەتییەکان و گۆڕانکارییەکانی ھەڵبژاردن بۆ مافی مافی ژنان و ڕێگەدان بە غەیرە موسڵمانان دەکرد وەرگرتنی پۆست، ھاوبەشکردنی قازانج لە پیشەسازیدا، و ھەڵمەتێکی خوێندەواری لە قوتابخانەکانی وڵاتدا. ھەندێک لەو دەستپێشخەرییانە بە مەترسیدار سەیر دەکران، بەتایبەتی لەلایەن مەلا شیعەکانی (زانایانی ئایینی) بەھێز و ئیمتیازدارەوە، ھەروەھا وەک ڕەوتی ڕۆژاواییکردن لەلایەن نەریتخوازەکانەوە. خومەینی بە «ھێرشکردن بۆ سەر ئیسلام» سەیری ئەوانی دەکرد. خومەینی کۆبوونەوەی مەرجەعە باڵاکانی دیکەی [[قوم]] بانگھێشت کرد و ڕازییان کرد کە بڕیاری بایکۆتی ڕیفراندۆمی شۆڕشی سپی بدەن. خومەینی لە ٢٢ی ڕێبەندانی ١٩٦٣ بەیاننامەیەکی بە وشەی توند دەرکرد کە ھەم شا و ھەم پلانی چاکسازییەکەی شەرمەزار کرد. دوای دوو ڕۆژ شا ستوونێکی زرێپۆشی بردە قوم، وتارێکی پێشکەش کرد و بە توندی ھێرشی کردە سەر مەلاکان وەک چینێک. خومەینی درێژەی بە ئیدانەکردنی بەرنامەکانی شا دا و مانیفێستێکی دەرکرد کە واژووی ھەشت زانای ئایینی باڵای شیعەی دیکەی لەسەر بوو. لە مانیفێستەکەی خومەینیدا ئاماژە بەوە کراوە کە شا بە شێوەی جۆراوجۆر دەستووری پێشێل کردووە، ئەو تەشەنەسەندنی گەندەڵی ئەخلاقی لەو وڵاتەدا شەرمەزار دەکات و شای بە ملکەچبوون بۆ ئەمریکا و ئیسرائیل تۆمەتبار کردووە. ھەروەھا فەرمانی دا کە ئاھەنگی نەورۆز بۆ ساڵی ١٣٤٢ی ئێران (کە کەوتە بەر ٢١ی ئازاری ١٩٦٣) وەک نیشانەی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سیاسەتەکانی حکوومەت ھەڵبوەشێتەوە. پاشنیوەڕۆی ڕۆژی عاشورا (٣ی خەرمانانی ١٩٦٣) خومەینی لە مەدرەسەی فەیزییە وتارێکی پێشکەش کرد کە شای کێشا ھاوتەریبی خەلیفەی [[یەزید کوڕی معاویە|یەزید]] کە لەلایەن شیعەکانەوە وەک 'ستەمکار' ھەست پێدەکرێت و و شای بە "بەدبەخت، " پیاوی بەدبەخت" و ئاگادارکردنەوەی ئەوەی کە ئەگەر ڕێگاکانی نەگۆڕێت ڕۆژێک دێت کە خەڵک سوپاسی ڕۆشتنی لە وڵات دەکەن. ڕێکەوتی ٥ی خەرمانانی ١٣٥٧ی ھەتاوی (١٥ی خورداد) کاتژمێر ٣:٠٠ی سەرلەبەیانی، دوو ڕۆژ دوای ئەم ئیدانەکردنی ئاشکرای شا، خومەینی لە شاری قوم ڕاگیرا و بۆ تاران ڕاگوێزرا. دوابەدوای ئەم چالاکییە، سێ ڕۆژ ئاژاوەی گەورە لە سەرتاسەری ئێران ڕوویدا و نزیکەی ٤٠٠ کەسیش گیانیان لەدەستدا. ئەو ڕووداوە ئێستا بە بزووتنەوەی ١٥ خورداد ناودەبرێت. خومەینی تا مانگی پووشپەڕ لەژێر دەستبەسەری ماڵەوەدا مایەوە. == ژیان لە تاراوگەدا == [[پەڕگە:خمینی_در_ترکیه.JPG|وێنۆک|خومەینی لە دەربەدەری لە [[بورسا]]، تورکیا بەبێ جل و بەرگی مەلایەتی]] خومەینی زیاتر لە ١٤ ساڵ لە تاراوگەدا بەسەر بردووە و زۆربەیان لە [[نەجەف|شاری نەجەف]]ی عێراق بووە. سەرەتا لە ٤ی تشرینی دووەمی ١٩٦٤ ڕەوانەی تورکیا کرا و لەوێ لە شاری [[بورسا]] لە ماڵی عەقید عەلی سێتینەری دەزگای زانیاری سەربازی [[تورکیا]] مایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Elaine|دوایین١=Sciolino|سەردێڕ=The People's Shah|ناونیشان=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E06E0D9153EF934A1575BC0A9669C8B63&sec=&pagewanted=all|وێبگە=The New York Times|زمان=en|ڕێکەوت=٢٧ی ئابی ٢٠٠٠}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٦٥، دوای کەمتر لە ساڵێک، ڕێگەی پێدرا ڕوو لە نەجەف بکات، تا ساڵی ١٩٧٨ لەوێ مایەوە، دواتر لەلایەن [[سەددام حوسێن]] جێگری سەرۆکی ئەوکاتەوە دەرکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Fisk|یەکەم١=Robert|سەردێڕ=The Great War for Civilisation: The Conquest of the Middle East|ڕێکەوت=ی ی 2007|بڵاوکەرەوە=Knopf Doubleday Publishing Group|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٧-٤٢٨٧١-٤|پەڕە=١٦٢|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/The_Great_War_for_Civilisation.html?id=jp2mZr7BoGsC|زمان=en}}</ref> لەم کاتەدا ناڕازیبوون لە شا خەریک بوو چڕتر بووەوە و خومەینی لە ٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٨ بە [[ڤیزە]]ی گەشتیاری سەردانی نۆفلی شاتۆی کرد کە یەکێکە لە گەڕەکەکانی [[پاریس]]ی فەرەنسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ruhollah Khomeini {{!}} Biography, Exile, Revolution, & Facts {{!}} Britannica|ناونیشان=http://www.britannica.com/eb/article-9045329/Ruhollah-Khomeini|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en|ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> تا کۆتایییەکانی شەستەکان، خومەینی یەکێک بوو لە شەش مەرجەعی تەقلید (نموونە بۆ لاساییکردنەوە) بوو لە جیھانی شیعەدا بۆ «سەدان ھەزار» شیعە یان زیاتر.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Mottahedeh|یەکەم١=Roy P.|سەردێڕ=The Mantle of the Prophet: Religion and Politics in Iran|ڕێکەوت=ی ی 1985|بڵاوکەرەوە=Simon and Schuster|شوێن=New York|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧١-٥٥١٩٧-١|پەڕە=٢٤٦|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/The_mantle_of_the_Prophet.html?id=KvprAAAAIAAJ|زمان=en}}</ref> لەکاتێکدا خومەینی لە چلەکانی سەدەی ڕابردوودا بیرۆکەی دەسەڵاتی پاشایەتی سنوورداری لەژێر دەستووری ساڵی ١٩٠٦دا قبوڵ کرد – وەک لە کتێبەکەیدا کەشف ئەلئەسرار بەڵگەی لەسەرە – دوای حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو ئەو بیرۆکەیەی ڕەتکردبووەوە. لە سەرەتای ساڵی ١٩٧٠ خومەینی زنجیرەیەک وتاری لە نەجەف سەبارەت بە حکوومەتی ئیسلامی پێشکەش کرد، دواتر وەک کتێبێک بە ناوی جۆراوجۆر حکوومەتی ئیسلامی یان حکوومەتی ئیسلامی: حوکمڕانی فەقیھ (حوکمەتی ئیسلامی: وەڵایەت فەقییە) بڵاوکرایەوە. ئەم پرەنسیپە، پێش شۆڕش بۆ خەڵک نەناسرابوو، لە دوای شۆڕشەوە بە دەستووری نوێی ئێرانەوە لکێنرا.<ref>Hamid Algar, "Development of the Concept of velayat-i faqih since the Islamic Revolution in Iran", paper presented at London Conference on vilayat al-faqih, in June 1988, quoted in "The Rule of the Religious Jurist in Iran" by Abdulaziz Sachedina, p. 133 in ''Iran at the Crossroads'', edited by John Esposito and R. K. Ramazani</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=NYU Law: A Guide to the Legal System of the Islamic Republic of Iran |ناونیشان=http://www.nyulawglobal.org/globalex/iran.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120107082546/http://www.nyulawglobal.org/globalex/Iran.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Nyulawglobal.org}}</ref><ref>Moin, ''Khomeini'' (2000), p. 218</ref> [[پەڕگە:Khomeini's House in Iraq-Najaf Ashraf by Samenp.jpg|150px|وێنۆک|alt=دەرگای ماڵی خومەینی لە نەجەف|دەرگای ماڵی خومەینی لە نەجەف]] === وەڵایەتی فەقییە (دەستەڵاتی زانای ئایینی) === ئەمە ناسراوترین و کاریگەرترین کاری خومەینی بوو، و بیرۆکەکانی خۆی لەسەر دەسەڵاتداری (لەو کاتەدا) داڕشت: * یاساکانی کۆمەڵگا تەنھا دەبێت لە یاساکانی خودا (شەرع) پێک بھێنرێن، کە بەسە چونکە «ھەموو کاروباری مرۆڤایەتی» و «ڕێنمایی و دەستوور دابین دەکات ،» بۆ ھەر «بابەتێک» لە «ژیانی مرۆڤدا»<ref>''[[Islam and Revolution]]'' (1981), pp. 29–30.</ref> دادەمەزرێنێت. * لەبەر ئەوەی شەریعەت یاسایەکی گونجاوە، پێویستە ئەوانەی پۆستی حکومی دەگرن، زانیارییان لەسەر شەریعەت ھەبێت. بەو پێیەی زانایانی ئایینی ئیسلامی شارەزاترینن، فەرمانڕەوای وڵات دەبێ فەقیھێک بێت کە «لە زانست و دادپەروەری لە ھەموو ئەوانی تر بەرزتر بێت»،<ref>''Islam and Revolution'' (1981), p. 59.</ref> (کە بە مەرجەع ناسراوە)، ھەروەھا ھەبوونی زیرەکی و توانای کارگێڕی. حوکمڕانی پاشا و یان کۆبوونەوەکان «ئەوانەی کە نوێنەری زۆرینەی خەڵک دەکەن» (واتە [[پەرلەمان]] و دەسەڵاتی ھەڵبژێردراوی یاسادانان) لەلایەن ئیسلامەوە بە «ھەڵە» ناسێنراوە.<ref>''Islam and Revolution'', (1981), pp. 31, 56.</ref> * ئەم سیستەمە دەسەڵاتدارییە بۆ ڕێگریکردن لە نادادپەروەری و گەندەڵی و چەوساندنەوەی دەسەڵاتداران بەسەر ھەژاران و لاوازەکان و کوفر و لادان لە ئیسلام و شەریعەت؛ ھەروەھا بۆ لەناوبردنی کاریگەری و پیلانەکانی دژە ئیسلام لەلایەن زلھێزە دەرەکییە غەیرە موسڵمانەکانەوە پێویستە.<ref>''Islam and Revolution'' (1981), p. 54.</ref> === چالاکی سیاسی پێش شۆڕش === فۆرمێکی دەستکاریکراوی سیستەمی ویلایەتی فەقیھ دوای دەستبەکاربوونی خومەینی و شوێنکەوتووانی وەرگیرا و خومەینی یەکەمین «پاسەوان»یان «ڕێبەری مەزن»ی کۆماری ئیسلامی بوو؛ بەڵام لەم نێوەندەدا خومەینی تەنیا باسی «حکوومەتی ئیسلامی»ی دەکرد، ھەرگیز بە ڕستەیی نەیخستەڕوو کە بەڕاستی مانای چییە.<ref name="Schirazi"/> ڕەنگە ئەوانەی دەوروبەری ئاگاداری پێویستیی دەستەڵاتداری فەقیھ بووبن بەڵام «لە چاوپێکەوتن، وتارەکان، پەیام و فەتواکان لەو ماوەیەدا یەک ئاماژە بە ولایەتی فەقیھ نەکراوە.»<ref name="Schirazi">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Schirazi|یەکەم١=Asghar|سەردێڕ=The Constitution of Iran: Politics and the State in the Islamic Republic: Asghar Schirazi Translated by John O&#39;Kane|journal=Digest of Middle East Studies|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٩|ناونیشان=https://www.academia.edu/7644699|زمان=en|issn=1060-4367}}</ref> خومەینی ئاگادار بوو کە بیروبۆچوونەکانی بۆ دەستەڵاتی زانای ئایینیلە دەرەوەی تۆڕی ئیسلامی دژ بە شاکەی بڵاو نەکاتەوە و چینی مامناوەندی سێکۆلار لە بزووتنەوەکەی نەترسێنێت. بزووتنەوەکەی جەختی لە پۆپۆلیزم دەکرد، باسی لە شەڕکردن بۆ مۆستەزعەفین دەکرد، کە زاراوەیەکی قورئانییە بۆ چەوساوەکان یان بێبەشەکان، کە لەم چوارچێوەیەدا بە مانای «لە ئێران ھەمووان جگە لە شا و دیوانی شا» ھاتە ئاراوە.<ref name="Kepel">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Kepel|یەکەم١=Gilles|سەردێڕ=جیھاد: شوێنپێی ئیسلامی سیاسی: Jihad: the trail of political Islam|ڕێکەوت=ی ی 2002|بڵاوکەرەوە=Cambridge, Mass. : Harvard University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٤-٠٠٨٧٧-٩|پەڕە=١١١|ناونیشان=https://www.hup.harvard.edu/books/9780674010901|زمان=en}}</ref> لە ئێران، ژمارەیەک لە ھەنگاوە ھەڵەکانی شا، لەوانە سەرکوتکردنی ناڕەزایی دەربڕین، دژایەتی ڕژێمەکەی لێکەوتەوە. کۆپی کاسێتی وتارەکانی، کە بە توندی ئیدانەی شا دەکرد، بۆ نموونە "سیخوڕی جوولەکە، مارە ئەمریکییەکە کە دەبێت بە بەرد لە سەری بدرێت " بوو بە کاڵایەکی باو لە ئێراندا و یارمەتیدەر بوو بۆ لابردنی ئەفسانەی شا و شکۆمەندی دەسەڵاتی لەبەرچاوی خەڵکدا.<ref name="Kepel"/> === پەیوەندی خومەینی لەگەڵ ئەمریکا === بەگوێرەی بی بی سی، پەیوەندییەکانی خومەینی لەگەڵ ئەمریکا "بەشێکە لە کۆکراوەی بەڵگەنامەکانی حکومەتی ئەمەریکا کە تازە ئاشکرا کراون، وەک بروسکەی دیپلۆماسی، تێبینی سیاسی، تۆماری کۆبوونەوەکان". بەڵگەنامەکان ئەوە دەردەخەن کە ئیدارەی [[جیمی کارتەر|کارتەر]] یارمەتی خومەینی داوە بۆ گەڕانەوە بۆ ئێران بە ڕێگریکردن لە کودەتای سەربازی لەلایەن سوپای ئێرانەوە و خومەینی بە ئەمریکییەکانی لە فەڕەنسا وتووە پەیامێک بە [[واشینگتن دی سی|واشینگتن]] بگەیەنێت کە نابێت ترسی نەوتیان ھەبێت. ئەم بابەتە ڕاست نییە کە ئێمە بە ئەمریکا نەوت نافرۆشین."<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Two Weeks in January: America's secret engagement with Khomeini-دوو ھەفتەی مانگی ژانویە: پەیوەندییە نھێنییەکانی ئەمریکا لەگەڵ خومەینی|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-36431160|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ئیش=BBC News|agency=بی بی سی|بڵاوکەرەوە=bbc.com|ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦|زمان=En}}</ref> == ڕێبەری مەزنی ئێران == === گەڕانەوە بۆ ئێران === [[پەڕگە:Imam Khomeini in Mehrabad.jpg|220px|وێنۆک|گەیشتنی خومەینی لە ١ی ڕەشەمەی ١٩٧٩ بە یاوەریی فڕۆکەوانێکی ئایر فرانس. کاتێک پرسیاری لەبارەی ھەستەکانی گەڕانەوەی لە دەربەدەری لە فڕۆکەکەدا لێکرا، وەڵامی ھیچ دایەوە؛ «ھیچ.»]] شا لە ١٦ی ژانویەی ١٩٧٩ وڵاتی بەجێھێشت بۆ چارەسەری پزیشکی (بە ڕواڵەت "لە پشوودا")، ھەرگیز نەگەڕایەوە. دوای دوو ھەفتە و لە ڕۆژی پێنجشەممە ١ی ڕەشەممەی ١٩٧٩ خومەینی بە سەرکەوتن گەڕایەوە بۆ ئێران و لەلایەن جەماوەرێکی دڵخۆشەوە پێشوازی لێکرا کە دەوترێت پێنج ملیۆن کەس بوون. لە گەشتە بەکرێگیراوەکەی ئایر فرانس بۆ گەڕانەوەی بۆ تاران، ١٢٠ ڕۆژنامەنووس یاوەری بوون کە سێیان ژن بوو. یەکێک لە ڕۆژنامەنووسەکان بە ناوی پیتەر جێنینگز پرسیاری کرد: یەکێک لە ڕۆژنامەنووسان بەناوی پیتەر جێنینگز پرسیاری کرد: ئایەتوڵڵا، ئایا دەتوانیت پێمان بڵێیت ھەستت چۆنە سەبارەت بە گەڕانەوە بۆ ئێران؟ خومەینی لە ڕێگەی سادق قوتبزادەی یاریدەدەرییەوە وەڵامی دایەوە: "ھیچی" (ھیچ). لێدوانەکەی - کە لەو کاتەدا زۆر باسی لێوەکرا و ھەروەھا لەو کاتەوە - لەلایەن ھەندێک کەسەوە بە ڕەنگدانەوەی بیروباوەڕە عیرفانییەکانی و وابەستەنەبوون بە خۆ دادەنرا. === شۆڕش === خومەینی بە توندی دژی حکوومەتی کاتی شاپوور بەختیار وەستایەوە و بەڵێنیدا «من بە دەمیاندا دەدەم، حکوومەت دادەمەزرێنم».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=متن، صوت و فیلم سخنرانی امام خمینی در 12 بھمن 57 - تسنیم|ناونیشان=https://tn.ai/650172|وێبگە=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim|بڵاوکەرەوە=ئاژانسی ھەواڵی تەسنیم|شوێن=تاران|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://tn.ai/650172 |date=شوباتی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Taheri|یەکەم١=Amir|سەردێڕ=The Spirit of Allah: Khomeini and the Islamic Revolution|ڕێکەوت=ی ی 1986|بڵاوکەرەوە=Hutchinson|شوێن=Bethesda, Md|ژپنک=٩٧٨-٠-٩١٧٥٦١-٠٤-٧|پەڕە=٢٤١|ناونیشان=https://books.google.it/books/about/The_Spirit_of_Allah.html?id=SQYPAAAAMAAJ&redir_esc=y|زمان=en}}</ref> خومەینی لە ١١ی بەفرانبار (٢٢ی بەھمەن) دا، [[مەھدی بازرگان]]، سەرۆک وەزیرانی کاتیی ڕکابەری خۆی بۆ خۆی دەستنیشان کرد و داوای کرد «بەو پێیەی من ئەوم داناوە، دەبێت گوێڕایەڵی بن». . ھۆشداریشی دا کە ئەوە «حکوومەتی خودایە»،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Moin|یەکەم١=Baqer|سەردێڕ=Khomeini: Life of the Ayatollah|ڕێکەوت=ی ی 1999|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press|شوێن=England|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٠٤٣-١٢٨-٢|پەڕە=٢٠٤|ناونیشان=https://books.google.it/books/about/Khomeini.html?id=b2OL9IEXaAgC&redir_esc=y|زمان=en}}</ref> و نافەرمانی دژی ئەو یان بازرگان بە «یاخیبوون لە خودا» دادەنرێت، و «یاخیبوون لە خودا کوفرە». لەگەڵ پەرەسەندنی بزووتنەوەی خومەینی، سەربازەکان دەستیان کرد بە لادان بۆ لای ئەو و خومەینی بەختی ناخۆشی لەسەر ئەو سەربازانە ڕاگەیاند کە خۆیان ڕادەست نەدەکرد. لە ١١ی ڕەشەممەدا لەگەڵ بڵاوبوونەوەی شۆڕش و دەستبەسەرداگرتنی چەکخانەکان، سوپا بێلایەنی ڕاگەیاند و ڕژێمی بەختیار ڕووخا. لە ١٢ی خاکەلێوە ٢٦٧٩ (٣٠ و ٣١ی ئازاری ١٩٧٩)دا ڕیفراندۆمێک بۆ جێگرتنەوەی دەسەڵاتی پاشایەتی بە کۆماری ئیسلامی- بە پرسیارێکەوە: "ئایا دەبێت دەسەڵاتی پاشایەتی لە بەرژەوەندی حکومەتێکی ئیسلامی ھەڵبوەشێتەوە؟"- بە دەنگی ٩٨٪ بە بەڵێ بۆ جێگرەوە تێپەڕی. === سەرەتای پتەوکردنی دەسەڵات === کاتێک خومەینی لە پاریس بوو، بەڵێنی «سیستەمێکی سیاسی دیموکراتی» بۆ ئێران دا، بەڵام کاتێک گەییشتە دەسەڵات، داکۆکی لە دروستکردنی دەوڵەتی ئایینی کرد<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=BBC News {{!}} Middle East {{!}} Analysis: The forces for change|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/269799.stm|وێبگە=news.bbc.co.uk|بڵاوکەرەوە=British Broadcasting Corporation|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=en}}</ref> کە لەسەر بنەمای پارێزگای فەقییە وەرگیراوە. ئەم پرۆسەیە دەستی کرد بە سەرکوتکردنی گرووپەکانی ناو ھاوپەیمانێتییە فراوانەکە بەڵام لە دەرەوەی تۆڕەکەی کە ھیوایان بە خومەینی بەستبوو بەڵام چیتر خومەینی پێویستی بە پشتیوانی ئەوان نەبوو. ھەروەھا ئەمەش بووە ھۆی پاکتاوکردن یان گۆڕینی زۆرێک لە سیاسەتمەدارانی سێکۆلار لە ئێران و خومەینی و کەسە نزیکەکانی ئەم ھەنگاوانەی خوارەوەیان گرتەبەر:دامەزراندنی دادگاکانی شۆڕشی ئیسلامی؛ جێگرتنەوەی ھێزی سەربازی و پۆلیسی پێشوو؛ دانانی زانایانی باڵای دینی و ڕۆشنبیرانی ئیسلامی ئێران بە بەرپرسی نووسینی دەستوورێکی دینی، لەگەڵ ڕۆڵێکی ناوەندی بۆ دەسەڵاتی فەقییە؛ دروستکردنی پارتی کۆماری ئیسلامی لە ڕێگەی مۆتجاھیدەکانی خومەینی بە ئامانجی دامەزراندنی حکوومەتێکی دینی و ڕووخاندنی ھەر ئۆپۆزسیۆنێکی سێکۆلار؛ گۆڕینی ھەموو یاسا سێکۆلارەکان بە یاسای ئیسلامی؛ و بێلایەنکردن یان سزادانی ئیلاھیناسە باڵاکان ("ڕکابەرەکانی خومەینی لە پلەبەندی ئایینیدا")، کە بیرۆکەکانی لەگەڵ بیرۆکەکانی خومەینی ناکۆکی ھەبوو، لەوانە محەممەد کازم شەریعەتمەداری، حەسەن تەباتەبایی قۆمی و [[حوسێنعەلی مونتەزیری]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Cloninger|یەکەم١=Susan C.|دوایین٢=Leibo|یەکەم٢=Steven A.|سەردێڕ=Understanding Angry Groups: Multidisciplinary Perspectives on Their Motivations and Effects on Society|ڕێکەوت=ی ی 2017|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO|شوێن=Santa Barbara, California|ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٠٨-٣٣٥١-٩|پەڕەکان=٣٤٢–٣٥٣|ناونیشان=https://books.google.it/books/about/Understanding_Angry_Groups_Multidiscipli.html?id=PiwRDgAAQBAJ&redir_esc=y|زمان=en}}</ref> ھەندێک ڕۆژنامەکان داخران، ئەوانەی ناڕەزایەتیان دەربڕی بەرامبەر بە داخستنی ڕۆژنامەکان ھێرشیان کرایە سەر.<ref>Moin ''Khomeini'', (2000), p.219</ref> گرووپە ئۆپۆزسیۆنەکانی وەک بەرەی دیموکراسی نیشتمانی و پارتی کۆماریخوازی گەلی موسڵمان ھێرشیان کرایە سەر و دواجار قەدەغە کران.<ref>Bakhash, Shaul, ''The Reign of the Ayatollahs'', p.68–69</ref> === دەستووری ئیسلامی و بوون بە ڕێبەری مەزن === وەک بەشێک لە گواستنەوە لە سەرکردایەتی بزووتنەوەیەکی سیاسی بەرفراوان بۆ حوکومەتی توندوتیژی ئایینی، خومەینی بۆ یەکەم جار ڕای گەیاند کە پشتگیری لە دەستووری کاتی کۆماری ئیسلامی دەکات کە ھیچ پۆستێکی بۆ حوکمی باڵای زانای ئیسلامی تێدا نەبوو. دوای ئەوەی لایەنگرانی زۆرینەی ڕەھای کورسییەکانی ئەو لیژنەیەیان بەدەستھێنا کە گۆڕانکاریی کۆتاییان لە ڕەشنووسەکەدا (ئەنجومەنی شارەزایان)<ref>Schirazi, ''Constitution of Iran'' Tauris, 1997 p.22–23</ref> ئەنجامدا، دەستووری پێشنیارکراویان نووسییەوە بۆ ئەوەی [[شەرعزان]]ێکی باڵای ئیسلامی سەرکردایەتی وڵات بکات، ھەروەھا [[ئەنجومەنی پارێزەران]]ی بەھێزتر بۆ [[ڤیتۆ]]کردنی یاسا نائیسلامییەکان و پشکنینی کاندیدەکان بۆ پۆستەکان و دوورخستنەوەی ناموسڵمانان. ڕێبەری مەزنی ئینقلابی ئیسلامی لە کتێبەکەیدا بە ناوی حکوومەتی ئیسلامی: وەڵایەتی فەقییە (حکوومەتی ئیسلامی: حوکمڕانی فەقییە) لە ساڵی ١٩٧٠دا کە بەسەر لایەنگرانیدا دابەشکرابوو و لە خەڵک ڕاگیرابوو، لە نزیکەوە بەدواداچوونی بۆ بیرۆکەکانی خومەینی دەکرد بەڵام نە بە تەواوی. لە تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٧٩ دەستووری نوێی کۆماری ئیسلامی بە ڕیفراندۆمی نەتەوەیی پەسەند کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Sial|یەکەم١=Omar|سەردێڕ=A Guide to the Legal System of the Islamic Republic of Iran|journal=GlobaLex {{!}} Foreign and International Law Research|ناونیشان=http://www.nyulawglobal.org/globalex/iran.htm|بڵاوکەرەوە=New York University School of Law.|شوێن=New York|زمان=En}}</ref> خومەینی خۆی بە ڕێبەر دەستنیشان کرا و بە فەرمی بە «ڕێبەری شۆڕش» ناسێنرا. لە ٢ ی شوباتی ١٩٨١، [[ئەبوولحەسەن بەنیسەدر|ئەبولحەسەن بەنیسەدر]] وەک یەکەم سەرۆککۆماری ئێران ھەڵبژێردرا. ڕەخنەگران گلەییان لەوە دەکرد کە خومەینی بەڵێنەکەی بۆ ئامۆژگاریکردن لە جیاتی بەڕێوەبردنی وڵاتی شکاندووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Swenson|یەکەم١=Elmer|سەردێڕ=Khomeini's REVERSALS of Promises|journal=gemsofislamism.tripod.com|ناونیشان=http://gemsofislamism.tripod.com/khomeini_promises_kept.html|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=THE IRANIAN: Khomeini before & after revolution|ناونیشان=https://www.iranian.com/Opinion/2003/August/Khomeini/|وێبگە=www.iranian.com|زمان=en}}</ref> === قەیرانی دیل گرتن === [[پەڕگە:Iran hostage crisis - Iraninan students comes up U.S. embassy in Tehran.jpg|302px|وێنۆک|خوێندکارانی ئێرانی لە باڵیۆزخانەی ئەمریکا، تاران داگیر دەکەن]] پێش پەسەندکردنی دەستوور، لە ٢٢ ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٩، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا [[محەممەدڕەزا پەھلەوی|شای]] دوورخراو و نەخۆشی ھێنا بۆ وڵاتەکە بۆ چارەسەری شێرپەنجە. لە ئێران دەستبەجێ خۆپیشاندان دەستی پێکرد و خومەینی و گرووپە چەپەکان داوایان کرد شا بۆ دادگاییکردن و لەسێدارەدان بگەڕێتەوە بۆ ئێران. لە ٤ ی تشرینی دووەمدا، گرووپێک لە خوێندکارانی ئێرانی کە خۆیان بە خوێندکارانی موسڵمانی شوێنگری ھێڵی ئیمام ناودەبرد، کۆنتڕۆڵی باڵیۆزخانەی ئەمریکایان لە تاران گرتە دەست و ٥٢ کارمەندی باڵیۆزخانەکەیان بۆ ماوەی ٤٤٤ ڕۆژ بە دیلی گرت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ١٩٨٠|سەردێڕ=The Mystic Who Lit The Fires of Hatred. 7 January 1980 |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |ناونیشان=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,923854,00.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071023031644/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,923854,00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> لە ئەمریکا دیل گرتن وەک پێشێلکارییەکی ئاشکرای یاسای نێودەوڵەتی تەماشا دەکرا و توڕەیی توند و ھەستی دژە ئێرانی لێکەوتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Bowden|یەکەم١=Mark|سەردێڕ=Guests of the Ayatollah: The Iran Hostage Crisis: The First Battle in America's War with Militant Islam|ڕێکەوت=ی ی 2007|بڵاوکەرەوە=Open Road + Grove/Atlantic|شوێن=New York|ژپنک=٩٧٨-١-٥٥٥٨٤-٦٠٨-٤|ناونیشان=https://books.google.it/books/about/Guests_of_the_Ayatollah.html?id=5m0kyPc18l4C&redir_esc=y|زمان=en}}</ref> === پەیوەندی لەگەڵ وڵاتانی ئیسلامی === خومەینی باوەڕی بە یەکڕیزی موسڵمانان، بە ھەناردەکردنی شۆڕشەکەی بۆ سەرتاسەری جیھان و دواجاریش یەکێک لە «ئامانجە گەورەکانی شۆڕش» بە «دامەزراندنی دەوڵەتی ئیسلامی لەسەر ئاستی جیھان» بوو. ئەو پێیوابوو شیعە و موسڵمانانی سوننە کە ژمارەیان زیاترە، پێویستە «یەکگرتوو بن و بە توندی دژی [[زلھێز]]ە ڕۆژاوایی و خۆبەزلزانەکان بوەستن».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Imam Emphasized Unity Between Shia and Sunni: Ayatollah Mousawi Jazayeri|ناونیشان=http://en.imam-khomeini.ir/en/n6322/News/Imam_Emphasized_Unity_Between_Shia_and_Sunni_Ayatollah_Mousawi_Jazayeri|وێبگە=Imam Khomeini|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151208151025/http://en.imam-khomeini.ir/en/n6322/News/Imam_Emphasized_Unity_Between_Shia_and_Sunni_Ayatollah_Mousawi_Jazayeri|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەفتەی لەدایکبوونی [[محەممەد]] (ھەفتەی نێوان ١٢ تا ١٧ی ڕەبیع الاول)ی وەک ھەفتەی یەکگرتوویی و کۆتا ھەینی ڕەمەزانی وەک [[ڕۆژی قودس]] لە ساڵی ١٩٨١ ناساند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.opendemocracy.net/article/iran-s-unfinished-crisis |سەردێڕ=Iran's unfinished crisis Nazenin Ansari, 16–09–2009 |بڵاوکەرەوە=Opendemocracy.net |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141110165615/https://www.opendemocracy.net/article/iran-s-unfinished-crisis |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === شەڕی ئێران و عێراق === شەڕی ئێران و عێراق دوای ماوەیەکی کورت لە گەیشتنە دەسەڵات، خومەینی داوای شۆڕشی ئیسلامی لە سەرانسەری جیھانی ئیسلامی، وەکوو عێراق دراوسێی عەرەبی ئێران کرد. عێراق تاکە وڵاتی گەورەی دراوسێی ئێران بوو کە زۆرینەی دانیشتووانەکەی شیعە بوون.<ref>1980 April 8 – Broadcast call by Khomeini for the pious of Iraq to overthrow Saddam Hussein and his regime. Al-Dawa al-Islamiya party in Iraqi is the hoped for catalyst to start rebellion. From: Mackey, ''The Iranians'', (1996), p.317</ref>لە ھەمان کاتدا [[سەددام حوسێن|سەدام حوسێن]] سەرکردەی [[بەعسیزم|بەعسی عەرەبی عێراقی]] بە پەرۆش بوو بۆ سوود وەرگرتن لە لاوازی سوپای ئێران و ئاژاوەی شۆڕشگێڕانە بەتایبەت بۆ داگیرکردنی [[پارێزگای خووزستان]] کە دەوڵەمەندە بە [[نەوت]] و لاوازکردنی ھەوڵەکانی شۆڕشی ئیسلامی ئێران بۆ ھاندانی زۆرینەی شیعە لە وڵاتەکەیدا. لە ئەیلوولی ١٩٨٠، عێراق ھێرشێکی تەواوی کردە سەر ئێران و سەرەتای جەنگی ئێران و عێراق (ئەیلوولی ١٩٨٠ - ئابی ١٩٨٨). تێکەڵەیەک لە بەرھەڵستکاری توند و ناکارامەیی سەربازی ھێزە عێراقییەکان زوو پێشڕەوی عێراقیان وەستاند و سەرەڕای ئیدانەکردنی نێودەوڵەتی بۆ بەکارھێنانی گازی ژەھراوی لەلایەن سەدامەوە، ئێران لە سەرەتای ساڵی ١٩٨٢ نزیکەی ھەموو ناوچە لەدەستچووەکانی لە ھێرشەکەدا بەدەست ھێنایەوە. ئەم داگیرکارییە ئێرانییەکانی لە پشت ڕژێمی نوێوە کۆکردەوە، پێگەی خومەینی بەرز کردەوە و ڕێگەی دا سەرکردایەتی خۆی بەھێز بکات. دوای ئەم گۆڕانکارییە لە ھەڵوێستدا، خومەینی پێشنیاری ئاگربەستی عێراقی ڕەتکردەوە و لە جیاتی ئەوە داوای قەرەبووکردنەوە و لابردنی سەدام حوسێنی لە دەسەڵات کرد.<ref>Wright, ''In the Name of God'' (1989), p.126</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Smith |یەکەم=William E. |ناونیشان=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,950688,00.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071015110904/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,950688,00.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=The $150 Billion Question |magazine=Time |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ١٩٨٢|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٢، کودەتایەکی سەربازی سەرنەکەوتوو لە دژی خومەینی ڕوویدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=IRAN SAYS AN ATTEMPTED COUP BY ARMY GROUP WAS FOILED|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1982/06/28/world/iran-says-an-attempted-coup-by-army-group-was-foiled.html|وێبگە=The New York Times|بڵاوکەرەوە=nytimes.com|شوێن=New York|زمان=en}}</ref> ھەرچەندە ژمارەی دانیشتووان و ئابووری ئێران سێ ئەوەندەی عێراق بوو، بەڵام عێراق سوودی لە پشتیوانی وڵاتانی کەنداوی عەرەبی دراوسێ و بلۆکی سۆڤیەت و وڵاتانی ڕۆژاوا وەرگرت. وڵاتانی عەرەبی [[کەنداوی فارس]] و ڕۆژاوا دەیانویست دڵنیا بن کە شۆڕشی ئیسلامی لە کەنداو بڵاو نەبێتەوە، لەکاتێکدا یەکێتی سۆڤیەت نیگەران بوو لە ھەڕەشەیەکی شاراوە کە ڕژێمەکەی لە ئاسیای ناوەڕاست لە باکوور دەخاتە مەترسییەوە. ھەرچەندە ئێران لە سەردەمی شادا بڕێکی زۆر چەک و تەقەمەنی ھەبوو کە لەلایەن ئەمریکاوە دابین دەکرا و سەرەڕای سیاسەتەکانی خومەینی دژ بە ڕۆژاوا ئەمریکا لە ساڵانی ھەشتاکان بە نھێنی و نایاسایی چەکی بۆ ئێران قاچاخ دەکرد. لە کاتی جەنگدا، ئێرانییەکان ھێرشی شەپۆلی مرۆڤیان بەکارھێنا (ئەو کەسانەی کە بە پێ دەڕۆیشتن بۆ مردنێکی دیاریکراو، سەربازانی منداڵیشیان لەخۆگرتبوو) و خومەینی بەڵێنی دا کە ئەگەر لە جەنگدا بمرن، خۆکارانە دەچنە بەھەشت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Mohammadi|یەکەم١=Kamin|سەردێڕ=The Cypress Tree|ڕێکەوت=ی ی 2012|بڵاوکەرەوە=A&C Black|شوێن=London|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٨٨-٣٤٢٩-٩|ناونیشان=https://books.google.it/books?id=L_RqWaBZqLcC&q=would+be+used+in+human—wave+attacks,+used+to+walk+over+minefields,+giving+their+lives+for+Khomeini,+brainwashed+into+thinking+that+it+was+sweeter+to+die,&pg=PA205&redir_esc=y|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Carol|یەکەم١=Steven|سەردێڕ=Understanding the Volatile and Dangerous Middle East: A Comprehensive Analysis|ڕێکەوت=ی ی 2015|بڵاوکەرەوە=iUniverse|ژپنک=٩٧٨-١-٤٩١٧-٦٦٥٨-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=iIy5CgAAQBAJ&q=khomeini+human+wave+attack+promise+walking+to+certain+death&pg=PT872|زمان=en}}</ref> بەدواداچوونەکانی خومەینی بۆ سەرکەوتن دواجار بێھودە بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Shane Harris and Matthew M.|دوایین١=Aid|سەردێڕ=Exclusive: CIA Files Prove America Helped Saddam as He Gassed Iran|ناونیشان=https://foreignpolicy.com/articles/2013/08/25/secret_cia_files_prove_america_helped_saddam_as_he_gassed_iran|وێبگە=Foreign Policy|زمان=en|ڕێکەوت=18ی ئەیلوولی 2025}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ruhollah Khomeini {{!}} Biography, Exile, Iranian Revolution, Family, Ayatollah, & Facts {{!}}|ناونیشان=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/316812/Ruhollah-Khomeini|وێبگە=www.britannica.com|بڵاوکەرەوە=Britannica|زمان=en}}</ref> تا مانگی ئازاری ساڵی ١٩٨٤ دوو ملیۆن لە خوێندەوارترین ھاووڵاتیانی ئێران وڵاتیان بەجێھێشتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Ladan|دوایین١=Boroumand|سەردێڕ=Iranians Turn Away from the Islamic Republic|ناونیشان=https://www.journalofdemocracy.org/articles/iranians-turn-away-from-the-islamic-republic/|وێبگە=Journal of Democracy|بڵاوکەرەوە=journalofdemocracy.org|شوێن=Washington|زمان=en}}</ref> خومەینی لە مانگی گەلاوێژی ساڵی ١٩٨٨، بە وتەی خۆی، «کوپەکەی ژەھری خواردەوە» و ئاگربەستێکی بە ناوبژیوانی نەتەوە یەکگرتووەکان قبوڵ کرد. سەرەڕای تێچووی زۆری شەڕەکە کە ٤٥٠ بۆ ٩٥٠ ھەزار قوربانیی ئێرانی و ٣٠٠ ملیار دۆلاری ئەمریکی بوو، بەڵام خومەینی پێداگری لەسەر ئەوە کرد کە درێژکردنەوەی شەڕ بۆ ناو عێراق لە ھەوڵێکدا بۆ ڕووخاندنی سەدام ھەڵە نەبووە. لە "نامەیەکدا بۆ پیاوانی ئایینی" نووسیویەتی "تەوبە ناکەین، تەنانەت بۆ یەک ساتیش پەشیمان نابینەوە بۆ ئەدای کارکردنمان لە کاتی شەڕدا. ئایا لەبیرمان چووە کە شەڕمان کردووە بۆ جێبەجێکردنی ئەرکی ئایینی خۆمان و ئەنجامەکەی پرسێکی پەراوێزییە؟".<ref>Moin, ''Khomeini'' (2000), p. 285</ref> === فەتوای دژی چەکی کیمیایی === موحسین ڕەفیقدۆست فەرماندەی سوپای پاسداران لە ساڵی ١٩٨٢ تا ١٩٨٩ لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ گارێس پۆرتەر جەختی لەوە کردەوە کە خومەینی دژایەتی پێشنیازەکەی کردووە بۆ دەستپێکردنی کارکردن لەسەر [[چەکی ناوکی|چەکی ئەتۆمی]] و کیمیایی بە فەتوایەک کە وردەکارییەکانی سەبارەت بە کات و دەرکردنی ھەرگیز ئاشکرا نەکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Gareth|دوایین١=Porter|سەردێڕ=(کاتێک ئایەتوڵڵا وتی نەخێر بە ئەتۆم) When the Ayatollah Said No to Nukes|ناونیشان=https://foreignpolicy.com/2014/10/16/when-the-ayatollah-said-no-to-nukes/|وێبگە=Foreign Policy|بڵاوکەرەوە=Foreign Policy|شوێن=Washington|زمان=en|ڕێکەوت=2ی تشرینی یەکەمی 2025}}</ref> === فەتوا لە دژی کوردەکان === لە ١٩ی ئابی ١٩٧٩، خومەینی فەتوایەکی (بڕیاری شەرعی) دەرکرد و تێیدا جیھادی (شەڕی) دژ بە گرووپە یاخیبووەکانی کورد ڕاگەیاند، بەتایبەتی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] (KDPI) و کۆمەڵە. ئەم بڕیارە دوای [[شەڕی پاوە]] ھات، کە تێیدا چەکدارانی کورد گەمارۆی پێگەکانی حکوومەتیان دابوو. خومەینی یاخیبووەکانی وەک موحاریب (ئەوانەی شەڕ لە دژی خودا دەکەن) ناساند. دوای بڕیارەکە، دادوەری شۆڕش [[سادق خەڵخاڵی]] دادگاییکردنی خێرا و کورتکراوەی لە سنە، پاوە، مەریوان، سەقز و مەھاباد ئەنجامدا، کە بووە ھۆی لەسێدارەدانی سەدان کەس بە تۆمەتی چالاکی دژە شۆڕش. بەپێی ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی، نزیکەی ١٠٬٠٠٠ کەس لە کاتی ململانێ فراوانەکەدا (١٩٧٩–١٩٨٣) کوژراون، و ھەزاران کەسیش لە دادگاییکردنە خێراکاندا سزای لەسێدارەدانیان بەسەردا سەپێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=IHRDC |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠١٢|سەردێڕ=Haunted Memories: The Islamic Republic’s Executions of Kurds in 1979 |ناونیشان=https://iranhrdc.org/haunted-memories-the-islamic-republics-executions-of-kurds-in-1979/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=Iran Human Rights Documentation Center |زمان=en-US}}</ref> === ژیان لە سەردەمی خومەینیدا === لە وتارێکدا لە ١ی شوباتی ١٩٧٩، کە لەبەردەم ئاپۆرایەکی گەورەی جەماوەردا پاش گەڕانەوەی لە تاراوگە بۆ ئێران پێشکەشی کرد، خومەینی چەندین بەڵێنی بە ئێرانییەکان دا سەبارەت بە ڕژێمە ئیسلامییەکەی داھاتووی: حکوومەتێکی ھەڵبژێردراوی گەل کە نوێنەرایەتی خەڵکی ئێران بکات بێ ئەوەی پیاوانی ئایینی دەستوەردانی تێدا بکەن. ئەو بەڵێنیدا کە «نابێت ھیچ کەسێک لەم وڵاتەدا بێ ماڵ و حاڵ بمێنێتەوە»، ھەروەھا ئێرانییەکان لەبەردەم دەرگاکانیاندا خزمەتگوزارییەکانی تەلەفۆن، گەرمکەرەوە، کارەبا، پاس و نەوت بە بێبەرامبەر بەدەست دەھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Moin |یەکەم١=Baqer |سەردێڕ=Khomeini: life of the Ayatollah |ڕێکەوت=٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=Thomas Dunne Books |شوێن=New York |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٢-٢٦٤٩٠-١|پەڕە=٢٥٨|edition=First U.S. |ناونیشان=https://www.goodreads.com/book/show/216746.Khomeini |ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> لە سایەی دەسەڵاتی خومەینیدا، ئێران بەتەواوی بە ئیسلامی کرا. شەریعەتی ئیسلامی جێبەجێ کرا و پۆشاکی ئیسلامی بەسەر ژنان و پیاواندا لەلایەن سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی و گرووپە ئیسلامییەکانی دیکەوە سەپێندرا. ژنان ناچار کران قژیان دابپۆشن، و پۆشینی شۆرت بۆ پیاوان قەدەغە کرا. خواردنەوە کحولییەکان، زۆربەی فیلمە ڕۆژاوایییەکان، و تێکەڵاوبوونی ژنان و پیاوان لە کاتی مەلەکردن یان خۆدانە بەر ھەتاو قەدەغە کران. پرۆگرامی خوێندنی ئێران لە سەرجەم قۆناغەکاندا لە ڕێگەی «شۆڕشی ڕۆشنبیریی ئیسلامی»یەوە بە ئیسلامی کرا؛ ئەم پرۆسەیەش بەوردی لەلایەن «لیژنەی بەئیسلامیکردنی زانکۆکان»ەوە جێبەجێ کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.iranculture.org/en/about/tarikh.php |سەردێڕ=Secretariat of the Supreme Council of the Cultural Revolution. Brief history of the SCCR |بڵاوکەرەوە=Iranculture.org |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20071230042759/http://www.iranculture.org/en/about/tarikh.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> لە تەممووزی ١٩٧٩، خومەینی پەخشکردنی ھەر جۆرە مۆسیقایەکی لە ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنی ئێراندا قەدەغە کرد،<ref name="ReferenceA"/> جگە لە مۆسیقای سەربازی و ئایینی. ئەم قەدەغەکردنە بۆ ماوەی ١٠ ساڵ (واتە نزیکەی تا کۆتایی تەمەنی خومەینی) بەردەوام بوو.<ref>قەدەغەکردنەکە لە شۆڕشەوە دەستی پێکرد و ١٠ ساڵی خایاند. [http://www.iranian.com/History/2001/September/BBC/ Hossein Shahidi. 'BBC Persian Service 60 years on.'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211214010513/http://www.iranian.com/History/2001/September/BBC/ |date=14 December 2021}} The Iranian. 24 September 2001</ref> بە وتەی جانێت ئافاری: «ڕژێمە تازە دامەزراوەکەی ئایەتوڵڵا خومەینی، بە خێرایی دەستی کرد بە سەرکوتکردنی فێمینیستەکان، کەمینە نەتەوەیی و ئایینییەکان، لیبراڵەکان و چەپڕەوەکان – ھەموو ئەمانەش لەپێناو و بە ناوی ئیسلامەوە بوو.»<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Janet |دوایین=Afari|سەردێڕ=Foucault and the Iranian Revolution: Gender and the Seductions of Islamism|بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٠٠٧٨٦-١|پەڕە=١٦٣}}</ref> بەڵام لە ڕووی ئابوورییەوە، ئەو خزمەتگوزارییە خۆڕاییانەی بەڵێنیان لەسەر درابوو جێبەجێ نەکرا. لەگەڵ بەرزبوونەوەی نرخەکاندا، داھاتی ڕاستەقینەی ئێرانییەکان بۆ خوار ئاستی بژێویی چینی ناوەڕاست دابەزی، ئەمەش وای کرد خەڵک بە کردەیی ڕووبەڕووی ھەژاری ببنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|یەکەم١=Tara |دوایین١=Rahmani |سەردێڕ=Life on the Ground in Iran: From the View of the People |ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|journal=Wilson Center. MENA360 |ناونیشان=https://www.wilsoncenter.org/article/life-ground-iran-view-people |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === مافی ژنان و منداڵان === خومەینی لە کاتی ڕووخانی شا و گەڕانەوەی دواتری بۆ وڵات، پشتیوانییەکی بەرفراوان و چالاکانەی لە ژنان کرد، و داوای دەکرد ژنان بێنە ناو ھەموو بوارەکانی ژیانەوە، تەنانەت پێشبینی ئەوەشی دەکرد کە ژنێک ببێتە سەرۆکی دەوڵەت؛ بەڵام کاتێک گەڕایەوە، ھەڵوێستەکانی سەبارەت بە مافەکانی ژنان بە شێوەیەکی بەرچاو گۆڕانکارییان بەسەردا ھات. خومەینی یاسای جیابوونەوەی ساڵی ١٩٦٧ی ئێرانی ھەڵوەشاندەوە، و ھەر جیابوونەوەیەکی بەپێی ئەو یاسایە بە پووچەڵ دانا. سەرەڕای ئەوەش، خومەینی پشتیوانی لە مافی جیابوونەوەی ژنان دەکرد وەک ئەوەی لە شەریعەتی ئیسلامیدا ڕێگەی پێدراوە. خومەینی جەختی لەسەر ھەڵوێستی نەریتی دەستدرێژی سێکسی لە یاسای ئیسلامیدا کردەوە کە تێیدا دەستدرێژی سێکسی لەلایەن ھاوسەرەوە ھاوتای دەستدرێژی سێکسی یان زینا نەبوو لەژێر ھەندێک بارودۆخی دیاریکراودا. چەند فەتوایەکی ئەو سەبارەت بە پرسەکانی ژنان ئەمانە دەگرێتەوە: مەسەلەی ٢٤١٢ – ئەو ژنەی کە گرێبەستی ھاوسەرگیری ھەمیشەیی کردووە، نابێت بەبێ مۆڵەتی مێردەکەی لە ماڵ بچێتە دەرەوە، و دەبێت ڕازی بێت بە ھەر چێژێک کە ئەو دەیەوێت و بەبێ بیانوویەکی شەرعی ڕێگری لێ نەکات لە خەوتن لەگەڵیدا. ئەگەر لەم بابەتانەدا گوێڕایەڵی مێردەکەی بێت، ئەوا لەسەر مێردەکە پێویستە خواردن، جلوبەرگ، ماڵ و ئەو شتەکانی تری بۆ دابین بکات کە لە پەڕتووکەکاندا باسکراون، و ئەگەر دابینی نەکات، ئەوا قەرزارباری ژنەکەیە، چ توانای ھەبێت یان نەبێت. مەسەلەی ٢٤١٣ – ئەگەر ژن لەو بابەتانەی لە مەسەلەی پێشوودا باسکراون گوێڕایەڵی مێردەکەی نەکات، ئەوا گوناھبارە و مافی خواردن، جلوبەرگ، نیشتەجێبوون و پێکەوە خەوتنی نییە، بەڵام مارەیییەکەی لەدەست نادات. مەسەلەی ٢٤١٤ – پیاو مافی ئەوەی نییە ژنەکەی ناچار بکات خزمەتی ماڵ بکات. مەسەلەی ٢٤٢٠ – ئەگەر لە کاتی خوێندنەوەی مارەبڕینی ھەمیشەییدا کاتێکی دیاریکراویان بۆ پێدانی مارەیی دیاری نەکردبێت، ئەوا ژنەکە دەتوانێت ڕێگری لە مێردەکەی بکات لە خەوتن لەگەڵیدا پێش وەرگرتنی مارەیییەکە، چ مێردەکە توانای پێدانی مارەیییەکەی ھەبێت یان نەبێت؛ بەڵام ئەگەر پێش وەرگرتنی مارەیی ڕازی بێت بە جووتبوون و مێردەکەش جووتبوونی لەگەڵدا بکات، ئیتر ناتوانێت بەبێ بیانوویەکی شەرعی ڕێگری لە مێردەکەی بکات لە جووتبوون.<ref>{{Cite book |last=Khomeini |first=Ruhollah |title=رساله توضیح المسائل حضرت آیةالله العظمی امام خمینی قدس سره |publisher=Imam Khomeini (PBUH) Editing and Publishing Institute |year=2024 |isbn=978-964-335-025-3 |edition=2nd |location=Iran-Tehran |publication-date=2013–2014 |pages=430–431 |language=Persian |trans-title=A treatise explaining the verdicts of Grand Ayatollah Imam Khomeini (Quds Sera)}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mousavi Khomeini |first=Sayed Rohullah |title=the resale of Ayatollah Khomeini |url=https://www.leader.ir/fa/book/2?sn=544 |website=2412 Sentence|archive-url=http://web.archive.org/web/20180225074639/https://www.leader.ir/fa/book/2?sn=544|archive-date=2018-02-25}}</ref><ref>{{Cite book|last=Aghtaie|first=Nadia|title=Breaking the silence: rape law in Iran and controlling women's sexuality|chapter=Breaking the silence|date=2011|series=International Approaches to Rape|pages=121–146|editor-last=Westmarland|editor-first=Nicole|edition=1st|publisher=Bristol University Press|doi=10.2307/j.ctt9qgkd6.10|jstor=j.ctt9qgkd6.10|editor2-last=Gangoli|editor2-first=Geetanjali}}</ref><ref>{{Cite book|last=Khomeini|first=Ruhollah|title=A Clarification of Questions: An Unabridged Translation of Resaleh Towzih al-Masael|pages=1–393|year=2019|orig-year=1984|no-pp=yes|others=foreword by Michael M. J. Fischer and Mehdi Abedi|chapter=Resaleh Towzih al-Masael |publisher=Routledge|doi=10.4324/9780429047114-1|isbn=978-0-429-04711-4|s2cid=197985749|translator-last=Borujerdi|translator-first=J.}}</ref> == سەرچاوەکان == === ئاماژەکان === {{سەرچاوەکان|٢}} === سەرچاوەکان === {{refbegin}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Ansari |یەکەم= Hamid |ناونیشان= http://www.ghadeer.org/english/imam/n_o_a/html/fehrest.html |سەردێڕ= The Narrative of Awakening |بڵاوکەرەوە= The Institute for Compilation and publication of the work of Imam Khomeini|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20150514145122/http://www.ghadeer.org/english/imam/n_o_a/html/fehrest.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٤ی ئایاری ٢٠١٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Bakhash |یەکەم= Shaul |سەردێڕ= The Reign of the Ayatollahs: Iran and the Islamic Revolution |بڵاوکەرەوە=Basic Books |شوێن=New York |ساڵ=١٩٨٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Brumberg |یەکەم= Daniel |سەردێڕ= Reinventing Khomeini: The Struggle for Reform in Iran |بڵاوکەرەوە= University of Chicago Press |ژپنک= ٠-٢٢٦-٠٧٧٥٨-٦|ساڵ= ٢٠٠١}} * {{cite encyclopedia |title = Zoroastrianism ii. Historical Review: from the Arab Conquest to Modern Times |last = Choksy |first = Jamsheed K. |author-link = Jamsheed Choksy |url = http://www.iranicaonline.org/articles/zoroastrianism-02-arab-conquest-to-modern |encyclopedia = Encyclopaedia Iranica |year = 2015}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=sTFdNNQP4ewC&q=intitle:%22Islamic+revolution%22 |دوایین= Dabashi |یەکەم= Hamid |سەردێڕ= Theology of Discontent: The Ideological Foundation of the Islamic Revolution in Iran|ساڵ= ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Transaction Publishers |ژپنک=١-٤١٢٨-٠٥١٦-٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Daniel |یەکەم= Elton L. |سەردێڕ= The History of Iran |ناونیشان= https://archive.org/details/historyofiran0000dani |دەستپێگەیشتنی ناونیشان= registration |بڵاوکەرەوە=Greenwood Press |ژپنک= ٠-٣١٣-٣٠٧٣١-٨|ساڵ=٢٠٠١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= DeFronzo |یەکەم=James |سەردێڕ= Revolutions And Revolutionary Movements |بڵاوکەرەوە=Westview Press |ژپنک= ٩٧٨-٠-٨١٣٣-٤٣٥٤-٩|ساڵ=٢٠٠٧|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ناونیشان= https://archive.org/details/revolutionsrevol0000defr_m6p2}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Harney |یەکەم= Desmond |سەردێڕ= The priest and the king: an eyewitness account of the Iranian revolution |بڵاوکەرەوە=I.B. Tauris |ساڵ=١٩٩٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=bxJgsRRtDsoC&q=intitle:%22Islamic+revolution%22 |دوایین= Hoveyda |یەکەم= Fereydoun |سەردێڕ= The Shah and the Ayatollah: Iranian Mythology and Islamic Revolution |ساڵ=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Praeger/Greenwood|ژپنک=٠-٢٧٥-٩٧٨٥٨-٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Karsh |یەکەم= Efraim |سەردێڕ=Islamic Imperialism: A History |بڵاوکەرەوە=Yale University Press |ژپنک= ٩٧٨-٠-٣٠٠-١٢٢٦٣-٣|ساڵ=٢٠٠٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Keddie |یەکەم=Nikkie R. |سەردێڕ= Modern Iran: Roots and Results of Revolution |بڵاوکەرەوە=Yale University Press |ژپنک= ٠-٣٠٠-٠٩٨٥٦-١|ساڵ=٢٠٠٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١= Khomeini |یەکەم١= Ruhollah |دوایین٢=Algar |یەکەم٢=Hamid |سەردێڕ= Islamic Government: Governance of the Jurist |بڵاوکەرەوە=Alhoda UK |ژپنک= ٩٦٤-٣٣٥-٤٩٩-٧|ساڵ=٢٠٠٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Khomeini |یەکەم= Ruhollah |editor = Algar, Hamid (translator and editor) |سەردێڕ= Islam and Revolution: Writing and Declarations of Imam Khomeini |ناونیشان= https://archive.org/details/islamrevolutionw00khom |دەستپێگەیشتنی ناونیشان= registration |بڵاوکەرەوە=Mizan Press |شوێن=Berkeley, CA |ساڵ=١٩٨١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Khomeini, Ruhollah |سەردێڕ= Sayings of the Ayatollah Khomeini: political, philosophical, social, and religious |بڵاوکەرەوە=Bantam |ساڵ=١٩٨٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=XgoNAAAAIAAJ&q=intitle:%22khomeini%22 |دوایین= Lee |یەکەم= James |سەردێڕ= The Final Word!: An American Refutes the Sayings of Ayatollah Khomeini |ساڵ=١٩٨٤|بڵاوکەرەوە=Philosophical Library|ژپنک=٠-٨٠٢٢-٢٤٦٥-٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Mackey |یەکەم= Sandra |سەردێڕ= The Iranians: Persia, Islam and the Soul of a Nation |بڵاوکەرەوە=Dutton |ساڵ=١٩٩٦|ژپنک= ٠-٥٢٥-٩٤٠٠٥-٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Milani |یەکەم= Mohsen M. |سەردێڕ=The Making of Iran's Islamic Revolution: From Monarchy to Islamic Republic |بڵاوکەرەوە=Westview Press|ژپنک=٠-٨١٣٣-٨٤٧٦-١|ساڵ=١٩٩٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Moin |یەکەم= Baqer |سەردێڕ= Khomeini: Life of the Ayatollah |بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press |ژپنک= ٠-٣١٢-٢٦٤٩٠-٩|ساڵ=٢٠٠٠|ناونیشان= https://archive.org/details/khomeinilifeofay00moin}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Molavi, Afshin |سەردێڕ= The Soul of Iran: a Nation's Journey to Freedom |بڵاوکەرەوە= Norton paperbacks |شوێن=New York |ساڵ=٢٠٠٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Rāhnamā |یەکەم= 'Ali |سەردێڕ= Pioneers of Islamic Revival |بڵاوکەرەوە=Macmillan |ژپنک= ١-٨٥٦٤٩-٢٥٤-٠|ساڵ=١٩٩٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Reich |یەکەم= Bernard |سەردێڕ=Political Leaders of the Contemporary Middle East and North Africa: A Biographical Dictionary |بڵاوکەرەوە=Greenwood Press |ژپنک= ٠-٣١٣-٢٦٢١٣-٦|ساڵ=١٩٩٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Schirazi, Asghar |سەردێڕ= The Constitution of Iran |بڵاوکەرەوە=Tauris |شوێن=New York |ساڵ=١٩٩٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Taheri |یەکەم= Amir |سەردێڕ= The Spirit of Allah |بڵاوکەرەوە=Adler & Adler |ساڵ=١٩٨٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=4Qt-zJ7V0v8C&q=intitle:%22khomeini%22 |دوایین= Willett|یەکەم= Edward C. |سەردێڕ=Ayatollah Khomeini |ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=The Rosen Publishing Group|ژپنک=٠-٨٢٣٩-٤٤٦٥-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Wright |یەکەم= Robin |سەردێڕ= In the Name of God: The Khomeini Decade |ناونیشان= https://archive.org/details/innameofgodkhome00wrig |دەستپێگەیشتنی ناونیشان= registration |بڵاوکەرەوە=Simon & Schuster |شوێن=New York |ساڵ=١٩٨٩|ژپنک= ٩٧٨-٠-٦٧١-٦٧٢٣٥-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Wright |یەکەم= Robin |سەردێڕ= The Last Revolution |بڵاوکەرەوە=Knopf |شوێن=New York |ساڵ=٢٠٠٠}} {{refend}} {{S-start}} {{S-off}} {{S-bef|before = ناونیشانی نوێ}} {{S-ttl|title = [[Supreme Leader of Iran]]|years=١٩٧٩–١٩٨٩}} {{S-aft|after = [[عەلی خامنەیی]]}} {{s-mil}} {{S-bef|before=[[ئەبوولحەسەن بەنیسەدر|ئەبولحەسەن بەنیسەدر]]}} {{S-ttl|title=[[فەرماندەی گشتی ھێزە چەکدارەکانی ئێران]]|years=١٩٨١–١٩٨٩}} {{S-aft|after=[[عەلی خامنەیی]]}} {{S-end}} {{ئیسلامی سیاسی}} {{کەسایەتیی ساڵی گۆڤاری تایم}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|سیاسەت|ئیسلام|شیعە|شەڕی سارد|ھیندستان|تۆپی پێ|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Ruhollah Khomeini}} [[پۆل:ڕووحوڵڵا خومەینی|ڕووحوڵڵا خومەینی]] [[پۆل:سەرکردەکانی شەڕی سارد]] [[پۆل:سیایسەتوانە ئێرانییەکان]] [[پۆل:شاعیرانی ئێرانی]] [[پۆل:فەیلەسووفانی موسڵمان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٩]] [[پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە ئێران]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٠]] [[پۆل:شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:شیعە ئێرانییەکان]] [[پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی گەدە]] [[پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)]] t8i2m0u3mkd161c5vhlgjl6mos1tp64 14 99600 1575102 1574937 2026-04-14T06:59:18Z -Haryad 40333 دەستکاریی [[Special:Contributions/ڕەندمەریوانی|ڕەندمەریوانی]] ([[User talk:ڕەندمەریوانی|لێدوان]]) بۆ دوایین پێداچوونەوەی [[User:Pirehelokan|Pirehelokan]] گەڕێندرایەوە 1130775 wikitext text/x-wiki [[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]] [[پۆل:حیزبەکانی ئێران]] [[پۆل:پارتە سیاسییەکانی کورد|ڕۆژھەڵات]] 62oskve4bufs7dt4ummiot2e3atgtl0 0 126377 1575060 1507756 2026-04-13T20:08:54Z CommonsDelinker 62 "6875_a_8393.jpg" سڕاوە؛ [[c:User:Infrogmation|Infrogmation]] ئەم پەڕگەی لەسەر کامانز سڕیەوە بە ھۆی: [[:c:COM:NETCOPYRIGHT|Copyright violation]], found elsewhere on the web and unlikely to be own work ([[:c:COM:CSD#F1|F1]]): content was: "== {{int:filedes 1575060 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''سەبوحە''' (Sabuha) یەکەم فلیمی [[ئیبراھیم تاتڵیساس]]ە لەجۆری ڕۆمانسی, کە لە ساڵی (۱۹۷۸) ئەم فلیمەی بەرھەمھێناوە. کاری دەرھێنانی فیلمەکە لەلایەن ئۆکساڵ پەکمەزئۆغڵووە بۆ کراوە. ئەکتەرە سەرەکیەکان بریتین لە [[ئیبراھیم تاتلیسس]]، سەمرا ئاڵپە، گونجۆر بایراک، ئیرۆڵ تاش، حوسەین پەیدا. سیناریۆی فیلمەکە لەلایەن ئۆکساڵ پەکمەزئۆغڵو و عوسمان سەدەنەوە بۆ نووسراوە. فیلمەکە ٩٠ خوولەکە. == چیرۆکی فلیم == سەرەتای فلیمەکە بەوە دەست پێ دەکات کە قادر بەگ دەیەوێت [[زەوی]] تۆپراک داگیر بکات بەڵام تۆپراک ڕێگری لێدەکات دواتر پیاوەکانی قادر بەگ تۆپراک دەکوژن و ھەروەھا دەستدرێژی دەکەنە سەر ژنەکەی و دەیکوژن ئیبراھیمی کوڕیشی لە شوێنێکەوە دەکەوێتە خوارەوە پاشان شوانێک منداڵەکەی تۆپراک بەخێودەکات و دەیناسێنێت بە کچەکەی خەدیجە کە ئیبراھیم ناوی لێ دەنێت سەبوحە پاشان سەبوحە بۆ خوێندن دەچێتە [[ئەستەمبوڵ|ئەستەنبوڵ]] پاشان ئیبراھیمیش دەچێت بۆ ئەستەنبوڵ لەوێ دەست دەکات بە کرێکاری ڕۆژێکیان دوای تەواوبوونی کار گۆرانی دەڵێت لەو کاتەشدا سەمرا خان کە گوێی لە دەنگی دەبێت زۆر پێی سەرسام دەبێت و دەیھێنێتە دونیای ھونەر و [[مۆسیقا]] وە ناوبانگێکی زۆر پەیدا دەکات پاشان سەبوحە دەبێت بە مامۆستای لادێیەکەی خۆیان پاشان ئیبراھیم بە ئەسپێکەوە پارە دەداتە ھەموو خەڵکی لادێیەکە تا زەوییەکانیان نەفرۆشن بە قادر بەگ پاشان ئیبراھیم ئەو دوو پیاوەی تۆپراکی باوکی کوشتبوو دەیانکوژێت و قادر بەگیش دەداتە دەست یاسا و لە کۆتایشدا سەبوحە و ئیبراھیم ھاوسەرگیری دەکەن کە جلی بوکێنیەکەیان لەلایەن سەمرا خانەوە پێشکەش دەکرێت. == سەرچاوەکان == * [https://web.archive.org/web/20170313082543/http://www.sinematurk.com/film/7812-sabuha-topragin-oglu/ سەبوحە - ماڵپەڕی سینەما تورک] * [https://web.archive.org/web/20170117231755/http://www.sinemalar.com/film/6825/sabuha سەبوحە - سینەمالەر] [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٧٨]] [[پۆل:فیلمە تورکییەکانی ساڵانی حەفتاکان]] [[پۆل:فیلمە تورکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ئیبراھیم تاتڵیسەس]] cy3y07kia0un77m7x9m87wtmd8y99ak 0 133356 1575111 1574939 2026-04-14T07:57:09Z -Haryad 40333 دەستکاریی [[Special:Contributions/ڕەندمەریوانی|ڕەندمەریوانی]] ([[User talk:ڕەندمەریوانی|لێدوان]]) بۆ دوایین پێداچوونەوەی [[User:Ziryan1984|Ziryan1984]] گەڕێندرایەوە 1573074 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Diagrojhelat.jpg|alt=|وێنۆک|حیزبەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە ڕاستەوە بۆ چەپ]] '''حیزبەکانی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|رۆژهەڵاتی کوردستان]]''' بەو حیزب و ڕێکخراوە سیاسیانە دەگوترێ کە لە ناوخۆ یان لە دەرەوەی رۆژهەڵاتی کوردستان (''[[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]'') خەباتی سیاسی و \یان چەکداری لە پێناو مافەکانی گەلی کورد لە ڕۆژهەڵات دەکەن. بە هۆی ئەوەی هەبوونی حیزبی سیاسی کوردی لە چوارچێوەی رژیمی ئێراندا رێگەی پێ نەدراوە، نزیک بە تەواوی حیزبە سیاسییەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان لە دەرەوەی رژهەڵاتی کوردستان کار و چالاکی دەکەن و خەباتی خۆیان بە شێوەی نەهێنی لە نێو رۆژهەڵاتی کوردستان درێژە پێ دەدەن.<ref>http://www.rudaw.net/sorani/middleeast/iran/040120172 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170106204403/http://rudaw.net/sorani/middleeast/iran/040120172 |date= ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ }}</ref><ref>https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=2011100614264962228 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161018020347/http://rudaw.net/sorani/kurdistan/1307201624 |date=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.politiste.com|سەردێڕ=بە لاڕێدا چوونی دۆزی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان|وێبگە=politiste.com|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190219190600/http://politiste.com/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == پێڕستی حیزبەکان == === ئێستا === * [[بزووتنه‌وه‌ی ئاینده‌ی کوردستان]] *پارتی وڵاتپارێزانی کوردستان * [[ڕێکخراوی خەباتی شۆڕشگێڕی کوردستان]] * [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]] * [[پارتی ئازادیی کوردستان (ئێران)|پارتی ئازادیی کوردستان]] (پاک) * [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] (حدکا) * [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]] (پژاک) * [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران]] * [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران]] * [[ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران]] * [[جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی ئێران]] * [[پارتی سەربەستیی کوردستان]] * [[پارتی سەربەستیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی کۆماریخوازی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[ھاوپەیمانی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[یەکێتیی دیمۆکراتیکی کوردستان]] (یەدەکە) * [[ڕێکخراوەی دیمۆکراتیکی یارسان]] (سەدەیە) * [[پلاتفۆرمی یارسان]] * [[پلاتفۆرمی زاگرۆس]] * [[پلاتفۆرمی ھۆرام]] * [[ڕێکخراوی یاریکورد]] * [[ڕێکخراوی کوردی کورمانجی خوراسان]] * [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی ھیوا]] * [[بەرەی یەکگرتووی کورد]] === ھەڵوەشێندراو === * [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان]] * [[کۆمیتەی شۆڕشگێڕی حیزبی دێموکراتی کوردستان]] * [[کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران]] * [[سوپای ڕزگاریی کوردستان]] * [[یەکێتی شۆڕشگێڕانی کوردستان]] * [[پارتی سەربەخۆیی کوردستان]] * [[پارتی لیبراڵ دێموکراتی کوردستان]] * [[ڕەوتی سۆسیالیستی کۆمەڵە]] * [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] (حەدەکە) *پارتی وڵاتپارێزانی کوردستان == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:بزووتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەڵاتی کوردستان]] 82esl19g9hz00jtgz7g48slw7ixvwl3 1575112 1575111 2026-04-14T07:57:46Z -Haryad 40333 پووچەڵکردنەوەی پێداچوونەوەی [[Special:Diff/1573074|1573074]] لە لایەن [[Special:Contributions/Ziryan1984|Ziryan1984]] ([[User talk:Ziryan1984|لێدوان]]) 1575112 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Diagrojhelat.jpg|alt=|وێنۆک|حیزبەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە ڕاستەوە بۆ چەپ]] '''حیزبەکانی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|رۆژهەڵاتی کوردستان]]''' بەو حیزب و ڕێکخراوە سیاسیانە دەگوترێ کە لە ناوخۆ یان لە دەرەوەی رۆژهەڵاتی کوردستان (''[[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]'') خەباتی سیاسی و \یان چەکداری لە پێناو مافەکانی گەلی کورد لە ڕۆژهەڵات دەکەن. بە هۆی ئەوەی هەبوونی حیزبی سیاسی کوردی لە چوارچێوەی رژیمی ئێراندا رێگەی پێ نەدراوە، نزیک بە تەواوی حیزبە سیاسییەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان لە دەرەوەی رژهەڵاتی کوردستان کار و چالاکی دەکەن و خەباتی خۆیان بە شێوەی نەهێنی لە نێو رۆژهەڵاتی کوردستان درێژە پێ دەدەن.<ref>http://www.rudaw.net/sorani/middleeast/iran/040120172 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170106204403/http://rudaw.net/sorani/middleeast/iran/040120172 |date= ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ }}</ref><ref>https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=2011100614264962228 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161018020347/http://rudaw.net/sorani/kurdistan/1307201624 |date=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.politiste.com|سەردێڕ=بە لاڕێدا چوونی دۆزی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان|وێبگە=politiste.com|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190219190600/http://politiste.com/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == پێڕستی حیزبەکان == === ئێستا === *پارتی وڵاتپارێزانی کوردستان * [[ڕێکخراوی خەباتی شۆڕشگێڕی کوردستان]] * [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]] * [[پارتی ئازادیی کوردستان (ئێران)|پارتی ئازادیی کوردستان]] (پاک) * [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] (حدکا) * [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]] (پژاک) * [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران]] * [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران]] * [[ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران]] * [[جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی ئێران]] * [[پارتی سەربەستیی کوردستان]] * [[پارتی سەربەستیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی کۆماریخوازی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[ھاوپەیمانی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[یەکێتیی دیمۆکراتیکی کوردستان]] (یەدەکە) * [[ڕێکخراوەی دیمۆکراتیکی یارسان]] (سەدەیە) * [[پلاتفۆرمی یارسان]] * [[پلاتفۆرمی زاگرۆس]] * [[پلاتفۆرمی ھۆرام]] * [[ڕێکخراوی یاریکورد]] * [[ڕێکخراوی کوردی کورمانجی خوراسان]] * [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی ھیوا]] * [[بەرەی یەکگرتووی کورد]] === ھەڵوەشێندراو === * [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان]] * [[کۆمیتەی شۆڕشگێڕی حیزبی دێموکراتی کوردستان]] * [[کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران]] * [[سوپای ڕزگاریی کوردستان]] * [[یەکێتی شۆڕشگێڕانی کوردستان]] * [[پارتی سەربەخۆیی کوردستان]] * [[پارتی لیبراڵ دێموکراتی کوردستان]] * [[ڕەوتی سۆسیالیستی کۆمەڵە]] * [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] (حەدەکە) *پارتی وڵاتپارێزانی کوردستان == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:بزووتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەڵاتی کوردستان]] anix3snhxdige2snl72asuonyrmdgy2 3 134072 1575015 1574154 2026-04-13T15:16:52Z MediaWiki message delivery 12292 /* Tech News: 2026-16 */ بەشی نوێ 1575015 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(31d) |counter = 14 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}}{{لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/سەرپەڕە}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 }} {{سەرقاڵ}} ---- {{تۆخ|{{ناوەڕاست|{{دوایین جار دەستکاری کراوە لەلایەن}}}}}} <!--{{پەیامەکان بۆ کۆمەڵگە}}--> {{لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/سەرپەڕە}} {{ھن|٥}} <!-- تکایە دەستکاریی بەشی سەرەوە مەکە --> == چاکردنی ساڵە کۆچییەکان == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:٥٣، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٣١ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٤٧١٨١٩٨٩}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو بەڕێز ئارام، سپاس بۆ بەسەرداچوونەوەی وتارەکان، پێشنیارێکم ھەیوو، پێم وابێت ھەڵەیەک ھەبوو لە گۆڕینی ساڵە کۆچیەکان بۆ زاینی، کە بۆ نموونە ١٣٧٤کۆچی کرابوو لە ١٩٩٢ لەجیاتی ١٩٥٤. حەزم کرد ئاگادارتان بکەمەوە نەک کێشەیەک لە سیستەمەکە ھەبێت. زۆر سپاس[[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Daniel abdullah|لێدوان]]) ‏٢١:١٤، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :سڵاو لە ئێوەش {{وب|Daniel abdullah}} ساڵی زایینی = ساڵی کۆچی + ٦٢١. وا نییە؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢١:٣٣، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :: سڵاو، نا منیش جاران وام ئەزانی وایە، بەڵام ئەوە ھەڵەیە،<br> ::بەشێوەیەکی گشتی ئاوا ئەکرێت، بۆ کۆچی مانگی کە سوننەکان بەکاری ئەھێنن(جیاوازە لە کۆچی خۆریی کە شیعەکان بەکاری ئەبەن) بە ھەرحاڵ ئەمە یاساکەیە <br> ::زاینی= ((کۆچی*0.97)+622)، <br> ::کۆچی=((ساڵی زاینی-622)*1.03)<br> ::بۆ زانیاری زیاتر بڕوانە [https://jostrans.org/issue17/art_darani.php ئێرە]، ھەڵبەت مانگەکانیش کێشە دروست ئەکەن، بۆ ئەوەی وردتر گۆڕانکاریەکان بکەن بەتایبەت ئەگەر مانگ و ڕۆژی لەگەڵ بوو [https://www.islamicity.org/hijri-gregorian-converter/# ئەمە] بەکار ببەن زۆر بێ کێشەیە.<br> ::ڕێز و سڵاو[[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Daniel abdullah|لێدوان]]) ‏١١:٥٩، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::{{وب|Daniel abdullah}} زۆر سپاس بۆ ڕوونکردنەوەکانت! حەز دەکەم ڕای {{وب|Calak|Serchia}} وەرگرین و قسەیەک لەم بارەوە بکەن. من کەمێک سەرم لێ تێک چووە! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٩:٤٩، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::: شایەنی نییە براکەم، منیش تازە فێری ئەوە بووم، دەستی بەڕێزتان خۆش بێت ھۆکارەکەی ئێوە بوون، لەشتان ساخ بێت.[[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Daniel abdullah|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٦، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::::نازانم ئێستا بەدیاریکراوی کێشەکە لەکوێ دروست بووە. بۆ گۆڕینی ساڵی کۆچی بە زایینی، ئەوەی بزانم حسابێکی ئاسانی نییە و کێشە لە ئاڵوگۆڕ دروست دەبێت. ھەرچۆن بێت، باشترە ویکیی عەرەبی یان ئینگلیزی بکرێتە سەرچاوە لەم بابەتە. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٨:٢٤، ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::::: ئەرێ مام {{وب|Calak}} تۆ سەر لەم باسە دەردەکەی؟ زۆر دەمێکە ئەم بەشەم لە چوونە نێو ئەرشیڤەکان ڕاگرتووە. گەر ئێوەش نایزانن یان ناتانەوێت قسەی لێوە بکەن، بێزەحمەت قورنچکێ لە یەکێکی شارەزا بگرە و سپاسیش! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٠٨:١٧، ١٨ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::نەکنیکیەن ساڵنامەی کۆچی ١٠ ڕۆژی کەمترە لە زایینی بۆیەش ناتوانی بەو ڕێگایە ھەژماری بکەیت ,ئەشتوانی ئەم [[Https://www.islamicity.org/hijri-gregorian-converter/|وێبسایت]]ە بەکار بێنی بۆ ھەژمارکردنی دروست . [[بەکارھێنەر:KOJIN VIO|KOJIN VIO]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:KOJIN VIO|لێدوان]]) ‏٠٢:٠٠، ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::::::: {{وب|KOJIN VIO}} سپاس بۆ لێدوانەکەت، بەڵام لێرەدا باسەکە بەتایبەت لەسەر ساڵەکە بوو نەک ڕۆژ و مانگیش. دوگمەیەکی بچووکمان بۆ ئەوە دروست کردبوو تا ساڵی کۆچی بکاتە زایینی چونکە بەشێک لە بەکارھێنەرانمان لە ویکیپیدیای فارسییەوە وەرگێڕان دەکەن و لەوێش کار بە ساڵنامەی کۆچی دەکەن؛ وتمان با کاری گۆڕینی ساڵەکان ئاسانتر بکەین و ئیتر ئەم باسەی لێوە دروست بوو کە جارێ ئەوسەری دیار نییە. لەگەڵ سپاسی دووبارەی بەندە، ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٠١:٥٧، ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) == فۆنتی سەربەشەکان == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٣٢، ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٣ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٨٨٨٠٧٥٢٢}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو کاک ئارام، تێبینیم کردووە فۆنتی سەردێڕی بەشەکان گۆڕاوە (کرۆمی دیسکتۆپ). ویستم بزانم لای ئێوەش وایە، تا ئەگەر وا بێت چارە بکرێت. ([https://ibb.co/gyJq60L وێنە]) [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٥:١٤، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :سڵاو کاک {{وب|Serchia}} من و کاک {{وب|Kushared}} ئاگادارین. منیش چاوەڕێی وەڵامێکم لە کاک محەممەدەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٧:٠٤، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == ساڵی ھەڵە == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٠:٠٧، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٣٤ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٣٧٢١١٦٦١}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو کاک {{وب|Aram}} بڕوانە ئەم [[داڕێژە:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش ٢٠٠٥|داڕێژەیە]] زۆربەی ساڵەکان ھەڵەیە ناوەڕۆک و ساڵەکان یەکناگرنەوە. پێشتر لە ڕێگای بۆتەوە درووست کراون، بۆئەوەی کاتێکی زیاترمان بۆ بگەڕێتەوە لە ڕێگای بۆتەوە چارەسەری بکە. بۆ نموونە؛ ئەم [[بڕیارنامەی ١٥٦٩ی ئەنجومەنی ئاسایش|وتارە]] گەر سێرێکی وتارە ئینگلیزییەکە بکەی لە ناوەڕۆکەوە جیاوازی ھەیە. یاخود ھەندێک لە وتارەکان یان گرێنەدراون بە زمانەکانی ترەوەیان بە ساڵێکی ھەڵەوە گرێدراون. [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ‏١٧:٥٤، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو {{وب|Arya sarhan}} ئەگەر مەبەستت ڕێکەوتی دەرچوونی بڕیارنامەکانە، بەڵێ، تێبینیی ڕێکەوتی نادروستم کرد، بەڵام ھەمووشیان ھەڵە نین. لەسەر ئەوەی وتتان «ھەندێک لە وتارەکان یان گرێنەدراون بە زمانەکانی ترەوەیان بە ساڵێکی ھەڵەوە گرێدراون.» دەتوانی نموونەم بۆ دانێیت؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٠:٠٦، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::ئەم وتارانە بە ھەڵە گرێدراون؛ ([[بڕیارنامەی ١٥٨٥ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٩٨٥]]، [[بڕیارنامەی ١٥٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٦]] ، [[بڕیارنامەی ١٥٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٧]] ، [[بڕیارنامەی ١٥٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٨]]) چەندانی تریش. وە [[بڕیارنامەی ١٥٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٣]]ش گرێنەدراوە، گەر سێری ناوی وتارەکە و سەردیڕی داڕێژەکەش بکەی جیاوازن. زۆربەیان وان ناوی وتار و سەردێڕی داڕێژەکە ساڵێکیان جیاوازە. چەند دانەیەکم چاک کرد و چەند وتارێکم گرێدا بەڵام زۆرن باشترە بە بۆت بکرێت. [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ‏٢٢:٤٧، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{وب|Arya sarhan}} زۆر سپاس بۆ وردبوونەوەت لێیان! ئەمانە ئەوانەن کە لێرە و لەوێ جیاوازن: :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 70]]|[[بڕیارنامەی ٧١ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 570]]|[[بڕیارنامەی ٥٧٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1574]]|[[بڕیارنامەی ١٥٧٥ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1575]]|[[بڕیارنامەی ١٥٧٦ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1583]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٤ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1584]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٥ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1585]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1586]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1587]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1588]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1590]]|[[بڕیارنامەی ١٥٩١ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1589]]|[[بڕیارنامەی ١٥٩٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::ئەمانەش ئەوانەن کە زمانەکانی تریان پێوە گرێ نەدراوە و بە لێکدانیان لەگەڵ بەندی ئینگلیزییەکە چارە دەبن نەک بە گواستنەوە کە ئیشەکە دەکاتە دوو ئیش: :::*[[بڕیارنامەی ١٥٧٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ١٥٧٨ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ١٥٧٩ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ١٥٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ٤٣١ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ٥٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::لەسەر چاکسازیی ڕێکەوتەکانیش، کاتی دەوێ و ماوەیەک لێرە نابم. ئیشەڵڵا کە ھاتمەوە، خەریکیان دەبین. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٠١:٢٠، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == بۆت == سەلام کاک ئارام. هیوادارم لە هەر جێیەکی و لە هەر کاتێک دا باش و تەندرووست بی. کاک ئارام هیوادارم هەژمارەکەت بکەیەوە و ئەو پەیامم ببینی. چۆنێتی چاککردنی بۆتم دەویست، بەس ئەو بەشەی کە تاگ لە وتارەکان دەدا، بۆ ویکیپیدیای فارسیمە لەسەر [[user:KordBot]]، ئەگەر پێم بڵێی چ کۆدێک لە کوێ دەبێ بەکاربێنم تا کارا بێ زۆر باش دەبێ و یارمەتیەکی زۆرت پێ داوم. یاحەق [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ١١:٢٣، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٣٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:٤٩، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٢٣، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:١٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٥:١٦، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> 0q3coawaeulbslff3mjtcjo2sgnn3li 4 134477 1575146 701487 2026-04-14T11:43:48Z CommonsDelinker 62 ئاڵوگۆڕی Logo_for_the_beta_feature_FileExporter.svg لەگەڵ [[File:Logo_for_FileExporter.svg]] (لەلایەن [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] بە ھۆی:[[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Has been a default feature 1575146 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤی وتووێژ}} == Wikidata description editing in the Wikipedia Android app == <div class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[:mw:Wikimedia_Apps/Short_descriptions|Wikidata description editing]] is a new experiment being rolled out on the Wikipedia app for Android. While this primarily impacts Wikidata, the changes are also addressing a concern about the mobile versions of Wikipedia, so that mobile users will be able to edit directly the descriptions shown under the title of the page and in the search results. We began by rolling out this feature several weeks ago to a pilot group of Wikipedias (Russian, Hebrew, and Catalan), and have seen very positive [[:mw:Wikimedia_Apps/Short_descriptions/Research|results]] including numerous quality contributions in the form of new and updated descriptions, and a low rate of vandalism. We are now ready for the next phase of rolling out this feature, which is to enable it in a few days for all Wikipedias except the top ten by usage within the app (i.e. except English, German, Italian, French, Spanish, Japanese, Dutch, Portuguese, Turkish, and Chinese). We will enable the feature for those languages instead at some point in the future, as we closely monitor user engagement with our expanded set of pilot communities. As always, if have any concerns, please reach out to us on wiki at [[:mw:Talk:Wikimedia_Apps/Short_descriptions|the talk page for this project]] or by email at reading@wikimedia.org. Thanks! -[[:mw:User:DBrant (WMF)|DBrant (WMF)]] ‏٠٨:٤١، ١٤ی نیسانی ٢٠١٧ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Elitre (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Elitre_(WMF)/Wikidata_editing&oldid=16580284 --> == New Page previews feature == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> New Page previews feature [[:m:Special:MyLanguage/User:CKoerner (WMF)/Enable Hovercards/Phase 1|Read this message in another language]] • {{int:please-translate}} Hello, The Reading web team at the Wikimedia Foundation has been working to enable [[mw:Beta Features/Hovercards|Page previews]], [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|a beta feature]] known previously as Hovercards, as opt-in behavior for logged-in users and the default behavior for logged-out users across Wikipedia projects. Page previews provide a preview of any linked article, giving readers a quick understanding of a related article without leaving the current page. For this project, we are expecting to collect feedback over the following few weeks and tentatively enable the feature in early May, 2017. A quick note on the implementation: * For logged-in users who are not currently testing out the beta feature, Page previews will be off by default. Users may turn them on from [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|their user preferences]] page. * For logged-out users, the feature will be on by default. Users may disable it at any time by selecting the setting cog available in each preview. * For users of the Navigation popups gadget, you will not be able to turn on the Page previews feature while using navigational popups. If you would like to try out the Page preview feature, make sure to first turn Navigation popups off prior to turning Page previews on. You can read more about [[mw:Beta_Features/Hovercards|the feature]] and [[mw:Beta Features/Hovercards#Success Metrics and Feature Evaluation|the tests we used to evaluate performance]], try it out by enabling it from the beta features page, and leave feedback or questions [[mw:Talk:Beta_Features/Hovercards|on the talk page]]. Thank you, [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١٦:٥٢، ١٩ی نیسانی ٢٠١٧ (UTC) </div></div> <!-- Message sent by User:CKoerner (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:CKoerner_(WMF)/Enable_Hovercards/Phase_1/Distribution_list&oldid=16616381 --> == [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:SecurePoll/vote/341?setlang={{CONTENTLANG}} Voting has begun in 2017 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections] == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[File:Wikimedia-logo black.svg|{{#switch:{{CONTENTLANG}}|ar=left|he=left|right}}|125px|link=m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Board voting has begun]]''This is a message from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee|Wikimedia Foundation Elections Committee]]. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Board voting has begun|Translations]] are available.'' [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:SecurePoll/vote/341?setlang={{CONTENTLANG}}&uselang={{CONTENTLANG}} Voting has begun] for [[m:Wikimedia Foundation elections/2017#Requirements|eligible voters]] in the 2017 elections for the ''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]]''. The [[m:Wikimedia Foundation Board of Trustees|Wikimedia Foundation Board of Trustees]] is the ultimate governing authority of the Wikimedia Foundation, a 501(c)(3) non-profit organization registered in the United States. The Wikimedia Foundation manages many diverse projects such as Wikipedia and Commons. The voting phase lasts from 00:00 UTC May 1 to 23:59 UTC May 14. '''[https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:SecurePoll/vote/341?setlang={{CONTENTLANG}}&uselang={{CONTENTLANG}} Click here to vote].''' More information on the candidates and the elections can be found on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Board of Trustees|2017 Board of Trustees election page]] on Meta-Wiki. On behalf of the Elections Committee,<br/> [[m:User:KTC|Katie Chan]], Chair, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee|Wikimedia Foundation Elections Committee]]<br/> [[m:User:JSutherland (WMF)|Joe Sutherland]], Community Advocate, Wikimedia Foundation ''Posted by the [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] • [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Board voting has begun|Translate]] • [[m:Talk:Wikimedia Foundation elections/2017|Get help]]</div> ‏١٩:١٤، ٣ی ئایاری ٢٠١٧ (UTC)'' <!-- Message sent by User:GVarnum-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=16683836 --> == Beta Feature Two Column Edit Conflict View == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> From May 9, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two_Column_Edit_Conflict_View|Two Column Edit Conflict View]] will be available as a [[mw:Special:MyLanguage/Beta Features|beta feature]] on all wikis. The Two Column Edit Conflict View is a new interface for the edit conflict resolution page. It highlights differences between the editor's and the conflicting changes to make it easy to copy and paste pieces of the text and resolve the conflict. The feature fulfils a request for a more user-friendly edit conflict resolution from the [[m:WMDE Technical Wishes|German Community’s Technical Wishlist]]. Everyone is invited to test the feature and we hope that it will serve you well! </div> [[m:user: Birgit Müller (WMDE)|Birgit Müller (WMDE)]] ‏١٤:٢٨، ٨ی ئایاری ٢٠١٧ (UTC) <!-- Message sent by User:Birgit Müller (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_1&oldid=16712210 --> == Editing News #1—2017 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> ''[[:m:Special:MyLanguage/VisualEditor/Newsletter/2017/May|Read this in another language]] • [[:m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]'' <div style="float:right;width:230px;{{#switch:ltr|rtl=float:left;margin-left:0;|#default=float:right;margin-right:0;}}margin-left:1em;border-style:solid;border-width:1px;padding:1em;"> [[File:VisualEditor-logo.svg|200px|center|alt=VisualEditor]]'''Did you know?''' <div class="thumbcaption" style="font-size: 90%;"> Did you know that you can review your changes visually? [[File:VisualEditor visual diff tool - visual diff.png|alt=Screenshot showing some changes to an article. Most changes are highlighted with text formatting.|center|frameless|245x245px]]When you are finished editing the page, type your edit summary and then choose "{{Int:visualeditor-savedialog-label-review}}". In visual mode, you will see additions, removals, new links, and formatting highlighted. Other changes, such as changing the size of an image, are described in notes on the side. [[File:VisualEditor visual diff tool - toggle button.png|alt=Toggle button showing visual and wikitext options; visual option is selected.|center|frameless|220x220px]] Click the toggle button to switch between visual and wikitext diffs. [[File:VisualEditor visual diff tool - wikitext diff.png|alt=Screenshot showing the same changes, in the two-column wikitext diff display.|center|frameless|245x245px]] The wikitext diff is the same diff tool that is used in the wikitext editors and in the page history. You can read and help translate [[:mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/User guide|the user guide]], which has more information about how to use the visual editor. </div></div> Since the last newsletter, the [[:mw:VisualEditor|VisualEditor Team]] has spent most of their time supporting [[:mediawikiwiki:2017_wikitext_editor|the 2017 wikitext editor mode]] which is available inside the visual editor as a Beta Feature, and adding [[:mediawikiwiki:VisualEditor/Diffs|the new visual diff tool]]. Their workboard is available [[:phab:project/board/483/|in Phabricator]]. You can find links to the work finished each week at [[:mw:VisualEditor/Weekly triage meetings|mw:VisualEditor/Weekly triage meetings]]. Their [[:mw:VisualEditor/Current_priorities|current priorities]] are fixing bugs, supporting the 2017 wikitext editor as a [[:mw:Beta Features|beta feature]], and improving the visual diff tool. === Recent changes === *A '''new wikitext editing mode''' is available as a Beta Feature on desktop devices. The [[:mw:2017 wikitext editor|2017 wikitext editor]] has the same toolbar as the visual editor and can use the citoid service and other modern tools. Go to [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures]] to enable the {{Int:Visualeditor-preference-newwikitexteditor-label}}. * A new '''[[:mediawikiwiki:VisualEditor/Diffs|visual diff tool]]''' is available in VisualEditor's visual mode. You can toggle between wikitext and visual diffs. More features will be added to this later. In the future, this tool may be integrated into other MediaWiki components. [https://phabricator.wikimedia.org/T143350] * The team have added [[:mediawikiwiki:Editing/Projects/Columns_for_references|multi-column support for lists of footnotes]]. The <code><nowiki><references /></nowiki></code> block can automatically display long lists of references in columns on wide screens. This makes footnotes easier to read. You can [https://phabricator.wikimedia.org/maniphest/task/edit/form/1/?projects=Cite,VisualEditor,Wikimedia-Site-requests&title=Convert%20reference%20lists%20over%20to%20`responsive`%20on%20XXwiki&priority=10&parent=159895 '''request multi-column support'''] for your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T33597] * You can now use your web browser's function to switch typing direction in the new wikitext mode. This is particularly helpful for RTL language users like Urdu or Hebrew who have to write JavaScript or CSS. You can use Command+Shift+X or Control+Shift+X to trigger this. [https://phabricator.wikimedia.org/T153356] * The way to switch between the visual editing mode and the wikitext editing mode is now consistent. There is a drop-down menu that shows the two options. This is now the same in desktop and mobile web editing, and inside things that embed editing, such as Flow. [https://phabricator.wikimedia.org/T116417] * The {{Int:visualeditor-categories-tool}} item has been moved to the top of the {{Int:visualeditor-pagemenu-tooltip}} menu (from clicking on the "hamburger" icon) for quicker access. [https://phabricator.wikimedia.org/T74399] There is also now a "Templates used on this page" feature there. [https://phabricator.wikimedia.org/T149009] * You can now create <code><nowiki><chem></nowiki></code> tags (sometimes used as <code><nowiki><ce></nowiki></code>) for chemical formulas inside the visual editor. [https://phabricator.wikimedia.org/T153365] * Tables can be set as collapsed or un-collapsed. [https://phabricator.wikimedia.org/T157989] * The {{Int:visualeditor-specialcharacter-button-tooltip}} menu now includes characters for Canadian Aboriginal Syllabics and angle quotation marks (‹› and ⟨⟩) . The team thanks the volunteer developer, [[:S:en:User:Tpt|Tpt]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T108626] * A bug caused some section edit conflicts to blank the rest of the page. This has been fixed. The team are sorry for the disruption. [https://phabricator.wikimedia.org/T154217] * There is a new keyboard shortcut for citations: <code>Control</code>+<code>Shift</code>+<code>K</code> on a PC, or <code>Command</code>+<code>Shift</code>+<code>K</code> on a Mac. It is based on the keyboard shortcut for making links, which is <code>Control</code>+<code>K</code> or <code>Command</code>+<code>K</code> respectively. [https://phabricator.wikimedia.org/T99299] === Future changes === * The team is working on a syntax highlighting tool. It will highlight matching pairs of <code><nowiki><ref></nowiki></code> tags and other types of wikitext syntax. You will be able to turn it on and off. It will first become available in VisualEditor's built-in wikitext mode, maybe late in 2017. [https://phabricator.wikimedia.org/T101246] * The kind of button used to {{Int:Showpreview}}, {{Int:showdiff}}, and finish an edit will change in all WMF-supported wikitext editors. The new buttons will use [[Mw:OOjs UI|OOjs UI]]. The buttons will be larger, brighter, and easier to read. The labels will remain the same. You can test the new button by editing a page and adding <code>&ooui=1</code> to the end of the URL, like this: https://www.mediawiki.org/wiki/Project:Sandbox?action=edit&ooui=1 The old appearance will no longer be possible, even with local CSS changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T162849] * The [[:mediawikiwiki:File:Edit_toolbar_-_2.png|outdated 2006 wikitext editor]] will be removed later this year. It is used by approximately 0.03% of active editors. See [[:mw:Editor|a list of editing tools on mediawiki.org]] if you are uncertain which one you use. [https://phabricator.wikimedia.org/T30856] *If you aren't reading this in your preferred language, then please help us with translations! Subscribe to the [[mail:translators-l|Translators mailing list]] or [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User_talk:Elitre_(WMF)&action=edit&section=new contact us] directly, so that we can notify you when the next issue is ready. {{int:Feedback-thanks-title}} —[[:mw:User:Elitre (WMF)|Elitre (WMF)]] </div> ‏١٨:٠٦، ١٢ی ئایاری ٢٠١٧ (UTC) <!-- Message sent by User:Elitre (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter/Wikis_with_VE&oldid=16160401 --> == Prototype for editing Wikidata infoboxes on Wikipedia == Hello, I’m sorry for writing in English. It’d be great if someone could translate this message if necessary. One of the most requested features for Wikidata is to enable editing of Wikidata’s data directly from Wikipedia, so the editors can continue their workflow without switching websites. The Wikidata development team has been working on a tool to achieve this goal: '''fill and edit the Wikipedia infoboxes with information from Wikidata, directly on Wikipedia''', via the Visual Editor. We already [[d:Wikidata:Client editing input|asked for feedback in 2015]], and collected some interesting ideas which we [[:File:Facilitating_the_use_of_Wikidata_in_Wikimedia_projects_with_a_user-centered_design_approach.pdf|shared with you in this thesis]]. Now we would like to present to you our first prototype and collect your feedback, in order to improve and continue the development of this feature. We present this work to you very early, so we can include your feedback before and all along the development. You are the core users of this feature, so we want to make sure that it fits your needs and editing processes. You will find the prototype, description of the features, and a demo video, '''[[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Client editing prototype|on this page]]'''. Feel free to add any comment or feedback on the talk page. The page is currently not translated in every languages, but you can add your contribution by helping to translate it. Unfortunately, I won’t be able to follow all the discussions on Wikipedia, so if you want to be sure that your feedback is read, please add it on the Wikidata page, in your favorite language. Thanks for your understanding. Thanks, [[user:Lea Lacroix (WMDE)|Lea Lacroix (WMDE)]] <!-- Message sent by User:Lea Lacroix (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Lea_Lacroix_(WMDE)/List_Wikipedias&oldid=16766491 --> == RevisionSlider == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[mw:Special:MyLanguage/Extension:RevisionSlider|RevisionSlider]] will be available as a default feature for all users on all wikis from May 17. The RevisionSlider adds a slider view to the diff page so that you can easily move between revisions. The slider view is collapsed by default, and will load by clicking on it. It can also be turned off entirely in the user preferences. RevisionSlider has been a default feature on German, Arabic and Hebrew Wikipedia for 6 months and a beta feature on all wikis for 8 months. The feature fulfills a wish from the [[m:WMDE Technical Wishes|German Community’s Technical Wishlist]]. Thanks to everyone who tested RevisionSlider and gave valuable feedback to improve the feature! We hope that RevisionSlider will continue to serve you well in your work. </div> [[m:user:Birgit Müller (WMDE)|Birgit Müller (WMDE)]] ‏١٤:٣٩، ١٦ی ئایاری ٢٠١٧ (UTC) <!-- Message sent by User:Birgit Müller (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_1&oldid=16763498 --> == [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2|Join the next cycle of Wikimedia movement strategy discussions (underway until June 12)]] == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> :''[[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/Cycle 2 discussions launch|Message is available for translation on Meta-Wiki]]'' [[File:Wikimedia-logo.svg||{{#switch:{{CONTENTLANG}}|ar=left|he=left|right}}||150px]] The Wikimedia movement strategy core team and working groups have completed reviewing the more than 1800 thematic statements we received from the first discussion. They have identified [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2|5 themes that were consistent across all the conversations]] - each with their own set of sub-themes. These are not the final themes, just an initial working draft of the core concepts. You are invited to [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Participate|join the online and offline discussions taking place]] on these 5 themes. This round of discussions will take place between now and June 12th. You can discuss as many as you like; we ask you to participate in the ones that are most (or least) important to you. Here are the five themes, each has a page on Meta-Wiki with more information about the theme and how to participate in that theme's discussion: * [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2/Healthy, Inclusive Communities|Healthy, Inclusive Communities]] * [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2/The Augmented Age|The Augmented Age]] * [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2/A Truly Global Movement|A Truly Global Movement]] * [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2/The Most Respected Source of Knowledge|The Most Respected Source of Knowledge]] * [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Cycle 2/Engaging in the Knowledge Ecosystem|Engaging in the Knowledge Ecosystem]] On the [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Participate|movement strategy portal on Meta-Wiki]], you can find more information about each of these themes, their discussions, and how to participate. ''Posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] on behalf of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation|Wikimedia Foundation]] • [[m:Special:MyLanguage/Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates/Cycle 2 discussions launch|{{int:please-translate}}]] • [[m:Talk:Strategy/Wikimedia movement/2017/Updates|Get help]]''</div> ‏٢١:٠٩، ١٦ی ئایاری ٢٠١٧ (UTC) <!-- Message sent by User:GVarnum-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Strategy/Wikimedia_movement/2017/Updates/Global_message_delivery&oldid=16773425 --> == [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Start of the 2017 Wikimedia Foundation Funds Dissemination Committee elections|Start of the 2017 Wikimedia Foundation Funds Dissemination Committee elections]] == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[File:Wikimedia-logo black.svg|{{#switch:{{CONTENTLANG}}|ar=left|he=left|right}}|125px|link=m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Start of the 2017 Wikimedia Foundation Funds Dissemination Committee elections]] :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Start of the 2017 Wikimedia Foundation Funds Dissemination Committee elections|Translations of this message are available on Meta-Wiki]].'' On behalf of the Wikimedia Foundation Elections Committee, we are pleased to announce that self-nominations are being accepted for the [[m:Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee/Call for candidates|2017 Wikimedia Foundation Funds Dissemination Committee]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee Ombudsperson|Funds Dissemination Committee Ombudsperson]] elections. Please read the letter from the Wikimedia Foundation calling for candidates at [[m:Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee/Call for candidates|on the 2017 Wikimedia Foundation elections portal]]. ''Funds Dissemination Committee''<br /> The Funds Dissemination Committee (FDC) makes recommendations about how to allocate Wikimedia movement funds to eligible entities. There are five positions being filled. More information about this role can be found at [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee|the FDC elections page]]. ''Funds Dissemination Committee Ombudsperson''<br /> The Funds Dissemination Committee Ombudsperson receives complaints and feedback about the FDC process, investigates complaints at the request of the Board of Trustees, and summarizes the investigations and feedback for the Board of Trustees on an annual basis. One position is being filled. More information about this role can be found at [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee Ombudsperson|the FDC Ombudsperson elections page]]. '''The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee/Candidates|candidacy submission phase]] will last until May 28 (23:59 UTC).''' '''We will also be accepting questions to ask the candidates until May 28. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Funds Dissemination Committee/Questions|You can submit your questions on Meta-Wiki]].''' Once the questions submission period has ended on May 28, the Elections Committee will then collate the questions for the candidates to respond to. The goal of this process is to fill the '''five community-selected seats''' on the Wikimedia Foundation Funds Dissemination Committee and the '''community-selected ombudsperson'''. The election results will be used by the Board itself to make the appointments. The full schedule for the FDC elections is as follows. All dates are '''inclusive''', that is, from the beginning of the first day (UTC) to the end of the last. * May 15 (00:00 UTC) – May 28 (23:59 UTC) – '''Nominations''' * May 15 – May 28 – '''Candidates questions submission period''' * May 29 – June 2 – '''Candidates answer questions''' * June 3 – June 11 – '''Voting period''' * June 12–14 – '''Vote checking''' * June 15 – '''Goal date for announcing election results''' More information on this year's elections can be found at [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017|the 2017 Wikimedia Foundation elections portal]]. Please feel free to post a note about the election on your project's village pump. Any questions related to the election can be posted on [[m:Talk:Wikimedia Foundation elections/2017|the talk page on Meta-Wiki]], or sent to the election committee's mailing list, <tt dir="ltr" style="white-space:nowrap;font-size:12px;line-height:1.5">board-elections[[File:At sign.svg|15x15px|middle|link=|alt=(at)]]wikimedia.org</tt>. On behalf of the Election Committee,<br /> [[m:User:KTC|Katie Chan]], Chair, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections committee|Wikimedia Foundation Elections Committee]]<br /> [[m:User:JSutherland (WMF)|Joe Sutherland]], Community Advocate, Wikimedia Foundation ''Posted by the [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] • [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2017/Updates/Start of the 2017 Wikimedia Foundation Funds Dissemination Committee elections|Translate]] • [[m:Talk:Wikimedia Foundation elections/2017|Get help]]''</div> ‏٢١:٠٦، ٢٣ی ئایاری ٢٠١٧ (UTC) <!-- Message sent by User:GVarnum-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=16804695 --> == Accessible editing buttons == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">The MediaWiki developers have been slowly improving the accessibility of the user interface. The next step in this transition will change the appearance of some buttons and may break some outdated (non-updated or unmaintained) user scripts and gadgets. You can see and use the [https://www.mediawiki.org/wiki/Project:Sandbox?action=submit&ooui=0 old] and [https://www.mediawiki.org/wiki/Project:Sandbox?action=submit&ooui=1 new] versions now. Most editors will only notice that some buttons are slightly larger and have different colors. <gallery mode="nolines" caption="Comparison of old and new styles" heights="240" widths="572"> File:MediaWiki edit page buttons accessibility change 2017, before.png|Buttons before the change File:MediaWiki edit page buttons accessibility change 2017, after.png|Buttons after the change </gallery> However, this change also affects some user scripts and gadgets. Unfortunately, some of them may not work well in the new system. <mark>If you maintain any user scripts or gadgets that are used for editing, please see '''[[:mw:Contributors/Projects/Accessible editing buttons]]''' for information on how to test and fix your scripts. Outdated scripts can be tested and fixed now.</mark> This change will probably reach this wiki on '''Tuesday, 18 July 2017'''. Please leave a note at [[:mw:Talk:Contributors/Projects/Accessible editing buttons]] if you need help.</div> [[:m:User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) ‏٢٢:٢٢، ١٠ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=16980876 --> == Page Previews (Hovercards) update == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Hello, A quick update on the progress of enabling [[mw:Hovercards|Page Previews]] (previously named Hovercards) on this project. Page Previews provide a preview of any linked article, giving readers a quick understanding of a related article without leaving the current page. As mentioned in December we're preparing to remove the feature from Beta and make it the default behavior for logged-out users. We have recently made a large update to the code which fixes most outstanding bugs. Due to some issues with our instrumentation, we delayed our deployment by a few months. We are finally ready to deploy the feature. Page Previews will be off by default and available in the user preferences page for logged-in users the week of July 24th. The feature will be on by default for current beta users and logged-out users. If you would like to preview the feature, you can enable it as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]]. For more information see [[mw:Hovercards|Page Previews]]. Questions can be left [[mw:Talk:Beta_Features/Hovercards|on the talk page]] in your preferred language. Thank you again. </div>[[m:User:CKoerner (WMF)|CKoerner (WMF)]] ([[m:User talk:CKoerner (WMF)|talk]]) ‏٢٢:٣٣، ٢٠ی تەممووزی ٢٠١٧ (UTC) <!-- Message sent by User:CKoerner (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:CKoerner_(WMF)/Enable_Hovercards/Reminder/Distribution_list&oldid=17019707 --> == زياد كردن هوزی .... ( زێباری ) == ئەم کاتەتان باش من گەنجێکم دەمەوێ بابەتێک زیادبکەم بو ویکیپیدیای سوڕانی ئەو بابەتەی من زیاد دەکەم زوڕ گڕنگە .... بابەتەکەش هوزی زێباریە کە زیاد نەکڕاوە بو بەشی هوزەکانی کوردستان . من هەمو زنیاریم له لایە دەربارەی هوزی زێباری .{{واژوونەکراو|Gîhad Zêbarî}} :سڵاو {{و|Gîhad Zêbarî}} تکایە سەرەتا [[وپ:سوڕ]] بخوێنەوە و دواتریش [[وپ:سێحربازی وتارەکان]] بەکاربھێنە بۆ دروستکردنی وتارەکەت. بیرت نەچێت کە [[وپ:ئبس|ئاماژە بە سەرچاوە بدەیت]]. &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">وتووێژ</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٤:٣٠، ١٦ی ئابی ٢٠١٧ (UTC) == [[:File:Wiktionary-logo-ku.png]] → [[:File:Wiktionary-logo-ku.svg]] == {{Ltr}} Silav. Kesek dizanî kîjan ''font''ê erebî di nav logoyê de tê bikaranîn. Ji ber ku min guhertoya SVG çêkir, mixabin tîpên erebî rind dernakevin. Spas--[[بەکارھێنەر:Ghybu|Ghybu]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ghybu|لێدوان]]) ‏٢٠:٣٤، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) Slav {{وب|Ghybu}}, bo têkista 'erebî, tû dkarî ji fonta ([https://fonts.google.com/specimen/Amiri Amiri]) kelkê werbigrî, kû fonteka azade û liser mallperra gûgill fontê heye. Liser vê logoyê, min çend têbînyên din hene, yek; le batî (pirrzimanî) bnûsin (pirzimanî). Dû; têkista (Ferhenga azad) be heman fonta têksitên dî binvîsin, yanî wekî yekbin, û pîçeke dî lser tir bît. --[[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue"><span style="font-size:14px">'''سەرچیا'''</span></span>]] — ‏١٦:٤٨، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) :{{وب|Serchia}} Spas bo bersivê! Fonta ''Amiri'' nasdikim, min ceribandibû, bi min rind xuya nake...--[[بەکارھێنەر:Ghybu|Ghybu]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ghybu|لێدوان]]) ‏١٧:٢٢، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) {{ltr/end}} == RfC regarding "Interlinking of accounts involved with paid editing to decrease impersonation" == There is currently a RfC open on Meta regarding "[https://meta.wikimedia.org/wiki/Requests_for_comment/Interlinking_of_accounts_involved_with_paid_editing_to_decrease_impersonation requiring those involved with paid editing on Wikipedia to link on their user page to all other active accounts through which they advertise paid Wikipedia editing business.]" Note this is to apply to Wikipedia and not necessarily other sister projects, this is only to apply to websites where people are specifically advertising that they will edit Wikipedia for pay and not any other personal, professional, or social media accounts a person may have. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Requests_for_comment/Interlinking_of_accounts_involved_with_paid_editing_to_decrease_impersonation Please comment on meta]. Thanks. Send on behalf of [[User:Doc James]]. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٢١:٠٦، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedias&oldid=17234819 --> == Discussion on synced reading lists == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Discussion on synced reading lists''' Hello, [[File:Illustration of Reading List feature on Android Wikipedia App (not logged in).png|thumb]] The Reading Infrastructure team at the Wikimedia Foundation is developing a cross-platform reading list service for the mobile Wikipedia app. Reading lists are like bookmark folders in your web browser. They allow readers using the Wikipedia app to bookmark pages into folders to read later. This includes reading offline. Reading lists do not create or alter content in any way. To create Reading Lists, app users will register an account and marked pages will be tied to that account. Reading List account preferences sync between devices. You can read the same pages on different mobile platforms (tablets, phones). This is the first time we are syncing preference data between devices in such a way. We want to hear and address concerns about privacy and data security. We also want to explain why the current watchlist system is not being adapted for this purpose. === Background === In 2016 the Android team replaced the simple Saved Pages feature with Reading Lists. Reading Lists allow users to bookmark pages into folders and for reading offline. The intent of this feature was to allow "syncing" of these lists for users with many devices. Due to overlap with the Gather feature and related community concerns, this part was put on hold. The Android team has identified this lack of synching as a major area of complaint from users. They expect lists to sync. The iOS team has held off implementing Reading Lists, as syncing was seen as a "must have" for this feature. A recent [https://phabricator.wikimedia.org/T164990 technical RfC] has allowed these user stories and needs to be unblocked. Initially for Android, then iOS, and with web to potentially follow. Reading lists are private, stored as part of a user's account, not as a public wiki page. There is no sharing or publishing ability for reading lists. No planned work to make these public. The target audience are people that read Wikipedia and want to bookmark and organize that content in the app. There is a potential for the feature to be available on the web in the future. === Why not watchlists === Watchlists offer similar functionality to Reading Lists. The Reading Infrastructure team evaluated watchlist infrastructure before exploring other options. In general, the needs of watchlists differ from Reading Lists in a few key ways: * Reading lists focus on Reading articles, not the monitoring of changes. * Watchlists are focused on monitoring changes of pages/revisions. ** The Watchlist infrastructure is key to our contributor community for monitoring content changes manually and through the use of automated tools (bots). Because of these needs, expanding the scope of Watchlists to reading purposes will only make the project harder to maintain and add more constraints. * By keeping the projects separate it is easier to scale resources. We can serve these two different audiences and prioritize the work accordingly. Reading Lists are, by their nature, less critical to the health of Wikipedia/MediaWiki. * Multi-project support. Reading Lists are by design cross-wiki/project. Watchlists are tied to specific wikis. While there have been many discussion for making them cross-wiki, resolution is not in the near term. [[mw:Wikimedia Apps/Synced Reading Lists|More information can be found on MediaWiki.org]] where feedback and ideas are welcome. Thank you </div> [[m:User:CKoerner (WMF)|CKoerner (WMF)]] ([[m:User talk:CKoerner (WMF)|talk]]) ‏٢٠:٣٥، ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٧ (UTC) <!-- Message sent by User:CKoerner (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=16981815 --> == Changes to the global ban policy == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Hello. Some changes to the [[m:Global bans|community global ban policy]] have been proposed. Your comments are welcome at [[:m:Requests for comment/Improvement of global ban policy]]. Please translate this message to your language, if needed. Cordially. [[:m:User:Matiia|Matiia]] ([[:m:User talk:Matiia|Matiia]]) ‏٠٠:٣٤، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Matiia@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=17241561 --> == New print to pdf feature for mobile web readers == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''New print to pdf feature for mobile web readers''' The Readers web team will be deploying a new feature this week to make it [[mw:Reading/Web/Projects/Mobile_PDFs|easier to download PDF versions of articles on the mobile website]]. Providing better offline functionality was one of the highlighted areas from [[m:New_Readers/Offline|the research done by the New Readers team in Mexico, Nigeria, and India]]. The teams created a prototype for mobile PDFs which was evaluated by user research and community feedback. The [[m:New_Readers/Offline#Concept_testing_for_mobile_web|prototype evaluation]] received positive feedback and results, so development continued. For the initial deployment, the feature will be available to Google Chrome browsers on Android. Support for other mobile browsers to come in the future. For Chrome, the feature will use the native Android print functionality. Users can choose to download a webpage as a PDF. [[mw:Reading/Web/Projects/Print_Styles#Mobile_Printing|Mobile print styles]] will be used for these PDFs to ensure optimal readability for smaller screens. The feature is available starting Wednesday, Nov 15. For more information, see [[mw:Reading/Web/Projects/Mobile_PDFs|the project page on MediaWiki.org]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} </div> [[m:User:CKoerner (WMF)|CKoerner (WMF)]] ([[m:User talk:CKoerner (WMF)|talk]]) ‏٢٢:٠٧، ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ (UTC) <!-- Message sent by User:CKoerner (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:CKoerner_(WMF)/Mobile_PDF_distribution_list&oldid=17448927 --> == Call for Wikimania 2018 Scholarships == Hi all, We wanted to inform you that scholarship applications for [[:wm2018:Wikimania 2018|Wikimania 2018]] which is being held in Cape Town, South Africa on July 18–22, 2018 are now being accepted. '''Applications are open until Monday, 22 January 2018 23:59 UTC.''' Applicants will be able to apply for a partial or full scholarship. A full scholarship will cover the cost of an individual's round-trip travel, shared accommodation, and conference registration fees as arranged by the Wikimedia Foundation. A partial scholarship will cover conference registration fees and shared accommodation. Applicants will be rated using a pre-determined selection process and selection criteria established by the Scholarship Committee and the Wikimedia Foundation, who will determine which applications are successful. To learn more about Wikimania 2018 scholarships, please visit: [[:wm2018:Scholarships]]. To apply for a scholarship, fill out the multi-language application form on: '''https://scholarships.wikimedia.org/apply''' It is highly recommended that applicants review all the material on the Scholarships page and [[:wm2018:Scholarships/FAQ|the associated FAQ]] before submitting an application. If you have any questions, please contact: wikimania-scholarships at wikimedia.org or leave a message at: [[:wm2018:Talk:Scholarships]]. Please help us spread the word and translate pages! Best regards, [[:m:User:Slashme|David Richfield]] and [[:m:DerHexer|Martin Rulsch]] for the [[:wm2018:Scholarship Committee|Scholarship Committee]] ‏١٩:٢٤، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) <!-- Message sent by User:DerHexer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_Wikipedia_delivery&oldid=17300722 --> == User group for Military Historians == Greetings, "Military history" is one of the most important subjects when speak of sum of all human knowledge. To support contributors interested in the area over various language Wikipedias, we intend to form a user group. It also provides a platform to share the best practices between military historians, and various military related projects on Wikipedias. An initial discussion was has been done between the coordinators and members of WikiProject Military History on English Wikipedia. Now this discussion has been taken to Meta-Wiki. Contributors intrested in the area of military history are requested to share their feedback and give suggestions at [[:m:Talk:Discussion to incubate a user group for Wikipedia Military Historians|Talk:Discussion to incubate a user group for Wikipedia Military Historians]]. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١٠:٤٦، ٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ (UTC) <!-- Message sent by User:Krishna Chaitanya Velaga@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_Wikipedia_delivery&oldid=17565441 --> == Editing News #1—2018 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> ''[[m:VisualEditor/Newsletter/2018/February|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]'' <div style="float:right;width:270px;margin-left:1em;border-style:solid;border-width:1px;padding:1em;"> [[File:VisualEditor-logo.svg|200px|center]] '''Did you know?'''<div class="thumbcaption" style="font-size: 90%;"> Did you know that you can now use the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|visual diff tool]] on any page? [[File:Wikitext diff paragraph move correcting vandalism 2018.png|alt=Screenshot showing some changes, in the two-column wikitext diff display|center|frameless|250px]] Sometimes, it is hard to see important changes in a wikitext diff. This screenshot of a wikitext diff (click to enlarge) shows that the paragraphs have been rearranged, but it does not highlight the removal of a word or the addition of a new sentence. If you [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|enable the Beta Feature]] for "{{Int:visualeditor-preference-visualdiffpage-label}}", you will have a new option. It will give you a new box at the top of every diff page. This box will let you choose either diff system on any edit. [[File:VisualEditor visual diff tool - toggle button.png|alt=Toggle button showing visual and wikitext options; visual option is selected|center|frameless|200px]] Click the toggle button to switch between visual and wikitext diffs. In the visual diff, additions, removals, new links, and formatting changes will be highlighted. Other changes, such as changing the size of an image, are described in notes on the side. [[File:Visual diff paragraph move correcting vandalism 2018.png|alt=Screenshot showing the same changes to an article. Most changes are highlighted with text formatting.|center|frameless|250px]] This screenshot shows the same edit as the wikitext diff. The visual diff highlights the removal of one word and the addition of a new sentence. You can read and help translate [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User guide|the user guide]], which has more information about how to use the visual editor. </div></div> Since [[m:VisualEditor/Newsletter/2017/May|the last newsletter]], the [[mw:Editing|Editing Team]] has spent most of their time supporting [[mw:2017 wikitext editor|the 2017 wikitext editor mode]], which is available inside the visual editor as a Beta Feature, and improving [[mw:VisualEditor/Diffs|the visual diff tool]]. Their work board is available [[phab:project/view/3236/|in Phabricator]]. You can find links to the work finished each week at [[mw:VisualEditor/Weekly triage meetings]]. Their [[mw:Editing team/Current priorities|current priorities]] are fixing bugs, supporting the 2017 wikitext editor, and improving the visual diff tool. ===Recent changes=== *The '''[[mw:2017 wikitext editor|2017 wikitext editor]]''' is [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|available as a Beta Feature]] on desktop devices. It has the same toolbar as the visual editor and can use the citoid service and other modern tools. The team have been comparing the performance of different editing environments. They have studied how long it takes to open the page and start typing. The study uses data for more than one million edits during December and January. Some changes have been made to improve the speed of the 2017 wikitext editor and the visual editor. Recently, the 2017 wikitext editor opened fastest for most edits, and the 2010 WikiEditor was fastest for some edits. More information will be posted at [[mw:Contributors/Projects/Editing performance]]. *The '''[[mw:VisualEditor/Diffs|visual diff tool]]''' was developed for the visual editor. It is now available to all users of the visual editor and the 2017 wikitext editor. When you review your changes, you can toggle between wikitext and visual diffs. You can also [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|enable the new Beta Feature]] for "Visual diffs". The Beta Feature lets you use the visual diff tool to view other people's edits on page histories and [[Special:RecentChanges]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T167508] *[[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|'''Wikitext syntax highlighting''']] is available as a Beta Feature for both [[mw:2017 wikitext editor|the 2017 wikitext editor]] and the 2010 wikitext editor. [https://phabricator.wikimedia.org/T101246] *The [[mw:Citoid|citoid service]] automatically translates URLs, DOIs, ISBNs, and PubMed id numbers into wikitext citation templates. It is very popular and useful to editors, although it can be a bit tricky to set up. <mark>Your wiki can have this service. Please [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|read the instructions]]. You can [[phab:T127354|ask the team to help you enable citoid at your wiki]]</mark>. ===Let's work together=== *The team will talk about editing tools at an upcoming [[m:Wikimedia Foundation metrics and activities meetings|Wikimedia Foundation metrics and activities meeting]]. *Wikibooks, Wikiversity, and other communities may have the visual editor made available by default to contributors. If your community wants this, then please contact [[mw:User talk:Deskana (WMF)|Dan Garry]]. *The <code><nowiki><references /></nowiki></code> block can [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Projects/Columns for references|automatically display long lists of references in columns]] on wide screens. This makes footnotes easier to read. You can [https://phabricator.wikimedia.org/maniphest/task/edit/form/1/?projects=Cite,VisualEditor,Wikimedia-Site-requests&title=Convert%20reference%20lists%20over%20to%20`responsive`%20on%20XXwiki&priority=10&parent=159895 '''request multi-column support'''] for your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T33597] *If you aren't reading this in your preferred language, then please help us with translations! Subscribe to the [[mail:translators-l|Translators mailing list]] or [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User_talk:Elitre_(WMF)&action=edit&section=new contact us] directly. We will notify you when the next issue is ready for translation. {{Int:Feedback-thanks-title}} —[[mw:User:Elitre (WMF)|Elitre (WMF)]] </div> ‏٢٠:٥٦، ٢ی ئازاری ٢٠١٨ (UTC) <!-- Message sent by User:Elitre (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter/Wikis_with_VE&oldid=17790200 --> == ڕای کۆمەڵگە لەسەر ویکیھەواڵ == سڵاو خەباتکاران، لەئێستادا [[:m:Requests for new languages/Wikinews Kurdish (Sorani)|داواکاری بۆ کردنەوەی ویکیھەواڵ]] بەزمانی کوردی لەئاستی شیاویدایە، ھەندێک ڕێکخستنی ھەیە کە بەپێویستم زانی ڕای ئێوەی لەسەر وەربگرم: # '''ناوی زمان''' بە ئینگلیزی و کوردی: '''کوردی''' یان '''کوردیی سۆرانی''' + '''Kurdish (Sorani)''' یان '''Central Kurdish'''. # '''ناوی پڕۆژە (ناوی بۆشایی)''': '''ویکی ھەواڵ''' یان '''ویکیھەواڵ'''. # '''ناوی بۆشایی لێدوانی پڕۆژە''': '''لێدوانی ویکی''' یان '''وتووێژی ویکی'''. # '''کاتی ناوچەیی پڕۆژە''': '''کاتی ھاوھەنگکراویی گەردوونی''' یان '''ئاسیا/بەغداد''' یان '''ئاسیا/ھەولێر''' یان '''ئاسیا/جێگایەکی تر'''. # ھەر ڕەخنە و پێشنیازێکت بۆ ویکیھەواڵ ھەیە باسی بکە. * وێنەیەک لە داواکاری بۆ {{وب|Serchia}}، {{وب|Calak}}، {{وب|Kushared}}، {{وب|Aza}}، {{وب|Épine}} {{وب|ئارام بکر}}. «[[User:Muhammed taha|<b style="background:Blue; color:White;">Muhammed Taha</b>]][[User talk:Muhammed taha|<sup style="color:Blue;">لێدوان</sup>]] ‏١٩:٥٤، ١٠ی ئازاری ٢٠١٨ (UTC) :من بە باشتری ئەزانم کە ھەوڵەکانمان بۆ ویکیفەرھەنگ بخەینە گەڕ وەک لە ویکیھەواڵ لە ئێستادا. من دەمێکە باسی ئەمەم کردووە، بەڵام کارکردن لەسەر ئەمەش بە خراپ نازانم. بۆ کوردیی سۆرانی و ئەمانە، ھەر کوردی بێت، بڕیار لەسەر ئەوە دراوە، پێشووتر لە فابریکەیتر داواش بۆی پێشکەش کرا کوردیی ناوەندی بکرێتەوە کوردی. ویکیھەواڵ بەسەر یەکەوە، لێدوانی ویکی، کاتی ھاوھەنگکراو.--&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">لێدوان</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:٠٥، ١٠ی ئازاری ٢٠١٨ (UTC) ::سڵاو و دەم باش. بێگومان سۆرانی وشەیەکی ناوچەییە و شێوەزاری ئێمە ناوە فەرمییەکەی Central Kurdish-ە کە بە کوردی دەبێتە کوردیی ناوەندی بۆیە من لەگەڵ Central Kurdish و کوردیی ناوەندی-م. خودی ckb یانی Central Kurdish Branch. بەڵام دەتوانین بنووسین کوردی چون کوردی بە ئەلفوبێی عەرەبی یانی کوردیی ناوەندی. ئەمە وا بزانم لەگەڵ نێوانویکی فەرقی بێت بێگومان ئەو ھەر دەبێ کوردی بێ. ::ناوەکە دەبێ بەسەریەکەوە بێ وەک ئینگلیزی. بەڵام ئاگاداری پیتی ھ بن بە عەرەبی/فارسی نەینووسن: ویکیھەواڵ ::ئەگەر talkە وابزانم لێدوان باشتر بێ. ::کاتەکەش جیھانی بێ ھەر کەس پێی خۆش بوو دوایی بیگۆڕی من چوزانم لە بەغدا یان ھەولێر ساعەت چەندە. ::فرە سپاس.--[[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٢٠:٢٠، ١٠ی ئازاری ٢٠١٨ (UTC) :::بە ڕای منیش بۆ یەکەم '''کوردی''' بێت وەک کاک چالاک نموونەی بە نێوانویکی ھاوردەوە، بۆ دووەم '''ویکیھەواڵ'''، بۆ سێیەم '''وتووێژی ویکی'''، و بۆ چوارەمیش '''کاتی ھاوھەنگکراویی گەردوونی'''. سپاس. ⇐[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٣٢، ١٠ی ئازاری ٢٠١٨ (UTC) :::کوردی (هاوشێوەی ویکی)، ویکیهەواڵ، لێدوانی ویکی وە کاتی ھاوھەنگکراویی گەردوونی > [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٧:٢٠، ١١ی ئازاری ٢٠١٨ (UTC) ::::لەبارەی ئەو پڕۆژانە، وەک پێشتریش قسەی لەسەر کراوە، باشتر دەبوو زیاتر تەرکیزمان لەسەر ویکیپیدیا بێت، لەبەرەوەی گەلێک کار ماون کە پێویستە بکرێن، بەڵام گەر ئەو پڕۆژەیە بە گرنگ و پێویست دەزانن من دژی نیم، گەر چالاکیشی کەم بێت ئەوا ھەبوونی پێویستە، ھەروەھا دوو پڕۆژەی گرنگی دیش، وەک ویکیفەرھەنگ و ویکیوتە، گەر مەیل ھەبێت دەکرێ ھەوڵی کردنەوەیان بدەین. بۆ ئەو ڕێکخستنانەش؛ ناوی زمان بە کوردی (کوردی) بێت و بە ئینگلیزی (Kurdish (Sorani) بێت. ئەوانی دیش: ویکیھەواڵ، لێدوانی ویکی، کاتی ناوەندی کوردستان (ھەولێر). [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue"><span style="font-size:14px">'''سەرچیا'''</span></span>]] — ‏١١:٠٧، ١١ی ئازاری ٢٠١٨ (UTC) == [[OpenStreetMap]] == {{Ltr}} Silav! Bo agadarî: Wergererên OpenStreetMap iD'yê li '''[https://www.transifex.com/openstreetmap/id-editor/ vira]''' tên kirin. Binêrên jî: [https://github.com/openstreetmap/iD/issues/4783] / [https://ku.wikipedia.org/wiki/W%C3%AEk%C3%AEpediya:D%C3%AEwan_(p%C3%AA%C5%9Fniyar)#OpenStreetMap]--[[بەکارھێنەر:Ghybu|Ghybu]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ghybu|لێدوان]]) ‏٢٣:٤٧، ١١ی ئازاری ٢٠١٨ (UTC) <br/>PS:[http://overpass-turbo.eu/s/wUu] / [https://taginfo.openstreetmap.org/keys/name:ckb#map] {{Ltr/end}} == ویکیفەرھەنگ == [[پەڕگە:Wiktionary-logo-ckb-bold.svg|وێنۆک|لۆگۆی ویکیفەرھەنگ]] سڵاو! [https://meta.wikimedia.org/wiki/Requests_for_new_languages/Wiktionary_Sorani_Kurdish ویکیفەرھەنگ لە ئێستادا پەسەند کراوە]، تەنیا شت کە پێویستە بۆ دروست بوونی سایتی ویکیفەرھەنگ بە زمانی کوردیی ناوەندی، دروستکردنی ناوەڕۆکە. [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wt/ckb/دەستپێک دەتوانن سەردانی پەڕەی دەستپێکی ویکیفەرھەنگ بکەن] و لەوێ ناوەڕۆک دروست بکەن (داڕێژە و وتار بەتایبەتی). ھیوادارم ھاوڕێیانی ویکیپیدیا گرنگییەک بەم پرۆژەیەش بدەن! زۆر سوپاس. --‏◂ [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">لێدوان</b><span style="color:purple">♬</span>]]} ‏٠٠:١٠، ١٧ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) : {{وب|Épine}} ھەربژی. ئەمە پرۆژەخوشکێکی زۆر زۆر گرنگە. ھەم بۆ پاراستن، کۆکردنەوە و مانەوەی فەرھەنگەکانمان. وە لە ئێستاوە من ئەوەی لە توانامدا بێت درێغی ناکەم. -- ⇐[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٦:٤٢، ١٧ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) :: بە دڵنیاییەوە. من دەمێک بوو حەزم دەکرد دابمەزرێت. {{و|Pirehelokan}} {{و|Calak}} {{و|Serchia}} تکایە ئێوەش ھەوڵەکانتان بگوازنەوە سەر ئەوێش و سەیرێکی بکەن و ئەگەر توانیتان ڕۆژانە لایەنی کەم یەک دەستکاریتان ھەبێت. سیاسەت بۆ دامەزرانی ئەڵێ دەبێ لایەنی کەم سێ کەس چالاک بێ، جگە لە خۆم و ئارام بکر کە ئاگادارم کردووەتەوە، پێویستمان بە یەکێکی تریشە. بە سوپاسەوە. -- &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">لێدوان</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٠:١٣، ١٧ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) ::: {{وب|Kardo Muradi}} تکایە بەژداربە و دڵنیام کارەکانت لەوێ خزمەتێکی زۆرمان پێ دەگەیەنێ. سپاس. -- ⇐[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٤٤، ١٧ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) :::: سڵاو و سپاس، بێگومان من حەزم نەدەکرد زمانی کوردی ئاوا شێواوی تێدا بێت، هەر یەک پڕۆژە بەسە، بەڵام بارودۆخەکە ئاوایە و ئەلفوبێی لاتینی و عەرەبی و کێبڕکێی سیاسی پشتی زمانی کوردی شکاندووە، من ئەلفوبێ عەرەبییەکەم پێ باشترە و هۆکاری ئەوەش کە لە ویکیفەرهەنگی کوردیدا زۆر بەشدار نەبووم ئەمە بوو. بێگومان هەموو هەوڵی خۆم دەدەم بۆ بەشداریکردن لەم پرۆژەیە و هەوڵ دەدەم یەکێک لە چالاکترین ئەندامەکان بم. بەس تکایە چارەیەک بدۆزنەوە کە لەمە زیاتر یەکێتیی زمانی کوردی نەکەوێتە بەر مەترسییەوە و سبەی بینەری دروستبوونی ویکیفەرهەنگی هەورامی و کەلهوڕی و ... نەبین، هەوڵ بدەن هەموویان لە ژێر ئاڵای ئەم ویکیفەرهەنگەدا کۆ بکەینەوە. -- [[بەکارھێنەر:Kardo Muradi|Kardo Jaf]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kardo Muradi|لێدوان]]) ‏٢١:٠١، ١٧ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) ::::: {{و|Kardo Muradi}} نازانم گەر ئاگادار بیت، بەڵام پێشتر ویکی کورمانجی و سۆرانی پێکەوە بوون، بەڵام دواتر جیاکرانەوە... تێکەڵکردنی شێوەزارەکان لە کێشە زیاتر ھیچ ناھێنێت، ئەگەر کەس لە کەس تێنەگات بەو شێوەیە کار بەڕێوە ناچێت، ھەر بۆیەش ھەر یەکە لە شێوەزارەکان پرۆژەی خۆیان ھەیە. زۆر سوپاس بۆ بەشدارییەکانت چ لێرە بێت لە ویکیپیدیا چ لە پرۆژەکانی تریش. -- &#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">لێدوان</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢٢:٢١، ١٧ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) :::::: بۆ ئێمە ھەق بە خۆمان دەدەین جیا بینەوە بەڵام کەڵھوڕی و ھەورامی و ... ئەم ھەقەیان نییە؟! بیانووی ئێمە بۆ جیابوونەوە چی بوو؟! ئەلفوبێیەکەمان فەرقی بوو؟ دەی ئەگەر وا بێ ویکیفەرھەنگی ئینگلیزی ٣٧٠٠ زمانی تێدایە بە سەتان ئەلفوبێی جۆربەجۆر نەک ھەر لاتین و ئارامی. ئەمە ئیتر ویکیپدیا نییە بڵێین کێشە ساز دەبێ. زۆر راحەت دەمان توانی لە ویکفەرھەنگی کوردیی ئێستادا بەشداریمان بکردبایە و پەرەمان بە بەشی سۆرانی بدابایە. ئەم جیاکردنەوەش زەبرێکی ترە لە زمانی کوردی و یەکگرتنی. بۆیە من ناتوانم بەڕاستی بەشداری بکەم. سپاس و ڕێز بۆ ھەموو حەولەکانتان.--[[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٦:٤٣، ١٩ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) ::::::: بە پێچەوانەی ڕای برادەران، من ئەوە بە ھەوڵێکی زۆر باش دەزانم، ئەو پڕۆژەیە خزمەتێکی گەورە بە زمانی کوردی دەکات. چەند ساڵە بە بیانووی زمانی یەکگرتوو زۆرترین بەربەست دروست کراوە لەبەردەم پێشوەچوونی زمانی کوردی و شێوەزمانەکانی. کۆمەڵێک ڕاستی ھەن پێویست ناکا خۆمانی لێ بشارینەوە، زمانی کوردی لە ئێستا دوو شێوەی سەرەکی ھەیە، سۆرانی و کورمانجی (بۆ ناوەکانیش دەکرێ ڕێکەوتنی لەسەر بکرێ، من پێم باشە وا بنووسرێن؛ کوردیی سۆرانی و کوردیی کورمانجی یان کوردی (سۆرانی) و کوردی (کورمانجی) ھەروەک لە پڕۆژەی گووگڵ ترانزلەیت و چەند جێیەکی دیش وا ناویان ھاتووە). ئەو دوو شێوەزمانە وەک دوو زمانی ستانداردیان لێ ھاتووە، ھەرچی خەڵکی شێوەزار و بنشێوەزارەکانی دیشە، باشترە یەکێک لەم دوو شێوەزمانە وەک زمانی سەرەکیی نووسین و خوێندنەوە بۆخۆیان ھەڵبژێرن، بەپێی نزیکی شێوەزارەکەیان لە سۆرانی یان کورمانجی، ئەوە ڕای خۆمە، بێگومان بابەتێکی گرنگی وا پێویستی بە لێکۆڵینەوە و کۆبوونەوەی شارەزایان ھەیە، بەڵام چەندین ساڵە کە ھیچ ھەوڵێک نابینرێت، ناکرێت ئێمەش دەستەوەستان ڕابوەستین، حاڵی حازر ویکیپیدیای کوردی بە باشترین شوێن دەبینم کە کار بۆ زیندووڕاگرتن و پێشبردنی زمانی کوردی بکات، بەتەمای ئەکادیمیای کوردی و دەزگا و کەسانی تر بین، دەیان ساڵی دیش بە شتێک ناگەین. دوای ئەوەی سۆرانی و کورمانجی تا ئاستێکی باش ڕۆیشتن و ھەموو کوردێک توانی بەم دوو شێوەزمانە بئاخڤێت، دەکرێت ئەو کاتیش قسە و کار لەسەر یەکگرتنەوەیان بکرێت، بەڵام نەک وەک ئێستا کە دەیان شێوەزار ھەیە، یەکسەر داوای زمانێکی یەکگرتوو بکەین. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue"><span style="font-size:14px">'''سەرچیا'''</span></span>]] — ‏١١:٠٣، ١٩ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) :::::::: من وەک خۆم ئەم جیاکردنەوەیە بە خراپ نازانم و پێشم وایە شتێکی زۆر باشە. قەیچێکا با کوردیی ناوەندی پرۆژەیەکی سەربەخۆی خۆی ھەبێت، بۆ دانانی پێناسە بۆ وشەی شێوەزارەکانی تری زمانی کوردیش، ئەوانەی بە ھەمان ئەلفوبای ئێمە دەنووسن؛ ئەمە کێشە نییە، بەڵام دەبێت ناوەڕۆکی پەڕەکان کوردیی سۆرانی بن. ئەمە بە دڵنیاییەوە دوای وتووێژی کۆمەڵگە بڕیاری لەسەر دەدەین و لە ئێستادا ئێمە ھەوڵی کردنەوەی پرۆژەکە دەدەین، وا کاک {{و|ئارام بکر}}ی بەڕێز سەد دانە پەڕەی حازر کردووە کە خەریکە بڵاویان بکاتەوە، {{و|Kardo Muradi}}یش چەند پەڕەیەکی دروست کردووە و من لێرەوە سوپاسی دەکەم، خۆشمان ھەر ئێستا وا سەد وتارمان ھەیە و بەوانەی کاک ئارامەوە دەبنە دووسەد و وردە وردە زیاتر دەبن و پرۆژەکە دادەمەزرێت و لە ئینکیوبەیتر دەگوازرێتەوە سەر سایتی خۆی. من تکاتان لێ ئەکەم، ئەگەر خۆتان بە زماندۆست دەزانن و کوردیتان خۆش دەوێت و دەتانەوێت شتێک بگۆڕن، بەشداری بکەن: تەنانەت ئەگەر ڕۆژانە ''یەک'' دەستکاریش بکەن، ئەوان دەڵێن کە کۆمەڵگەکە چالاکە و زووتر سایتەکەمان بۆ دروست دەکەن. کاک {{و|Calak}}ی بەڕێز، وەک دەزانی کورمانجی بە پیتی لاتینی دەنووسن و ئەوان شێوەنووسینیان چەپ-بۆ-ڕاستە، بە پێچەوانەی ئێمەوە، بەڕاستی ئەمە کارەکانی سەختتر دەکرد ئەگەر بمانویستایە بەم پیتە کوردییانەی ئێستای خۆمان بنووسین چوون فۆرماتیان ڕاست-بۆ-چەپە. دەبێ ھەموو ئەم شتانە حسابی بۆ بکرێت، خۆ ئەوەتا ویکی ئینگلیزی لقێکی تری ھەیە بە ناوی simple English کە وتار بە زمانێکی ئینگلیزی سادە دەنووسن، کە ئەمە دامەزرا کەس بیانووی نەھێنایەوە بڵێن دەبێ ھەر لەم پرۆژەیە بەشدار بن و پرۆژەی تر دەبێتە ئەمە و ئەوە... ئەوان ھیچ کێشەیەکیشیان نەبوو.--&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">لێدوان</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٢:٠٨، ١٩ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) ::::::::: کاک {{وب|Calak}}، ئێمە حەق نادەین بە خۆمان جیا ببینەوە ئەگەر یەکێتی هەبێت، بەڵام ئەوە یەکێتی نییە کە لە ویکیفەرهەنگی کوردیدا هەیە، دوو ئەلفوبێ بۆ یەک زمان، ئەو زمانە دادەڕزێنێ، وەک ئەوەی ئێستا کە بە سەر فارسی هاتووە لە تاجیکستان و ئەلفوبێی کیریلی دابڕانێکی مەزنی دروست کردووە لە نێوان ئەم بەشەی فارسی و بەشەکانی تر. ئەگەر ئەلفوبێ، یەک نەبێ زمانیش یەک نامێنێتەوە. ئەلفوبێی سەرەکی ویکیفەرهەنگی کوردی لاتینییە بۆیە ناتوانین ئێمە بە ئەبجەد تێیدا بنووسین، ئەگەر بمانەوێ لەوێدا چالاکی بکەین دەبێ هەموومان لاتینی بزانین، جیا لەمەش بەشە ئەبجەدەکەشی بەدەستی مرۆڤ دروست نابێ و وەرگێڕانێکی ناتەواوە لە ئەبجەد بۆ لاتینی، چونکە لاتینی هەندێ حەرفی عەرەبیی تێدا نییە، زۆر وشەکان بەهەڵە وەر دەگێڕێتەوە. بۆ ئەوەش دەڵێم با هەورامی و کەڵهوڕی و ... لەم پڕۆژەیە جیانەبنەوە چونکە ئەلفوبێکەمان یەکێکە و وەک جەنابیشت ئاماژەت پێکرد ئەمە ویکیپیدیا نییە تاکو نەتوانین هەموو زاراوەکانی تێدا بنووسین و دەتوانین وەرگێڕانی هەموو وشەکان بە هەموو زاراوەکان هەر لەیەک پەڕەدا بنووسین. یەکێتی بە زمان نابی تاکو دووێتی ئەلفوبێ هەبێ ئەمەش خۆهەڵخەڵەتاندنە کە بڵێین دەتوانین. ئیدی ئەلفوبێی یەکگرتوو ئەبجەدەکە بێ یان لاتینییەکە هەرکامەیان دەتوانن یەکێتی چێ بکەن.[[بەکارھێنەر:Kardo Muradi|Kardo Jaf]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kardo Muradi|لێدوان]]) ‏١٣:٢٣، ١٩ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) :::::::::: وەڵڵا کاک کاردۆ ئەمانە بە بیانوو دەزانم. پێویست نەبوو بۆ نووسینی مەدخەلەکان ئەلفوبێی لاتینیمان بەکارھێنابا ھەر بە ئارامییەکە بێکێشەیە. ئەگەر تا ئێستا لەوێدا وتار بە ئەلفوبێ و شێوەزاری ئێمە دانەنراوە لەبەر ئەوەیە ئێمەی سۆرانی بەشداریمان نەکردووە. تەنیا کێشەکە راست بۆ چەپ بوونەکەیە ئەویش یەک داڕێژەی rtl دادەنێی و تەواو. ئێمە خۆمان کەمتەرخەمیمان کردووە. ئێستاش تا بمانەوەی ویکیییەک لە سەرەتاوە دامەزرێنین چەندە کار و وزەی دەوێ ھەر خوا دەزانێ لە کاتێکدا ھەر ئێستاش دەمانتوانی لە ویکیفەرھەنگدا بەشداری بکەین و ئەمەش ھیچ پێوەندەیی بە ئەلفوبێ و دووستانداری و ئەم شتانەوە نییە. لەگەڵ ڕێزم.--[[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏١٨:٤٠، ١٩ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) ::::::::::: دەی بە دامەزرانی ویکیفەرھەنگی سۆرانی ماڵی کێ کاول دەبێ...؟ من تێکەڵکردنی دوو شێوەزار کە بە پیتی جیا دەنووسم بە شیاو نازانم، کەس تاقەتی نییە لە سەرەتای ھەموو وتارێک داڕێژەیەک دانێ بۆ ڕاستکردنەوەی شوێندەقی نووسینەکە!--&#9666; [[user:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[user talk:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">لێدوان</b><span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏١٨:٤٦، ١٩ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) :::::::::::: بەخوا کاک چالاک هیچ کاممان ڕازی نین لەم بارودۆخە، بەڵام کێشەی سەرەکی دوو ئەلفوبێیی بوونە. ئەوەش کە جەنابت ئەیڵێی ناکرێ لە کاتێکدا کە ئەلفوبێی سەرەکی لاتینییە، ئەمە چتێکی ڕوونە کە ویکیفەرهەنگ ئەبجەد لە ژێری خۆیدا داناوە نەک لە پاڵی خۆیدا ئێستا جەنابت بەدوای وشەیەکدا بە ئەبجەد بگەڕێ، بۆ نموونە "ئازاد" پەڕەیەک دەبینی کە بەستەری داناوە بۆ azad کە دەتگوازیتەوە سەر وتارە لاتینییەکە. ئەمە تەنیا بەکارهێنەر بێزار دەکات لە بەکارهێنانی ئەم وێبگەیە. هەروەک وتم کێشە سەرەکییەکە تەنیا دووئەلفوبێیی بوونە و بەس. دوو دەوڵەت لەیەک وڵاتدا نابێ، تا ئەلفوبێ یەک نەخرێت ئەم بارودۆخە بەردەوامە.[[بەکارھێنەر:Kardo Muradi|Kardo Jaf]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kardo Muradi|لێدوان]]) ‏١٩:٠٨، ١٩ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) ::::::::::::: ئازاد وتاری لەسەر نەنووسراوە. ئاشکرایە من و تۆ دەبێ بینووسین. من وتم و دووپاتی ناکەمەوە خۆمان بەشداریمان نەکردووە دەنا ھەر ئێستا دەتوانی بۆ ئازاد ناوەرۆک بە سۆرانی زیاد بکەی. دەستی ئەوان خۆش بێ ئەلفوبێی ئێمەشیان بەکارھێناوە و ڕەوانەکەریان بۆ داناوە. بە ئێمە بوایە ئەمەشمان نەدەکرد. ::::::::::::: دەی کاک ژیار دەڵێی تێکەڵکردنی دوو ئەلفوبێ من بە شیاو نازانم. دەی باشە یانی ھەر ئێستا ئەو پرۆژەیە دانرا من ناتوانم مەدخەلی ئەرمەنی زیاد بکەم چون ئەلفوبێیەکەی فەرق دەکا؟! ئەگەر دەتوانم بۆ ناکرێ ھەر ئێستا کرمانجی و سۆرانی بە دوو پیت لە یەک پرۆژەدا بن؟! ئەوەی پێویست بوو وتم با زیاتر درێژە بەم باسە نەدرێ.--[[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٨:٠٧، ٢٠ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) :::::::::::::: مام {{وب|Calak}}، سەردانی [https://ku.wiktionary.org/wiki/%D8%A6%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF ئەمە] بکە، ئایا بەڕاستی بێکێشەیە، ئەمە تەنیا ڕواڵەتەکەیەتی و دەیان کێشەی تریش ھەن لەگەڵ داڕێژەکان و ھتد ئەگەر لانی کەم چارەسەرێک بۆ ھەندێ لەم کێشەگەلە شک دەبەی من ئامادەم دەست لەم ویکیفەرھەنگە ھەڵگرم و لە ویکیفەرھەنگە کۆنەکەدا چالاکی بکەم دڵنیام کە ھەموو ھاوڕێکانی تریش یەکگرتووییی زمانی کوردی لایان گرنگە. ئەگەر وا پێش بڕۆین لە داھاتوویەکی نزیکدا کوردی دەبێتە چەندین زمانی سەربەخۆ وەک کە ئێستاش ئینگلیزی و فارسەکان پییان وایە کە یەک زمان نییە.[[بەکارھێنەر:Kardo Muradi|Kardo Jaf]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kardo Muradi|لێدوان]]) ‏١١:٣٩، ٢٠ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) ::::::::::::::: سەردانی [https://ku.wiktionary.org/w/index.php?title=%D8%A6%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%AF&variant=ku-arab ئێرە] بکە بزانە باشترە یا نا؟ دەزانم کێشەی تێدایە بەڵام خۆ ھێشتا ئێمە بەشداریمان نەکردووە لەوێ و ئەو کارانەی دەبێ بیکەین نەمان کردووە! یەک نەفەر دەبێ لەوێ ببێتە بەڕێوەبەر و کارە تەکنیکییەکان بکا. بێگومان کاری دەوێ بەڵام ھەڵبەت لە دامەزراندنی ویکییەکی تر کەمتری کارە. ئە ئێستا ویکیفەرھەنگی کوردی پلەی دەیەمی ھەیە کە یەکجار پلەیەکی باشە و جێگای شانازییە. ئەگەر بێت و ئێمەش بەشداری بکەین دەتوانین ناوی زمانی کوردی ئەوەندەی تر بەرزتر بکەینەوە و چەند پلەی تر وەسەر کەوین. بەڵام بە جیابوونەوە دڵنیا بە دووکەڵەکەی ھەر دەچێتەوە ناوی چاوی خۆمان. ::::::::::::::: ویکیفەرھەنگ وەک ویکیپیدیا نییە. لە ویکیپیدیادا کێشەی دوو ئەلفوبێ کێشەیەکی گەورە بوو. وتارێک دادەنرێ کەس نەی دەزانی دەبێ نێوانویکییەکەی کرمانجی بێ یا سۆرانی؟! بەلام لە ویکیفەرھەنگدا ھەم مەدخەلی کرمانجی و ھەم لاتینی نێوانویکیی خۆیان ھەیە و کێشەی ئەلفوبێ لە ویکیفەرھەنگدا زۆر کەمترە (بۆ نموونە مەدخەلی ئازاد ٤ نێوانویکی ھەیە بەڵام azad ١٤).--[[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏١٣:٣٥، ٢٠ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) :::::::::::::::: {{سھ}} ئەی ئەوانەی کورمانجی نازانن بەچی!؟ چۆن سیاسەتەکان بخوێننەوە!؟ چۆن فێری ڕێنوینییەکان ببن؟! چۆن پەیوەندی لەگەڵ بەکارھێنەرانی تر ببەستن!؟ کاکە برا ئەمە دەبێتە کۆمەڵگەیەک نەوەکا تۆ بێیت و پەڕەیەک دروست کەیت و بڵێیت «بای بای.» ئینجا پەیامەکان و ڕووکاری سیستم لەلایەکی تر کە ئەگەر لەوێشەوە زمانەکە بگۆڕی بە کوردیی ناوەندی ھەر کێشەی چەپ-بۆ-ڕاست و ڕاست-بۆ-چەپەکە بەردەوامە! ئەستەمە ئەوەی تۆ لە مێشکتە سەر بگرێت کاک چالاک.--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:red;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid red">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">لێدوان</b><span style="color:red">&#9836;</span>]]} ‏١٣:٤٥، ٢٠ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) :سیاسەتیش وەک پەڕەکانی تر ھەم بە سۆرانی ھەم بە کرمانجی دەکرێ بنووسرێ. من تا ئێستا پەیوەندیم لەگەڵ گشتیان بووە بە خوا عەرەب نین ئەوانیش کوردن لێمان تێ دەگەن.--[[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏١٣:٤٨، ٢٠ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) :: دەی بزانین نووسینەوەی پەڕەیەک بە لاتینی و عەرەبی چەند ئاسان دەبێ! بە ھیوای سەرکەوتن.--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:red;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid red">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">لێدوان</b><span style="color:red">&#9836;</span>]]} ‏١٣:٥٠، ٢٠ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) ::: بابەتەکە ئەوەندە ئاڵۆز نییە کە بیری لێدەکەنەوە، ئەوەی ڕاستی بێت ویکیفەرھەنگی کوردی، نوێنەرایەتیی کوردیی کورمانجی دەکات نەک تەواوی زمانی کوردی، کێشەش ھەر ئەوە نییە کە سۆرانییەکان بەشدارییان نەکردبێت. زمانی ڕووکار و سیاسەتەکان و ئاراستەی نووسین، ئەوانە ھەموو کێشەن، و بە ئاسانیش چارە ناکرێن. ئەو پڕۆژەیە با بکەوێتەکار، کێ پێی باشە با بەشداری بکات، دڵنیام ئەوانەی ئێستا دژن دوای کردنەوەی کەڵک و قازانجەکانی دەبینن. با واز لەو بیرکردنەوە تەسکە بھێنین، کورمانجی و سۆرانی ئەوەندەی تایبەتمەندی دوو زمانیان ھەیە، ئەوەندە بە دوو شێوەزاری زمانێک ناچن، کێشەش ھەر ئەلفوبێ نییە، دوو ڕێزمانی جیایان ھەیە، سادەترین نموونەی ئەو جیاوازییانە ئەوەیە کە لە کورمانجی ئامرازی ناسراو (ەکە) نییە، یان بابەتی جیاکردنەوەی ناوەکان بەپێی ڕەگەز، ئینگلیز و بیانییەکان بەھەڵە لە زمانمان نەگەیشتووون و بە ئەنقەستیش ئەو کارە ناکەن، ئەوە ئێمەین بە ناوی زمانی یەکگرتوو، ڕێمان لە پێشچوونی سۆرانی و کورمانجی گرتووە. گەر ھەر لەسەر ئەو عەقڵییەتە باین، ویکیی سۆرانیش بەو ئاستە نەدەگەیشت، ویکیپیدیای سۆرانی ئەو کاتە پەرەی سەند و ناوی دەرکرد، کە لە کورمانجییەکە جودابووەوە. یەکگرتووکردنی زمانی کوردیش ئەرکی ئێمە نییە، کە تا ئێستاش ھەوڵێک بۆ ئەو کارە نەبووە، تازەش شتێک بە شتێک ناکرێت، ئەرکی ئێمە لێرە پێشبردنی ویکیپیدیا، و پڕۆژەکانی تری ویکیمیدیایە بە شێوەزاری یان زمانی کوردیی ناوەندی (سۆرانی). [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue"><span style="font-size:14px">'''سەرچیا'''</span></span>]] — ‏١٤:١٦، ٢٠ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) :::: من قۆڵم لێ ھەڵماڵیوە بۆ ئەم پرۆژەیە، دەشکرێتەوە. ئەم وتووێژەش وەک تۆمار ھەر دەمێنێتەوە، دوایی سەیر بکەنەوە دەبینن ھەوڵدانی تێکەڵکردنی سۆرانی کورمانجی یەک، تەنیا شتی ئەرێنی لێ ناکەوێتەوە و ھەرگیز ئەو پلانە سەر ناگرێت و سەرکەوتوو نابێت. پێویستە ھەموومان واقیعبین و ریالیست بین بەڕاستی؛ وەک دەڵێن، دوای کڵاوی بابردوو نەکەوین--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:red;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid red">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">لێدوان</b><span style="color:red">&#9836;</span>]]} ‏١٤:٢٤، ٢٠ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) ::::: کاک سەرچیا ئێستا یەکێتیی لە کوردستان وەک نوکتەیەکی پێکەنیندارە، ئێمە دەزانن ھێندە پارتییەکان جیاوازن شێوەزارەکانیش وان، ئەگەر ئێمە بەر چاوی خۆمان بگرین و بڵێین ئەرکی ئێمە نییە، ئەی کێ ئەم ئەرکە جێبەجێ دەکات کێشەکەش ھەر بە قسەی جەنابت سۆرانی و کورمانجی نییە ئێمە شەش شێوەزارمان ھەیە کە ھەموویان ئەم کێشەیان ھەیە جگە لە کوردیی ناوین و باشووری کە کێشەی ڕێزمانی کەمتریان ھەیە؛ دیارە کە نەتیجەی دابڕانێکی چەند سەد ساڵەی گەلی کورد لە ھەموو بوارەکانی سیاسی و ئابووری و کۆمەڵایەتییەوە ئەمە دەبێ. دەزانم ناتوانم جەنابت تێبگەیەنم کە دەتوانین و دەبێ زمانەکەمان یەک بخەین. بەڵام ئین شا ئەڵڵاھ دەیکەین. کاک چالاک وەک تاقیکردنەوە ئەو کارانەی کە لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندیدا دەیکەم لە ویکیفەرھەنگی کوردیشدا ئەنجامی دەدەم تکایە خۆشت بەشدار بە، ئەگەر نەتیجەکەی باش بوو ڕەنگە ھەموومان پێکەوە بریاری ھەڵوەشانی ویکییە نوێکە بدەین بەڵام ئەگەر ئەنجامەکەی نەرێنی بوو، ھەر ویکییە نوێکە بەڕێوە دەبەین بە ھیوای ڕۆژێکی نزیک کە ھۆکارەکانی یەکنەگرتن داوەشێن.[[بەکارھێنەر:Kardo Muradi|Kardo Jaf]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kardo Muradi|لێدوان]]) ‏١٧:٠٧، ٢٠ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) :::::: براکانم من خۆم زمانەوانیم خوێندووە. من لە ئێوە زۆر باشتر دەزانم جیاوازیی کرمانجی و سۆرانی و ھەورامی چییە. ئەمەش زۆر ئاساییە یەکێک فێزیکی خوێندبێ لە گشتمان فیزیک باشتر دەزانێ. چون زانستی زمانەوانیم خوێندووە زۆریش ریالیستم لەمە دڵنیا بن. قسەی من ئەوە بوو ئەگەر ویکیفەرھەنگی ئینگلیزی ٢٧٠٠ زمان ساپۆرت دەکا بە سەتان ئەلفوبێوە، ئەوە ویکیفەرھەنگی کوردیش دەتوانێ سۆرانی و کرمانجییەک لە خۆوە بگرێ. لەگەڵ رێزم.--[[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏١٩:٣٠، ٢٠ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) ::::::: ئە ئێستا دیتم ئەو برادرە کرمانجەمان دەستکارییەکی بچووکی داڕێژەکەی کردووە و فۆنتەکەشی چاک کردووە، سەیری مەدخەلی ئازاد بکەنەوە. ئەم ھەڤالەمان یەکجار لە کاری تەکنیکیدا شارەزایە یانی ھەر چی بڵێی لە دەستی دێ و بۆمان جێبەجێ دەکا. بە ھەر حاڵ رەنگە باشتر بێ من بە ئێوە بڵێم واقعبین بن.--[[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏١٩:٣٨، ٢٠ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) :::::::: دەستکارییەکی بچووکی تری داڕێژەکەم کرد یەک دوو کێشەی ترم چاک کرد. لەگەڵ دۆستێکم ([[ب:Ebrahim]] کە لێرەشدا مافی تەکنیکی ھەیە) قسەم کرد ئەویش خوای کۆمپیوتەرە رێنوێنیم لێی ویست. بۆ نموونە لە مەدەخەلی ئازاد-دا وشەی ئازاد لە لای چەپەوەیە کە دەبێ لە لای ڕاستەوە بێ. کۆدێکی بچووکی پێدام کە لە جاڤاکەمدا تاقیم کردەوە ئەمەشی چاک کرد. تەنیا پێویستە بە بەڕێوەبەران بڵێین زیادی بکەن بۆ ھەموو کەس دەرکەوێ. خۆشتان تاقی کەنەوە [https://ku.wiktionary.org/wiki/Bikarh%C3%AAner:Calak/common.js ئەم کۆدە] بە جاڤاکەتان زیاد کەن بۆ من ئە ئێستا وشەی ئازاد لە لای ڕاستەوەیە. :::::::: ئەگەر بەڕاستی مەسەلە ئەمەیە قوڵ ھەڵکراوە حەتمەن و حەتمەن ئێمە جیا بینەوە ئیتر ئەمە مەسەلەیەکی ترە و لێدوانی ناوێ. چون من ھەر ئیستیدلال و بەڵگەیەک بێنمەوە و تەنانەت ھیچ کێشەیەکی تەکنیکیش نەمێنێتەوە ئێوە قۆڵەکەتان ھەڵکردووە من چیم پێ دەکری ھەر قسەی خۆم خەسار دەکەم. لەگەڵ ڕێزم. -- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٢٠:١٩، ٢٠ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) ::::::::: ئێستا پرۆژەکەمان زۆر باش ھێناوە و من ئامادە نیم دەستی لێ ھەڵبگرم. سوپاس، ھەرکەس بەشداری کرد لەگەڵمان لە چاکەی خۆیەتی، ھەمووان ئازادن لە بۆچوونی خۆیان.--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:red;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid red">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">لێدوان</b><span style="color:red">&#9836;</span>]]} ‏٢١:٥١، ٢٠ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) :::::::::: {{وب|Kardo Muradi}} کاکە سەیری پەڕەی ئازاد بکەوە خەریکی خشتەی وەرگێڕانەکە بووم و ناوەکان وردەوردە دەکەمە کوردی. بە بڕوای من ویکیفەرھەنگی کوردی ھیچ کێشەیەکی نییە بۆ بەشداریکردن ھەر کێشەیەکیش بێ ئەوە دەتوانین چاکی بکەین بێگومان لە دانانی پرۆژەیەکی نوێ ئاسانترە و یەکڕیزیی زمانی کوردیش دەپارێزرێ. زۆر سپاس.--[[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏١٤:٠٢، ٢١ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) ::::::::::: ھەر وەک ئەوەی لەگەڵ ویکیپیدیا کردتان وەختی خۆی و تێکەڵتان کرد، ئەنجامەکەی ھەر لێکجیابوونەوە بوو، ئەم جارەش ھەر بە ھەمان شێوە دەبێت. و نەخێر، قورس نییە، تۆ بۆچی ئەتەوێ ئەم خەڵکە بتۆقێنی!؟ ھەتاکوو دوو مانگی تر بە چالاکی ڕایگرین ویکیمیدیا دایدەمەزرێنێ. ھەتاکوو ئێستا دووسەد پەڕەمان ھەیە و بەرەو زیاد بوونیش دەچێت، ھەموو داواکارییە گرنگەکان جێبەجێ کراوە، تۆ ھاتوویت لەخۆتەوە بەو خەڵکە دەڵێیت قورسە! نەخێر ھیچ قورس نییە.--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:red;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid red">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">لێدوان</b><span style="color:red">&#9836;</span>]]} ‏١٥:٠٧، ٢١ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) :::::::::::: کاکە خۆ مناڵی سەرەتایی نین من بتان تۆقێنم ئەم قسانە چییە لە کنە خۆ تەمەنێکتان ھەیە. بێگومان دانانی ویکییەک لە سفرەوە کاری زۆرە و ئەمەش تۆقاندن نییە. خۆم لە دامەزراندنی ویکیسەفەری فارسیدا لە نزیکەوە ئاگام لە ھەموو شتێکەوە بوو دەزانم دانانی پرۆژەیەکی نوێ لە سفرەوە یانی چی و چەندەی زەحمەت دەوێ. ئە ئێستا ھەموو شتێک لە ویکیفەرھەنگدا ئامادەیە تەنیا بەشداری ئێمەی پێویستە کە بەشداری ناکەین. وەک خۆت دەفەرمووی بڕیارت داوە کە پرۆژەیەکی تر دابنرێ. ئەگەر کێشەیەک لە ویکیفەرھەنگدا ھەیە دەتوانین چاکی بکەین بەڵام خۆ جنابت ھێشتا بەشداریت کردووە بەو ئاکامە بگەی کە ناکرێ و کێشە زۆرە و دەبێ جیا بینەوە؟! خۆ ویکیفەرھەنگ ویکیپیدیا نییە من سەد جار وتم ئەمانە جیاوازن جنابت ھەر دەفەرمووی نا چون ویکیپیدیا جیابوونەوە ئەمەش ھەروەھا. جا ئێستا ئەو دۆستە کرمانجەمان لەوێیە زۆر پسپۆرە ھەر چی پێی بڵێین ھەر کێشەیەک بێ لە دەستی دێ بۆمان چاک دەکا بەڵام بە بڕیاری جنابت ئەوانیشمان دەچێ لەسەر ھیچ و خۆڕایی.--[[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٦:١١، ٢٢ی نیسانی ٢٠١٨ (UTC) {{سھ|:::::::::::::}} کاک {{و|Serchia}} تۆش لەگەڵ کردنەوەی پرۆژەکە بوویت بەڵام ھیچ بەشدارییەکت نەکردووە تاوەکوو ئێستا. ماوەیەک لەمەو پێش بەڕێز {{و|کاردۆ جاف}} بەشداری چاکی ھەبوو بەڵام وا دیارە لە ئێستادا توانای نییە بەردەوام بێت. بۆ ئەم مانگە پێویستمان بر بەکارھێنەرێکی چالاکی ترە کە لایەنی کەم ٢٠ بەشداریی ھەبێت. تکایە گەر دەتوانن بەشدار بن.--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:red;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid red">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">لێدوان</b><span style="color:red">&#9836;</span>]]} ‏١٥:٠٤، ١٩ی ئایاری ٢٠١٨ (UTC) :ماوەیەکە کە ناتوانم بەشدار بم لە ویکیپیدیاشدا بەشدارییەکانم گەیشتووەتە سفر. ئەگەر بتوانم :: [[بەکارھێنەر:کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:کاردۆ جاف|لێدوان]]) ‏٠٠:٥٩، ٢٠ی ئایاری ٢٠١٨ (UTC) ::: بەداخەوە ئەم ماوەیە زۆر کاتم نەبووە، لەبەرەوە لە ویکیپیدیاش چالاکیم کەم بووە، ئینشاڵڵا لەو پڕۆژەیەدا بەشداریم دەبێت، بەڵام پێش ئەوە بە پێویستی دەزانم ھەندێک سیاسەت و ڕێنمایی لەسەر چۆنیەتیی بەشداریکردن ئامادەبکرێن، لە پڕۆژەیەکی وا پێویستە وەکیەکی و یەکگرتوویییەکی تەواو ھەبێت. شتێکی تر، لە پەڕەی دەستپێکەوە دیارە کە پڕۆژەکە سێ وتاری تێدا دروست کراوە، دەکرێ بزانین ئەو بەشدارییانەی کراون چی بوون و لە کوێ بیان بینین. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue"><span style="font-size:14px">'''سەرچیا'''</span></span>]] — ‏١٤:٢٥، ٢٠ی ئایاری ٢٠١٨ (UTC) :::: {{و|Serchia}} دەتوانیت [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Special:RecentChanges لێرە] دوایین گۆڕانکارییەکانی ویکیفەرھەنگ ببینیت. بح سیاسەتیش ناتوانین دروستی بکەین تا پرۆژەکە دادەمزرێت بە سەرکەوتووی، لە ئینکیوبەیتر جارێ پرۆژەیەکی تاقیکردنەوەییە و دەبێت بۆ سێ مانگ چالاک بێت، واتە لە ھەر مانگێک لایەنی کەم سێ بەکارھێنەر لایەنی کەم ٢٠ بەشدارییان ھەبێت، ئێستا ئەمە دووەم مانگمانە و ھەر من و ئارام بکر چالاک بووین، بۆیە تکایە ھەر ئێستا گەر دەتوانیت پێش کۆتایی مانگ دەست بە بەشداری بکە، ھەر ٢٠ بەشداری بەسە. دەکرێت چاککردنەوەی وتارەکابی تر بێت یان خۆت ٢٠ پەڕە دروست بکەیت، ھەرچییەک بێت. -- &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:red;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid red">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">لێدوان</b><span style="color:red">&#9836;</span>]]} ‏١٤:٣٢، ٢٠ی ئایاری ٢٠١٨ (UTC) == AdvancedSearch == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> From May 8, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:AdvancedSearch|AdvancedSearch]] will be available as a [[mw:Special:MyLanguage/Beta Features|beta feature]] in your wiki. The feature enhances the [[Special:Search|search page]] through an advanced parameters form and aims to make [[m:WMDE_Technical_Wishes/AdvancedSearch/Functional_scope|existing search options]] more visible and accessible for everyone. AdvancedSearch is a project by [[m:WMDE Technical Wishes/AdvancedSearch|WMDE Technical Wishes]]. Everyone is invited to test the feature and we hope that it will serve you well in your work! </div> [[m:User:Birgit Müller (WMDE)|Birgit Müller (WMDE)]] ‏١٤:٤٥، ٧ی ئایاری ٢٠١٨ (UTC) <!-- Message sent by User:Birgit Müller (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_1&oldid=17995466 --> == Global preferences are available == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> Global preferences are now available, you can set them by visiting your new [[Special:GlobalPreferences|global preferences page]]. Visit [[mw:Help:Extension:GlobalPreferences|mediawiki.org for information on how to use them]] and [[mw:Help talk:Extension:GlobalPreferences|leave feedback]]. -- [[User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) </div> ‏١٩:١٩، ١٠ی تەممووزی ٢٠١٨ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Keegan (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=17968247 --> == New user group for editing sitewide CSS/JS == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> ''({{int:please-translate}})'' Hi all! To improve the security of our readers and editors, permission handling for CSS/JS pages has changed. (These are pages like <code dir="ltr">MediaWiki:Common.css</code> and <code dir="ltr">MediaWiki:Vector.js</code> which contain code that is executed in the browsers of users of the site.) A new user group, <code dir="ltr">[[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface-admin]]</code>, has been created. Starting four weeks from now, only members of this group will be able edit CSS/JS pages that they do not own (that is, any page ending with <code dir="ltr">.css</code> or <code dir="ltr">.js</code> that is either in the <code dir="ltr">MediaWiki:</code> namespace or is another user's user subpage). You can learn more about the motivation behind the change [[m:Special:MyLanguage/Creation of separate user group for editing sitewide CSS/JS|here]]. Please add users who need to edit CSS/JS to the new group (this can be done the same way new administrators are added, by stewards or local bureaucrats). This is a dangerous permission; a malicious user or a hacker taking over the account of a careless interface-admin can abuse it in far worse ways than admin permissions could be abused. Please only assign it to users who need it, who are trusted by the community, and who follow common basic password and computer security practices (use strong passwords, do not reuse passwords, use two-factor authentication if possible, do not install software of questionable origin on your machine, use antivirus software if that's a standard thing in your environment). Thanks! <br/><span dir="ltr">[[m:User:Tgr|Tgr]] ([[m:User talk:Tgr|talk]]) ‏١٣:٠٨، ٣٠ی تەممووزی ٢٠١٨ (UTC) <small>(via [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|global message delivery]])</small></span> </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Tgr@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=17968247 --> == Editing of sitewide CSS/JS is only possible for interface administrators from now == ''({{int:please-translate}})'' <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hi all, as [[m:Special:MyLanguage/Creation of separate user group for editing sitewide CSS/JS/announcement 2|announced previously]], permission handling for CSS/JS pages has changed: only members of the <code>[[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface-admin]]</code> ({{int:group-interface-admin}}) group, and a few highly privileged global groups such as stewards, can edit CSS/JS pages that they do not own (that is, any page ending with .css or .js that is either in the MediaWiki: namespace or is another user's user subpage). This is done to improve the security of readers and editors of Wikimedia projects. More information is available at [[m:Special:MyLanguage/Creation of separate user group for editing sitewide CSS/JS|Creation of separate user group for editing sitewide CSS/JS]]. If you encounter any unexpected problems, please contact me or file a bug. Thanks!<br /> [[m:User:Tgr|Tgr]] ([[m:User talk:Tgr|talk]]) ‏١٢:٣٩، ٢٧ی ئابی ٢٠١٨ (UTC) <small>(via [[m:Special:MyLanguage/Global_message_delivery|global message delivery]])</small> </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Tgr@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=18258712 --> == Read-only mode for up to an hour on 12 September and 10 October == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2018|Read this message in another language]] • {{int:please-translate}} The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will be testing its secondary data centre. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. To make sure everything is working, the Wikimedia Technology department needs to do a planned test. This test will show if they can reliably switch from one data centre to the other. It requires many teams to prepare for the test and to be available to fix any unexpected problems. They will switch all traffic to the secondary data center on '''Wednesday, 12 September 2018'''. On '''Wednesday, 10 October 2018''', they will switch back to the primary data center. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop when we switch. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' *You will not be able to edit for up to an hour on Wednesday, 12 September and Wednesday, 10 October. The test will start at [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20170503T14 14:00 UTC] (15:00 BST, 16:00 CEST, 10:00 EDT, 07:00 PDT, 23:00 JST, and in New Zealand at 02:00 NZST on Thursday 13 September and Thursday 11 October). *If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case. ''Other effects'': *Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped. *There will be code freezes for the weeks of 10 September 2018 and 8 October 2018. Non-essential code deployments will not happen. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch Datacenter#Schedule for 2018 switch|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. There will be more notifications about this. '''Please share this information with your community.''' /<span dir=ltr>[[m:User:Johan (WMF)|User:Johan(WMF)]] ([[m:User talk:Johan (WMF)|talk]])</span> </div></div> ‏١٣:٣٣، ٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Johan (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=18333489 --> :سڵاو ھاوڕێیان، لە ١٢ی ئەیلوول و ١٠ی تشرینی یەکەم دەستکاریکردنی ویکیپیدیا لە سەرانسەری پرۆژەکان ڕادەگیرێت. ویکیمیدیا تاقیکردنەوە دەکات تا بزانێت تا چەند پرۆژەکانی جێگیر دەبن لە حاڵەتی ڕوودانی کارەساتێکدا. ھەوڵ بدەن لەم کاتانەدا دەستکاری نەکەن چوونکە ڕەنگە دەستکارییەکانتان ون ببن و پاشەکەوت نەبن. سپاس.--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">لێدوان</b><span style="color:purple">&#9836;</span>}]] ‏١٤:٢٠، ٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨ (UTC) == The GFDL license on Commons == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> This has been posted here because your wiki allows local file uploads. {{int:please-translate}}. Commons [[c:Commons:Village pump/Proposals/Archive/2018/08#No longer allow GFDL for some new uploads|will no longer allow]] uploads of photos, paintings, drawings, audio and video that use the GFDL [[c:Commons:Licensing|license]] and no other license. This starts after 14 October. Textbooks, manuals and logos, diagrams and screenshots from GFDL software manuals that only use the GFDL license are still allowed. Files licensed with both GFDL and an accepted license like Creative Commons BY-SA are still allowed. There is no time limit to move files from other projects to Commons. The licensing date is all that counts. It doesn't matter when the file was uploaded or created. Every wiki that allows local uploads should check if bots, scripts and templates that are used to move files to Commons need to be updated. Also update your local policy documentation if needed. The decision to allow files that only have a GFDL license, or not allow them, is a decision all wikis can make for themselves. Your wiki can decide to continue allowing the files that Commons will no longer allow after 14 October. If your wiki decides to continue to allow files after 14 October that Commons will no longer allow those files should not be moved to Commons. — [[User:Alexis Jazz|Alexis Jazz]], <small>distributed by [[User:Johan (WMF)|Johan]] using [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|MassMessage]]</small> </div></div> ‏١٨:١١، ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٨ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Johan (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Alexis_Jazz/GFDL_MassMessage/Distribution&oldid=18392882 --> == Reminder: No editing for up to an hour on 10 October == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch 2018 2|Read this message in another language]] • {{int:please-translate}} The [https://wikimediafoundation.org/ Wikimedia Foundation] are testing its secondary data center. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster. They switched all traffic to the secondary data center 12 September 2018. On '''Wednesday, 10 October 2018''', they will switch back to the primary data center. Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while we switch. '''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.''' You will not be able to edit for up to an hour on Wednesday, 10 October. The test will start a bit after [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20181010T14 14:00 UTC] (15:00 BST, 16:00 CEST, 10:00 EDT, 07:00 PDT, 23:00 JST). If you try to edit or save during these times, you will see an error message. This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch Datacenter#Schedule for 2018 switch|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. '''Please share this information with your community.''' /<span dir=ltr>[[m:User:Johan (WMF)|User:Johan(WMF)]] ([[m:User talk:Johan (WMF)|talk]])</span> </div></div> ‏١٢:٠٣، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Johan (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=18363900 --> ==[[دانا ستریکلەند]]== ئەم ژنە کە خەڵاتی نۆبێلی فیزیکی ئەمساڵی بردەوە، لە ٢٠١٤دا وتارەکەی لە ویکیپیدیادا سڕابووەوە. بەپێچەوانەی زۆرێک، تا ڕۆژی بردنەوەی خەڵاتەکەی وتاری نەبوو! ئەوە پیشان دەدات کە کرایتریاکانی ھێشتنەوەی وتاری ژیاننامەی زیندووەکان چەند سابجکتیڤە و ھەندێ جار چۆن تەڕووشک پێکەوە دەسووتێنێ. ئەوەم لە وتارەکەیدا ئاماژە پێ کرد. وتم شایەد وەک بەکارھێنەرانی ویکیی کوردی لاتان سەرنجڕاکێش بێت. {{وب|Serchia}}، {{وب|Pirehelokan}}، و {{وب|Calak}}، {{وب|Épine}}، {{وب|Eyubm}}، {{وب|Kushared}}، {{وب|Amine yousefi}} [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٢٣:٤٧، ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ (UTC) :من بەپێی ئەزموونی خۆم لە ویکییەکان بۆم دەرکەوتووە کە ناوبانگ و ناوداریش ڕۆڵێک دەگێڕن لەسەر سڕینەوە و ھێشتنەوەی وتارەکان.--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">لێدوان</b><span style="color:purple">&#9836;</span>}]] ‏٠٢:٥٦، ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ (UTC) ::چەند ڕۆژێکە ئاگاداری ئەم بابەتەم، دەستخۆش کە لێرەوەش باستانکرد. خۆی بۆ ویکیپیدیای ئینگلیزی بڕیاردان زۆر سەختە لەڕووی گرنگیبوونی وتار + بوونی پێنج بۆ شەش ملیۆن وتاریش سەختە کەهەموویان ڕێساکانیان بەیەکسانی بەسەردا جێبەجێکرابێت. ژیانی ئەم فیزیکزانەیان سڕیوەتەوە بەڵام ژیاننامەی یاریزانێکی فووتبۆڵی کوردی ماوەتەوە کەهیچ سەرچاوەیەکی تیادا بەکارنەهاتووە و لەژیانیشدایە. پێموایە ئەوان بەراودی هاوپیشە و هاوتاکانییان دەکەن ڕەنگە لەئەورووپا بە هەزاران فیزیکزان هەبێت و لەویکیپیدیا وتاریان نەبێت هەرئەمەش بۆ ژیاننامەی دانا ستریکلەند چاولێکرابێت. لەویکیپیدیای کوردیش بەهۆی کەمی وتارەکان لەئێستادا باشتر کۆنتڕۆڵی گرنگیبوونی وتار کراوە> [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٦:٣٧، ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ (UTC) :::{{وب|Kushared}}، {{وب|Épine}}، بەڵێ، وایە. ئەوەی سەرنجڕاکێشە کە خەڵاتەکەی لەگەڵ مامۆستاکەی بردووەتەوە و ئەوەی من خوێندبێتمەوە بەھۆی کاری سەردەمی پی-ئەیچ-دییەکەیەوە خەڵاتەکەی وەرگرتووە کە لە 1985دا چاپ کراوە! یانی دانا ستریکلەندی 2014یش دەیتوانی ئەو خەڵاتە وەرگرێت، بەڵام ئەو کاتە نەبینراوە. بەڵام مامۆستاکەی لە 2005ەوە وتاری ویکیپیدیای ھەبووە. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٠٤:٢٧، ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ (UTC) == سکاڵا == بەکارهێنەر {{و|برووسک}} [https://meta.wikimedia.org/wiki/Requests_for_comment/Administrator_abuse_on_Central_Kurdish_Branch_Wikipedia لێرە سکاڵای کردووە.] ئەگەر ئەتانەوێت بەشدار بن: {{و|Kushared}} {{و|Calak}} {{و|Pirehelokan}} {{و|ئارام بکر}} و ئەوانی تر. مافی خۆتانە بەشدار بن ئەگەر دژیشم بن.--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">لێدوان</b><span style="color:purple">&#9836;</span>}]] ‏١٨:٥٥، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ (UTC) :{{وب|Épine}} بەڕاستی وزەیەکی زۆرمان لەسەر ئەم ئاژاوانە داناوە و بە بڕوام ھیچ جۆرێک حەل نابن بە لێبوردەیی لایەنەکان نەبێ، چون گەشتووەتە ئاستی کەسی. بەڵام حەز ئەکەم بۆمان ڕوونتر بکەیتەوە بۆچی برووسکت بەربەست کردووە (یانی کەیسەکانی کوان؟)، ئینجا بۆچی یەک مانگ؟؟ ھەروەھا بۆ ھەموو شتێکت لێ داخستووە؟ خودی ئەوە وەھا ئەکات ئاپشنێکی نەبێت بۆ چارەسەرکردنی مەسەلەکە لە ناو ویکیی سۆرانیدا. سپاس. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٢٠:١٨، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ (UTC) ::{{و|Pirehelokan}} [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ویکیپیدیا:دیوەخان_(سیاسەت)&diff=592692&oldid=prev&unhide=1 ئەمە] و [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ویکیپیدیا:دیوەخان_(سیاسەت)&diff=next&oldid=592692&unhide=1 ئەمە] ببینە و خۆت بڕیار بدە.--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">لێدوان</b><span style="color:purple">&#9836;</span>}]] ‏٢٢:٠٢، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ (UTC) :::خۆت باشتر لە من دەزانی بەربەستکردن بۆ تەمبێکردنی بەکارھێنەران نییە و بۆ پێشگیرییە لە کردەوەی خراپتر. ئەوەی کە بەکارھێنەرێک بێڕێزیی کردووە، مافی خۆیەتی ھەژمارەکەی دابخرێت. بەڵام: یەکەم، ئەوەی کە بۆ ماوەی مانگێک دابخرێ بە نادروست دەزانم. دووھەم، ئەوەیش کە ھەموو شتێکی لێ دابخرێت ھەڵەیە بە بڕوام. لەو لاپەڕەیەی مێتاش ئەوەندەتان نووسیوە ھەردوو لا کە وەکوو کێشەی کەسیی لێ ھاتووە و کەس دەستی تێی ناچێت خۆی تێقوڵتێنێت. بۆیە بە بڕوام، لە جێی مانگێ دوای سێ ڕۆژ بەربەستەکەی {{وب|Broosk}} بکەرەوە کە بە ھێمنانە لە ناو خۆماندا کێشەکە حەل بکەین. ھەروەھا، سپاست دەکەم بۆ ھەنگاو پێشخستن بۆ چارەسەرکردنی کێشەکەی ھیوا. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٠٠:١٢، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ (UTC) == The Community Wishlist Survey == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> The Community Wishlist Survey. {{Int:Please-translate}}. Hey everyone, The Community Wishlist Survey is the process when the Wikimedia communities decide what the Wikimedia Foundation [[m:Community Tech|Community Tech]] should work on over the next year. The Community Tech team is focused on tools for experienced Wikimedia editors. You can post technical proposals from now until 11 November. The communities will vote on the proposals between 16 November and 30 November. You can read more on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2019|wishlist survey page]]. <span dir=ltr>/[[m:User:Johan (WMF)|User:Johan (WMF)]]</span></div></div> ‏١١:٠٥، ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Johan (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=18458512 --> == Editing News #2—2018 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> ''[[metawiki:VisualEditor/Newsletter/2018/October|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]'' <div style="float:right;width:270px;margin-left:1em;border-style:solid;border-width:1px;padding:1em;"> [[File:VisualEditor-logo.svg|200px|center]] '''Did you know?''' <div class="thumbcaption" style="font-size: 90%;"> Did you know that you can use the visual editor on a mobile device? [[File:Mobile editing watchlist star editing pencil.png|alt=Screenshot showing the location of the pencil icon|center|frameless|250px]] Tap on the pencil icon to start editing. The page will probably open in the wikitext editor. You will see another pencil icon in the toolbar. Tap on that pencil icon to the switch between visual editing and wikitext editing. [[File:Visual editing mobile switch wikitext.png|alt=Toolbar with menu opened|center|frameless|250px]] Remember to publish your changes when you're done. You can read and help translate [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User guide|the user guide]], which has more information about how to use the visual editor.</div></div> Since the last newsletter, the [[mw:Editing|Editing Team]] has wrapped up most of their work on the [[mw:2017 wikitext editor|2017 wikitext editor]] and [[mw:VisualEditor/Diffs|the visual diff tool]]. The team has begun investigating the needs of editors who use mobile devices. Their work board is available [[phab:project/view/3236/|in Phabricator]]. Their [[mw:Wikimedia Audiences/2018-19 Q2 Goals#Contributors|current priorities]] are fixing bugs and improving mobile editing. === Recent changes === *The Editing team has published an [[mw:Mobile editing using the visual editor report|initial report about mobile editing]]. *The Editing team has begun a design study of visual editing on the mobile website. New editors have trouble doing basic tasks on a smartphone, such as adding links to Wikipedia articles. You can [[c:File:Visual Editor Heuristic - Results.pdf|read the report]]. *The Reading team is working on a [[mw:Reading/Web/Advanced mobile contributions|separate mobile-based contributions project]]. *The 2006 wikitext editor is [[mw:Contributors/Projects/Removal of the 2006 wikitext editor|no longer supported]]. If you used [[:File:Edit toolbar - 2.png|that toolbar]], then you will no longer see any toolbar. You may choose another editing tool in your [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|editing preferences]], [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|local gadgets]], or [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]]. *The Editing team described the history and status of [[mw:Extension:VisualEditor|VisualEditor]] in [[m:Wikimedia monthly activities meetings/2018-03|this recorded public presentation]] (starting at 29 minutes, 30 seconds). *The Language team released [[mw:Content translation/V2|a new version of Content Translation]] (CX2) last month, on [[foundationsite:2018/09/30/international-translation-day/|International Translation Day]]. It integrates the visual editor to support templates, tables, and images. It also produces better wikitext when the translated article is published. [https://wikimediafoundation.org/2018/09/30/content-translation-version-two/] === Let's work together === * The Editing team wants to improve visual editing on the mobile website. <mark>Please read [[mw:Visual-based mobile editing/Ideas/October 2018|their ideas]] and tell the team what you think would help editors who use the mobile site.</mark> *The [[m:Community Wishlist Survey 2019|Community Wishlist Survey]] begins next week. *If you aren't reading this in your preferred language, then please help us with translations! Subscribe to the [[mail:translators-l|Translators mailing list]] or [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User_talk:Elitre_(WMF)&action=edit&section=new contact us] directly. We will notify you when the next issue is ready for translation. {{int:Feedback-thanks-title}} —[[mw:User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[mw:User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> ‏١٤:١٦، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Johan (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter/Wikis_with_VE&oldid=17790200 --> == * == دەمەوێت ئەوە بڵێم کە کاتێک سەیری تۆماری وتارەکان دەکەین دەبینین چەندەها وتاری تێدایە کە باس لە دۆمێنێکی وڵاتێک دەکات بۆ نمونە .(ar بەکاردیێت بۆ وڵاتی فڵان)، کەئەمانە دەتوانرێت کورتبکرێنەوە بۆ یەک بابەت و کەسێک کە بییەوێت بگەڕێت بۆی بەئاسانی هەموویانی دەست بکەوێت ئەویش لەڕێی ئەوەی ناوی هەموو دۆمێنەکان بکەینە ڕەوانەکەرێک بۆ بابەتەکە.[[بەکارهێنەر:rasan emprator page|<b style="/*dotted,dashed,solid,groove,ridge,inset,outset*/ width: 50px;height: 50px;border-style: double; border-radius:30px; border-color:#00ffff; background-color:#00; color:#00ffff; ">ڕاسان</b>]] ‏١٥:٤٣، ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ (UTC) : نا، ئاوا باش نابێت چوون دەشێت من بۆ تاکە دۆمەینێک بگەڕێم و کارم بەوانی تر نەبێت و زانیاری زێدەم نەوێت. زۆر سوپاس بۆ پێشنیارەکەت. -- ⇐[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٥:٥٢، ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ (UTC) == Change coming to how certain templates will appear on the mobile web == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> '''Change coming to how certain templates will appear on the mobile web''' {{int:please-translate}} [[File:Page_issues_-_mobile_banner_example.jpg|thumb|Example of improvements]] Hello, In a few weeks the Readers web team will be changing how some templates look on the mobile web site. We will make these templates more noticeable when viewing the article. We ask for your help in updating any templates that don't look correct. What kind of templates? Specifically templates that notify readers and contributors about issues with the content of an article – the text and information in the article. Examples like [[wikidata:Q5962027|Template:Unreferenced]] or [[Wikidata:Q5619503|Template:More citations needed]]. Right now these notifications are hidden behind a link under the title of an article. We will format templates like these (mostly those that use Template:Ambox or message box templates in general) to show a short summary under the page title. You can tap on the "Learn more" link to get more information. For template editors we have [[mw:Recommendations_for_mobile_friendly_articles_on_Wikimedia_wikis#Making_page_issues_(ambox_templates)_mobile_friendly|some recommendations on how to make templates that are mobile-friendly]] and also further [[mw:Reading/Web/Projects/Mobile_Page_Issues|documentation on our work so far]]. If you have questions about formatting templates for mobile, [[mw:Talk:Reading/Web/Projects/Mobile_Page_Issues|please leave a note on the project talk page]] or [https://phabricator.wikimedia.org/maniphest/task/edit/form/1/?projects=Readers-Web-Backlog file a task in Phabricator] and we will help you. {{Int:Feedback-thanks-title}} </div> [[m:User:CKoerner (WMF)|CKoerner (WMF)]] ([[m:User talk:CKoerner (WMF)|talk]]) ‏١٩:٣٤، ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:CKoerner (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=18543269 --> == Community Wishlist Survey vote == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> The Community Wishlist Survey. {{Int:Please-translate}}. Hey everyone, The Community Wishlist Survey is the process when the Wikimedia communities decide what the Wikimedia Foundation [[m:Community Tech|Community Tech]] should work on over the next year. The Community Tech team is focused on tools for experienced Wikimedia editors. The communities have now posted a long list of technical proposals. You can vote on the proposals from now until 30 November. You can read more on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2019|wishlist survey page]]. <span dir=ltr>/[[m:User:Johan (WMF)|User:Johan (WMF)]]</span></div></div> ‏١٨:١٣، ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Johan (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=18543269 --> == Common Locale Data Repository (CLDR) == {{ltr}} :→ ''[[:en:Common Locale Data Repository]]'' {{ping|Calak|Épine}} Silav. Hûn dikarîn li ser CLDRê rêzkirna alfabeya soranî (ckb) bixwazin? Min [http://unicode.org/cldr/trac/ticket/6527 li vira] bo alfabeya latînê (kurmancî) kir û çêbû: [https://www.unicode.org/repos/cldr/trunk/common/collation/ku.xml]<br> Mijarên têkildar: [https://ku.wiktionary.org/wiki/Got%C3%BBb%C3%AAja_bikarh%C3%AAner:Bikarh%C3%AAner#Common_Locale_Data_Repository_(CLDR)] û [https://ku.wikipedia.org/wiki/W%C3%AEk%C3%AEpediya:D%C3%AEwan_(p%C3%AA%C5%9Fniyar)#Common_Locale_Data_Repository_(CLDR)].--[[بەکارھێنەر:Ghybu|Ghybu]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ghybu|لێدوان]]) ‏١٥:٠١، ٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ (UTC) :Bo mînak: [https://www.unicode.org/repos/cldr/trunk/common/collation/fa.xml fa.xml] -- [[بەکارھێنەر:Ghybu|Ghybu]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ghybu|لێدوان]]) ‏١٦:٣٩، ٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ (UTC) {{ltr/end}} :کاک چالاک ئەمەت پێ باشە ئێمەش بیکەین؟ {{و|Calak}}--&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:black;font-size:11px">لێدوان</b><span style="color:purple">&#9836;</span>}]] ‏١٦:٠٥، ٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ (UTC) :: با ڕیزی ئەلفوبێکەمان بە پێی ڕیزی پیتەکانی [[فەرھەنگی زانستگای کوردستان]] بێ.--[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٥:٢٣، ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ (UTC) == Advanced Search == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[m:WMDE_Technical_Wishes/AdvancedSearch|Advanced Search]] will become a default feature on your wiki on November 28. This new interface allows you to perform specialized searches on the [[Special:Search|search page]], even if you don’t know any [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch|search syntax]]. Advanced Search originates from the [[m:WMDE_Technical_Wishes|German Community’s Technical Wishes project]]. It's already a default feature on German, Arabic, Farsi and Hungarian Wikipedia. Besides, more than 40.000 users across all wikis have tested the beta version. Feedback is welcome on the [[mw:Help talk:Extension:AdvancedSearch|central feedback page]].</div> [[m:User:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]] ([[m:User talk:Johanna Strodt (WMDE)|talk]]) ‏١٠:٥٧، ٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Johanna Strodt (WMDE)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_1&oldid=17995466 --> == ژمارەی وتارەکان بەپێی ساڵ == [[پەڕگە:CKB Articles.png|وێنۆک|وتارەکان لەم ھەشت ساڵەدا]] ھاوڕێیان زیاتر لە ھەشت ساڵە ویکیپیدیای سۆرانی دەنووسین. وێنەیەکم زیاد کرد بە وتاری [[ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی]] دەربارەی ژمارەی وتارەکان. دەزانم ئەو ھاوڕێیانەی لەم ماوەیەدا لەگەڵ ویکیپیدیا بوون دەتوانن کۆڵێ بیرەوەریی تێدا بدۆزنەوە. دەکرێ لەجێی ئەو وێنە ستاتیکە، گرافێکی داینەمیکیش دابنرێت. سپاس، ھەر بژین. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٠٧:١٣، ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ (UTC) == New Wikimedia password policy and requirements == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> {{int:please-translate}} The Wikimedia Foundation security team is implementing a new [[m:Password policy|password policy and requirements]]. [[mw:Wikimedia_Security_Team/Password_strengthening_2019|You can learn more about the project on MediaWiki.org]]. These new requirements will apply to new accounts and privileged accounts. New accounts will be required to create a password with a minimum length of 8 characters. Privileged accounts will be prompted to update their password to one that is at least 10 characters in length. These changes are planned to be in effect on December 13th. If you think your work or tools will be affected by this change, please let us know on [[mw:Talk:Wikimedia_Security_Team/Password_strengthening_2019|the talk page]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} </div> [[m:User:CKoerner (WMF)|CKoerner (WMF)]] ([[m:User talk:CKoerner (WMF)|talk]]) ‏٢٠:٠٢، ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:CKoerner (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=18639017 --> == Invitation from Wiki Loves Love 2019 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:WLL Subtitled Logo (transparent).svg|right|frameless]] Love is an important subject for humanity and it is expressed in different cultures and regions in different ways across the world through different gestures, ceremonies, festivals and to document expression of this rich and beautiful emotion, we need your help so we can share and spread the depth of cultures that each region has, the best of how people of that region, celebrate love. [[:c:Commons:Wiki Loves Love|Wiki Loves Love (WLL)]] is an international photography competition of Wikimedia Commons with the subject love testimonials happening in the month of February. The primary goal of the competition is to document love testimonials through human cultural diversity such as monuments, ceremonies, snapshot of tender gesture, and miscellaneous objects used as symbol of love; to illustrate articles in the worldwide free encyclopedia Wikipedia, and other Wikimedia Foundation (WMF) projects. The theme of 2019 iteration is '''''Celebrations, Festivals, Ceremonies and rituals of love.''''' Sign up your affiliate or individually at [[:c:Commons:Wiki Loves Love 2019/Participants|Participants]] page. To know more about the contest, check out our [[:c:Commons:Wiki Loves Love 2019|Commons Page]] and [[:c:Commons:Wiki Loves Love 2018/FAQ|FAQs]] There are several prizes to grab. Hope to see you spreading love this February with Wiki Loves Love! Kind regards, [[:c:Commons:Wiki Loves Love 2018/International Team|Wiki Loves Love Team]] Imagine... the sum of all love! </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١٠:١٢، ٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Tiven2240@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=18639017 --> == FileExporter beta feature == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Logo for FileExporter.svg|thumb|Coming soon: the beta feature [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|FileExporter]]]] A new beta feature will soon be released on all wikis: The [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|FileExporter]]. It allows exports of files from a local wiki to Wikimedia Commons, including their file history and page history. Which files can be exported is defined by each wiki's community: '''Please check your wiki's [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons/Configuration file documentation|configuration file]]''' if you want to use this feature. The FileExporter has already been a beta feature on [https://www.mediawiki.org mediawiki.org], [https://meta.wikimedia.org meta.wikimedia], deWP, faWP, arWP, koWP and on [https://wikisource.org wikisource.org]. After some functionality was added, it's now becoming a beta feature on all wikis. Deployment is planned for January 16. More information can be found [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|on the project page]]. As always, feedback is highly appreciated. If you want to test the FileExporter, please activate it in your [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|user preferences]]. The best place for feedback is the [[mw:Help_talk:Extension:FileImporter|central talk page]]. Thank you from Wikimedia Deutschland's [[m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes project]]. </div> [[User:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]] ‏٠٩:٤١، ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Johanna Strodt (WMDE)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&oldid=18782700 --> == No editing for 30 minutes 17 January == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You will '''not be able to edit''' the wikis for up to 30 minutes on '''[https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190117T07 17 January 07:00 UTC]'''. This is because of a database problem that has to be fixed immediately. You can still read the wikis. Some wikis are not affected. They don't get this message. You can see which wikis are '''not''' affected [[:m:User:Johan (WMF)/201901ReadOnlyPage|on this page]]. Most wikis are affected. The time you can't edit might be shorter than 30 minutes. /[[User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]</div> ‏١٤:٤٧، ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Johan (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/201901ReadOnly/Targets&oldid=18788945 --> == Talk to us about talking == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:OOjs_UI_icon_speechBubbles-rtl.svg|alt="icon depicting two speech Bubbles"|frameless|right|120px]] The Wikimedia Foundation is planning a [[mw:Talk pages consultation 2019|global consultation about communication]]. The goal is to bring Wikimedians and wiki-minded people together to improve tools for communication. We want all contributors to be able to talk to each other on the wikis, whatever their experience, their skills or their devices. We are looking for input from as many different parts of the Wikimedia community as possible. It will come from multiple projects, in multiple languages, and with multiple perspectives. We are currently planning the consultation. We need your help. '''We need volunteers to help talk to their communities or user groups.''' You can help by hosting a discussion at your wiki. Here's what to do: # First, [[mw:Talk pages consultation 2019/Participant group sign-up|sign up your group here.]] # Next, create a page (or a section on a Village pump, or an e-mail thread – whatever is natural for your group) to collect information from other people in your group. This is not a vote or decision-making discussion: we are just collecting feedback. # Then ask people what they think about communication processes. We want to hear stories and other information about how people communicate with each other on and off wiki. Please consider asking these five questions: ## When you want to discuss a topic with your community, what tools work for you, and what problems block you? ## What about talk pages works for newcomers, and what blocks them? ## What do others struggle with in your community about talk pages? ## What do you wish you could do on talk pages, but can't due to the technical limitations? ## What are the important aspects of a "wiki discussion"? # Finally, please go to [[mw:Talk:Talk pages consultation 2019|Talk pages consultation 2019 on Mediawiki.org]] and report what you learned from your group. Please include links if the discussion is available to the public. '''You can also help build the list of the many different ways people talk to each other.''' Not all groups active on wikis or around wikis use the same way to discuss things: it can happen on wiki, on social networks, through external tools... Tell us [[mw:Talk pages consultation 2019/Tools in use|how your group communicates]]. You can read more about [[mw:Talk pages consultation 2019|the overall process]] on mediawiki.org. If you have questions or ideas, you can [[mw:Talk:Talk pages consultation 2019|leave feedback about the consultation process]] in the language you prefer. Thank you! We're looking forward to talking with you. </div> [[user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ‏١٥:٠٠، ٢١ی شوباتی ٢٠١٩ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Trizek (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=18639017 --> md38yp784pui4cbbn9fm3aygvr2qng0 0 139870 1575145 1553646 2026-04-14T11:38:26Z InwordsTeam 75606 زانیاری لەسەر دەستەی سەرۆکایەتی نوێی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق 1575145 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ئەنجومەنی یاسادانان | ناو = ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق | ناوی خۆماڵی = {{native name|ar|مجلس النواب|italics=off}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = عەرەبی | ناو_وەک_خۆی = | خول = [[خولی پێنجەمی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|پێنجەم]] | ئاڕم = Logo of the Council of Representatives of Iraq.png | سەرنووسی_ئاڕم = | قەبارەی_ئاڕم = | جێگرەوەی_ئاڕم = | وێنەی_لۆگۆ = | سەرنووسی_لۆگۆ = | قەبارەی_لۆگۆ = | جێگرەوەی_لۆگۆ = | جۆری_ئەنجومەن = [[تاک پەرلەمانی]] | پێکھاتە = | ئەنجومەنەکان = | سنوورەکانی_خول = | دامەزراندن = ٢٠٠٥ | جیابوونەوە = [[کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکان]] | پێشینە = [[ژووری نوێنەرانی عێراق|ژووری نوێنەران]]{{ھن}}[[ئەنجومەنی نیشتمانیی عێراقی بەعس|ئەنجومەنی نیشتمانی]] | پاشینە = | دانیشتنی_نوێ = | جۆری_سەرکردە١ = [[پێڕستی سەرۆکەکانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|سەرۆک]] | سەرکردە١ = [[هەيبەت ئەل حەلبوسی]] | حیزب١ = ([[سیاسەتوان]]) | ھەڵبژاردن١ = ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ | جۆری_سەرکردە٢ = جێگری یەکەمی سەرۆک | سەرکردە٢ = [[عەدنان فەيحان]] | حیزب٢ = | ھەڵبژاردن٢ = ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ | جۆری_سەرکردە٣ = جێگری دووەمی سەرۆک | سەرکردە٣ = [[فەرهاد ئەتروشی]] | حیزب٣ = ([[پارتی دیموکراتی کوردستان]]) | ھەڵبژاردن٣ = ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شاخەوان عەبدوڵا بە جێگری دووەمی سەرۆکی پەرلەمانی عێراق هەڵبژێردرا|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/6690|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=ئێن ئاڕ تی تیڤی}}</ref> | جۆری_سەرکردە٤ = | سەرکردە٤ = | حیزب٤ = | ھەڵبژاردن٤ = | جۆری_سەرکردە٥ = | سەرکردە٥ = | حیزب٥ = | ھەڵبژاردن٥ = | جۆری_سەرکردە٦ = | سەرکردە٦ = | حیزب٦ = | ھەڵبژاردن٦ = | کورسییەکان = ٣٢٩ | ئەنجومەن١ = | ئەنجومەن٢ = | پێکھاتە١ = Iraq Parliament 2025.svg | قەبارەی_پێکھاتە١ = 300px | جێگرەوەی_پێکھاتە١ = مۆری ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق | پێکھاتە٢ = | قەبارەی_پێکھاتە٢ = | جێگرەوەی_پێکھاتە٢ = | گرووپە_سیاسییەکان١ = * {{Color box|#42B6AD|border=darkgray}} [[ھاوپەیمانیی ئاوەدانکردنەوە و گەشەپێدان]] (٤٦) * {{Color box|{{party color|Progress Party (Iraq)}}|border=darkgray}} [[حیزبی تەقەدووم]] (٢٨) * {{Color box|#FF0000|border=darkgray}} [[ھاوپەیمانیی دەوڵەتی یاسا]] (٢٧) * {{Color box|#A8B11D|border=darkgray}} [[بەرەی سادقوون]] (٢٧) * {{Color box|{{party color|Kurdistan Democratic Party}}|border=darkgray}} [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] (٢٦) * {{Color box|#0d9a3a|border=darkgray}} [[ڕێکخراوەی بەدر]] (١٨) * {{Color box|#00A550|border=darkgray}} [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] (١٥) * {{Color box|#3CA852|border=darkgray}} [[ھاوپەیمانیی عەزم]] (١١) * {{Color box|#81c8a9|border=darkgray}} [[ئیشراقەت کانوون]] (٨) * {{Color box|#ad2384|border=darkgray}} [[ھاوپەیمانیی تەسمیم]] (٦) * {{Color box|#7F0284|border=darkgray}} [[ڕەوتی ھەڵوێستی نیشتیمانی]] (٥) * {{Color box|#673301|border=darkgray}} [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان]] (٥) * {{Color box|#ff681f|border=darkgray}} [[جووڵانەوەی نەوەی نوێ]] (٣) * {{Color box|#ff681f|border=darkgray}} [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]] (١) * {{Color box|#d0d0d0|border=darkgray}} ئەوانەی تر (١١٣) | گرووپە_سیاسییەکان٢ = | کۆمیتەکان١ = | کۆمیتەکان٢ = | کۆمیتە_دەمییەکەکان = | سیستەمی_دەنگدان١ = [[یەک ڕای ڕانەگوێزراو]] {{small|(لەدوای ٢٠١٩)}} | سیستەمی_دەنگدان٢ = | دوایین_ھەڵبژاردن١ = [[ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ٢٠٢٥|١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥]] | دوایین_ھەڵبژاردن٢ = | ھەڵبژاردنی_داھاتوو١ = ٢٠٢٩ | ھەڵبژاردنی_داھاتوو٢ = | ژووری_دانیشتن = Baghdad Convention Center inside.jpg | قەبارەی_دانیشتن = | جێگرەوەی_دانیشتن = | شوێنی_کۆبوونەوە = [[ناوچەی سەوز]]، [[بەغدا]]، [[عێراق]] | ماڵپەر = {{URL|http://www.parliament.iq|www.parliament.iq}} | بەرپێنووس = | درووشم = }} '''ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق''' یان '''پەرلەمانی عێراق''' ({{بە عەرەبی|مجلس النواب العراقي}}) ناوەندی بڕیار و دەسەڵاتی شەرعییە لە [[عێراق]]. لە ئێستادا ٣٢٩ ئەندام لە پەرلەماندا ھەن و باڵەخانەکەی دەکەوێتە [[ناوچەی سەوز]] لە [[بەغدا]]. بە چوار ساڵ جارێک ھەڵبژاردن بۆ پەرلەمانی عێراق دەکرێت، کۆتاجار لە [[ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ٢٠٢٥|تشرینی دووەمی ٢٠٢٥]] ئەنجامدرا. لە ئێستادا [[موحسین مەندەلاوی]] سەرۆکی پەرلەمانی عێراقە. == مێژوو == === سەردەمی پاشایەتی: ١٩٢١–١٩٥٨ === ئەنجومەنی دامەزرێنەری [[شانشینی عێراق]] لە ساڵی ١٩٢٤ ھەڵبژێردرا و دەستوورێکی عێراقیی نووسییەوە کە داوای سیستەمێکی پاشایەتیی دەستووریی دەکرد. یەکەم پەرلەمانی ھەڵبژێردراوی عێراق دوای نووسینەوەی دەستوور و دامەزراندنی سیستەمی پاشایەتیی دەستووری لە ساڵی ١٩٢٥ پێکھێنرا. دەستووری ساڵی ١٩٢٥ داوای پەرلەمانێکی دەکرد بە ناوی «ئەنجومەنی ئوممە» کە لە دوو ئەنجومەن پێکدەھات: ئەنجومەنی نوێنەران و ئەنجومەنی پایەبەرزان (الأعیان). ئەنجومەنی نوێنەران لەسەر بنەمای مافی دەنگدان بۆ کەسانی شایستە ھەڵدەبژێردرا. [[ئەنجومەنی پیران]] (ئەنجومەنی پایەبەرزان) لەلایەن پاشاوە دادەمەزرێنرا. لە نێوان ساڵی ١٩٢٥ و کودەتای ساڵی ١٩٥٨، شازدە ھەڵبژاردنی یاسادانان ئەنجامدرا. لە ١٧ی کانوونی دووەمی ١٩٥٣، ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەران بەڕێوەچوو. دوای مشتومڕ لەسەر جێبەجێکردنی ئەوەی پێی دەگوترا پەیمانی بەغدا، سەرۆک وەزیران [[نووری سەعید|نووری پاشا سەعید]] داوای ھەڵبژاردنی لە ساڵی دواتردا کرد، لە سەرەتای ساڵی ١٩٥٤. پەرلەمان دوای ماوەیەکی کورت ھەڵوەشێنرایەوە و بەپێی مەرسوم دەستی بە حوکمڕانی کرد، بەڵام [[ئۆپۆزسیۆن]] ناچاری کرد سێیەم ھەڵبژاردن لە ماوەی سێ ساڵدا ئەنجام بدات. دووەم ھەڵبژاردنی ١٩٥٤ زۆر گەندەڵ بوو، دووژمنە سیاسییەکانی سەعید قەدەغە کران لە خۆپاڵاوتن، و بە شێوەیەکی بەرفراوان فشاری دەخرایە سەر دەنگدەران. ئەنجومەن جارێکی تر ھەڵپەسێردرا. دوایین پەرلەمان لە سەردەمی [[پاشایەتی]]دا لە مانگی ئایاری ١٩٥٨ ھەڵبژێردرا. === سەردەمی کۆماری: ١٩٥٨–١٩٧٩ === لە ساڵی ١٩٥٨ [[کۆماریخوازی|سیستمی کۆماری]] ڕاگەیەنرا، و [[سیستەمی پاشایەتی]] و [[پەرلەمان]] ھەڵوەشێنرانەوە بەھۆی [[شۆڕشی ١٤ی تەممووز|جووڵانەوەی ١٤ی تەممووز]] لەلایەن [[ڕێکخراوی ئەفسەرانی ئازاد]] بە سەرکردایەتیی [[عەبدولکەریم قاسم]]. پاشان کودەتای ساڵی ١٩٦٣ ھات کە لەلایەن [[حیزبی بەعس|حیزبی بەعسی عەرەبیی سۆسیالیستی]]یەوە ئەنجامدرا. === حوکمڕانیی [[سەددام حوسێن]]: ١٩٧٩–٢٠٠٣ === لە ساڵی ١٩٧٠ بەپێی [[دەستووری عێراق]] ئەنجومەنێک دامەزرا و ناوی لێنرا [[ئەنجومەنی نیشتمانی]]. لەگەڵ ئەوەشدا، ھیچ ھەڵبژاردنێکی گشتی تا مانگی حوزەیرانی ١٩٨٠، لە سەردەمی سەرۆکی عێراق [[سەددام حوسێن]]دا، ئەنجام نەدرا. چەندین ھەڵبژاردن لە نێوان ساڵانی ١٩٨٩ و ٢٠٠٣ ئەنجامدرا. ئەنجومەنی نیشتمانی تا ڕادەیەکی زۆر ھێمایەکی پشتگیریکردنی حوکمی سەرۆک سەددام حوسێن بوو، و ھەڵبژاردنەکانی بۆ ئەندامەکانی لەلایەن کۆمەڵگەی نێونەتەوەیییەوە بە ئازاد و دادپەروەرانە دانەدەنرا. زۆربەی ھەڵبژێردراوان بۆ ئەندامێتیی ئەنجومەنی نیشتمانی بەعسی بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Editorial |یەکەم=Reuters |سەردێڕ=Business & Financial News, U.S & International Breaking News {{!}} Reuters |ناونیشان=https://www.reuters.com/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190526142113/https://www.reuters.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=U.S. |زمان=en-US}}</ref> === قۆناغی گواستنەوە: ٢٠٠٣–٢٠٠٥ === لە ساڵی ٢٠٠٣، سەددام حوسێن لەلایەن [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، [[شانشینی یەکگرتوو]]، و ھاوپەیمانەکانیانەوە لە کاتی [[شەڕی عێراق]]دا لە دەسەڵات لابرا. لە مانگی ئازاری ٢٠٠٤، ئەنجومەنی حوکم کە لەلایەن [[دەسەڵاتی کاتیی ھاوپەیمانان]]ەوە پێکھێنرابوو، دەستوورێکی کاتی واژوو کرد کە داوای ھەڵبژاردنی کۆمەڵەیەکی نیشتمانیی ئینتیقالی (گواستنەوە)ی دەکرد لەکاتێکدا کە لە کۆتاییی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ تێپەڕ نەکات. ئەرکی ئەم کۆمەڵەیە داڕشتنی دەستوورێکی ھەمیشەیی بوو کە دواتر دەخرایە ڕاپرسیی گشتیی گەلی عێراقەوە. ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەران بۆ قۆناغی گواستنەوە لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ ئەنجامدرا. ھاوپەیمانیی یەکگرتووی عێراق زۆرینەی کورسییەکانی بەدەستھێنا بە ڕێژەی ٤٨٪ی دەنگەکان کە دەکاتە ١٤٠ کورسی. ژمارەی ژنان لە کۆمەڵەکەدا ھەشتا و پێنج ئەندام بوو. گفتوگۆکان لە نێوان ھاوپەیمانیی یەکگرتووی عێراق و پارتەکانی تر بۆ پێکھێنانی حکوومەتێکی ھاوپەیمانی ھەر زوو دوای ھەڵبژاردنەکان دەستیپێکرد. کۆمەڵەکە یەکەم کۆبوونەوەی خۆی لە ١٦ی ئازاری ٢٠٠٥ ئەنجامدا. دوای چەندین ھەفتە لە دانوستان لە نێوان پارتە سیاسییە باڵادەستەکان، لە ٤ی نیسانی ٢٠٠٥، عەرەبی [[سوننە]] [[حاجم حەسەنی]] وەک سەرۆکی پەرلەمان ھەڵبژێردرا؛ عەرەبی [[شیعە]] [[حوسێن شەھرستانی]] و [[کورد]] [[عارف تەیفور]] بۆ پۆستی جێگری یەکەم و دووەمی سەرۆکی پەرلەمان ھەڵبژێردران. کۆمەڵەکە لە ٦ی نیسان [[جەلال تاڵەبانی]]ی بۆ سەرۆکایەتیی ئەنجومەنی سەرۆکایەتی ھەڵبژارد، و لە ٢٨ی نیسان ڕەزامەندیی لەسەر [[ئیبراھیم جەعفەری]] و حکوومەتەکەی نیشاندا. === دەستووری ئێستا: ٢٠٠٥ تا ئێستا === بەپێی دەستووری ھەمیشەیی کە لە ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥ پەسەند کرا، [[دەسەڵاتی یاسادانان]] بە دوو دەستە سپێردراوە، ئەنجومەنی نوێنەران و ئەنجومەنی فیدراڵی (الاتحاد). ئەنجومەنی نوێنەران لە ٣٢٥ ئەندام پێکدێت کە بۆ ماوەی چوار ساڵ ھەڵدەبژێردرێن، و ساڵانە دوو وەرزی یاسادانانیان ھەیە. ئەنجومەنەکە یاسا فیدراڵییەکان دەردەکات، چاودێریی دەسەڵاتی جێبەجێکردن دەکات، پەیماننامەکان پەسەند دەکات، و ڕەزامەندی لەسەر پاڵاوتنی بەرپرسە دیاریکراوەکان دەدات. سەرۆککۆمار ھەڵدەبژێرێت کە ئەویش سەرۆک وەزیران لە ھاوپەیمانیی زۆرینەی ناو ئەنجومەنەکە ھەڵدەبژێرێت. (لە ماوەی سەرەتاییدا، ئەنجومەنێکی سەرۆکایەتیی سێ کەسی لەلایەن ئەنجومەنی نوێنەرانەوە ھەڵدەبژێردران بۆ جێبەجێکردنی ئەرکەکانی [[سەرۆککۆمار]]). ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەران لە ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥ ئەنجامدرا. یەکەم ئەنجومەن لە ١٦ی ئازاری ٢٠٠٦ کۆبووەوە، ڕێک ساڵێک دوای یەکەم کۆبوونەوەی کۆمەڵەی ئینتیقالی. لەو ساڵەوە، ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ھەر ٤ ساڵ جارێک ئەنجام دەدرێت. ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق ھەمان ناوی ھەیە بە زمانی [[عەرەبی]] (مجلس النواب) وەک ئەنجومەنە یاسادانەرەکانی [[بەحرێن]]، [[مەغریب]]، [[ئوردن]]، و [[یەمەن]]، و وەک ئەنجومەنە تاک-ژوورییەکانی [[لوبنان]] و [[توونس]]. ئەنجومەنی فیدراڵی، یان (مجلس الاتحاد) لە نوێنەرانی ھەرێمەکانی عێراق پێکدێت. پێکھاتە و بەرپرسیارێتییەکانی بە وردی لە دەستووردا دیاری نەکراوە و لەلایەن ئەنجومەنی نوێنەرانەوە دیاری دەکرێت. === ڕووداوە ئەمنییەکان === لە ١٢ی نیسانی ٢٠٠٧، پەرلەمانتار [[محەممەد حوسێن جبوری|محەممەد عەوز]]، ئەندامی حیزبێکی سیاسی لە ئەنجومەنی دیالۆگی نیشتمانیی عێراقی، لە کاتی تەقینەوەیەکدا لەناو پەرلەمانی عێراق کوژرا و ٢٢ کەسی تر بریندار بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Suicide bomber strikes at heart of Iraqi Parliament building - Times Online |ناونیشان=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/iraq/article1645020.ece |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110523062828/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/iraq/article1645020.ece |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=www.timesonline.co.uk |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=BBC NEWS {{!}} Middle East {{!}} Iraq MPs condemn parliament blast |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6550923.stm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171018184847/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6550923.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=news.bbc.co.uk}}</ref> === قەیرانە پەرلەمانییەکان === کۆمەڵێک لە پەرلەمانتارە سوننەکان لە حوزەیرانی ٢٠٠٧ وەک ناڕەزایەتییەک بۆ لابردنی سەرۆکی پەرلەمان، [[مەحموود مەشھەدانی]]، دوای زنجیرەیەک ڕێکاری مشتومڕاوی، بایکۆتی دانیشتنی پەرلەمانیان کرد. لە مانگی تەممووزدا گەڕانەوە و سەرۆکی پەرلەمان دووبارە دانرایەوە لەسەر ئەو بنەمایەی کە دوای چەند دانیشتنێک بە ھێمنی دەست لەکاردەکێشێتەوە. کۆمەڵێک لە پەرلەمانتارە شیعەکانیش لە مانگی تەممووزدا گەڕانەوە دوای بایکۆتێک کە داوای لێکۆڵینەوەیان دەکرد لە تەقاندنەوەی مزگەوتێکی شیعە، لەگەڵ باشترکردنی بارودۆخی ئەمنی و ئاوەدانکردنەوە. پەرلەمان لەژێر فشاری [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]دا بوو بۆ دەرکردنی یاساگەلێک کە مامەڵە لەگەڵ ئەندامانی [[حیزبی بەعس]]، دابەشکردنی داھاتی نەوت، ئۆتۆنۆمی ھەرێمیی و چاکسازی دەستووری دەکات تا مانگی ئەیلوولی ٢٠٠٧.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iraqi Parliament Pulls Together as Break Looms|ناونیشان=https://www.npr.org/2007/07/19/12103624/iraqi-parliament-pulls-together-as-break-looms|ئیش=NPR|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|زمان=en|یەکەم=John|دوایین=Burnett}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|عێراق|زانستی سیاسەت}} [[پۆل:ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|*]] [[پۆل:پەرلەمانەکان بەپێی وڵات|عێراق]] [[پۆل:ئەنجومەنەکانی یاسادانانی نەتەوەیی]] [[پۆل:سیاسەتی عێراق]] 5hur7v3vap2ngrg3qac7a92u1zafawo 0 163592 1575128 1574700 2026-04-14T09:26:19Z InwordsTeam 75606 زیادی کردنی سەرکی نوێی کۆماری عێراق 1575128 wikitext text/x-wiki '''[[سەرۆککۆماری عێراق]]''' بەپێی بڕگەکانی [[دەستووری عێراق|دەستووری ھەمیشەیی عێراقی ساڵی ٢٠٠٥]] نوێنەرایەتی سەروەریی وڵات دەکات، ھەروەھا پابەندبوون بە دەستوور و پاراستنی سەروەریی عێراق و سەربەخۆیی، سەروەری، یەکێتی و یەکپارچەیی خاک مسۆگەر دەکات. ماوەی خولی سەرۆکایەتی کۆمار چوار ساڵە، تەنھا یەک جار نوێ دەکرێتەوە. سەرۆک کۆمار لەلایەن [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراقەوە]] ھەڵدەبژێردرێت. ئەم لیستە ھەموو ئەو کەسانە لەخۆدەگرێت کە لە ساڵی ١٩٥٨ ەوە وەک سەرۆکی دەوڵەت لە [[عێراق|کۆماری عێراقدا]] کاری کردووە. لەوانەش سەرۆکە کاتیەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=حسني،|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=p28IPQAACAAJ&dq=رؤساء+العراق&hl=ar&sa=X&redir_esc=y|سەردێڕ=رؤساء العراق، 1920-1958 م: دراسة في اتجاهات الحكم|ڕێکەوت=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=دار الحكمة،|زمان=ar|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220812093317/https://books.google.iq/books?id=p28IPQAACAAJ&dq=%D8%B1%D8%A4%D8%B3%D8%A7%D8%A1+%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&hl=ar&sa=X&redir_esc=y|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠٢٢}}</ref> [[سەددام حوسێن]] نزیکەی ٢٤ ساڵە ئەو پۆستەی بەدەستەوە بوو ئەمەش درێژترین ماوەی سەرۆکایەتی عێراقە. لەکاتێکدا [[عەبدولڕەحمان عارف]] کورترین ماوەی سەرۆکایەتی ھەیە، بەو پێیەی دوو ساڵ و ٣ مانگ حوکمڕانی کردووە. لە ڕووی تەمەنیشەوە [[عەبدولڕەحمان عارف]] بەتەمەترین سەرۆک کۆمار داددەنرێت کە بۆ ماوەی ٩١ ساڵ ژیاوە. لەکاتێکدا براکەی [[عەبدولسەلام عارف|, عەبدولسەلام عارف،]] کورتریین ماوە ژیاوە، بەو پێیەی لە تەمەنی ٤٥ ساڵیدا کۆچی دوایی کردووە. ھەروەھا سەرۆک [[لەتیف ڕەشید]] بەتەمەنترین کەسە کە لە تەمەنی ٧٨ ساڵیدا پۆستی سەرۆکایەتی کۆماری عێراقی وەرگرتووە. [[عەبدولسەلام عارف]] جارێکی دیکە وەک گەنجترین سەرۆک کۆماری عێراق دەردەکەوێت کاتێک دەستبەکاربوو، بەو پێیەی تەمەنی ٤١ ساڵ بوو. ھەروەھا تاکە سەرۆک کۆماری عێراقە کە لە کاتی سەرۆکایەتیدا کۆچی دوایی کرد. سەرجەم سەرۆک کۆمارەکانی عێراق پێش ساڵی ٢٠٠٣ لە ڕێگەی کودەتاکانەوە گەیشتوونەتە سەرۆکایەتی کۆماری، جا کودەتای سەربازی ڕاگەیەندراو بێت یان ڕاگەیەندراو نەکراو. جگە لە [[عەبدولڕەحمان عارف]] کە بەپێی بڕگەکانی دەستوور کە لەو کاتەدا کاری پێدەکرا، بە یەکەم سەرۆکی ھەڵبژێردراو دادەنرێت. ھەروەھا عەبدولڕەحمان دوایین سەرۆک کۆماری عێراقە کە دوای [[کودەتای ١٧ی تەممووزی ١٩٦٨|کودەتایەکی سەربازی]] پۆستەکەی بەجێھێشتووە. لەکاتێکدا سەرۆکی کاتی پێش خۆی [[عەبدولڕەحمان بەزاز]] بە یەکەم کەسی مەدەنی دادەنرێت کە گەیشتووەتە پۆستی سەرۆکی کۆمار.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=PadLywAACAAJ&dq=رؤساء+العراق&hl=ar&sa=X&redir_esc=y|سەردێڕ=ذكريات هادي الجاوشلي: مع ملوك ورؤساء ورجالات العراق في العهدين الملكي والجمهوري|ڕێکەوت=٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=الدار العربية للموسوعات،|ژپنک=٩٧٨-٩٩٥٣-٥٦٣-٧٧-٠|زمان=ar|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220812093456/https://books.google.iq/books?id=PadLywAACAAJ&dq=%D8%B1%D8%A4%D8%B3%D8%A7%D8%A1+%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&hl=ar&sa=X&redir_esc=y|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠٢٢}}</ref> == سەرۆک کۆمارەکانی عێراق == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ ! rowspan="2" |'''ڕ.''' ! rowspan="2" |'''وێنەی سەرۆک''' ! rowspan="2" |'''ناوی سەرۆک''' '''{{small|(لەدایکبوون - مردن)}}''' ! rowspan="2" |'''ھەڵبژێردراو''' ! colspan="3" |'''ماوەی سەرۆکایەتی''' ! rowspan="2" |'''لایەنگری حیزبی''' |- !'''وەرگرتنی سەرۆکایەتی''' !'''دەرچوون لە سەرۆکایەتی''' !'''ماوە''' |- | colspan="8" bgcolor="lightgrey" align="center" |'''[[پەڕگە:Flag of Iraq (1959–1963).svg|30x30پیکسڵ]] → [[پەڕگە:Flag_of_Iraq_(1963-1991).svg|30x30پیکسڵ]] • [[کۆماری عێراق (١٩٥٨-١٩٦٨)|کۆماری عێراق]] ''([[حیزبی بەعسی عێراق|پێش حیزبی بەعس]])'' (١٩٥٨–١٩٦٨) • [[پەڕگە:Iraq_state_emblem_CoA_1959-1965_Qassem.svg|20x20پیکسڵ]] [[پەڕگە:COA_of_Iraq_(1965).svg|28x28پیکسڵ]]''' |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black;" |١ | align="center" |'''[[پەڕگە:الربيعي.jpg|99x99پیکسڵ]]''' | align="center" |[[محەممەد نەجیب ئەل ڕەبیعی|'''محەممەد نەجیب ئەلڕەبیعی''']] '''{{small|(١٩٠٤–١٩٦٥)}}''' | align="center" |'''—''' | align="center" |'''١٤ی تەممووزی ١٩٥٨''' | align="center" |'''٨ی شوباتی ١٩٦٣''' '''{{small|([[شۆڕشی ڕەمەزان|لابرا]])}}''' | align="center" |'''٤ ساڵ''' | align="center" |[[ھێزە چەکدارەکانی عێراق|'''سەرباز''']] |- ! style="background:{{Arab Socialist Union (Iraq)/meta/color}}; color:white;" |٢ | align="center" |'''[[پەڕگە:Abdul-salam-arif.jpg|112x112پیکسڵ]]''' | align="center" |[[عەبدولسەلام عارف|'''عەبدولسەلام عاڕف''']] '''{{small|(١٩٢١–١٩٦٦)}}''' | align="center" |'''—''' | align="center" |'''٨ی شوباتی ١٩٦٣''' | align="center" |'''١٣ی نیسانی ١٩٦٦''' '''{{small|(تێکشکانی فڕۆکە)}}''' | align="center" |'''٣ ساڵ''' | align="center" |'''[[حیزبی بەعسی عێراق|حیزبی بەعس]]''' |- ! style="background:{{Arab Socialist Union (Iraq)/meta/color}}; color:white;" |— | align="center" |'''[[پەڕگە:Abdel-Rahman_Al-Bazzaz.jpg|112x112پیکسڵ]]''' | align="center" |'''[[عەبدولڕەحمان بەزاز]]''' '''{{small|(١٩١٢–١٩٧٣)}}''' | align="center" |'''—''' | align="center" |'''١٣ی نیسانی ١٩٦٦''' | align="center" |'''١٦ی نیسانی ١٩٦٦''' | align="center" |'''٣ ڕۆژ''' | align="center" |[[یەکێتی سۆشیالیستی عەرەبی عێراقی|'''یەکێتی سۆشیالیستی عەرەبی''']] |- ! style="background:{{Arab Socialist Union (Iraq)/meta/color}}; color:white;" |٣ | align="center" |'''[[پەڕگە:Abdel-Rahman_Aref.jpg|112x112پیکسڵ]]''' | align="center" |[[عەبدولڕەحمان عارف|'''عەبدولڕەحمان عاڕف''']] '''{{small|(١٩١٦–٢٠٠٧)}}''' | align="center" |'''—''' | align="center" |'''١٦ی نیسانی ١٩٦٦''' | align="center" |'''١٧ی تەممووزی ١٩٦٨''' | align="center" |'''٢ ساڵ''' '''(بەکوودەتا)''' | align="center" |'''[[ھێزە چەکدارەکانی عێراق|سەرباز]] /''' [[یەکێتی سۆشیالیستی عەرەبی عێراقی|'''یەکێتی سۆشیالیستی عەرەبی''']] |- | colspan="8" bgcolor="lightgrey" align="center" |'''[[پەڕگە:Flag_of_Iraq_(1963-1991).svg|30x30پیکسڵ]] → [[پەڕگە:Flag of Iraq (1991–2004).svg|30x30پیکسڵ]] • [[ڕژێمی بەعس|کۆماری عێراق]] ''([[حیزبی بەعسی عێراق|حیزبی بەعس]])'' (١٩٦٨–٢٠٠٣) • [[پەڕگە:COA_of_Iraq_(1965).svg|28x28پیکسڵ]] [[پەڕگە:Coat_of_arms_(emblem)_of_Iraq_1991-2004.svg|28x28پیکسڵ]]''' |- ! style="background:{{Arab Socialist Ba'ath Party – Iraq Region/meta/color}}; color:white;" |٤ | align="center" |'''[[پەڕگە:Ahmad_Hassan_el_Bakr.jpg|105x105پیکسڵ]]''' | align="center" |[[ئەحمەد حەسەن بەکر|'''ئەحمەد حەسەن ئەلبکر''']] '''{{small|(١٩١٤–١٩٨٢)}}''' | align="center" |'''—''' | align="center" |'''١٧ی تەممووزی ١٩٦٨''' | align="center" |'''١٦ی تەممووزی ١٩٧٩''' | align="center" |'''١٠ ساڵ''' | align="center" |'''[[ھێزە چەکدارەکانی عێراق|سەرباز]] /''' '''[[حیزبی بەعسی عێراق|حیزبی بەعس]]''' {{small|([[یەکێتی سۆشیالیستی عەرەبی عێراقی|یەکێتی سۆشیالیستی عەرەبی]])}} |- ! style="background:{{Arab Socialist Ba'ath Party – Iraq Region/meta/color}}; color:white;" |٥ | align="center" |'''[[پەڕگە:Saddam_Hussein_in_1998.png|117x117پیکسڵ]]''' | align="center" |'''[[سەددام حوسێن|سەدام حووسێن ئەلمەجید]]''' '''{{small|(١٩٣٧–٢٠٠٦)}}''' | align="center" |'''١٩٩٥{{ھن}}٢٠٠٢''' | align="center" |'''١٦ی تەممووزی ١٩٧٩''' | align="center" |'''٩ی نیسانی ٢٠٠٣''' '''{{small|(بەھۆی داگیرکردنی عێراق لەلایەن ئەمریکاکانەوە ڕای کرد)}}''' | align="center" |'''٢٣ ساڵ''' | align="center" |'''[[حیزبی بەعسی عێراق|حیزبی بەعس]]''' |- | colspan="8" bgcolor="lightgrey" align="center" |'''[[پەڕگە:Flag of Iraq (1991–2004).svg|30x30پیکسڵ]] • ئەنجومەنی حوکمڕانی ئۆتۆنۆمی عێراق (٢٠٠٣–٢٠٠٤) • [[پەڕگە:Coat_of_arms_(emblem)_of_Iraq_1991-2004.svg|28x28پیکسڵ]]''' |- ! style="background:; color:;" |'''—''' | colspan="1" |'''[[پەڕگە:Seal_of_the_Coalition_Provisional_Authority_Iraq.svg|80x80پیکسڵ]]''' | colspan="1" |'''دەسەڵاتی ھاوپەیمانی کاتی{{efn|CPA سەرەتا بەڕێوەبردرا لەلایەن جەی گارنەر (٢١ی نیسان - ١٢ی ئایاری ٢٠٠٣)، پاشان لەلایەن [[پۆل برێمەر]]لە (١٢ی ئایار - ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٤).}}''' | colspan="1" |'''—''' | colspan="1" |'''٢١ی نیسانی ٢٠٠٣''' | colspan="1" |'''٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٤''' | colspan="1" |'''١ ساڵ''' |'''—''' |- | colspan="8" bgcolor="lightgrey" align="center" |'''[[پەڕگە:Flag of Iraq (2004–2008).svg|30x30پیکسڵ]] → [[پەڕگە:Flag_of_Iraq.svg|30x30پیکسڵ]] • [[عێراق|کۆماری عێراق]] (٢٠٠٤ - تا ئێستا) • [[پەڕگە:Coat_of_arms_(emblem)_of_Iraq_2008.svg|28x28پیکسڵ]]''' |- ! style="background:{{Independent politician/meta/color}}; color:black;" |— | align="center" |'''[[پەڕگە:Ghazi_Mashal_Ajil_al-Yawer_2004-06-01.jpg|100x100پیکسڵ]]''' | align="center" |[[غازی یاوەر|'''غازی مەشعەڵ''']] '''(١٩٥٨)''' | align="center" |'''—''' | align="center" |'''٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٤''' | align="center" |'''٧ی نیسانی ٢٠٠٥''' | align="center" |'''٢٨٣ ڕۆژ''' | align="center" |'''سەربەخۆ''' |- ! style="background:{{Patriotic Union of Kurdistan/meta/color}}; color:white;" |٦ | align="center" |'''[[پەڕگە:Meetings_of_Presidents_participated_in_Nowruz_with_Ali_Khamenei_-_Tehran,_Iran_(Cropped_on_Talabani).jpg|102x102پیکسڵ]]''' | align="center" |'''[[جەلال تاڵەبانی]]''' '''{{small|(١٩٣٣–٢٠١٧)}}''' | align="center" |'''—''' | align="center" |'''٧ی نیسانی ٢٠٠٥''' | align="center" |'''٢٤ی تەممووزی ٢٠١٤''' | align="center" |'''٩ ساڵ''' | align="center" |[[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|'''یەکێتی نیشتمانی کوردستان''']] |- ! style="background:{{Patriotic Union of Kurdistan/meta/color}}; color:white;" |٧ | align="center" |'''[[پەڕگە:Fuad_Masum_2014.jpg|99x99پیکسڵ]]''' | align="center" |'''[[فوئاد مەعسووم|فووئاد مەعسووم]]''' '''{{small|(١٩٣٨)}}''' | align="center" |'''—''' | align="center" |'''٢٤ی تەممووزی ٢٠١٤''' | align="center" |'''٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨''' | align="center" |'''٤ ساڵ''' | align="center" |[[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|'''یەکێتی نیشتمانی کوردستان''']] |- ! style="background:{{Patriotic Union of Kurdistan/meta/color}}; color:white;" |٨ | align="center" |'''[[پەڕگە:Barham_Salih_(cropped).jpg|104x104پیکسڵ]]''' | align="center" |'''[[بەرھەم ساڵح]]''' '''{{small|(١٩٦٠)}}''' | align="center" |'''—''' | align="center" |'''٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨''' | align="center" |'''١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢''' | align="center" |'''٥ ساڵ''' | align="center" |[[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|'''یەکێتیی نیشتمانی کوردستان''']] |- ! style="background:{{Patriotic Union of Kurdistan/meta/color}}; color:white;" |٩ | [[پەڕگە:Abdul Latif Rashid in 2023.jpg|80px]] | align="center" |'''[[لەتیف ڕەشید|عەبدولەتیف ڕەشید]]''' '''{{small|(١٩٤٤)}}''' | align="center" |'''—''' | align="center" |'''١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢''' | align="center" |'''١١ی نیسانی ٢٠٢٦''' | align="center" |'''{{کات لەمەوبەر| Oct 13 2022}}''' | align="center" |[[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|'''یەکێتی نیشتمانی کوردستان''']] | |- |١٠ |☢ | align="center" |[[نزار ئامێدی]] | align="center" |'''—''' | align="center" |'''١٢ی نیسانی ٢٠٢٦''' | align="center" | | align="center" | | align="center" |[[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|'''یەکێتی نیشتمانی کوردستان''']] | |} == ئەمانەش ببینە == * [[سەرۆک وەزیرانی عێراق]] * [[جێگری سەرۆکی عێراق]] * [[پێرستی سەرۆک وەزیرانی عێراق]] == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_presidents_of_Iraq|سەردێڕ=List of presidents of Iraq|زمان=ئینگلیزی|سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٠}}{{تووڵی دەروازە|عێراق|ژیاننامە|سیاسەت}} {{سەرۆک کۆمارەکانی عێراق}} [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی عێراق]] [[پۆل:عێراق]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکان]] [[پۆل:پێرستەکانی پەیوەندیدار بە عێراق]] [[پۆل:حکومەتی عێراق]] {{سەرچاوەکان}} 7yhrloahg2dntwvl4x87ygr2wlcdshd 1575133 1575128 2026-04-14T10:14:17Z InwordsTeam 75606 زیاد کردنی سەرۆکی نوێی عێراق لە لیستی سەرۆکەکانی عێراق 1575133 wikitext text/x-wiki '''[[سەرۆککۆماری عێراق]]''' بەپێی بڕگەکانی [[دەستووری عێراق|دەستووری ھەمیشەیی عێراقی ساڵی ٢٠٠٥]] نوێنەرایەتی سەروەریی وڵات دەکات، ھەروەھا پابەندبوون بە دەستوور و پاراستنی سەروەریی عێراق و سەربەخۆیی، سەروەری، یەکێتی و یەکپارچەیی خاک مسۆگەر دەکات. ماوەی خولی سەرۆکایەتی کۆمار چوار ساڵە، تەنھا یەک جار نوێ دەکرێتەوە. سەرۆک کۆمار لەلایەن [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراقەوە]] ھەڵدەبژێردرێت. ئەم لیستە ھەموو ئەو کەسانە لەخۆدەگرێت کە لە ساڵی ١٩٥٨ ەوە وەک سەرۆکی دەوڵەت لە [[عێراق|کۆماری عێراقدا]] کاری کردووە. لەوانەش سەرۆکە کاتیەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=حسني،|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=p28IPQAACAAJ&dq=رؤساء+العراق&hl=ar&sa=X&redir_esc=y|سەردێڕ=رؤساء العراق، 1920-1958 م: دراسة في اتجاهات الحكم|ڕێکەوت=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=دار الحكمة،|زمان=ar|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220812093317/https://books.google.iq/books?id=p28IPQAACAAJ&dq=%D8%B1%D8%A4%D8%B3%D8%A7%D8%A1+%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&hl=ar&sa=X&redir_esc=y|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠٢٢}}</ref> [[سەددام حوسێن]] نزیکەی ٢٤ ساڵە ئەو پۆستەی بەدەستەوە بوو ئەمەش درێژترین ماوەی سەرۆکایەتی عێراقە. لەکاتێکدا [[عەبدولڕەحمان عارف]] کورترین ماوەی سەرۆکایەتی ھەیە، بەو پێیەی دوو ساڵ و ٣ مانگ حوکمڕانی کردووە. لە ڕووی تەمەنیشەوە [[عەبدولڕەحمان عارف]] بەتەمەترین سەرۆک کۆمار داددەنرێت کە بۆ ماوەی ٩١ ساڵ ژیاوە. لەکاتێکدا براکەی [[عەبدولسەلام عارف|, عەبدولسەلام عارف،]] کورتریین ماوە ژیاوە، بەو پێیەی لە تەمەنی ٤٥ ساڵیدا کۆچی دوایی کردووە. ھەروەھا سەرۆک [[لەتیف ڕەشید]] بەتەمەنترین کەسە کە لە تەمەنی ٧٨ ساڵیدا پۆستی سەرۆکایەتی کۆماری عێراقی وەرگرتووە. [[عەبدولسەلام عارف]] جارێکی دیکە وەک گەنجترین سەرۆک کۆماری عێراق دەردەکەوێت کاتێک دەستبەکاربوو، بەو پێیەی تەمەنی ٤١ ساڵ بوو. ھەروەھا تاکە سەرۆک کۆماری عێراقە کە لە کاتی سەرۆکایەتیدا کۆچی دوایی کرد. سەرجەم سەرۆک کۆمارەکانی عێراق پێش ساڵی ٢٠٠٣ لە ڕێگەی کودەتاکانەوە گەیشتوونەتە سەرۆکایەتی کۆماری، جا کودەتای سەربازی ڕاگەیەندراو بێت یان ڕاگەیەندراو نەکراو. جگە لە [[عەبدولڕەحمان عارف]] کە بەپێی بڕگەکانی دەستوور کە لەو کاتەدا کاری پێدەکرا، بە یەکەم سەرۆکی ھەڵبژێردراو دادەنرێت. ھەروەھا عەبدولڕەحمان دوایین سەرۆک کۆماری عێراقە کە دوای [[کودەتای ١٧ی تەممووزی ١٩٦٨|کودەتایەکی سەربازی]] پۆستەکەی بەجێھێشتووە. لەکاتێکدا سەرۆکی کاتی پێش خۆی [[عەبدولڕەحمان بەزاز]] بە یەکەم کەسی مەدەنی دادەنرێت کە گەیشتووەتە پۆستی سەرۆکی کۆمار.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=PadLywAACAAJ&dq=رؤساء+العراق&hl=ar&sa=X&redir_esc=y|سەردێڕ=ذكريات هادي الجاوشلي: مع ملوك ورؤساء ورجالات العراق في العهدين الملكي والجمهوري|ڕێکەوت=٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=الدار العربية للموسوعات،|ژپنک=٩٧٨-٩٩٥٣-٥٦٣-٧٧-٠|زمان=ar|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220812093456/https://books.google.iq/books?id=PadLywAACAAJ&dq=%D8%B1%D8%A4%D8%B3%D8%A7%D8%A1+%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82&hl=ar&sa=X&redir_esc=y|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠٢٢}}</ref> == سەرۆک کۆمارەکانی عێراق == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ ! rowspan="2" |'''ڕ.''' ! rowspan="2" |'''وێنەی سەرۆک''' ! rowspan="2" |'''ناوی سەرۆک''' '''{{small|(لەدایکبوون - مردن)}}''' ! rowspan="2" |'''ھەڵبژێردراو''' ! colspan="3" |'''ماوەی سەرۆکایەتی''' ! rowspan="2" |'''لایەنگری حیزبی''' |- !'''وەرگرتنی سەرۆکایەتی''' !'''دەرچوون لە سەرۆکایەتی''' !'''ماوە''' |- | colspan="8" bgcolor="lightgrey" align="center" |'''[[پەڕگە:Flag of Iraq (1959–1963).svg|30x30پیکسڵ]] → [[پەڕگە:Flag_of_Iraq_(1963-1991).svg|30x30پیکسڵ]] • [[کۆماری عێراق (١٩٥٨-١٩٦٨)|کۆماری عێراق]] ''([[حیزبی بەعسی عێراق|پێش حیزبی بەعس]])'' (١٩٥٨–١٩٦٨) • [[پەڕگە:Iraq_state_emblem_CoA_1959-1965_Qassem.svg|20x20پیکسڵ]] [[پەڕگە:COA_of_Iraq_(1965).svg|28x28پیکسڵ]]''' |- ! style="background:{{Military Rule/meta/color}}; color:black;" |١ | align="center" |'''[[پەڕگە:الربيعي.jpg|99x99پیکسڵ]]''' | align="center" |[[محەممەد نەجیب ئەل ڕەبیعی|'''محەممەد نەجیب ئەلڕەبیعی''']] '''{{small|(١٩٠٤–١٩٦٥)}}''' | align="center" |'''—''' | align="center" |'''١٤ی تەممووزی ١٩٥٨''' | align="center" |'''٨ی شوباتی ١٩٦٣''' '''{{small|([[شۆڕشی ڕەمەزان|لابرا]])}}''' | align="center" |'''٤ ساڵ''' | align="center" |[[ھێزە چەکدارەکانی عێراق|'''سەرباز''']] |- ! style="background:{{Arab Socialist Union (Iraq)/meta/color}}; color:white;" |٢ | align="center" |'''[[پەڕگە:Abdul-salam-arif.jpg|112x112پیکسڵ]]''' | align="center" |[[عەبدولسەلام عارف|'''عەبدولسەلام عاڕف''']] '''{{small|(١٩٢١–١٩٦٦)}}''' | align="center" |'''—''' | align="center" |'''٨ی شوباتی ١٩٦٣''' | align="center" |'''١٣ی نیسانی ١٩٦٦''' '''{{small|(تێکشکانی فڕۆکە)}}''' | align="center" |'''٣ ساڵ''' | align="center" |'''[[حیزبی بەعسی عێراق|حیزبی بەعس]]''' |- ! style="background:{{Arab Socialist Union (Iraq)/meta/color}}; color:white;" |— | align="center" |'''[[پەڕگە:Abdel-Rahman_Al-Bazzaz.jpg|112x112پیکسڵ]]''' | align="center" |'''[[عەبدولڕەحمان بەزاز]]''' '''{{small|(١٩١٢–١٩٧٣)}}''' | align="center" |'''—''' | align="center" |'''١٣ی نیسانی ١٩٦٦''' | align="center" |'''١٦ی نیسانی ١٩٦٦''' | align="center" |'''٣ ڕۆژ''' | align="center" |[[یەکێتی سۆشیالیستی عەرەبی عێراقی|'''یەکێتی سۆشیالیستی عەرەبی''']] |- ! style="background:{{Arab Socialist Union (Iraq)/meta/color}}; color:white;" |٣ | align="center" |'''[[پەڕگە:Abdel-Rahman_Aref.jpg|112x112پیکسڵ]]''' | align="center" |[[عەبدولڕەحمان عارف|'''عەبدولڕەحمان عاڕف''']] '''{{small|(١٩١٦–٢٠٠٧)}}''' | align="center" |'''—''' | align="center" |'''١٦ی نیسانی ١٩٦٦''' | align="center" |'''١٧ی تەممووزی ١٩٦٨''' | align="center" |'''٢ ساڵ''' '''(بەکوودەتا)''' | align="center" |'''[[ھێزە چەکدارەکانی عێراق|سەرباز]] /''' [[یەکێتی سۆشیالیستی عەرەبی عێراقی|'''یەکێتی سۆشیالیستی عەرەبی''']] |- | colspan="8" bgcolor="lightgrey" align="center" |'''[[پەڕگە:Flag_of_Iraq_(1963-1991).svg|30x30پیکسڵ]] → [[پەڕگە:Flag of Iraq (1991–2004).svg|30x30پیکسڵ]] • [[ڕژێمی بەعس|کۆماری عێراق]] ''([[حیزبی بەعسی عێراق|حیزبی بەعس]])'' (١٩٦٨–٢٠٠٣) • [[پەڕگە:COA_of_Iraq_(1965).svg|28x28پیکسڵ]] [[پەڕگە:Coat_of_arms_(emblem)_of_Iraq_1991-2004.svg|28x28پیکسڵ]]''' |- ! style="background:{{Arab Socialist Ba'ath Party – Iraq Region/meta/color}}; color:white;" |٤ | align="center" |'''[[پەڕگە:Ahmad_Hassan_el_Bakr.jpg|105x105پیکسڵ]]''' | align="center" |[[ئەحمەد حەسەن بەکر|'''ئەحمەد حەسەن ئەلبکر''']] '''{{small|(١٩١٤–١٩٨٢)}}''' | align="center" |'''—''' | align="center" |'''١٧ی تەممووزی ١٩٦٨''' | align="center" |'''١٦ی تەممووزی ١٩٧٩''' | align="center" |'''١٠ ساڵ''' | align="center" |'''[[ھێزە چەکدارەکانی عێراق|سەرباز]] /''' '''[[حیزبی بەعسی عێراق|حیزبی بەعس]]''' {{small|([[یەکێتی سۆشیالیستی عەرەبی عێراقی|یەکێتی سۆشیالیستی عەرەبی]])}} |- ! style="background:{{Arab Socialist Ba'ath Party – Iraq Region/meta/color}}; color:white;" |٥ | align="center" |'''[[پەڕگە:Saddam_Hussein_in_1998.png|117x117پیکسڵ]]''' | align="center" |'''[[سەددام حوسێن|سەدام حووسێن ئەلمەجید]]''' '''{{small|(١٩٣٧–٢٠٠٦)}}''' | align="center" |'''١٩٩٥{{ھن}}٢٠٠٢''' | align="center" |'''١٦ی تەممووزی ١٩٧٩''' | align="center" |'''٩ی نیسانی ٢٠٠٣''' '''{{small|(بەھۆی داگیرکردنی عێراق لەلایەن ئەمریکاکانەوە ڕای کرد)}}''' | align="center" |'''٢٣ ساڵ''' | align="center" |'''[[حیزبی بەعسی عێراق|حیزبی بەعس]]''' |- | colspan="8" bgcolor="lightgrey" align="center" |'''[[پەڕگە:Flag of Iraq (1991–2004).svg|30x30پیکسڵ]] • ئەنجومەنی حوکمڕانی ئۆتۆنۆمی عێراق (٢٠٠٣–٢٠٠٤) • [[پەڕگە:Coat_of_arms_(emblem)_of_Iraq_1991-2004.svg|28x28پیکسڵ]]''' |- ! style="background:; color:;" |'''—''' | colspan="1" |'''[[پەڕگە:Seal_of_the_Coalition_Provisional_Authority_Iraq.svg|80x80پیکسڵ]]''' | colspan="1" |'''دەسەڵاتی ھاوپەیمانی کاتی{{efn|CPA سەرەتا بەڕێوەبردرا لەلایەن جەی گارنەر (٢١ی نیسان - ١٢ی ئایاری ٢٠٠٣)، پاشان لەلایەن [[پۆل برێمەر]]لە (١٢ی ئایار - ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٤).}}''' | colspan="1" |'''—''' | colspan="1" |'''٢١ی نیسانی ٢٠٠٣''' | colspan="1" |'''٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٤''' | colspan="1" |'''١ ساڵ''' |'''—''' |- | colspan="8" bgcolor="lightgrey" align="center" |'''[[پەڕگە:Flag of Iraq (2004–2008).svg|30x30پیکسڵ]] → [[پەڕگە:Flag_of_Iraq.svg|30x30پیکسڵ]] • [[عێراق|کۆماری عێراق]] (٢٠٠٤ - تا ئێستا) • [[پەڕگە:Coat_of_arms_(emblem)_of_Iraq_2008.svg|28x28پیکسڵ]]''' |- ! style="background:{{Independent politician/meta/color}}; color:black;" |— | align="center" |'''[[پەڕگە:Ghazi_Mashal_Ajil_al-Yawer_2004-06-01.jpg|100x100پیکسڵ]]''' | align="center" |[[غازی یاوەر|'''غازی مەشعەڵ''']] '''(١٩٥٨)''' | align="center" |'''—''' | align="center" |'''٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٤''' | align="center" |'''٧ی نیسانی ٢٠٠٥''' | align="center" |'''٢٨٣ ڕۆژ''' | align="center" |'''سەربەخۆ''' |- ! style="background:{{Patriotic Union of Kurdistan/meta/color}}; color:white;" |٦ | align="center" |'''[[پەڕگە:Meetings_of_Presidents_participated_in_Nowruz_with_Ali_Khamenei_-_Tehran,_Iran_(Cropped_on_Talabani).jpg|102x102پیکسڵ]]''' | align="center" |'''[[جەلال تاڵەبانی]]''' '''{{small|(١٩٣٣–٢٠١٧)}}''' | align="center" |'''—''' | align="center" |'''٧ی نیسانی ٢٠٠٥''' | align="center" |'''٢٤ی تەممووزی ٢٠١٤''' | align="center" |'''٩ ساڵ''' | align="center" |[[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|'''یەکێتی نیشتمانی کوردستان''']] |- ! style="background:{{Patriotic Union of Kurdistan/meta/color}}; color:white;" |٧ | align="center" |'''[[پەڕگە:Fuad_Masum_2014.jpg|99x99پیکسڵ]]''' | align="center" |'''[[فوئاد مەعسووم|فووئاد مەعسووم]]''' '''{{small|(١٩٣٨)}}''' | align="center" |'''—''' | align="center" |'''٢٤ی تەممووزی ٢٠١٤''' | align="center" |'''٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨''' | align="center" |'''٤ ساڵ''' | align="center" |[[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|'''یەکێتی نیشتمانی کوردستان''']] |- ! style="background:{{Patriotic Union of Kurdistan/meta/color}}; color:white;" |٨ | align="center" |'''[[پەڕگە:Barham_Salih_(cropped).jpg|104x104پیکسڵ]]''' | align="center" |'''[[بەرھەم ساڵح]]''' '''{{small|(١٩٦٠)}}''' | align="center" |'''—''' | align="center" |'''٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨''' | align="center" |'''١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢''' | align="center" |'''٥ ساڵ''' | align="center" |[[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|'''یەکێتیی نیشتمانی کوردستان''']] |- ! style="background:{{Patriotic Union of Kurdistan/meta/color}}; color:white;" |٩ | [[پەڕگە:Abdul Latif Rashid in 2023.jpg|80px]] | align="center" |'''[[لەتیف ڕەشید|عەبدولەتیف ڕەشید]]''' '''{{small|(١٩٤٤)}}''' | align="center" |'''—''' | align="center" |'''١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢''' | align="center" |'''١١ی نیسانی ٢٠٢٦''' | align="center" |'''{{کات لەمەوبەر| Oct 13 2022}}''' | align="center" |[[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|'''یەکێتی نیشتمانی کوردستان''']] | |- |١٠ |[[پەڕگە:Nzar_Amedi_picture.jpg|وێنۆک|328x328پیکسڵ|Nzar Amedi]] | align="center" |[[نزار ئامێدی]] | align="center" |'''—''' | align="center" |'''١٢ی نیسانی ٢٠٢٦''' | align="center" | | align="center" | | align="center" |[[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|'''یەکێتی نیشتمانی کوردستان''']] | |} == ئەمانەش ببینە == * [[سەرۆک وەزیرانی عێراق]] * [[جێگری سەرۆکی عێراق]] * [[پێرستی سەرۆک وەزیرانی عێراق]] == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_presidents_of_Iraq|سەردێڕ=List of presidents of Iraq|زمان=ئینگلیزی|سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٠}}{{تووڵی دەروازە|عێراق|ژیاننامە|سیاسەت}} {{سەرۆک کۆمارەکانی عێراق}} [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی عێراق]] [[پۆل:عێراق]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکان]] [[پۆل:پێرستەکانی پەیوەندیدار بە عێراق]] [[پۆل:حکومەتی عێراق]] {{سەرچاوەکان}} 0e7hpqbn5ng5ty4ro1tz1sip3sh3cf8 3 167083 1575016 1574953 2026-04-13T15:16:53Z MediaWiki message delivery 12292 /* Tech News: 2026-16 */ بەشی نوێ 1575016 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤەکان}} *[[ڕووناککردنەوە]] *[[جۆرنی (کایەی ڤیدیۆیی)]] *[[وزەی بەردەوام]] '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٢١:٤٩، ٥ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٢٣، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-15 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tofana di Rozes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Tofana di Rozes 04.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tofana di Rozes''' (3,225 metres (10,581 ft)) is a mountain of the Dolomites in the Province of Belluno, Veneto, Italy. Located west of the resort of Cortina d'Ampezzo, the mountain's giant three-edged pyramid shape and its vertical south face, above the Falzarego Pass, makes it the most popular peak in the Tofane group, and one of the most popular in the Dolomites. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:٢٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:١٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> <div lang="en" dir="ltr"> == Prologue == *Page : '''[[ھالەی سەرچاوە]]''' *Regarding: [[لێدوانی_بەکارھێنەر:Tessla/ئەرشیڤی_٦#Report_for_vandalism|1]] and <span class="plainlinks nourlexpansion noarchive">[{{fullurl:Special:Log|type=protect&user={{urlencode:Tessla}}&page={{urlencode:ھالەی سەرچاوە}}&wpdate=2026-04-05&wpFormIdentifier=logeventslist}} 2]</span> Hello Tessla, I hope you are well and I apologize for returning to this page again. Thank you for modifying and protecting this page. However, a few issues remain to be resolved, and I cannot modify the page: * The map has been removed from the page because it came from Wikidata. I had added the correct coordinates from Wikidata because the map was too inaccurate. I am providing the correct version at the end of this message. * Two parameters of the new {{دا|زانیاریدانی نیشتنگە}} are causing errors. Furthermore, these two parameters serve no real purpose. I am providing the correct version at the end of this message. * The references are not referencing anything: **The first reference does not reference the article itself and is 16 years old. Therefore, this reference is useless. **The second reference is inaccessible (broken link). The reference's archives redirect to advertisements. There are no other archives. Therefore, this reference is useless. **The third reference leads to a second-level domain (and it's a dead link). Therefore, this reference is useless because it doesn't link to anything. As a replacement, you can find a corrected version >>>'''[[داڕێژە:زانیاریدانی نیشتنگە/خۆڵەپەتانێ|on this page]]'''<<<. Cordially. —[[بەکارھێنەر:Eihel|Eihel]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Eihel|لێدوان]]) ٢٠:٤٤، ٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) </div> == Wikipedia translation of the week: 2026-16 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Very-low-calorie diet]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Green smoothie (8222465502).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''very-low-calorie diet''' (VLCD), also known as semistarvation diet and crash diet, is a type of diet with very or extremely low daily food energy consumption. VLCDs are defined as a diet of 800 kilocalories (3,300 kJ) per day or less. Modern medically supervised VLCDs use total meal replacements, with regulated formulations in Europe and Canada which contain the recommended daily requirements for vitamins, minerals, trace elements, fatty acids, protein and electrolyte balance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥٦، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٥:١٦، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> ldud15t9kli3yo79e3h1tlkptas62wo 0 169327 1575019 1405075 2026-04-13T15:17:05Z ~2026-22524-21 75729 1575019 wikitext text/x-wiki '''وارنەر برۆس پیکچەرز''' ({{بە ئینگلیزی|Warner Bros Pictures}}) ستۆدیۆیەکی بەرھەمھێنانی فیلم و دابەشکردنی ئەمریکییە، و خاوەنی ستۆدیۆکانی وارنەرمیدیا و نیتوۆڕکس گروپە. بارەگای سەرەکی لە کۆمپانیای [[وارنەر برۆس]]ە لە ستۆدیۆکانی لە بوربانک لە [[کالیفۆرنیا]]. گرووپی وارنەر برۆس پیکچەرز ئینتەرتەیمێنت خۆی لە خۆیدا دابەشکاریی میدیایی AT&T Warner. لە ساڵی ١٩٢٣ لەلایەن ھاری وارنەر، ئەلبێرت وارنەر، سام وارنەر و جاک ئێڵ وارنەر دامەزراوە، جگە لە بەرھەمھێنانی فیلمەکانی خۆی، لە فیلمسازی، دابەشکردنی شانۆیی، بازاڕکردن و بەرزکردنەوەی فیلمەکان کە لەلایەن وارنەر برۆسەوە بەرھەم دەھێنرێن، بەشدارە. براندەکان، لەوانە وارنەر برۆس ئەنیمەیشن، گروپی [[ئەنیمەیشن]]ی وارنەر، سینەمای ھێڵی نوێ، دی سی فیلمس و کاستڵ ڕۆک ئینتەرتێمێنت، ھەروەھا چەند بەرھەمھێنەرێکی دەرەکی. [[پەڕگە:Warner Bros. Pictures 2023 (Alt, with wordmark).svg|وێنۆک|150px|لۆگۆی کۆمپانیای وارنەر برۆس پیکچەرز]] == مێژوو == لە ساڵی ١٩٢٧ وارنەر برۆس پیکچەرز شۆڕشی پیشەسازی فیلمیان کرد کاتێک یەکەم فیلمیTalkie The Jazz Singer بە ئەستێرەی ئەل گۆلسۆنی بڵاو کرد. بەداخەوە ئەندامی دەستەی دامەدەست سام وارنەر پێش دەستپێکردنی فیلمەکە کۆچی دوایی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Warner, Movie Magnate, Dies: Sam Warner, Former Youngstown Man, Rose from Obscurity to Leader in Field|ئیش= The Youngstown Daily Vindicator| ڕێکەوت = ٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٧}}</ref> لە ساڵەکانی ١٩٢٣ تا ١٩٦٧ وارنەر برۆس بە وارنەر برۆس پیکچەرز ناسراو بوو، کە تێیدا بەتەواوی بایەخە سەرەکییەکەی لەسەر پیشەسازی فیلم بوو. کاتێک کۆمپانیاکە لەو چەند ساڵە جیاواز بوو، دواجار براندەکەی بە ناوی گشتی ئێستاوە دووبارە بوویەوە، بەڵام وارنەر برۆس پیکچەرز بەردەوام بوون لە بەکارھێنانی وەک ئارمی بەرھەمھێنانی فیلم لە کۆمپانیاکە. وارنەر برۆس پیکچەرز لە ٣ی ئازاری ٢٠٠٣ دا تێکەڵ کران بۆ جۆراوجۆرکردنی بابەتی فیلم و فراوانکردنی بینەران بۆ بڵاوبوونەوەی فیلمەکانیان.<ref name=cabs>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Business Entity Detail: Warner Bros. Pictures (search on Entity Number: C2502930)|ناونیشان=https://businesssearch.sos.ca.gov/|وێبگە=California Business Search|بڵاوکەرەوە=California Secretary of State|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180223134214/https://businesssearch.sos.ca.gov/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کۆمپانیاکە بووە بەشێک لە گروپی وارنەر برۆس پیکچەرز، لە ساڵی ٢٠٠٨ دامەزراوە، جێف ڕوبینۆف وەک یەکەم سەرۆکی کۆمپانیاکە دەستنیشان کراوە.<ref name="JeffNYT">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/11/27/business/media/27studio.html|سەردێڕ=Warner's Production Chief to Also Oversee Distribution|دوایین=HALBFINGER|یەکەم=David|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191219155719/https://www.nytimes.com/2007/11/27/business/media/27studio.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٧دا تۆبی ئیمریش، بەڕێوەبەری گشتی ھێڵی نوێ چووە ناو پۆستی سەرۆک کۆمارەوە لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠١٨،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2018/film/news/warner-bros-shakeup-toby-emmerich-sue-kroll-1202658430/|سەردێڕ=Warner Bros. Shake-Up: Toby Emmerich Named Film Chairman, Sue Kroll Out|دوایین=Lang|یەکەم=Brent|دوایین٢=Lang|یەکەم٢=Brent|ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=Variety|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2018/film/news/warner-bros-shakeup-toby-emmerich-sue-kroll-1202658430/|سەردێڕ=Warner Bros. Shake-Up: Toby Emmerich Named Film Chairman, Sue Kroll Out|بڵاوکەرەوە=[[Variety (magazine)|Variety]]|ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> بۆ سەرۆک کۆمار بەرزکرایەوە، لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ دا ڕاگەیەندرا، کە لین فرانک، سەرۆکی گروپی وارنەر برۆس پیکچەرز، کۆمپانیاکە بەجێدەھێڵێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Warner Bros International Marketing President Lynne Frank To Exit|بڵاوکەرەوە=Deadline|ناونیشان=https://deadline.com/2018/10/warner-bros-international-marketing-president-lynne-frank-leaves-studio-1202488028/|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> بۆ بەدواداچونی ھەلی نوێ وارنەر برۆس پیکچەرز لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٩ لەگەڵ ستۆدیۆکانی SF ڕێکەوتنێکیان واژوو کرد بۆ دابەشکردنی فیلمەکانی لە سوید، دانیمارک، نەرویژ و فینلاند. == کتێبخانەی فیلم == یەکگرتن و دەستکەوتن یارمەتی وارنەر برۆسیدا بۆ کۆکردنەوەی چەندین فیلم و ئەنیمەیشن و بەرنامەیەکی تەلەفزیۆنی تا ساڵی ٢٠١٩ وارنەر برۆس خاوەنی زیاتر لە ١٠٠ ھەزار کاتژمێر بەرنامەی کارییە، کە لە نێویاندا ٨٦٠٠ فیلمی تایبەت و ٥٠٠٠ بەرنامەی تەلەفزیۆنی ھەیە، کە دەیان ھەزار ئەڵقەی تاکەکەسی لەخۆ دەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.warnerbros.com/studio/about/company-overview |سەردێڕ=WarnerBros.com – Company Overview |وێبگە=Warner Bros. |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190929152113/https://www.warnerbros.com/studio/about/company-overview |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە دوای قاتی دژە متمانە لە ساڵی ١٩٤٨، کاتەکانی نادڵنیا بووە ھۆی ئەوەی وارنەر برۆس لە ساڵی ١٩٥٦ دا زۆربەی فیلم و [[کارتۆن]]ەکانی پێش ساڵی ١٩٥٠ بە بەرھەمە ھونەرمەندەکانی پەیوەندیدار (a.a.p. بفرۆشێت).<ref name="ymrt">{{harvnb|Schickel|Perry|2008|p=255}}</ref><ref name="aap exceptions">WB retained a pair of features from 1949 that they merely distributed, and all short subjects released on or after September 1, 1948; in addition to all cartoons released in August 1948</ref><ref name="archive.org">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://archive.org/details/mediahistory&tab=collection?and%5B%5D=subject%3A%22Motion%20pictures%20--%20Catalogues%22 |سەردێڕ=Media History Digital Library |ئیش=archive.org |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325121444/https://archive.org/details/mediahistory%26tab%3Dcollection?and%5B%5D=subject%3A%22Motion%20pictures%20--%20Catalogues%22 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا، (A.) ستۆدیۆی فلیشەر و وێنەی وێنەی کۆمیک بۆ ستۆدیۆکانی ڤۆمس پۆپیی پەیدا کرد، لە بنەڕەتدا لە [[پاراماونت پیکچەرز]] دوای دوو ساڵ، ئەی فرۆشرا بە ھونەرمەندانی یەکگرتوو، کە خاوەنی کۆمپانیاکە بوون تا ساڵی ١٩٨١، کە میترۆ-گۆڵدوین-مایر ھونەرمەندانی یەکگرتووی بەدەستھێنا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.warnerbros.com/company/divisions/motion-pictures/}} * {{کۆمپانیای بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان|0456097}} {{ستۆدیۆی فیلم}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپانیا|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Warner Bros. Pictures}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٢٣ لە کالیفۆرنیا]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:وارنەر برەدرز]] [[پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا]] [[پۆل:براندە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا]] [[پۆل:کۆمپانیا ئەمریکییەکان کە لە ساڵی ١٩٢٣ دامەزراون]] [[پۆل:کۆمپانیا ڕاگەیاندنە گشتییەکان کە لە ساڵی ١٩٢٣ دامەزراون]] tjtw0hih5lyybpptyqg4ip6nhcx1q1s 0 170747 1575137 1574594 2026-04-14T10:55:05Z -Haryad 40333 1575137 wikitext text/x-wiki {{Infobox television |name = تاج |image = The Crown Title Card.jpg |genre = [[درامای مێژوویی]] |creator = [[پیتەر مۆرگان]] |starring = {{Plainlist| <!--Order of the cast is determined by the order that is given during the opening credits of the first episodes, per the MOS! New cast additions will be made based on when first credited. --> '''وەرزی ٢–١''' * [[کلێر فۆی]] * [[مات سمیس]] * [[ڤەنێسە کیربی]] * [[ئیلین ئاتکینز]] * [[جێرمی نۆرسام]] * [[ڤیکتۆریا ھامیلتۆن]] * [[بێن دانیاڵز]] * [[گرێگ وایز]] * [[جارێد ھاریس]] * [[جۆن لیسگۆ]] * [[ئەلێکس جێنینگز]] * [[لیا ویلیامز]] * [[ئانتۆن لێسەر]] * [[ماتیوو گود]] '''وەرزی ٤–٣''' * [[ئۆلیڤیا کۆلمەن]] * [[تۆبیاس مێنزیس]] * [[ھێلینا بۆنھام کارتەر]] * [[بێن دانیاڵز]] * [[جاسۆن واتکینز]] * [[ماریۆن بەیلی]] * [[ئێرین دۆھێرتی]] * [[جەین لاپۆتایر]] * [[چارڵز دانس]] * [[جۆش ئۆکۆنەر]] * [[جیڕاڵدین چاپلین]] * [[مایکڵ مالۆنی]] * [[ئیمڕاڵد فێنێل]] * [[ئەندرو بوچان]] * [[ستیڤن بۆکسەر]] * [[ئێما کۆرین]] * [[ھانس زیمەر]] ; وەرزی ٦–٥ * [[ئیمێلدا ستاونتۆن]] * جۆناسان پرایس * لێسلی مانڤیل * دۆمینیک وێست * [[ئێلیزابێت دێبیکی]] * جۆنی لی میلەر * ئۆلیڤیا ویلیامز * کلۆدیا ھاریسۆن * ناتاشا مەکئێلھۆن * مارشیا وارن * سەلیم داو * خالید عەبدوڵڵا * بێرتی کارڤێڵ * ئێد مەکڤی * لۆسەر فۆرد * مێگ بێلامی }} |theme_music_composer = [[ھانس زیمەر]] |composer = {{Plainlist| * ڕوبێرت گریگسۆن ویلیامز ({{Abbr|s.|seasons}} ٢–١) * لۆرن بالفی ({{Abbr|s.|season}} ٢) * مارتین فیپس ({{Abbr|s.|season}} ٦–٣) }} |country = {{Plainlist|شانشینی یەکگرتوو<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-27539739 |سەردێڕ=Netflix plans original UK drama about the Queen |ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠١٤ |ئیش=BBC News}}</ref> * ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/on-demand/2016/10/15/the-crown-claire-foy-and-matt-smith-on-the-making-of-the-100m-ne/ |سەردێڕ=The Crown: Claire Foy and Matt Smith on the making of the £100m Netflix series |یەکەم=Mick |دوایین=Brown |ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ |ئیش=[[The Daily Telegraph]] |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> }} |language = ئینگلیزی |num_seasons = ٦ |num_episodes = ٦٠ |list_episodes = #Episodes |executive_producer = {{Plainlist| * [[پیتەر مۆرگان]] * ستیڤن داڵدری * ئاندی ھاریس * فلیپ مارتین (دەرھێنەر) * سوزان ماکی * ماسیو بیام-شاو * ڕۆبێرت فۆکس * تانیا سێچھاتیان * نینا وۆڵارسکی * ئالی گۆس * بێنجامین کارۆن }} |producer = {{Plainlist| * ئاندی ستێبینگ * مارتن ھاریسن * مایکڵ کەیسی * ئەندرۆ ئیتن * ئونا ئۆبێرن * فای وارد }} |location = شانشینی یەکگرتوو |runtime = ٧٢–٣٩ خولەک |company = {{Plainlist| * لێفت بانک * [[سۆنی پیکچەرز تەلەڤیژن]] }} |distributor = |network = [[نێتفلیکس]] |picture_format = [[4K resolution|4K (Ultra-high-definition television|Ultra HD]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Crown |ناونیشان=http://realorfake4k.com/my-product/the-crown/ |وێبگە=Real or Fake 4K |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی نیسانی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170402081116/http://realorfake4k.com/my-product/the-crown/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |first_aired = {{Start date|٢٠١٦|١١|٤}} |last_aired = {{End date|٢٠٢٣|١٢|١٤}} }} '''تاج''' ({{بە ئینگلیزی |The Crown}}) زنجیرەیەکی دراماتیکی و مێژوویی و ژیاننامەییی تەلەڤیزیۆنییە کە باس لە سەردەمی شاژنە [[ئێلیزابێتی دووەم]] دەکات. لە نووسین و ئامادەکردنی پیتەر مۆرگانە و لەلایەن لێفت بانک پیکچەر و [[سۆنی پیکچەرز تەلەڤیژن]] دروست کراوە. یەکەم ئەڵقەی لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ لە [[نێتفلیکس]] پەخشکرا و لە [[شانشینی یەکگرتوو]] بەرھەم ھێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠١٩|سەردێڕ=www.Netflix.com|ناونیشان=https://www.netflix.com/title/80025678|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191216123411/https://www.netflix.com/title/80025678|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref> مۆرگان لەو فیلم و درامایەی پێشکەشی کردووە: ''شاژن (٢٠٠٦ فیلم)'' و بەتایبەتی شانۆگەرییەکەی بە ناوی ''The Audience (٢٠١٣)''. زنجیرەکە لە شەش وەرز پێکھاتووە کە نزیکەی شەش دەیە دەخایەنێت، کەمێک پێش ھاوسەرگیری شازادە ئێلیزابێت و فیلیپ ماونتباتن لە ساڵی ١٩٤٧ دەستی پێ دەکات و بە ھاوسەرگیریی شازادە چارڵز و کامیلا پارکەر بۆولز لە ساڵی ٢٠٠٥ کۆتایی دێت، کاستی سەرەکیی زنجیرەکە ھەر دوو وەرز جارێک دەگۆڕێت. ڕۆڵی ئێلیزابێت لە وەرزی یەکەم و دووەم لەلایەن [[کلێر فۆی]] و لە وەرزی سێیەم و چوارەم لەلایەن [[ئۆلیڤیا کۆلمەن]] و [[ئیمێلدا ستاونتۆن]] لە وەرزی پێنج و شەشەمدا ڕۆڵی گێڕاوە. وێنەگرتن لە ستۆدیۆکانی ئێڵستری لە شاری بۆرھێموود لە ویلایەتی ھێرتفۆردشایر کراوە، وێنەگرتنی شوێنەکان لە سەرانسەری بەریتانیا لە ئاستی نێودەوڵەتیدا ئەنجامدرا. نێتفلێکس وەرزی یەکەمی لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ بڵاوکردەوە، وەرزی شەشەم لە دوو بەشدا بڵاوکرایەوە، یەکەمیان لە ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ و دووەمیش لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣. فیلمی تاج بەھۆی نواندن و دەرھێنان و نووسین و سینەماکاری و بەھای بەرھەمھێنانییەوە ستایشی ڕەخنەگرانی زۆری لێکرا؛ بەڵام نادروستییە مێژوویییەکانی ڕەخنەی زۆری لێ گیراوە، بەتایبەتی لە نیوەی دووەمی زنجیرەکەدا. زنجیرەکە چەندین خەڵاتی وەرگرتووە، لەوانە خەڵاتی پرایم تایم ئیمی بۆ زنجیرە درامای نایاب و دوو خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب بۆ باشترین زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی و دراما. == پێشەکی == زنجیرەی تاج ژیانی شاژنە ئێلیزابێتی دووەم نیشان دەدات لە کاتی ھاوسەرگیرییەکەیەوە لە ساڵی ١٩٤٧ لەگەڵ شازادە فیلیپ،<ref name="telegraph">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Singh |یەکەم=Anita |ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠١٥|سەردێڕ=£100m Netflix Series Recreates Royal Wedding |newspaper=[[The Daily Telegraph]] |ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/theroyalfamily/11813152/100m-Netflix-series-recreates-royal-wedding.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160322133559/http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/theroyalfamily/11813152/100m-Netflix-series-recreates-royal-wedding.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تاوەکو سەرەتاکانی سەدەی ٢١:<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Taylor|یەکەم=Derrick Bryson|ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Netflix Renews 'The Crown' for a Sixth Season After All|ئیش=The New York Times|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2020/07/09/arts/television/the-crown-season-6.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|issn=0362-4331}}</ref> * وەرزی یەکەم ساڵانی ١٩٤٧ تا ١٩٥٥ دەگرێتەوە، لەوانە سەرکەوتنی ئێلیزابێت بۆ سەر تەخت دوای مردنی جۆرجی شەشەم، دەستلەکارکێشانەوەی وینستن چەرچڵ وەک سەرۆکوەزیران، و بڕیاردانی شازادە مارگرێتی خوشکی شاژن بۆ ھاوسەرگیرینەکردن لەگەڵ پیتەر تاونسێند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.express.co.uk/showbiz/tv-radio/742509/the-crown-netflix-timeline-what-year-series-1-finish-season-2-what-will-happen-when|سەردێڕ=The Crown: What year did Series 1 finish? What will be in season 2?|دوایین=Smith|یەکەم=Russ|وێبگە=Daily Express|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180126070641/https://www.express.co.uk/showbiz/tv-radio/742509/the-crown-netflix-timeline-what-year-series-1-finish-season-2-what-will-happen-when|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * وەرزی دووەم باس لە ماوەی نێوان ساڵانی ١٩٥٦ تا ١٩٦٤ دەکات، کە تێیدا باسی چەند ڕووداوێکی گرنگ دەکرێت؛ لەوانە: قەیرانی سوێس، دەستلەکارکێشانەوەی ھەر یەک لە ئەنتۆنی ئێدن و ھارۆڵد ماکمیلان لە پۆستی سەرۆکوەزیران، کێشەی پرۆفومۆ (ڕووداوێکی سیاسی و پەیوەندییەکی نھێنی بوو)، و لەدایکبوونی ھەر دوو شازادە ئەندرۆ و شازادە ئێدوارد.<ref name="KennedysCast">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2017/02/the-crown-cast-michael-c-hall-jodi-balfour-kennedy-matthew-goode-netflix-1201906364/ |سەردێڕ='The Crown' Adds Michael C Hall & Jodi Balfour As Jack & Jackie Kennedy |دوایین=Tartaglione |یەکەم=Nancy |وێبگە=Deadline Hollywood |ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190525121555/https://deadline.com/2017/02/the-crown-cast-michael-c-hall-jodi-balfour-kennedy-matthew-goode-netflix-1201906364/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * وەرزی سێیەم ماوەی نێوان ساڵانی ١٩٦٤ تا ١٩٧٧ دەگرێتەوە؛ باس لە سەردەمی سەرۆکایەتیی ھارۆڵد ویڵسن و ئێدوارد ھیس وەک سەرۆکوەزیران، ھەروەھا دەرکەوتنی کامیلا شاند و مەراسیمی یۆبیلی زیوینی شاژن دەکات..<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان= https://www.hollywoodreporter.com/review/crown-review-1251712|سەردێڕ='The Crown' Season 3: TV Review|دوایین=Fienberg|یەکەم=Daniel| magazine= [[The Hollywood Reporter]]|ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191105130150/https://www.hollywoodreporter.com/review/crown-review-1251712|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="meet-the-cast">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.radiotimes.com/news/on-demand/2019-11-17/meet-the-cast-of-the-crown-season-3/2/|سەردێڕ=Meet the cast of The Crown season 3|وێبگە=[[RadioTimes]]|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201114040504/https://www.radiotimes.com/news/on-demand/2020-11-12/the-crown-season-four-cast-netflix/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * وەرزی چوارەم باس لە ساڵانی ١٩٧٩ تا ١٩٩٠ دەکات؛ لە گرنگترین ڕووداوەکانی ئەم وەرزە بریتین لە: ماوەی سەرۆکایەتیی [[مارگرێت تاچر]] وەک سەرۆکوەزیران و ھاوسەرگیریکردنی شازادە چارڵز لەگەڵ [[شازادە دایانا]]. * وەرزی پێنجەم ڕووداوەکانی ساڵانی ١٩٩١ بۆ ١٩٩٧ لەخۆدەگرێت؛ تێیدا باس لە سەردەمی سەرۆکایەتیی جۆن مەیجر دەکات، لەگەڵ گێڕانەوەی وردەکاریی ململانێی نێوان چارڵز و دایانا کە بە «شەڕەکانی وێڵز» ناسرا و سەرەنجام بە جیابوونەوەیان کۆتایی ھات. ھەروەھا ئەم وەرزە باس لە دەرکەوتنی بنەماڵەی ئەلفاید و ئەو ساڵە پڕ لە ناخۆشییەی ١٩٩٢ دەکات کە شاژن بە «ساڵی کارەساتبار» ناوی بردبوو. * وەرزی شەشەم و کۆتایی، ڕووداوەکانی ساڵانی ١٩٩٧ تا ٢٠٠٥ لەخۆدەگرێت کە ھاوکاتە لەگەڵ سەردەمی سەرۆکایەتیی تۆنی بڵێر. چوار ئەڵقەی یەکەم تەرخان کراوە بۆ چیرۆکی گیانلەدەستدانی دایانا، شەش ئەڵقەکەی کۆتاییش باس لە یۆبیلی زێڕینی شاژن، کۆچی دواییی شازادە مارگرێت و شاژنی دایک، سەرەتای پەیوەندیی نێوان شازادە ویلیام و کاترین میدڵتۆن، و لە کۆتاییشدا ھاوسەرگیریی شازادە چارڵز و کامیلا پارکەر بۆڵز دەکات. == کاست و کارەکتەرەکان == {{سەرەکی|پێڕستی کەساتییەکانی تاج}} * [[کلێر فۆی]] (وەرزی ١–٢، دیاریکراو بۆ بۆ وەرزی ٤) و [[ئۆلیڤیا کۆلمەن]] (وەرزی ٣–٤) بە ڕۆڵی [[ئێلیزابێتی دووەم]]<ref name="telegraph"/> * [[مات سمیس]] (وەرزی ١–٢) و [[تۆبیاس مێنزیس]] (وەرزی ٣–٤) بە ڕۆڵی [[شازادە فیلیپ]]<ref name="telegraph"/> * [[ڤەنێسە کیربی]] (وەرزی ١–٢) و [[ھێلینا بۆنھام کارتەر]] (وەرزی ٣–٤) بە ڕۆڵی شازادە مارگرێت<ref name="telegraph"/> * [[ئیلین ئاتکینز]] بە ڕۆڵی شاژن ماری (وەرزی ١)<ref name="geeksofdoom">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.geeksofdoom.com/2016/01/06/trailers-netflix-the-crown-the-get-down |سەردێڕ=Trailers for Netflix series 'The Crown,' and 'The Get Down' |وێبگە=Geeks of Doom |ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> * [[جێرمی نۆرسام]] بە ڕۆڵی ئەنتۆنی ئێدن (وەرزی ١–٢)<ref name="finalreel">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.finalreel.co.uk/the-crown-trailer-peter-morgan-netflix/ |سەردێڕ=The Crown trailer: First look at Peter Morgan's Netflix drama |وێبگە=Final Reel |دوایین=Lloyd |یەکەم=Kenji |ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170217022148/http://www.finalreel.co.uk/the-crown-trailer-peter-morgan-netflix |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * [[ڤیکتۆریا ھامیلتۆن]] (وەرزی ١–٢) و [[ماریۆن بەیلی]] (وەرزی ٣–٤) بە ڕۆڵی شاژنە ئێلیزابێت شاژنی دایک<ref name="telegraph"/> * [[بێن دانیاڵز]] بە ڕۆڵی گرووپی کاپتن پیتەر تاونسێند (وەرزی ١، دیاریکراو بۆ وەرزی ٢)<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2016/aug/21/different-kind-of-royal-fever-victoria-the-crown-jenna-coleman |سەردێڕ=Why Britain's psyche is gripped by a different kind of royal fever |ئیش=[[The Guardian]] |یەکەم=Vanessa |دوایین=Thorpe |ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161127231646/https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2016/aug/21/different-kind-of-royal-fever-victoria-the-crown-jenna-coleman |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[گرێگ وایز]] (وەرزی ١–٢) و [[چارڵز دانس]] (وەرزی ٣، دیاریکراو بۆ وەرزی ٤) بە ڕۆڵی لویس، ئێرل ماونتباتنی بۆرما * [[جارێد ھاریس]] بە ڕۆڵی جۆرجی شەشەم (وەرزی ١، دیاریکراو بۆ وەرزی ٢)<ref name="telegraph"/> * [[جۆن لیسگۆ]] بە ڕۆڵی وینستن چەرچڵ (وەرزی ١، دیاریکراو بۆ وەرزی ٢–٣)<ref name="telegraph"/> * [[ئەلێکس جێنینگز]] (وەرزی ١–٢) و دێریک جاکوبی (دیاریکراو بۆ وەرزی ٣) بە ڕۆڵی شازادە ئێدوارد، دوک ویندسۆر * [[لیا ویلیامز]] (وەرزی ١–٢) و [[جیڕاڵدین چاپلین]] (وەرزی ٣) بە ڕۆڵی والیس، دوشسی ویندسۆر * [[ئانتۆن لێسەر]] بە ڕۆڵی ھاڕۆڵد ماکمیلان (وەرزی ٢)<ref name="LesserCast">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/ng-interactive/2016/nov/01/filming-the-crown-on-the-set-of-the-netflix-blockbuster-in-pictures |یەکەم=Sarah |دوایین=Lee |سەردێڕ=Filming The Crown: on the set of the lavish Netflix series – in pictures |newspaper=The Guardian |ڕێکەوت=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170130175420/https://www.theguardian.com/tv-and-radio/ng-interactive/2016/nov/01/filming-the-crown-on-the-set-of-the-netflix-blockbuster-in-pictures |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[ماتیوو گود]] (وەرزی ٢) و [[بێن دانیاڵز]] (وەرزی ٣) بە ڕۆڵی ئانتۆنی ئارمسترانگ-جۆنز، ئێرل سنودۆن<ref name="GoodeCast">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.digitalspy.com/tv/downton-abbey/news/a819685/downton-abbey-matthew-goode-joins-netflix-the-crown-lord-snowdon/ |سەردێڕ=Downton Abbey's Matthew Goode is joining the cast of Netflix's The Crown |وێبگە=Digital Spy |یەکەم=Ian |دوایین=Sandwell |ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180923053856/http://www.digitalspy.com/tv/downton-abbey/news/a819685/downton-abbey-matthew-goode-joins-netflix-the-crown-lord-snowdon/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[جاسۆن واتکینز]] بە ڕۆڵی ھاڕۆڵد ویلسۆن (وەرزی ٣) * [[ئێرین دۆھێرتی]] بە ڕۆڵی شازادە ئان (وەرزی ٣–٤) * [[جەین لاپۆتایر]] بە ڕۆڵی شازادە ئالیس بەتنبێرگ (وەرزی ٣)<!-- ١٠١ ١٠٥ ٢٠٢ ٢٠٩ --> * [[جۆش ئۆکۆنەر]] بە ڕۆڵی چارڵز، شازادەی وێڵز (وەرزی ٣–٤) * [[مایکڵ مالۆنی]] بە ڕۆڵی ئێدوارد ھیس (وەرزی ٣) * [[ئیمڕاڵد فێنێل]] بە ڕۆڵی کامیلا پارکەر بۆلیس (وەرزی ٣–٤) * [[ئەندرو بوچان]] بە ڕۆڵی ئەندرو پارکەر بۆلیس (وەرزی ٣، دووبارەکردنەوە لە وەرزی ٤) * [[ئێما کۆرین]] بە ڕۆڵی [[شازادە دایانا|شازادە دیانا]] (وەرزی ٤) * [[ستیڤن بۆکسەر]] بە ڕۆڵی دەنیس تاچەر (وەرزی ٤) * ئیمراڵد فێنێڵ (وەرزی ٤، وەک میوان لە وەرزی ٣) * ئۆلیڤیا ویلیامز (وەرزی ٥–٦) لە ڕۆڵی کامێلا پارکەر بۆڵز * جۆنی لی میڵەر (وەرزی ٥) لە ڕۆڵی جۆن مەیجەر * ناتاشا مەک ئێڵھۆن (وەرزی ٥) لە ڕۆڵی پێنیلۆپی کناچبوڵ، کونتێس ماونتباتن لە بێرمە * بێرتی کارڤێڵ (وەرزی ٦، وەک میوان لە وەرزی ٥) لە ڕۆڵی تۆنی بڵێر * سەلیم داو (وەرزی ٦، وەک میوان لە وەرزی ٥) لە ڕۆڵی محەممەد ئەلفاید * خالید عەبدوڵڵا (وەرزی ٦، وەک میوان لە وەرزی ٥) لە ڕۆڵی دۆدی فاید * ئێد مەکڤای (وەرزی ٦) لە ڕۆڵی شازادە ویلیام لە وێڵز * لویسەر فۆرد (وەرزی ٦) لە ڕۆڵی شازادە ھاری لە وێڵز * میگ بێلامی (وەرزی ٦) لە ڕۆڵی کاترین میدڵتۆن === ئەکتەرە دیارەکان (میوان) === ئەم ئەکتەرانە لە تایتڵی سەرەتای یەک یان دوو ئەڵقەی وەرزەکاندا ناویان ھاتووە: * ستیفن دیلان: لە ڕۆڵی گراھام سادەرلاند، ئەو وێنەکێشە بەناوبانگەی وێنەی چەرچڵ دەکێشێت (وەرزی ١). * جێما وێلان: لە ڕۆڵی پاتریشیا کامپبێڵ، سکرتێرەی لۆرد ئالترینچام (وەرزی ٢). * جۆن ھێفێرنان: لە ڕۆڵی لۆرد ئالترینچام، ئەو نووسەرەی ڕەخنەی توندی لە شاژن ئێلیزابێتی دووەم گرت (وەرزی ٢). * پاوڵ سپارکس: لە ڕۆڵی بیڵی گراھام، قەشەیەکی ئەمریکیی دیار کە ئێلیزابێت ڕاوێژی پێ دەکات (وەرزی ٢). * مایکل سی ھۆڵ: لە ڕۆڵی جۆن ئێف کەنەدی، سەرۆکی ئەمریکا کە سەردانی ئێلیزابێت دەکات (وەرزی ٢). * جۆدی بالفۆر: لە ڕۆڵی جاکلین کەنەدی، خانمی یەکەمی ئەمریکا (وەرزی ٢). * بێرگھارت کلاوسنەر: لە ڕۆڵی دکتۆر کورت ھان، دامەزرێنەری قوتابخانەی گۆردۆنستۆن (وەرزی ٢). * فین ئیلیۆت: لە ڕۆڵی شازادە فلیپ لە تەمەنی قوتابخانەدا (وەرزی ٢ و ٣). * جوولیان بارینگ: لە ڕۆڵی شازادە چارڵز لە تەمەنی قوتابخانەدا (وەرزی ٢). * کلانسی بڕاون: لە ڕۆڵی لیندۆن بی جۆنسن، سەرۆکی ئەمریکا دوای کەنەدی (وەرزی ٣). * جەین لاپۆتێر، ڕۆزالیند نایت و سۆفی لی ستۆن: لە ڕۆڵی شازادە ئەلیس، دایکی شازادە فلیپ (وەرزەکانی ١، ٢، ٣). * مارک لویس جۆنز: لە ڕۆڵی ئێدوارد میڵوارد، مامۆستای زمانی وێڵزیی شازادە چارڵز (وەرزی ٣). * تیم مەکمولان: لە ڕۆڵی ڕۆبن ودز، ڕاگری کڵێسای ویندسۆر (وەرزی ٣). * مایکڵ مالۆنی: لە ڕۆڵی ئێدوارد ھیس (وەرزی ٣). * ئاندرو بووکان و دانیال فلین: لە ڕۆڵی ئەندرۆ پارکەر بۆڵز، ھاوسەری یەکەمی کامێلا (وەرزی ٣، ٤، ٥). * ھاری ترێداوەی: لە ڕۆڵی ڕۆدی لێوێلین، خۆشەویستەکەی شازادە مارگرێت (وەرزی ٣ و ٤). * تۆم بروک: لە ڕۆڵی مایکڵ فایگان، ئەو پیاوەی لە ساڵی ١٩٨٢ چووە ناو ژووری نوستنی شاژن (وەرزی ٤). * ڕیچارد ڕۆکسبۆرگ: لە ڕۆڵی بۆب ھۆک، سەرۆکوەزیرانی ئوسترالیا (وەرزی ٤). * تۆم بێرک: لە ڕۆڵی دێریک «دازڵ» جێنینگز، فەرمانبەر و ھاوڕێی شازادە مارگرێت (وەرزی ٤). * نیکۆڵاس فارێڵ: لە ڕۆڵی مایکڵ شیا، سکرتێری ڕۆژنامەوانیی ئێلیزابێت (وەرزی ٤). * پراسانا پواناراجا: لە ڕۆڵی مارتن بەشیر، ئەو ڕۆژنامەنووسەی چاوپێکەوتنە بەناوبانگەکەی لەگەڵ شازادە دیانا ئەنجام دا (وەرزی ٥). * ئیڤ بێست: لە ڕۆڵی کارۆڵ میدڵتۆن، دایکی کاترین میدڵتۆن (وەرزی ٦). * ڤیۆلا پرێتێجۆن: لە ڕۆڵی شازادە ئێلیزابێت لە تەمەنی ھەرزەکاریدا (وەرزی ٦). * بۆ گادزدۆن: لە ڕۆڵی شازادە مارگرێت لە تەمەنی ھەرزەکاریدا (وەرزی ١، ٣، ٦). == ئەڵقەکان == {{سەرەکی|پێڕستی ئەڵقەکانی تاج}} {{:پێڕستی ئەڵقەکانی تاج}} == بەرھەمھێنان == لە تشرینی دووەمی ٢٠١٤دا، [[نێتفلیکس]] ڕای گەیاند قۆناغی ڕۆڵگێڕانی ''The Audience''ی ساڵی ٢٠١٣ دەگونجێت بۆ زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-30034850|بڵاوکەرەوە=BBC|وێبگە=www.bbc.co.uk|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Netflix to adapt Queen Elizabeth II play The Audience|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170103141125/http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-30034850|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پیتەر مۆرگان کە فیلمی شاژن و شانۆگەری ساڵی ٢٠٠٦ی نووسیوە، نووسەری سەرەکیی تاجە<ref name="PeterMorgan">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Netflix plans original UK drama about the Queen |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-27539739 |ئیش=[[BBC News]] |ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150925164442/http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-27539739 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دەرھێنەرانی وەرزی یەکەم بریتین لە ''ستیڤن داڵدری،'' ''فیلیپ مارتین،'' ''جوولیان جارۆڵد،'' و ''بنیامین کارۆن''.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The Crown is a 'game changer for British drama' |ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/on-demand/netflix/the-crown-game-changer-for-british-drama/ |ئیش=[[The Daily Telegraph]] |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161104210312/http://www.telegraph.co.uk/on-demand/netflix/the-crown-game-changer-for-british-drama/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دە ئەڵقەی وەرزی یەکەم گرانترین بەشی دراماکە بوو لەلایەن نێتفلیکس و لێفت بانک پیکچەرز بەرھەم ھێنراوە و بەلایەنی کەمەوە ١٠٠ ملیۆن پاوەن تێچووی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Made in the UK:The Crown |ناونیشان=http://www.britishfilmcommission.org.uk/made-in-the-uk-the-crown |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161120010308/http://www.britishfilmcommission.org.uk/made-in-the-uk-the-crown/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ |وێبگە=British Film Commission |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/on-demand/2016/07/12/the-crown-everything-you-need-to-know-about-netflixs-100-million/ |سەردێڕ=The Crown: the Royal family are 'nervous' about Netflix's new £100 million series |ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١٦|ئیش=[[The Daily Telegraph]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160801081526/http://www.telegraph.co.uk/on-demand/2016/07/12/the-crown-everything-you-need-to-know-about-netflixs-100-million/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://uk.ign.com/articles/2015/06/19/matt-smith-starring-in-netflix-series-the-crown |سەردێڕ=Matt Smith starring in Netflix series, The Crown |وێبگە=IGN |ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٥|یەکەم=Anthony |دوایین=Couto |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201114040438/https://www.ign.com/articles/2015/06/19/matt-smith-starring-in-netflix-series-the-crown |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> وەرزێکی دووەم ڕا سپێردرا،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Netflix's glittering Crown could leave BBC looking a little dull |ناونیشان=https://www.theguardian.com/media/2016/oct/31/netflix-glittering-crown-bbc-dull-launch-tv |ئیش=[[The Guardian]] |نووسەر=Martinson, Jane |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161101152930/https://www.theguardian.com/media/2016/oct/31/netflix-glittering-crown-bbc-dull-launch-tv |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="TelegraphOct2016">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The Crown is a 'game changer for British drama' |ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/on-demand/netflix/the-crown-game-changer-for-british-drama/ |ئیش=[[The Daily Telegraph]] |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161022045723/http://www.telegraph.co.uk/on-demand/netflix/the-crown-game-changer-for-british-drama/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەگەڵ ئەو زنجیرەیەی کە بەنیاز بوون شەست ئەڵقە بخایەنێت لەماوەی زیاتر لە شەش وەرزدا.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Fascism Was Finished, Socialism Had Begun|ڕێکەوت=٢٠١٤|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.5040/9780755619078.ch-005|ئیش=In The Name of The People|بڵاوکەرەوە=I.B.Tauris|ڕێکەوتی سەردان=٧ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> تا مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧، «بەرھەمھێنانی پێشوەختە» دەستی پێ کرد لە وەرزی سێیەم و چوارەمی پێشبینیکراودا<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=1925-10|سەردێڕ=The Name “United States of America”&lt;xref ref-type="fn" rid="fn1"&gt;&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;&lt;/xref&gt;|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.1086/ahr/31.1.79|journal=The American Historical Review|doi=10.1086/ahr/31.1.79|issn=1937-5239}}</ref> و لە مانگی کانوونی دووەمدا، نێتفلیکس جەختی کردەوە کە ئەم زنجیرەیە بۆ وەرزی سێیەم و چوارەم نوێ کراوەتەوە<ref name="THRSeason3&4">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/crown-season-3-all-details-far-1077716|سەردێڕ='The Crown' Season 3: All the Details (So Far)|دوایین=Bentley|یەکەم=Jean|وێبگە=[[The Hollywood Reporter]]|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/6wj076dsM?url=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/crown-season-3-all-details-far-1077716|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٠، مۆرگان ڕای گەیاند کە ئەم زنجیرەیە بۆ وەرزی پێنجەم و کۆتایی نوێکراوەتەوە مۆرگان دەربارەی کۆتاییی ھاتنی زنجیرەکە بە پێنج وەرز کە بڕیار بوو بۆ ماوەی شەش وەرز بەردەوام بێت، لە کاتی دروستکردنی چیرۆک بۆ وەرزی پێنجەم وتی «بۆ من ڕوون بوو کە ئەمە کاتێکی گونجاو و شوێنی وەستانە.» نێتفلیکس و سۆنی پشتگیریی بڕیارەکەی مۆرگانیان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=1925-10|سەردێڕ=The Name “United States of America”&lt;xref ref-type="fn" rid="fn1"&gt;&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;&lt;/xref&gt;|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.1086/ahr/31.1.79|journal=The American Historical Review|doi=10.1086/ahr/31.1.79|issn=1937-5239}}</ref> ھەرچۆنێک بێت لە مانگی تەممووزی ٢٠٢٠، نێتفلیکس ڕای گەیاند کە ئەم زنجیرەیە وەرزی شەشەمی دەبێت وەک ئەوەی کە لە بنەڕەتەوە بەنیاز بوون. مۆرگان وتی «کاتێک باس لە چیرۆکەکان دەکرێت بۆ وەرزی پێنجەم کە لە گفتوگۆدا بووین، بەم زووانە دەردەکەوێت کە بۆ ئەوەی دادپەروەری بۆ دەوڵەمەندی و ئاڵۆزی چیرۆکەکە بھێنین، دەبێت بگەڕێینەوە سەر پلانی سەرەکی و شەش وەرز دروست بکەین» ئەو ئەوەشی وت «کە دوو وەرزی ڕابردوو توانایان پێ دەدا کە بەھەمان ماوە وردەکاریی زیاتر لەخۆبگرێت»<ref name="SeasonSixConfirmed">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2020/07/the-crown-season-six-peter-morgan-1202981397/|سەردێڕ='The Crown' Will Run For Six Seasons After Peter Morgan Changes Mind On Fifth Series Finale|دوایین=Kanter|یەکەم=Jake|ئیش=[[Deadline Hollywood]]|ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200711084310/https://deadline.com/2020/07/the-crown-season-six-peter-morgan-1202981397/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەتا ساڵی ٢٠٢٠، تێچووی خەمڵێنراوی بەرھەمھێنانی زنجیرەی «تاج» بە ٢٦٠ ملیۆن دۆلار خەمڵێنراوە، کە ئەمەش دەیکاتە یەکێک لە گرانترین زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکانی مێژوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2019/nov/16/from-the-crown-to-game-of-thrones-whats-the-most-expensive-tv-show-ever|سەردێڕ=From The Crown to Game of Thrones: what's the most expensive TV show ever?|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|newspaper=The Guardian|یەکەم=Jack |دوایین=Seale|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> === کاستینگ === تا تشرینی دووەمی ٢٠١٤، کلێر فۆی چووە ناو گفتوگۆکانەوە بۆ بەرجەستەکردنی ڕۆڵی شاژنە ئێلیزابێتی دووەم.<ref name="FoyCast">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2014/11/netflix-finds-its-queen-in-claire-foy-1201281387/|سەردێڕ=Netflix's 'The Crown' Finds Its Queen In Claire Foy|دوایین=Jaafar|یەکەم=Ali|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]|ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180124070915/http://deadline.com/2014/11/netflix-finds-its-queen-in-claire-foy-1201281387/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تا ئایاری ٢٠١٥، ڤەنێسە کیربی لە گفتوگۆدا بوو بۆ بەرجەستەکردنی ڕۆڵی شازادە مارگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Andreeva |یەکەم=Nellie |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠١٥|سەردێڕ=Vanessa Kirby To Play Princess Margaret In Netflix's 'The Crown' |ناونیشان=https://deadline.com/2015/05/vanessa-kirby-princess-margaret-the-crown-1201427873/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180616103414/https://deadline.com/2015/05/vanessa-kirby-princess-margaret-the-crown-1201427873/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> لە حوزەیرانی ٢٠١٥، جۆن لیتگۆ وەک وینستن چێرچل و مات سمیس وەک شازادە فیلیپ دەستنیشانکران، فۆی وەک شاژنە ئێلیزابێتی دووەم پشتڕاستکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2015/tv/news/netflix-the-crown-cast-matt-smith-claire-foy-john-lithgow-1201523102/|سەردێڕ='Doctor Who' Alum Matt Smith Cast in Netflix's 'The Crown' with John Lithgow, Claire Foy|دوایین=Wagmeister|یەکەم=Elizabeth|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]]|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180324223726/https://variety.com/2015/tv/news/netflix-the-crown-cast-matt-smith-claire-foy-john-lithgow-1201523102/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڤیکتۆریا ھاملتۆن، جارێد ھاریس و ئایلین ئەتکینز ھەروەھا لە وەرزی یەکەمدا ڕۆڵیان دەگێڕا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2016/09/the-crown-netflix-series-1201827104/|سەردێڕ='The Crown' Trailer: First Look At Netflix's Queen Elizabeth Drama Series|دوایین=N'Duka|یەکەم=Amanda|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]|ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180124071052/http://deadline.com/2016/09/the-crown-netflix-series-1201827104/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> فۆی ڕۆڵی خۆی وەک شاژنی گەنج لە چەند دیمەنێکی کورتدا (کامیۆ) لە وەرزەکانی ٤، ٥ و ٦دا دووبارە کردەوە. بۆ دەرکەوتنی لە ئەڵقەی «٤٨:١» کە ئەڵقەی ھەشتەمی وەرزی چوارەم بوو، فۆی خەڵاتێکی ئێمی (Emmy) بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hollywoodlife.com/2022/11/09/claire-foy-the-crown-season-5-cameo-appearance/|سەردێڕ='The Crown' Season 5: Claire Foy Reprises Queen Elizabeth II Role In Surprise Cameo Appearance|ئیش=Hollywood Life|یەکەم=Avery|دوایین=Thompson|ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.vulture.com/article/the-crown-recap-season-4-episode-8-48-1.html|سەردێڕ=The Crown Recap: Queen of Denial|ئیش=Vulture|یەکەم=Sarene|دوایین=Leeds|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> بەرھەمھێنەران لەگەڵ چوونە پێشەوەی ھێڵی کاتیی چیرۆکەکە، ھەر دوو وەرز جارێک ئەکتەری بەتەمەنتریان بۆ ڕۆڵە بەردەوامەکان دادەنا. لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٧، ئۆلیڤیا کۆلمەن وەک شاژنە ئێلیزابێتی دووەم بۆ وەرزەکانی سێیەم و چوارەم دەستنیشانکرا.<ref name="ColmanCast">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://variety.com/2017/tv/news/olivia-colman-the-crown-queen-elizabeth-season-3-1202600405/|سەردێڕ=Olivia Colman Joins 'The Crown' as Queen Elizabeth for Seasons 3 and 4|دوایین=Birnbaum|یەکەم=Olivia|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]]|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171027001128/http://variety.com/2017/tv/news/olivia-colman-the-crown-queen-elizabeth-season-3-1202600405/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تا کانوونی دووەمی ٢٠١٨، ھێلێنا بۆنھام کارتەر و پاوڵ بێتانی لە گفتوگۆدا بوون بۆ بەرجەستەکردنی ڕۆڵی شازادە مارگرێت و شازادە فیلیپ بۆ ئەو وەرزانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2018/01/the-crown-helena-bonham-carter-talks-princess-margaret-1202236329/|سەردێڕ='The Crown': Helena Bonham Carter Poised To Play Princess Margaret|دوایین=Petski|یەکەم=Denise|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180106063749/http://deadline.com/2018/01/the-crown-helena-bonham-carter-talks-princess-margaret-1202236329/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="BettanyTalks">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://ew.com/tv/2018/01/20/the-crown-paul-bettany-negotiations-prince-philip/|سەردێڕ=The Crown: Paul Bettany in talks to play Prince Philip|دوایین=Maslow|یەکەم=Nick|magazine=[[Entertainment Weekly]]|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180121011838/https://ew.com/tv/2018/01/20/the-crown-paul-bettany-negotiations-prince-philip/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەڵام لە کۆتایی مانگدا، بێتانی ناچار بوو پاشەکشە بکات بەھۆی پابەندبوونی بە کاتەوە.<ref name="BettanyOut">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.vanityfair.com/hollywood/2018/01/the-crown-prince-philip-season-3|سەردێڕ=The Crown's Third Season Is Minus a Prince Philip as Paul Bettany Bows Out|دوایین=Miller|یەکەم=Julie|magazine=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201114040439/https://www.vanityfair.com/hollywood/2018/01/the-crown-prince-philip-season-3|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە کۆتایی ئازاری ٢٠١٨، تۆبایاس مێنزیس وەک شازادە فیلیپ بۆ وەرزی سێیەم و چوارەم دەستنیشانکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2018/03/the-crown-tobias-menzies-prince-philip-matt-smith-netflix-1202354968/|سەردێڕ='The Crown' Sets 'Outlander's Tobias Menzies As New Prince Philip|دوایین=Fleming|یەکەم=Mike Jr.|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180329054323/http://deadline.com/2018/03/the-crown-tobias-menzies-prince-philip-matt-smith-netflix-1202354968/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە سەرەتای ئایاری ٢٠١٨، پشتڕاستکرایەوە کە بۆنھام کارتەر لەگەڵ جەیسن واتکینز (وەک سەرۆک وەزیران ھارۆڵد ویڵسن) دەستنیشانکراون.<ref name="CarterConfirm">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2018/tv/news/the-crown-season-3-helena-bonham-carter-jason-watkins-1202796598/|سەردێڕ='The Crown' Officially Casts Helena Bonham Carter, Adds Jason Watkins for Season 3|دوایین=Otterson|یەکەم=Joe|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]]|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180503183250/http://variety.com/2018/tv/news/the-crown-season-3-helena-bonham-carter-jason-watkins-1202796598/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> مانگی دواتر، بێن دانیێڵز وەک تۆنی ئارمسترۆنگ-جۆنز بۆ وەرزی سێیەم دەستنیشانکرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2018/06/the-exorcist-star-ben-daniels-to-play-antony-armstrong-jones-in-season-three-of-the-crown-1202414111/|سەردێڕ='The Crown': 'The Exorcist' Star Ben Daniels To Play Antony Armstrong-Jones In Season 3 Of Netflix's Royal Drama|دوایین=White|یەکەم=Peter|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180620231914/https://deadline.com/2018/06/the-exorcist-star-ben-daniels-to-play-antony-armstrong-jones-in-season-three-of-the-crown-1202414111/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەگەڵ پەیوەندیکردنی ئیرین دۆھێرتی بە زنجیرەکەوە وەک شازادە ئان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/crowns-princess-anne-be-played-by-erin-doherty-1122586|سەردێڕ='The Crown' Casts Its Princess Anne (Exclusive)|دوایین=Sandberg|یەکەم=Bryn Elise|وێبگە=[[The Hollywood Reporter]]|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180622223544/https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/crowns-princess-anne-be-played-by-erin-doherty-1122586|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> مانگێک دواتر، جۆش ئۆکۆنۆر و ماریۆن بەیڵی وەک شازادە چارڵز و شاژنی دایک بۆ وەرزەکانی سێیەم و چوارەم دەستنیشانکران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2018/tv/news/the-crown-josh-oconnor-prince-charles-marion-bailey-queen-mother-1202886865/|سەردێڕ='The Crown': Josh O'Connor to Play Prince Charles, Marion Bailey the Queen Mother|دوایین=Clarke|یەکەم=Stewart|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]]|ڕێکەوت=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180727111524/https://variety.com/2018/tv/news/the-crown-josh-oconnor-prince-charles-marion-bailey-queen-mother-1202886865/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٨، ئیمێراڵد فێنێڵ وەک کامیلا شاند دەستنیشانکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://ew.com/tv/2018/10/23/the-crown-casts-call-the-midwife-actress-emerald-fennell-as-camilla-parker-bowles/|سەردێڕ=The Crown casts Call the Midwife actress Emerald Fennell as Camilla Parker Bowles|دوایین=Kinane|یەکەم=Ruth|magazine=[[Entertainment Weekly]]|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181023220350/https://ew.com/tv/2018/10/23/the-crown-casts-call-the-midwife-actress-emerald-fennell-as-camilla-parker-bowles/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٨، چارڵز دانس وەک لویس ماونتباتن دەستنیشانکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.digitalspy.com/tv/ustv/a25605617/the-crown-season-3-charles-dance/|سەردێڕ=The Crown season 3 adds Charles Dance to cast – and here's who he's playing|دوایین=Edwards|یەکەم=Chris|ئیش=[[Digital Spy]]|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191023110714/https://www.digitalspy.com/tv/ustv/a25605617/the-crown-season-3-charles-dance/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە نیسانی ٢٠١٩، ئێما کۆرین وەک لیدی دیانا سپێنسەر بۆ وەرزی چوارەم دەستنیشانکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.buzzfeednews.com/article/ellievhall/the-crown-casts-princess-diana-season-4|سەردێڕ='The Crown' Just Cast Its Princess Diana|دوایین=Hall|یەکەم=Ellie|ئیش=[[BuzzFeed]]|ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190409215337/https://www.buzzfeednews.com/article/ellievhall/the-crown-casts-princess-diana-season-4|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> گیلیان ئەندەرسۆن، کە لە کانوونی دووەمی ٢٠١٩وە دەنگۆی گفتوگۆی ھەبوو بۆ بەرجەستەکردنی ڕۆڵی مارگرێت تاتچەر لە وەرزی چوارەمدا، لە ئەیلوولی ٢٠١٩ بە فەرمی بۆ ڕۆڵەکە پشتڕاستکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://variety.com/2019/tv/news/gillian-anderson-the-crown-margaret-thatcher-netflix-1203327451/ |سەردێڕ=Gillian Anderson Joins 'The Crown' as Margaret Thatcher |دوایین=Nickolai |یەکەم=Nate |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190920160130/https://variety.com/2019/tv/news/gillian-anderson-the-crown-margaret-thatcher-netflix-1203327451/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.buzzfeednews.com/article/ikrd/gillian-anderson-the-crown-netflix-margaret-thatcher |سەردێڕ=Gillian Anderson Will Be Playing Margaret Thatcher In 'The Crown' |دوایین=Dahir |یەکەم=Ikran |ئیش=[[BuzzFeed News]] |ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190920160126/https://www.buzzfeednews.com/article/ikrd/gillian-anderson-the-crown-netflix-margaret-thatcher |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2019/09/the-crown-officially-confirms-gillian-anderson-as-margaret-thatcher-for-season-four-1202728647/ |سەردێڕ='The Crown' Officially Confirms Gillian Anderson As Margaret Thatcher For Season Four |دوایین=Haring |یەکەم=Bruce |ئیش=[[Deadline Hollywood]] |ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190920160126/https://deadline.com/2019/09/the-crown-officially-confirms-gillian-anderson-as-margaret-thatcher-for-season-four-1202728647/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٠، ئیمێلدا ستۆنتۆن وەک جێگرەوەی ئۆلیڤیا کۆلمەن بۆ ڕۆڵی شاژن لە وەرزی پێنجەمدا ڕاگەیەندرا، ڕۆڵەکەشی لە وەرزی کۆتاییدا لە تەممووزدا بڵاوکرایەوە.<ref name="FinalSeasonAnnounce">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2020/tv/global/the-crown-will-end-after-season-five-with-imelda-staunton-as-queen-elizabeth-1203488171/|سەردێڕ='The Crown' Will End After Season 5 With Imelda Staunton as Queen Elizabeth|دوایین=Ravindran|یەکەم=Manori|ئیش=[[Variety (magazine)|Variety]]|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200131153801/https://variety.com/2020/tv/global/the-crown-will-end-after-season-five-with-imelda-staunton-as-queen-elizabeth-1203488171/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="SeasonSixConfirmed"/> ھەروەھا لە تەممووزی ٢٠٢٠دا، لێسلی مانڤێڵ وەک بەرجەستەکاری شازادە مارگرێت ڕاگەیەندرا،<ref name="SeasonSixConfirmed"/><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://ew.com/tv/the-crown-season-5-lesley-manville-princess-margaret/|سەردێڕ=The Crown season 5 dubs Lesley Manville the new Princess Margaret|دوایین=Romano|یەکەم=Nick|magazine=[[Entertainment Weekly]]|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200703031838/https://ew.com/tv/the-crown-season-5-lesley-manville-princess-margaret/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> مانگی دواتر، جۆناسان پڕایس و ئێلیزابێت دێبیکی وەک شازادە فیلیپ و دیانا (شازادەی وێڵز) دەستنیشانکران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2020/08/jonathan-pryce-cast-as-prince-philip-the-crown-1203011673/|سەردێڕ=Oscar-Nominated 'Game Of Thrones' Star Jonathan Pryce Cast As Prince Philip In 'The Crown'|دوایین=Kanter|یەکەم=Jake|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠٢٠|ئیش=Deadline Hollywood|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200812221407/https://deadline.com/2020/08/jonathan-pryce-cast-as-prince-philip-the-crown-1203011673/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2020/08/the-crown-adds-elizabeth-debicki-as-princess-diana-for-final-two-seasons-1203014754/|سەردێڕ='The Crown' Adds Elizabeth Debicki As Princess Diana For Final Two Seasons|دوایین=Haring|یەکەم=Bruce|ئیش=Deadline Hollywood|ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200816210502/https://deadline.com/2020/08/the-crown-adds-elizabeth-debicki-as-princess-diana-for-final-two-seasons-1203014754/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠، دۆمینیک وێست لە گفتوگۆدا بوو بۆ گێڕانی ڕۆڵی شازادە چارڵز.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2020/10/the-crown-dominic-west-in-talks-prince-charles-1234600198/|سەردێڕ='The Crown': Dominic West In Talks To Play Prince Charles|دوایین=Kanter|یەکەم=Jake|ئیش=Deadline Hollywood|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> دەستنیشانکردنی ئەو لە نیسانی ٢٠٢١دا پشتڕاستکرایەوە، کاتێک ڕێکەوتی دەستپێکردنی بەرھەمھێنانی وەرزی پێنجەم ڕاگەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://people.com/royals/the-crown-season-5-start-filming-july-new-cast/|سەردێڕ=The Crown Season 5 to Begin Filming in July with All-New Cast|دوایین=Hill|یەکەم=Erin|ئیش=People Magazine|ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٧ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2021/tv/global/the-crown-season-5-filming-1234945760/|سەردێڕ='The Crown' Season 5 to Start Filming in July (EXCLUSIVE)|ئیش=Variety|یەکەم=Manori|دوایین=Ravindran|ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە حوزەیرانی ٢٠٢١، جۆنی لی میڵەر وەک جۆن مەیجەر دەستنیشانکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.msn.com/en-us/tv/news/e2-80-98the-crown-e2-80-99-jonny-lee-miller-to-play-prime-minister-john-major-in-season-5/ar-AALrn8v/|سەردێڕ='The Crown': Jonny Lee Miller To Play Prime Minister John Major In Season 5|دوایین=Kanter|یەکەم=Jake|ئیش=Deadline|ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> لە ھەمان مانگدا، ئۆلیڤیا ویلیامز لە چاوپێکەوتنێکدا پشتڕاستی کردەوە کە وەک کامیلا پارکەر بۆوڵز بۆ وەرزەکانی پێنجەم و شەشەم پەیوەندی بە کاستەکەوە کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thetimes.com/article/olivia-williams-my-big-royal-comeback-now-im-playing-camilla-in-the-crown-9prhg3n09|سەردێڕ=Olivia Williams: My big royal comeback — now I'm playing Camilla in The Crown|دوایین=Smith|یەکەم=Julia Llewellyn|ئیش=The Times|ڕێکەوت=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> لە تەممووزی ٢٠٢١، خانمەکتەر مارسیا وارن لە کاتی وێنەگرتندا وەک شاژنە ئێلیزابێتی دایک پەیوەندی بە کاستەکەوە کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Wilkes, Neil|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=Veteran actress Marcia Warren 'cast as The Queen Mother in The Crown' – Media Mole|ناونیشان=https://www.mediamole.co.uk/entertainment/tv/news/veteran-actress-marcia-warren-cast-as-the-queen-mother-in-the-crown_457535.html|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=amp.mediamole.co.uk|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210804071137/https://www.mediamole.co.uk/entertainment/tv/news/veteran-actress-marcia-warren-cast-as-the-queen-mother-in-the-crown_457535.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ھەمان مانگدا، دەستنیشانکردنی کڵۆدیا ھاریسۆن وەک شازادە ئان پشتڕاستکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gordon|یەکەم=Naomi|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=The Crown season 5: Claudia Harrison cast as Princess Anne|ناونیشان=https://www.goodhousekeeping.com/uk/lifestyle/a37220677/the-crown-princess-anne-claudia-harrison/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Good Housekeeping|زمان=en-GB}}</ref> لە ئەیلوولی ٢٠٢١، خالید عەبدوڵڵا و سەلیم داو بۆ گێڕانی ڕۆڵی دۆدی فایەد و محەممەد ئەلفایەد ڕاگەیەندران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2021/tv/news/the-crown-khalid-abdalla-dodi-al-fayed-salim-daw-mohammed-1235072176/|سەردێڕ='The Crown' Casts Khalid Abdalla as Dodi Fayed, Princess Diana's Tragic Boyfriend; Salim Daw to Play His Father (EXCLUSIVE)|دوایین=Yossman|یەکەم=K.J.|ئیش=Variety|ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}</ref> دواتر لەو مانگەدا، پشتڕاستکرایەوە کە تیمۆسی داڵتن وەک پیتەر تاونسێند دەستنیشانکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/royal-family/2021/09/25/timothy-daltons-licence-thrill-crown-audiences-princess-margarets/|سەردێڕ=Timothy Dalton's licence to thrill Crown audiences as Princess Margaret's former lover|دوایین=Singh|یەکەم=Anita|ئیش=The Telegraph|ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٢، ھومایۆن سەعید وەک دکتۆر حەسەنەت خان دەستنیشانکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2022/streaming/news/the-crown-humayun-saeed-hasnat-khan-princess-diana-1235149744/|سەردێڕ='The Crown': Pakistani Star Humayun Saeed Cast as Princess Diana's Companion Dr Hasnat Khan in Hit Netflix Series (EXCLUSIVE)|دوایین=Ramachadran|یەکەم=Naman|ئیش=Variety|ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> گەڕان بەدوای ئەکتەردا بۆ گێڕانی ڕۆڵی شازادە ویلیام و شازادە ھاری لە تەمەنی ھەرزەکاریدا بۆ وەرزی شەشەم، لە ئازاری ٢٠٢٢ دەستی پێکرد. ئەکتەرە نوێیەکەی شازادە ویلیام جێگەی سینان وێست دەگرێتەوە، کە وەک شازادە ویلیامی گەنج بۆ وەرزی پێنجەم دەستنیشانکرابوو، لەکاتێکدا پێشبینی دەکرا کاستە نوێیەکانی تری وەرزی پێنجەم بۆ وەرزی شەشەمیش بمێننەوە.<ref name="WilliamHarryCastingSearch">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Yossman |یەکەم=K.J. |ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Netflix Set to Shoot 'The Crown' Season 6 This Summer, Looks to Cast Teenage Prince William and Harry |ناونیشان=https://variety.com/2022/tv/global/prince-william-harry-the-crown-season-6-1235207823/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> لە ئەیلوولی ٢٠٢٢دا، ڕاگەیەندرا کە ڕوفوس کامپا و ئێد مەکڤی ڕۆڵی شازادە ویلیام دەگێڕن، مێگ بێلامی ڕۆڵی کاترین میدڵتن دەگێڕێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2022/09/the-crown-netflix-prince-william-kate-middleton-casting-1235106198/|سەردێڕ=Netflix Drama 'The Crown' Finds Its William And Kate: Two Actors To Play Prince & Newcomer Cast As Kate Middleton In Season 6|ئیش=[[Deadline Hollywood|Deadline]] |دوایین= Bamigboye|یەکەم= Baz |ڕێکەوت= ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٢}}</ref> ==== مشتومڕی جیاوازیی مووچەی نێوان ڕەگەزەکان ==== بەرھەمھێنەرانی لێفت بانک ڕایان گەیاند کە لە دوو وەرزی یەکەمدا مووچەی سمیس لە فۆی زیاتر بووە، بەشێکی بەھۆی ناوبانگی ئەو لە زنجیرەی Doctor Who.<ref name="FoySmithPay">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2018/tv/news/the-crown-season-3-donald-trump-megan-markle-1202725163/|سەردێڕ=Claire Foy Was Paid Less Than Matt Smith on 'The Crown'|دوایین=Birnbaum|یەکەم=Debra|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]]|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180325213447/http://variety.com/2018/tv/news/the-crown-season-3-donald-trump-megan-markle-1202725163/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەمە بووە ھۆی دروستبوونی مشتومڕی جیاوازیی مووچەی نێوان ڕەگەزەکان، لەوانە دروستکردنی داواکارییەکی واژووکراو (petition) کە داوای لە سمیس دەکرد جیاوازیی نێوان مووچەکەی خۆی و فۆی ببەخشێتە سندووقی بەرگریی یاسایی.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://variety.com/2018/tv/news/petition-matt-smith-the-crown-salary-times-up-1202729883/|سەردێڕ=Petition Calls on Matt Smith to Donate Part of His Salary From 'The Crown' to Time's Up|دوایین=Clarke|یەکەم=Stewart|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180326200859/http://variety.com/2018/tv/news/petition-matt-smith-the-crown-salary-times-up-1202729883/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> Time's up دواتر لێفت بانک داوای لێبووردنیان لە فۆی و سمیس کرد و وتیان کە ئەوان لە ناوەندی گەردەلوولێکی میدیاییدا بوون «بەبێ ئەوەی ھەڵەی خۆیان بێت»، ئاماژەیان بەوە کرد کە ئەوان «بەرپرسن لە بوودجە و مووچەکان؛ ئەکتەرەکان ئاگاداری ئەوە نین کێ چەند وەردەگرێت و نابێت بە شەخسی بەرپرسیار بکرێن لە مووچەی ھاوکارەکانیان». ئەوان وتشیان کە پشتگیریی «ھەوڵەکان بۆ یەکسانیی ڕەگەزی لە فیلم و تەلەڤیزیۆندا دەکەن و پەرۆشن بۆ گفتوگۆکردن لەگەڵ کەمپەینی Time's Upی بەریتانی و پێشتریش لەگەڵ Era 50:50 قسەیان کردووە، کە گرووپێکن کەمپەین بۆ یەکسانیی ڕەگەزی لەسەر شاشە و شانۆ دەکەن».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2018/tv/news/the-crown-producers-apologize-to-claire-foy-matt-smith-1202731165/|سەردێڕ='The Crown' Producers Apologize to Claire Foy, Matt Smith Over Gender Pay Scandal|دوایین=Clarke|یەکەم=Stewart|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]]|ڕێکەوت=٢٠ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180326200857/http://variety.com/2018/tv/news/the-crown-producers-apologize-to-claire-foy-matt-smith-1202731165/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سوزان ماکی، بەڕێوەبەری داھێنەری لێفت بانک، ئاماژەی بەوە کرد کە لە داھاتوودا ھیچ ئەکتەرێک مووچەکەی لەو خانمەکتەرە زیاتر نابێت کە ڕۆڵی شاژن دەگێڕێت.<ref name="FoySmithPay"/> سەبارەت بە مشتومڕەکە، فۆی «سەرسام نەبوو» بەوەی کە بووە چیرۆکێکی گەورە، «لەو ڕووەوە کە درامایەکی ژن-تەوەر بوو».<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://ew.com/tv/2018/03/24/claire-foy-the-crown-pay-controversy/|سەردێڕ=Claire Foy talks The Crown pay controversy: 'I'm not surprised people went, "That's a bit odd{{"'}}|دوایین=Collis|یەکەم=Clark|magazine=[[Entertainment Weekly]]|ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180326005935/http://ew.com/tv/2018/03/24/claire-foy-the-crown-pay-controversy/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سمیس ئاماژەی بەوە کرد کە پشتگیریی فۆی دەکات و «خۆشحاڵە کە چارەسەر کرا و (بەرھەمھێنەران) قەرەبوویان کردەوە چونکە ئەوە پێویست بوو ڕووبدات». گۆڤاری The Hollywood Reporter ئاماژەی بەوە کردووە کە ڕوون نییە مەبەستی سمیس لە «چارەسەر بوو» چییە، چونکە نێتفلیکس و لێفت بانک لێدوانی زیاتریان نەدابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/matt-smith-crown-claire-foy-pay-disparity-tribeca-film-festival-2018-1104842|سەردێڕ='The Crown' Star Matt Smith Breaks Silence on Claire Foy Pay-Disparity Controversy|دوایین=Lewis|یەکەم=Hilary|وێبگە=[[The Hollywood Reporter]]|ڕێکەوت=٢٢ی نیسانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180423224430/https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/matt-smith-crown-claire-foy-pay-disparity-tribeca-film-festival-2018-1104842|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> فۆی دواتر ئەو ھەواڵانەی کە دەیانوت مووچەی پاشەکەوتووی وەرگرتووە بۆ ئەوەی مووچەکەی لەگەڵ ئەو یەکسان بێت، بەوە وەسف کرد کە «تەواو ڕاست نین».<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.harpersbazaar.com/uk/culture/culture-news/a22582948/claire-foy-gender-pay-gap-back-pay-the-crown/|سەردێڕ=Claire Foy won't receive back pay for her role in 'The Crown' after gender pay gap dispute|دوایین=Fowler|یەکەم=Danielle|ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٨|magazine=Harper's BAZAAR|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190225163017/https://www.harpersbazaar.com/uk/culture/culture-news/a22582948/claire-foy-gender-pay-gap-back-pay-the-crown/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === وێنەگرتن === == بڵاوکردنەوە == دوو ئەڵقەی یەکەمی زنجیرەکە لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ لە بەریتانیا بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.bbfc.co.uk/releases/crown-film |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161026170236/http://www.bbfc.co.uk/releases/crown-film |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|وێبگە=[[British Board of Film Classification]] |سەردێڕ=''The Crown'' [Season 1, Episodes 1 & 2] (15) |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یەکەم وەرزی لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ لە سەرانسەری جیھاندا بڵاوکرایەوە.<ref name="PremiereDate">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=Matt Smith's Netflix drama The Crown gets premiere date|ناونیشان=https://www.ew.com/article/2016/04/11/matt-smith-netflix-crown-premiere-date|magazine=Entertainment Weekly|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠١٦|یەکەم=Dylan|دوایین=Kickham|ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160414121555/http://www.ew.com/article/2016/04/11/matt-smith-netflix-crown-premiere-date|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشان=http://www.radiotimes.com/news/2016-09-27/claire-foy-and-matt-smith-face-the-challenges-of-royal-life-in-new-extended-trailer-for-netflix-drama-the-crown |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160927214700/http://www.radiotimes.com/news/2016-09-27/claire-foy-and-matt-smith-face-the-challenges-of-royal-life-in-new-extended-trailer-for-netflix-drama-the-crown |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٦|وێبگە=Radio Times |سەردێڕ=Claire Foy and Matt Smith face the challenges of royal life in new extended trailer for Netflix drama The Crown |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> وەرزی دووەم لە ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ بڵاوکرایەوە.<ref name="Season2Release">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Otterson |یەکەم=Joe |ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشان=https://variety.com/2017/tv/news/the-crown-season-2-premiere-date-first-trailer-1202522364/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170810162238/http://variety.com/2017/tv/news/the-crown-season-2-premiere-date-first-trailer-1202522364/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٧|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]] |سەردێڕ='The Crown' Season 2 Sets Premiere Date, Releases First Trailer |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> وەرزی سێیەم لە ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ بڵاوکرایەوە.<ref name="Season3">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Iannucci |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠١٩|ناونیشان=https://tvline.com/2019/08/12/the-crown-season-3-premiere-date-netflix/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191031050545/https://tvline.com/2019/08/12/the-crown-season-3-premiere-date-netflix/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠٢٠|ئیش=[[TVLine]] |سەردێڕ='The Crown Season 3 (Finally!) Gets November Premiere Date at Netflix |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> وەرزی چوارەم لە ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ بڵاوکرایەوە.<ref name="S4Premiere">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kanter |یەکەم=Jake |ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://deadline.com/2020/08/the-crown-season-4-to-premiere-in-november-on-netflix-1203018414/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200820153937/https://deadline.com/2020/08/the-crown-season-4-to-premiere-in-november-on-netflix-1203018414/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٠|وێبگە=Deadline Hollywood |سەردێڕ='The Crown': Netflix Sets Premiere Date, Drops First Trailer For Season 4 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> وەرزی پێنجەم لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ بڵاوکرایەوە.<ref name="Season5Premiere">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bamigboye |یەکەم=Baz |بەستەری نووسەر=Baz Bamigboye|ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|سەردێڕ='The Crown' Gets November Premiere Date After Sensitive Behind-The-Scenes Discussions Following Death Of Queen |ناونیشان=https://deadline.com/2022/09/the-crown-season-5-premiere-date-netflix-queen-elizabeth-death-1235125467/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=Deadline |زمان=en-US}}</ref> وەرزی شەشەم و کۆتایی بە دوو بەش بڵاوکرایەوە، یەکەمیان لە ١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ و دووەمیان لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Petski |یەکەم=Denise |ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://deadline.com/2023/10/the-crown-final-season-premiere-dates-two-parts-trailer-1235567735/ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Deadline |سەردێڕ='The Crown' Final Season To Launch In 2 Parts; Premiere Dates Set; Watch Trailer}}</ref> وەرزی یەکەم لە ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ بە شێوەی دیڤیدی و بلوڕەی لە بەریتانیا بڵاوکرایەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.amazon.co.uk/Crown-Season-1-DVD/dp/B071Z24LPH |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180928200900/https://www.amazon.co.uk/Crown-Season-1-DVD/dp/B071Z24LPH |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|وێبگە=[[amazon.co.uk]] |سەردێڕ=The Crown: Season 1 [DVD] [2017] |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و لە سەرانسەری جیھان لە ٧ی تشرینی دووەم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.dvdsreleasedates.com/movies/8302/the-crown |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180928200712/https://www.dvdsreleasedates.com/movies/8302/the-crown |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|وێبگە=dvdsreleasedates.com |سەردێڕ=The Crown (TV Series) |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> وەرزی دووەم لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ بە شێوەی دیڤیدی و بلوڕەی لە بەریتانیا بڵاوکرایەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.amazon.co.uk/Crown-Season-2-DVD/dp/B07GJD714Y |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180928200821/https://www.amazon.co.uk/Crown-Season-2-DVD/dp/B07GJD714Y |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|وێبگە=[[amazon.co.uk]] |سەردێڕ=The Crown – Season 2 [DVD] [2018] |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و لە سەرانسەری جیھان لە ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.dvdsreleasedates.com/movies/8302/the-crown |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180928200712/https://www.dvdsreleasedates.com/movies/8302/the-crown |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|وێبگە=dvdsreleasedates.com |سەردێڕ=The Crown (TV Series) |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> وەرزی سێیەم بەشێوەی دیڤیدی و بلوڕەی لە بەریتانیا لە ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.amazon.co.uk/Crown-Season-03-DVD/dp/B088RXJF8Q |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=[[amazon.co.uk]] |سەردێڕ=The Crown: Season 3 [DVD] [2020]}}</ref> و ڕۆژی دواتر لە سەرانسەری جیھاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.amazon.com/Crown-Season-03-Olivia-Colman/dp/B08F6JZBRK/ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=[[amazon.com]] |سەردێڕ=The Crown – Season 03}}</ref> وەرزی چوارەم لە ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ بە شێوەی دیڤیدی و بلوڕەی لە بەریتانیا بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.amazon.co.uk/Crown-Season-Amazon-Excl-DVD/dp/B094P1TYRZ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=[[amazon.co.uk]] |سەردێڕ=The Crown – Season 4 (Amazon Excl.) [DVD] [2021]}}</ref> و ڕۆژی دواتر لە سەرانسەری جیھاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.amazon.com/Crown-Season-4-DVD/dp/B096TQ6BL6/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=[[amazon.com]] |سەردێڕ=The Crown: Season 4 [DVD]}}</ref> وەرزی پێنجەم لە ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ بە شێوەی دیڤیدی و بلوڕەی لە بەریتانیا بڵاوکرایەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.amazon.co.uk/Crown-Season-05-DVD/dp/B0C59YP8PN/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=[[amazon.co.uk]] |سەردێڕ=The Crown – Season 05 [DVD]}}</ref> و ڕۆژی دواتر لە سەرانسەری جیھاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.amazon.com/Crown-Season-5-DVD/dp/B0C3WV89CB |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=[[amazon.com]] |سەردێڕ=The Crown: Season 05 [DVD]}}</ref> وەرزی شەشەم بە شێوەی دیڤیدی و بلوڕەی لە بەریتانیا لە ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.amazon.co.uk/Crown-Season-6-DVD/dp/B0DDPL9TYK/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=[[amazon.co.uk]] |سەردێڕ=The Crown – Season 6 [DVD]}}</ref> و ڕۆژی دواتر لە سەرانسەری جیھاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.amazon.com/Crown-Season-06-Imelda-Staunton/dp/B0DBQ577MG |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=[[amazon.com]] |سەردێڕ=The Crown: Season 06 [DVD]}}</ref> == پێشوازیکردن == === وەڵامی ڕەخنەگرانە === [[پەڕگە:John Lithgow 8 by David Shankbone.jpg|وێنۆک|125px|ڕاست|جۆن لیسگۆ چەندین خەڵاتی بردەوە بە ڕۆڵی وینستن چەرچڵ.]] تاج وەک درامایەک ستایشی کراوە، لەلایەن ڕۆژنامەی تەلەگرافەوە بە «باشترین ئۆپێرای تەلەڤیزیۆن» وەسف کراوە و ڕیزبەندی ٥/٥ی پێدراوە؛ بەڵام ھەندێک لە پێداچوونەوەکاران، وەک لە ڕۆژنامەی تایمزدا، نیگەرانی خۆیان دەربڕی کە ھەندێک ئەڵقە لەسەر بنەمای ساختەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/on-demand/0/crown-season-3-netflix-review-tvs-best-soap-opera/|سەردێڕ=The Crown, season 3 Netflix review|وێبگە=The Telegraph|یەکەم=Anita|دوایین= Singh|ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200528151402/https://www.telegraph.co.uk/on-demand/0/crown-season-3-netflix-review-tvs-best-soap-opera/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="fact-from-fiction">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Vickers |یەکەم=Hugo |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=How accurate is The Crown? We sort fact from fiction in the royal drama |ئیش=[[The Times]] |ناونیشان=https://www.thetimes.co.uk/article/how-accurate-is-the-crown-we-sort-fact-from-fiction-in-the-royal-drama-8g708rz2c |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191204151714/https://www.thetimes.co.uk/article/how-accurate-is-the-crown-we-sort-fact-from-fiction-in-the-royal-drama-8g708rz2c |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> زنجیرەکە نمرەی گشتی ٨١٪ی لەسەر [[ڕاتن تۆمەیتۆز]] و ٧٨٪ لە مێتاکریتیک ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rottentomatoes.com/tv/the_crown|سەردێڕ=The Crown|بڵاوکەرەوە=Rotten Tomatoes}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.metacritic.com/tv/the-crown|سەردێڕ= The Crown|بڵاوکەرەوە=Metacritc}}</ref> وەرزی یەکەم ٨٨٪ ڕەخنەی ڕەخنەگرانەی ھەیە لەسەر کۆکەرەوەی پێداچوونەوەکانی ڕاتن تۆمەیتۆز، بە پشتبەستن بە ٧٤ پێداچوونەوە بە تێکڕای ڕیزبەندی ٨٫٦/١٠. کۆدەنگی ڕەخنەگرانەکەی دەڵێت «نمایشکردنی بەھێز و سینەماتۆگرافییەکی گەورە، تاج دەکاتە بەرھەمێکی ئاست بەرز کە شایەنی گەورەیی خۆی بێت.»<ref name="rts1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rottentomatoes.com/tv/the_crown/s01 |سەردێڕ=The Crown: Season 1 (2016) |بڵاوکەرەوە=Rotten Tomatoes |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190410030239/https://www.rottentomatoes.com/tv/the_crown/s01 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>مێتاکریتیک نمرەی ٨١ لە کۆی ١٠٠ دەداتە وەرزی یەکەم، ئەمەش بە پشتبەستن بە ٢٩ ڕەخنەگر.<ref name="mcs1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.metacritic.com/tv/the-crown/season-1|سەردێڕ=The Crown: Season 1|بڵاوکەرەوە=Metacritic|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191116085221/https://www.metacritic.com/tv/the-crown/season-1|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> وەرزی دووەم و سێیەم و چوارەمیش بە ھەمان شێوە پێداچوونەوەی ئەرێنییان بەدەست ھێنا. کاردانەوە بۆ وەرزی پێنجەم، لەکاتێکدا ھێشتا ئەرێنی بوو، بەڵام لەچاو وەرزەکانی تر کەمتر بوو؛ لە ١٠٣ پێداچوونەوەدا ڕیزبەندی ٧١٪ی لەسەر ڕاتن تۆمەیتۆز ھەیە، بە تێکڕای ڕیزبەندی ٦٫٧٥/١٠، و کۆدەنگی ڕەخنەگران دەڵێت، «لە وەرزی پێنجەمدا، ئەستەمە چاوپۆشی لەو ھەستە بکرێت کە ئەم زنجیرەیە درەوشانەوەی لەدەست دواوە، بەڵام درامایەکی سەرنجڕاکێش و کاستێکی نایاب وەک گەوھەرەکانی تاج دەمێنێتەوە.»<ref name="rts5">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Crown: Season 5 |ناونیشان=https://www.rottentomatoes.com/tv/the_crown/s05 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=[[Rotten Tomatoes]]}}</ref> وەرزی پێنجەم نمرەی ٦٥ لە کۆی ١٠٠ لە کەناڵی مێتاکریتیک بەدەستھێناوە، لەسەر بنەمای ٣٧ ڕەخنەگر.<ref name="mcs5">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.metacritic.com/tv/the-crown/season-5 |سەردێڕ=The Crown: Season 5 |بڵاوکەرەوە=[[Metacritic]] |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> وەرزی شەشەم لە ٨٥ پێداچوونەوەدا ڕیزبەندی ٥٤٪ی لەسەر ڕاتن تۆمەیتۆز ھەیە و تێکڕای ڕیزبەندی ٦٫١/١٠؛ کۆدەنگی ڕەخنەگران دەڵێت «نواندنی چڕ و پڕی ئێلیزابێت دیبیکی وەک شازادەی وێڵز سەرنجڕاکێشە. سەرەڕای ئەوەش، وەرزی کۆتاییی زنجیرەی تاج زۆرجار وا نیشان دەدات کە حوکمڕانییەکەی لەو پەڕی لووتکەیەدایە.»<ref name="rts6">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Crown: Season 6 |ناونیشان=https://www.rottentomatoes.com/tv/the_crown/s06 |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=[[Rotten Tomatoes]] |زمان=en}}</ref> لە کەناڵی مێتاکریتیک، وەرزەی شەشەم نمرەی ٦١ لە کۆی ١٠٠ بە پشتبەستن بە ٢٩ ڕەخنەگر ھەیە.<ref name="rts6">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Crown: Season 6 |ناونیشان=https://www.rottentomatoes.com/tv/the_crown/s06 |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=[[Rotten Tomatoes]] |زمان=en}}</ref> === خەڵاتەکان و پاڵەوتنەکان === {{سەرەکی|لیستی خەڵاتەکان و پاڵاوتنەکان کە لەلایەن تاج وەرگیراون}} زنجیرەکە بیست و چوار [[خەڵاتی ئێمی پڕایم تایم]] بەدەست ھێناوە، لەنێویاندا زنجیرە درامای نایاب بۆ وەرزی چوارەم و حەوت خەڵاتی بۆ کاستەکان.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.emmys.com/shows/crown|سەردێڕ=The Crown|وێبگە=Television Academy|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200807133409/https://www.emmys.com/shows/crown|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا دوو جار خەڵاتی گۆڵدن گڵۆبی بۆ باشترین زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی و دراما بەدەست ھێناوە، لە ئاھەنگەکانی ٧٤ و ٧٨، لەگەڵ بردنەوە زیاترەکانی نواندن بۆ کلێر فۆی، ئۆلیڤیا کۆلمەن، کۆرین، ئۆکۆنۆر، ئەندەرسۆن و دیبیکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.goldenglobes.com/tv-show/crown|سەردێڕ=Crown, The|وێبگە=www.goldenglobes.com|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200402103745/https://www.goldenglobes.com/tv-show/crown|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == پێشانگای جلوبەرگ == جلوبەرگەکانی ھەردوو زنجیرەی ''تاج'' و ''گامبیتی شاژن'' لەلایەن مۆزەخانەی بروکلن نمایشکرا وەک بەشێک لە پێشانگای خەیاڵی شاژن و تاج.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hk.asiatatler.com/life/queens-gambit-the-crown-virtual-exhibition |سەردێڕ=Costumes From Netflix's 'The Queen's Gambit' And 'The Crown' Featured At The Brooklyn Museum |وێبگە=Tatler Hong Kong |یەکەم=Jianne |دوایین=Soriano |ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.brooklynmuseum.org/exhibitions/queen_and_crown |سەردێڕ=The Queen and The Crown: A Virtual Exhibition of Costumes from 'The Queen's Gambit' and 'The Crown' |وێبگە=Brooklyn Museum |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref> جلوبەرگ و کەلوپەلی زنجیرەی تاج لەلایەن ھەڕاجگەران لە بۆنھامز (خانوویەکی تایبەتە بۆ مەزاتکردنی نێودەوڵەتی) لە شاری مایفەیر لە مانگی یەک تا ٤ی شوباتی ٢٠٢٤ نمایشکرابوون، پێش فرۆشتنی لە ٧ی شوبات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bonhams.com/stories/37329/ |سەردێڕ=The Crown at Bonhams &#124; Exhibition, Auction Highlights, News & More}}</ref> == زنجیرەی پێشوەختەی پێشبینیکراو == لە مانگی نیسانی ٢٠٢٢دا بڵاوکرایەوە کە نێتفلێکس و لێفت بانک وتووێژی سەرەتایییان کردووە سەبارەت بە زنجیرەیەکی پێشوەختە (چیرۆکەکەی باسی پێش چیرۆکی زنجیرەی بەرھەم ھاتوو دەکات)<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ='The Crown' Prequel: Netflix And Left Bank In Early-Stage Conversations|ناونیشان=https://deadline.com/2022/04/the-crown-prequel-netflix-and-left-bank-in-early-stage-conversations-1234997110/|ئیش=[[Deadline Hollywood]]|دوایین=Goldbart|یەکەم=Max|ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> پێدەچێت زنجیرەکە باس لە نزیکەی ٥٠ ساڵ پێشتر بکات، بە مردنی شاژنە ڤیکتۆریا لە ساڵی ١٩٠١ دەستی پێکردووە و لە دەوروبەری ھاوسەرگیریی شازادە ئێلیزابێت لە ساڵی ١٩٤٧ کۆتایی دێت. ھەروەھا بەپێی زانیارییەکان زنجیرەکە سەردەمی ئەو چوار پاشایە دەگرێتەوە کە لەو ماوەیەدا حوکمڕانییان کردووە: ئێدواردی حەوتەم، جۆرجی پێنجەم، ئێدواردی ھەشتەم و جۆرجی شەشەم.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=A Sumptuous Prequel to The Crown May Be On the Horizon|ناونیشان=https://www.vogue.com/article/prequel-to-the-crown-may-be-on-the-horizon|ئیش=[[Vogue (magazine)|Vogue]]|دوایین=Maitland|یەکەم=Hayley|ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|The Crown (TV series)|تاج (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)}} * {{Netflix title|80025678}} * {{IMDb title|id=٤٧٨٦٨٢٤}} {{تاج (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|شانشینی یەکگرتوو|تەلەڤیزیۆن|لەندەن}} [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:زنجیرە دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی بەریتانیا لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:زنجیرە دراما تەلەڤیزیۆنییەکانی بەریتان لە دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی لەلایەن کۆمپانیای سۆنی پیکچەر تیڤی]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خەڵاتی پرایم تایم ئێمیان وەرگرتووە]] [[پۆل:زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی لەلایەن کۆمپانیای سۆنی پیکچەر تیڤی]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە دراما ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە دراما ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزی-زمانە ئەمریکییەکان]] 5xejszmjrgxal2bikjmtknfjv2nzi3o 0 180250 1575035 1503901 2026-04-13T15:58:25Z Bakir123 55800 1575035 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=حوزەیران ٢٠٢١}} {{Infobox person | honorific_prefix = | name = دەیڤد ئاتنبۆرۆ | honorific_suffix = | image = Bærekraftsprisen 2018 (cropped).jpg | caption = | birth_name = دەیڤد فرێدریک ئاتنبۆرۆ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1926|5|8}} | birth_place = ئایڵۆێرس, میدڵسێکس, ئینگلتەرا | nationality = بەریتانی | years_active = ١٩٥٢-ئێستا | alma_mater = [[زانکۆی کامبریج]] | occupation = | awards = | title = | spouse = {{marriage|جەین ئێلیزابێس ئێبسوێرس ئێریەڵ|1950|1997|end={{abbr|d.|died}}}} | children = ٢ | parents = | relatives = | footnotes = | module = }} سێر دەیڤد فرێدریک ئاتنبۆرۆ (بە ئینگلیزی: Sir David Frederick Attenborough) لەدایکبووی ٨ی ئایاری ١٩٢٦ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/42130/Sir-David-Attenborough |سەردێڕ=Sir David Attenborough (English broadcaster and author) |ئیش=Encyclopædia Britannica |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> کەسایەتییەکی [[تەلەڤیزیۆن]]ی بەریتانییە کە کارەکانی بەزۆری لەسەر ژینگەیە. ئاتنبۆرۆ لە لەندەن لەدایکبووە و لە لیستەر گەورە بووە. ئەو یەکێکە لە بەناوبانگترین سروشتناسانی جیھان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/arts/livingicons/bio01.shtml |سەردێڕ=Biography: Sir David Attenborough |بڵاوکەرەوە=BBC |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠١٦}}</ref> ئەو چەندین بەرنامەی سرووشتی پێشکەش دەکات لەگەڵ باسکردنی ژیانی ئاژەڵان و وای کردووە ملیۆنان کەس بوەستن لە پیسکردنی زەریاکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Sir David Attenborough: Bafta TV awards 2014|ناونیشان=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2014/may/11/tv-baftas-2014-observer-portfolio|ئیش=The Guardian|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> ئەو ژمارەیەکی زۆر خەڵاتی بردووەتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شانشینی یەکگرتوو|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|فیلم|گیانلەبەران|زانست}} {{پۆلی کۆمنز|David Attenborough}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٦]] [[پۆل:ھەڵگرانی نیشانی ئیمپراتۆریەتی بەڕیتانی بە پلەی فەرماندە]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای لێنیانی لەندەن]] [[پۆل:سوارچاکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرانی خۆژیاننامە بەریتانییەکان]] [[پۆل:دۆزەرەوە بریتانییەکان]] [[پۆل:زانایانی بریتانی]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان]] [[پۆل:زانایانی ئینگلیز]] [[پۆل:کەسایەتییە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزەکان]] [[پۆل:وێنەگرەکانی سروشت]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم]] [[پۆل:نووسەران دەربارەی ئایین و زانست]] [[پۆل:نووسەران دەربارەی دین و زانست]] 2bkwjmrjlldc4jm0gzwaqdy7orzz2o8 3 193066 1575018 1572886 2026-04-13T15:16:53Z MediaWiki message delivery 12292 /* Tech News: 2026-16 */ بەشی نوێ 1575018 wikitext text/x-wiki == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/39|Tech News: 2021-39]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[w:en:IOS|iOS 15]] has a new function called [https://support.apple.com/en-us/HT212614 Private Relay] (Apple website). This can hide the user's IP when they use [[w:en:Safari (software)|Safari]] browser. This is like using a [[w:en:Virtual private network|VPN]] in that we see another IP address instead. It is opt-in and only for those who pay extra for [[w:en:ICloud|iCloud]]. It will come to Safari users on [[:w:en:OSX|OSX]] later. There is a [[phab:T289795|technical discussion]] about what this means for the Wikimedia wikis. '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some gadgets and user-scripts add items to the [[m:Customization:Explaining_skins#Portlets|portlets]] (article tools) part of the skin. A recent change to the HTML may have made those links a different font-size. This can be fixed by adding the CSS class <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.vector-menu-dropdown-noicon</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T291438] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-09-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-09-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-09-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Onboarding_new_Wikipedians#New_experience|GettingStarted extension]] was built in 2013, and provides an onboarding process for new account holders in a few versions of Wikipedia. However, the recently developed [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] provide a better onboarding experience. Since the vast majority of Wikipedias now have access to the Growth features, GettingStarted will be deactivated starting on 4 October. [https://phabricator.wikimedia.org/T235752] * A small number of users will not be able to connect to the Wikimedia wikis after 30 September. This is because an old [[:w:en:root certificate|root certificate]] will no longer work. They will also have problems with many other websites. Users who have updated their software in the last five years are unlikely to have problems. Users in Europe, Africa and Asia are less likely to have immediate problems even if their software is too old. You can [[m:Special:MyLanguage/HTTPS/2021 Let's Encrypt root expiry|read more]]. * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Notifications|receive notifications]] when someone leaves a comment on user talk page or mentions you in a talk page comment. Clicking the notification link will now bring you to the comment and highlight it. Previously, doing so brought you to the top of the section that contained the comment. You can find [[phab:T282029|more information in T282029.]] '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Replying|Reply tool]] will be deployed to the remaining wikis in the coming weeks. It is currently part of "{{int:discussiontools-preference-label}}" in [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta features]] at most wikis. You will be able to turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Editing Preferences]]. [[phab:T288485|See the list of wikis.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T262331] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W39"/> </div> ‏٢٢:٢٠، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22077885 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/40|Tech News: 2021-40]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="tech-newsletter-content"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * A more efficient way of sending changes from Wikidata to Wikimedia wikis that show them has been enabled for the following 10 wikis: mediawiki.org, the Italian, Catalan, Hebrew and Vietnamese Wikipedias, French Wikisource, and English Wikivoygage, Wikibooks, Wiktionary and Wikinews. If you notice anything strange about how changes from Wikidata appear in recent changes or your watchlist on those wikis you can [[phab:T48643|let the developers know]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Some gadgets and bots that use the API to read the AbuseFilter log might break. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>hidden</code></bdi> property will no longer say an entry is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>implicit</code></bdi> for unsuppressed log entries about suppressed edits. If your bot needs to know this, do a separate revision query. Additionally, the property will have the value <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>false</code></bdi> for visible entries; previously, it wasn't included in the response. [https://phabricator.wikimedia.org/T291718] * A more efficient way of sending changes from Wikidata to Wikimedia wikis that show them will be enabled for ''all production wikis''. If you notice anything strange about how changes from Wikidata appear in recent changes or your watchlist you can [[phab:T48643|let the developers know]]. '''Future changes''' * You can soon get cross-wiki notifications in the [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|iOS Wikipedia app]]. You can also get notifications as push notifications. More notification updates will follow in later versions. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/iOS/Notifications#September_2021_update] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The JavaScript variables <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgExtraSignatureNamespaces</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgLegalTitleChars</code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgIllegalFileChars</code></bdi> will soon be removed from <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/JavaScript#mw.config|mw.config]]</code></bdi>. These are not part of the "stable" variables available for use in wiki JavaScript. [https://phabricator.wikimedia.org/T292011] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The JavaScript variables <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgCookiePrefix</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgCookieDomain</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgCookiePath</code></bdi>, and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>wgCookieExpiration</code></bdi> will soon be removed from mw.config. Scripts should instead use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw.cookie</code></bdi> from the "<bdi lang="zxx" dir="ltr">[[mw:ResourceLoader/Core_modules#mediawiki.cookie|mediawiki.cookie]]</bdi>" module. [https://phabricator.wikimedia.org/T291760] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="tech-newsletter-content"/> </div> ‏١٦:٢٧، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Johan (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22101208 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/41|Tech News: 2021-41]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/41|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Manual:Table_of_contents#Auto-numbering|"auto-number headings" preference]] is being removed. You can read [[phab:T284921]] for the reasons and discussion. This change was [[m:Tech/News/2021/26|previously]] announced. [[mw:Snippets/Auto-number_headings|A JavaScript snippet]] is available which can be used to create a Gadget on wikis that still want to support auto-numbering. '''Meetings''' * You can join a meeting about the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]]. A demonstration version of the [[mw:Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Sticky Header|newest feature]] will be shown. The event will take place on Tuesday, 12 October at 16:00 UTC. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web/12-10-2021|See how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W41"/> </div> ‏١٥:٢٨، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Trizek (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22152137 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/42|Tech News: 2021-42]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' *[[m:Toolhub|Toolhub]] is a catalogue to make it easier to find software tools that can be used for working on the Wikimedia projects. You can [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LF4SSR4QRCKV6NPRFGUAQWUFQISVIPTS/ read more]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The developers of the [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia Android app]] are working on [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|communication in the app]]. You can now answer questions in [[mw:Wikimedia Apps/Team/Android/Communication/UsertestingOctober2021|survey]] to help the development. * 3–5% of editors may be blocked in the next few months. This is because of a new service in Safari, which is similar to a [[w:en:Proxy server|proxy]] or a [[w:en:VPN|VPN]]. It is called iCloud Private Relay. There is a [[m:Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|discussion about this]] on Meta. The goal is to learn what iCloud Private Relay could mean for the communities. * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] is a new [[w:en:API|API]] for those who use a lot of information from the Wikimedia projects on other sites. It is a way to get big commercial users to pay for the data. There will soon be a copy of the Wikimedia Enterprise dataset. You can [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-ambassadors@lists.wikimedia.org/message/B2AX6PWH5MBKB4L63NFZY3ADBQG7MSBA/ read more]. You can also ask the team questions [https://wikimedia.zoom.us/j/88994018553 on Zoom] on [https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?hour=15&min=00&sec=0&day=22&month=10&year=2021 22 October 15:00 UTC]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W42"/> </div> ‏٢٠:٥٢، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22176877 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/43|Tech News: 2021-43]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award 2021]] is looking for nominations. You can recommend tools until 27 October. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-10-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-10-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-10-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' *[[m:Special:MyLanguage/Help:Diff|Diff pages]] will have an improved copy and pasting experience. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Copy paste diffs|The changes]] will allow the text in the diff for before and after to be treated as separate columns and will remove any unwanted syntax. [https://phabricator.wikimedia.org/T192526] * The version of the [[w:en:Liberation fonts|Liberation fonts]] used in SVG files will be upgraded. Only new thumbnails will be affected. Liberation Sans Narrow will not change. [https://phabricator.wikimedia.org/T253600] '''Meetings''' * You can join a meeting about the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey|Community Wishlist Survey]]. News about the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Warn when linking to disambiguation pages|disambiguation]] and the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Real Time Preview for Wikitext|real-time preview]] wishes will be shown. The event will take place on Wednesday, 27 October at 14:30 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/Talk to Us|See how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W43"/> </div> ‏٢٠:٠٦، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22232718 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/44|Tech News: 2021-44]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a limit on the amount of emails a user can send each day. This limit is now global instead of per-wiki. This change is to prevent abuse. [https://phabricator.wikimedia.org/T293866] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-11-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-11-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-11-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W44"/> </div> ‏٢٠:٢٦، ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22269406 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/45|Tech News: 2021-45]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Mobile IP editors are now able to receive warning notices indicating they have a talk page message on the mobile website (similar to the orange banners available on desktop). These notices will be displayed on every page outside of the main namespace and every time the user attempts to edit. The notice on desktop now has a slightly different colour. [https://phabricator.wikimedia.org/T284642][https://phabricator.wikimedia.org/T278105] '''Changes later this week''' * [[phab:T294321|Wikidata will be read-only]] for a few minutes on 11 November. This will happen around [https://zonestamp.toolforge.org/1636610400 06:00 UTC]. This is for database maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T294321] * There is no new MediaWiki version this week. '''Future changes''' * In the future, unregistered editors will be given an identity that is not their [[:w:en:IP address|IP address]]. This is for legal reasons. A new user right will let editors who need to know the IPs of unregistered accounts to fight vandalism, spam, and harassment, see the IP. You can read the [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|suggestions for how that identity could work]] and [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|discuss on the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W45"/> </div> ‏٢٠:٣٤، ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22311003 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/46|Tech News: 2021-46]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Most [[c:Special:MyLanguage/Commons:Maximum_file_size#MAXTHUMB|large file uploads]] errors that had messages like "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>stashfailed</code></bdi>" or "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>DBQueryError</code></bdi>" have now been fixed. An [[wikitech:Incident documentation/2021-11-04 large file upload timeouts|incident report]] is available. '''Problems''' * Sometimes, edits made on iOS using the visual editor save groups of numbers as telephone number links, because of a feature in the operating system. This problem is under investigation. [https://phabricator.wikimedia.org/T116525] * There was a problem with search last week. Many search requests did not work for 2 hours because of a configuration error. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2021-11-10_cirrussearch_commonsfile_outage] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-11-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-11-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-11-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W46"/> </div> ‏٢٢:٠٥، ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22338097 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/47|Tech News: 2021-47]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/47|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. *The template dialog in VisualEditor and in the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|new wikitext mode]] Beta feature will be [[m:WMDE Technical Wishes/VisualEditor template dialog improvements|heavily improved]] on [[phab:T286992|a few wikis]]. Your [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/VisualEditor template dialog improvements|feedback is welcome]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W47"/> </div> ‏٢٠:٠٠، ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22366010 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/48|Tech News: 2021-48]] == <section begin="technews-2021-W48"/><div class="plainlinks"> دوایین '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ھەواڵەکانی تەکنەلۆژیا]]''' لە کۆمەڵگەی تەکنیکیی ویکیمیدیاوە. تکایە ئەو گۆڕانکارییانە بە بەکارھێنەرانی تر بڵێ. ھەموو گۆڕانکارییەکان کاریگەری لەسەرت نابێت. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/48|وەرگێڕانەکان]]ی بەردەستە. '''گۆڕانکارییەکانی داھاتووی ئەم ھەفتەیە''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|شمەکی دووپاتکراو]] [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.11|وەشانە نوێکەی]] میدیاویکی لەسەر ویکییە تاقیکردنەوەییەکان و پێگەی فەرمی دادەنرێت لە {{#time:j xg|2021-11-30|ckb}}. لەسەر ھەندێک لە ویکییەکان و ویکیپیدیاکانی تریش لە {{#time:j xg|2021-12-01|ckb}} دادەنرێت. لە {{#time:j xg|2021-12-02|ckb}} لەسەر ھەموو ویکییەکان دادەنرێت. ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|ساڵنامە]]) '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|ھەواڵەکانی تەکنۆلۆژیا]]''' لەلایەن [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|نووسەرانی ھەواڵی تەکنۆلۆژیاوە]] ئامادە دەکرێت و لەلایەن [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|بۆتەوە]] بڵاودەکرێتەوە. &nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|بەشداربە]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/48|وەریبگێڕە]]&nbsp;• [[m:Tech|یارمەتی وەربگرە]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|سەرنجت بدە]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|خۆت تۆماربکە یان ھەڵیوەشێنەوە]].'' </div><section end="technews-2021-W48"/> ‏٢١:١٣، ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22375666 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/49|Tech News: 2021-49]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/49|Translations]] are available. '''Problems''' * MediaWiki 1.38-wmf.11 was scheduled to be deployed on some wikis last week. The deployment was delayed because of unexpected problems. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-12-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-12-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-12-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * At all Wikipedias, a Mentor Dashboard is now available at <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>Special:MentorDashboard</nowiki></code></bdi>. It allows registered mentors, who take care of newcomers' first steps, to monitor their assigned newcomers' activity. It is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]]. You can learn more about [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How_to_configure_the_mentors%27_list|activating the mentor list]] on your wiki and about [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor dashboard|the mentor dashboard project]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The predecessor to the current [[mw:API|MediaWiki Action API]] (which was created in 2008), <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=ajax</nowiki></code></bdi>, will be removed this week. Any scripts or bots using it will need to switch to the corresponding API module. [https://phabricator.wikimedia.org/T42786] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] An old ResourceLoader module, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>jquery.jStorage</nowiki></code></bdi>, which was deprecated in 2016, will be removed this week. Any scripts or bots using it will need to switch to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.storage</nowiki></code></bdi> instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T143034] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W49"/> </div> ‏٢١:٥٧، ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22413926 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/50|Tech News: 2021-50]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There are now default [[m:Special:MyLanguage/Help:Namespace#Other_namespace_aliases|short aliases]] for the "Project:" namespace on most wikis. E.g. On Wikibooks wikis, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[WB:]]</nowiki></code></bdi> will go to the local language default for the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>[[Project:]]</nowiki></code></bdi> namespace. This change is intended to help the smaller communities have easy access to this feature. Additional local aliases can still be requested via [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|the usual process]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T293839] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2021-12-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2021-12-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2021-12-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W50"/> </div> ‏٢٢:٢٥، ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22441074 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/51|Tech News: 2021-51]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2021-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 10 January 2022. '''Recent changes''' * Queries made by the DynamicPageList extension (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><DynamicPageList></nowiki></code></bdi>) are now only allowed to run for 10 seconds and error if they take longer. This is in response to multiple outages where long-running queries caused an outage on all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T287380#7575719] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Future changes''' * The developers of the Wikipedia iOS app are looking for testers who edit in multiple languages. You can [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS/202112 testing|read more and let them know if you are interested]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The Wikimedia [[wikitech:Portal:Cloud VPS|Cloud VPS]] hosts technical projects for the Wikimedia movement. Developers need to [[wikitech:News/Cloud VPS 2021 Purge|claim projects]] they use. This is because old and unused projects are removed once a year. Unclaimed projects can be shut down from February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/2B7KYL5VLQNHGQQHMYLW7KTUKXKAYY3T/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2021-W51"/> </div> ‏٢٢:٠٤، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22465395 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Tech News: 2022-02]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] A <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>oauth_consumer</code></bdi> variable has been added to the [[mw:Special:MyLanguage/AbuseFilter|AbuseFilter]] to enable identifying changes made by specific tools. [https://phabricator.wikimedia.org/T298281] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets are [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#Package_Gadgets|now able to directly include JSON pages]]. This means some gadgets can now be configured by administrators without needing the interface administrator permission, such as with the Geonotice gadget. [https://phabricator.wikimedia.org/T198758] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets [[mw:Extension:Gadgets#Options|can now specify page actions]] on which they are available. For example, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|actions=edit,history</code></bdi> will load a gadget only while editing and on history pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T63007] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] Gadgets can now be loaded on demand with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>withgadget</code></bdi> URL parameter. This can be used to replace [[mw:Special:MyLanguage/Snippets/Load JS and CSS by URL|an earlier snippet]] that typically looks like <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>withJS</code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>withCSS</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T29766] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] At wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|the Mentorship system is configured]], you can now use the Action API to get a list of a [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor_dashboard|mentor's]] mentees. [https://phabricator.wikimedia.org/T291966] * The heading on the main page can now be configured using <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Mainpage-title-loggedin]]</span> for logged-in users and <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Mainpage-title]]</span> for logged-out users. Any CSS that was previously used to hide the heading should be removed. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Small_wiki_toolkits/Starter_kit/Main_page_customization#hide-heading] [https://phabricator.wikimedia.org/T298715] * Four special pages (and their API counterparts) now have a maximum database query execution time of 30 seconds. These special pages are: RecentChanges, Watchlist, Contributions, and Log. This change will help with site performance and stability. You can read [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IPJNO75HYAQWIGTHI5LJHTDVLVOC4LJP/ more details about this change] including some possible solutions if this affects your workflows. [https://phabricator.wikimedia.org/T297708] * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Sticky Header|sticky header]] has been deployed for 50% of logged-in users on [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Frequently asked questions#pilot-wikis|more than 10 wikis]]. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Participate|how to take part in the project]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Events''' * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey 2022]] begins. All contributors to the Wikimedia projects can propose for tools and platform improvements. The proposal phase takes place from {{#time:j xg|2022-01-10|en}} 18:00 UTC to {{#time:j xg|2022-01-23|en}} 18:00 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/FAQ|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W02"/> </div> ‏٠١:٢٢، ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22562156 --> == How we will see unregistered users (Copy Edittion)== <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin=content/> Hi! You get this message because you are an admin on a Wikimedia wiki. When someone edits a Wikimedia wiki without being logged in today, we show their IP address. As you may already know, we will not be able to do this in the future. This is a decision by the Wikimedia Foundation Legal department, because norms and regulations for privacy online have changed. Instead of the IP we will show a masked identity. You as an admin '''will still be able to access the IP'''. There will also be a new user right for those who need to see the full IPs of unregistered users to fight vandalism, harassment and spam without being admins. Patrollers will also see part of the IP even without this user right. We are also working on [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Improving tools|better tools]] to help. If you have not seen it before, you can [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|read more on Meta]]. If you want to make sure you don’t miss technical changes on the Wikimedia wikis, you can [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|subscribe]] to [[m:Tech/News|the weekly technical newsletter]]. We have [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#IP Masking Implementation Approaches (FAQ)|two suggested ways]] this identity could work. '''We would appreciate your feedback''' on which way you think would work best for you and your wiki, now and in the future. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|let us know on the talk page]]. You can write in your language. The suggestions were posted in October and we will decide after 17 January. Thank you. /[[m:User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]<section end=content/> </div> ‏١٨:١٠، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) i, sakura emad copied this letter to understand wikipedia's news [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٢٧، ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Tech News: 2022-03]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikiEditor|WikiEditor]] (also known as the 2010 wikitext editor), people will now see a warning if they link to disambiguation pages. If you click "{{int:Disambiguator-review-link}}" in the warning, it will ask you to correct the link to a more specific term. You can [[m:Community Wishlist Survey 2021/Warn when linking to disambiguation pages#Jan 12, 2021: Turning on the changes for all Wikis|read more information]] about this completed 2021 Community Wishlist item. * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#subscribe|automatically subscribe to all of the talk page discussions]] that you start or comment in using [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|DiscussionTools]]. You will receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when another editor replies. This is available at most wikis. Go to your [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]] and turn on "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T263819] * When asked to create a new page or talk page section, input fields can be [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating_pages_with_preloaded_text|"preloaded" with some text]]. This feature is now limited to wikitext pages. This is so users can't be tricked into making malicious edits. There is a discussion about [[phab:T297725|if this feature should be re-enabled]] for some content types. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Events''' * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey 2022]] continues. All contributors to the Wikimedia projects can propose for tools and platform improvements. The proposal phase takes place from {{#time:j xg|2022-01-10|en}} 18:00 UTC to {{#time:j xg|2022-01-23|en}} 18:00 UTC. [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/FAQ|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W03"/> </div> ‏١٩:٥٣، ١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22620285 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Tech News: 2022-04]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-01-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-01-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-01-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * The following languages can now be used with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|syntax highlighting]]: BDD, Elpi, LilyPond, Maxima, Rita, Savi, Sed, Sophia, Spice, .SRCINFO. * You can now access your watchlist from outside of the user menu in the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|new Vector skin]]. The watchlist link appears next to the notification icons if you are at the top of the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T289619] '''Events''' * You can see the results of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award 2021]] and learn more about 14 tools which were selected this year. * You can [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translate, promote]], or comment on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Proposals|the proposals]] in the Community Wishlist Survey. Voting will begin on {{#time:j xg|2022-01-28|en}}. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W04"/> </div> ‏٢١:٣٦، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22644148 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Tech News: 2022-05]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] If a gadget should support the new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>?withgadget</code></bdi> URL parameter that was [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/02|announced]] 3 weeks ago, then it must now also specify <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>supportsUrlLoad</code></bdi> in the gadget definition ([[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#supportsUrlLoad|documentation]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T29766] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * A change that was [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2021/16|announced]] last year was delayed. It is now ready to move ahead: ** The user group <code>oversight</code> will be renamed <code>suppress</code>. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. This is the technical name. It doesn't affect what you call the editors with this user right on your wiki. This is planned to happen in three weeks. You can comment [[phab:T112147|in Phabricator]] if you have objections. As usual, these labels can be translated on translatewiki ([[phab:T112147|direct links are available]]) or by administrators on your wiki. '''Events''' * You can vote on proposals in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022|Community Wishlist Survey]] between 28 January and 11 February. The survey decides what the [[m:Special:MyLanguage/Community Tech|Community Tech team]] will work on. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W05"/> </div> ‏١٧:٤٠، ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Johan (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22721804 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Tech News: 2022-06]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' * English Wikipedia recently set up a gadget for dark mode. You can enable it there, or request help from an [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface administrator]] to set it up on your wiki ([[w:en:Wikipedia:Dark mode (gadget)|instructions and screenshot]]). * Category counts are sometimes wrong. They will now be completely recounted at the beginning of every month. [https://phabricator.wikimedia.org/T299823] '''Problems''' * A code-change last week to fix a bug with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Live preview|Live Preview]] may have caused problems with some local gadgets and user-scripts. Any code with skin-specific behaviour for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>vector</code></bdi> should be updated to also check for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>vector-2022</code></bdi>. [[phab:T300987|A code-snippet, global search, and example are available]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W06"/> </div> ‏٢١:١٤، ٧ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22765948 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Tech News: 2022-07]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Purge|Purging]] a category page with fewer than 5,000 members will now recount it completely. This will allow editors to fix incorrect counts when it is wrong. [https://phabricator.wikimedia.org/T85696] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, the <code dir=ltr>rmspecials()</code> function has been updated so that it does not remove the "space" character. Wikis are advised to wrap all the uses of <code dir=ltr>rmspecials()</code> with <code dir=ltr>rmwhitespace()</code> wherever necessary to keep filters' behavior unchanged. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T263024] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W07"/> </div> ‏١٩:١٧، ١٤ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22821788 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Tech News: 2022-08]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[Special:Nuke|Special:Nuke]] will now provide the standard deletion reasons (editable at <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Deletereason-dropdown]]</bdi>) to use when mass-deleting pages. This was [[m:Community Wishlist Survey 2022/Admins and patrollers/Mass-delete to offer drop-down of standard reasons, or templated reasons.|a request in the 2022 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T25020] * At Wikipedias, all new accounts now get the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] by default when creating an account. Communities are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Account_creation|update their help resources]]. Previously, only 80% of new accounts would get the Growth features. A few Wikipedias remain unaffected by this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T301820] * You can now prevent specific images that are used in a page from appearing in other locations, such as within PagePreviews or Search results. This is done with the markup <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>class=notpageimage</nowiki></code></bdi>. For example, <code><nowiki>[[File:Example.png|class=notpageimage]]</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T301588] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] There has been a change to the HTML of Special:Contributions, Special:MergeHistory, and History pages, to support the grouping of changes by date in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva_Neue|the mobile skin]]. While unlikely, this may affect gadgets and user scripts. A [[phab:T298638|list of all the HTML changes]] is on Phabricator. '''Events''' * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Results|Community Wishlist Survey results]] have been published. The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/2022 results#leaderboard|ranking of prioritized proposals]] is also available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-02-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-02-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-02-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The software to play videos and audio files on pages will change soon on all wikis. The old player will be removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Toolforge's underlying operating system is being updated. If you maintain any tools there, there are two options for migrating your tools into the new system. There are [[wikitech:News/Toolforge Stretch deprecation|details, deadlines, and instructions]] on Wikitech. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EPJFISC52T7OOEFH5YYMZNL57O4VGSPR/] * Administrators will soon have [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/(Un)delete associated talk page|the option to delete/undelete]] the associated "talk" page when they are deleting a given page. An API endpoint with this option will also be available. This was [[m:Community Wishlist Survey 2021/Admins and patrollers/(Un)delete associated talk page|a request from the 2021 Wishlist Survey]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W08"/> </div> ‏١٩:١٠، ٢١ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Trizek (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22847768 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Tech News: 2022-09]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When searching for edits by [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tags|change tags]], e.g. in page history or user contributions, there is now a dropdown list of possible tags. This was [[m:Community Wishlist Survey 2022/Miscellaneous/Improve plain-text change tag selector|a request in the 2022 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T27909] * Mentors using the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Mentor_dashboard|Growth Mentor dashboard]] will now see newcomers assigned to them who have made at least one edit, up to 200 edits. Previously, all newcomers assigned to the mentor were visible on the dashboard, even ones without any edit or ones who made hundred of edits. Mentors can still change these values using the filters on their dashboard. Also, the last choice of filters will now be saved. [https://phabricator.wikimedia.org/T301268][https://phabricator.wikimedia.org/T294460] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The user group <code>oversight</code> was renamed <code>suppress</code>. This is for [[phab:T109327|technical reasons]]. You may need to update any local references to the old name, e.g. gadgets, links to Special:Listusers, or uses of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words|NUMBERINGROUP]]. '''Problems''' * The recent change to the HTML of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tracking changes|tracking changes]] pages caused some problems for screenreaders. This is being fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T298638] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * Working with templates will become easier. [[m:WMDE_Technical_Wishes/Templates|Several improvements]] are planned for March 9 on most wikis and on March 16 on English Wikipedia. The improvements include: Bracket matching, syntax highlighting colors, finding and inserting templates, and related visual editor features. * If you are a template developer or an interface administrator, and you are intentionally overriding or using the default CSS styles of user feedback boxes (the classes: <code dir=ltr>successbox, messagebox, errorbox, warningbox</code>), please note that these classes and associated CSS will soon be removed from MediaWiki core. This is to prevent problems when the same class-names are also used on a wiki. Please let us know by commenting at [[phab:T300314]] if you think you might be affected. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W09"/> </div> ‏٢٢:٥٨، ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22902593 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Tech News: 2022-10]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Translations]] are available. '''Problems''' * There was a problem with some interface labels last week. It will be fixed this week. This change was part of ongoing work to simplify the support for skins which do not have active maintainers. [https://phabricator.wikimedia.org/T301203] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-08|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-09|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-10|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W10"/> </div> ‏٢١:١٤، ٧ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22958074 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Tech News: 2022-11]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the Wikipedia Android app [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Android/Communication#Updates|it is now possible]] to change the toolbar at the bottom so the tools you use more often are easier to click on. The app now also has a focused reading mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T296753][https://phabricator.wikimedia.org/T254771] '''Problems''' * There was a problem with the collection of some page-view data from June 2021 to January 2022 on all wikis. This means the statistics are incomplete. To help calculate which projects and regions were most affected, relevant datasets are being retained for 30 extra days. You can [[m:Talk:Data_retention_guidelines#Added_exception_for_page_views_investigation|read more on Meta-wiki]]. * There was a problem with the databases on March 10. All wikis were unreachable for logged-in users for 12 minutes. Logged-out users could read pages but could not edit or access uncached content then. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incident_documentation/2022-03-10_MediaWiki_availability] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.38/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.38/Roadmap|calendar]]). * When [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message#Finding_messages_and_documentation|using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>uselang=qqx</code></bdi> to find localisation messages]], it will now show all possible message keys for navigation tabs such as "{{int:vector-view-history}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T300069] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Access to [[{{#special:RevisionDelete}}]] has been expanded to include users who have <code dir=ltr>deletelogentry</code> and <code dir=ltr>deletedhistory</code> rights through their group memberships. Before, only those with the <code dir=ltr>deleterevision</code> right could access this special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T301928] * On the [[{{#special:Undelete}}]] pages for diffs and revisions, there will be a link back to the main Undelete page with the list of revisions. [https://phabricator.wikimedia.org/T284114] '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation has announced the IP Masking implementation strategy and next steps. The [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#feb25|announcement can be read here]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Android FAQ|Wikipedia Android app]] developers are working on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Communication|new functions]] for user talk pages and article talk pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T297617] '''Events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon 2022|Wikimedia Hackathon 2022]] will take place as a hybrid event on 20-22 May 2022. The Hackathon will be held online and there are grants available to support local in-person meetups around the world. Grants can be requested until 20 March. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W11"/> </div> ‏٢٢:٠٦، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=22993074 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Tech News: 2022-12]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Translations]] are available. '''New code release schedule for this week''' * There will be four MediaWiki releases this week, instead of just one. This is an experiment which should lead to fewer problems and to faster feature updates. The releases will be on all wikis, at different times, on Monday, Tuesday, and Wednesday. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Release Engineering Team/Trainsperiment week|read more about this project]]. '''Recent changes''' * You can now set how many search results to show by default in [[Special:Preferences#mw-prefsection-searchoptions|your Preferences]]. This was the 12th most popular wish in the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Results|Community Wishlist Survey 2022]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T215716] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Jupyter notebooks tool [[wikitech:PAWS|PAWS]] has been updated to a new interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T295043] '''Future changes''' * Interactive maps via [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] will soon work on wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevisions]] extension. [https://wikimedia.sslsurvey.de/Kartographer-Workflows-EN/ Please tell us] which improvements you want to see in Kartographer. You can take this survey in simple English. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W12"/> </div> ‏١٥:٥٩، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Trizek (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23034693 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Tech News: 2022-13]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a simple new Wikimedia Commons upload tool available for macOS users, [[c:Commons:Sunflower|Sunflower]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-03-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-03-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-03-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * Some wikis will be in read-only for a few minutes because of regular database maintenance. It will be performed on {{#time:j xg|2022-03-29|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-03-31|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T301850][https://phabricator.wikimedia.org/T303798] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W13"/> </div> ‏١٩:٥٣، ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23073711 --> == [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Tech News: 2022-14]] == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Translations]] are available. '''Problems''' * For a few days last week, edits that were suggested to newcomers were not tagged in the [[{{#special:recentchanges}}]] feed. This bug has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T304747] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-07|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). '''Future changes''' * Starting next week, Tech News' title will be translatable. When the newsletter is distributed, its title may not be <code dir=ltr>Tech News: 2022-14</code> anymore. It may affect some filters that have been set up by some communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T302920] * Over the next few months, the "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" Growth feature [[phab:T304110|will become available to more Wikipedias]]. Each week, a few wikis will get the feature. You can test this tool at [[mw:Special:MyLanguage/Growth#deploymentstable|a few wikis where "Link recommendation" is already available]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W14"/> </div> ‏٢٠:٥٩، ٤ی نیسانی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23097604 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new public status page at <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimediastatus.net/ www.wikimediastatus.net]</span>. This site shows five automated high-level metrics where you can see the overall health and performance of our wikis' technical environment. It also contains manually-written updates for widespread incidents, which are written as quickly as the engineers are able to do so while also fixing the actual problem. The site is separated from our production infrastructure and hosted by an external service, so that it can be accessed even if the wikis are briefly unavailable. You can [https://diff.wikimedia.org/2022/03/31/announcing-www-wikimediastatus-net/ read more about this project]. * On Wiktionary wikis, the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W15"/> </div> ‏١٩:٤٣، ١١ی نیسانی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23124108 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/16|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-19|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-04-21|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s8.dblist targeted wikis]). * Administrators will now have [[m:Community Wishlist Survey 2021/(Un)delete associated talk page|the option to delete/undelete the associated "Talk" page]] when they are deleting a given page. An API endpoint with this option is also available. This concludes the [[m:Community Wishlist Survey 2021/Admins and patrollers/(Un)delete associated talk page|11th wish of the 2021 Community Wishlist Survey]]. * On [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#test-wikis|selected wikis]], 50% of logged-in users will see the new [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Table of contents|table of contents]]. When scrolling up and down the page, the table of contents will stay in the same place on the screen. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Desktop Improvements]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T304169] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Message boxes produced by MediaWiki code will no longer have these CSS classes: <code dir=ltr>successbox</code>, <code dir=ltr>errorbox</code>, <code dir=ltr>warningbox</code>. The styles for those classes and <code dir=ltr>messagebox</code> will be removed from MediaWiki core. This only affects wikis that use these classes in wikitext, or change their appearance within site-wide CSS. Please review any local usage and definitions for these classes you may have. This was previously announced in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/09|28 February issue of Tech News]]. '''Future changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] will become compatible with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevisions page stabilization]]. Kartographer maps will also work on pages with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Project_descriptions] The Kartographer documentation has been thoroughly updated. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer/Getting_started] [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/Maps] [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W16"/> </div> ‏٢٣:١٠، ١٨ی نیسانی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23167004 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On [https://noc.wikimedia.org/conf/dblists/group1.dblist many wikis] (group 1), the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-04-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-04-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-04-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-04-26|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]). * Some very old browsers and operating systems are no longer supported. Some things on the wikis might look weird or not work in very old browsers like Internet Explorer 9 or 10, Android 4, or Firefox 38 or older. [https://phabricator.wikimedia.org/T306486] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W17"/> </div> ‏٢٢:٥٣، ٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23187115 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On [https://noc.wikimedia.org/conf/dblists/group2.dblist all remaining wikis] (group 2), the software to play videos and audio files on pages has now changed. The old player has been removed. Some audio players will become wider after this change. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:TimedMediaHandler/VideoJS_Player|The new player]] has been a beta feature for over four years. [https://phabricator.wikimedia.org/T100106][https://phabricator.wikimedia.org/T248418] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The developers are working on talk pages in the [[mw:Wikimedia Apps/Team/iOS|Wikipedia app for iOS]]. You can [https://wikimedia.qualtrics.com/jfe/form/SV_9GBcHczQGLbQWTY give feedback]. You can take the survey in English, German, Hebrew or Chinese. * [[m:WMDE_Technical_Wishes/VisualEditor_template_dialog_improvements#Status_and_next_steps|Most wikis]] will receive an [[m:WMDE_Technical_Wishes/VisualEditor_template_dialog_improvements|improved template dialog]] in VisualEditor and New Wikitext mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T296759] [https://phabricator.wikimedia.org/T306967] * If you use syntax highlighting while editing wikitext, you can soon activate a [[m:WMDE_Technical_Wishes/Improved_Color_Scheme_of_Syntax_Highlighting#Color-blind_mode|colorblind-friendly color scheme]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T306867] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Several CSS IDs related to MediaWiki interface messages will be removed. Technical editors should please [[phab:T304363|review the list of IDs and links to their existing uses]]. These include <code dir=ltr>#mw-anon-edit-warning</code>, <code dir=ltr>#mw-undelete-revision</code> and 3 others. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W18"/> </div> ‏١٩:٣١، ٢ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23232924 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now see categories in the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia app for Android]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T73966] '''Problems''' * Last week, there was a problem with Wikidata's search autocomplete. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T307586] * Last week, all wikis had slow access or no access for 20 minutes, for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a problem with a database change. [https://phabricator.wikimedia.org/T307647] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T305217#7894966] * [[m:WMDE Technical Wishes/Geoinformation#Current issues|Incompatibility issues]] with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] and the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]] will be fixed: Deployment is planned for May 10 on all wikis. Kartographer will then be enabled on the [[phab:T307348|five wikis which have not yet enabled the extension]] on May 24. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector (2022)]] skin will be set as the default on several more wikis, including Arabic and Catalan Wikipedias. Logged-in users will be able to switch back to the old Vector (2010). See the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2022-04 for the largest wikis|latest update]] about Vector (2022). '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place on 17 May. The following meetings are currently planned for: 7 June, 21 June, 5 July, 19 July. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W19"/> </div> ‏١٥:٢٠، ٩ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Trizek (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23256717 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/20|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * Some wikis can soon use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|add a link]] feature. This will start on Wednesday. The wikis are {{int:project-localized-name-cawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-svwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}. This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2022|Wikimedia Hackathon 2022]] will take place online on May 20–22. It will be in English. There are also local [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2022/Meetups|hackathon meetups]] in Germany, Ghana, Greece, India, Nigeria and the United States. Technically interested Wikimedians can work on software projects and learn new skills. You can also host a session or post a project you want to work on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You can soon edit translatable pages in the visual editor. Translatable pages exist on for examples Meta and Commons. [https://diff.wikimedia.org/2022/05/12/mediawiki-1-38-brings-support-for-editing-translatable-pages-with-the-visual-editor/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W20"/> </div> ‏١٨:٥٦، ١٦ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23291515 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Administrators using the mobile web interface can now access Special:Block directly from user pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T307341] * The <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wiktionary.org/ www.wiktionary.org]</span> portal page now uses an automated update system. Other [[m:Project_portals|project portals]] will be updated over the next few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T304629] '''Problems''' * The Growth team maintains a mentorship program for newcomers. Previously, newcomers weren't able to opt out from the program. Starting May 19, 2022, newcomers are able to fully opt out from Growth mentorship, in case they do not wish to have any mentor at all. [https://phabricator.wikimedia.org/T287915] * Some editors cannot access the content translation tool if they load it by clicking from the contributions menu. This problem is being worked on. It should still work properly if accessed directly via Special:ContentTranslation. [https://phabricator.wikimedia.org/T308802] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-05-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-05-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and user scripts developers are invited to give feedback on a [[mw:User:Jdlrobson/Extension:Gadget/Policy|proposed technical policy]] aiming to improve support from MediaWiki developers. [https://phabricator.wikimedia.org/T308686] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W21"/> </div> ‏٠٠:١٩، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23317250 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] In the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] extension, an <code dir=ltr>ip_in_ranges()</code> function has been introduced to check if an IP is in any of the ranges. Wikis are advised to combine multiple <code dir=ltr>ip_in_range()</code> expressions joined by <code>|</code> into a single expression for better performance. You can use the search function on [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]] to locate its usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T305017] * The [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature|IP Info feature]] which helps abuse fighters access information about IPs, [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#May 24, 2022|has been deployed]] to all wikis as a beta feature. This comes after weeks of beta testing on test.wikipedia.org. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-05-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-05-31|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New topic tool|New Topic Tool]] will be deployed for all editors at most wikis soon. You will be able to opt out from within the tool and in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/New_discussion][https://phabricator.wikimedia.org/T287804] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|Advanced item]] The [[:mw:Special:ApiHelp/query+usercontribs|list=usercontribs API]] will support fetching contributions from an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Range blocks#Non-technical explanation|IP range]] soon. API users can set the <code>uciprange</code> parameter to get contributions from any IP range within [[:mw:Manual:$wgRangeContributionsCIDRLimit|the limit]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T177150] * A new parser function will be introduced: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{=}}</nowiki></code></bdi>. It will replace existing templates named "=". It will insert an [[w:en:Equals sign|equal sign]]. This can be used to escape the equal sign in the parameter values of templates. [https://phabricator.wikimedia.org/T91154] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W22"/> </div> ‏٢٠:٢٧، ٣٠ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Trizek (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23340178 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/23|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>str_replace_regexp()</code></bdi> function can be used in [[Special:AbuseFilter|abuse filters]] to replace parts of text using a [[w:en:Regular expression|regular expression]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T285468] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W23"/> </div> ‏٠٢:٤٤، ٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23366979 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * All wikis can now use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps. Kartographer maps now also work on pages with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Project_descriptions][https://phabricator.wikimedia.org/T307348] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-14|en}} at 06:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T300471] * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-abwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-acewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-adywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-akwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-alswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-amwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-anwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-angwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-arcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-arzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-astwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-atjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-avwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-aywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-azbwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304548] * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#New topic tool|New Topic Tool]] will be deployed for all editors at Commons, Wikidata, and some other wikis soon. You will be able to opt out from within the tool and in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|Preferences]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/New_discussion][https://phabricator.wikimedia.org/T287804] '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place today (13 June). The following meetings will take place on: 28 June, 12 July, 26 July. '''Future changes''' * By the end of July, the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022]] skin should be ready to become the default across all wikis. Discussions on how to adjust it to the communities' needs will begin in the next weeks. It will always be possible to revert to the previous version on an individual basis. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2022-04 for the largest wikis|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W24"/> </div> ‏١٦:٥٧، ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23389956 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android|Wikipedia App for Android]] now has an option for editing the whole page at once, located in the overflow menu (three-dots menu [[File:Ic more vert 36px.svg|15px|link=|alt=]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T103622] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Some recent database changes may affect queries using the [[m:Research:Quarry|Quarry tool]]. Queries for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>site_stats</code></bdi> at English Wikipedia, Commons, and Wikidata will need to be updated. [[phab:T306589|Read more]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>user_global_editcount</code></bdi> variable can be used in [[Special:AbuseFilter|abuse filters]] to avoid affecting globally active users. [https://phabricator.wikimedia.org/T130439] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * Users of non-responsive skins (e.g. MonoBook or Vector) on mobile devices may notice a slight change in the default zoom level. This is intended to optimize zooming and ensure all interface elements are present on the page (for example the table of contents on Vector 2022). In the unlikely event this causes any problems with how you use the site, we'd love to understand better, please ping <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[m:User:Jon (WMF)|Jon (WMF)]]</span> to any on-wiki conversations. [https://phabricator.wikimedia.org/T306910] '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Parsoid's HTML output will soon stop annotating file links with different <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>typeof</code></bdi> attribute values, and instead use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:File</code></bdi> for all types. Tool authors should adjust any code that expects: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:Image</code></bdi>, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:Audio</code></bdi>, or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw:Video</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T273505] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W25"/> </div> ‏٢٠:١٦، ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23425855 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] API service now has self-service accounts with free on-demand requests and monthly snapshots ([https://enterprise.wikimedia.com/docs/ API documentation]). Community access [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#community-access|via database dumps & Wikimedia Cloud Services]] continues. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wiktionary#lua|All Wikimedia wikis can now use Wikidata Lexemes in Lua]] after creating local modules and templates. Discussions are welcome [[d:Wikidata_talk:Lexicographical_data#You_can_now_reuse_Wikidata_Lexemes_on_all_wikis|on the project talk page]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-06-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-06-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-06-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-28|en}} at 06:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T311033] * Some global and cross-wiki services will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-06-30|en}} at 06:00 UTC. This will impact ContentTranslation, Echo, StructuredDiscussions, Growth experiments and a few more services. [https://phabricator.wikimedia.org/T300472] * Users will be able to sort columns within sortable tables in the mobile skin. [https://phabricator.wikimedia.org/T233340] '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place tomorrow (28 June). The following meetings will take place on 12 July and 26 July. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W26"/> </div> ‏٢٠:٠١، ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23453785 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/27|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-07-05|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-07-07|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=| Advanced item]] This change only affects pages in the main namespace in Wikisource. The Javascript config variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>proofreadpage_source_href</code></bdi> will be removed from <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/JavaScript#mw.config|mw.config]]</code></bdi> and be replaced with the variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prpSourceIndexPage</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T309490] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W27"/> </div> ‏١٩:٣٠، ٤ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23466250 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], the page title is now displayed above the tabs such as Discussion, Read, Edit, View history, or More. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates#Page title/tabs switch|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T303549] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] It is now possible to easily view most of the configuration settings that apply to just one wiki, and to compare settings between two wikis if those settings are different. For example: [https://noc.wikimedia.org/wiki.php?wiki=jawiktionary Japanese Wiktionary settings], or [https://noc.wikimedia.org/wiki.php?wiki=eswiki&compare=eowiki settings that are different between the Spanish and Esperanto Wikipedias]. Local communities may want to [[m:Special:MyLanguage/Requesting_wiki_configuration_changes|discuss and propose changes]] to their local settings. Details about each of the named settings can be found by [[mw:Special:Search|searching MediaWiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308932] *The Anti-Harassment Tools team [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#May|recently deployed]] the IP Info Feature as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature at all wikis]]. This feature allows abuse fighters to access information about IP addresses. Please check our update on [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Info feature#April|how to find and use the tool]]. Please share your feedback using a link you will be given within the tool itself. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-07-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]). '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout July. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W28"/> </div> ‏١٩:٢٣، ١١ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23502519 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/29|Translations]] are available. '''Problems''' * The feature on mobile web for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:NearbyPages|Nearby Pages]] was missing last week. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T312864] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The [[mw:Technical_decision_making/Forum|Technical Decision Forum]] is seeking [[mw:Technical_decision_making/Community_representation|community representatives]]. You can apply on wiki or by emailing <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">TDFSupport@wikimedia.org</span> before 12 August. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W29"/> </div> ‏٢٢:٥٨، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23517957 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikibooks.org/ www.wikibooks.org]</span> and <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikiquote.org/ www.wikiquote.org]</span> portal pages now use an automated update system. Other [[m:Project_portals|project portals]] will be updated over the next few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T273179] '''Problems''' * Last week, some wikis were in read-only mode for a few minutes because of an emergency switch of their main database ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). [https://phabricator.wikimedia.org/T313383] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-07-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-07-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-07-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * The external link icon will change slightly in the skins Vector legacy and Vector 2022. The new icon uses simpler shapes to be more recognizable on low-fidelity screens. [https://phabricator.wikimedia.org/T261391] * Administrators will now see buttons on user pages for "{{int:changeblockip}}" and "{{int:unblockip}}" instead of just "{{int:blockip}}" if the user is already blocked. [https://phabricator.wikimedia.org/T308570] '''Future meetings''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|open meeting with the Web team]] about Vector (2022) will take place tomorrow (26 July). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W30"/> </div> ‏١٩:٢٥، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23545370 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Improved [[m:Special:MyLanguage/Help:Displaying_a_formula#Phantom|LaTeX capabilities for math rendering]] are now available in the wikis thanks to supporting <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Phantom</code></bdi> tags. This completes part of [[m:Community_Wishlist_Survey_2022/Editing/Missing_LaTeX_capabilities_for_math_rendering|the #59 wish]] of the 2022 Community Wishlist Survey. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] will be available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup0.dblist Group 0]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout August. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. '''Future meetings''' * This week, three meetings about [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector (2022)]] with live interpretation will take place. On Tuesday, interpretation in Russian will be provided. On Thursday, meetings for Arabic and Spanish speakers will take place. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/Talk to Web|See how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W31"/> </div> ‏٢١:٢٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23615613 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/32|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[:m:Special:MyLanguage/Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]] copies the information from [[{{#special:GadgetUsage}}]] to an on-wiki page so you can review its history. If your project isn't already listed on the [[d:Q113143828|Wikidata entry for Project:GUS2Wiki]] you can either run GUS2Wiki yourself or [[:m:Special:MyLanguage/Meta:GUS2Wiki/Script#Opting|make a request to receive updates]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T121049] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-09|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-08-11|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]). '''Future meetings''' * The [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon|Wikimania Hackathon]] will take place online from August 12–14. Don't miss [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Schedule|the pre-hacking showcase]] to learn about projects and find collaborators. Anyone can [[phab:/project/board/6030/|propose a project]] or [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Schedule|host a session]]. [[wmania:Special:MyLanguage/Hackathon/Newcomers|Newcomers are welcome]]! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W32"/> </div> ‏١٩:٤٨، ٨ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23627807 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Persian (Farsi) Wikipedia community decided to block IP editing from October 2021 to April 2022. The Wikimedia Foundation's Product Analytics team tracked the impact of this change. [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/IP Editing Restriction Study/Farsi Wikipedia|An impact report]] is now available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-16|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-08-18|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s8.dblist targeted wikis]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] will be available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup1.dblist Group 1]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. '''Future changes''' * The Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated throughout August. Discussions will look different. You can see [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Prototype|some of the proposed changes]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#4_August_2022][https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers][https://phabricator.wikimedia.org/T312672] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W33"/> </div> ‏٢١:٠٦، ١٥ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23658001 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-34</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Two problems with [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps have been fixed. Maps are no longer shown as empty when a geoline was created via VisualEditor. Geolines consisting of points with QIDs (e.g., subway lines) are no longer shown with pushpins. [https://phabricator.wikimedia.org/T292613][https://phabricator.wikimedia.org/T308560] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-08-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-25|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). * The colours of links and visited links will change. This is to make the difference between links and other text more clear. [https://phabricator.wikimedia.org/T213778] '''Future changes''' * The new [{{int:discussiontools-topicsubscription-button-subscribe}}] button [[mw:Talk pages project/Notifications#12 August 2022|helps newcomers get answers]]. The Editing team is enabling this tool everywhere. You can turn it off in [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T284489] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W34"/> </div> ‏٠٠:٠٩، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23675501 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-35</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor/Realtime_Preview|Realtime Preview]] is available as a Beta Feature on wikis in [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists%2Fgroup2.dblist Group 2]. This feature was built in order to fulfill [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2021/Real_Time_Preview_for_Wikitext|one of the Community Wishlist Survey proposals]]. Please note that when this Beta feature is enabled, it may cause conflicts with some wiki-specific Gadgets. '''Problems''' * In recent months, there have been inaccurate numbers shown for various [[{{#special:statistics}}]] at Commons, Wikidata, and English Wikipedia. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T315693] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-08-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-08-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-08-30|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-09-01|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation wants to improve how Wikimedia communities report harmful incidents by building the [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System|Private Incident Reporting System (PIRS)]] to make it easy and safe for users to make reports. You can leave comments on the talk page, by answering the [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System#Phase 1|questions provided]]. If you have ever faced a harmful situation that you wanted to report/reported, join a PIRS interview to share your experience. To sign up [[m:Special:EmailUser/MAna_(WMF)|please email]] <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[m:User:MAna (WMF)|Madalina Ana]]</span>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W35"/> </div> ‏٢٣:٠٢، ٢٩ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23725814 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-36</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/36|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.39/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-09-06|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-09-08|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] On Special pages that only have one tab, the tab-bar's row will be hidden in the Vector-2022 skin to save space. The row will still show if Gadgets use it. Gadgets that currently append directly to the CSS id of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#p-namespaces</code></bdi> should be updated to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortletLink|mw.util.addPortletLink]]</code></bdi> function instead. Gadgets that style this id should consider also targeting <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#p-associated-pages</code></bdi>, the new id for this row. [[phab:T316908|Examples are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316908][https://phabricator.wikimedia.org/T313409] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W36"/> </div> ‏٢٣:١٩، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23757743 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-37</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The search servers have been upgraded to a new major version. If you notice any issues with searching, please report them on [[phab:project/view/1849/|Phabricator]]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/XPCTYYTN67FVFKN6XOHULJVGUO44J662] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|Syntax highlighting]] is now tracked as an [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgExpensiveParserFunctionLimit|expensive parser function]]. Only 500 expensive function calls can be used on a single page. Pages that exceed the limit are added to a [[:Category:{{MediaWiki:expensive-parserfunction-category}}|tracking category]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316858] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W37"/> </div> ‏٠١:٤٧، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23787318 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-38</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Two database fields in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>templatelinks</nowiki></code></bdi> table are now being dropped: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tl_namespace</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tl_title</nowiki></code></bdi>. Any queries that rely on these fields need to be changed to use the new normalization field called <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>tl_target_id</nowiki></code></bdi>. See <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[phab:T299417|T299417]]</span> for more information. This is part of [[w:Database normalization|normalization]] of links tables. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/U2U6TXIBABU3KDCVUOITIGI5OJ4COBSW/][https://www.mediawiki.org/wiki/User:ASarabadani_(WMF)/Database_for_devs_toolkit/Concepts/Normalization] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * In [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps, you can use icons on markers for common points of interest. On Tuesday, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer/Icons|previous icon set]] will be updated to [https://de.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Hilfe:Extension:Kartographer/Icons version maki 7.2]. That means, around 100 new icons will be available. Additionally, all existing icons were updated for clarity and to make them work better in international contexts. [https://phabricator.wikimedia.org/T302861][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation#Update_maki_icons] '''Future changes''' * In a [[m:Content_Partnerships_Hub/Software/Volunteer_developers_discussion_at_Wikimania_2022|group discussion at Wikimania]], more than 30 people talked about how to make content partnership software in the Wikimedia movement more sustainable. What kind of support is acceptable for volunteer developers? Read the summary and [[m:Talk:Content Partnerships Hub/Software/Volunteer developers discussion at Wikimania 2022|leave your feedback]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W38"/> </div> <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</span> ‏٢٢:١٣، ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23826293 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-39</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Parsoid clients should be updated to allow for space-separated multi-values in the <bdi lang="en" dir="ltr"><code>rel</code></bdi> attribute of links. Further details are in <bdi lang="en" dir="ltr">[[phab:T315209|T315209]]</bdi>. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-09-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-09-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-09-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|Visual diffs]] will become available to all users, except at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|Talk pages on the mobile site]] will change at the Arabic, Bangla, Chinese, French, Haitian Creole, Hebrew, Korean, and Vietnamese Wikipedias. They should be easier to use and provide more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T318302] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Mobile] * In the [[mw:Lua/Scripting|{{ns:828}}]] namespace, pages ending with <bdi lang="en" dir="ltr"><code>.json</code></bdi> will be treated as JSON, just like they already are in the {{ns:2}} and {{ns:8}} namespaces. [https://phabricator.wikimedia.org/T144475] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠٠:٢٧، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23860085 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-40</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now show geopoints from Wikidata, via QID or SPARQL query. Previously, this was only possible for geoshapes and geolines. [https://phabricator.wikimedia.org/T307695] [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Geopoints_via_QID] * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award 2022]] is looking for nominations. You can recommend tools until 12 October. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|Talk pages on the mobile site]] will change at the Arabic, Bangla, Chinese, French, Haitian Creole, Hebrew, Korean, and Vietnamese Wikipedias. They should be easier to use and provide more information. (Last week's release was delayed) [https://phabricator.wikimedia.org/T318302] [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Mobile] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>scribunto-console</code></bdi> API module will require a [[mw:Special:MyLanguage/API:Tokens|CSRF token]]. This module is documented as internal and use of it is not supported. [[phab:T212071|[5]]] * The Vector 2022 skin will become the default across the smallest Wikimedia projects. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#Deployment_plan_and_timeline|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠٠:٢١، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23885489 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-41</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/41|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * On some wikis, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps in full size view will be able to display nearby articles. After a feedback period, more wikis will follow. [https://phabricator.wikimedia.org/T316782][https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W41"/> </div> ‏١٤:٠٦، ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Trizek (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23912412 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-42</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The recently implemented feature of [[phab:T306883|article thumbnails in Special:Search]] will be limited to Wikipedia projects only. Further details are in [[phab:T320510|T320510]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Structured_Data_Across_Wikimedia/Search_Improvements] * A bug that caused problems in loading article thumbnails in Special:Search has been fixed. Further details are in [[phab:T320406|T320406]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.39/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Lua module authors can use <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#mw.loadJsonData|mw.loadJsonData()]]</code></bdi> to load data from JSON pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T217500] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Lua module authors can enable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua_reference_manual#Strict_library|require( "strict" )]]</code></bdi> to add errors for some possible code problems. This replaces "[[wikidata:Q16748603|Module:No globals]]" on most wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T209310] '''Future changes''' * The [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] will be updated at most wikis. The "{{int:discussiontools-replylink}}" button will look different after this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T320683] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢١:٤٤، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23943992 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-43</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There have been some minor visual fixes in Special:Search, regarding audio player alignment and image placeholder height. Further details are in [[phab:T319230|T319230]]. * On Wikipedias, a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-searchoptions|preference]] has been added to hide article thumbnails in Special:Search. Full details are in [[phab:T320337|T320337]]. '''Problems''' * Last week, three wikis ({{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruwiki/en}}) had read-only access for 25 minutes. This was caused by a hardware problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T320990] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-10-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-10-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-10-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-10-25|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-10-27|en}} at 7:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s4.dblist targeted wikis]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-aswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-banwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-barwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bat smgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bclwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-be x oldwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-biwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bjnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bpywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-brwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bxrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304549] * Starting on Wednesday October 26, 2022, the list of mentors will be upgraded [[d:Q14339834 | at wikis where Growth mentorship is available]]. The mentorship system will continue to work as it does now. The signup process [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list#add|will be replaced]], and a new management option will be provided. Also, this change simplifies [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list#create|the creation of mentorship systems at Wikipedias]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314858][https://phabricator.wikimedia.org/T310905][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Growth/Structured_mentor_list] * Pages with titles that start with a lower-case letter according to Unicode 11 will be renamed or deleted. There is a list of affected pages at <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:Unicode 11 case map migration]]</bdi>. More information can be found at [[phab:T292552|T292552]]. * The Vector 2022 skin will become the default across the smallest Wikipedias. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements#smallest-1|Learn more]]. '''Future changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/New discussion|New Topic tool]] will soon get a [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Special characters|special characters menu]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T249072] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢١:٢٠، ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23975411 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-44</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * When using keyboard navigation on a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map, the focus will become more visible. [https://phabricator.wikimedia.org/T315997] * In {{#special:RecentChanges}}, you can now hide the log entries for new user creations with the filter for "{{int:rcfilters-filter-newuserlogactions-label}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T321155] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-11-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|maps dialog]] in VisualEditor now has some help texts. [https://phabricator.wikimedia.org/T318818] * It is now possible to select the language of a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor via a dropdown menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T318817] * It is now possible to add a caption to a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T318815] * It is now possible to hide the frame of a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] map in VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T318813] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢١:١٣، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=23977539 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-45</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * An updated version of the [[m:Special:MyLanguage/EventCenter/Registration|Event Registration]] tool is now available for testing at [[testwiki:|testwiki]] and [[test2wiki:| test2wiki]]. The tool provides features for event organizers and participants. Your feedback is welcome at our [[m:Talk:Campaigns/Foundation Product Team/Registration|project talkpage]]. More information about [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Registration|the project]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T318592] '''Problems''' * Twice last week, for about 45 minutes, some files and thumbnails failed to load and uploads failed, mostly for logged-in users. The cause is being investigated and an incident report will be available soon. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠٠:٢٩، ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24001035 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-46</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * At Wikidata, an interwiki link can now point to a redirect page if certain conditions are met. This new feature is called [[wikidata:Special:MyLanguage/Wikidata:Sitelinks_to_redirects|sitelinks to redirects]]. It is needed when one wiki uses one page to cover multiple concepts but another wiki uses more pages to cover the same concepts. Your [[wikidata:Special:MyLanguage/Wikidata talk:Sitelinks to redirects|feedback on the talkpage]] of the new proposed guideline is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T278962] * The <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikinews.org/ www.wikinews.org]</span>, <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikiversity.org/ www.wikiversity.org]</span>, and <span class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[https://www.wikivoyage.org/ www.wikivoyage.org]</span> portal pages now use an automated update system. [https://phabricator.wikimedia.org/T273179] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-11-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * There will be a new link to directly "Edit template data" on Template pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T316759] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis where mobile [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] are enabled ([[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Deployment Status|these ones]]) will soon use full CSS styling to display any templates that are placed at the top of talk pages. To adapt these “talk page boxes” for narrow mobile devices you can use media queries, such as in [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Module:Message_box/tmbox.css&oldid=1097618699#L-69 this example]. [https://phabricator.wikimedia.org/T312309] * Starting in January 2023, [[m:Special:MyLanguage/Community Tech|Community Tech]] will be [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Updates/2023 Changes Update|running the Community Wishlist Survey (CWS) every two years]]. This means that in 2024, there will be no new proposals or voting. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢١:٥٢، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24071290 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-47</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/47|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The display of non-free media in the search bar and for article thumbnails in Special:Search has been deactivated. Further details are in [[phab:T320661|T320661]]. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-22|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s2.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-11-24|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s7.dblist targeted wikis]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:١٩، ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24071290 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-48</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translations]] are available. '''Recent changes''' * A new preference, “Enable limited width mode”, has been added to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering|Vector 2022 skin]]. The preference is also available as a toggle on every page if your monitor is 1600 pixels or wider. It allows for increasing the width of the page for logged-out and logged-in users. [https://phabricator.wikimedia.org/T319449] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-11-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-11-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2022-11-29|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s3.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2022-12-01|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s1.dblist targeted wikis]). * Mathematical formulas shown in SVG image format will no longer have PNG fall-backs for browsers that don't support them. This is part of work to modernise the generation system. Showing only PNG versions was the default option until in February 2018. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimedia-l@lists.wikimedia.org/message/3BGOKWJIZGL4TC4HJ22ICRU2SEPWGCR4/][https://phabricator.wikimedia.org/T311620][https://phabricator.wikimedia.org/T186327] * On [[phab:P40224|some wikis]] that use flagged revisions, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:FlaggedRevs#Special:Contributions|a new checkbox will be added]] to Special:Contributions that enables you to see only the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Pending changes|pending changes]] by a user. [https://phabricator.wikimedia.org/T321445] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change early next week at [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train#Wednesday group1 wikis] (but not Wikimedia Commons or Meta-Wiki). This change improves the accessibility of content, and makes it easier to write related CSS. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٠:٠٠، ٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24114342 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-49</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The Wikisources use a tool called ProofreadPage. ProofreadPage uses OpenSeadragon which is an open source tool. The OpenSeadragon JavaScript API has been significantly re-written to support dynamically loading images. The functionality provided by the older version of the API should still work but it is no longer supported. User scripts and gadgets should migrate over to the newer version of the API. The functionality provided by the newer version of the API is [[mw:Extension:Proofread_Page/Page_viewer#JS_API|documented on MediaWiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098][https://www.mediawiki.org/wiki/Extension:Proofread_Page/Edit-in-Sequence] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠٠:٣٩، ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24151590 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-50</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * An [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Mobile|A/B test has begun]] at 15 Wikipedias for [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools on mobile]]. Half of the editors on the [[mw:Reading/Web/Mobile|mobile web site]] will have access to the {{int:discussiontools-replybutton}} tool and other features. [https://phabricator.wikimedia.org/T321961] * The character <code>=</code> cannot be used in new usernames, to make usernames work better with templates. Existing usernames are not affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T254045] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2022-12-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2022-12-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2022-12-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] to [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Phase_1:_Topic_containers|show discussion metadata below section headings]] will be inserted after these headings, not inside of them. This change improves the accessibility of discussion pages for screen reader software. [https://phabricator.wikimedia.org/T314714] '''Events''' * The fourth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest_Tool_Award|Coolest Tool Award]] will happen online on [https://zonestamp.toolforge.org/1671210002 Friday 16 December 2022 at 17:00 UTC]! The event will be live-streamed on YouTube in the [https://www.youtube.com/user/watchmediawiki MediaWiki channel] and added to Commons afterwards. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:٣٢، ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24216570 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2022-51</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2022-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * Because of the [[w:en:Christmas and holiday season|holidays]] the next issue of Tech News will be sent out on 9 January 2023. '''Recent changes''' * On a user's contributions page, you can filter it for edits with a tag like 'reverted'. Now, you can also filter for all edits that are not tagged like that. This was part of a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T119072] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] A new function has been used for gadget developers to add content underneath the title on article pages. This is considered a stable API that should work across all skins. [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core_modules#addSubtitle|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T316830] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] [[test2wiki:|One of our test wikis]] is now being served from a new infrastructure powered by [[w:Kubernetes|Kubernetes]] ([[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more]]). More Wikis will switch to this new infrastructure in early 2023. Please test and let us know of any issues. [https://phabricator.wikimedia.org/T290536] '''Problems''' * Last week, all wikis had no edit access for 9 minutes. This was caused by a database problem. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2022-12-13_sessionstore] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week or next week. * The word "{{int:discussiontools-replybutton}}" is very short in some languages, such as Arabic ("<bdi lang="ar">ردّ</bdi>"). This makes the {{int:discussiontools-preference-label}} button on talk pages difficult to use. An arrow icon will be added to those languages. This will only be visible to editors who have the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] turned on. [https://www.mediawiki.org/wiki/Talk_pages_project/Usability#Status] [https://phabricator.wikimedia.org/T323537] '''Future changes''' * Edits can be automatically "tagged" by the system software or the {{int:Abusefilter}} system. Those tags link to a help page about the tags. Soon they will also link to Recent Changes to let you see other edits tagged this way. This was a Community Wishlist 2022 request. [https://phabricator.wikimedia.org/T301063] * The Trust & Safety tools team [[m:Special:MyLanguage/Private Incident Reporting System/Timeline and Updates|have shared new plans]] for building the Private Incident Reporting System. The system will make it easier for editors to ask for help if they are harassed or abused. * [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Real Time Preview for Wikitext|Realtime Preview for Wikitext]] is coming out of beta as an enabled feature for every user of the 2010 Wikitext [[mw:Special:MyLanguage/Editor|editor]] in the week of January 9, 2023. It will be available to use via the toolbar in the 2010 Wikitext editor. The feature was the 4th most popular wish of the Community Wishlist Survey 2021. '''Events''' * You can now [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2023/Participate|register for the Wikimedia Hackathon 2023]], taking place on May 19–21 in Athens, Greece. You can also apply for a scholarship until January 14th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2022/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2022-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:٥٨، ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24258101 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-02</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can use tags to filter edits in the recent changes feed or on your watchlist. You can now use tags to filter out edits you don't want to see. Previously you could only use tags to focus on the edits with those tags. [https://phabricator.wikimedia.org/T174349] * [[Special:WhatLinksHere|Special:WhatLinksHere]] shows all pages that link to a specific page. There is now a [https://wlh.toolforge.org prototype] for how to sort those pages alphabetically. You can see the discussion in the [[phab:T4306|Phabricator ticket]]. * You can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thanks]] function on your watchlist and the user contribution page. [https://phabricator.wikimedia.org/T51541] * A wiki page can be moved to give it a new name. You can now get a dropdown menu with common reasons when you move a page. This is so you don't have to write the explanation every time. [https://phabricator.wikimedia.org/T325257] * [[m:Special:MyLanguage/Matrix.org|Matrix]] is a chat tool. You can now use <code>matrix:</code> to create Matrix links on wiki pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T326021] * You can filter out translations when you look at the recent changes on multilingual wikis. This didn't hide translation pages. You can now also hide subpages which are translation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T233493] '''Changes later this week''' * [[m:Special:MyLanguage/Real Time Preview for Wikitext|Realtime preview for wikitext]] is a tool which lets editors preview the page when they edit wikitext. It will be enabled for all users of the 2010 wikitext editor. You will find it in the editor toolbar. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] Some wikis will be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. It will be performed on {{#time:j xg|2023-01-10|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist targeted wikis]) and on {{#time:j xg|2023-01-12|en}} at 07:00 UTC ([https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s6.dblist targeted wikis]). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W02"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠١:٠٥، ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24342971 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-03</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translations]] are available. '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The URLs in "{{int:last}}" links on page history now contain <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>diff=prev&oldid=[revision ID]</nowiki></code></bdi> in place of <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>diff=[revision ID]&oldid=[revision ID]</nowiki></code></bdi>. This is to fix a problem with links pointing to incorrect diffs when history was filtered by a tag. Some user scripts may break as a result of this change. [https://phabricator.wikimedia.org/T243569] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Some [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|changes to the appearance of talk pages]] have only been available on <code>{{ns:1}}:</code> and <code>{{ns:3}}:</code> namespaces. These will be extended to other talk namespaces, such as <code>{{ns:5}}:</code>. They will continue to be unavailable in non-talk namespaces, including <code>{{ns:4}}:</code> pages (e.g., at the Village Pump). You can [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|change your preferences]] ([[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]]). [https://phabricator.wikimedia.org/T325417] *On Wikisources, when an image is zoomed or panned in the Page: namespace, the same zoom and pan settings will be remembered for all Page: namespace pages that are linked to a particular Index: namespace page. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/ProofreadPage/+/868841] * The Vector 2022 skin will become the default for the English Wikipedia desktop users. The change will take place on January 18 at 15:00 UTC. [[:en:w:Wikipedia:Vector 2022|Learn more]]. '''Future changes''' * The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]], which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts next week on 23 January 2023 at 18:00 UTC. You can start drafting your proposals in [[m:Community Wishlist Survey/Sandbox|the CWS sandbox]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠١:٠٨، ١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24381020 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-04</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, for ~15 minutes, all wikis were unreachable for logged-in users and non-cached pages. This was caused by a timing issue. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-17_MediaWiki] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-01-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-01-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * If you have the Beta Feature for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project|DiscussionTools]] enabled, the appearance of talk pages will add more information about discussion activity. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Usability#Status][https://phabricator.wikimedia.org/T317907] * The 2023 edition of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey]] (CWS), which invites contributors to make technical proposals and vote for tools and improvements, starts on Monday 23 January 2023 at [https://zonestamp.toolforge.org/1674496814 18:00 UTC]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:٤٣، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24418874 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-05</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, for ~15 minutes, some users were unable to log in or edit pages. This was caused by a problem with session storage. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-01-24_sessionstore_quorum_issues] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-01-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Wikis that use localized numbering schemes for references need to add new CSS. This will help to show citation numbers the same way in all reading and editing modes. If your wiki would prefer to do it yourselves, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|details and example CSS to copy from]], and also add your wiki to the list. Otherwise, the developers will directly help out starting the week of February 5. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠٠:٠٣، ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24455949 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-06</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|Vector 2022 skin]], logged-out users using the full-width toggle will be able to see the setting of their choice even after refreshing pages or opening new ones. This only applies to wikis where Vector 2022 is the default. [https://phabricator.wikimedia.org/T321498] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Previously, we announced when some wikis would be in read-only for a few minutes because of a switch of their main database. These switches will not be announced any more, as the read-only time has become non-significant. Switches will continue to happen at 7AM UTC on Tuesdays and Thursdays. [https://phabricator.wikimedia.org/T292543#8568433] * Across all the wikis, in the Vector 2022 skin, logged-in users will see the page-related links such as "What links here" in a [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Features/Page_tools|new side menu]]. It will be displayed on the other side of the screen. This change had previously been made on Czech, English, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T328692] *[[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] will stop receiving new proposals on [https://zonestamp.toolforge.org/1675706431 Monday, 6 February 2023, at 18:00 UTC]. Proposers should complete any edits by then, to give time for [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey/Help_us|translations]] and review. Voting will begin on Friday, 10 February. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets and user scripts will be changing to load on desktop and mobile sites. Previously they would only load on the desktop site. It is recommended that wiki administrators audit the [[MediaWiki:Gadgets-definition|gadget definitions]] prior to this change, and add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins=…</code></bdi> for any gadgets which should not load on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610 More details are available]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏١٠:١٨، ٦ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24491749 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-07</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translations]] are available. '''Problems''' * On wikis where patrolled edits are enabled, changes made to the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Communities/How to configure the mentors' list|mentor list]] by autopatrolled mentors are not correctly marked as patrolled. It will be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T328444] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * The Reply tool and other parts of [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Mobile|DiscussionTools]] will be deployed for all editors using the mobile site. You can [[mw:Special:MyLanguage/Talk_pages_project/Mobile#Status_Updates|read more about this decision]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T298060] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠١:٤٦، ١٤ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24540832 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-08</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, during planned maintenance of Cloud Services, unforeseen complications forced the team to turn off all tools for 2–3 hours to prevent data corruption. Work is ongoing to prevent similar problems in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T329535] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-02-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-02-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). *The voting phase for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023|Community Wishlist Survey 2023]] ends on [https://zonestamp.toolforge.org/1677261621 24 February at 18:00 UTC]. The results of the survey will be announced on 28 February. '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T328287][https://phabricator.wikimedia.org/T327920][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠١:٥٥، ٢١ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24570514 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-09</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, in some areas of the world, there were problems with loading pages for 20 minutes and saving edits for 55 minutes. These issues were caused by a problem with our caching servers due to unforseen events during a routine maintenance task. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_wiki_outage][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-02-22_read_only] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-02-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * All wikis will be read-only for a few minutes on March 1. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1677679222 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:٤٥، ٢٧ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24634242 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-10</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Community Wishlist Survey 2023 edition has been concluded. Community Tech has [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Results|published the results]] of the survey and will provide an update on what is next in April 2023. * On wikis which use [[mw:Special:MyLanguage/Writing_systems|LanguageConverter]] to handle multiple writing systems, articles which used custom conversion rules in the wikitext (primarily on Chinese Wikipedia) would have these rules applied inconsistently in the table of contents, especially in the Vector 2022 skin. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T306862] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * A search system has been added to the [[Special:Preferences|Preferences screen]]. This will let you find different options more easily. Making it work on mobile devices will happen soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T313804] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:٤٧، ٦ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24676916 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-11</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.40/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-cbk_zamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cdowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cebwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-chywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ckbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-csbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304542][https://phabricator.wikimedia.org/T304550] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:١٧، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24700189 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-12</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translations]] are available. '''Problems''' * Last week, some users experienced issues loading image thumbnails. This was due to incorrectly cached images. [https://phabricator.wikimedia.org/T331820] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A link to the user's [[{{#special:CentralAuth}}]] page will appear on [[{{#special:Contributions}}]] — some user scripts which previously added this link may cause conflicts. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Admins and patrollers/Add link to CentralAuth on Special:Contributions|voted #17 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[{{#special:AbuseFilter}}]] edit window will be resizable and larger by default. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Make the AbuseFilter edit window resizable and larger by default|voted #80 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. * There will be a new option for Administrators when they are unblocking a user, to add the unblocked user’s user page to their watchlist. This will work both via [[{{#special:Unblock}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T257662] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1679677204 24 March at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Office Hours|details and how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠١:٢٤، ٢١ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24732558 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] condition limit was increased from 1000 to 2000. [https://phabricator.wikimedia.org/T309609] * [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter#Locally disabled actions|Some Global AbuseFilter]] actions will no longer apply to local projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T332521] * Desktop users are now able to subscribe to talk pages by clicking on the {{int:discussiontools-newtopicssubscription-button-subscribe-label}} link in the {{int:toolbox}} menu. If you subscribe to a talk page, you receive [[mw:Special:MyLanguage/Notifications|notifications]] when new topics are started on that talk page. This is separate from putting the page on your watchlist or subscribing to a single discussion. [https://phabricator.wikimedia.org/T263821] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-03-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-03-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-03-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.40/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * You will be able to choose [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Diffs|visual diffs]] on all [[m:Special:MyLanguage/Help:Page history|history pages]] at the Wiktionaries and Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T314588] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|alt=|Advanced item]] The legacy [[mw:Mobile Content Service|Mobile Content Service]] is going away in July 2023. Developers are encouraged to switch to Parsoid or another API before then to ensure service continuity. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/4MVQQTONJT7FJAXNVOFV3WWVVMCHRINE/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠١:١١، ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24780854 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The system for automatically creating categories for the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Babel|Babel]] extension has had several important changes and fixes. One of them allows you to insert templates for automatic category descriptions on creation, allowing you to categorize the new categories. [https://phabricator.wikimedia.org/T211665][https://phabricator.wikimedia.org/T64714][https://phabricator.wikimedia.org/T170654][https://phabricator.wikimedia.org/T184941][https://phabricator.wikimedia.org/T33074] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Some older [[w:en:Web browser|Web browsers]] will stop being able to use [[w:en:JavaScript|JavaScript]] on Wikimedia wikis from this week. This mainly affects users of Internet Explorer 11. If you have an old web browser on your computer you can try to upgrade to a newer version. [https://phabricator.wikimedia.org/T178356] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The deprecated <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.hoverIntent</code></bdi> module has been removed. This module could be used by gadgets and user scripts, to create an artificial delay in how JavaScript responds to a hover event. Gadgets and user scripts should now use jQuery <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>hover()</code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>on()</code></bdi> instead. Examples can be found in the [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Migration_guide_(users)#jquery.hoverIntent|migration guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T311194] * Some of the links in [[{{#special:SpecialPages}}]] will be re-arranged. There will be a clearer separation between links that relate to all users, and links related to your own user account. [https://phabricator.wikimedia.org/T333242] * You will be able to hide the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Replying|Reply button]] in archived discussion pages with a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__ARCHIVEDTALK__</nowiki></code></bdi> magic word. There will also be a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.mw-archivedtalk</code></bdi> CSS class for hiding the Reply button in individual sections on a page. [https://phabricator.wikimedia.org/T249293][https://phabricator.wikimedia.org/T295553][https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/DiscussionTools/+/738221] '''Future changes''' * The Vega software that creates data visualizations in pages, such as graphs, will be upgraded to the newest version in the future. Graphs that still use the very old version 1.5 syntax may stop working properly. Most existing uses have been found and updated, but you can help to check, and to update any local documentation. [[phab:T260542|Examples of how to find and fix these graphs are available]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:٣٧، ٣ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24820268 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] In the visual editor, it is now possible to edit captions of images in galleries without opening the gallery dialog. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/Editable gallery captions in Visual Editor|voted #61 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T190224] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] You can now receive notifications when another user edits your user page. See the "{{int:Echo-category-title-edit-user-page}}" option in [[Special:Preferences#mw-prefsection-echo|your Preferences]]. This feature request was [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Anti-harassment/Notifications for user page edits|voted #3 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T3876] '''Problems''' * There was a problem with all types of CentralNotice banners still being shown to logged-in users even if they had [[Special:Preferences#mw-prefsection-centralnotice-banners|turned off]] specific banner types. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T331671] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-arywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dinwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-elwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-emlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-etwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-euwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-extwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tumwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ffwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiu_vrowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-furwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gcrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-glkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gotwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-guwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T304551][https://phabricator.wikimedia.org/T308133] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٠:٠٣، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24851886 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translations]] are available. '''Recent changes''' * You can now see [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Show_nearby_articles|nearby articles on a Kartographer map]] with the button for the new feature "{{int:Kartographer-sidebar-nearbybutton}}". Six wikis have been testing this feature since October. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/Geoinformation/Nearby_articles#Implementation][https://phabricator.wikimedia.org/T334079] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The [[m:Special:GlobalWatchlist|Special:GlobalWatchlist]] page now has links for "{{int:globalwatchlist-markpageseen}}" for each entry. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Button to mark a single change as read in the global watch list|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334246] '''Problems''' * At Wikimedia Commons, some thumbnails have not been getting replaced correctly after a new version of the image is uploaded. This should be fixed later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T331138][https://phabricator.wikimedia.org/T333042] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] For the last few weeks, some external tools had inconsistent problems with logging-in with OAuth. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T332650] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠١:٥٢، ١٨ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24881071 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The date-selection menu on pages such as [[{{#special:Contributions}}]] will now show year-ranges that are in the current and past decade, instead of the current and future decade. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Change year range shown in date selection popup|voted #145 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334316] '''Problems''' * Due to security issues with the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]], graphs have been disabled in all Wikimedia projects. Wikimedia Foundation teams are working to respond to these vulnerabilities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940] * For a few days, it was not possible to save some kinds of edits on the mobile version of a wiki. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T334797][https://phabricator.wikimedia.org/T334799][https://phabricator.wikimedia.org/T334794] '''Changes later this week''' * All wikis will be read-only for a few minutes on April 26. This is planned for [https://zonestamp.toolforge.org/1682517653 14:00 UTC]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-04-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-04-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-04-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * The Editing team plans an A/B test for [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|a usability analysis of the Talk page project]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|planned measurements are available]]. Your wiki [[phab:T332946|may be invited to participate]]. Please suggest improvements to the measurement plan at [[mw:Talk:Talk pages project/Usability|the discussion page]]. * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024|The Wikimedia Foundation annual plan 2023-2024 draft is open for comment and input]] until May 19. The final plan will be published in July 2023 on Meta-wiki. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٢:٠١، ٢٤ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24933592 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the French and Italian Wikipedias. More languages will be added in the near future. This is part of the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend "Who Wrote That?" tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T243711][https://phabricator.wikimedia.org/T270490][https://phabricator.wikimedia.org/T334891] * The [[:commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2commons]] tool has been updated. This fixed several bugs related to YouTube uploads. [https://github.com/toolforge/video2commons/pull/162/commits] * The [[{{#special:Preferences}}]] page has been redesigned on mobile web. The new design makes it easier to browse the different categories and settings at low screen widths. You can also now access the page via a link in the Settings menu in the mobile web sidebar. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Content_moderation_on_mobile_web/Preferences] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠١:٤٣، ٢ی ئایاری ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24966974 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] Last week, Community Tech released the first update for providing [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|better diffs]], the #1 request in the 2022 Community Wishlist Survey. [[phab:T324759|This update]] adds legends and tooltips to inline diffs so that users unfamiliar with the blue and yellow highlights can better understand the type of edits made. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] When you close an image that is displayed via MediaViewer, it will now return to the wiki page instead of going back in your browser history. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Return to the article when closing the MediaViewer|voted #65 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T236591] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight|SyntaxHighlight]] extension now supports <bdi lang="en" dir="ltr"><code>wikitext</code></bdi> as a selected language. Old alternatives that were used to highlight wikitext, such as <bdi lang="en" dir="ltr"><code>html5</code></bdi>, <bdi lang="en" dir="ltr"><code>moin</code></bdi>, and <bdi lang="en" dir="ltr"><code>html+handlebars</code></bdi>, can now be replaced. [https://phabricator.wikimedia.org/T29828] * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Creating pages with preloaded text|Preloading text to new pages/sections]] now supports preloading from localized MediaWiki interface messages. [https://cs.wikipedia.org/wiki/User_talk:Martin_Urbanec_(WMF)?action=edit&section=new&preload=MediaWiki:July Here is an example] at the {{int:project-localized-name-cswiki/en}} that uses <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>preload=MediaWiki:July</nowiki></code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T330337] '''Problems''' * Graph Extension update: Foundation developers have completed upgrading the visualization software to Vega5. Existing community graphs based on Vega2 are no longer compatible. Communities need to update local graphs and templates, and shared lua modules like <bdi lang="de" dir="ltr">[[:de:Modul:Graph]]</bdi>. The [https://vega.github.io/vega/docs/porting-guide/ Vega Porting guide] provides the most comprehensive detail on migration from Vega2 and [https://www.mediawiki.org/w/index.php?title=Template:Graph:PageViews&action=history here is an example migration]. Vega5 has currently just been enabled on mediawiki.org to provide a test environment for communities. [https://phabricator.wikimedia.org/T334940#8813922] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Until now, all new OAuth apps went through manual review. Starting this week, apps using identification-only or basic authorizations will not require review. [https://phabricator.wikimedia.org/T67750] '''Future changes''' * During the next year, MediaWiki will stop using IP addresses to identify logged-out users, and will start automatically assigning unique temporary usernames. Read more at [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates|IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates]]. You can [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation#What should it look like?|join the discussion]] about the [[m:Special:MyLanguage/IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation/Updates#What will temporary usernames look like?|format of the temporary usernames]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T332805] * There will be an [[:w:en:A/B testing|A/B test]] on 10 Wikipedias where the Vector 2022 skin is the default skin. Half of logged-in desktop users will see an interface where the different parts of the page are more clearly separated. You can [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Updates/2023-05 Zebra9 A/B test|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333180][https://phabricator.wikimedia.org/T335972] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] <code>jquery.tipsy</code> will be removed from the MediaWiki core. This will affect some user scripts. Many lines with <code>.tipsy(</code> can be commented out. <code>OO.ui.PopupWidget</code> can be used to keep things working like they are now. You can [[phab:T336019|read more]] and [[:mw:Help:Locating broken scripts|read about how to find broken scripts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336019] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠٠:٣٤، ٩ی ئایاری ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=24998636 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translations]] are available. '''Problems''' * Citations that are automatically generated based on [[d:Q33057|ISBN]] are currently broken. This affects citations made with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]], and the use of the citoid API in gadgets and user scripts. Work is ongoing to restore this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-gorwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hakwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hifwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hsbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-htwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-igwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ilowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-inhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jvwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308134] '''Future changes''' * There is a recently formed team at the Wikimedia Foundation which will be focusing on experimenting with new tools. Currently they are building [[m:Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI|a prototype ChatGPT plugin that allows information generated by ChatGPT to be properly attributed]] to the Wikimedia projects. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget and userscript developers should replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi>. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> library will be removed in ~1 month, and staff developers will run a script to replace any remaining uses at that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T336018] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢١:٤٢، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25011501 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The "recent edits" time period for page watchers is now 30 days. It used to be 180 days. This was a [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Change information about the number of watchers on a page|Community Wishlist Survey proposal]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T336250] '''Changes later this week''' * An [[mw:special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Impact|improved impact module]] will be available at Wikipedias. The impact module is a feature available to newcomers [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer homepage|at their personal homepage]]. It will show their number of edits, how many readers their edited pages have, how many thanks they have received and similar things. It is also accessible by accessing Special:Impact. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-05-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W21"/> </div> ‏١٦:٥٢، ٢٢ی ئایاری ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Trizek (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25028325 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Citations can once again be added automatically from ISBNs, thanks to Zotero's ISBN searches. The current data sources are the Library of Congress (United States), the Bibliothèque nationale de France (French National Library), and K10plus ISBN (German repository). Additional data source searches can be [[mw:Citoid/Creating Zotero translators|proposed to Zotero]]. The ISBN labels in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/User_guide/Citations-Full#Automatic|VisualEditor Automatic tab]] will reappear later this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T336298#8859917] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The page [[{{#special:EditWatchlist}}]] now has "{{int:watchlistedit-normal-check-all}}" options to select all the pages within a namespace. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Notifications, Watchlists and Talk Pages/Watchlist edit - "check all" checkbox|voted #161 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334252] '''Problems''' * For a few days earlier this month, the "Add interlanguage link" item in the Tools menu did not work properly. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337081] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-05-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-05-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * VisualEditor will be switched to a new backend on [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/small.dblist small] and [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/medium.dblist medium] wikis this week. Large wikis will follow in the coming weeks. This is part of the effort to move Parsoid into MediaWiki core. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢١:٥٩، ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25079963 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe|RealMe]] extension allows you to mark URLs on your user page as verified for Mastodon and similar software. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] Citation and footnote editing can now be started from the reference list when using the visual editor. This feature request was [[m:Community Wishlist Survey 2023/Citations/Allow citations to be edited in the references section with VisualEditor|voted #2 in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T54750] * Previously, clicking on someone else's link to Recent Changes with filters applied within the URL could unintentionally change your preference for "{{int:Rcfilters-group-results-by-page}}". This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T202916#8874081] '''Problems''' * For a few days last week, some tools and bots returned outdated information due to database replication problems, and may have been down entirely while it was being fixed. These issues have now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T337446] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.12|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Bots will no longer be prevented from making edits because of URLs that match the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SpamBlacklist|spam blacklist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T313107] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٢:٥٠، ٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25114640 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] The content attribution tools [[mw:Special:MyLanguage/Who Wrote That?|Who Wrote That?]], [[xtools:authorship|XTools Authorship]], and [[xtools:blame|XTools Blame]] now support the Dutch, German, Hungarian, Indonesian, Japanese, Polish and Portuguese Wikipedias. This was the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Reading/Extend "Who Wrote That?" tool to more wikis|#7 wish in the 2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T334891] * The [[mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Search Improvements#Search Preview panel|Search Preview panel]] has been deployed on four Wikipedias (Catalan, Dutch, Hungarian and Norwegian). The panel will show an image related to the article (if existing), the top sections of the article, related images (coming from MediaSearch on Commons), and eventually the sister projects associated with the article. [https://phabricator.wikimedia.org/T306341] * The [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:RealMe#Verifying_a_link_on_non-user_pages|RealMe]] extension now allows administrators to verify URLs for any page, for Mastodon and similar software. [https://phabricator.wikimedia.org/T324937] * The default project license [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikimediaannounce-l@lists.wikimedia.org/thread/7G6XPWZPQFLZ2JANN3ZX6RT4DVUI3HZQ/ has been officially upgraded] to CC BY-SA 4.0. The software interface messages have been updated. Communities should feel free to start updating any mentions of the old CC BY-SA 3.0 licensing within policies and related documentation pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T319064] '''Problems''' * For three days last month, some Wikipedia pages edited with VisualEditor or DiscussionTools had an unintended <code><nowiki>__TOC__</nowiki></code> (or its localized form) added during an edit. There is [[mw:Parsoid/Deployments/T336101_followup|a listing of affected pages sorted by wiki]], that may still need to be fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T336101] * Currently, the "{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}" feature in VisualEditor is broken. Existing <code><nowiki>{{DEFAULTSORT:...}}</nowiki></code> keywords incorrectly appear as missing templates in VisualEditor. Developers are exploring how to fix this. In the meantime, those wishing to edit the default sortkey of a page are advised to switch to source editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Last week, an update to the delete form may have broken some gadgets or user scripts. If you need to manipulate (empty) the reason field, replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>#wpReason</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space: nowrap;"><code>#wpReason > input</code></bdi>. See [https://cs.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AGadget-CleanDeleteReasons.js&diff=22859956&oldid=12794189 an example fix]. [https://phabricator.wikimedia.org/T337809] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * VisualEditor will be switched to a new backend on English Wikipedia on Monday, and all other [https://phabricator.wikimedia.org/source/mediawiki-config/browse/master/dblists/large.dblist large] wikis on Thursday. The change should have no noticeable effect on users, but if you experience any slow loading or other strangeness when using VisualEditor, please report it on the phabricator ticket linked here. [https://phabricator.wikimedia.org/T320529] '''Future changes''' * From 5 June to 17 July, the Foundation's [[:mw:Wikimedia Security Team|Security team]] is holding a consultation with contributors regarding a draft policy to govern the use of third-party resources in volunteer-developed gadgets and scripts. Feedback and suggestions are warmly welcome at [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|Third-party resources policy]] on meta-wiki. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏١٤:٤٨، ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Trizek (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25133779 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Flame graphs are now available in WikimediaDebug. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/JXNQD3EHG5V5QW5UXFDPSHQG4MJ3FWJQ/][https://techblog.wikimedia.org/2023/06/08/flame-graphs-arrive-in-wikimediadebug/] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. * There is now a toolbar search popup in the visual editor. You can trigger it by typing <code>\</code> or pressing <code>ctrl + shift + p</code>. It can help you quickly access most tools in the editor. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Visual_editor_toolbar_search_feature.png][https://phabricator.wikimedia.org/T66905] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٠:٠٦، ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25159510 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Action API modules and Special:LinkSearch will now add a trailing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>/</code></bdi> to all <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prop=extlinks</code></bdi> responses for bare domains. This is part of the work to remove duplication in the <code>externallinks</code> database table. [https://phabricator.wikimedia.org/T337994] '''Problems''' * Last week, search was broken on Commons and Wikidata for 23 hours. [https://phabricator.wikimedia.org/T339810][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2023-06-18_search_broken_on_wikidata_and_commons] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-06-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-06-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-06-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Minerva skin now applies more predefined styles to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.mbox-text</code></bdi> CSS class. This enables support for mbox templates that use divs instead of tables. Please make sure that the new styles won't affect other templates in your wiki. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/skins/MinervaNeue/+/930901/][https://phabricator.wikimedia.org/T339040] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadgets will now load on both desktop and mobile by default. Previously, gadgets loaded only on desktop by default. Changing this default using the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|targets=</code></bdi> parameter is also deprecated and should not be used. You should make gadgets work on mobile or disable them based on the skin (with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>|skins=</code></bdi> parameter in <bdi lang="en" dir="ltr">MediaWiki:Gadgets-definition</bdi>) rather than whether the user uses the mobile or the desktop website. Popular gadgets that create errors on mobile will be disabled by developers on the Minerva skin as a temporary solution. [https://phabricator.wikimedia.org/T127268] * All namespace tabs now have the same browser [[m:Special:MyLanguage/Help:Keyboard_shortcuts|access key]] by default. Previously, custom and extension-defined namespaces would have to have their access keys set manually on-wiki, but that is no longer necessary. [https://phabricator.wikimedia.org/T22126] * The review form of the Flagged Revisions extension now uses the standardized [[mw:Special:MyLanguage/Codex|user interface components]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] How media is structured in the parser's HTML output will change in the coming weeks at [[:wikitech:Deployments/Train#Thursday|group2 wikis]]. This change improves the accessibility of content. You may need to update your site-CSS, or userscripts and gadgets. There are [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Media_structure/FAQ|details on what code to check, how to update the code, and where to report any related problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T314318] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏١٦:١٦، ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25202311 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the rolling out of the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|audio links that play on click]] wishlist proposal, [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/small.dblist small wikis] will now be able to use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline audio player mode|inline audio player]] that is implemented by the [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] extension. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] From this week all gadgets automatically load on mobile and desktop sites. If you see any problems with gadgets on your wikis, please adjust the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|gadget options]] in your gadget definitions file. [https://phabricator.wikimedia.org/T328610] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٢:٤٩، ٣ی تەممووزی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25231546 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[:mw:Special:MyLanguage/Structured Data Across Wikimedia/Section-level Image Suggestions|Section-level Image Suggestions feature]] has been deployed on seven Wikipedias (Portuguese, Russian, Indonesian, Catalan, Hungarian, Finnish and Norwegian Bokmål). The feature recommends images for articles on contributors' watchlists that are a good match for individual sections of those articles. * [[:m:Special:MyLanguage/Global AbuseFilter|Global abuse filters]] have been enabled on all Wikimedia projects, except English and Japanese Wikipedias (who opted out). This change was made following a [[:m:Requests for comment/Make global abuse filters opt-out|global request for comments]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T341159] * [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] is a new tool for administrators to help fight spam. It provides a clearer interface for blocking plain domains (and their subdomains), is more easily searchable, and is faster for the software to process for each edit on the wiki. It does not support regex (for complex cases), nor URL path-matching, nor the [[MediaWiki:Spam-whitelist|MediaWiki:Spam-whitelist]], but otherwise it replaces most of the functionalities of the existing [[MediaWiki:Spam-blacklist|MediaWiki:Spam-blacklist]]. There is a Python script to help migrate all simple domains into this tool, and more feature details, within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:BlockedExternalDomains|the tool's documentation]]. It is available at all wikis except for Meta-wiki, Commons, and Wikidata. [https://phabricator.wikimedia.org/T337431] * The WikiEditor extension was updated. It includes some of the most frequently used features of wikitext editing. In the past, many of its messages could only be translated by administrators, but now all regular translators on translatewiki can translate them. Please check [https://translatewiki.net/wiki/Special:MessageGroupStats?group=ext-wikieditor&messages=&x=D#sortable:0=asc the state of WikiEditor localization into your language], and if the "Completion" for your language shows anything less than 100%, please complete the translation. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-ambassadors@lists.wikimedia.org/thread/D4YELU2DXMZ75PGELUOKXXMFF3FH45XA/ a more detailed explanation]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * The default protocol of [[{{#special:LinkSearch}}]] and API counterparts has changed from http to both http and https. [https://phabricator.wikimedia.org/T14810] * [[{{#special:LinkSearch}}]] and its API counterparts will now search for all of the URL provided in the query. It used to be only the first 60 characters. This feature was requested fifteen years ago. [https://phabricator.wikimedia.org/T17218] '''Future changes''' * There is an experiment with a [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin. This is to show users where the information is coming from when they read information from Wikipedia. It has been tested by Wikimedia Foundation staff and other Wikimedians. Soon all ChatGPT plugin users can use the Wikipedia plugin. This is the same plugin which was mentioned in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/20|Tech News 2023/20]]. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI] * There is an ongoing discussion on a [[m:Special:MyLanguage/Third-party resources policy|proposed Third-party resources policy]]. The proposal will impact the use of third-party resources in gadgets and userscripts. Based on the ideas received so far, policy includes some of the risks related to user scripts and gadgets loading third-party resources, some best practices and exemption requirements such as code transparency and inspectability. Your feedback and suggestions are warmly welcome until July 17, 2023 on [[m:Talk:Third-party resources policy|on the policy talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏١٩:٥١، ١٠ی تەممووزی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25278797 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] We are now serving 1% of all global user traffic from [[:en:Kubernetes|Kubernetes]] (you can [[wikitech:MediaWiki On Kubernetes|read more technical details]]). We are planning to increment this percentage regularly. You can [[phab:T290536|follow the progress of this work]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Help:System_message|system messages]] will now look for available local fallbacks, instead of always using the default fallback defined by software. This means wikis no longer need to override each language on the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback_languages|fallback chain]] separately. For example, English Wikipedia doesn't have to create <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>en-ca</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>en-gb</code></bdi> subpages with a transclusion of the base pages anymore. This makes it easier to maintain local overrides. [https://phabricator.wikimedia.org/T229992] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>action=growthsetmentorstatus</code></bdi> API will be deprecated with the new MediaWiki version. Bots or scripts calling that API should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>action=growthmanagementorlist</code></bdi> API now. [https://phabricator.wikimedia.org/T321503] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:٠٦، ١٧ی تەممووزی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25289122 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] On July 18, the Wikimedia Foundation launched a survey about the [[:mw:Technical_decision_making|technical decision making process]] for people who do technical work that relies on software that is maintained by the Foundation or affiliates. If this applies to you, [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/885471 please take part in the survey]. The survey will be open for three weeks, until August 7. You can find more information in [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/Q7DUCFA75DXG3G2KHTO7CEWMLCYTSDB2/|the announcement e-mail on wikitech-l]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-07-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-07-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-07-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠٢:١٨، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25332248 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Synchronizer|Synchronizer]] tool is now available to keep Lua modules synced across Wikimedia wikis, along with [[mw:Multilingual Templates and Modules|updated documentation]] to develop global Lua modules and templates. * The tag filter on [[{{#special:NewPages}}]] and revision history pages can now be inverted. For example, you can hide edits that were made using an automated tool. [https://phabricator.wikimedia.org/T334337][https://phabricator.wikimedia.org/T334338] * The Wikipedia [[:w:en:ChatGPT|ChatGPT]] plugin experiment can now be used by ChatGPT users who can use plugins. You can participate in a [[:m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2023-2024/Draft/Future Audiences#Announcing monthly Future Audiences open "office hours"|video call]] if you want to talk about this experiment or similar work. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Annual_Plan/2023-2024/Draft/Future_Audiences#FA2.2_Conversational_AI] '''Problems''' * It was not possible to generate a PDF for pages with non-Latin characters in the title, for the last two weeks. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T342442] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-01|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-02|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-03|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Tuesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-kawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kaawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kbpwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-knwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kshwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kuwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kwwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308135] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:٥٢، ٣١ی تەممووزی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25362228 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-32</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Mobile Web editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced_mobile_contributions#August_1,_2023_-_Full-page_editing_added_on_mobile|edit a whole page at once]]. To use this feature, turn on "{{int:Mobile-frontend-mobile-option-amc}}" in your settings and use the "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" button in the "{{int:Minerva-page-actions-overflow}}" menu. [https://phabricator.wikimedia.org/T203151] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢١:١٨، ٧ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25420038 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Content translation system is no longer using Youdao's [[mw:Special:MyLanguage/Help:Content_translation/Translating/Initial_machine_translation|machine translation service]]. The service was in place for several years, but due to no usage, and availability of alternatives, it was deprecated to reduce maintenance overheads. Other services which cover the same languages are still available. [https://phabricator.wikimedia.org/T329137] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-15|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-16|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-17|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ladwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lbewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lezwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lfnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-liwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lijwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lmowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ltgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-maiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-map_bmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mdfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kywiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308136] <!-- TODO replace wiki codes --> '''Future changes''' * A few gadgets/user scripts which add icons to the Minerva skin need to have their CSS updated. There are more details available including a [[phab:T344067|search for all existing instances and how to update them]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠٥:٥٧، ١٥ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25428668 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-34</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [https://gdrive-to-commons.toolforge.org/ GDrive to Commons Uploader] tool is now available. It enables [[m:Special:MyLanguage/GDrive to Commons Uploader|securely selecting and uploading files]] from your Google Drive directly to Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T267868] * From now on, we will announce new Wikimedia wikis in Tech News, so you can update any tools or pages. ** Since the last edition, two new wikis have been created: *** a Wiktionary in [[d:Q7121294|Pa'O]] ([[wikt:blk:|<code>wikt:blk:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343540] *** a Wikisource in [[d:Q34002|Sundanese]] ([[s:su:|<code>s:su:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T343539] ** To catch up, the next most recent six wikis are: *** Wikifunctions ([[f:|<code>f:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T275945] *** a Wiktionary in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[wikt:btm:|<code>wikt:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335216] *** a Wikipedia in [[d:Q5555465|Ghanaian Pidgin]] ([[w:gpe:|<code>w:gpe:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335969] *** a Wikinews in [[d:Q3111668|Gungbe]] ([[n:guw:|<code>n:guw:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T334394] *** a Wiktionary in [[d:Q33522|Kabardian]] ([[wikt:kbd:|<code>wikt:kbd:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T333266] *** a Wikipedia in [[d:Q35570|Fante]] ([[w:fat:|<code>w:fat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T335016] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-22|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-23|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-24|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There is an existing [[mw:Stable interface policy|stable interface policy]] for MediaWiki backend code. There is a [[mw:User:Jdlrobson/Stable interface policy/frontend|proposed stable interface policy for frontend code]]. This is relevant for anyone who works on gadgets or Wikimedia frontend code. You can read it, discuss it, and let the proposer know if there are any problems. [https://phabricator.wikimedia.org/T344079] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W34"/> </div> ‏١٥:٢٣، ٢١ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Trizek (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25497111 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-35</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|better diff handling of paragraph splits]], improved detection of splits is being rolled out. Over the last two weeks, we deployed this support to [[wikitech:Deployments/Train#Groups|group0]] and group1 wikis. This week it will be deployed to group2 wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341754] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] All [[{{#special:Contributions}}]] pages now show the user's local edit count and the account's creation date. [https://phabricator.wikimedia.org/T324166] * Wikisource users can now use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>prpbengalicurrency</code></bdi> label to denote Bengali currency characters as page numbers inside the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><pagelist></nowiki></code></bdi> tag. [https://phabricator.wikimedia.org/T268932] * Two preferences have been relocated. The preference "{{int:visualeditor-preference-visualeditor}}" is now shown on the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|"{{int:prefs-editing}}" tab]] at all wikis. Previously it was shown on the "{{int:prefs-betafeatures}}" tab at some wikis. The preference "{{int:visualeditor-preference-newwikitexteditor-enable}}" is now also shown on the "{{int:prefs-editing}}" tab at all wikis, instead of the "{{int:prefs-betafeatures}}" tab. [https://phabricator.wikimedia.org/T335056][https://phabricator.wikimedia.org/T344158] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-08-29|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-08-30|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-08-31|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] New signups for a Wikimedia developer account will start being pushed towards <bdi lang="en" dir="ltr">[https://idm.wikimedia.org/ idm.wikimedia.org]</bdi>, rather than going via Wikitech. [[wikitech:IDM|Further information about the new system is available]]. * All right-to-left language wikis, plus Korean, Armenian, Ukrainian, Russian, and Bulgarian Wikipedias, will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. This feature will come to more wikis in future weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921] '''Future changes''' * The removal of the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DoubleWiki|DoubleWiki extension]] is being discussed. This extension currently allows Wikisource users to view articles from multiple language versions side by side when the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><=></code></bdi> symbol next to a specific language edition is selected. Comments on this are welcomed at [[phab:T344544|the phabricator task]]. * A proposal has been made to merge the second hidden-categories list (which appears below the wikitext editing form) with the main list of categories (which is further down the page). [[phab:T340606|More information is available on Phabricator]]; feedback is welcome! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏١٣:٥٨، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Trizek (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25510866 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-36</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[m:Wikisource_EditInSequence|EditInSequence]], a feature that allows users to edit pages faster on Wikisource has been moved to a Beta Feature based on community feedback. To enable it, you can navigate to the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features tab in Preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308098] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Generate Audio for IPA|Generate Audio for IPA]] and [[m:Community Wishlist Survey 2022/Multimedia and Commons/Audio links that play on click|Audio links that play on click]] wishlist proposals, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Phonos#Inline_audio_player_mode|inline audio player mode]] of [[mw:Extension:Phonos|Phonos]] has been deployed to all projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T336763] * There is a new option for Administrators when they are changing the usergroups for a user, to add the user’s user page to their watchlist. This works both via [[{{#special:UserRights}}]] and via the API. [https://phabricator.wikimedia.org/T272294] * One new wiki has been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34318|Talysh]] ([[w:tly:|<code>w:tly:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T345166] '''Problems''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:LoginNotify|LoginNotify extension]] was not sending notifications since January. It has now been fixed, so going forward, you may see notifications for failed login attempts, and successful login attempts from a new device. [https://phabricator.wikimedia.org/T344785] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-mhrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-miwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-minwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrjwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mtwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mwlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-myvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mznwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-napwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ndswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nds_nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-novwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nqowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nrmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nsowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ocwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-olowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-omwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-orwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-oswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pagwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pamwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-papwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pcdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pdcwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pflwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pihwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pmswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pnbwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pntwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pswiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308137][https://phabricator.wikimedia.org/T308138] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:٣١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25566983 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-37</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[mw:Special:MyLanguage/ORES|ORES]], the revision evaluation service, is now using a new open-source infrastructure on all wikis except for English Wikipedia and Wikidata. These two will follow this week. If you notice any unusual results from the Recent Changes filters that are related to ORES (for example, "{{int:ores-rcfilters-damaging-title}}" and "{{int:ores-rcfilters-goodfaith-title}}"), please [[mw:Talk:Machine Learning|report them]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T342115] * When you are logged in on one Wikimedia wiki and visit a different Wikimedia wiki, the system tries to log you in there automatically. This has been unreliable for a long time. You can now visit the login page to make the system try extra hard. If you feel that made logging in better or worse than it used to be, your feedback is appreciated. [https://phabricator.wikimedia.org/T326281] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Technical decision making|Technical Decision-Making Forum Retrospective]] team invites anyone involved in the technical field of Wikimedia projects to signup to and join [[mw:Technical decision making/Listening Sessions|one of their listening sessions]] on 13 September. Another date will be scheduled later. The goal is to improve the technical decision-making processes. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] As part of the changes for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2022/Better diff handling of paragraph splits|Better diff handling of paragraph splits]] wishlist proposal, the inline switch widget in diff pages is being rolled out this week to all wikis. The inline switch will allow viewers to toggle between a unified inline or two-column diff wikitext format. [https://phabricator.wikimedia.org/T336716] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on 20 September. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T345263] * The Enterprise API is launching a new feature called "[http://breakingnews-beta.enterprise.wikimedia.com/ breaking news]". Currently in BETA, this attempts to identify likely "newsworthy" topics as they are currently being written about in any Wikipedia. Your help is requested to improve the accuracy of its detection model, especially on smaller language editions, by recommending templates or identifiable editing patterns. See more information at [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/Breaking news|the documentation page]] on MediaWiki or [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise/FAQ#What is Breaking News|the FAQ]] on Meta. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢١:٠٧، ١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25589064 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-38</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki now has a [[mw:Stable interface policy/frontend|stable interface policy for frontend code]] that more clearly defines how we deprecate MediaWiki code and wiki-based code (e.g. gadgets and user scripts). Thank you to everyone who contributed to the content and discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T346467][https://phabricator.wikimedia.org/T344079] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.27|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * All wikis will be read-only for a few minutes on September 20. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This is planned at 14:00 UTC.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345263] * All wikis will have a link in the sidebar that provides a short URL of that page, using the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T267921] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The team investigating the Graph Extension posted [[mw:Extension:Graph/Plans#Proposal|a proposal for reenabling it]] and they need your input. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏١٩:١٩، ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25623533 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-39</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Vector 2022 skin will now remember the pinned/unpinned status for the Table of Contents for all logged-out users. [https://phabricator.wikimedia.org/T316060] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.28|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-09-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-09-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-09-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mediawiki.ui</nowiki></code></bdi> modules are now deprecated as part of the move to Vue.js and Codex. There is a [[mw:Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. More [[phab:T346468|details are available in the task]] and your questions are welcome there. * Gadget definitions will have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new "namespaces" option]]. The option takes a list of namespace IDs. Gadgets that use this option will only load on pages in the given namespaces. '''Future changes''' * New variables will be added to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]]: <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">global_account_groups</bdi></code> and <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">global_account_editcount</bdi></code>. They are available only when an account is being created. You can use them to prevent blocking automatic creation of accounts when users with many edits elsewhere visit your wiki for the first time. [https://phabricator.wikimedia.org/T345632][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Rules_format] '''Meetings''' * You can join the next meeting with the Wikipedia mobile apps teams. During the meeting, we will discuss the current features and future roadmap. The meeting will be on [https://zonestamp.toolforge.org/1698426015 27 October at 17:00 (UTC)]. See [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Office_Hours#October_2023|details and how to join]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏١٦:٥١، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25655264 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-40</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new [[Special:Preferences#mw-prefsection-rendering-advancedrendering|user preference]] for "{{int:tog-forcesafemode}}". This setting will make pages load without including any on-wiki JavaScript or on-wiki stylesheet pages. It can be useful for debugging broken JavaScript gadgets. [https://phabricator.wikimedia.org/T342347] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Gadget definitions now have a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Options|new "<var>contentModels</var>" option]]. The option takes a list of page content models, like <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">wikitext</bdi></code> or <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">css</bdi></code>. Gadgets that use this option will only load on pages with the given content models. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.29|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-03|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-04|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-05|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Vector 2022 skin will no longer use the custom styles and scripts of Vector legacy (2010). The change will be made later this year or in early 2024. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|how to adjust the CSS and JS pages on your wiki]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T331679] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠١:٢٦، ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25686930 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-41</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translations]] are available. '''Recent changes''' * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33291|Fon]] ([[w:fon:|<code>w:fon:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T347935] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.41/wmf.30|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-10|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-11|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-12|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-warwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-wowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xalwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xhwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-xmfwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-yowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zeawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zh_min_nanwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zuwiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308139] * At some wikis, newcomers are suggested images from Commons to add to articles without any images. Starting on Tuesday, newcomers at these wikis will be able to add images to unillustrated article sections. The specific wikis are listed under "Images recommendations" [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment table|at the Growth team deployment table]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add an image|learn more about this feature.]] [https://phabricator.wikimedia.org/T345940] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In the mobile web skin (Minerva) the CSS ID <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#page-actions</nowiki></code></bdi> will be replaced with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#p-views</nowiki></code></bdi>. This change is to make it consistent with other skins and to improve support for gadgets and extensions in the mobile skin. A few gadgets may need to be updated; there are [https://phabricator.wikimedia.org/T348267 details and search-links in the task]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏١٤:٣٨، ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Trizek (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25712895 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-42</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|Unified login]] system's edge login should now be fixed for some browsers (Chrome, Edge, Opera). This means that if you visit a new sister project wiki, you should be logged in automatically without the need to click "Log in" or reload the page. Feedback on whether it's working for you is welcome. [https://phabricator.wikimedia.org/T347889] * [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Interface/Edit_notice|Edit notices]] are now available within the MobileFrontend/Minerva skin. This feature was inspired by [[w:en:Wikipedia:EditNoticesOnMobile|the gadget on English Wikipedia]]. See more details in [[phab:T316178|T316178]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-17|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-18|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-19|en}} ([[mw:MediaWiki 1.41/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * In 3 weeks, in the Vector 2022 skin, code related to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>addPortletLink</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>#p-namespaces</nowiki></code></bdi> that was deprecated one year ago will be removed. If you notice tools that should appear next to the "Discussion" tab are then missing, please tell the gadget's maintainers to see [[phab:T347907|instructions in the Phabricator task]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:٤٦، ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25745824 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-43</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translations]] are available. '''Recent changes''' * There is a new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language engineering/Newsletter/2023/October|Language and internationalization newsletter]], written quarterly. It contains updates on new feature development, improvements in various language-related technical projects, and related support work. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Source map support has been enabled on all wikis. When you open the debugger in your browser's developer tools, you should be able to see the unminified JavaScript source code. [https://phabricator.wikimedia.org/T47514] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-24|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-10-25|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-10-26|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:١٦، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25782286 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-44</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The Structured Content team, as part of its project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]], made some UX improvements to the upload step of choosing own vs not own work ([[phab:T347590|T347590]]), as well as to the licensing step for own work ([[phab:T347756|T347756]]). * The Design Systems team has released version 1.0.0 of [[wmdoc:codex/latest/|Codex]], the new design system for Wikimedia. See the [[mw:Special:MyLanguage/Design_Systems_Team/Announcing_Codex_1.0|full announcement about the release of Codex 1.0.0]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-10-31|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). * Listings on category pages are sorted on each wiki for that language using a [[:w:en:International Components for Unicode|library]]. For a brief period on 2 November, changes to categories will not be sorted correctly for many languages. This is because the developers are upgrading to a new version of the library. They will then use a script to fix the existing categories. This will take a few hours or a few days depending on how big the wiki is. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Technical Operations/ICU announcement|read more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T345561][https://phabricator.wikimedia.org/T267145] * Starting November 1, the impact module (Special:Impact) will be upgraded by the Growth team. The new impact module shows newcomers more data regarding their impact on the wiki. It was tested by a few wikis during the last few months. [https://phabricator.wikimedia.org/T336203] '''Future changes''' * There is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans#Roadmap|a proposed plan]] for re-enabling the Graph Extension. You can help by reviewing this proposal and [[mw:Extension_talk:Graph/Plans#c-PPelberg_(WMF)-20231020221600-Update:_20_October|sharing what you think about it]]. * The WMF is working on making it possible for administrators to [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration_2.0|edit MediaWiki configuration directly]]. This is similar to previous work on Special:EditGrowthConfig. [[phab:T349757|A technical RfC is running until November 08, where you can provide feedback.]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:٢١، ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25801989 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-45</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translations]] are available. '''Recent changes''' * In the Vector 2022 skin, the default font-size of a number of navigational elements (tagline, tools menu, navigational links, and more) has been increased slightly to match the font size used in page content. [https://phabricator.wikimedia.org/T346062] '''Problems''' * Last week, there was a problem displaying some recent edits on [https://noc.wikimedia.org/conf/highlight.php?file=dblists/s5.dblist a few wikis], for 1-6 hours. The edits were saved but not immediately shown. This was due to a database problem. [https://phabricator.wikimedia.org/T350443] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). * The Growth team will reassign newcomers from former mentors to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Structured mentor list|the currently active mentors]]. They have also changed the notification language to be more user-friendly. [https://phabricator.wikimedia.org/T330071][https://phabricator.wikimedia.org/T327493] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢١:٠٥، ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25838105 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-46</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Four new wikis have been created: ** a Wikipedia in [[d:Q7598268|Moroccan Amazigh]] ([[w:zgh:|<code>w:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350216] ** a Wikipedia in [[d:Q35159|Dagaare]] ([[w:dga:|<code>w:dga:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350218] ** a Wikipedia in [[d:Q33017|Toba Batak]] ([[w:bbc:|<code>w:bbc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350320] ** a Wikiquote in [[d:Q33151|Banjar]] ([[q:bjn:|<code>q:bjn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T350217] '''Problems''' * Last week, users who previously visited Meta-Wiki or Wikimedia Commons and then became logged out on those wikis could not log in again. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350695] * Last week, some pop-up dialogs and menus were shown with the wrong font size. The problem is now resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T350544] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). '''Future changes''' * Reference Previews are coming to many wikis as a default feature. They are popups for references, similar to the [[mw:Special:MyLanguage/Page Previews|PagePreviews feature]]. [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Opt-out feature|You can opt out]] of seeing them. If you are [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|using the gadgets]] Reference Tooltips or Navigation Popups, you won’t see Reference Previews. [[phab:T282999|Deployment]] is planned for November 22, 2023. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Canary (also known as heartbeat) events will be produced into [https://stream.wikimedia.org/?doc#/streams Wikimedia event streams] from December 11. Streams users are advised to filter out these events, by discarding all events where <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>meta.domain == "canary"</nowiki></code></bdi>. Updates to [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot|Pywikibot]] or [https://github.com/ChlodAlejandro/wikimedia-streams wikimedia-streams] will discard these events by default. [https://phabricator.wikimedia.org/T266798] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:٥٢، ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25859263 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-47</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on Wednesday, a new set of Wikipedias will get "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]" ({{int:project-localized-name-quwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rmywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_rupwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-roa_tarawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ruewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rwwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sahwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-satwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-scowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sdwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-shwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-siwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-skwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-slwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-smwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-srnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-stqwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-suwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-szlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tcywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tetwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tgwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-towiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tpiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ttwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-twwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tyvwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-udmwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ugwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-uzwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vecwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vepwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vlswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-vowiki/en}}). This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to more Wikipedias]]. The communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|configure how this feature works locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308141][https://phabricator.wikimedia.org/T308142][https://phabricator.wikimedia.org/T308143] * The Vector 2022 skin will have some minor visual changes to drop-down menus, column widths, and more. These changes were added to four Wikipedias last week. If no issues are found, these changes will proceed to all wikis this week. These changes will make it possible to add new menus for readability and dark mode. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop_Improvements/Updates#November_2023:_Visual_changes,_more_deployments,_and_shifting_focus|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T347711] '''Future changes''' * There is [[mw:Extension talk:Graph/Plans#Update: 15 November|an update on re-enabling the Graph Extension]]. To speed up the process, Vega 2 will not be supported and only [https://phabricator.wikimedia.org/T335325 some protocols] will be available at launch. You can help by sharing what you think about the plan. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠٠:٥٥، ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25884616 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-48</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-11-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-11-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-11-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] MediaWiki's JavaScript system will now allow <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax in gadgets and user scripts. Gadget authors should remember that users' browsers may not support it, so it should be used appropriately. [https://phabricator.wikimedia.org/T343499] * The deployment of "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a link]]" announced [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/47|last week]] was postponed. It will resume this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:٠٨، ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25906379 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-49</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The spacing between paragraphs on Vector 2022 has been changed from 7px to 14px to match the size of the text. This will make it easier to distinguish paragraphs from sentences. [https://phabricator.wikimedia.org/T351754] * The "{{int:Visualeditor-dialog-meta-categories-defaultsort-label}}" feature in VisualEditor is working again. You no longer need to switch to source editing to edit <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>{{DEFAULTSORT:...}}</nowiki></code></bdi> keywords. [https://phabricator.wikimedia.org/T337398] '''Changes later this week''' * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * On 6 December, people who have the enabled the preference for "{{int:Discussiontools-preference-visualenhancements}}" will notice the [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|talk page usability improvements]] appear on pages that include the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>__NEWSECTIONLINK__</nowiki></code></bdi> magic word. If you notice any issues, please [[phab:T352232|share them with the team on Phabricator]]. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge [[wikitech:News/Toolforge Grid Engine deprecation|Grid Engine shutdown process]] will start on December 14. Maintainers of [[toolforge:grid-deprecation|tools that still use this old system]] should plan to migrate to Kubernetes, or tell the team your plans on Phabricator in the task about your tool, before that date. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/VIWWQKMSQO2ED3TVUR7KPPWRTOBYBVOA/] * Communities using [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions|Structured Discussions]] are being contacted regarding [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|the upcoming deprecation of Structured Discussions]]. You can read more about this project, and share your comments, [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|on the project's page]]. '''Events''' * Registration & Scholarship applications are now open for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2024|Wikimedia Hackathon 2024]] that will take place from 3–5 May in Tallinn, Estonia. Scholarship applications are open until 5 January 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:٤٩، ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25914435 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-50</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikimedia Commons, there are some minor user-interface improvements for the "choosing own vs not own work" step in the UploadWizard. This is part of the Structured Content team's project of [[:commons:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements|improving UploadWizard on Commons]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T352707][https://phabricator.wikimedia.org/T352709] '''Problems''' * There was a problem showing the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Newcomer homepage|Newcomer homepage]] feature with the "impact module" and their page-view graphs, for a few days in early December. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T352352][https://phabricator.wikimedia.org/T352349] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=]] The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/796964 2023 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 5 January 2024, and has an associated [[foundation:Legal:December_2023_Developer_Satisfaction_Survey|privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠٢:١٢، ١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25945501 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2023-51</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2023-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translations]] are available. '''Tech News''' * The next issue of Tech News will be sent out on 8 January 2024 because of [[w:en:Christmas and holiday season|the holidays]]. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2023-12-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2023-12-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2023-12-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). There is no new MediaWiki version next week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting December 18, it won't be possible to activate Structured Discussions on a user's own talk page using the Beta feature. The Beta feature option remains available for users who want to deactivate Structured Discussions. This is part of [[mw:Structured Discussions/Deprecation|Structured Discussions' deprecation work]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T248309] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] There will be full support for redirects in the Module namespace. The "Move Page" feature will leave an appropriate redirect behind, and such redirects will be appropriately recognized by the software (e.g. hidden from [[{{#special:UnconnectedPages}}]]). There will also be support for [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Renaming or moving modules|manual redirects]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T120794] '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The MediaWiki JavaScript documentation is moving to a new format. During the move, you can read the old docs using [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/REL1_41/js/ version 1.41]. Feedback about [https://doc.wikimedia.org/mediawiki-core/master/js/ the new site] is welcome on the [[mw:Talk:JSDoc_WMF_theme|project talk page]]. * The Wishathon is a new initiative that encourages collaboration across the Wikimedia community to develop solutions for wishes collected through the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey|Community Wishlist Survey]]. The first community Wishathon will take place from 15–17 March. If you are interested in a project proposal as a user, developer, designer, or product lead, you can [[m:Special:MyLanguage/Event:WishathonMarch2024|register for the event and read more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2023-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏١٦:١٧، ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Johan (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=25959059 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-02</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W02"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [https://mediawiki2latex.wmflabs.org/ mediawiki2latex] is a tool that converts wiki content into the formats of LaTeX, PDF, ODT, and EPUB. The code now runs many times faster due to recent improvements. There is also an optional Docker container you can [[b:de:Benutzer:Dirk_Hünniger/wb2pdf/install#Using_Docker|install]] on your local machine. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The way that Random pages are selected has been updated. This will slowly reduce the problem of some pages having a lower chance of appearing. [https://phabricator.wikimedia.org/T309477] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.13|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/02|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W02"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠١:١٩، ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26026251 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-03</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Pages that use the JSON [[mw:Special:MyLanguage/Manual:ContentHandler|contentmodel]] will now use tabs instead of spaces for auto-indentation. This will significantly reduce the page size. [https://phabricator.wikimedia.org/T326065] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and personal user scripts may now use JavaScript syntax introduced in ES6 (also known as "ES2015") and ES7 ("ES2016"). MediaWiki validates the source code to protect other site functionality from syntax errors, and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browsers|supported browsers]]. Previously, Gadgets could use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>requiresES6</nowiki></code></bdi> option. This option is no longer needed and will be removed in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T75714] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|Bot passwords]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|owner-only OAuth consumers]] can now be restricted to allow editing only specific pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T349957] * You can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Thanks|thank]] edits made by bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T341388] * An update on the status of the Community Wishlist Survey for 2024 [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey/Future Of The Wishlist/January 4, 2024 Update|has been published]]. Please read and give your feedback. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.14|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting on January 17, it will not be possible to login to Wikimedia wikis from some specific old versions of the Chrome browser (versions 51–66, released between 2016 and 2018). Additionally, users of iOS 12, or Safari on Mac OS 10.14, may need to login to each wiki separately. [https://phabricator.wikimedia.org/T344791] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>jquery.cookie</code></bdi> module was deprecated and replaced with the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki.cookie</code></bdi> module last year. A script has now been run to replace any remaining uses, and this week the temporary alias will be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354966] '''Future changes''' * Wikimedia Deutschland is working to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. They are looking for people who are interested in participating in [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ individual video calls for user research in January and February]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠٠:١٢، ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26074460 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-04</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translations]] are available. '''Problems''' * A bug in UploadWizard prevented linking to the userpage of the uploader when uploading. It has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T354529] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.15|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-01-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠١:٠٣، ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26096197 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-05</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting Monday January 29, all talk pages messages' timestamps will become a link. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they are looking for, even if this comment was moved elsewhere. This will affect all wikis except for the English Wikipedia. You can read more about this change [https://diff.wikimedia.org/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/ on Diff] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk_pages_permalinking|on Mediawiki.org]].<!-- The Diff post will be published on Monday morning UTC--> [https://phabricator.wikimedia.org/T302011] * There are some improvements to the CAPTCHA to make it harder for spam bots and scripts to bypass it. If you have feedback on this change, please comment on [[phab:T141490|the task]]. Staff are monitoring metrics related to the CAPTCHA, as well as secondary metrics such as account creations and edit counts. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.16|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-01-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-01-31|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-01|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] On February 1, a link will be added to the "Tools" menu to download a [[w:en:QR code|QR code]] that links to the page you are viewing. There will also be a new [[{{#special:QrCode}}]] page to create QR codes for any Wikimedia URL. This addresses the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Mobile and apps/Add ability to share QR code for a page in any Wikimedia project|#19 most-voted wish]] from the [[m:Community Wishlist Survey 2023/Results|2023 Community Wishlist Survey]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T329973] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] which only work in some skins have sometimes used the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>targets</code></bdi> option to limit where you can use them. This will stop working this week. You should use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>skins</code></bdi> option instead. [https://phabricator.wikimedia.org/T328497] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏١٩:٣١، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26137870 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-06</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translations]] are available. '''Recent changes''' *The mobile site history pages now use the same HTML as the desktop history pages. If you hear of any problems relating to mobile history usage please point them to [[phab:T353388|the phabricator task]]. *On most wikis, admins can now block users from making specific actions. These actions are: uploading files, creating new pages, moving (renaming) pages, and sending thanks. The goal of this feature is to allow admins to apply blocks that are adequate to the blocked users' activity. [[m:Special:MyLanguage/Community health initiative/Partial blocks#action-blocks|Learn more about "action blocks"]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T242541][https://phabricator.wikimedia.org/T280531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.17|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-06|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-07|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-08|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Talk pages permalinks that included diacritics and non-Latin script were malfunctioning. This issue is fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356199] '''Future changes''' * [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#24WPs|24 Wikipedias]] with [[mw:Special:MyLanguage/Reference_Tooltips|Reference Tooltips]] as a default gadget are encouraged to remove that default flag. This would make [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference_Previews|Reference Previews]] the new default for reference popups, leading to a more consistent experience across wikis. For [[m:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#46WPs|46 Wikipedias]] with less than 4 interface admins, the change is already scheduled for mid-February, [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/ReferencePreviews#Reference Previews to become the default for previewing references on more wikis.|unless there are concerns]]. The older Reference Tooltips gadget will still remain usable and will override this feature, if it is available on your wiki and you have enabled it in your settings. [https://meta.wikimedia.org/wiki/WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews#Reference_Previews_to_become_the_default_for_previewing_references_on_more_wikis][https://phabricator.wikimedia.org/T355312] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏١٩:٢٢، ٥ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26180971 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-07</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split experiment]] is working and loaded onto 3 test servers. The team in charge is testing the split's impact and requires feedback from WDQS users through the UI or programmatically in different channels. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata_talk:SPARQL_query_service/WDQS_graph_split][https://phabricator.wikimedia.org/T356773][https://www.wikidata.org/wiki/User:Sannita_(WMF)] Users' feedback will validate the impact of various use cases and workflows around the Wikidata Query service. [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:SPARQL_query_service/WDQS_backend_update/October_2023_scaling_update][https://www.mediawiki.org/wiki/Wikidata_Query_Service/User_Manual#Federation] '''Problems''' *There was a bug that affected the appearance of visited links when using mobile device to access wiki sites. It made the links appear black; [[phab:T356928|this issue]] is fixed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.18|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-13|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-14|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-15|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] As work continues on the grid engine deprecation,[https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation] tools on the grid engine will be stopped starting on February 14th, 2024. If you have tools actively migrating you can ask for an extension so they are not stopped. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠٥:٤٨، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26223994 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-08</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translations]] are available. '''Recent changes''' * If you have the "{{int:Tog-enotifwatchlistpages}}" option enabled, edits by bot accounts no longer trigger notification emails. Previously, only minor edits would not trigger the notification emails. [https://phabricator.wikimedia.org/T356984] * There are changes to how user and site scripts load for [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022| Vector 2022]] on specific wikis. The changes impacted the following Wikis: all projects with [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector|Vector legacy]] as the default skin, Wikivoyage, and Wikibooks. Other wikis will be affected over the course of the next three months. Gadgets are not impacted. If you have been affected or want to minimize the impact on your project, see [[Phab:T357580| this ticket]]. Please coordinate and take action proactively. *Newly auto-created accounts (the accounts you get when you visit a new wiki) now have the same local notification preferences as users who freshly register on that wiki. It is effected in four notification types listed in the [[phab:T353225|task's description]]. *The maximum file size when using [[c:Special:MyLanguage/Commons:Upload_Wizard|Upload Wizard]] is now 5 GiB. [https://phabricator.wikimedia.org/T191804] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.19|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-20|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-21|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-22|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Selected tools on the grid engine have been [[wikitech:News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation|stopped]] as we prepare to shut down the grid on March 14th, 2024. The tool's code and data have not been deleted. If you are a maintainer and you want your tool re-enabled reach out to the [[wikitech:Portal:Toolforge/About_Toolforge#Communication_and_support|team]]. Only tools that have asked for extension are still running on the grid. * The CSS <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/filter filter]</code></bdi> property can now be used in HTML <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>style</code></bdi> attributes in wikitext. [https://phabricator.wikimedia.org/T308160] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏١٥:٣٦، ١٩ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26254282 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-09</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile|mobile visual editor]] is now the default editor for users who never edited before, at a small group of wikis. [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor_on_mobile/VE_mobile_default#A/B_test_results| Research ]] shows that users using this editor are slightly more successful publishing the edits they started, and slightly less successful publishing non-reverted edits. Users who defined the wikitext editor as their default on desktop will get the wikitext editor on mobile for their first edit on mobile as well. [https://phabricator.wikimedia.org/T352127] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/ResourceLoader/Core modules#mw.config|mw.config]] value <code>wgGlobalGroups</code> now only contains groups that are active in the wiki. Scripts no longer have to check whether the group is active on the wiki via an API request. A code example of the above is: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>if (/globalgroupname/.test(mw.config.get("wgGlobalGroups")))</code></bdi>. [https://phabricator.wikimedia.org/T356008] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.20|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-02-27|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-02-28|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-02-29|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The right to change [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Tags|edit tags]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>changetags</code></bdi>) will be removed from users in Wikimedia sites, keeping it by default for admins and bots only. Your community can ask to retain the old configuration on your wiki before this change happens. Please indicate in [[phab:T355639|this ticket]] to keep it for your community before the end of March 2024. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏١٩:٢٣، ٢٦ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26294125 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-10</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Special:Book</code></bdi> page (as well as the associated "Create a book" functionality) provided by the old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Collection|Collection extension]] has been removed from all Wikisource wikis, as it was broken. This does not affect the ability to download normal books, which is provided by the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Wikisource|Wikisource extension]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358437] * [[m:Wikitech|Wikitech]] now uses the next-generation [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] wikitext parser by default to generate all pages in the Talk namespace. Report any problems on the [[mw:Talk:Parsoid/Parser_Unification/Known_Issues|Known Issues discussion page]]. You can use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ParserMigration|ParserMigration]] extension to control the use of Parsoid; see the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|ParserMigration help documentation]] for more details. * Maintenance on [https://etherpad.wikimedia.org etherpad] is completed. If you encounter any issues, please indicate in [[phab:T316421|this ticket]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=| Advanced item]] [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] allow interface admins to create custom features with CSS and JavaScript. The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Gadget_definition</code></bdi> namespaces and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>gadgets-definition-edit</code></bdi> user right were reserved for an experiment in 2015, but were never used. These were visible on Special:Search and Special:ListGroupRights. The unused namespaces and user rights are now removed. No pages are moved, and no changes need to be made. [https://phabricator.wikimedia.org/T31272] * A usability improvement to the "Add a citation" in Wikipedia workflow has been made, the insert button was moved to the popup header. [https://phabricator.wikimedia.org/T354847] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.21|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-05|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-06|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-07|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233] * The HTML markup of headings and section edit links will be changed later this year to improve accessibility. See [[mw:Special:MyLanguage/Heading_HTML_changes|Heading HTML changes]] for details. The new markup will be the same as in the new Parsoid wikitext parser. You can test your gadget or stylesheet with the new markup if you add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>?useparsoid=1</code></bdi> to your URL ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Selecting_a_parser_using_a_URL_query_string|more info]]) or turn on Parsoid read views in your user options ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration#Enabling_via_user_preference|more info]]). * '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏١٩:٤٦، ٤ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26329807 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-11</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translations]] are available. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.22|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-12|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-13|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-14|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * After consulting with various communities, the line height of the text on the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] will be increased to its previous value of 1.65. Different options for typography can also be set using the options in the menu, as needed. [https://phabricator.wikimedia.org/T358498] *The active link color in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva]] will be changed to provide more consistency with our other platforms and best practices. [https://phabricator.wikimedia.org/T358516] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Structured data|Structured data on Commons]] will no longer ask whether you want to leave the page without saving. This will prevent the “information you’ve entered may not be saved” popups from appearing when no information have been entered. It will also make file pages on Commons load faster in certain cases. However, the popups will be hidden even if information has indeed been entered. If you accidentally close the page before saving the structured data you entered, that data will be lost. [https://phabricator.wikimedia.org/T312315] '''Future changes''' * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:٠٤، ١١ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26374013 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-12</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The notice "Language links are at the top of the page" that appears in the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]] main menu has been removed now that users have learned the new location of the Language switcher. [https://phabricator.wikimedia.org/T353619] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/IP_Editing:_Privacy_Enhancement_and_Abuse_Mitigation/IP_Info_feature|IP info feature]] displays data from Spur, an IP addresses database. Previously, the only data source for this feature was MaxMind. Now, IP info is more useful for patrollers. [https://phabricator.wikimedia.org/T341395] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The Toolforge Grid Engine services have been shut down after the final migration process from Grid Engine to Kubernetes. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Obsolete:Toolforge/Grid][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/Toolforge_Grid_Engine_deprecation][https://techblog.wikimedia.org/2022/03/14/toolforge-and-grid-engine/] * Communities can now customize the default reasons for undeleting a page by creating [[MediaWiki:Undelete-comment-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T326746] '''Problems''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE_Technical_Wishes/RevisionSlider|RevisionSlider]] is an interface to interactively browse a page's history. Users in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:RevisionSlider/Developing_a_RTL-accessible_feature_in_MediaWiki_-_what_we%27ve_learned_while_creating_the_RevisionSlider|right-to-left]] languages reported RevisionSlider reacting wrong to mouse clicks. This should be fixed now. [https://phabricator.wikimedia.org/T352169] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.23|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-19|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-20|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-21|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * All wikis will be read-only for a few minutes on March 20. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1710943200 14:00 UTC]. [https://phabricator.wikimedia.org/T358233][https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/Server_switch] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏١٧:٣٩، ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26410165 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-13</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translations]] are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] An update was made on March 18th 2024 to how various projects load site, user JavaScript and CSS in [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Vector/2022|Vector 2022 skin]]. A [[phab:T360384|checklist]] is provided for site admins to follow. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.24|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-03-26|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-03-27|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-03-28|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏١٨:٥٦، ٢٥ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26446209 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-14</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading|reading accessibility]] beta feature will notice that the default line height for the standard and large text options has changed. [https://phabricator.wikimedia.org/T359030] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.25|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-02|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-03|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-04|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * The Wikimedia Foundation has an annual plan. The annual plan decides what the Wikimedia Foundation will work on. You can now read [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs#Draft Key Results|the draft key results]] for the Product and Technology department. They are suggestions for what results the Foundation wants from big technical changes from July 2024 to June 2025. You can [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product & Technology OKRs|comment on the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠٣:٣٥، ٢ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26462933 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-15</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Web browsers can use tools called [[:w:en:Browser extension|extensions]]. There is now a Chrome extension called [[m:Future Audiences/Experiment:Citation Needed|Citation Needed]] which you can use to see if an online statement is supported by a Wikipedia article. This is a small experiment to see if Wikipedia can be used this way. Because it is a small experiment, it can only be used in Chrome in English. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|alt=|Wishlist item]] A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit Recovery|Edit Recovery]] feature has been added to all wikis, available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user preference]]. Once you enable it, your in-progress edits will be stored in your web browser, and if you accidentally close an editing window or your browser or computer crashes, you will be prompted to recover the unpublished text. Please leave any feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Community Wishlist Survey 2023/Edit-recovery feature|project talk page]]. This was the #8 wish in the 2023 Community Wishlist Survey. * Initial results of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] experiments [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#4_April_2024|have been published]]. Edit Check is now deployed as a default feature at [[phab:T342930#9538364|the wikis that tested it]]. [[mw:Talk:Edit check|Let us know]] if you want your wiki to be part of the next deployment of Edit check. [https://phabricator.wikimedia.org/T342930][https://phabricator.wikimedia.org/T361727] * Readers using the [[mw:Special:MyLanguage/Skin:Minerva Neue|Minerva skin]] on mobile will notice there has been an improvement in the line height across all typography settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T359029] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.42/wmf.26|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-09|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-10|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-11|en}} ([[mw:MediaWiki 1.42/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * New accounts and logged-out users will get the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] as their default editor on mobile. This deployment is made at all wikis except for the English Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T361134] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:٣٧، ٨ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-16</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translations]] are available. '''Problems''' * Between 2 April and 8 April, on wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|Flagged Revisions]], the "{{Int:tag-mw-reverted}}" tag was not applied to undone edits. In addition, page moves, protections and imports were not autoreviewed. This problem is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T361918][https://phabricator.wikimedia.org/T361940] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.1|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-16|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-17|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-18|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#DEFAULTSORT|Default category sort keys]] will now affect categories added by templates placed in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite|footnotes]]. Previously footnotes used the page title as the default sort key even if a different default sort key was specified (category-specific sort keys already worked). [https://phabricator.wikimedia.org/T40435] * A new variable <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>page_last_edit_age</code></bdi> will be added to [[Special:AbuseFilter|abuse filters]]. It tells how many seconds ago the last edit to a page was made. [https://phabricator.wikimedia.org/T269769] '''Future changes''' * Volunteer developers are kindly asked to update the code of their tools and features to handle [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]]. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Four database fields will be removed from database replicas (including [[quarry:|Quarry]]). This affects only the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>abuse_filter_history</code></bdi> tables. Some queries might need to be updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T361996] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:٢٨، ١٥ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26564838 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-17</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Starting this week, newcomers editing Wikipedia [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Positive reinforcement#Leveling up 3|will be encouraged]] to try structured tasks. [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary#Newcomer tasks|Structured tasks]] have been shown to [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Personalized first day/Structured tasks/Add a link/Experiment analysis, December 2021|improve newcomer activation and retention]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348086] * You can [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|nominate your favorite tools]] for the fifth edition of the Coolest Tool Award. Nominations will be open until May 10. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.2|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-23|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-04-24|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-04-25|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * This is the last warning that by the end of May 2024 the Vector 2022 skin will no longer share site and user scripts/styles with old Vector. For user-scripts that you want to keep using on Vector 2022, copy the contents of [[{{#special:MyPage}}/vector.js]] to [[{{#special:MyPage}}/vector-2022.js]]. There are [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements/Features/Loading Vector 2010 scripts|more technical details]] available. Interface administrators who foresee this leading to lots of technical support questions may wish to send a mass message to your community, as was done on French Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T362701] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٠:٢٧، ٢٢ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26647188 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-18</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for the following wikis: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hiwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-rowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-thwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}. These wikis participated to a test, where 50% of users got the new design, for one year. As this test [[Mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability/Analysis|gave positive results]], the new design is deployed on these wikis as the default design. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at all wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T341491] * Seven new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[w:bew:|<code>w:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T357866] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35708|Kusaal]] ([[w:kus:|<code>w:kus:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T359757] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35513|Igala]] ([[w:igl:|<code>w:igl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361644] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q33541|Karakalpak]] ([[wikt:kaa:|<code>wikt:kaa:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T362135] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9228|Burmese]] ([[s:my:|<code>s:my:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T361085] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[s:ms:|<code>s:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363039] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q8108|Georgian]] ([[s:ka:|<code>s:ka:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T363085] * You can now [https://translatewiki.net/wiki/Support#Early_access:_Watch_Message_Groups_on_Translatewiki.net watch message groups/projects] on [[m:Special:MyLanguage/translatewiki.net|Translatewiki.net]]. Initially, this feature will notify you of added or deleted messages in these groups. [https://phabricator.wikimedia.org/T348501] * Dark mode is now available on all wikis, on mobile web for logged-in users who opt into the [[Special:MobileOptions|advanced mode]]. This is the early release of the feature. Technical editors are invited to [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ check for accessibility issues on wikis]. See [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|more detailed guidelines]]. '''Problems''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can use an alternative visual style without labels, by using <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>mapstyle="osm"</nowiki></code></bdi>. This wasn't working in previews, creating the wrong impression that it wasn't supported. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T362531] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.3|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-04-30|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-01|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-02|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠٣:٣٣، ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26689057 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-19</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translations]] are available. '''Recent changes''' [[File:Talk_pages_default_look_(April_2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages changed for all wikis, except for Commons, Wikidata and most Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/18|a few]] have already received this design change). You can read the detail of the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt-out these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). The deployment will happen at remaining wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T352087][https://phabricator.wikimedia.org/T319146] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Interface admins now have greater control over the styling of article components on mobile with the introduction of the <code>SiteAdminHelper</code>. More information on how styles can be disabled can be found [[mw:Special:MyLanguage/Extension:WikimediaMessages#Site_admin_helper|at the extension's page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T363932] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has added article body sections in JSON format and a curated short description field to the existing parsed Infobox. This expansion to the API is also available via Wikimedia Cloud Services. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/article-sections-and-description/] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.4|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-07|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-08|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-09|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you look at the Special:Log page, the first view is labelled "All public logs", but it only shows some logs. This label will now say "Main public logs". [https://phabricator.wikimedia.org/T237729] '''Future changes''' * A new service will be built to replace [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Extension:Graph]]. Details can be found in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph/Plans|the latest update]] regarding this extension. * Starting May 21, English Wikipedia and German Wikipedia will get the possibility to activate "[[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]]". This is part of the [[phab:T304110|progressive deployment of this tool to all Wikipedias]]. These communities can [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Community configuration|activate and configure the feature locally]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T308144] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏١٦:٤٤، ٦ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Trizek (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26729363 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-20</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translations]] are available. '''Recent changes''' * On Wikisource there is a special page listing pages of works without corresponding scan images. Now you can use the new magic word <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>__EXPECTWITHOUTSCANS__</code></bdi> to exclude certain pages (list of editions or translations of works) from that list. [https://phabricator.wikimedia.org/T344214] * If you use the [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|user-preference]] "{{int:tog-uselivepreview}}", then the template-page feature "{{int:Templatesandbox-editform-legend}}" will now also work without reloading the page. [https://phabricator.wikimedia.org/T136907] * [[mw:Special:Mylanguage/Extension:Kartographer|Kartographer]] maps can now specify an alternative text via the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute. This is identical in usage to the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>alt=</nowiki></code></bdi> attribute in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Images#Syntax|image and gallery syntax]]. An exception for this feature is wikis like Wikivoyage where the miniature maps are interactive. [https://phabricator.wikimedia.org/T328137] * The old [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|Guided Tour]] for the "[[mw:Special:MyLanguage/Edit Review Improvements/New filters for edit review|New Filters for Edit Review]]" feature has been removed. It was created in 2017 to show people with older accounts how the interface had changed, and has now been seen by most of the intended people. [https://phabricator.wikimedia.org/T217451] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.5|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-14|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-15|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-16|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The [[{{#special:search}}]] results page will now use CSS flex attributes, for better accessibility, instead of a table. If you have a gadget or script that adjusts search results, you should update your script to the new HTML structure. [https://phabricator.wikimedia.org/T320295] '''Future changes''' * In the Vector 2022 skin, main pages will be displayed at full width (like special pages). The goal is to keep the number of characters per line large enough. This is related to the coming changes to typography in Vector 2022. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T357706] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Two columns of the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:pagelinks table|pagelinks]]</code></bdi> database table (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_title</code></bdi>) are being dropped soon. Users must use two columns of the new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>[[mw:special:MyLanguage/Manual:linktarget table|linktarget]]</code></bdi> table instead (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_namespace</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_title</code></bdi>). In your existing SQL queries: *# Replace <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN linktarget</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>pl_</code></bdi> with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>lt_</code></bdi> in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>ON</code></bdi> statement *# Below that add <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>JOIN pagelinks ON lt_id = pl_target_id</code></bdi> ** See <bdi lang="en" dir="ltr">[[phab:T222224]]</bdi> for technical reasoning. [https://phabricator.wikimedia.org/T222224][https://phabricator.wikimedia.org/T299947] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:٥٨، ١٣ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26762074 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-21</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, will now correctly delete pages which were moved to another title. [https://phabricator.wikimedia.org/T43351] * New changes have been made to the UploadWizard in Wikimedia Commons: the overall layout has been improved, by following new styling and spacing for the form and its fields; the headers and helper text for each of the fields was changed; the Caption field is now a required field, and there is an option for users to copy their caption into the media description. [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:WMF_support_for_Commons/Upload_Wizard_Improvements#Changes_to_%22Describe%22_workflow][https://phabricator.wikimedia.org/T361049] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.6|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-21|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-22|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-23|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading_HTML_changes|is being changed to improve accessibility]]. It will change on 22 May in some skins (Timeless, Modern, CologneBlue, Nostalgia, and Monobook). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in all other skins. The developers are also considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:٠٤، ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26786311 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-22</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Several bugs related to the latest updates to the UploadWizard on Wikimedia Commons have been fixed. For more information, see [[:phab:T365107|T365107]] and [[:phab:T365119|T365119]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] In March 2024 a new [[mw:ResourceLoader/Core_modules#addPortlet|addPortlet]] API was added to allow gadgets to create new portlets (menus) in the skin. In certain skins this can be used to create dropdowns. Gadget developers are invited to try it and [[phab:T361661|give feedback]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Some CSS in the Minerva skin has been removed to enable easier community configuration. Interface editors should check the rendering on mobile devices for aspects related to the classes: <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.collapsible</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.multicol</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.reflist</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.coordinates</code></bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>.topicon</code></bdi>. [[phab:T361659|Further details are available on replacement CSS]] if it is needed. '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.7|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-05-28|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-05-29|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-05-30|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * When you visit a wiki where you don't yet have a local account, local rules such as edit filters can sometimes prevent your account from being created. Starting this week, MediaWiki takes your global rights into account when evaluating whether you can override such local rules. [https://phabricator.wikimedia.org/T316303] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠٠:١٥، ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26832205 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-23</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translations]] are available. '''Recent changes''' * It is now possible for local administrators to add new links to the bottom of the site Tools menu without JavaScript. [[mw:Manual:Interface/Sidebar#Add or remove toolbox sections|Documentation is available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T6086] * The message name for the definition of the tracking category of WikiHiero has changed from "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikhiero-usage-tracking-category</code></bdi>" to "<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MediaWiki:Wikihiero-usage-tracking-category</code></bdi>". [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/mediawiki/extensions/wikihiero/+/1035855] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q5317225|Kadazandusun]] ([[w:dtp:|<code>w:dtp:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T365220] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.8|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-04|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-05|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-06|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Future changes''' * Next week, on wikis with the Vector 2022 skin as the default, logged-out desktop users will be able to choose between different font sizes. The default font size will also be increased for them. This is to make Wikimedia projects easier to read. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-06 deployments|Learn more]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٢:٣٤، ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26844397 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-24</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translations]] are available. '''Recent changes''' * The software used to render SVG files has been updated to a new version, fixing many longstanding bugs in SVG rendering. [https://phabricator.wikimedia.org/T265549] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML used to render all headings [[mw:Heading HTML changes|is being changed to improve accessibility]]. It was changed last week in some skins (Vector legacy and Minerva). Please test gadgets on your wiki on these skins and [[phab:T13555|report any related problems]] so that they can be resolved before this change is made in Vector-2022. The developers are still considering the introduction of a [[phab:T337286|Gadget API for adding buttons to section titles]] if that would be helpful to tool creators, and would appreciate any input you have on that. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The HTML markup used for citations by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] changed last week. In places where Parsoid previously added the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-reference-text</code></bdi> class, Parsoid now also adds the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>reference-text</code></bdi> class for better compatibility with the legacy parser. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1036705] '''Problems''' * There was a bug with the Content Translation interface that caused the tools menus to appear in the wrong location. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T366374] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.9|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-11|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-12|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-13|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The new version of MediaWiki includes another change to the HTML markup used for citations: [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] will now generate a <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><span class="mw-cite-backlink"></nowiki></code></bdi> wrapper for both named and unnamed references for better compatibility with the legacy parser. Interface administrators should verify that gadgets that interact with citations are compatible with the new markup. [[mw:Specs/HTML/2.8.0/Extensions/Cite/Announcement|More details are available]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/1035809] * On multilingual wikis that use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><translate></nowiki></code></bdi> system, there is a feature that shows potentially-outdated translations with a pink background until they are updated or confirmed. From this week, confirming translations will be logged, and there is a new user-right that can be required for confirming translations if the community [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requests it]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T49177] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٠:١٩، ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26893898 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-25</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translations]] are available. '''Recent changes''' * People who attempt to add an external link in the visual editor will now receive immediate feedback if they attempt to link to a domain that a project has decided to block. Please see [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#11_June_2024|Edit check]] for more details. [https://phabricator.wikimedia.org/T366751] * The new [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CommunityConfiguration|Community Configuration extension]] is available [[testwiki:Special:CommunityConfiguration|on Test Wikipedia]]. This extension allows communities to customize specific features to meet their local needs. Currently only Growth features are configurable, but the extension will support other [[mw:Special:MyLanguage/Community_configuration#Use_cases|Community Configuration use cases]] in the future. [https://phabricator.wikimedia.org/T323811][https://phabricator.wikimedia.org/T360954] * The dark mode [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] is now available on category and help pages, as well as more special pages. There may be contrast issues. Please report bugs on the [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility_for_reading|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366370] '''Problems''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] Cloud Services tools were not available for 25 minutes last week. This was caused by a faulty hardware cable in the data center. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Incidents/2024-06-11_WMCS_Ceph] * Last week, styling updates were made to the Vector 2022 skin. This caused unforeseen issues with templates, hatnotes, and images. Changes to templates and hatnotes were reverted. Most issues with images were fixed. If you still see any, [[phab:T367463|report them here]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367480] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.10|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-18|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-19|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-20|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting June 18, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Edit Check]] will be deployed to [[phab:T361843|a new set of Wikipedias]]. This feature is intended to help newcomers and to assist edit-patrollers by inviting people who are adding new content to a Wikipedia article to add a citation when they do not do so themselves. During [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check#Reference_Check_A/B_Test|a test at 11 wikis]], the number of citations added [https://diff.wikimedia.org/?p=127553 more than doubled] when Reference Check was shown to people. Reference Check is [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|community configurable]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361843]<!-- NOTE: THE DIFF BLOG WILL BE PUBLISHED ON MONDAY --> * [[m:Special:MyLanguage/Mailing_lists|Mailing lists]] will be unavailable for roughly two hours on Tuesday 10:00–12:00 UTC. This is to enable migration to a new server and upgrade its software. [https://phabricator.wikimedia.org/T367521] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:٤٨، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26911987 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-26</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Editors will notice that there have been some changes to the background color of text in the diff view, and the color of the byte-change numbers, last week. These changes are intended to make text more readable in both light mode and dark mode, and are part of a larger effort to increase accessibility. You can share your comments or questions [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading|on the project talkpage]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T361717] * The text colors that are used for visited-links, hovered-links, and active-links, were also slightly changed last week to improve their accessibility in both light mode and dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T366515] '''Problems''' * You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|copy permanent links to talk page comments]] by clicking on a comment's timestamp. [[mw:Talk pages project/Permalinks|This feature]] did not always work when the topic title was very long and the link was used as a wikitext link. This has been fixed. Thanks to Lofhi for submitting the bug. [https://phabricator.wikimedia.org/T356196] '''Changes later this week''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|alt=|Recurrent item]] The [[mw:MediaWiki 1.43/wmf.11|new version]] of MediaWiki will be on test wikis and MediaWiki.org from {{#time:j xg|2024-06-25|en}}. It will be on non-Wikipedia wikis and some Wikipedias from {{#time:j xg|2024-06-26|en}}. It will be on all wikis from {{#time:j xg|2024-06-27|en}} ([[mw:MediaWiki 1.43/Roadmap|calendar]]). [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Train][https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] * Starting 26 June, all talk pages messages' timestamps will become a link at English Wikipedia, making this feature available for you to use at all wikis. This link is a permanent link to the comment. It allows users to find the comment they were linked to, even if this comment has since been moved elsewhere. You can read more about this feature [[DiffBlog:/2024/01/29/talk-page-permalinks-dont-lose-your-threads/|on Diff]] or [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools#Talk pages permalinking|on Mediawiki.org]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365974] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٢:٣٢، ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=26989424 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-27</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translations]] are available. '''Recent changes''' * Over the next three weeks, dark mode will become available for all users, both logged-in and logged-out, starting with the mobile web version. This fulfils one of the [[m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist_Survey_2023/Reading/Dark_mode|top-requested community wishes]], and improves low-contrast reading and usage in low-light settings. As part of these changes, dark mode will also work on User-pages and Portals. There is more information in [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility_for_reading/Updates#June_2024:_Typography_and_dark_mode_deployments,_new_global_preferences|the latest Web team update]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366364] * Logged-in users can now set [[m:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering-skin-skin-prefs|global preferences for the text-size and dark-mode]], thanks to a combined effort across Foundation teams. This allows Wikimedians using multiple wikis to set up a consistent reading experience easily, for example by switching between light and dark mode only once for all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T341278] * If you use a very old web browser some features might not work on the Wikimedia wikis. This affects Internet Explorer 11 and versions of Chrome, Firefox and Safari older than 2016. This change makes it possible to use new [[d:Q46441|CSS]] features and to send less code to all readers. [https://phabricator.wikimedia.org/T288287][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Manual:How_to_make_a_MediaWiki_skin#Using_CSS_variables_for_supporting_different_themes_e.g._dark_mode] * Wikipedia Admins can customize local wiki configuration options easily using [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]]. Community Configuration was created to allow communities to customize how some features work, because each language wiki has unique needs. At the moment, admins can configure [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature_summary|Growth features]] on their home wikis, in order to better recruit and retain new editors. More options will be provided in the coming months. [https://phabricator.wikimedia.org/T366458] * Editors interested in language issues that are related to [[w:en:Unicode|Unicode standards]], can now discuss those topics at [[mw:Talk:WMF membership with Unicode Consortium|a new conversation space in MediaWiki.org]]. The Wikimedia Foundation is now a [[mw:Special:MyLanguage/WMF membership with Unicode Consortium|member of the Unicode Consortium]], and the coordination group can collaboratively review the issues discussed and, where appropriate, bring them to the attention of the Unicode Consortium. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2891049|Mandailing]] ([[w:btm:|<code>w:btm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T368038] '''Problems''' * Editors can once again click on links within the visual editor's citation-preview, thanks to a bug fix by the Editing Team. [https://phabricator.wikimedia.org/T368119] '''Future changes''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 2 weeks. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:٥٨، ١ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27038456 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-28</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translations]] are available. '''Recent changes''' * At the Wikimedia Foundation a new task force was formed to replace the disabled Graph with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project|more secure, easy to use, and extensible Chart]]. You can [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Chart Project|subscribe to the newsletter]] to get notified about new project updates and other news about Chart. * The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents]] extension is now available on Meta-wiki, Igbo Wikipedia, and Swahili Wikipedia, and can be requested on your wiki. This extension helps in managing and making events more visible, giving Event organizers the ability to use tools like the Event registration tool. To learn more about the deployment status and how to request this extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment_status|CampaignEvents page on Meta-wiki]]. * Editors using the iOS Wikipedia app who have more than 50 edits can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits#Add an image|Add an Image]] feature. This feature presents opportunities for small but useful contributions to Wikipedia. * Thank you to [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth/Celebration|all of the authors]] who have contributed to MediaWiki Core. As a result of these contributions, the [[mw:MediaWiki Product Insights/Contributor retention and growth|percentage of authors contributing more than 5 patches has increased by 25% since last year]], which helps ensure the sustainability of the platform for the Wikimedia projects. '''Problems''' * A problem with the color of the talkpage tabs always showing as blue, even for non-existent pages which should have been red, affecting the Vector 2022 skin, [[phab:T367982|has been fixed]]. '''Future changes''' * The Trust and Safety Product team wants to introduce [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] with as little disruption to tools and workflows as possible. Volunteer developers, including gadget and user-script maintainers, are kindly asked to update the code of their tools and features to handle temporary accounts. The team has [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|created documentation]] explaining how to do the update. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/2024-04 CTA|Learn more]]. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 1 more week. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢١:٣١، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27080357 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-29</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translations]] are available. '''Tech News survey''' * Please [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/758713?lang=en help us to improve Tech News by taking this short survey]. The goal is to better meet the needs of the various types of people who read Tech News. The survey will be open for 3 more days. The survey is covered by [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Tech_News_Survey_2024_Privacy_Statement this privacy statement]. Some translations are available. '''Recent changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia developers can now officially continue to use both [[mw:Special:MyLanguage/Gerrit|Gerrit]] and [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]], due to a June 24 decision by the Wikimedia Foundation to support software development on both platforms. Gerrit and GitLab are both code repositories used by developers to write, review, and deploy the software code that supports the MediaWiki software that the wiki projects are built on, as well as the tools used by editors to create and improve content. This decision will safeguard the productivity of our developers and prevent problems in code review from affecting our users. More details are available in the [[mw:GitLab/Migration status|Migration status]] page. * The Wikimedia Foundation seeks applicants for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product and Technology Advisory Council]] (PTAC). This group will bring technical contributors and Wikimedia Foundation together to co-define a more resilient, future-proof technological platform. Council members will evaluate and consult on the movement's product and technical activities, so that we develop multi-generational projects. We are looking for a range of technical contributors across the globe, from a variety of Wikimedia projects. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal#Joining the PTAC as a technical volunteer|Please apply here by August 10]]. * Editors with rollback user-rights who use the Wikipedia App for Android can use the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Anti Vandalism|Edit Patrol]] features. These features include a new feed of Recent Changes, related links such as Undo and Rollback, and the ability to create and save a personal library of user talk messages to use while patrolling. If your wiki wants to make these features available to users who do not have rollback rights but have reached a certain edit threshold, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android#Contact us|you can contact the team]]. You can [[diffblog:2024/07/10/ِaddressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/|read more about this project on Diff blog]]. * Editors who have access to [[m:Special:MyLanguage/The_Wikipedia_Library|The Wikipedia Library]] can once again use non-open access content in SpringerLinks, after the Foundation [[phab:T368865|contacted]] them to restore access. You can read more about [[m:Tech/News/Recently_resolved_community_tasks|this and 21 other community-submitted tasks that were completed last week]]. '''Changes later this week''' * This week, [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-07 deployments|dark mode will be available on a number of Wikipedias]], both desktop and mobile, for logged-in and logged-out users. Interface admins and user script maintainers are encouraged to check gadgets and user scripts in the dark mode, to find any hard-coded colors and fix them. There are some [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations for dark mode compatibility]] to help. '''Future changes''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Next week, functionaries, volunteers maintaining tools, and software development teams are invited to test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on testwiki. Temporary accounts is a feature that will help improve privacy on the wikis. No further temporary account deployments are scheduled yet. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T348895] * Editors who upload files cross-wiki, or teach other people how to do so, may wish to join a Wikimedia Commons discussion. The Commons community is discussing limiting who can upload files through the cross-wiki upload/Upload dialog feature to users auto-confirmed on Wikimedia Commons. This is due to the large amount of copyright violations uploaded this way. There is a short summary at [[c:Special:MyLanguage/Commons:Cross-wiki upload|Commons:Cross-wiki upload]] and [[c:Commons:Village pump/Proposals#Deactivate cross-wiki uploads for new users|discussion at Commons:Village Pump]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠١:٣٠، ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27124561 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-30</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translations]] are available. '''Feature News''' * Stewards can now [[:m:Special:MyLanguage/Global_blocks|globally block]] accounts. Before [[phab:T17294|the change]] only IP addresses and IP ranges could be blocked globally. Global account blocks are useful when the blocked user should not be logged out. [[:m:Special:MyLanguage/Global_locks|Global locks]] (a similar tool logging the user out of their account) are unaffected by this change. The new global account block feature is related to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project, which is a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors that are no longer made public. * Later this week, Wikimedia site users will notice that the Interface of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") is improved and consistent with the rest of the MediaWiki interface and [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Wikimedia's design system]]. The FlaggedRevs interface experience on mobile and [[mw:Special:MyLanguage/Skin:MinervaNeue|Minerva skin]] was inconsistent before it was fixed and ported to [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]] by the WMF Growth team and some volunteers. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] * Wikimedia site users can now submit account vanishing requests via [[m:Special:GlobalVanishRequest|GlobalVanishRequest]]. This feature is used when a contributor wishes to stop editing forever. It helps you hide your past association and edit to protect your privacy. Once processed, the account will be locked and renamed. [https://phabricator.wikimedia.org/T367329] * Have you tried monitoring and addressing vandalism in Wikipedia using your phone? [https://diff.wikimedia.org/2024/07/10/%d9%90addressing-vandalism-with-a-tap-the-journey-of-introducing-the-patrolling-feature-in-the-mobile-app/ A Diff blog post on Patrolling features in the Mobile App] highlights some of the new capabilities of the feature, including swiping through a feed of recent changes and a personal library of user talk messages for use when patrolling from your phone. * Wikimedia contributors and GLAM (galleries, libraries, archives, and museums) organisations can now learn and measure the impact Wikimedia Commons is having towards creating quality encyclopedic content using the [https://doc.wikimedia.org/generated-data-platform/aqs/analytics-api/reference/commons.html Commons Impact Metrics] analytics dashboard. The dashboard offers organizations analytics on things like monthly edits in a category, the most viewed files, and which Wikimedia articles are using Commons images. As a result of these new data dumps, GLAM organisation can more reliably measure their return on investment for programs bringing content into the digital Commons. [https://diff.wikimedia.org/2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/] '''Project Updates''' * Come share your ideas for improving the wikis on the newly reopened [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]]. The Community Wishlist is Wikimedia’s forum for volunteers to share ideas (called wishes) to improve how the wikis work. The new version of the wishlist is always open, works with both wikitext and Visual Editor, and allows wishes in any language. '''Learn more''' * Have you ever wondered how Wikimedia software works across over 300 languages? This is 253 languages more than the Google Chrome interface, and it's no accident. The Language and Product Localization Team at the Wikimedia Foundation supports your work by adapting all the tools and interfaces in the MediaWiki software so that contributors in our movement who translate pages and strings can translate them and have the sites in all languages. Read more about the team and their upcoming work on [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/building-towards-a-robust-multilingual-knowledge-ecosystem-for-the-wikimedia-movement/ Diff]. * How can Wikimedia build innovative and experimental products while maintaining such heavily used websites? A recent [https://diff.wikimedia.org/2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/ blog post] by WMF staff Johan Jönsson highlights the work of the [[m:Future Audiences#Objectives and Key Results|WMF Future Audience initiative]], where the goal is not to build polished products but test out new ideas, such as a [[m:Future_Audiences/Experiments: conversational/generative AI|ChatGPT plugin]] and [[m:Future_Audiences/Experiment:Add a Fact|Add a Fact]], to help take Wikimedia into the future. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' You can also get other news from the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin|Wikimedia Foundation Bulletin]]. </div><section end="technews-2024-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠٠:٠٤، ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27142915 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-31</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors using the Visual Editor in languages that use non-Latin characters for numbers, such as Hindi, Manipuri and Eastern Arabic, may notice some changes in the formatting of reference numbers. This is a side effect of preparing a new sub-referencing feature, and will also allow fixing some general numbering issues in Visual Editor. If you notice any related problems on your wiki, please share details at the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|project talkpage]]. '''Bugs status''' * Some logged-in editors were briefly unable to edit or load pages last week. [[phab:T370304|These errors]] were mainly due to the addition of new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|linter]] rules which led to caching problems. Fixes have been applied and investigations are continuing. * Editors can use the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Information tool]] to get information about IP addresses. This tool is available as a Beta Feature in your preferences. The tool was not available for a few days last week, but is now working again. Thank you to Shizhao for filing the bug report. You can read about that, and [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks#2024-07-25|28 other community-submitted tasks]] that were resolved last week. '''Project updates''' * There are new features and improvements to Phabricator from the Release Engineering and Collaboration Services teams, and some volunteers, including: the search systems, the new task creation system, the login systems, the translation setup which has resulted in support for more languages (thanks to Pppery), and fixes for many edge-case errors. You can [[phab:phame/post/view/316/iterative_improvements/|read details about these and other improvements in this summary]]. * There is an [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|update on the Charts project]]. The team has decided which visualization library to use, which chart types to start focusing on, and where to store chart definitions. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9056|Czech]] ([[voy:cs:|<code>voy:cs:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T370905] '''Learn more''' * There is a [[diffblog:2024/07/26/the-journey-to-open-our-first-data-center-in-south-america/|new Wikimedia Foundation data center]] in São Paulo, Brazil which helps to reduce load times. * There is new [[diffblog:2024/07/22/the-perplexing-process-of-uploading-images-to-wikipedia/|user research]] on problems with the process of uploading images. * Commons Impact Metrics are [[diffblog:2024/07/19/commons-impact-metrics-now-available-via-data-dumps-and-api/|now available]] via data dumps and API. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/July|Technical Community Newsletter]] is now available. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:١٠، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27164109 --> == Tech News: 2024-32 == <section begin="technews-2024-W32"/><div class="plainlinks"> <div lang="en" dir="ltr"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translations]] are available. </div> '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Feature news</span>''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|<span lang="en" dir="ltr">Advanced item</span>]] <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Two new parser functions will be available this week: <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#dir|#dir]]<nowiki>}}</nowiki></code> and <code><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic_words#bcp47|#bcp47]]<nowiki>}}</nowiki></code>. These will reduce the need for <code>Template:Dir</code> and <code>Template:BCP47</code> on Commons and allow us to [[phab:T343131|drop 100 million rows]] from the "what links here" database. Editors at any wiki that use these templates, can help by replacing the templates with these new functions. The templates at Commons will be updated during the Hackathon at Wikimania.</span> [https://phabricator.wikimedia.org/T359761][https://phabricator.wikimedia.org/T366623] * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Communities can request the activation of the visual editor on entire namespaces where discussions sometimes happen (for instance ''Wikipedia:'' or ''Wikisource:'' namespaces) if they understand the [[mw:Special:MyLanguage/Help:VisualEditor/FAQ#WPNS|known limitations]]. For discussions, users can already use [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]] in these namespaces.</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The tracking category "Pages using Timeline" has been renamed to "Pages using the EasyTimeline extension" [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3ATimeline-tracking-category&namespace=8 in TranslateWiki]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match.</span> '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Project updates</span>''' * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Editors who help to organize WikiProjects and similar on-wiki collaborations, are invited to share ideas and examples of successful collaborations with the Campaigns and Programs teams. You can fill out [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/WikiProjects|a brief survey]] or share your thoughts [[m:Talk:Campaigns/WikiProjects|on the talkpage]]. The teams are particularly looking for details about successful collaborations on non-English wikis.</span> * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|<span lang="en" dir="ltr">Advanced item</span>]] <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The new parser is being rolled out on {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} wikis over the next few months. The {{int:project-localized-name-enwikivoyage}} and {{int:project-localized-name-hewikivoyage}} were [[phab:T365367|switched]] to Parsoid last week. For more information, see [[mw:Parsoid/Parser_Unification|Parsoid/Parser Unification]].</span> '''<span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Learn more</span>''' * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">There will be more than 200 sessions at Wikimania this week. Here is a summary of some of the [[diffblog:2024/08/05/interested-in-product-and-tech-here-are-some-wikimania-sessions-you-dont-want-to-miss/|key sessions related to the product and technology area]].</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/07-02|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available.</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/July|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New design previews for Translatable pages; Updates about MinT for Wiki Readers; the release of Translation dumps; and more.</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/31|Growth newsletter]] is available.</span> * <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/July 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available.</span> <div lang="en" dir="ltr"> '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div> </div><section end="technews-2024-W32"/> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٠:٤٣، ٥ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27233905 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Tech News: 2024-33</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="technews-2024-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilter]] editors and maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Actions#Show a CAPTCHA|make a CAPTCHA show if a filter matches an edit]]. This allows communities to quickly respond to spamming by automated bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T20110] * [[m:Special:MyLanguage/Stewards|Stewards]] can now specify if global blocks should prevent account creation. Before [[phab:T17273|this change]] by the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product]] Team, all global blocks would prevent account creation. This will allow stewards to reduce the unintended side-effects of global blocks on IP addresses. '''Project updates''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#August_2024_committee_nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new members to refresh the [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]]. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open until at least 2024-08-26. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q2880037|West Coast Bajau]] ([[w:bdr:|<code>w:bdr:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T371757] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:٢١، ١٢ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27253654 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translations]] are available. '''Feature news''' * Editors who want to re-use references but with different details such as page numbers, will be able to do so by the end of 2024, using a new [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Sub-referencing in a nutshell|sub-referencing]] feature. You can read more [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|about the project]] and [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|how to test the prototype]]. * Editors using tracking categories to identify which pages use specific extensions may notice that six of the categories have been renamed to make them more easily understood and consistent. These categories are automatically added to pages that use specialized MediaWiki extensions. The affected names are for: [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aintersection-category&namespace=8 DynamicPageList], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Akartographer-tracking-category&namespace=8 Kartographer], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Aphonos-tracking-category&namespace=8 Phonos], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Arss-tracking-category&namespace=8 RSS], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Ascore-use-category&namespace=8 Score], [https://translatewiki.net/wiki/Special:Translations?message=MediaWiki%3Awikihiero-usage-tracking-category&namespace=8 WikiHiero]. Wikis that have created the category locally should rename their local creation to match. Thanks to Pppery for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T347324] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Technical volunteers who edit modules and want to get a list of the categories used on a page, can now do so using the <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">categories</bdi></code> property of <code><bdi lang="zxx" dir="ltr">[[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#Title objects|mw.title objects]]</bdi></code>. This enables wikis to configure workflows such as category-specific edit notices. Thanks to SD001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T50175][https://phabricator.wikimedia.org/T85372] '''Bugs status''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Your help is needed to check if any pages need to be moved or deleted. A maintenance script was run to clean up unreachable pages (due to Unicode issues or introduction of new namespaces/namespace aliases). The script tried to find appropriate names for the pages (e.g. by following the Unicode changes or by moving pages whose titles on Wikipedia start with <code>Talk:WP:</code> so that their titles start with <code>Wikipedia talk:</code>), but it may have failed for some pages, and moved them to <bdi lang="zxx" dir="ltr">[[Special:PrefixIndex/T195546/]]</bdi> instead. Your community should check if any pages are listed there, and move them to the correct titles, or delete them if they are no longer needed. A full log (including pages for which appropriate names could be found) is available in [[phab:P67388]]. * Editors who volunteer as [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|mentors]] to newcomers on their wiki are once again able to access lists of potential mentees who they can connect with to offer help and guidance. This functionality was restored thanks to [[phab:T372164|a bug fix]]. Thank you to Mbch331 for filing the bug report. You can read about that, and 18 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * The application deadline for the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Proposal|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC) has been extended to September 16. Members will help by providing advice to Foundation Product and Technology leadership on short and long term plans, on complex strategic problems, and help to get feedback from more contributors and technical communities. Selected members should expect to spend roughly 5 hours per month for the Council, during the one year pilot. Please consider applying, and spread the word to volunteers you think would make a positive contribution to the committee. '''Learn more''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award#2024 Winners|2024 Coolest Tool Awards]] were awarded at Wikimania, in seven categories. For example, one award went to the ISA Tool, used for adding structured data to files on Commons, which was recently improved during the [[m:Event:Wiki Mentor Africa ISA Hackathon 2024|Wiki Mentor Africa Hackathon]]. You can see video demonstrations of each tool at the awards page. Congratulations to this year's recipients, and thank you to all tool creators and maintainers. * The latest [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Bulletin/2024/08-01|Wikimedia Foundation Bulletin]] is available, and includes some highlights from Wikimania, an upcoming Language community meeting, and other news from the movement. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠٠:٥٣، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27307284 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translations]] are available. '''Feature news''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Administrators can now test the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] feature on test2wiki. This was done to allow cross-wiki testing of temporary accounts, for when temporary accounts switch between projects. The feature was enabled on testwiki a few weeks ago. No further temporary account deployments are scheduled yet. Temporary Accounts is a project to create a new type of user account that replaces IP addresses of unregistered editors which are no longer made public. Please [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|share your opinions and questions on the project talk page]]. * Later this week, editors at wikis that use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs]] (also known as "Pending Changes") may notice that the indicators at the top of articles have changed. This change makes the system more consistent with the rest of the MediaWiki interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T191156] '''Bugs status''' * Editors who use the 2010 wikitext editor, and use the Character Insert buttons, will [[phab:T361465|no longer]] experience problems with the buttons adding content into the edit-summary instead of the edit-window. You can read more about that, and 26 other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Project updates''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Please review and vote on [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas|Focus Areas]], which are groups of wishes that share a problem. Focus Areas were created for the newly reopened Community Wishlist, which is now open year-round for submissions. The first batch of focus areas are specific to moderator workflows, around welcoming newcomers, minimizing repetitive tasks, and prioritizing tasks. Once volunteers have reviewed and voted on focus areas, the Foundation will then review and select focus areas for prioritization. * Do you have a project and are willing to provide a three (3) month mentorship for an intern? [[mw:Special:MyLanguage/Outreachy|Outreachy]] is a twice a year program for people to participate in a paid internship that will start in December 2024 and end in early March 2025, and they need mentors and projects to work on. Projects can be focused on coding or non-coding (design, documentation, translation, research). See the Outreachy page for more details, and a list of past projects since 2013. '''Learn more''' * If you're curious about the product and technology improvements made by the Wikimedia Foundation last year, read [[diffblog:2024/08/21/wikimedia-foundation-product-technology-improving-the-user-experience/|this recent highlights summary on Diff]]. * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together.webm|Community Configuration - Shaping On-Wiki Functionality Together]] (55 mins) - about the [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Belgrade - Day 1 - Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views.webm|Future of MediaWiki. A sustainable platform to support a collaborative user base and billions of page views]] (30 mins) - an overview for both technical and non technical audiences, covering some of the challenges and open questions, related to the [[mw:MediaWiki Product Insights|platform evolution, stewardship and developer experiences]] research. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٠:٣٢، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27341211 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Editors and volunteer developers interested in data visualisation can now test the new software for charts. Its early version is available on beta Commons and beta Wikipedia. This is an important milestone before making charts available on regular wikis. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|read more about this project update]] and help to test the charts. '''Feature news''' * Editors who use the [[{{#special:Unusedtemplates}}]] page can now filter out pages which are expected to be there permanently, such as sandboxes, test-cases, and templates that are always substituted. Editors can add the new magic word [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#EXPECTUNUSEDTEMPLATE|<code dir="ltr"><nowiki>__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__</nowiki></code>]] to a template page to hide it from the listing. Thanks to Sophivorus and DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T184633] * Editors who use the New Topic tool on discussion pages, will [[phab:T334163|now be reminded]] to add a section header, which should help reduce the quantity of newcomers who add sections without a header. You can read more about that, and {{formatnum:28}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Last week, some Toolforge tools had occasional connection problems. The cause is still being investigated, but the problems have been resolved for now. [https://phabricator.wikimedia.org/T373243] * Translation administrators at multilingual wikis, when editing multiple translation units, can now easily mark which changes require updates to the translation. This is possible with the [[phab:T298852#10087288|new dropdown menu]]. '''Project updates''' * A new draft text of a policy discussing the use of Wikimedia's APIs [[m:Special:MyLanguage/API Policy Update 2024|has been published on Meta-Wiki]]. The draft text does not reflect a change in policy around the APIs; instead, it is an attempt to codify existing API rules. Comments, questions, and suggestions are welcome on [[m:Talk:API Policy Update 2024|the proposed update’s talk page]] until September 13 or until those discussions have concluded. '''Learn more''' * To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 2 - Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization.webm|Charts, the successor of Graphs - A secure and extensible tool for data visualization]] (25 mins) – about the above-mentioned Charts project. ** [[c:File:Wikimania 2024 - Ohrid - Day 3 - State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia.webm|State of Language Technology and Onboarding at Wikimedia]] (90 mins) – about some of the language tools that support Wikimedia sites, such as [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content]]/[[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation|Section Translation]], [[mw:Special:MyLanguage/MinT|MinT]], and LanguageConverter; also the current state and future of languages onboarding. [https://phabricator.wikimedia.org/T368772] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠١:٠٦، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27390268 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translations]] are available. '''Feature news''' * Starting this week, the standard [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will receive new colors that make them compatible in dark mode. This is the first of many changes to come as part of a major upgrade to syntax highlighting. You can learn more about what's to come on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T365311][https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Editors of wikis using Wikidata will now be notified of only relevant Wikidata changes in their watchlist. This is because the Lua functions <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>entity:getSitelink()</code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw.wikibase.getSitelink(qid)</code></bdi> will have their logic unified for tracking different aspects of sitelinks to reduce junk notifications from [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Projects/Watchlist Wikidata Sitelinks Tracking|inconsistent sitelinks tracking]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T295356] '''Project updates''' * Users of all Wikis will have access to Wikimedia sites as read-only for a few minutes on September 25, starting at 15:00 UTC. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] * Contributors of [[phab:T363538#10123348|11 Wikipedias]], including English will have a new <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS</code></bdi> namespace added to their Wikipedias. This improvement ensures that links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> (usually shortcuts to the [[w:en:Wikipedia:Manual of Style|Manual of Style]]) are not broken by [[w:en:Mooré|Mooré]] Wikipedia (language code <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mos</code></bdi>). [https://phabricator.wikimedia.org/T363538] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏١٨:٥٢، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27424457 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translations]] are available. '''Improvements and Maintenance''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Editors interested in templates can help by reading the latest Wishlist focus area, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template recall and discovery]], and share your feedback on the talkpage. This input helps the Community Tech team to decide the right technical approach to build. Everyone is also encouraged to continue adding [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|new wishes]]. * The new automated [[{{#special:NamespaceInfo}}]] page helps editors understand which [[mw:Special:MyLanguage/Help:Namespaces|namespaces]] exist on each wiki, and some details about how they are configured. Thanks to DannyS712 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T263513] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|References Check]] is a feature that encourages editors to add a citation when they add a new paragraph to a Wikipedia article. For a short time, the corresponding tag "Edit Check (references) activated" was erroneously being applied to some edits outside of the main namespace. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T373692] * It is now possible for a wiki community to change the order in which a page’s categories are displayed on their wiki. By default, categories are displayed in the order they appear in the wikitext. Now, wikis with a consensus to do so can [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|request]] a configuration change to display them in alphabetical order. [https://phabricator.wikimedia.org/T373480] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool authors can now access ToolsDB's [[wikitech:Portal:Data Services#ToolsDB|public databases]] from both [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry|Quarry]] and [[wikitech:Superset|Superset]]. Those databases have always been accessible to every [[wikitech:Portal:Toolforge|Toolforge]] user, but they are now more broadly accessible, as Quarry can be accessed by anyone with a Wikimedia account. In addition, Quarry's internal database can now be [[m:Special:MyLanguage/Research:Quarry#Querying Quarry's own database|queried from Quarry itself]]. This database contains information about all queries that are being run and starred by users in Quarry. This information was already public through the web interface, but you can now query it using SQL. You can read more about that, and {{formatnum:20}} other community-submitted tasks that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. * Any pages or tools that still use the very old CSS classes <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mw-message-box</code></bdi> need to be updated. These old classes will be removed next week or soon afterwards. Editors can use a [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-message-box&regex=1&namespaces=&title= global-search] to determine what needs to be changed. It is possible to use the newer <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>cdx-message</code></bdi> group of classes as a replacement (see [https://doc.wikimedia.org/codex/latest/components/demos/message.html#css-only-version the relevant Codex documentation], and [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tech/Header&diff=prev&oldid=27449042 an example update]), but using locally defined onwiki classes would be best. [https://phabricator.wikimedia.org/T374499] '''Technical project updates''' * Next week, all Wikimedia wikis will be read-only for a few minutes. This will start on September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. This is a planned datacenter switchover for maintenance purposes. [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|This maintenance process also targets other services.]] The previous switchover took 3 minutes, and the Site Reliability Engineering teams use many tools to make sure that this essential maintenance work happens as quickly as possible. [https://phabricator.wikimedia.org/T370962] '''Tech in depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/August 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes details about: research about [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Hooks|hook]] handlers to help simplify development, research about performance improvements, work to improve the REST API for end-users, and more. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] To learn more about the technology behind the Wikimedia projects, you can now watch sessions from the technology track at Wikimania 2024 on Commons. This week, check out: ** [[c:File:Wikimania 2024 - Auditorium Kyiv - Day 4 - Hackathon Showcase.webm|Hackathon Showcase]] (45 mins) - 19 short presentations by some of the Hackathon participants, describing some of the projects they worked on, such as automated testing of maintenance scripts, a video-cutting command line tool, and interface improvements for various tools. There are [[phab:T369234|more details and links available]] in the Phabricator task. ** [[c:File:Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem.webm|Co-Creating a Sustainable Future for the Toolforge Ecosystem]] (40 mins) - a roundtable discussion for tool-maintainers, users, and supporters of Toolforge about how to make the platform sustainable and how to evaluate the tools available there. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠٠:٠٢، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27460876 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only]] for a few minutes on Wednesday September 25 at [https://zonestamp.toolforge.org/1727276400 15:00 UTC]. Reading the wikis will not be interrupted, but editing will be paused. These twice-yearly processes allow WMF's site reliability engineering teams to remain prepared to keep the wikis functioning even in the event of a major interruption to one of our data centers. '''Updates for editors''' [[File:Add alt text from a halfsheet, with the article behind.png|thumb|A screenshot of the interface for the Alt Text suggested-edit feature]] * Editors who use the iOS Wikipedia app in Spanish, Portuguese, French, or Chinese, may see the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|Alt Text suggested-edit experiment]] after editing an article, or completing a suggested edit using "[[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project#Hypothesis 2 Add an Image Suggested Edit|Add an image]]". Alt-text helps people with visual impairments to read Wikipedia articles. The team aims to learn if adding alt-text to images is a task that editors can be successful with. Please share any feedback on [[mw:Talk:Wikimedia Apps/iOS Suggested edits project/Alt Text Experiment|the discussion page]]. * The Codex color palette has been updated with new and revised colors for the MediaWiki user interfaces. The [[mw:Special:MyLanguage/Design System Team/Color/Design documentation#Updates|most noticeable changes]] for editors include updates for: dark mode colors for Links and for quiet Buttons (progressive and destructive), visited Link colors for both light and dark modes, and background colors for system-messages in both light and dark modes. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] It is now possible to include clickable wikilinks and external links inside code blocks. This includes links that are used within <code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code> tags and on code pages (JavaScript, CSS, Scribunto and Sanitized CSS). Uses of template syntax <code><nowiki>{{…}}</nowiki></code> are also linked to the template page. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T368166] * Two bugs were fixed in the [[m:Special:MyLanguage/Account vanishing|GlobalVanishRequest]] system by improving the logging and by removing an incorrect placeholder message. [https://phabricator.wikimedia.org/T370595][https://phabricator.wikimedia.org/T372223] * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] From [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]]: ** The API now enables 5,000 on-demand API requests per month and twice-monthly HTML snapshots freely (gratis and libre). More information on the updates and also improvements to the software development kits (SDK) are explained on [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api/ the project's blog post]. While Wikimedia Enterprise APIs are designed for high-volume commercial reusers, this change enables many more community use-cases to be built on the service too. ** The Snapshot API (html dumps) have added beta Structured Contents endpoints ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/ blog post on that]) as well as released two beta datasets (English and French Wikipedia) from that endpoint to Hugging Face for public use and feedback ([https://enterprise.wikimedia.com/blog/hugging-face-dataset/ blog post on that]). These pre-parsed data sets enable new options for researchers, developers, and data scientists to use and study the content. '''In depth''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The Wikidata Query Service (WDQS) is used to get answers to questions using the Wikidata data set. As Wikidata grows, we had to make a major architectural change so that WDQS could remain performant. As part of the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|WDQS Graph Split project]], we have new SPARQL endpoints available for serving the "[https://query-scholarly.wikidata.org scholarly]" and "[https://query-main.wikidata.org main]" subgraphs of Wikidata. The [http://query.wikidata.org query.wikidata.org endpoint] will continue to serve the full Wikidata graph until March 2025. After this date, it will only serve the main graph. For more information, please see [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|the announcement on Wikidata]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:٣٦، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27493779 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Readers of [[phab:T375401|42 more wikis]] can now use Dark Mode. If the option is not yet available for logged-out users of your wiki, this is likely because many templates do not yet display well in Dark Mode. Please use the [https://night-mode-checker.wmcloud.org/ night-mode-checker tool] if you are interested in helping to reduce the number of issues. The [[mw:Special:MyLanguage/Recommendations for night mode compatibility on Wikimedia wikis|recommendations page]] provides guidance on this. Dark Mode is enabled on additional wikis once per month. * Editors using the 2010 wikitext editor as their default can access features from the 2017 wikitext editor by adding <code dir=ltr>?veaction=editsource</code> to the URL. If you would like to enable the 2017 wikitext editor as your default, it can be set in [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-newwikitext|your preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T239796] * For logged-out readers using the Vector 2022 skin, the "donate" link has been moved from a collapsible menu next to the content area into a more prominent top menu, next to "Create an account". This restores the link to the level of prominence it had in the Vector 2010 skin. [[mw:Readers/2024 Reader and Donor Experiences#Donor Experiences (Key Result WE 3.2 and the related hypotheses)|Learn more]] about the changes related to donor experiences. [https://phabricator.wikimedia.org/T373585] * The CampaignEvents extension provides tools for organizers to more easily manage events, communicate with participants, and promote their events on the wikis. The extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|enabled]] on Arabic Wikipedia, Igbo Wikipedia, Swahili Wikipedia, and Meta-Wiki. [[w:zh:Wikipedia:互助客栈/其他#引進CampaignEvents擴充功能|Chinese Wikipedia has decided]] to enable the extension, and discussions on the extension are in progress [[w:es:Wikipedia:Votaciones/2024/Sobre la política de Organizadores de Eventos|on Spanish Wikipedia]] and [[d:Wikidata:Project chat#Enabling the CampaignEvents Extention on Wikidata|on Wikidata]]. To learn how to enable the extension on your wiki, you can visit [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|the CampaignEvents page on Meta-Wiki]]. * View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers with an account on Wikitech-wiki should [[wikitech:Wikitech/SUL-migration|check if any action is required]] for their accounts. The wiki is being changed to use the single-user-login (SUL) system, and other configuration changes. This change will help reduce the overall complexity for the weekly software updates across all our wikis. '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|server switch]] was completed successfully last week with a read-only time of [[wikitech:Switch Datacenter#Past Switches|only 2 minutes 46 seconds]]. This periodic process makes sure that engineers can switch data centers and keep all of the wikis available for readers, even if there are major technical issues. It also gives engineers a chance to do maintenance and upgrades on systems that normally run 24 hours a day, and often helps to reveal weaknesses in the infrastructure. The process involves dozens of software services and hundreds of hardware servers, and requires multiple teams working together. Work over the past few years has reduced the time from 17 minutes down to 2–3 minutes. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/66ZW7B2MG63AESQVTXDIFQBDBS766JGW/] '''Meetings and events''' * October 4–6: [[m:Special:MyLanguage/WikiIndaba conference 2024|WikiIndaba Conference's Hackathon]] in Johannesburg, South Africa * November 4–6: [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] in Vienna, Austria '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٢:١٩، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27530062 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities can now request installation of [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator|Automoderator]] on their wiki. Automoderator is an automated anti-vandalism tool that reverts bad edits based on scores from the new "Revert Risk" machine learning model. You can [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AutoModerator/Deploying|read details about the necessary steps]] for installation and configuration. [https://phabricator.wikimedia.org/T336934] '''Updates for editors''' * Translators in wikis where [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|the mobile experience of Content Translation is available]], can now customize their articles suggestion list from 41 filtering options when using the tool. This topic-based article suggestion feature makes it easy for translators to self-discover relevant articles based on their area of interest and translate them. You can [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions try it with your mobile device]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368422] * View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * It is now possible for <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki><syntaxhighlight></nowiki></code></bdi> code blocks to offer readers a "Copy" button if the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>copy=1</nowiki></code></bdi> attribute is [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SyntaxHighlight#copy|set on the tag]]. Thanks to SD0001 for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T40932] * Customized copyright footer messages on all wikis will be updated. The new versions will use wikitext markup instead of requiring editing raw HTML. [https://phabricator.wikimedia.org/T375789] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this month, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] will be rolled out on several pilot wikis. The final list of the wikis will be published in the second half of the month. If you maintain any tools, bots, or gadgets on [[phab:T376499|these 11 wikis]], and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Rate limiting has been enabled for the code review tools [[Wikitech:Gerrit|Gerrit]] and [[Wikitech:GitLab|GitLab]] to address ongoing issues caused by malicious traffic and scraping. Clients that open too many concurrent connections will be restricted for a few minutes. This rate limiting is managed through [[Wikitech:nftables|nftables]] firewall rules. For more details, see Wikitech's pages on [[Wikitech:Firewall#Throttling with nftables|Firewall]], [[Wikitech:GitLab/Abuse and rate limiting|GitLab limits]] and [[Wikitech:Gerrit/Operations#Throttling IPs|Gerrit operations]]. * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q49224|Komering]] ([[w:kge:|<code>w:kge:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374813] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36096|Mooré]] ([[m:mos:|<code>m:mos:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374641] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[wikt:mad:|<code>wikt:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T374968] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q2501174|Gorontalo]] ([[q:gor:|<code>q:gor:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375088] ** a {{int:project-localized-name-group-wikinews}} in [[d:Q56482|Shan]] ([[n:shn:|<code>n:shn:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T375430] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٣:٤٢، ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27557422 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is starting to be removed. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|A first set of wikis]] are being contacted. These wikis are invited to stop using Flow, and to move all Flow boards to sub-pages, as archives. At these wikis, a script will move all Flow pages that aren't a sub-page to a sub-page automatically, starting on 22 October 2024. On 28 October 2024, all Flow boards at these wikis will be set in read-only mode. [https://www.mediawiki.org/wiki/Structured_Discussions/Deprecation][https://phabricator.wikimedia.org/T370722] * WMF's Search Platform team is working on making it easier for readers to perform text searches in their language. A [[phab:T332342|change last week]] on over 30 languages makes it easier to find words with accents and other diacritics. This applies to both full-text search and to types of advanced search such as the <bdi lang="en" dir="ltr">''hastemplate''</bdi> and <bdi lang="en" dir="ltr">''incategory''</bdi> keywords. More technical details (including a few other minor search upgrades) are available. [https://www.mediawiki.org/wiki/User:TJones_%28WMF%29/Notes/Language_Analyzer_Harmonization_Notes#ASCII-folding/ICU-folding_%28T332342%29] * View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|EditCheck]] was installed at Russian Wikipedia, and fixes were made for some missing user interface styles. '''Updates for technical contributors''' * Editors who use the Toolforge tool [[toolforge:copyvios|Earwig's Copyright Violation Detector]] will now be required to log in with their Wikimedia account before running checks using the "search engine" option. This change is needed to help prevent external bots from misusing the system. Thanks to Chlod for these improvements. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_talk:New_pages_patrol/Reviewers#Authentication_is_now_required_for_search_engine_checks_on_Earwig's_Copyvio_Tool] * [[m:Special:MyLanguage/Phabricator|Phabricator]] users can create tickets and add comments on existing tickets via Email again. [[mw:Special:MyLanguage/Phabricator/Help#Using email|Sending email to Phabricator]] has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T356077] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Some HTML elements in the interface are now wrapped with a <code><nowiki><bdi></nowiki></code> element, to make our HTML output more aligned with Web standards. More changes like this will be coming in future weeks. This change might break some tools that rely on the previous HTML structure of the interface. Note that relying on the HTML structure of the interface is [[mw:Special:MyLanguage/Stable interface policy/Frontend#What is not stable?|not recommended]] and might break at any time. [https://phabricator.wikimedia.org/T375975] '''In depth''' * The latest monthly [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Reports/September 2024|MediaWiki Product Insights newsletter]] is available. This edition includes: updates on Wikimedia's authentication system, research to simplify feature development in the MediaWiki platform, updates on Parser Unification and MathML rollout, and more. * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2024/October|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition include: research about improving topic suggestions related to countries, improvements to PHPUnit tests, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢١:٢٠، ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27597254 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Mobile Apps team has released an [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh#Phase 1: Creating a user Profile Menu (T373714)|update]] to the iOS app's navigation, and it is now available in the latest App store version. The team added a new Profile menu that allows for easy access to editor features like Notifications and Watchlist from the Article view, and brings the "Donate" button into a more accessible place for users who are reading an article. This is the first phase of a larger planned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Navigation Refresh|navigation refresh]] to help the iOS app transition from a primarily reader-focused app, to an app that fully supports reading and editing. The Wikimedia Foundation has added more editing features and support for on-wiki communication based on volunteer requests in recent years. [[File:IOS App Navigation refresh first phase 05.png|thumb|iOS Wikipedia App's profile menu and contents]] '''Updates for editors''' * Wikipedia readers can now download a browser extension to experiment with some early ideas on potential features that recommend articles for further reading, automatically summarize articles, and improve search functionality. For more details and to stay updated, check out the Web team's [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments|Content Discovery Experiments page]] and [[mw:Special:MyLanguage/Newsletter:Web team's projects|subscribe to their newsletter]]. * Later this month, logged-out editors of [[phab:T376499|these 12 wikis]] will start to have [[mw:Special:Mylanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] created. The list may slightly change - some wikis may be removed but none will be added. Temporary account is a new [[mw:Special:MyLanguage/User account types|type of user account]]. It enhances the logged-out editors' privacy and makes it easier for community members to communicate with them. If you maintain any tools, bots, or gadgets on these 12 wikis, and your software is using data about IP addresses or is available for logged-out users, please check if it needs to be updated to work with temporary accounts. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|Guidance on how to update the code is available]]. Read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|deployment plan across all wikis]]. * View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[w:nr:Main Page|South Ndebele]], [[w:rsk:Главни бок|Pannonian Rusyn]], [[w:ann:Uwu|Obolo]], [[w:iba:Lambar Keterubah|Iban]] and [[w:tdd:ᥞᥨᥝᥴ ᥘᥣᥲ ᥖᥥᥰ|Tai Nüa]] Wikipedia languages were created last week. [https://www.wikidata.org/wiki/Q36785][https://www.wikidata.org/wiki/Q35660][https://www.wikidata.org/wiki/Q36614][https://www.wikidata.org/wiki/Q33424][https://www.wikidata.org/wiki/Q36556] * It is now possible to create functions on Wikifunctions using Wikidata lexemes, through the new [[f:Z6005|Wikidata lexeme type]] launched last week. When you go to one of these functions, the user interface provides a lexeme selector that helps you pick a lexeme from Wikidata that matches the word you type. After hitting run, your selected lexeme is retrieved from Wikidata, transformed into a Wikidata lexeme type, and passed into the selected function. Read more about this in [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2024-10-17#Function of the Week: select representation from lexeme|the latest Wikifunctions newsletter]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Users of the Wikimedia sites can now format dates more easily in different languages with the new <code dir="ltr">{{[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef|#timef]]:…}}</code> parser function. For example, <code dir="ltr"><nowiki>{{#timef:now|date|en}}</nowiki></code> will show as "<bdi lang="en" dir="ltr">{{#timef:now|date|en}}</bdi>". Previously, <code dir="ltr"><nowiki>{{#time:…}}</nowiki></code> could be used to format dates, but this required knowledge of the order of the time and date components and their intervening punctuation. <code dir="ltr">#timef</code> (or <code dir="ltr">#timefl</code> for local time) provides access to the standard date formats that MediaWiki uses in its user interface. This may help to simplify some templates on multi-lingual wikis like Commons and Meta. [https://phabricator.wikimedia.org/T223772][https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##timef] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Commons and Meta users can now efficiently [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Localization|retrieve the user's language]] using <code dir="ltr"><nowiki>{{USERLANGUAGE}}</nowiki></code> instead of using <code dir="ltr"><nowiki>{{int:lang}}</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T4085] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Tech Advisory Council]] (PTAC) now has its pilot members with representation across Africa, Asia, Europe, North America and South America. They will work to address the [[Special:MyLanguage/Movement Strategy/Initiatives/Technology Council|Movement Strategy's Technology Council]] initiative of having a co-defined and more resilient technological platform. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Movement_Strategy/Initiatives/Technology_Council] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/32|Growth newsletter]] is available. It includes: an upcoming Newcomer Homepage Community Updates module, new Community Configuration options, and details on new projects. * The Wikimedia Foundation is [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Security Team#CNA Partnership|now an official partner of the CVE program]], which is an international effort to catalog publicly disclosed cybersecurity vulnerabilities. This partnership will allow the Security Team to instantly publish [[w:en:Common Vulnerabilities and Exposures|common vulnerabilities and exposures]] (CVE) records that are affecting MediaWiki core, extensions, and skins, along with any other code the Foundation is a steward of. * The [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Community Wishlist]] is now [[m:Community Wishlist/Updates#October 16, 2024: Conversations Made Easier: Machine-Translated Wishes Are Here!|testing machine translations]] for Wishlist content. Volunteers can now read machine-translated versions of wishes and dive into discussions even before translators arrive to translate content. '''Meetings and events''' * 24 October - Wiki Education Speaker Series Webinar - [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/N4XTB4G55BUY3M3PNGUAKQWJ7A4UOPAK/ Open Source Tech: Building the Wiki Education Dashboard], featuring Wikimedia interns and a Web developer in the panel. * 20–22 December 2024 - [[m:Special:MyLanguage/Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024|Indic Wikimedia Hackathon Bhubaneswar 2024]] in Odisha, India. A hackathon for community members, including developers, designers and content editors, to build technical solutions that improve contributors' experiences. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٠:٥٢، ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27634672 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later in November, the Charts extension will be deployed to the test wikis in order to help identify and fix any issue. A security review is underway to then enable deployment to pilot wikis for broader testing. You can read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates#October 2024: Working towards production deployment|the October project update]] and see the [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Charts latest documentation and examples on Beta Wikipedia]. * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[w:en:PediaPress|Pediapress.com]], an external service that creates books from Wikipedia, can now use [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Maps|Wikimedia Maps]] to include existing pre-rendered infobox map images in their printed books on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T375761] '''Updates for technical contributors''' * Wikis can use [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:GuidedTour|the Guided Tour extension]] to help newcomers understand how to edit. The Guided Tours extension now works with [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Dark mode|dark mode]]. Guided Tour maintainers can check their tours to see that nothing looks odd. They can also set <code>emitTransitionOnStep</code> to <code>true</code> to fix an old bug. They can use the new flag <code>allowAutomaticBack</code> to avoid back-buttons they don't want. [https://phabricator.wikimedia.org/T73927#10241528] * Administrators in the Wikimedia projects who use the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Nuke|Nuke Extension]] will notice that mass deletions done with this tool have the "Nuke" tag. This change will make reviewing and analyzing deletions performed with the tool easier. [https://phabricator.wikimedia.org/T366068] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٠:٥٥، ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27668811 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Stewards can now make [[m:Special:MyLanguage/Global blocks|global account blocks]] cause global [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblocks]]. This will assist stewards in preventing abuse from users who have been globally blocked. This includes preventing globally blocked temporary accounts from exiting their session or switching browsers to make subsequent edits for 24 hours. Previously, temporary accounts could exit their current session or switch browsers to continue editing. This is an anti-abuse tool improvement for the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] project. You can read more about the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|progress on key features for temporary accounts]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T368949] * Wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]] can now use the [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Event list#October 29, 2024: Collaboration List launched|Collaboration List]] feature. This list provides a new, easy way for contributors to learn about WikiProjects on their wikis. Thanks to the Campaign team for this work that is part of [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2024-2025/Product %26 Technology OKRs#WE KRs|the 2024/25 annual plan]]. If you are interested in bringing the CampaignEvents extension to your wiki, you can [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|follow these steps]] or you can reach out to User:Udehb-WMF for help. * The text color for red links will be slightly changed later this week to improve their contrast in light mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T370446] * View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, on multilingual wikis, users [[phab:T216368|can now]] hide translations from the WhatLinksHere special page. '''Updates for technical contributors''' * XML [[m:Special:MyLanguage/Data dumps|data dumps]] have been temporarily paused whilst a bug is investigated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/message/BXWJDPO5QI2QMBCY7HO36ELDCRO6HRM4/] '''In depth''' * Temporary Accounts have been deployed to six wikis; thanks to the Trust and Safety Product team for [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|this work]], you can read about [[phab:T340001|the deployment plans]]. Beginning next week, Temporary Accounts will also be enabled on [[phab:T378336|seven other projects]]. If you are active on these wikis and need help migrating your tools, please reach out to [[m:User:Udehb-WMF|User:Udehb-WMF]] for assistance. * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2024/October|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: New languages supported in translatewiki or in MediaWiki; New keyboard input methods for some languages; details about recent and upcoming meetings, and more. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024|MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2024]] is happening in Vienna, Austria and online from 4 to 6 November 2024. The conference will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٠:٤٩، ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27693917 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * On wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Translate|Translate extension]] enabled, users will notice that the FuzzyBot will now automatically create translated versions of categories used on translated pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T285463] * View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the submitted task to use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:SecurePoll|SecurePoll extension]] for English Wikipedia's special [[w:en:Wikipedia:Administrator elections|administrator election]] was resolved on time. [https://phabricator.wikimedia.org/T371454] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] In <code dir="ltr">[[mw:MediaWiki_1.44/wmf.2|1.44.0-wmf-2]]</code>, the logic of Wikibase function <code>getAllStatements</code> changed to behave like <code>getBestStatements</code>. Invoking the function now returns a copy of values which are immutable. [https://phabricator.wikimedia.org/T270851] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. The API will be rerouting some page content endpoints from RESTbase to the newer [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST API]] endpoints. The [[phab:T374683|impacted endpoints]] include getting page/revision metadata and rendered HTML content. These changes will be available on testwiki later this week, with other projects to follow. This change should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints should verify behavior on testwiki, and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]]. '''In depth''' * Admins and users of the Wikimedia projects [[mw:Special:MyLanguage/Moderator_Tools/Automoderator#Usage|where Automoderator is enabled]] can now monitor and evaluate important metrics related to Automoderator's actions. [https://superset.wmcloud.org/superset/dashboard/unified-automoderator-activity-dashboard/ This Superset dashboard] calculates and aggregates metrics about Automoderator's behaviour on the projects in which it is deployed. Thanks to the Moderator Tools team for this Dashboard; you can visit [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Automoderator/Unified Activity Dashboard|the documentation page]] for more information about this work. [https://phabricator.wikimedia.org/T369488] '''Meetings and events''' * 21 November 2024 ([[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] & [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]) - [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Community call]] with Wikimedia Commons volunteers and stakeholders to help prioritize support efforts for 2025-2026 Fiscal Year. The theme of this call is how content should be organised on Wikimedia Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠٠:٠٦، ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27732268 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Users of Wikimedia sites will now be warned when they create a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects|redirect]] to a page that doesn't exist. This will reduce the number of broken redirects to red links in our projects. [https://phabricator.wikimedia.org/T326057] * View all {{formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Pywikibot/Overview|Pywikibot]], which automates work on MediaWiki sites, was upgraded to 9.5.0 on Toolforge. [https://phabricator.wikimedia.org/T378676] '''Updates for technical contributors''' * On wikis that use the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:FlaggedRevs|FlaggedRevs extension]], pages created or moved by users with the appropriate permissions are marked as flagged automatically. This feature has not been working recently, and changes fixing it should be deployed this week. Thanks to Daniel and Wargo for working on this. [https://phabricator.wikimedia.org/T379218][https://phabricator.wikimedia.org/T368380] '''In depth''' * There is a new [https://diff.wikimedia.org/2024/11/05/say-hi-to-temporary-accounts-easier-collaboration-with-logged-out-editors-with-better-privacy-protection Diff post] about Temporary Accounts, available in more than 15 languages. Read it to learn about what Temporary Accounts are, their impact on different groups of users, and the plan to introduce the change on all wikis. '''Meetings and events''' * Technical volunteers can now register for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which will take place in Istanbul, Turkey. [https://pretix.eu/wikimedia/hackathon2025/ Application for travel and accommodation scholarships] is open from '''November 12 to December 10 2024'''. The registration for the event will close in mid-April 2025. The Wikimedia Hackathon is an annual gathering that unites the global technical community to collaborate on existing projects and explore new ideas. * Join the [[C:Special:MyLanguage/Commons:WMF%20support%20for%20Commons/Commons%20community%20calls|Wikimedia Commons community calls]] this week to help prioritize support for Commons which will be planned for 2025–2026. The theme will be how content should be organised on Wikimedia Commons. This is an opportunity for volunteers who work on different things to come together and talk about what matters for the future of the project. The calls will take place '''November 21, 2024, [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 8:00 UTC|8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 21 November 2024 16:00 UTC|16:00 UTC]]'''. * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place '''November 29, 16:00 UTC''' to discuss updates and technical problem-solving. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٠٢:٠٠، ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27806858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new version of the standard wikitext editor-mode [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|syntax highlighter]] will be available as a [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] later this week. This brings many new features and bug fixes, including right-to-left support, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Template folding|template folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and an improved search panel. You can learn more on the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|help page]]. * The 2010 wikitext editor now supports common keyboard shortcuts such <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>B</code></bdi> for bold and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>I</code></bdi> for italics. A full [[mw:Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|list of all six shortcuts]] is available. Thanks to SD0001 for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T62928] * Starting November 28, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>bswiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>elwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>euwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>fiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiquote</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikiversity</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwikivoyage</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>idwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>lvwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>plwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>ptwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>urwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>viwikisource</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwikisource</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a user creating a new AbuseFilter can now only set the filter to "protected" [[phab:T377765|if it includes a protected variable]]. '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]], which can be used in JavaScript, CSS, JSON, and Lua pages, [[phab:T377663|now offers]] live autocompletion. Thanks to SD0001 for this improvement. The feature can be temporarily disabled on a page by pressing <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>Ctrl</code>+<code>,</code></bdi> and un-selecting "<bdi lang="en" dir="ltr">Live Autocompletion</bdi>". * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Tool-maintainers who use the Graphite system for tracking metrics, need to migrate to the newer Prometheus system. They can check [https://grafana.wikimedia.org/d/K6DEOo5Ik/grafana-graphite-datasource-utilization?orgId=1 this dashboard] and the list in the Description of the [[phab:T350592|task T350592]] to see if their tools are listed, and they should claim metrics and dashboards connected to their tools. They can then disable or migrate all existing metrics by following the instructions in the task. The Graphite service will become read-only in April. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/KLUV4IOLRYXPQFWD6WKKJUHMWE77BMSZ/] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The [[mw:Special:MyLanguage/NewPP parser report|New PreProcessor parser performance report]] has been fixed to give an accurate count for the number of Wikibase entities accessed. It had previously been resetting after 400 entities. [https://phabricator.wikimedia.org/T279069] '''Meetings and events''' * A [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community meetings#29 November 2024|Language community meeting]] will take place November 29 at [https://zonestamp.toolforge.org/1732896000 16:00 UTC]. There will be presentations on topics like developing language keyboards, the creation of the Mooré Wikipedia, the language support track at [[m:Wiki Indaba|Wiki Indaba]], and a report from the Wayuunaiki community on their experiences with the Incubator and as a new community over the last 3 years. This meeting will be in English and will also have Spanish interpretation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٢:٤١، ٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27847039 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Two new parser functions were added this week. The <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interwikilink|#interwikilink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interwiki links|interwiki link]] and the <code dir="ltr"><nowiki>{{</nowiki>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#interlanguagelink|#interlanguagelink]]<nowiki>}}</nowiki></code> function adds an [[mw:Special:MyLanguage/Help:Links#Interlanguage links|interlanguage link]]. These parser functions are useful on wikis where namespaces conflict with interwiki prefixes. For example, links beginning with <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>MOS:</code></bdi> on English Wikipedia [[phab:T363538|conflict with the <code>mos</code> language code prefix of Mooré Wikipedia]]. * Starting this week, Wikimedia wikis no longer support connections using old RSA-based HTTPS certificates, specifically rsa-2048. This change is to improve security for all users. Some older, unsupported browser or smartphone devices will be unable to connect; Instead, they will display a connectivity error. See the [[wikitech:HTTPS/Browser_Recommendations|HTTPS Browser Recommendations page]] for more-detailed information. All modern operating systems and browsers are always able to reach Wikimedia projects. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/CTYEHVNSXUD3NFAAMG3BLZVTVQWJXJAH/] * Starting December 16, Flow/Structured Discussions pages will be automatically archived and set to read-only at the following wikis: <bdi>arwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>cawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>frwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>mediawikiwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>orwiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wawiktionary</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>wikidatawiki</bdi>{{int:comma-separator/en}}<bdi>zhwiki</bdi>. This is done as part of [[mw:Special:MyLanguage/Structured_Discussions/Deprecation|StructuredDiscussions deprecation work]]. If you need any assistance to archive your page in advance, please contact [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T380910] * This month the Chart extension was deployed to production and is now available on Commons and Testwiki. With the security review complete, pilot wiki deployment is expected to start in the first week of December. You can see a working version [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug with the "Download as PDF" system was fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T376438] '''Updates for technical contributors''' * In late February, temporary accounts will be rolled out on at least 10 large wikis. This deployment will have a significant effect on the community-maintained code. This is about Toolforge tools, bots, gadgets, and user scripts that use IP address data or that are available for logged-out users. The Trust and Safety Product team wants to identify this code, monitor it, and assist in updating it ahead of the deployment to minimize disruption to workflows. The team asks technical editors and volunteer developers to help identify such tools by adding them to [[mw:Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers/Impacted tools|this list]]. In addition, review the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|updated documentation]] to learn how to adjust the tools. Join the discussions on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|project talk page]] or in the [[discord:channels/221049808784326656/1227616742340034722|dedicated thread]] on the [[w:Wikipedia:Discord|Wikimedia Community Discord server (in English)]] for support and to share feedback. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ‏٢٢:٢٢، ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27873992 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Technical documentation contributors can find updated resources, and new ways to connect with each other and the Wikimedia Technical Documentation Team, at the [[mw:Special:MyLanguage/Documentation|Documentation hub]] on MediaWiki.org. This page links to: resources for writing and improving documentation, a new <bdi lang="zxx" dir="ltr">#wikimedia-techdocs</bdi> IRC channel on libera.chat, a listing of past and upcoming documentation events, and ways to request a documentation consultation or review. If you have any feedback or ideas for improvements to the documentation ecosystem, please [[mw:Wikimedia Technical Documentation Team#Contact us|contact the Technical Documentation Team]]. '''Updates for editors''' [[File:Edit Check on Desktop.png|thumb|Layout change for the Edit Check feature]] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] will be relocated to a sidebar on desktop. Edit check is the feature for new editors to help them follow policies and guidelines. This layout change creates space to present people with [[mw:Edit check#1 November 2024|new Checks]] that appear ''while'' they are typing. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#Reference Check A/B Test|initial results]] show newcomers encountering Edit Check are 2.2 times more likely to publish a new content edit that includes a reference and is not reverted. * The Chart extension, which enables editors to create data visualizations, was successfully made available on MediaWiki.org and three pilot wikis (Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedias). You can see a working examples [[testwiki:Charts|on Testwiki]] and read [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|the November project update]] for more details. * Translators in wikis where the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/Section translation#Try the tool|mobile experience of Content Translation is available]], can now discover articles in Wikiproject campaigns of their interest from the "[https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=specialcx&filter-type=automatic&filter-id=collections&active-list=suggestions&from=es&to=en All collection]" category in the articles suggestion feature. Wikiproject Campaign organizers can use this feature, to help translators to discover articles of interest, by adding the <code dir=ltr><nowiki><page-collection> </page-collection></nowiki></code> tag to their campaign article list page on Meta-wiki. This will make those articles discoverable in the Content Translation tool. For more detailed information on how to use the tool and tag, please refer to [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists/How to use the features|the step-by-step guide]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378958] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Nuke]] feature, which enables administrators to mass delete pages, now has a [[phab:T376379#10310998|multiselect filter for namespace selection]]. This enables users to select multiple specific namespaces, instead of only one or all, when fetching pages for deletion. * The Nuke feature also now [[phab:T364225#10371365|provides links]] to the userpage of the user whose pages were deleted, and to the pages which were not selected for deletion, after page deletions are queued. This enables easier follow-up admin-actions. Thanks to Chlod and the Moderator Tools team for both of these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T364225#10371365] * The Editing Team is working on making it easier to populate citations from archive.org using the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|Citoid]] tool, the auto-filled citation generator. They are asking communities to add two parameters preemptively, <code dir=ltr>archiveUrl</code> and <code dir=ltr>archiveDate</code>, within the TemplateData for each citation template using Citoid. You can see an [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACite_web%2Fdoc&diff=1261320172&oldid=1260788022 example of a change in a template], and a [https://global-search.toolforge.org/?namespaces=10&q=%5C%22citoid%5C%22%3A%20%5C%7B&regex=1&title= list of all relevant templates]. [https://phabricator.wikimedia.org/T374831] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikivoyage}} in [[d:Q9240|Indonesian]] ([[voy:id:|<code>voy:id:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T380726] * Last week, all wikis had problems serving pages to logged-in users and some logged-out users for 30–45 minutes. This was caused by a database problem, and investigation is ongoing. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/3g2ckc7bp6l9] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add Link]] feature has been fixed. Previously, the list of sections which are excluded from Add Link was partially ignored in certain cases. [https://phabricator.wikimedia.org/T380455][https://phabricator.wikimedia.org/T380329] '''Updates for technical contributors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, now has an early-stage [[git:design/codex-php|implementation in PHP]]. It is available for general use in MediaWiki extensions and Toolforge apps through [https://packagist.org/packages/wikimedia/codex Composer], with use in MediaWiki core coming soon. More information is available in [[wmdoc:design-codex-php/main/index.html|the documentation]]. Thanks to Doğu for the inspiration and many contributions to the library. [https://phabricator.wikimedia.org/T379662] * [https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/ Wikimedia REST API] users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. On December 4, the MediaWiki Interfaces team began rerouting page/revision metadata and rendered HTML content endpoints on [[testwiki:|testwiki]] from RESTbase to comparable MediaWiki REST API endpoints. The team encourages active users of these endpoints to verify their tool's behavior on testwiki and raise any concerns on the related [[phab:T374683|Phabricator ticket]] before the end of the year, as they intend to roll out the same change across all Wikimedia projects in early January. These changes are part of the work to replace the outdated [[mw:RESTBase/deprecation|RESTBase]] system. * The [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/986172 2024 Developer Satisfaction Survey] is seeking the opinions of the Wikimedia developer community. Please take the survey if you have any role in developing software for the Wikimedia ecosystem. The survey is open until 3 January 2025, and has an associated [[foundation:Legal:Developer Satisfaction Survey 2024 Privacy Statement|privacy statement]]. * There is no new MediaWiki version this week. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation discussions with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Event:Commons community discussion - 12 December 2024 08:00 UTC|December 12 at 8:00 UTC]] and [[m:Event:Commons community discussion - 12_December 2024 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is new media and new contributors. Contributors from all wikis are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٢:١٥، ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27919424 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2024-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2024-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Interested in improving event management on your home wiki? The [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents|CampaignEvents extension]] offers organizers features like event registration management, event/wikiproject promotion, finding potential participants, and more - all directly on-wiki. If you are an organizer or think your community would benefit from this extension, start a discussion to enable it on your wiki today. To learn more about how to enable this extension on your wiki, visit the [[m:CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|deployment status page]]. '''Updates for editors''' * Users of the iOS Wikipedia App in Italy and Mexico on the Italian, Spanish, and English Wikipedias, can see a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review|personalized Year in Review]] with insights based on their reading and editing history. * Users of the Android Wikipedia App in Sub-Saharan Africa and South Asia can see the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Rabbit Holes|Rabbit Holes]] feature. This feature shows a suggested search term in the Search bar based on the current article being viewed, and a suggested reading list generated from the user’s last two visited articles. * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|global reminder bot]] is now active and running on nearly 800 wikis. This service reminds most users holding temporary rights when they are about to expire, so that they can renew should they want to. See [[m:Global reminder bot/Technical details|the technical details page]] for more information. * The next issue of Tech News will be sent out on 13 January 2025 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was [[phab:T374988|fixed]] in the Android Wikipedia App which had caused translatable SVG images to show the wrong language when they were tapped. '''Updates for technical contributors''' * There is no new MediaWiki version next week. The next deployments will start on 14 January. [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Deployments/Yearly_calendar/2025] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2024-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٢:٢٤، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=27942374 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline. '''Updates for editors''' * On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the <code dir=ltr>inproject:</code> keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|<code>w:tig:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise. * Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its <code>sub</code> field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139] * Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi> until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027] '''Meetings and events''' * The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠١:٤١، ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28048614 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846] * On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as "manually patrolled" instead of "autopatrolled", which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's "Insert link" feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]]. '''Updates for technical contributors''' * The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912] * The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠١:٣٦، ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28129769 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year. '''Updates for editors''' * iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145] * Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>mediawiki_user_history</code></bdi> dump, the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>anonymous</code></bdi> field will be renamed to <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>is_anonymous</code></bdi>. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٢:١٤، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28149374 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use the "Special characters" editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722] * Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert <code><nowiki><code></nowiki></code> tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements. * Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki. ** (1) Administrators should update the local versions of the page <code dir=ltr>MediaWiki:Citoid-template-type-map.json</code> to include entries for <code dir=ltr>preprint</code>, <code dir=ltr>standard</code>, and <code dir=ltr>dataset</code>; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1189164774&oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&diff=1270832208&oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset']. ** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270829051&oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&diff=1270831369&oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are <code dir=ltr>archiveID</code>, <code dir=ltr>identifier</code>, <code dir=ltr>repository</code>, <code dir=ltr>organization</code>, <code dir=ltr>repositoryLocation</code>, <code dir=ltr>committee</code>, and <code dir=ltr>versionNumber</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|<code>w:knc:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠٠:٠٨، ٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28203495 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February. '''Updates for editors''' * The "Special pages" portlet link will be moved from the "Toolbox" into the "Navigation" section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211] * As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (<code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]</code>, <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]</code>, and <code dir=ltr>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]</code>). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024] '''Updates for technical contributors''' * Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a "default for all languages"]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511] * The function <code dir="ltr">getDescription</code> was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660] * As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the <code dir="ltr">/page/related</code> endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the "<code dir="ltr">morelike</code>" action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the "Contribute" menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. * The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠٠:١١، ١١ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28231022 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Communities using growth tools can now showcase one event on the <code>{{#special:Homepage}}</code> for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at <code>{{#special:CommunityConfiguration}}</code>. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]]. '''Updates for editors''' [[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]] * Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102] * You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324] * When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like "1.23" or localized alphabetic markers like "a b c" in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed. As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like "1.23" once the alphabetic markers are all used. * The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements. * A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488] * Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193] '''Updates for technical contributors''' * Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640] * Developers of tools that run on-wiki should note that <code dir=ltr>mw.Uri</code> is deprecated. Tools requiring <code dir=ltr>mw.Uri</code> must explicitly declare <code dir=ltr>mediawiki.Uri</code> as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native <code dir=ltr>URL</code> API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:١٦، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28275610 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348] * The <bdi lang="en" dir="ltr">[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]</bdi> portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as <bdi lang="en" dir="ltr">[https://wikibooks.org wikibooks.org]</bdi>, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|<code>wikt:sat:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289] '''Meetings and events''' * The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠٠:٤١، ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28296129 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The "{{int:Minerva-page-actions-editfull}}" link is accessible from the "{{int:minerva-page-actions-overflow}}" menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180] * Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching "<code dir="ltr">mw-ref</code>" from their local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Common.css]]</bdi>. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&regex=1&namespaces=8&title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers ("<code dir="ltr">[1]</code>") are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks ("<code dir="ltr">mw:referencedBy</code>") should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you. * When editors embed a file (e.g. <code><nowiki>[[File:MediaWiki.png]]</nowiki></code>) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. <code><nowiki>{{:File:MediaWiki.png}}</nowiki></code>) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109] * When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010] * When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797] * The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline. * Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|<code>w:syl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠٢:٣٠، ٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28334563 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844] * The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline & Limited Internet Use|Join the discussion]] or email <bdi lang="en" dir="ltr">aramadan@wikimedia.org</bdi>! * All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors. * An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٣:٠٩، ١٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28372257 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC]. '''Updates for editors''' * The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&active-list=suggestions&from=en&to=ig&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based & Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as "Collections", from wiki-projects and campaigns. * On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard. * The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]]. * Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131] * The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation. * The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٣:٤٥، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28412594 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). * Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the <bdi lang="en" dir="ltr" style="white-space: nowrap;">#campaigns-product-team</bdi> tag). Participants of past events can cancel their registration at any time. * Administrators at wikis that have a customized <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Sidebar]]</bdi> should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">* specialpages-url|specialpages</code>. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927] * The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]]. * Developers who use the <code dir=ltr>mw.Api</code> JavaScript library, can now identify the tool using it with the <code dir=ltr>userAgent</code> parameter: <code dir=ltr>var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );</code>. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٢:٣٨، ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28443127 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]] '''In depth''' * Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving <bdi lang="en" dir="ltr">[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]</bdi> - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable. '''Meetings and events''' * [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠٠:٠٢، ١ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28473566 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">font-size</code>, <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">line-height</code>, and <code dir=ltr style="white-space: nowrap;">size-icon</code>. * The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]  are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٤٩، ٧ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28507470 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914] * File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914] '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. * To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662] * "Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?" This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies. * On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi>. After this date, scholarly articles will be available through <bdi lang="zxx" dir="ltr" style="white-space:nowrap;">[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]</bdi>, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the <bdi lang="zxx" dir="ltr">[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]</bdi> endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]]. * The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠٠:٢١، ١٥ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28540654 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16] * A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Following its publication on HuggingFace, the "Structured Contents" dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable]. * There is no new MediaWiki version this week. '''Meetings and events''' * The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect "peacock" or "overly-promotional" or "non-neutral" language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٥٧، ٢١ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28578245 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]]. * Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of <code dir="ltr">ipblocks</code>, <code dir="ltr">ipblocks_ipindex</code>, and <code dir="ltr">ipblocks_compat</code> are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]</code> and <code dir="ltr">[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]</code> new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&campaign=contributionsmenu&to=es&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events. '''Meetings and events''' * The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on "Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects". You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٢٨، ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28585685 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product & Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May. '''Updates for editors''' * For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released: ** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities. ** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers who use the <code dir=ltr>moment</code> library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the <code dir=ltr>Intl</code> library or the new <code dir=ltr>mediawiki.DateFormatter</code> library. The <code dir=ltr>moment</code> library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]]. * Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (<code dir=ltr style="white-space: nowrap;">wbt_*</code>) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠٠:١١، ٦ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28665011 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-20</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W20"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|"Get shortened URL"]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]]. * Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]]. * The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|<code>w:nup:</code>]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references. * The <code dir="ltr">/page/data-parsoid</code> REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]] '''In depth''' * The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6. '''Meetings and events''' * The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]]. * The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W20"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٢:٣٤، ١٢ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28714188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-21</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W21"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test. '''Updates for editors''' * From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]]. * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]]. * [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. * Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751] '''Updates for technical contributors''' * Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121] * The <code dir=ltr>mw.title</code> object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named <code dir=ltr>isDisambiguationPage</code>. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441] * [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with <code dir=ltr>mw.loader.load</code>. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on <bdi lang="zxx" dir="ltr">gitlab.wikimedia.org</bdi> without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W21"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٣:٠٩، ١٩ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28724712 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-22</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W22"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. '''Updates for editors''' * Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new <code>+</code> toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June. * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]</code> parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019] * This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future. * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The previously deprecated <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]</code> views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]</code> and <code dir=ltr>[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]</code> views instead. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W22"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٠١، ٢٦ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28788673 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-23</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W23"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]]. '''Updates for editors''' * It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the <code dir=ltr>_default</code> key in the local <bdi lang="en" dir="ltr">[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]</bdi> page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Starting the week of June 2, bots logging in using <code dir=ltr>action=login</code> or <code dir=ltr>action=clientlogin</code> will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using <code dir=ltr>action=login</code> without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205] * From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code>async</code>/<code>await</code></bdi> syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W23"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٣:٥١، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28819186 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-24</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W24"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716] [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] ("{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}"). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121] * Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492] * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]]. * Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named <code dir=ltr>pageImage</code> and <code dir=ltr>pageAssessments</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W24"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠١:١٣، ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28846858 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-25</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W25"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]] '''In depth''' * Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W25"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٣:٣٥، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-26</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W26"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964] '''Updates for editors''' * Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001] * Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519] * A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023] '''Updates for technical contributors''' * Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates] * The <code dir=ltr>all_links</code> variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to <code dir=ltr>new_links</code> for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the "Add a Link" Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W26"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٣:١٧، ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28870688 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-27</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W27"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]]. '''Updates for editors''' * AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599] * Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's "Find in page" function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special "favourite list". The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W27"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٣:٣٧، ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28917415 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-28</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W28"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts. '''Updates for editors''' * Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]]. * Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22] * Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]]. * Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726] * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]]. * It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of "Connecting People through Linked Open Data". '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W28"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠٠:٠١، ٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28930584 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-29</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W29"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the "featured" tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]] '''In depth''' * Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details. '''Meetings and events''' * [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now! * [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W29"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٠٥، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=28980963 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-30</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W30"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the "[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=fi#/ ... More]" category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new "{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}" filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257] * Administrators can now limit "Add a Link" to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|"Add a Link"]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test & "Add a Link" Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 & 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation. * The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from <code dir=ltr>beta.wmflabs.org</code> to <code dir=ltr>beta.wmcloud.org</code>. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W30"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٣:٣٨، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29005283 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-31</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W31"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic. '''Updates for editors''' * The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598] * On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named <code dir=ltr>MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp</code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council] * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W31"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠٠:٢٢، ٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29051727 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-32</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W32"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439] * Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035] * Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named <code dir=ltr>MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account</code> and use a value defined in <code dir=ltr>MediaWiki:Ipboptions</code>. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Gadgets can now include <code dir=ltr>.vue</code> files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099] * Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918] * Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task. * Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the "no camera" icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as: ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience] ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W32"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠٣:٣٦، ٥ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29083927 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-33</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W33"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583] * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]]. * The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an "X" to a back arrow. This helps to distinguish it from the other "X" button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944] * Editors on some wikis will see a new toggle for "Group results by page" on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of "One common data source, multiple local wikis". Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons] * Lua code can add warnings when something is wrong, by using the <code dir=ltr>mw.addWarning()</code> function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W33"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٣:٢٥، ١١ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29106516 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-34</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W34"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Later this week, people who are logged-in and have the "[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to "Thank" individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849] * An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716] * An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227] * Five new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|<code>s:tl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639] ** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|<code>s:mad:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|<code>w:rki:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490] ** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|<code>b:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452] ** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|<code>wikt:zgh:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W34"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠٠:٣٣، ١٩ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29127690 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-35</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W35"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: <code>width: fit-content</code>; <code>ruby-align</code>; relative units such as <code>lh</code>; and custom strings in <code>list-style-type</code>. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619] * On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455] * Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240] * Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|<code>wikt:bew:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. <code>rc_new</code> and <code>rc_type</code> are being removed in favor of <code>rc_source</code>. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use <code>rc_source</code> instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]] '''In depth''' * The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more. '''Meetings and events''' * The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W35"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠٠:٠٨، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29175124 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-36</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W36"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki] * The lists in the footer of the editing interface, such as "Templates used on this page," will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066] * On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the <code>Special:RecentChanges</code>, <code>Special:Watchlist</code>, and <code>Special:RelatedChanges</code> pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789] * Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions now has a new capability called "lightweight enumeration types", an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more. * The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more. '''Meetings and events''' * Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions: ** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&t=15910s shared tools to help communities search for these]. ** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W36"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٤٥، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29196010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-37</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W37"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]]. '''Updates for editors''' * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577] * [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like <code dir=ltr>en.wikipedia.org</code>), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an "m" domain (like <code dir=ltr>en.m.wikipedia.org</code>). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the "Desktop view" opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] * Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698] * Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W37"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٠١:١٠، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29238161 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-38</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W38"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * References lists that are made using the <code dir=ltr><nowiki><references/></nowiki></code> [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941] * Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]]. * Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including: ** for the <code dir=ltr>intitle:</code> keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (<code dir=ltr>^</code>) and end-of-line (<code dir=ltr>$</code>) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599] ** for both <code dir=ltr>intitle:</code> and <code dir=ltr>insource:</code> keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (<code dir=ltr>\d</code>), whitespace (<code dir=ltr>\s</code>), and word characters (<code dir=ltr>\w</code>); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (<code dir=ltr>\r</code>), newline (<code dir=ltr>\n</code>), tab (<code dir=ltr>\t</code>), and unicode (e.g. <code dir=ltr>\uHHHH</code>). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212] * When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325] * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043] '''Updates for technical contributors''' * The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]]. * Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288] * The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets. * Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. * A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot). * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W38"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٠٢، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29263921 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-39</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W39"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ "Listen to Wikipedia"] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]]. '''Updates for editors''' * Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator. * A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: <code><nowiki>{{#contentmodel}}</nowiki></code>. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254] * Adding or editing a <code>DISPLAYTITLE</code> for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the <code><nowiki>{{DISPLAYTITLE}}</nowiki></code> would no longer have the literal text "DISPLAYTITLE" or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. * Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates). '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W39"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٢:٥١، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29305556 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-40</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W40"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/] '''Updates for editors''' * The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]]. * As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges. * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]]. * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]]. * On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563] * The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test. * The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with <code>sp-contributions-blocked-notice</code>] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with <code>blocked-notice-logextract</code>] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed. * There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as <code dir=ltr><nowiki>[ ] |</nowiki></code> after the fragment identifier (<code><nowiki>#</nowiki></code>). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823] * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|<code>q:ms:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128] '''Updates for technical contributors''' * Later this week, editors using Lua modules will be able to use the <code>[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]</code> function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once. * A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product & Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W40"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٤٧، ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29355230 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-41</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W41"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects. '''Updates for editors''' * Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like <code>en.wikipedia.org</code>), instead of via a redirect to an "m" domain (like <code>en.m.wikipedia.org</code>). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the "Desktop view" opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998] * New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], <code dir=ltr>creationdate:</code> and <code dir=ltr>lasteditdate:</code>, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. <code dir=ltr>>2024</code>) and relative dates (e.g. <code dir=ltr>today-1d</code>), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593] * [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402] * An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957] '''Updates for technical contributors''' * The field <code dir=ltr>rev_sha1</code> in the revision database table is being removed in favor of <code dir=ltr>content_sha1</code> in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information. * The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Starting on Monday, October 6, API endpoints under the <code>rest.php</code> path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W41"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:١٩، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29400897 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-42</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W42"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. '''Updates for editors''' * Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579] * This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095] * Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074] * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531] '''Updates for technical contributors''' * The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]]. * [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W42"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٥٥، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29434481 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-43</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W43"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415] '''Updates for technical contributors''' * The work to reroute all traffic to API endpoints under the <code dir=ltr><nowiki>rest.php</nowiki></code> route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. * Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W43"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٣١، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29478670 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-44</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W44"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]]. * Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285] '''Updates for technical contributors''' * The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]]. * The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/] * Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures. * A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]]. * Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W44"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٢٧، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29513638 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-45</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W45"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958] * For users with "{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools "{{int:Skin-action-addsection}}" or "{{int:Discussiontools-replybutton}}" widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778] * Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861] * Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628] * Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318] '''Updates for technical contributors''' * Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as "Get shortened URL". There are 30 wikis that also install an older "ShortUrl" extension. The old extension will soon be removed. This means <code>/s/</code> URLs will not be advertised under article titles via HTML <code dir=ltr>class="title-shortlink"</code>. The <code>/s/</code> URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188] * On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board. * MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]] '''In depth''' * In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W45"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٣٠، ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29552512 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٣٥، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٢٣، ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٥:٥٤، ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٥٥، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٤٢، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٠٠، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٤٢، ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٣١، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٢٧، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:١٥، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٤١، ٢ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٣:٢٨، ٩ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:١٤، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٠١، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٤٩، ٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٥٠، ٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٣٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:٤٩، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٢٣، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:١٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٥:١٦، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> cmbhhlk1hinou3jvewc9y08hj5n4yjh 0 207496 1575105 1553304 2026-04-14T07:28:18Z -wuppertaler 70374 better photo with higher resolution and lights 1575105 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox German location|type=City|area=133.37|Bürgermeistertitel=Oberbürgermeister|leader_term=2020–26|mayor=Christian Scharpf<ref>[https://www.statistik.bayern.de/wahlen/kommunalwahlen/bgm/ Liste der Oberbürgermeister in den kreisfreien Städten], accessed 18 July 2021.</ref>|website=[https://www.ingolstadt.de/ www.ingolstadt.de]|divisions=11 [[Stadtbezirk]]e with 61 Unterbezirken|Gemeindeschlüssel=09 1 61 000|licence=IN|elevation=374|image_coa=DEU Ingolstadt COA.svg|district=Kreisfreie Stadt|region=Oberbayern|state=Bayern|coordinates={{Coord|48|46|N|11|26|E|region:DE-BY_type:city(134,000)|format=dms|display=inline,title}}|image_caption=لە شەواندا|image_photo=GER Ingolstadt, Münster Zur Schönen Unserer Lieben Frau, Südturm, Aussicht 0026.jpg|image_flag=Flagge Ingolstadt.svg|party=SPD}}'''ئینگۆلشتات''' شارێکە لە [[باڤاریا|باڤاریای]] [[ئەڵمانیا]] کە لە ڕۆخی ڕووباری [[دانووب]] لە ناوەندی باڤاریا ھەڵکەوتووە. لە سەرژمێری ٢٠١٦ دانشیتووانەکەی بە ١٣٣،٦٣٨ کەس خەمڵێنراوە. ئەمەش دەیکات بە پێنجەم گەورەترین شاری باڤاریا. وە بەشێکە لە [[ناوچەی شارەوانی میونخ]]. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی سادە|سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Ingolstadt|ئینگۆلشتات}}{{authority control}}{{کۆلکە}}{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئەڵمانیا|ئەورووپا|چاند}} [[پۆل:شارەکانی باڤاریا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی دانووب]] [[پۆل:پایتەختەکانی وڵاتە پێشووەکان]] hqnryp4kfof2z1xqv7mnpyqg65r3h14 3 215674 1575073 1565795 2026-04-13T21:48:55Z 1silent scientist 51740 /* جوگرافیا */ بەشی نوێ 1575073 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <center><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></center> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} <center>ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</center> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue"><span style="font-size:14px">'''سەرچیا'''</span></span>]] ‏٠٨:٣٥، ١٤ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == لەبەرچی لە ویکیپیدیا کار دەکەم == سڵاو من دەمەوێت ویکیپیدیا کوردی پێش بکەوێت، هەموو هەوڵێک دەدەم بۆ باشتر کردنی، هەر هەڵەیەکم هەبوو ئاگادارم بکەنەوە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٨:٤٠، ١٤ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Original Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی سەرەکی''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سپاس بۆ بەشدارییەکانت لە چاکسازیکردن لە ناوەڕۆکی ویکیپیدیا [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٣٣، ١٧ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) |} == سڕینەوەی خێرا بۆ [[باڵانسی بەدواداچوونی ملیۆنێر: بێ سنوور]] == تکایە گەر دەتەوێت نەسڕێتەوە ناڕەزای دەرببڕە لە [[باڵانسی بەدواداچوونی ملیۆنێر: بێ سنوور]] [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٧:٢٦، ١٨ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] براکەم بۆچی دەسڕێتەوە؟ تەنها لەسەر وێنەکە؟ یان سەرچاوە؟ هەڵەی ڕێزمانی؟ چ هەڵەیەکی تێدایە براکەم؟ [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٧:٣٨، ١٨ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) گە دەتەوێت بزانیت سەردانی وتارەکە بکە و ناڕەزای دەرببڕە [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٧:٤١، ١٨ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == داواکاریی == {{وب|1silent scientist}} بۆم دەرکەوتووە کە تۆ کەسێکی لێهاتووی بۆ ویکیپیدیا، بۆیە دەمەوێت بزانم تۆ چ زمانیک دەزانیت بێجگە لە کوردی؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٣:٣١، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] نەخێر کاک ئارۆ وا مەڵێ، پێشتر ئەکاونتێکی ترم هەبوو بەڵام لەناوچوو ئێستا ئەمەم هەیە، لەزمانی عەرەبی شارەزام و لە ئنگلیزی خراپ نیم، هەر ڕەخنەیەکت هەیە لەسەر ئەو پەڕانەی کە دروستم کردوون بینوسە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٤:٢٤، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) ئەکاونتەکەی پێشوت ناوی چی بوو؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٤:٢٨، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] ناوی Kurd king22 بوو [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٥:٠٣، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) {{وب|1silent scientist}} بەس هیچ کارێکی پێنەکراوە [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٥:٢٤، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] بەڵێ وایە زۆر بەکەمی کارم تێدا کردووە، کاک ئارۆ کێشەی گرێدانم هەیە مافم پێنادات پەڕەیەک ببەستم بە زمانەکانی دیکە :وەک https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%A6%DB%95%D9%86%D8%AF%D8%B1%DB%86_%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AA :لە ئنگلیزی وەرمگرتووە ناتوانم بە زمانەکانی تر بلکێنم [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٥:٥٧، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] تێبینی ئەوە بکە ئەو وتارەی کە داوای دەکەی ببەسترێتەوە پێویستە ناوەکەی بەو زمانە بنووسی کە لێوەیت وەرگرتووە، بۆ نموونە نابێت: وتارێکت لە عەرەبی وەرگرتبێت و بنووسی "مەرقۆس" داوای بەستنەوە بکەی بەڵکو "مرقس" ھەروەک خۆی کە لە وتارە عەرەبییەکە ھەیە تا من بتوانم لە ویکیپیدیای عەرەبی بیدۆزمەوە و کاری زمانەوانی بۆ بکەم، گەر نەزانم ناوەکە لە ڕەسەنەوە چۆن دەنووسرێ ناتوانم بەستنەوەی زمانەوانییەکەش بکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:١٠، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :::[[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] :::منیش ویکی عەرەبی و پەڕە عەرەبیەکە بە ناوی"مرقس" دانا بەڵام دوای هەوڵی بەستنەوەی بە زمانەکانی ترەوە نوسینێکی سوور دەردەکەوێت [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٦:٤٢، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) تۆ بە کۆمپیوتەری کار دەکەیت؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٦:١٢، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] بە موبایل بەڵام دەیخەمە سەر شێوەی کۆمپیتەر [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٦:٢٥، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] کاک ئارۆ پەڕەی https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%A6%DB%95%D9%86%D8%AF%D8%B1%DB%86_%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AA :هەڵەکان و پێشنیارەکانتم پێ بڵێ و گەر عەزێت نیە بیخە ڕیزی زمانەکانی ترەوە چونکە ئەو مافەم نیە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٨:٥٢، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) بۆت دەکەم، بەس بۆ زانیاریت من منداڵێکی ١٤ ساڵم [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:١٠، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] بە کۆمپیتەر کار دەکەیت؟ [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:١٣، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] چۆن ئیتر بتوانم پەڕەکانم بخەمە ڕیزی زمانەکانی تر؟ [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:١٤، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) بە موبایل [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:١٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] چۆن لیستێک دانێم وەک لیستی پەڕەی لێکۆڵەری ملیۆنێر یان وەک ئەحمەد ئەلبەشیر؟ [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:١٧، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) لە دەتوانی وێنەیەک بنێریت؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:١٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) کە دەتەوێت بەیەکیان بگەیەنیت [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:١٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] کاک ئارۆ فەیسبووک یان ئەنستاگرامت دانێ وا باشترە چونکە هەندێک شت لێرە سنوور دارە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:١٨، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) مەبەستت لە وتووێژە؟ گفتووگۆ؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:١٩، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] بەڵێ، لە فەیسبووک بێت یان ئنستاگرام لەوێ باشترە و هەندێک شتم فێر بکە با ئەوەندە بێزارتان نەکەم [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٠، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) دەتوانم هی ساکورا خانت بدەمێ چوونکە هی ئەو زۆر باشترە، و شارەزاترە و بەڕێوبەرە [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٢، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] باشە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٤، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] ناکرێتەوە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٠، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) {{وب|1silent scientist}} [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:٣٧، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) دڵنیای [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٢، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] بەڵێ داوای ئیمێڵ و نهێنوشە دەکات [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٥، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) ئیمیلەکەت بنێرە [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٣، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) هی خۆت [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] نامەوێت لەوێ هیچ دانێم بەڵام لێرە ئەکاونتەکەم دانێم باشترە ئینستگرام pretender198 [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٨، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] وەرە ئینستاگرامم باشترە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٠، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] کاک ئارۆ هەندێک پەڕەم بۆ دانێ کە نەکرابێت بە کوردی [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٩:١٥، ٢١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) وەک [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٩:٢١، ٢١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) {{وب|1silent scientist}} واتا چەند وتارێکت بۆ دابنێم؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٩:٢٧، ٢١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] بە ئارەزووی خۆت ٢ وتار یان ٣ بابەتەکە هەرچی بێت [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٨:١٣، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) {{وب|1silent scientist}} وتاری [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Castle_of_Magical_Dreams کرتە بکە] وەربگێڕە.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٤:٤٩، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == ئامادەکردن == سڵاو ئەو وتارانەی ھێشتا لەژێر ئامادەکردن دایە و ئامادە نییە بۆ خوێندنەوە تکایە داڕێژەی {{دا|ئامادەکردن}}ی بخە سەر. بۆ ئەوەی ئەوانی تر بزانن کە وتارەکەت لەژێر ئامادەکردنە و بەھەڵە دەستکاری نەکەن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:٠٢، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == بەژداریکردن لە [[ویکیپرۆژە:فلیمەکان و زنجیرەکان]] == [[File:بانگێشتنامەی بەکارهێنەران.jpg|بانگێشتنامە|thumb]] <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/ئارۆ سالار محمود|بەشدارییەکان]]) ١٢:٢٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC)</small> == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:زامران]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:زامران]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:زامران|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:١٨، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] :سەرچاوە دانرا، پێویست بە سڕینەوە ناکات [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٣:١٦، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::زۆر سپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٢٤، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::[[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] :::خاتوو ساکورا، ناوی پەڕەی سەرەکی زامران بگۆڕە بۆ زیمران. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٣:٢٩، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::ھۆکارەکەی چییە؟ سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٣٩، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::[[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] :::::ناوەکە هەڵەی تێدابوو [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٣:٤٠، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:تانجیرۆ کامادۆ]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:تانجیرۆ کامادۆ]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:تانجیرۆ کامادۆ|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:١٨، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:کڵێسەی ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:کڵێسەی ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:کڵێسەی ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:١٧، ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == پشیلەیەک بۆ تۆ! == [[پەڕگە:Red Kitten 01.jpg|left|150px]] . [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٣١، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) <br style="clear: both;"/> == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:دەیەی ١٩٩٠]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:دەیەی ١٩٩٠]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:دەیەی ١٩٩٠|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٧:٢٨، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:رياح موسمية]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:رياح موسمية]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:رياح موسمية|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢١:٣٤، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:ڕووقەییە کچی محەممەد]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:ڕووقەییە کچی محەممەد]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:ڕووقەییە کچی محەممەد|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٢:٥٦، ١٩ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) == پەڕگەی نێو سندووقی زانیاریدانەکان == سڵاو، زۆر سپاس بۆ سەرجەم بەشدارییە بەنرخەکانت لەپاڵ ویکیپیدیادا! ویستم بڵێم کە تکایە پەڕگەی نێو سندووقی داڕێژەکان وەک ئەوەی لە [[تایبەت:permalink/1045142|باڵانسی لێکۆڵەری ملیۆنێر: بێسنوور]] دەبینرێت مەخە نێو ویکیکۆدی <code><nowiki>[[پەڕگە:]]</nowiki></code> بەڵکوو تەنیا ناوی پەڕگەکە (<code><nowiki>|وێنە= Fugo Keiji Balance Unlimited logo.png</nowiki></code>) دانێ. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٩:٥٩، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) ==[[:کوردپڵەس]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:کوردپڵەس]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:کوردپڵەس|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%BE%DA%B5%DB%95%D8%B3|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٤٩، ١ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] :پەڕەکە کێشەکەی لەچیدایە؟ ماڵپەڕێکی کوردییە کە ئەوەی هەواداری ئەنیمێ بێت دەزانێت چ ماڵپەڕێکە و ناوبانگی هەیە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:١٩، ١ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] بۆ ماوەی دوو مانگێکە داوا لە بەرێزتان کراوە سەرچاوە زیاد بکەن، و تا ئێستاش سەرچاوەی نەبوو، بۆیە ئەمڕۆ سڕدرایەوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٣، ١ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) :::[[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] ::: خۆم لەوێ بووم و لەسەر زاری خاوەن ماڵپەڕ و ئەندامانی بوو ئەگینا لەخۆمەوە شت دانانێم، ماڵپەڕەکەشم دانا لەگەڵ ئەندامانی، پێم وایە زانیاری زیاتری پێویست نەبوو، بەڵام وتارەکە سڕدرایەوە ئیتر! [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٤:٠٩، ٢ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) ::::ھیچ شتێک نەچووە گەڕانەوەی نەبێت گەر دەزانیت ماڵپەرەکە بایەخدارە و دەتوانیت بایەخداری بەسەرچاوەی باوەڕپێکراو بسەلێمینیت من وتارەکە دەگەڕێنمەوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:٤٠، ٢ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == گۆڕینی == کاکا برا تکایە واز لە گۆڕینی «مەسیحی» بۆ «کریستیان» بێنە، کەس ناڵێت کریستیان ئەوە ووشە ئینگلیزییە نە کوردییە. [[بەکارھێنەر:Xaneqînî|Xaneqînî]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Xaneqînî|لێدوان]]) ‏١٦:٤٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Xaneqînî|@Xaneqînî]] :بەڕێزم وشەکە ئینگلیزییە، دەتوانم بیکەم بە کوردی پەتی بەڵام خەڵکی لێیان تێناگات، من نامەوێت هیچ وتارێک وشەی عەرەبی تێدا بێت. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٧:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) ::بە تایبەتی وشەی «فەلە» و «گاور» پێشنیار دەکەم ھەرگیز ئەم وشە نافەرمیانە لە ناوەڕۆکەکان بە شێوەیەکی ''فەرمی ''بەکارنەھێنی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٠٤، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) :::[[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] :::جگە لەوە، من تا بتوانم وشەی بیانی بەکارناھێنم، و وشەیەک کە سەیر و سەمەرە بێت یان واتا باوەکەی دادەنێم لەگەڵیدا، یان هەر وشە باوەکە، بەداخەوە ویکیپیدیای کوردی نەگەشتووە بەو ئاستەی کە زمانی خۆی پاک ڕابگرێت. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٩:١٥، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) :::: ==[[:Hamid Hirad]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:Hamid Hirad]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>زمانی بیانی</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:Hamid Hirad|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=Hamid+Hirad|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٢١:٥٩، ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Tessla|@Tessla]] :با بسڕدرێتەوە، خۆم دەمویست بیکەم بە ئینگلیزی بۆ ویکیپیدیای ئینگلیزی، بەڵام نازانم بۆچی بەم شێوەی لێھاتووە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٤، ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]]: کێشە نییە، '''سڕدرایەوە'''. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٢٢:٠٧، ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Featured Article Barnstar 1br Degree Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''پەرەپێدەری وتار''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ئەم نیشانە وەک سوپاسێکە بۆ بەشدارییەکانت، بەتایبەت پەرەپێدانی وتارە کورتەکان (کە ئەم کارە زۆر کەم کەس هەیە ئەنجامی بدات). <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٩:٤٨، ١٦ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) |} :[[بەکارھێنەر:Tessla|@Tessla]] :زۆر سووپاس. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٨:٢٨، ١٦ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Resilient Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی بەھێزیی''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | لەپای وتووێژەکانت و خۆڕاگریت، و دروستکردنی وتارە ناوازەکانت، دەست خۆشیم هەیە بۆت. هەمیشە لەبیرت بێت (هەمووان کاری یەکتر دەبینن). <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٥:٥٣، ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) |} == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:سۆران شافعی]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:سۆران شافعی]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:سۆران شافعی|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٠:٢١، ١٢ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Doc James@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/40&oldid=25451578 --> == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:دەشتی خالید]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:دەشتی خالید]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:دەشتی خالید|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١٣:٢٥، ١٣ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) == وتار == [[بەکارھێنەر:Min.neel|@Min.neel]] سڵاو، تکایە با وتارەکانت زۆر کورت نەبن، و ئەگەر هەر بە کوردی داتنا ئەوا داڕێژەی «کورت» لە بەشی سەرچاوەکان دابنێ، و بۆ ئەوەی سەرچاوەی ویکی فارسی دەربکەوێت بیرخستنەوەی ویکی فارسی بنووسە وەک لە وتاری ڕۆژە مارتن دو گاردا دامنا، و بەپێی ڕۆژی دەستکارییەکەت بەروارەکە دانێ، و لە تووڵی دەروازەش ئەو دەروازانە دادەنێیت کە لەبارەی وتارەکەوە وەرتگێڕاوە بۆ نموونە: ژیاننامە، شانۆ، وێژە هتد، دەتوانیت لە وتارەکەت بە ناوی ڕۆژە مارتن دو گار وەک پێشتر باسم کرد لە بەشی سەرچاوە بیبینیت [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٧:٢٢، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) == خانەنشینکردنی بەکارھێنەر == دەم باش 1silent scientist، ویستم بزانم بۆچی [[تایبەت:diff/1101669|لەم دەستکارییەت]] ئەو بەکارھێنەرەت خانەنشین کردووە؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٢:٠١، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Aram|@Aram]] :ڕوونە بۆچی ئەم کارەم کردووە، ئەم بەرکارھێنەرە سێ ساڵە لە ویکیپیدیا چالاک نییە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٣:٣٠، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) :: نابێ کەس کەس خانەنشین بکات بێجگە لە خۆی. بەکارھێنەر ھەیە دوای چەندین ساڵ گەڕاوەتەوە و دەستکاری دەکات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٤:٠٦، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) == زیادکردنی دەقی بێسەرچاوە == سڵاو، سپاس بۆ بەشدارییەکانت، بەڵام زۆر جار دەبینم کۆمەڵێک دەق زیاد دەکەیت بەبێ ئەوەی سەرچاوە دانێی یان کۆمەڵە دەقێک دەھێنی و لە سەرچاوەکان دەنووسی فڵان ویکیپیدیا! بەڕاستی ئەمە وا نابێ. تکام وایە دەق دانەنێی تا سەرچاوەکانی بەڕێکوپێکی بۆ دانەنێی. لە ویکیپیدیای ئینگلیزی وشە یان ڕستەیەکیشت لێ قبووڵ ناکەن گەر [[وپ:دسب|سەرچاوەی باوەڕپێکراوی]] بۆ نەھێنیتەوە، بەڵام لێرە چوار دەستکاریی وا (وەک [//ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئیمپراتۆریەتیی_ڕووسی&diff=1105047&oldid=1105045 ئەمە]) دەبینرێ ئینجا دەڵێن ویکیپیدیا بێسەرچاوەیە. ئێستا بمگەڕاندایەتەوە، دەتانوت «[[تایبەت:diff/1104863|سڕینەوەی لەخۆڕا]]»! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٩:٤٤، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Aram|@Aram]] :کاک ئارام تۆ ویکی ئینگلیزی و کوردی دەکەیت بە یەک؟ سەرچاوەکان لە ویکی ئینگلیزی و فارسی و عەرەبی دێنم کە یەکێکن لە ویکییە گەورەکان کە زۆر لە ویکی کوردی گەورەترن، گەر سەرچاوەیان هەبێت دایاندەنێم بەڵام کە نەبوو چی بکەین؟ دەزانم دەتەوێت وتارەکان ڕێکوپێک و بێ کێشە بن بەڵام کە بەدەستی من نەبێت چی بکەم؟ ئەگەر وتارێک سەرچاوەی نەبێت کەوایە لە چ شوێنێکەوە بیهێنم؟ مەرج نییە چی دابنرێت وتەی گیرفان بێت، وتاری زۆر هەن بێ سەرچاوەن بەڵام ویکی کوردییان دەوڵەمەند کردووە هەرچەندە لەگەڵ ئەوەدا نیم کە بێ سەرچاوە بن. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٩:١١، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) :: ئەگەر بەڕێکوپێکی کارەکان بچێتە پێش، بۆ نا؟ ڕەنگە ھەندێ لە سیاسەت و ڕێساکانی ویکیی ئینگلیزی بۆ ئێمە تۆزێ قورس بێ، بەڵام من لێرەدا باسی ھێنانەوەی سەرچاوە دەکەم کە ئەوە بۆ ویکیپیدیا ھێڵی سوورە. کە سەرچاوە ھەبوو، دایان بنێ و کە نەشبوو، خۆ کەس بەزۆر نەیوتووە ئەم دەقە بێسەرچاوەیە دانێی. من نازانم چی لە دەستی تۆ نییە. من تەنیا وتوومە سەرچاوە دانێ و کەمێک ویکیسازی لە وتارەکان بکە. ئەوە لە دەستی تۆ نییە؟ ئەو وتارە بێسەرچاوانەی باسیان دەکەی ڕەنگە بۆ ھەندێ کەس ویکیپیدیایان دەوڵەمەند کردبێ، بەڵام بۆ زۆر کەس خاڵێکی بەھێزە تا بڵێن ویکیپیدیا سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو نییە. منیش لە شوێنی ئەو کەسانە بم، ڕەنگە بڕوای پێ نەکەم. [[وپ:ویکیپیدیا ئینسایکڵۆپیدیایە|ویکیپیدیا زەویی فڕێدانی زانیارییە ھەڕەمەکییەکان نییە]]. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٢:٢٢، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) ==[[:خاچ پەرست]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:خاچ پەرست]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>[[special:permanentlink/ویکیپیدیا:دیوەخان_(پێشنیارەکان)&oldid=1112430#خاچپەرستن|لە مەسیحییەت خاچ ناپەرسترێت]]، و ناتوانرێت خاچ پەرستن بگوازینەوە بۆ مەسیحی</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:خاچ پەرست|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D8%AE%D8%A7%DA%86+%D9%BE%DB%95%D8%B1%D8%B3%D8%AA|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٤، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] :هەرچەندە خۆم وتارەکەم داناوە بەڵام ئاگاداری شتی وا نەبوومە!، گەر بمزانیبا داوام دەکرد بسڕدرێتەوە، سوپاس، وازم لە بەکارهێنانی خاچ پەرستی هێناوە، کاتی خۆی زۆر بە وشەی کوردییەوە دەمگرت بەڵام بۆچوونم گۆڕاوە و خاچ پەرستی بۆ وشەی «مەسیحییەت» ناگونجێت، فەلە لەوانەیە بەڵام باو نییە بۆیە مەسیحییەت درووستە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:١١، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::سپاس بۆ ئێوەش بابەتێکم بۆی کردۆتەوە لە دیوەخان بەبەڵگە کە [[Special:Permalink/1112438#خاچپەرستن|چۆن خاچ ناپەرسترێت لە مەسیحییەت]] دووبارە سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:١٨، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی == [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|@Bilalinfo]] سڵاو، سووپاس بۆ بەشدارییەکانت، وشەی تەلەفیزیۆن بکە بە "تەلەڤیزیۆن" چونکە ئەوە ستاندارە، و ھ بەکاربھێنە چونکە ستاندارە و کوردیترە، دووبارە سووپاس. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٤، ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ==[[:ھاوپا]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>ئەگەر ئەمە یەکەمین وتارە کە نووسیوتە، لەوانەیە پێویست بکات [[وپ:وتار چییە؟|ئەم پەڕەیە بخوێنیتەوە]] بۆ ئەوەی لە نووسینەوەی وتار شارەزا بیت.</p><p>لەوانەیە پێویست بکات [[وپ:جادووگەری وتارەکان/وەشانی ١|جادووگەری وتارەکان]] بەکار بھێنیت بۆ ئەوەی یارمەتی دروستکردنی وتارەکانت بدات.</p>|width=20%|align=left}} تاگێک لەسەر [[:ھاوپا]] داندراوە کە داوا دەکات بە خێرایی بسڕدرێتەوە. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#گ١١|بەشی گ١١ی پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە، چوونکە وادیارە کە پەڕەکە تەنیا ڕێکلامێکە بۆ ناودارکردنی کۆمپانیایەک، گرووپێک، بەرھەمێک، خزمەتگوزارییەک، کەسێک، یان بۆچوونێک و پێویستی بە دووبارەنووسینەوە ھەیە تاکوو زانستنامەیی دەرکەوێت. ڕێکلامکردن لە ویکیپیدیا ناکرێت و پەڕەی ڕێکلامی بە خێرایی دەسڕدرێتەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ھاوپا|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%DA%BE%D8%A7%D9%88%D9%BE%D8%A7|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}. <!-- Template:Db-spam-notice --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٣، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] :پرسیارەکە ئەوەیە بۆچی؟ مەگەر ئەم وتارە زمانی دیکە لە خۆ ناگرێت و نەسڕدراوەتەوە؟ یان ویکی سۆرانی زۆر لە فارسی و ئینگلیزی پێشکەوتووترە؟ نابێت سڕینەوەی وتارەکان بە پێی عەقڵی تاک بێت بەڵکو دەبێت گشتی بێت و وتووێژی لەسەر بکرێت، گەر وتارەکە تەنیا ویکی سۆرانی لەخۆ گرتبا ئەوا دەمگوت سڕینەوەی ھۆکارێکی ھەیە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٨:٣٨، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::سڵاو، سڕدراوەتەوە چونکە بەپێی پێویست بایەخدار نەبووە بۆ ئەوەی وتارێکی سەربەخۆی ھەبێت، لە ویکیپیدیا وتارێک دەسڕینەوە ئەگەر ھاتوو ھێشتا بەپێی پێوست بایەخدار نەبوو تا بمێنێتەوە، باسی ویکیپیدیای ئینگلیزیت کرد وابزانم ئاشکرایە لەوێش داوای سەلماندن و سەرچاوەی زیاتر دەکەن، و ھەر پڕۆژەیەک سەربەخۆیە و پشت بەیەکتر نابەستن لە بڕیاردان. ھەر بۆ ئەوەش کە بە لۆژیکی بەڕێزتان قسە بکەم پێشووتر لە ویکیپیدیای ئەڵمانی و تورکی درووستکرابوو سڕدراوەتەوە. ::گەر ھەر کێشەیەک دەبینی لە سڕینەوەکە و پێت وایە ھەڵەیەکم کردووە لە بڕیاردان تکایە ئاگادارم بکەوە سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢١:٤٧، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Original Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی سەرەکی''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سوپاس بۆ نووسینی ئەم [[یاخیبوونی حیزبی دێموکرات (١٩٨٩–١٩٩٦)|وتارە]]، دەستت خۆشبێ و بەردەوامبە! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #648533; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢١:١١، ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) |} ==[[:بۆکان جاف]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[Image:Copyright-problem.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>ئەگەر ئەمە یەکەمین وتارە کە نووسیوتە، لەوانەیە پێویست بکات [[وپ:وتار چییە؟|ئەم پەڕەیە بخوێنیتەوە]] بۆ ئەوەی لە نووسینەوەی وتار شارەزا بیت.</p><p>لەوانەیە پێویست بکات [[وپ:جادووگەری وتارەکان/وەشانی ١|جادووگەری وتارەکان]] بەکار بھێنیت بۆ ئەوەی یارمەتی دروستکردنی وتارەکانت بدات.</p>|width=20%|align=left}} تاگێک لەسەر [[:بۆکان جاف]] دانراوە کە داوا دەکات بەخێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیادا. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#گ١٢|پێوەری گ١٢ بۆ سڕینەوەی خێرا]] کراوە، لەبەرئەوەی وادیارە پەڕەکە [[ویکیپیدیا:پێشێلکارییەکانی مافی لەبەرگرتنەوە|پێشێلکارێکی مافی لەبەرگرتنەوە]] بێت. بۆ ھۆکارە یاسایییەکان ئێمە ناتوانین دەقە مافپارێزراوەکان یان وێنە وەرگیراوەکان لە وێبگەکانی ترەوە پەسەند بکەین یان بابەتە چاپکراوەکان، و لە ئاکامدا، لەوانەیە زیادکردنەکەت گونجاوتر بێت بە سڕینەوە. دەشێت تۆ وێبگە دەرەکییەکان یان بابەتە چاپکراوەکانی تر بەکاربھێنیت وەک سەرچاوەی ''زانیاری''، بەڵام نەک وەک سەرچاوەیەکی ''ڕستەکانت''. ئەم بەشە ترسناکە: ''لە زاری خۆتەوە وشەکان بڵێ''. ویکیپیدیا پێشێلکردنەکانی مافی لەبەرگرتنەوە زۆر بەجدی وەردەگرێت و بەردەوام سەرپێچیکاریش '''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن|بەربەست دەکات لە دەستکاریکردن]]'''. ئەگەر وێبگە دەرەکییەکە یان وێنەکە بۆ خۆت دەگەڕێتەوە، و دەتەوێت ڕێگە بە ویکیپیدیا بدەیت تا دەقەکە یان وێنەکە بەکاربھێنێت — بە مانای ڕێگەپێدانی خەڵکانی تر بە بەکارھێنانی بۆ ھەر ھۆکارێک — ئەوکاتە ''دەبێت'' لەڕێگەی یەک لە کردارە ڕوونکراوەکان لە [[ویکیپیدیا:بەخشینی بابەتە مافپارێزراوەکان]] بیسەلمێنیت. ھەمان شت دەگرێتەوە ئەگەر تۆ خاوەنی نیت بەڵام ڕێگەپێدانت لەژێر دەستدایە. ئەگەر تۆ خاوەنی نیت و ڕێگەپێدانیشت لەژێر دەستدا نییە، بۆ چۆنییەتی دەستکەوتنی ئەوە بنۆڕە [[ویکیپیدیا:داواکردنی ڕێگەپێدانی مافی لەبەرگرتنەوە]]. لەوانەیە بتەوێت چاوێک لە [[ویکیپیدیا:مافەکانی لەبەرگرتنەوە|سیاسەتی مافی لەبەرگرتنەوەی ویکیپیدیا]] بکەیت بۆ زانیاری زیاتر، یان [[ویکیپیدیا:پرسگا|لێرە]] پرسیار بکەیت. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:بۆکان جاف|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. <!-- داڕێژە:سخ-پێشێلکاری-ئاگاداری --> [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٠٤:٢٦، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]، @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] :مەعقول نییە تەنها لەبەر ئەوەی تارەکە زمانی تری لەخۆ نەگرتووە بڕیاری سڕینەوەی لەسەر بدرێت یان لەبەر ئەوەی کابرا بەدڵی نییە، ئێوەش ڕای خۆتان بڵێن. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٣، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]]: باشتر وابوو کرتە لەسەر '''دەربڕینی ناڕەزایەتی''' بکەیت. بەهەرحاڵ، هۆکاری تاگی سڕینەوەکە لەسەر خوودی تاگەکە نووسراوە؛ هیچ پەیوەندی بە زمانەکانی ترەوە نییە، وە بگرە ئەم وتارە هیچ سوودێکی بۆ زمان و ویکییەکانی تر نییە جا بگرە فارسیش بێت، کاک بۆکان تەنیا لە کوردستان ناسراوە. ئەم وتارە بەهۆی پێشێلکردنی [[وپ:لەبەرگرتنەوە]] تاگی لێدراوە. ناکرێت دەقێک لە سەرچاوەیەک بە تەواوەتی کۆپی بکرێت و لە ویکیپیدیا دابنرێت، مەگەر تەنھا کەمێک لەو دەقە بھێندرێت. هەروەها وتارەکە دەکرێت بمێنێتەوە و سوودی دەبێت، تەنیا بە چارەسەرکردنی کێشەکە. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٦:٥٨، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) :::وەک تێسلا نووسی و لە تاگەکە و کورتەی دەستکاریدا منیش نووسیومە دوو کێشەی هەیە: ١) پێشێلکردنی ماف ٢) نادیاریی گرنگی و کێشەی سەلماندنیبوون. باسی زمانی ترم نەکردووە. ئێرە وەیکیی کوردییە. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٠٣:٤٧، ١٥ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) == دەروازە == @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] دەروازەی "پارێزگای بەغدا" و "شەڕی ناوخۆ"مان نییە دەتوانن دروستی بکەن تاکو سوودی زیاتری هەبێت؟ [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٦:٤٧، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو، ڕاستییەکەی من کاتم بۆ دروستکردنی دەروازەکان نییە، بەڵام ئیشی دووپات و وەڕەزکەرتان ھەبوو، ئاگادارم بکەنەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٨:١٠، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::سڵاو، دەروازەی پارێزگای بەغدا دروست دەکەم، بەڵام ئایا دەروازەی شەڕی ناوخۆ لە ویکیی عەرەبی بوونی هەیە گەر بزانیت؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏٢٠:٠٧، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::بەڵێ هەیە [[:ar:بوابة:حرب أهلية]] :::[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٦:٤٥، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::بیرمچوو دەروازەی "زانستی سیاسی"شمان نییە، من بەتۆی دەڵێم چونکە لە تۆ ڕا دەبینم. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٥:١٠، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]]: دروستیان دەکەم بێ خەمبە، گەر ئەمڕۆ نەبێت، بەیانی دروستیان دەکەم. کەس چالاکمان بۆ دەروازە دروستکردن نییە، بۆیە کام دەروازەتان ویست بەمنی بڵێن. هەروەها باشیش دەبێت گەر دەروازەی عەرەبییەکەشم بۆ تاگ بکەن. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏١٥:٢٨، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::::[[:ar:بوابة:بغداد/مقدمة]] [[:ar:بوابة:علوم سياسية]] [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٦:٢٤، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]]: هەرسێکیان تەواو کران. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏١٧:٥٧، ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::دەروازەکان عادەتەن بۆ کۆکردنەوەی کۆمەڵە وتارێکی زۆرن لەسەر یەک بابەت. ئەگەر وتارەکان کەم بن، بەپێویستی نابینم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٨:٢٨، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::::::دەتوانی لینکی فەیسبووکت دانێیت یان تەلەگرام؟ [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٧:١٦، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::[https://www.facebook.com/tonyjax.to?mibextid=ZbWKwL بەستەری فەیسبووک]. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏٠٩:٢٤، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی بەشداربووی نەبەز''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سپاس بۆ دەستکارییە بەنرخەکانت، ھەر بژین! [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٦، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) |} == Translation request == Hello, 1silent scientist. Can you translate and upload the article about the prominent economist [[:en:Dani Rodrik]] in Sorani Kurdish Wikipedia? Kindest regards, [[بەکارھێنەر:Moroike|Moroike]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Moroike|لێدوان]]) ٠٩:٠١، ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ==[[:پەڕگە:FB IMG 1696192400264.jpg]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:پەڕگە:FB IMG 1696192400264.jpg]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>دووبارەیە</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:FB IMG 1696192400264.jpg|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95%3AFB+IMG+1696192400264.jpg|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٠:١٥، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ==[[:پەڕگە:Thumbs b c e18aa84136bbd93caf9ed5eef6bd951a.jpg]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:پەڕگە:Thumbs b c e18aa84136bbd93caf9ed5eef6bd951a.jpg]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>دووبارەیە</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:Thumbs b c e18aa84136bbd93caf9ed5eef6bd951a.jpg|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95%3AThumbs+b+c+e18aa84136bbd93caf9ed5eef6bd951a.jpg|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٠:٢٠، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Resilient Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی بەھێزیی''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو، ماوەیەکە دەبینم خەریکی بڵاوکردنەوەی چەندین وتاری بەسوود و بەنرخن، سپاستان دەکەم و ھیوای بەردەوامی و سەرکەوتنتان بۆ دەخوازم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:٣٥، ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) |} == . == @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] دەتوانیت لینکی ئەکاونتەکانت دانێیت؟ فەیسبووک بێت یان تەلەگرام، کارم پێتە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ٠٩:٣٠، ٤ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) سڵاو [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] بەکارهێنەری سۆشیاڵ میدیا نیم ئەگەر هەر شتێکت پێویستە دەتوانی لێرە پێم بڵێی. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٢:٥١، ٨ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == تکایە سەرچاوەکانتان لەبیر نەچێت == سڵاو، وێڕای سپاس بۆ ماندووبوونەکانت لەپاڵ ویکیپیدیا و ئەو کاتەی بۆی تەرخان دەکەیت، چەند دەستکارییەکم بینی (بۆ نموونە [[تایبەت:diff/1442023|ئەمە]]) کە ناوەڕۆکت زیاد کردووە، بەڵام ھیچ سەرچاوەیەکت دانەناوە. تکایە زیادکردنی ناوەڕۆک بەبێ دانانی سەرچاوەکان، ئاستی وتارەکە دادەبەزێنێت و ھەوڵ بدەن سەرچاوەکان لەبیر نەکەن. لەگەڵ سپاسی دووبارەی ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٥:٢٣، ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بەخوا کاک ئارام زۆری دەوێت بۆیە وا تەنھا "بیرخستنەوە" دادەنێم، بەلامەوە ئاساییە ئەوەی سەرچاوەی بووێت سەیری ویکی وەرگێڕدراو بکات. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ٠٩:٠٢، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :: تێدەگەم، بەڵام وتارێکی ڕێکوپێک لە سەدان وتاری ناڕێک باشترە. ئەرکەکەش ئەوەندە گران نییە و ھەر سەرچاوەکانی ئەو ویکییە ھاوردە بکە و تەواو. بۆتەکەم چارەسەری بەشێک لە کێشەکانی سەرچاوەکان دەکات. خۆتان دەزانن بەپێی ڕێنمایییەکان بجوڵابایەمەوە، دەستکارییەکانم پووچەڵ دەکردەوە، بەڵام بۆ بەکارھێنەرێکی ئەزموونداری وەک ئێوە پێم باشتر بوو پەیامتان بۆ بنێرم. ئەم داڕێژەی بیرخستنەوەی ویکیی فڵان و فیسارە بیانووی باش دەداتە بەکارھێنەران تا خۆیان لە دانانی سەرچاوەکان لادەن و بە دەستی من بێت ئەو داڕێژانە دەمسڕمەوە. خۆتان دەزانن ویکیپیدیا چۆن کار دەکات. تکایە سەرچاوەکان لەبیر مەکەن ئەگەر نا دەبێ لامان ئاسایی بێت کە بە بێسەرچاوە باسی ویکیپیدیا بکرێت. تکایە لێدوانەکانم بە کەسی وەرمەگرە؛ ئێمە لەبەر پڕۆژەکە لێرەین. سپاس و ماندوو نەبیت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٤١، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :::سڵاو @[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]]. وێڕای سپاس و پێزانینم بۆ دەستکارییەکانت لێرە، بە پێویستم زانی منیش ئەم تێبینییە بنووسم. بە کورتی دەڵێم، ئەگەر شارەزاییەکی بچووکیشت لە زمانی ئینگلیزی ھەیە، تکایە لە ویکیی ئینگلیزییەوە وتار وەربگێڕە، ھەرچەنە ئەمە ئازادیی خۆتە و من ناتوانم بیسەپێنم، بەڵام خۆزگە وەرگێڕانی وتار لە ویکیپیدیای عەرەبییەوە قەدەغە دەکرا. بێ سەروبەرترین ویکیپیدیایە، ھەر لە ناوی وتارەکەوە تا ناوەڕۆکەکانیان لایەنگریی پێوە دیارە؛ خوا ئەزانێ، سەرچاوەیەکیان لە وتارەکە داناوە و دنیایەک ترش و خوێی بۆ زیاد ئەکەن و ئەڵێن ئەمە سەرچاوەکەیە. بۆ ناوی وتارە دووبارەکانی وەک [[پەیوەندی نێوان سووریا و فەلەستین]] و [[تەقینەوەی تەلەعفەر ٢٠٠٧]]، بڕوانە وتارە ھاوشێوەکانیان بزانە چۆن ناوەکانیان نووسراون، ئاوا: [[پەیوەندییەکانی ھەرێمی کوردستان و ئیتاڵیا]]، [[تەقینەوەی ٢٠٠٥ی ھەولێر]]. لەگەڵ ڕێز. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٤:٢٩، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] من زمانی عەرەبیم وەک زمانی دایکە، فارسییەکەشم زۆر بۆ وەرگێڕان ناشێت، ویکی عەرەبی لایەنگرانەیە نکۆڵی لەوە ناکرێت، و دەستکاری باشیش وەرناگرن یان سەرچاوەش گەر بەدڵیان نەبێت، بەڵام من ئینگلیزیم خراپە و بۆ وەرگێڕان نابێت. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٥:٢٠، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] و یەکێک لە ئەکاونتەکانت لێرە دابنێ فەیسبووک بێت یان تەلەگرام، خۆم ئەکاونتی کاک ئارامم لایە و پێم خۆشە تۆش بناسم. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == گۆڕانکاری == @[[بەکارھێنەر:JC Love 20420|JC Love 20420]] سڵاو، سووپاس بۆ دەستکارییەکانت، تکایە چوارچێوەی {{|گەورە|}} بۆ وتار بەکارمەھێنە چونکە پێویست نییە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٧:٣٩، ٨ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) == فراوانکردنی وتارەکانی ویلایەتەکانی ئەمریکا == @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سڵاوتان لێبێت، لە ئێستادا خەریکی فراوانکردنی وتارەکانی ویلایەتەکانی ئەمریکام تکایە گەر تواناتان هەیە ئێوەش هاوکاربن بۆ باشترکردنی ئەو وتارانە چونکە زۆربەیان کورتەن. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ٠٩:٤٩، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]]: سڵاو لەتۆش، هەر بەکارهێنەرێک بەپێی کاتی پێویستی خۆی و ئارەزووی بۆ بابەتەکە بەشدار دەبێت. من وەک خۆم کاریان لەسەر دەکەم، و دەستی تۆش خۆش بێت. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:١١، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] من زۆر دەگمەن وتار دروست یان فراوان دەکەم، بەڵام ئەگەر زانیتان شتێکم پێ دەکرێت، پێم بڵێن. تکایە سەرچاوەکانیش لەگەڵ دەستی خۆتان دانێن. ماندوو نەبن ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٥٥، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) == ئاسانکاری وەرگێڕان! == @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] سڵاوتان لێبێت، بۆ ئاسانکاری وەرگێڕان google ai studio بەکاربھێنن لە سێرچ دەیدۆزنەوە وەرگێڕانی وردترە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٩:٤٢، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == وتووێژ == @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] کاک ئاری گەر لات ئاسایی بێت فەیسبووک یان هەر لینکێکی سۆشیال میدیات دانێیت بۆ وتووێژ و باشترکردنی ویکیپیدیا [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٧:٥٢، ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو! زۆر چاکە، بەڵام کامە سۆشیال میدیا؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٨:٥٣، ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] لینکی هەژماری فەیسبووکت بێت باشترە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ٠٨:٤٧، ١٤ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :::فەرموو: [https://www.facebook.com/people/Arî-Xoşnaw/pfbid056VR7LXQ7BQzx7jBBAUG2wHkVoyjE6V1CVS5vtKfCfDf5pSERRcKFuGSz3v5SWnyl فەیسبووک] [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١١:١٨، ١٤ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) == مانگی خەرمانان و گەلاوێژ == @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سڵاوتان لێبێت، لە وتاری [[مانگە کوردییەکان]]دا [[خەرمانان]] کرابوو بە مانگی شەش و [[گەلاوێژ]] بۆ مانگی پێنج، بۆچی؟ مەگەر لە سەرەتای مانگی ئاب (٨)ەوە ئیتر [[گەلاوێژ (ئەستێرە)|ئەستێرەی گەلاوێژ]] دەرناکەوێت؟ و گەلاوێژ مانگێکە کە بەرەو ساردی و سەرما دەچێت، گەر مانگی پێنج بێت ئەوا لە مانگی تەممووز (٧)ی زایینی دەبێت! [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٣:٥٣، ٢٩ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] من زۆری لێ نازانم، ئەوەندە نەبێ لای ئێمە ڕۆژژمێر چاپ ئەکەن و لە جیاتیی مانگی مورداد کە مانگی پێنجی ڕۆژژمێری ئێران و ناوەڕاستی ھاوینە دەنووسن گەلاوێژ. گوایە بەم جۆرە ناوەکەیان کردووە بە کوردی. ئەشڵێن ئەوە گەلاوێژ ئیتر دەرکەوتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٩، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Rosetta Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی وەرگێڕ''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو، ویستم سوپاست بکەم لە بەردەوامبوونت لە دروستکردنی وتارەکانی ویکیی کوردی. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٢:٤٦، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) |} == گفتوگۆ == @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] سڵاوت لێبێت، ئاساییە لینکی فەیسبووک یان تەلەگرامت دانێیت؟ دەمەوێت سوود لە نەخشەکانت ببینم بۆ بابەتی جوگرافی [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١١:٢٧، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) سڵاو برام، ئەو نەخشانەی من دام ناوە فرییە ئەتوانیت بیان بەیت و بەکاریان بھێنیت، بەڕێزت تلیگرام یا فەیسبووک دابنێ من پەیوەندیت پێوە دەکەم. [[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MFTG|لێدوان]]) ٠٦:٤٩، ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] نازانم چۆن لینکی تەلەگرام بنێرم، تۆ بینێرە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ٠٩:٢٩، ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::سڵاو کێشەی منیش ئەوەیە https://www.facebook.com/muhammad.ftofiq? [[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MFTG|لێدوان]]) ١٢:٥٠، ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) == پرسیار == کاکە سەلام. پرسیارێکم هەبوو، «حساب آزمایشی» بە کوردی دەبێتە چی؟ [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٩:٢٧، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] :«ھەژماری دیمۆ» یان «ھەژماری تاقیکاری» [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٠:٤٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::سوپاس. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٢٣:٠٨، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == تێبینی! == سڵاو چۆنیت! تۆ زۆر چالاکتریت لە ئێمە و دێرینیت. هیچ شتێک هەیە بتەوێت پێمی بڵێیت بیکەم؟ یان خۆت پێویستت بە هیچ هەیە؟ وە سوپاس بۆ چالاکیت و مانەوەت تا ئێستا. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٥:٣٢، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :سوپاست دەکەم، لە ئێستادا ھیچم پێویست نییە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٦:٥٢، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == Translation request == Hello, 1silent scientist. Can you translate and upload the articles [[:en:Bazardüzü]] and [[:en:Campi Flegrei]] in Sorani Kurdish Wikipedia? Yours sincerely, [[بەکارھێنەر:Kurcke|Kurcke]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurcke|لێدوان]]) ٠٧:٥١، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == جوگرافیا == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Arya Omer|Arya Omer]] تۆ گۆڕانکاریت لە وتاری [[سوسێ]] کردووە، سووپاست دەکەین بەڵام ئەزیزم گوندێک لە ڕاستیدا بوونی ھەیە لە قەزای کۆیە بەو ناوە، ئەو شوێنەی کە تۆ نوسیووتە ھیچ شوێنێکی دیکەیە بە ھەمان ناو ھیوادارم تێگەیشتبیت. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ٢١:٤٨، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) r83qibhetb2sb2u6v5raeia11ypg73z 0 219031 1575061 1429137 2026-04-13T20:48:37Z Heroko z 64416 گۆڕینی وشە بۆ کوردییەکی ناوەندی پەتیتر وپارێزگاری لە سنووری تێگەیشتنی خوێنەری ئاساییی ، چاککردنەوەی ووـی لە وشەی سوود چاکسازی 1575061 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header|image=Chainsawman.jpg|caption=First ''[[tankōbon]]'' volume cover, featuring Denji in his devil-human hybrid form, Chainsaw Man|ja_kanji=チェンソーマン|ja_romaji=Chensō Man|genre={{ubl|[[Action fiction|Action]]|[[Comedy horror]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Official Website for Chainsaw Man|ناونیشان=https://www.viz.com/chainsaw-man|وێبگە=[[Viz Media]]|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210503001039/https://www.viz.com/chainsaw-man|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|[[Dark fantasy]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ja:『チェンソーマン』TVアニメ化、制作はMAPPA 「ジャンプ＋」で第2部連載も決定|ناونیشان=https://kai-you.net/article/79075|وێبگە={{ill|KAI-YOU|ja|KAI-YOU}}|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210301012827/https://kai-you.net/article/79075|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئازاری ٢٠٢١|زمان=ja|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Masuda|یەکەم=Hiromichi|script-title=ja:『بکوژی ئەھریمەنەکان』『جادوو』の次は『チェンソーマン』だ！ ジャンプ史上最もアブないダーク・ファンタジーをアニメ化する＜MAPPA＞とは？|ناونیشان=https://www.banger.jp/anime/52734/|وێبگە=Banger!!|بڵاوکەرەوە={{ill|Movie Plus|ja|ムービープラス}}|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210227024921/https://www.banger.jp/anime/52734/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠٢١|زمان=ja|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}}<!--تێبینی: سەرچاوەی متمانەپێکراو بەکاربھێنە و ئاماژەیان پێبدە بۆ دیاریکردنی ژانرەکان نەک لێکدانەوەی کەسی. تکایە لە سێ ژانر زیاتر مەخەنە ناوەوە (بۆ ھەر [[MOS:A&M]]).-->|وێنە=Chainsawman.jpg}} {{Infobox animanga/Print|type=manga|author=[[Tatsuki Fujimoto]]|publisher=[[Shueisha]]|publisher_en={{English manga publisher|NA=[[Viz Media]]}}|demographic=''[[Shōnen manga|Shōnen]]''|imprint=[[Jump Comics]]|magazine={{ubl|[[Weekly Shōnen Jump]]|{{noitalic|(December 3, 2018–December 14, 2020)}}|[[Shōnen Jump+]]|{{noitalic|(July 13, 2022–present)}}}}|magazine_en={{English manga magazines | NA = [[Weekly Shonen Jump (American magazine)|''Weekly Shonen Jump'']] }}|first=December 3, 2018|last=|volumes=12|volume_list=List of Chainsaw Man chapters}} {{Infobox animanga/Video|type=tv series|director={{ubl|ریۆ ناکایاما|ماساتۆ ناکازۆنۆ{{efn|{{nihongo|Chief Director / Chief Episode Director|チーフ演出}}}}}}|producer=|writer=[[ھێرۆشی سێکۆ]]|موزیک=[[کێنسۆکی ئوشیۆ]]|ستۆدیۆ=[[ماپپا]]|licensee=[[کرانچیڕۆڵ]] {{English anime licensee|[[باشووری ئاسیا|SA]]/[[باشووری ئاسیا|SEA]]|[[میدیالینک]]}}|network=[[تی ئێکس ئێن]] ([[ تیڤی تۆکیۆ]])|network_en=|first=١٢-١٠-٢٠٢٢ - تا ئێستا|last=|episodes=5<!-- ئەم پارامێتەرە تەنھا کاتێک زیاد بکرێت کە ئەڵقە نوێیەکان پەخش دەکەن یان کاتێک [[ویکیپیدیا:ناسینەوەی سەرچاوەی متمانەپێکراو|سەرچاوەی متمانەپێکراو]] دەتوانێت ژمارەیەکی دیاریکراو لە ئەڵقەکان پشتڕاست بکاتەوە. -->|episode_list=List of Chainsaw Man episodes}} {{Infobox animanga/Footer}} {{Nihongo|'''''پیاوی مشاری زنجیری'''''|チェンソーマン|''Chensō Man''|lead=yes}} زنجیرەیەکی [[مانگا (کۆمیک)|مانگای]] [[ژاپۆن|ژاپۆنییە]] لەلایەن [[تاتسووکی فوجیمۆتۆ]]وە نووسراوە و وێنەیکێشراوە، لە گۆڤاری [[ھەفتانەی شۆنن جەمپ|ھەفتانەی شۆنن]] و لەلایەن بڵاوکراوەی [[شوێشا]] لە نێوان مانگی [[کانوونی دووەم|کانوونی دووەمی]] ساڵی ٢٠١٨ و کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ بڵاویانکردەوە، و ڕایانگەیاند کە [[مانگا (کۆمیک)|مانگاکە]] بەردەوام دەبێت بە بەشی دووەمی کە بەشێوەی [[ئۆنڵاین]] لە ماڵپەڕی [[شۆنن جەمپ]] بڵاودەکرێتەوە و پلاتفۆرمی [[مانگا پڵەس]] لە تەمموزی ٢٠٢٢ەوە، و بەشەکانی لە ١٢ [[تانکۆبۆن|بەرگی تانکۆبۆن]] کۆکراونەتەوە. و [[ماپا|ستۆدیۆی ماپا]] بەرھەمھێنانی [[ئەنیمێ|ئەنیمێیەکی]] تەلەڤیزیۆنی ڕاگەیاند لەسەر بنەمای [[مانگا (کۆمیک)|مانگاکە]]، کە لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ بۆ یەکەمجار پەخش دەکرێت. لە ساڵی ٢٠٢١ [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]]<nowiki/>ی پیاوی مشاری زنجیری ٦٦ھەمین خەڵاتی [[مانگا (کۆمیک)|مانگای]] [[شۆگاکوکان]] لەبەشی [[شۆنن مانگا|شۆننی]] بەدەستھێنا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Viz's Shonen Jump to Preview Chainsaw Man by Fire Punch's Fujimoto - News - Anime News Network|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-11-26/viz-shonen-jump-to-preview-chainsaw-man-by-fire-punch-fujimoto/.139986|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210304002407/https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-11-26/viz-shonen-jump-to-preview-chainsaw-man-by-fire-punch-fujimoto/.139986|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=VIZ {{!}} The Official Website for Chainsaw Man|ناونیشان=https://www.viz.com/chainsaw-man|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210503001039/https://www.viz.com/chainsaw-man|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ==چیرۆکەکە== چیرۆکەکە لە جیھانێک ڕوودەدات کە ئەھریمەنەکان لە ترسی مرۆڤ لەدایک دەبن، ئەم ئەھریمەنانە زۆرجار خراپەکارن و مەترسیدارن بەڵام مرۆڤ دەتوانێت گرێبەستی لەگەڵ دروست بکات بۆ ئەوەی بەشێک لە ھێزی بەکاربھێنێت، "[[دێنجی]]" گەنجێکی خەمۆکە ھەوڵ دەدات قەرزەکانی باوکی بە [[یاکوزا]] بدات بە فرۆشتنی ئەندامی جەستەیی و پاشان وەک ڕاوچی ئەھریمەنەکان کار دەکات [[دێنجی]] ئەھریمەنێکی ھەیە بەناوی "[[پۆچیتا]]" کە وەک بڕە یارمەتی [[دێنجی]] دەدات لە کارەکەیدا، [[یاکوزا]] ئەرکی کوشتنی ئەھریمەنێکی کردە ئەستۆی [[دێنجی]] و زوو دەزانێت کە پیلانێکە دژی ئەو بۆ کوشتنی لەلایەن ئەھریمەنەکان لە کاتێکدا [[پۆچیتا]] بە سەختی بریندار دەبێت بەڵام پۆچیتا لە ئەنجامی پەیمانەکەی پێشوویان، لەگەڵ [[دێنجی]] تێکەڵ دەبێت بۆ زیندووکردنەوەی دەبێتە مرۆڤێکی دووبەرەکی و توانایی بڕەی لە [[پۆچیتا]] وەردەگرێت و ئەو ئەھریمەنە دەکوژێت کە پێشتر کوشتی پاشان دەست دەکات بە نزیک بوونەوەی لە تیمی ڕاوچی ئەھریمەنەکان ئۆفیسی سەلامەتی گشتی میری(حکومی)، پاشان [[ماکیما]] ڕازی دەکات کە یەکێکە لە ئەندامانی تیمەکە تاوەکو [[ماکیما]] ڕازی دەبێت تا ڕاو نەکرێت لەلایەن ھەمان تیم چونکە بۆتە نیو [[مرۆڤ]] و نیو [[شەیتان|ئەھریمەن]].<ref name=":0" /> == کەسایەتییەکان == === سەرەکییەکان === '''دێنجی (デンジ- ''Denji'')''' گەنجێکی قژ زەرد و چاو قاوەیی و ددانی تیژە، لە تەمەنی گەنجیدا قەرزەکانی باوکی بۆ مایەوە کە ھین [[یاکوزا]]یە ھەوڵ دەدات بیداتەوە، بەڵام یاکوزا لەژێر کۆنتڕۆڵی زۆمبی ئەھریمەن خیانەتی لێدەکەن تا دێنجی دەمرێت پاشان [[پۆچیتا]] لەگەڵی یەک دەگرێت تا گرێبەستەکەی نێوانیان جێبەجێ ببێت و بە دووبەرەکی ئەھریمەن و مرۆڤ و ناسراو دەبێت بە «پیاوی مشاری زنجیری» دوای ئەوەی [[ماکیما]] دەبینێت دەچێتە ناو تیمی ڕاوچی ئەھریمەنەکانی میری(حکومی) بۆ ئەوەی وەک مرۆڤ بژی، بەڵام ھاندەرە سەرەکیەکەی نزیک بوونەوەیەتی لە ماکیما. '''ماکیما(マキマ-''Makima'')''' ئافرەتێکی نامۆ کە لە بیستەکانی تەمەنیدا دەردەکەوێت، ڕاوچی ئەھریمەنەکانە لە ئۆفیسی سەلامەتی گشتی، [[دێنجی]] کردووە بە ئاژەڵی ماڵی خۆی، فێڵباز و زیرەکە سوودی لە سەرنج ڕاکێشی خۆی بینیووە بۆ فریودانی دێنجی و بەڵێنی پەیوەندیەکی ئەڤیندارانەی پێ دەدات بۆ ئەوەی ژێرڕێکێفی خۆی بخات و لە ھەمان کاتێکدا ھەڕەشەی کوشتنی لێ دەکات گەر لە فەرمانی دەربچێت. '''ئاکی ھایاکاوا (早アキ-''Hayakawa Aki'')''' ڕاوچیەکی ئەھریمەنی میریە کە لە بەشی تایبەتی ژمارە ٤ بە سەرۆکایەتی [[ماکیما]] کاردەکات گرێبەستی ھەیە لەگەڵ ئەھریمەنی نەفرەتەکان و ئەھریمەنی داھاتوو، و ڕێگەی پێدەدرێت نەفرەتەکانی بەکاربھێنێت لە بەرامبەر قوربانیدانی بەشێک لە تەمەنی و لەگەڵ بینینی چەند چرکەیەک لە داھاتوو.<ref name=":1" /> ==بەرھەمھێنان== سەرەڕای ڕەشبینی و توندوتیژی لە زنجیرەکەدا، نووسەر [[فوجیمۆتۆ]] دەیویست بەرھەمەکانی لە گۆڤاری ھەفتانەی [[شۆنن جەمپ|شۆنن جەمپدا]] بڵاوبکرێنەوە، بەڵام پێی وابوو کارەکانی دەنێژرێن ئەگەر [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]]<nowiki/>کە ھاوشێوەی "شێوازی جەمپ" نەکات، بۆیە چیرۆک و پێکھاتەکانی کارەکتەرەکانی دەستکاری کرد بۆ ئەوەی زیاتر لە چیرۆکەکانی جەمپ بچێت لە ھەمان کاتدا ھەوڵدەدات سەربەخۆیی خۆی بپارێزێت وەک نووسەرێک، [[فوجیمۆتۆ]] باسی لەوە کردووە کە سەرەڕای سەرکەوتنی مانگاکە کاتێک لە گۆڤارەکەدا بڵاوکرایەوە، ئەو پلانی ھەیە کە بەشی دووەمی بە شێوەی ئۆنلاین لەسەر پلاتفۆرمی [[شۆنن جەمپ]]+ بڵاوبکاتەوە، چونکە دەیەوێت بیکات بە زنجیرەیەکی تەواو جیاواز لە بەشی یەکەم، و بەپێی قسەکانی کە کاری زۆر نییە لە نێوان ھەفتانەی  [[شۆنن جەمپ]] و شۆنن جەمپ+ ڕوونی دەکاتەوە کە ھەندێک وێنە ھەبوون لە ڕەشنووسە سەرەتاییەکانی مانگاکەدا قەدەغە کرا بەڵام ئازادییەکی تەواویان پێدرا بە لۆژیکی چیرۆکەکە. ھەروەھا باسی لەوە کردووە کە لە زۆر بەرھەمی دیکەوە ئیلەمەی لە چیرۆکەکە وەرگرتووە، ھەرچەندە لە کاتی زنجیرەی [[مانگا (کۆمیک)|مانگادا]] زۆر سەرقاڵ بووە، بەڵام زۆرترین شتی نوێی بۆ دەرکەوتووە و شتی جیاواز لەوەی بینیویەتی و چیرۆکەکەی پەسن(وەسف) ی کردووە، "FLCL- ئێف ئێڵ سی ئێڵ" و "Apara- ئەپارا" پێکەوە. , ئاماژەیەی کردووە کە ئەو لە سەرەتاوە بابەتی زۆری ھەبوو بەڵام لەگەڵ پێشکەوتنی چیرۆکەکەدا شتی تر زیاد کرا، و بە ئەنقەست کۆمەڵێک شتی نھێنی لە چیرۆکەکەدا بەجێھێشت بۆ ئەوەی ئاسانکاری بکات بۆ نووسینی بەشی دووەمی. سەبارەت بە [[ئەنیمێ|ئەنیمێکە]]، نوسەر [[فوجیمۆتۆ]] ئاماژەی بەوەدا کە قسەی لەگەڵ ئەو کەسانە کردووە کە کار لەسەر ئەنیمێکە دەکەن و ھەستی بە ئاسوودەیی کردووە بۆیە کارەکەی بۆ ئەوان جێھێشت، کاتێک ئەنیمێکە بە فەرمی ڕاگەیەندرا، کۆمێنتێکی کردووە و دەڵێت " پیاوی مشاری زنجیری وەک لاسایکردنەوەیەکی [[دۆرۆھیدۆرۆ]] و [[جوجوتسو کایسن]] دەچێت، و ئەو ستۆدیۆیە کە ئەنیمێکە بەرھەم دەھێنێت ھەمان ستۆدیۆی دۆرۆھیدۆرۆ و جوجوتسۆ کایسنە!  ھیجم نیە بۆ گووتن!  تکایە ئەم کارە بکە!!"<ref name=":2" /> ==ڕاگەیاندن== ===مانگا=== بەشی یەکەمی [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]]<nowiki/>ی پیاوی مشاری زنجیری کە لەلایەن [[تاتسوکی فوجیمۆتۆ]] نووسراوە و وێنەکێشراوە (کەشتی سەلامەتی گشتی) لە گۆڤاری [[شۆنن جەمپ|شۆنن جەمپی]] ھەفتانە لە ٣ی کانوونی دووەمی [[٢٠١٨]] تا ١٤ی کانوونی دووەمی [[٢٠٢٠]] بڵاوکرایەوە، دواتر دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی [[شوێشا]] بەشەکانی [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]]<nowiki/>ی کۆکردەوە بۆ ئەوەی لە ١١دا بڵاویان بکاتەوە بەرگەکانی [[تانکۆبۆن]] کە یەکەمیان لە ٤ی ئازاری ٢٠١٩ و دوایینیان لە ٤ی ئازاری ٢٠٢١ بڵاوکرایەوە. لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠، دوای کۆتایی ھاتنی بەشی یەکەمی [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]] لە گۆڤاری [[شۆنن جەمپ|شۆنن جەمپی]] ھەفتانە، ڕاگەیەندرا کە بەشی دووەم لەسەر پلاتفۆرمی [[شۆنن جەمپ]] دەست پێدەکات، لە ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠، ڕاگەیەندرا کە بەشی دووەم (ئێرکی ئامادەیی) دەگرێتەوە کە [[دێنجی پیاوی|دێنجی]] دەچێت بۆ قوتابخانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Shonen Jump Magazine Launches 3 New Manga in December - News - Anime News Network|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-11-25/shonen-jump-magazine-launches-3-new-manga-in-december/.139892|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210503160935/https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-11-25/shonen-jump-magazine-launches-3-new-manga-in-december/.139892|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=「ファイアパンチ」の藤本タツキが描くダークヒーロー譚、ジャンプで始動 - コミックナタリー|ناونیشان=https://natalie.mu/comic/news/310548|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201207214552/https://natalie.mu/comic/news/310548|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=Chainsaw Man Manga Ends on December 14 With 'Important Announcement' - News - Anime News Network|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-12-06/chainsaw-man-manga-ends-on-december-14-with-important-announcement/.167132|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210217192054/https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-12-06/chainsaw-man-manga-ends-on-december-14-with-important-announcement/.167132|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=漫画『チェンソーマン』第1部完結、第2部がジャンプ＋に掲載へ　TVアニメ化など新情報続々 {{!}} ORICON NEWS|ناونیشان=https://www.oricon.co.jp/news/2179155/full/|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201213222330/https://www.oricon.co.jp/news/2179155/full/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Chainsaw Man Manga's '2nd Part' to Feature 'School Arc' - News - Anime News Network|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/daily-briefs/2020-12-19/chainsaw-man-manga-2nd-part-to-feature-school-arc/.167630|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210426130812/https://www.animenewsnetwork.com/daily-briefs/2020-12-19/chainsaw-man-manga-2nd-part-to-feature-school-arc/.167630|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ===ئەنیمێ=== لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ ڕاگەیەندرا کە [[مانگا (کۆمیک)|مانگاکە]] [[ئەنیمێ]]<nowiki/>یەکی تەلەڤیزیۆنی بەدەسھێنا کە لەلایەن [[ستۆدیۆی ماپا]] بەرھەم ھێنراوە، یادی ١٠ ساڵەی ماپا کە لە ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١ بەڕێوەدەچێت. کاستی [[ئەنیمێ]]<nowiki/>کە بریتین لە [[ڕیۆ یاماناکا]] وەک دەرھێنەری گشتی و [[ماکۆتۆ ناکازونۆ]] وەک دەرھێنەری ئەڵقەی سەرەکی، سیناریۆکان [[ھیرۆشی سێکۆ]]، دیزاینی کارەکتەرەکان لەلایەن [[کازوتکا سوگییاما]]، دیزاینی [[جنۆکە]]<nowiki/>کان لەلایەن [[کییۆتاکا ئوچییاما]]، دەرھێنەری جوڵە لەلایەن [[تاتسویا یۆشیھارا]]، و دەرھێنانی ھونەری لەلایەن [[یوسوک تاکێدا]]، تەکنیکاری ڕەنگەکان لەلایەن [[نائۆمی ناکانۆ]]، و دیزاینی دیمەنەکان لەلایەن [[یۆھی میاھارا]]، [[مۆسیقا|موزیک]] لەلایەن [[کێنسوکی ئوشیۆ]] وە ئامادەکراوە. ئەنیمێکە لە ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ لە کەناڵی [[تۆکیۆ تیڤی]] و تۆڕەکانی دیکەدا بۆ یەکەمجار نمایشکرا و گۆرانی ئینترۆی ئەنیمێکە بە ناوی "کیک باک - گەڕانەوە بۆ سروشت" لەلایەن "[[کێنیچی یۆنێزو]]" ەوە، ھەر ئەڵقەیەکی ئەنیمێکە گۆرانییەکی ئیپیلۆگی جیاواز لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=藤本タツキ「チェンソーマン」TVアニメ化決定！制作はMAPPA（コメントあり） - コミックナタリー|ناونیشان=https://natalie.mu/comic/news/408647|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210416140126/https://natalie.mu/comic/news/408647|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Chainsaw Man Manga Gets TV Anime at MAPPA - News - Anime News Network|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-12-13/chainsaw-man-manga-gets-tv-anime-at-mappa/.167380|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210503161050/https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-12-13/chainsaw-man-manga-gets-tv-anime-at-mappa/.167380|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Jump Festa Event to Host Stage Presentation for Chainsaw Man Manga - News - Anime News Network|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/daily-briefs/2020-11-16/jump-festa-event-to-host-stage-presentation-for-chainsaw-man-manga/.166336|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210125194538/https://www.animenewsnetwork.com/daily-briefs/2020-11-16/jump-festa-event-to-host-stage-presentation-for-chainsaw-man-manga/.166336|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Fully Online Jump Festa 2021 Event Schedule Released - Interest - Anime News Network|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2020-12-14/fully-online-jump-festa-2021-event-schedule-released/.167255|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210116113914/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2020-12-14/fully-online-jump-festa-2021-event-schedule-released/.167255|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=MAPPA10周年記念イベント、参加作品に「チェンソーマン」が追加決定 - コミックナタリー|ناونیشان=https://natalie.mu/comic/news/424749|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210421101945/https://natalie.mu/comic/news/424749|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Crunchyroll - Chainsaw Man TV Anime to Get 1st Trailer at MAPPA Stage Event in June|ناونیشان=https://www.crunchyroll.com/anime-news/2021/04/15-1/chainsaw-man-tv-anime-to-get-1st-trailer-at-mappa-stage-in-june|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210420174433/https://www.crunchyroll.com/anime-news/2021/04/15-1/chainsaw-man-tv-anime-to-get-1st-trailer-at-mappa-stage-in-june|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ==پێشوازی== لە مانگی ئابی [[٢٠٢٠]]، [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]]<nowiki/>کە زیاتر لە ٣ [[ملیۆن]] کۆپیی لە تیراژدا بەدەستھێنا، لە مانگی [[تشرینی یەکەم|تشرینی یەکەمی]] دواتردا ژمارەکە گەیشتە زیاتر لە ٤.٢ ملیۆن دانە، تا مانگی یەکی [[٢٠٢١]] ژمارەکە گەیشتبووە ٦.٤ ملیۆن دانە، تا مانگی ئازاری [[٢٠٢١]] ژمارەکە گەیشتە ٩.٣ ملیۆن دانە لە تیراژدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=「チェンソーマン」300万部突破、藤本タツキからのコメント＆イラストも（コメントあり） - コミックナタリー|ناونیشان=https://natalie.mu/comic/news/390392|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210420083659/https://natalie.mu/comic/news/390392|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Crunchyroll - Chainsaw Man Manga Shreds Through 3 Million Copies in Circulation|ناونیشان=https://www.crunchyroll.com/anime-news/2020/08/03-1/chainsaw-man-manga-shreds-through-3-million-copies-in-circulation|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201227192219/https://www.crunchyroll.com/anime-news/2020/08/03-1/chainsaw-man-manga-shreds-through-3-million-copies-in-circulation|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=https://twitter.com/shiheilin/status/1317124701429248003|ناونیشان=https://twitter.com/shiheilin/status/1317124701429248003|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Twitter|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=https://twitter.com/shiheilin/status/1345235674710982656|ناونیشان=https://twitter.com/shiheilin/status/1345235674710982656|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Twitter|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Chainsaw Man Manga Has 9.3 Million Copies in Circulation - News - Anime News Network|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-03-03/chainsaw-man-manga-has-9.3-million-copies-in-circulation/.170182|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210515193021/https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-03-03/chainsaw-man-manga-has-9.3-million-copies-in-circulation/.170182|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ==تێبینییەکان== {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ئەنیمێ و مانگا|ژاپۆن|تەلەڤیزیۆن|خەیاڵی زانستی|وێژە|ئەنیمەیشن|ھونەرەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Chainsaw Man}} [[پۆل:مانگاکانی ٢٠١٨]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠٢٢ دەستیان پێکردووە]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای جووڵە]] [[پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای فەنتازیای تاریک]] [[پۆل:خەیاڵ دەربارەی شێوەگۆڕین]] [[پۆل:زنجیرە مانگاکان]] [[پۆل:مانگای شوئیشا]] [[پۆل:شۆنن مانگا]] [[پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی تۆکیۆ]] [[پۆل:مانگای ڤیز میدیا]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی شۆگاکوکان مانگا بۆ بەشی شۆنن مانگا]] [[پۆل:کرانچیڕۆڵ]] [[پۆل:وێب کۆمیکسی ژاپۆنی]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای کۆمیدی]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای وروژێنەر]] [[پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە]] d1cw3dfmsgije3ef6ao0ioocz7o6a9b 0 220121 1575071 1573554 2026-04-13T21:41:02Z 1silent scientist 51740 پووچەڵکردنەوەی پێداچوونەوەی [[Special:Diff/1573554|1573554]] لە لایەن [[Special:Contributions/Arya Omer|Arya Omer]] ([[User talk:Arya Omer|لێدوان]]) 1575071 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سوسێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| سوسي }}<br>{{lang-en| Susê }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.26077| 44.44479}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی سوسێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.26077| 44.44479 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئاڵا و لۆگۆی هەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://gov.krd/information-and-services/press-material/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ـ١١ـ٢٠٢٢ |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووکان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی پیرەمەگروون]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[شارەدێ]] | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١١٢٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٩١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''سوسێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی پیرەمەگروون|ناحیەی کۆیە]] لە [[قەزای دووکان|قەزای کۆیە]] لە [[پارێزگای سلێمانی|پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref>. سوسێ پێکدێت لە [[سوسێی ئاڵەمەرە]]، [[سوسێی ئاڵەمەرە|سوسێی سەیدان]] و [[سوسێی کۆن]] == ئەمانەش ببینە == * [[سوسێی ئاڵەمەرە]] * [[سوسێی سەیدان]] * [[سوسێی کۆن]] ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای کۆیە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کۆیە]] 5zhh15un1b5w307dva0upalyith3suc 1575072 1575071 2026-04-13T21:42:40Z 1silent scientist 51740 1575072 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = سوسێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| سوسي }}<br>{{lang-en| Susê }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.26077| 44.44479}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی سوسێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.26077| 44.44479 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئاڵا و لۆگۆی هەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://gov.krd/information-and-services/press-material/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ـ١١ـ٢٠٢٢ |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کۆیە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[قایمقام]] | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١١٢٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٩١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''سوسێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[قەزای کۆیە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]]، [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref> ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} </ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا]</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[سوسێی ئاڵەمەرە]] * [[سوسێی سەیدان]] * [[سوسێی کۆن]] ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای کۆیە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کۆیە]] lg8o0k4wtocfi5lxvmilne92yjmwous 0 221980 1575104 1574921 2026-04-14T07:13:28Z -Haryad 40333 دەستکاریی [[Special:Contributions/ڕەندمەریوانی|ڕەندمەریوانی]] ([[User talk:ڕەندمەریوانی|لێدوان]]) بۆ دوایین پێداچوونەوەی [[User:AramBot|AramBot]] گەڕێندرایەوە 1572380 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} '''پێڕستی ڕێکخراوە کوردییەکان''' بریتیە لە: == ئەورووپا == === شانشینی یەکگرتوو === * [[ناوەندی پێنی کورد]] * [[دایکانی ئاشتی]] === سوێد === * [[کۆمەڵەی ئەکادیمیی خوێندکارانی کورد]] === فەڕەنسا === * [[ئینستیتیوتی کوردیی پاریس]] === بەلجیکا === * [[کۆنگرەی کۆمەڵگە دێموکراتە کوردەکانی ئەورووپا]] * [[ئینستیتیوتی کوردیی بروکسێل]] == ڕۆژھەڵاتی ناوین == === عێراق === * [[پارتی خەبات بۆ سەربەخۆیی کوردستان]] * [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی گۆڕان]] * [[کۆبوونەوەی ئیسلامیی فەیلییەکانی عێراق]] * [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان]] * [[ڕابیتەی ئیسلامیی کورد]] * [[حیزبوڵڵای شۆڕشگێڕانە کوردی]] * [[کۆمەڵەی عەشیرەتیی کورد]] * [[حیزبی شیوعی کوردستان-عێراق]] * [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] * [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان]] * [[حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * [[حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان]] * [[پارتی پارێزگارانی کوردستان]] * [[یەکێتیی نەتەوەیی دیموکراتی کوردستان]] * [[پارتی شۆڕشگێڕی کوردستان]] * [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] *[[ڕێکخراوی زاگرۆسی نیشتیمانی کورد]] === ئێران === * [[حیزبوڵڵای کورد (ئێران)]] * [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]] * [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] * [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]] * [[کۆمەڵگای دیموکراتیک و ئازادی رۆژھەڵاتی کوردستان]] ** [[کۆمەڵگای ژنانی ئازادی رۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران]] * [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران]] * [[بەرەی یەکگرتووی کورد]] * [[یەکێتی شۆڕشگێڕانی کوردستان]] * [[پارتی ئازادیی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی کۆماریخوازی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[ھاوپەیمانی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[یەکێتیی دیمۆکراتیکی کوردستان]] * [[ڕێکخراوەی دیمۆکراتیکی یارسان]] * [[ڕێکخراوی یاریکورد]] * [[ڕێکخراوی کوردی کورمانجی خوراسان]] * [[جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی ئێران]] * [[پلاتفۆرمی ھۆرام]] * [[پلاتفۆرمی یارسان]] * [[پلاتفۆرمی زاگرۆس]] === لوبنان === * [[پارتی دیموکراتی کورد-لوبنان]] * [[حیزبی ڕزکاری]] === تورکیا === * [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (تورکیا)]] * [[پارتی دیموکراسی]] * [[پارتی دیموکراتی گەل (تورکیا)]] * [[پارتی کۆمەڵگای دیموکراتی]] * [[بزووتنەوەی ئیسلامیی کوردستان (تورکیا)]] * [[حیزبوڵڵای کورد (تورکیا)]] * [[پارتی ئیسلامیی کوردستان]] * [[کۆما جڤاکێن کوردستان]] * [[پارتی دیموکراتی کوردستان-باکوور]] * [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] * [[ھێزەکانی پاراستنی گەل]] * [[بەرەی ڕزگاریی نەتەویی کورستان]] * [[پارتی ناوچە دێموکراتیکەکان]] * [[پارتی ھەرێمە دیموکراتەکان]] * [[پارتی دیموکراتی گەلان]] * [[پارتی دیموکراسیی گەل]] * [[پارتی کاری گەل (تورکیا)]] * [[پارتی شۆڕشی کوردستان]] * [[پارتی ماف و ئازادییەکان]] * [[جەمعیەتی تەعالیی کورد]] * [[خۆیبوون]] * [[پارتی پێشەنگی کرێکارانی کوردستان]] * [[بازەکانی ئازادیی کوردستان]] * [[حیزبی کۆمۆنیستی مارکسیست-لێنینیست (تورکیا و کوردستان)]] * [[بزووتنەوەی شۆڕشگێڕی لاوانی نیشتمانی]] * [[یەکەکانی پاراستنی مەدەنی]] === سووریا === * [[ھاوبەندیی نیشتمانیی کورد لە سووریا]] * [[مەجلیسی سووریای دیموکرات]] * [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)]] * [[تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکرات (سووریا)]] * [[یەکەکانی پاراستنی گەل]] * [[یەکەکانی پاراستنی ژنان]] * [[ئاسایش (ڕۆژاوا)]] * [[ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد (سووریا)]] * [[پارتی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] * [[دەستەی بڵندی کورد]] * [[یەکێتیی سیاسیی دیموکراتی کورد]] * [[گڕکانی فرات]] * [[بەرەی کوردی]] * [[ھێزە یەکگرتووەکانی ئازادی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{شریتی دەروازە|تورکیا}} [[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]] [[پۆل:پێڕستی ڕێکخراوەکان]] pahda70aykra57bz1nw1hzmjfdk37o4 0 235815 1575002 1574856 2026-04-13T12:01:05Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1575002 wikitext text/x-wiki {{multiple image|caption_align=center | total_width = 300 <!--image 1--> | image2 = Frans Hals - Portret van René Descartes.jpg | width2 = 700 | height2 = 828 | alt2 = | link2 = | caption2 = [[ڕێنێ دێکارت]] <!--image 2--> | image3 = Spinoza.jpg | width3 = 700 | height3 = 828 | alt3 = | link3 = | caption3 = [[باروخ سپینۆزا]] <!--image 3--> | image4 = Christoph Bernhard Francke - Bildnis des Philosophen Leibniz (ca. 1695).jpg | width4 = 700 | height4 = 828 | alt4 = | link4 = | caption4 = [[گۆتفرید لایبنیتس]] }} لە [[مەعریفەتناسی|مەعریفەتناسیدا]]، '''ڕاسیۆنالیزم (عەقڵگەرایی) (ئاوەزگەرایی)''' بەو ڕوانگەیە دەوترێ کە [[ئاوەز|ئاوەز یا ئەقڵ]] لە گوێن سەرچاوە و پێوانەی سەرەکیی [[مەعریفەت]] دەبینێ،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rationalism {{!}} Definition, Types, History, Examples, & Descartes {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/rationalism|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref> یا ئاماژە بە ھەر چەشنە بۆچوونێک دەکا کە بۆ بەدەستھێنانی مەعریفەت و [[پاساوھێنانەوە]] دەستەودامێنی ئەقڵ ببێ.<ref name="Lacey 286">Lacey, A.R. (1996), ''A Dictionary of Philosophy'', 1st edition, Routledge and Kegan Paul, 1976. 2nd edition, 1986. 3rd edition, Routledge, London, 1996. p. 286</ref> بە شێوەیەکی ڕێکوپێکتر، ڕاسیۆنالیزم وەکوو میتۆدۆلۆژییەک یا تیۆرییەک دەناسێنرێ کە تێیدا پێوانەی ھەڵسەنگاندنی [[ڕاستی]]، [[ھەست (ڕوونکردنەوە)|ھەستەکی]] نییە بەڵکوو ئەقڵانی و [[ھەڵھێنجان|ھەڵھێنجانییە]].<ref name="Bourke 263">Bourke, Vernon J., "Rationalism," p. 263 in Runes (1962).</ref> لە کۆنەوە، ڕاسیۆنالیزم دژایەتیی [[ئیمپیریزم]] دەکا و لە بەرامبەریەوە دادەنرێ. ڕاسیۆنالیستەکان باوەڕیان ئەوەیە کە [[واقیع]] لە خۆیدا خاوەن پێکھاتەیەکی لۆژیکییە و، ھەر بەم بۆنەوە، ڕاستیگەلێکی بڕاوە و گومانھەڵنەگر ھەن کە ئاوەز ڕاستەوخۆ دەتوانێ وە چنگیان بخات. ئەوان پێداگرن لەسەر ئەوە کە [[لۆژیک]] و [[ماتماتیک]] و [[ئەخلاق]] و [[میتافیزیک]]، [[پرەنسیپ|پرەنسیپگەلێکی]] ئەقڵانیی وایان ھەیە ھێندە لە بنی بنەوە ڕاست و دروستن کە حاشاکردنیان مرۆڤ دەخاتە ناو [[ناتەبایی|ناتەبایییەوە]]، واتە وتە و قسەکانی وایان لێ دێ کە خۆیان یەکتری ھەڵدەوەشێننەوە. ڕاسیۆنالیستەکان ئەوەندە متمانەیان بە ئاوەز زۆرە کە ئیمپیریستەکان بە [[دۆگما|دۆگماتیک]] ناویان دەبەن. ئەوان (واتە ڕاسیۆنالیستەکان) بوونی [[گرۆڤ|بەڵگەی]] ئەزموونی و فیزیکی بۆ سەلماندنی ھەندێ ڕاستیی تایبەت، بە ناپێویست دەزانن.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Markie|یەکەم=Peter|سەردێڕ=Rationalism vs. Empiricism|ڕێکەوت=٢٠٢٣|ناونیشان=https://plato.stanford.edu/archives/spr2023/entries/rationalism-empiricism/|ئیش=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Spring 2023|بڵاوکەرەوە=Metaphysics Research Lab, Stanford University|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠٢٣|دوایین٢=Folescu|یەکەم٢=M.|editor2-last=Nodelman|editor2-first=Uri}}</ref> ==باوەڕە سەرەکییەکان== زۆرجار ڕاسیۆنالیزم و [[ئیمپیریزم]] بە ھاودژی یەکتر دادەنرێن. وشەی ڕاسیۆنالیست (ئاوەزباوەڕ) لە وشەی [[لاتینی|لاتینیی]] ratio -ەوە دێ کە وشەی ئینگلیزیی reason -ی لێ گیراوە. بەڵام، وشەی ئیمپیریست (ئەزموونباوەڕ) لە وشەی یۆنانیی emperia -وە دێ کە وشەی ئینگلیزیی experience -ی لێ دروست بووە. پێچەوانەی فەیلەسووفی ئیمپیریست کە متمانەی بە [[ئاوەز]] کەمە، ڕاسیۆنالیست بە کەسێک دەڵین کە بۆ دەرخستنی [[ڕاستی|ڕاستییەکان]] پشت بە ئەقڵ یا ئاوەز دەبەستێ.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cottingham|یەکەم=John|سەردێڕ=The Rationalists|بڵاوکەرەوە=روزنە|زمان=فارسی|translator-last=حنایی کاشانی|translator-first=محمدسعید}}</ref> === بەشکبوون و بڕوانەکردن بە داتای ھەستەکان === [[ڕێنێ دێکارت|دێکارت]] و [[سپینۆزا]] و [[لایبنیتس]] لە حاند ڕاسیۆنالیستەکانی ترا ناسراوترن. خەتایەک کە زۆر جاران دەکرێ ئەوەیە کە وادەزانرێ ئەم سێ فەیلەسووفە ھەوڵیان داوە بەتەواوی چاو لە [[ئەزموون|ئەزموونی ھەستەکی]] بقووچێنن. کەچی، ڕاستییەکەی ئەوەیە بە لای ئەوانەوە [[زانایی|ناسیارییەک]] کە ئەقڵ بە مرۆڤی دەبەخشێ سەرترە لە ناسیارییەک کە [[ھۆشە|ھەستەکان]] پێی دەبەخشن: فتواکانی ئەقڵ سەرترە لە فتواکانی ھەست. دێکارت، بۆ نموونە، دەیوت «ڕووناکیی ئەقڵ ڕێگەمان پێ نیشان دەدا بەرەو ناو داپۆشراوترین نھێنییەکان.» سپینۆزاش جێگای «بەھەڵکەوت ئەزموونکردن»ی لە خوارترین پلەی ناسیاریدا دیاری کردبوو و، بە [[ئاگایی|ئاگایییەکی]] کەموکووڕ و شێواوی دەزانی کە ناتوانێ ئەو جۆرەی کە شیاوە [[نوێنەرایەتیی زەینی|واقیع نوێنەرایەتی بکا]]. ئەویش دەیوت ئەقڵ بەتەنیایی دەتوانێ شتەکان بەڕاستی و بەو چەشنە کە [[زات|لە زاتی خۆیاندا]] ھەن بناسێ. ھەروەھا، لایبنیتس -یش بیروڕایەکی نزیک بەمانەی بووە و دەیوت «دەبێ بڕۆینە ئەوپەڕی ھەستەکانمانەوە ھەتا لە ڕاستییە تێکڕایی و پێویستەکانی زانست سەر دەر بکەین.»<ref name=":0" /> === تێپەڕین لە تێگەیشتنی باو === ئەم فەیلەسووفانە ھیی سەردەمێک بوون کە [[شۆڕشی زانستی]] تازە دەستی پێ کردبوو. شۆڕشێ کە لێی بڕابوو پشتبەستووییی [[فەلسەفەی سکۆلاستیک|فەلسەفەی سکۆلاستیکی سەدەکانی ناوین]] بە [[ڕوونکردنەوە|ڕوونکردنەوەگەل]] و گێڕانەوەگەلی چۆنایەتییانە (کەیفی) ڕەت بکاتەوە. حوکمە بەناوبانگەکەی [[گالیلۆ|گالیلیۆ]] ئەم لێبڕاوییە بە کورتی و بە پوختی نیشان دەدا: «ناتوانرێ دەرک بە کتێبی گەورەی جیھان بکرێ مەگەر ئەوەی کە بە ھەمان زمان کە نووسراوە بخوێنرێتەوە، واتە زمانی [[ماتماتیک]].» جیھان بەو شێوەیەی کە فیزیکی سکۆلاستیک تەسەووری دەکرد، ھەتا ڕادەیەکی زۆر، ھەمان جیھانی [[تێگەیشتنی باو]] بوو، یانی ھەر ئەو جیھانە کە ھەستەکان بۆ مرۆڤ خولقاندبوویان. شۆڕشی زانستیش خەریک بوو دانەدانە ھەڵەکانی ئەو تێگەیشتنە باوەی دەر دەخست. بۆ وێنە، فیزیکی سکۆلاستیک وای دەزانی خۆر بە دەور زەویدا دەخولێتەو، چونکە خۆری دەدی لە ئاسمانا لە ڕۆژھەڵاتەوە بەرەو ڕۆژاوا دەچێ و [[ئەقڵی سەلیم]] حوکمی دەکرد کە خۆر دەگەڕێ و زەوی جێگیرە. یا وای دەزانی قورسی و سووکی تایبەتمەندیی ناوەکی و خۆماکیی تەنە و ھەرگیز لێی دانابڕدرێ، چونکە کاتێ تەنێکی ھەڵدەگرت یا دایدەنا، ھەستەکانی وایان پێ دەوت و، ئەقڵی سەلیمیش ھەمان حوکمی دەکرد. تا ئەوەی کە [[ئیساک نیوتن|نیووتن]] ھات و سەلماندی قورسی و گرانیی تەن، لە ئەسڵا، [[ھێزی ڕاکێشان|ھێزی ڕاکێشانی زەوییە]] کە کار دەکاتە سەر ئەو تەنە. ھەڵەگەلێکی وەکوو ئەمانە کە لە تێگەیشتنی باودا دۆزرانەوە، بوون بە ھۆی ئەوە کە متمانەی زانایان بە ھەستەکان کەمتر و کەمتر بێتەوە.<ref name=":0" /> === جیھان بە سیستمێکی ڕێکوپێک دانان === ڕاسیۆنالیستەکان باوەڕیان ئەوەیە پێکھاتەی جیھان ڕێکوپێک و لۆژیکییە و، ھیچ شتی وای تیا نییە کە ئەقڵی مرۆڤ نەتوانێ لێی تێ بگات.<ref name=":0" /> ===ماتماتیک بە سەرمەشقی خۆ کردن=== ڕاسیۆنالیستەکان بەگشتی ھۆگری ئەوەن خۆیان بخەنە ژێر کاریگەریی [[ماتماتیک|ماتماتیکەوە]]. زاتی ماتماتیک وایە کە زۆر ڕوونە و، [[دڵنیایی|دڵنیاییش]] دەبەخشێ و یەقینییە. ھەمیشە وەکوو نموونە و سەرمەشقێک چاوی لێ دەکرێ بۆ دامەزراندنی سیستمێکی مەعریفیی یەکپارچە و بنەڕەت قایم. دێکارت لە کتێبی پرەنسیپەکانی فەلسەفەدا بە ڕاشکاوی ڕایگەیاند: بێجگە ئەو شتەی [[ئەندازەزانی|ئەندازەزانان]] [[چەندایەتی|چەندایەتیی]] پێ دەڵێن و دەیکەنە بابەتی [[ئیسپات|ئیسپاتەکانیان]]، کاری بە سەر ھیچێکی ترەوە نییە لە لێکۆڵینەوەی تەنەکاندا. وەکوو دەنگدانەوەی ئەم قسەیەی دێکارت، سپینۆزاش [[ڕەھەند|ڕەھەندی]] بە تایبەتمەندیی ناسێنەری ماددە دەزانی.<ref name=":0" /> ===باوەڕ بە پێویستی (زەروورەت)=== باوەڕ بە [[پێویستی (فەلسەفە)|پێویستی]] لە ئامۆژگارییەکانی [[دیتەرمینیزم]] و ڕاسیۆناڵیزمە کە حاشا لە بوونی ھەر چەشنە [[لواوی (فەلسەفە)|ڕێتێچوون]] و دەستدان و بۆلواوییەک دەکا و دەڵێ پێویستە کە جیھان ھەر ئەمە بێ کە ئێستا ھەیە و نەدەبوو بە شێوەیەکی تر بێ. دەڵێ بۆ ھەر [[قەزیە (لۆژیک)|قەزیەیەک]] کە ڕاستە، دەتوانرێ ئەوە بسەلمێنرێ کە قەزیەکە دەبێ ڕاست بێ (یا پێویستە ڕاست بێ). ئەوە کە شتێ بە ھەڵکەوت بووە بە ڕاست و دەکرا بە شێوەیەکی تر دەرچووبایە، بە تەواوی ڕەت دەکرێتەوە.<ref name=":0" /> ==میتافیزیکی ڕاسیۆنالیستی== === جەوھەر === تێگەیشتەی [[جەوھەر]] لە ناوەندی [[میتافیزیک|میتافیزیکی]] ڕاسیۆنالیستدایە. ئەم زاراوەیە گەڕێکی تا ڕادەیەک کۆنی ھەیە. لە بەرھەمە فەلسەفییە نوێکاندا دۆزینەوەی باس و بابەت لەبارەی جەوھەرەوە زۆر دەگمەنە. جەوھەر ئیتر لە [[زانست|زانستیشدا]] ڕۆڵێکی نەماوە. بەڵام، لە سەدەی حەڤدەیەمدا، پرسیار لە جەوھەر، لە ڕاستیدا، پرسیار لەوە بوو کە [[واقیع]] لە بنچینەدا چی شێوەی پێ داوە و چی قایمی کردووە و ڕای گرتووە؟ سێ ڕاسیۆنالیستی ناودار، واتە دێکارت و سپینۆزا و لایبنیتس، ھەر کامەیان، وەڵامێکی جیاوازیان بەم پرسیارە داوەتەوە. دێکارت دەلیل و بەڵگەی دەھێنایەوە کە دوو جەوھەر ھەیە، یا لانی کەم دوو جۆر جەوھەر: [[دوالیزمی زەین-لەش|زەین و لەش (یا گیان و جەستە)]]. سپینۆزا دەلیل و بەڵگەی دەھێنایەوە کە تەنیا یەک جەوھەر ھەیە: خوا یا سروشت. لایبنیتس -یش دەلیل و بەڵگەی دەھێنایەوە کە ژمارەیەکی بێبڕانەوە جەوھەر ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Robinson|یەکەم=Howard|سەردێڕ=Substance|ڕێکەوت=٢٠٢١|ناونیشان=https://plato.stanford.edu/archives/fall2021/entries/substance/|ئیش=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Fall 2021|بڵاوکەرەوە=Metaphysics Research Lab, Stanford University|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٤}}</ref><ref name=":0" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Rationalism}} {{تووڵی دەروازە|فەلسەفە}} [[پۆل:تیۆرە ئیپیستمۆلۆژییەکان]] [[پۆل:قوتابخانە و نەریتە فەلسەفییەکان]] [[پۆل:ڕاسیۆنالیزم]] [[پۆل:ئاوەزان]] hw8eyyjpdzn7j23s65bvp8b0gyflek9 14 236079 1575063 1113942 2026-04-13T21:01:48Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1575063 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Endangered species|جۆرە مەترسیلەسەرەکان}} {{وتاری سەرەکیی پۆل|جۆرە مەترسیلەسەرەکان}} [[پۆل:پرسە ژینگەییەکان]] g5wihaziaqt3c7ko8p08l4pb53whfcz 4 241625 1575062 1574922 2026-04-13T21:01:06Z AramBot 39807 بۆت: نوێکردنەوە 1575062 wikitext text/x-wiki {{ئەمانەش ببینە|ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە ناچالاکەکان}} {{چینی ناوەند}} پێرستی [[وپ:بۆت|بۆت]]ە چالاکەکانی ویکیپیدیا{{ھن}} بۆتی چالاک بە بۆتێک دەڵێن کە لە ٣٠ ڕۆژی ڕابردوو لانی کەم [[تایبەت:بەشدارییەکان|بەشدارییەکی]] ھەبووە.{{ھن}} لە ئێستادا ئەم ئامارە ڕۆژانە نوێ دەکرێتەوە.{{ھن}} '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]'''؛ لە ''٢١:٠١، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)'' {{کۆتایی}} {| class="wikitable sortable" style="margin: auto;" |+ بۆتە چالاکەکان |- ! # !! بەکارھێنەر !! دوایین دەستکاری !! ژمارەی دەستکارییەکان !! مافەکان !! ڕێکەوتی خۆتۆمارکردن |- | ١ || [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/AramBot|١٣ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٣٥٣٠٩٣ || bot,botadmin || ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ |- | ٢ || [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/MediaWiki message delivery|١٣ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٣٤٤١ || bot || ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |- | ٣ || [[بەکارھێنەر:Dexbot|Dexbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Dexbot|١٣ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٨٣٨٧ || bot || ٢ی ئایاری ٢٠١٢ |- | ٤ || [[بەکارھێنەر:Xqbot|Xqbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Xqbot|١١ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٢١١٧٩ || bot || ٣١ی ئابی ٢٠٠٩ |- | ٥ || [[بەکارھێنەر:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/InternetArchiveBot|٣ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٨٤٤٤٨ || bot || ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] rqhpobny705qn9s01gq31rzfa45kebp 0 247393 1575136 1398370 2026-04-14T10:53:53Z -Haryad 40333 -Haryad پەڕەی [[ئەلیزابێس دێبیکی]]ی بە بێ بەجێھشتنی ڕەوانەکەرێک گواستەوە بۆ [[ئێلیزابێت دێبیکی]]: چاککردن 1398370 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ئەلیزابێس دێبیکی|image=Elizabeth Debicki by Gage Skidmore.jpg|caption=دێبیکی ساڵی ٢٠١٦|birth_date={{Birth date and age|1990|8|24|df=y}}|birth_place=پاریس فەڕەنسا|nationality=ئوسترالی|occupation=ئەکتەر|years_active=٢٠١٠–ئێستا}} '''ئەلیزابێس دێبیکی''' ({{بە ئینگلیزی|Elizabeth Debicki}}؛ لەدایکبووی ٢٤ی ئابی ١٩٩٠) ئەکتەری ئوسترالییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Ann-Kathrin Kuhls|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=''Guardians 2'': Was hat es mit Elisabeth Debickis Rolle Ayesha auf sich?|ناونیشان=https://www.gamez.de/news/guardians-2-was-hat-es-mit-elisabeth-debickis-rolle-ayesha-auf-sich/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200920004301/https://www.gamez.de/news/guardians-2-was-hat-es-mit-elisabeth-debickis-rolle-ayesha-auf-sich/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٠|وێبگە=GameZ|بڵاوکەرەوە=[[MediaMarkt]]|زمان=de}}</ref> == سەرەتای ژیانی == دێبیکی لە پاریس لە دایکبووە، باوکێکی پۆڵەندییە و دایکی ئوسترالییە و بە ڕەچەڵەک ئێرلەندییە.<ref name="vcam">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠١١|سەردێڕ=Baz Luhrmann casts VCA graduate Elizabeth Debicki in ''The Great Gatsby''|ناونیشان=http://www.vcam.unimelb.edu.au/news/146|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120307221013/http://www.vcam.unimelb.edu.au/news/146|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=[[University of Melbourne]]}}</ref><ref name="va121106">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.vogue.com.au/beauty/trends/our+fair+ladies,20781|سەردێڕ=Our fair ladies: how to maintain pale skin|یەکەم=Sigourney|دوایین=Cantelo|ئیش=[[Vogue (magazine)|Vogue Australia]]|ڕێکەوت=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131014010447/http://www.vogue.com.au/beauty/trends/our+fair+ladies,20781|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref name="age130519">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.theage.com.au/lifestyle/from-paris-with-love-20130514-2jk2a.html|سەردێڕ=From Paris with love|یەکەم=Elissa|دوایین=Blake|ئیش=[[The Age]]|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140902051218/http://www.theage.com.au/lifestyle/from-paris-with-love-20130514-2jk2a.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>دایک و باوکی ھەردووکیان سەماکاری بالێ بوون، کە لەکاتی نمایشکردندا لە نمایشێکدا پێکەوە یەکتریان بینیوە. کاتێک تەمەنی پێنج ساڵ بوو، خێزانەکەی ڕوویان لە شاری گلێن وەڤەرلی لە شاری مێلبۆرن لە ئوسترالیا کرد. گەورەترینی سێ منداڵە، خوشکێکی بچووک و برایەکی ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Elizabeth Debicki}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|فیلم|شانۆ|فەڕەنسا|پۆڵەندا}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئوسترالییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئوسترالییەکان]] [[پۆل:ئوسترالییەکانی بەڕەگەز ئیری]] [[پۆل:ئەکتەرە ژنە ئوسترالییەکانی تیاتر]] [[پۆل:ئەکتەرە ژنە ئوسترالییەکانی تی ڤی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی پشتگریکەر لە بردنەوەی خەڵاتی ئێمی بۆ پێشکەرکردنی ناوازە]] h6twq9jclkqm8aknrx52cvi2i3m6ma0 0 284149 1575038 1552805 2026-04-13T16:05:47Z ~2026-22857-62 75732 الان 1575038 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Infobox television channel}}'''کەناڵی بەسما بۆ منداڵان''' یەکێکە لە کەناڵەکانی [[تۆڕی ئاسمانیی مەجد|تۆڕی مانگی دەستکردی ئەلمەجد]] سعوودى کەناڵێکی تایبەتە بە ئەنیمەیشن, و دەیەمین کەناڵە لە تۆڕی کەناڵەکانی ئەلمەجد کەناڵەکە بە مامەڵەی پەروەردەیی. {{تووڵی دەروازە|ڕۆژنامەوانی|عەرەبستانی سعوودی|تەلەڤیزیۆن|ئەنیمەیشن}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 02c5xolwnoouhmk58mtz9tz1twh99y8 0 284656 1575048 1452662 2026-04-13T19:34:24Z ~2026-22796-63 75737 1575048 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}[[پەڕگە:Granizo.jpg|وێنۆک| تەرزەیەکی گەورە، نزیکەی {{Cvt|6|cm}} لە تیرەدا]] '''تەرزە یان تەزرە''' جۆرێکە لە [[بارین|بارانبارینی]] ڕەق.<ref name="hail">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ناونیشان=https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/hail/#:~:text=Hail%20is%20a%20type%20of,can%20be%20round%20or%20jagged.|سەردێڕ=hail |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210222225114/https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/hail/#:~:text=Hail%20is%20a%20type%20of,can%20be%20round%20or%20jagged. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=nationalgeographic.org |زمان=en}}</ref> جیاوازە لە گوللەی سەھۆڵ ("sleet"ی ئینگلیزی ئەمریکی)، ھەرچەندە زۆرجار ئەم دووانە بە یەک شت دادەندرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی ئابی ١٩٩٩|ناونیشان=http://www.straightdope.com/columns/read/1668/whats-the-difference-between-hail-sleet-and-freezing-rain|سەردێڕ=What’s the difference between hail, sleet, and freezing rain? |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140202162403/http://www.straightdope.com/columns/read/1668/whats-the-difference-between-hail-sleet-and-freezing-rain |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|وێبگە=[[The Straight Dope]]}}</ref> پێکدێت لە تۆپ یان گرێی ناڕێک لە سەھۆڵ کە ھەریەکەیان پێی دەوترێت '''دەنکە تەرزە'''. بە پێچەوانەی جۆرەکانی تری بارینی [[سەھۆڵ|سەھۆڵی ئاو]]، وەکو گراوپێل (کە لە سەھۆڵی ڕیم دروست کراوە)، گوللەی سەھۆڵ (کە بچووکتر و نیمچە ڕووناکترن)، و [[بەفر]] (کە پێکھاتووە لە پەڕۆی بچووک و ناسک و بلوری یان دەرزی)، دەنکی تەرزە بەزۆری لە نێوان {{Cvt|5|mm|in|1}} دەپێورێت و {{Cvt|15|cm|in|0}} لە تیرەدا.<ref name="hail">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ناونیشان=https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/hail/#:~:text=Hail%20is%20a%20type%20of,can%20be%20round%20or%20jagged.|سەردێڕ=hail |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210222225114/https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/hail/#:~:text=Hail%20is%20a%20type%20of,can%20be%20round%20or%20jagged. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=nationalgeographic.org |زمان=en}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://web.archive.org/web/20210222225114/https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/hail/#:~:text=Hail%20is%20a%20type%20of,can%20be%20round%20or%20jagged. "hail"]. ''nationalgeographic.org''. [[National Geographic Society]]. 21 January 2011. Archived from [https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/hail/#:~:text=Hail%20is%20a%20type%20of,can%20be%20round%20or%20jagged. the original] on 22 February 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">14 January</span> 2021</span>.</cite></ref> کۆدی ڕاپۆرتکردنی METAR بۆ تەرزە {{Cvt|5|mm|in}} یان زیاتر '''GR''' ە، لەکاتێکدا دەنکە تەرزەی بچووکتر و گراوپێل کۆدی '''GS''' یان ھەیە. تەرزە لە زۆربەی [[ڕەشەبای برووسکاوی|ڕەشەباکاندا]] ئەگەری ھەیە (وەک چۆن لەلایەن cumulonimbus بەرھەم دەھێنرێت)،<ref name="gloss">{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠٠٩|ناونیشان=http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=hail1|سەردێڕ=Allenpress.com |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100725142407/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=hail1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=Glossary of Meteorology}}</ref> ھەروەھا لە ماوەی {{Cvt|2|nmi|km}} لە زریانی دایک و باوک. دروستبوونی تەرزە پێویستی بە ژینگەکانی جووڵەی بەھێز و بەرەو سەرەوەی ھەوا ھەیە لە ناو ڕەشەبای دایک و باوکدا (ھاوشێوەی [[تۆرنادۆ|گەردەلوولەکان]]) و بەرزییەکانی دابەزینی ئاستی بەستن. لە ناوەڕاستی پانییەکاندا، تەرزە لە نزیک ناوەوەی کیشوەرەکان دروست دەبێت، لەکاتێکدا، لە ناوچە گەرمەکاندا، زیاتر لە [[بەرزی لە ئاستی دەریا|بەرزایییە]] بەرزەکاندا قەتیس دەبێت. ڕێگا ھەیە بۆ دیاریکردنی ڕەشەبا بەرھەمھێنەرەکانی تەرزە بە بەکارھێنانی مانگی دەستکردی کەشوھەوا و وێنەی ڕاداری کەشوھەوا. دەنکەکانی تەرزە بەگشتی بە خێرایی زیاتر دادەبەزن لەگەڵ گەشەکردنی قەبارەیان، ھەرچەندە ھۆکارە ئاڵۆزەکانی وەک توانەوە، خۆلێدان لەگەڵ ھەوا، با و کارلێککردن لەگەڵ باران و تەرزە دەتوانن دابەزینیان لە [[تەوشک|بەرگەھەوای زەویدا]] خاو بکەنەوە. ھۆشداریی توندی کەشوھەوا بۆ تەرزە دەدرێت کاتێک دەنکەکان دەگەنە قەبارەیەکی زیانبەخش، چونکە دەتوانێت زیانێکی زۆر بە پێکھاتە دروستکراوەکانی مرۆڤ بگەیەنێت، و، زۆرترین جار بەروبوومی جووتیاران. لە بەھاری ٢٠٢٥ەوە زانایان لە ئەمریکا دەست بە کارەکانیان دەکەن لە بوارێکی نوێی لێکۆڵینەوەدا: ICECHIP کە کورتکراوەی «تاقیکردنەوەی ھاوبەشی لە شوێنی خۆیدا بۆ کۆکردنەوەی تەرزە لە دەشتەکاندا».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rice |یەکەم=Doyle |ناونیشان=https://www.usatoday.com/story/news/nation/2025/02/22/hail-research-to-study-the-perplexing-ice-that-falls-from-the-sky/78968111007/|سەردێڕ=Perplexing chunks of ice sometimes fall from the sky. Scientists want to learn more. |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=USA TODAY |زمان=en-US}}</ref> ئەم پڕۆژەیە کە لێکۆڵینەوە لە پرۆسەکانی تەرزە دەکات لە ڕەشەبادا لە دوو ناوچەی ناسراو بە "کۆڵانەکانی تەرزە"- دەشتە گەورەکان و بەدرێژایی زنجیرە پێشەوەی شاخەکانی ڕۆکی لە کۆلۆرادۆ و وایۆمینگ- گەورەترین ھەڵمەتی مەیدانییە لە جیھاندا کە تا ئێستا تەرخانکراوە بۆ لێکۆڵینەوە لە تەرزە، کە ١٠٠ زانا لە چوار وڵات و ١١ ویلایەت بەشدارن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.science.org/content/article/more-damaging-tornadoes-hail-may-finally-get-scientific-attention-it-deserves|سەردێڕ=More damaging than tornadoes, hail may finally get the scientific attention it deserves |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=www.science.org |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == ئەمانەش ببینە == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rogers and Yau|سەردێڕ=A Short Course in Cloud Physics|بڵاوکەرەوە=Butterworth-Heinemann|ساڵ=١٩٨٩|ژپنک=٠-٧٥٠٦-٣٢١٥-١|شوێن=Massachusetts}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jim Mezzanotte|سەردێڕ=Hailstorms|بڵاوکەرەوە=Gareth Stevens Publishing|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٣٦٨-٧٩١٢-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Snowden Dwight Flora|سەردێڕ=Hailstorms of the United States|بڵاوکەرەوە=Textbook Publishers|ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٥٨١-١٦٩٨-٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Narayan R. Gokhale|سەردێڕ=Hailstorms and Hailstone Growth|بڵاوکەرەوە=State University of New York Press|ساڵ=١٩٧٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٧٣٩٥-٣١٣-٩}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Duncan Scheff|سەردێڕ=Ice and Hailstorms|بڵاوکەرەوە=Raintree Publishers|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٣٩٨-٤٧٠٣-٩}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.hailtrends.com/ ئامرازەکانی توێژینەوەی زریانی تەرزە] Archived لە hailtrends.com * [https://web.archive.org/web/20091015141754/http://www.ucar.edu/communications/factsheets/Hail.html سڵاو لە فاکتشیت] (ئەرشیڤ کراوە) لە ucar.edu * [http://www.ncdc.noaa.gov/billions کارەساتەکانی کەشوھەوا و کەشوھەوای ملیار دۆلاری ئەمریکی] Archived لە NOAA.gov {{پۆلی کۆمنز|Hail}} {{تووڵی دەروازە|کەشوھەوا}} [[پۆل:مەترسییەکانی کەشوھەوا]] [[پۆل:زریان]] [[پۆل:بارین]] [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] [[پۆل:تەرزە]] [[پۆل:شەختە]] ce22r7ix6nprxo9tktcl1r38gw9v7m5 0 287399 1575008 1574991 2026-04-13T12:20:06Z Arya Omer 59103 ڕاستکردنەوەی ناوەکان 1575008 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=October 2022}} {{Infobox military conflict | conflict = ئۆپەڕاسیۆنی باربارۆسا | partof = بەرەی ڕۆژھەڵات (جەنگی جیھانیی دووەم) | image = Operation Barbarossa collage.jpg | image_size = 270 | caption = بە ئاراستەی کاتژمێر لە سەرەوە-چەپەوە:{{ھن}} {{flatlist| * سەربازانی ئەڵمانی لە ڕێگەی باکووری ڕووسیا پێشڕەوی دەکەن * تیمی [[فڕێندەری بڵێسە]]ی ئەڵمانی خانوویەک لە پێشینەکەدا دەسوتێنن * [[تانک]]ی ئەڵمانی [[پازدەر ٤]] بە بۆیەی سپی کامۆفلاج لەناو بەفردا گیر بووە * سۆڤیەت [[ئیلیوشین ئیل-٢]] بەسەر پێگەکانی ئەڵمانیا لە نزیک [[مۆسکۆ]] * دیلەکانی سۆڤیەت لە ڕێگای ئۆردووگاکانی زیندان * سەربازانی سۆڤیەت تۆپ دەتەقێنن }} | date = ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ - ٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١ | place = ڕۆژئاوای یەکێتیی سۆڤیەت | result = شکستهێنانی ئەڵمانیای نازی و هێزەکانی تەوەر | territory = هێزەکانی تەوەر نزیکەی ١,٦٠٠,٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە لە خاکی سۆڤیەتیان داگیرکرد، بەڵام نەیانتوانی بگەنە هێڵی ئارخانگێڵسک-ئاستراخان | combatant1 = * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ئەڵمانیای نازی]] * {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[ڕۆمانیا]] * {{flagicon|Finland}} [[فینلاند]] * [[ئیتاڵیای فاشست]] * {{flagicon|Kingdom of Hungary}} [[شانشینی هەنگاریا (١٩٢٠–١٩٤٦)|هەنگاریا]] * {{flagicon|Slovakia}} [[کۆماری یەکەمی سلۆڤاکیا|سلۆڤاکیا]] | combatant2 = '''{{flag|Soviet Union|1936}}''' | commander1 = * {{flagicon|Nazi Germany}} '''[[ئەدۆڵف هیتلەر]]''' * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ڤیلھێلم کایتڵ]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ئەلفێرد یۆدڵ]] * {{nowrap|{{flagicon|Nazi Germany}} [[ڤاڵتەر فۆن بڕاوخیتش]]}} * {{flagicon|Nazi Germany}} [[فرانس هالدەر]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[هێرمان گۆرینگ]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[هانس یێشۆنێک]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[فیۆدۆر ڤۆن بۆک]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[گەرد ڤۆن ڕوندشتێت]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ڤیلھێڵم ڕیتەر فۆنڤۆن لیب]] * {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[یۆن ئەنتۆنێسکو]] * {{flagicon|FIN}} [[مانەرهایم]] | commander2 = * {{flagicon|Soviet Union|1936}} '''[[جۆزێف ستالین]]''' * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[جۆرجی ژوکۆف]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[بۆریس شاپۆشنیکۆڤ]] * {{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[ئەلێکساندەر ڤاسیلیڤسکی]]}} * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[کلیمێنت ڤۆرۆشیلۆڤو]] * {{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[سیمیۆن تیمۆشێنکۆ]]}} * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[سیمیۆن بودیۆنی]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[پاڤێڵ ژیگارێڤ]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[مارکیان پۆپۆڤ]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[فیۆدۆر کوزنێتسۆڤ]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[دمیتری پاڤلۆڤ (general)|دمیتری پاڤلۆڤ]]{{Executed}} * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[ئاندرێ یێریۆمێنکۆ]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[میخائیل کیرپۆنۆس]]{{KIA}} * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[ئیڤان تیولێنێڤ]] | units1 = {{Collapsible list |title = ''سوپاکانی تەوەر'': |{{flagicon|Nazi Germany}} '''''[[کۆمەڵە سوپای باکوور]]''''' * [[سوپای ١٦یەم (ڤێرماخت)|سوپای ١٦یەم]] * [[سوپای ١٨یەم (ڤێرماخت)|سوپای ١٨یەم]] * [[سوپای ٤ەمی پانزەر]] |{{flagicon|Nazi Germany}} '''''[[کۆمەڵە سوپای ناوەڕاست]]''''' * [[سوپای ٢وەم (ڤێرماخت)|سوپای ٢وەم]] * [[سوپای ٤ەمی (ڤێرماخت)|سوپای ٤ەم]] * [[سوپای ٩یەمی (ڤێرماخت)|سوپای ٩یەم]] * [[سوپای ٢وەمی پانزەر]] * [[سوپای ٣یەمی پانزەر]] |{{flagicon|Nazi Germany}} '''''[[کۆمەڵە سوپای باشوور]]''''' * [[سوپای ٦ەمی (ڤێرماخت)|سوپای ٦ەم]] * [[سوپای ١١یەمی (ڤێرماخت)|سوپای ١١یەم]] * [[سوپای ١٧یەمی (ڤێرماخت)|سوپای ١٧یەم]] * [[سوپای ١ەمی پانزەر]] * {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[سوپای سێیەمی ڕۆمانیا|سوپای ٣یەم]] * {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[سوپای چوارەمی ڕۆمانیا|سوپای ٤ەم]] |''سوپا سەربەخۆکان:'' * {{flagicon|Nazi Germany|1935}} [[سوپای نەرویژ (ڤێرماخت)|سوپای نەرویج]] * {{flagicon|Finland}} [[سوپای کارێلیا]] }} | units2 = {{Collapsible list |title = ''سوپاکانی سۆڤیەت'': |{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی باکوور (یەکێتیی سۆڤیەت)|بەرەی باکوور]]''''' * [[سوپای ٧ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٧ەم]] * [[سوپای ٨ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٨ەم]] * [[سوپای ٤٨ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٤٨ەم]] * [[سوپای ٥٢ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥٢ەم]] * [[سوپای ٥٤ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥٤ەم]] * [[سوپای ٥٥ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥٥ەم]] |{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی باکووری ڕۆژاوا]]''''' * [[سوپای ١١یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١١یەم]] * [[سوپای ٢٧ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٧ەم]] * [[سوپای ٣٤ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٣٤ەم]] |{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی ڕۆژاوا (یەکێتیی سۆڤیەت)|بەرەی ڕۆژاوا]]''''' * [[سوپای ٣یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٣یەم]] * [[سوپای ١٠یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٠یەم]] * [[سوپای ١٣یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٣یەم]] * [[سوپای ١٦یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٦یەم]] * [[سوپای ١٩یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٩یەم]] * [[سوپای ٢٠ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٠ەم]] * [[سوپای ٢٢ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٢ەم]] * [[سوپای ٢٤ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٤ەم]] * [[سوپای ٢٨ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٨ەم]] * [[سوپای ٤٠ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٤٠ەم]] * [[سوپای ٥٠ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥٠ەم]] |{{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی باشووری ڕۆژاوا (یەکێتیی سۆڤیەت)|بەرەی باشووری ڕۆژاوا]]'''''}} * [[سوپای ٥ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥ەم]] * [[سوپای ٦ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٦ەم]] * [[سوپای ١٢یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٢یەم]] * [[سوپای ٢١ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢١ەم]] * [[سوپای ٢٦ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٦ەم]] * [[سوپای ٣٧ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٣٧ەم]] |{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی باشوور (یەکێتیی سۆڤیەت)|بەرەی باشوور]]''''' * [[سوپای ٩یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٩یەم]] * [[سوپای ١٨یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٨یەم]] * [[سوپای کەنار دەریای جیاواز|سوپای کەنار دەریا]] }} | strength1 = '''ھێزی بەرەی پێشەوە (٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١)''' * ٣.٨ ملیۆن سەرباز{{sfn|Clark|2012|p=73}}{{sfn|Glantz|2001|p=٩}} * ٣,٣٥٠–٣,٧٩٥ تانک{{sfn|Glantz|2010a|p=20}}{{sfn|Clark|2012|p=73}}{{sfn|Liedtke|2016|p=220}}{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}} * ٣,٠٣٠–٣,٠٧٢ ئۆتۆمبێلی زریپۆشی تر{{sfn|Liedtke|2016|p=٢٢٠|loc= کە ٢٥٩یان تۆپی هێرشبەر بوون}}{{efn|لەناو ئۆتۆمبێلە زریپۆشەکاندا، ئەسکی ڕاپۆرت دەکات کە ٣٠١ تۆپی هێرشبەر، ٢٥٧ تانک‌تێکشکێن و تۆپی خۆبزوێن، ١,٠٥٥ نیوە-ترانێتی زریپۆش، ١,٣٦٧ ئۆتۆمبێلی زریپۆش، و ٩٢ ئۆتۆمبێلی ئەندازیاریی سەربازی و گواستنەوەی تەقەمەنی هەبوون.{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}}}} * ٢,٧٧٠–٥,٣٦٩ فڕۆکە{{sfn|Glantz|2010a|p=20}}{{sfn|Bergström|2007|p=١٢٩}} * ٧,٢٠٠–٢٣,٤٣٥ تۆپهاوێژ{{sfn|Clark|2012|p=73}}{{sfn|Glantz|2010a|p=20}}{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}} * ١٧,٠٨١ تۆپهاوێژی دژە ئاسمان{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}} * ٦٠٠,٠٠٠ ئەسپ{{sfn|Glantz|House|2015|p=٣٨٤}} * ٦٠٠,٠٠٠ ئۆتۆمبێل{{sfn|Glantz|House|2015|p=٣٨٤}} | strength2 = '''ھێزی بەرەی پێشەوە (٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١)''' * ٢.٦–٢.٩ ملیۆن سەرباز{{sfn|Glantz|2001|p=٩|loc=دەڵێت ٢.٦٨ ملیۆن}}{{sfn|Glantz|1998|pp=١٠–١١, ١٠١, ٢٩٣|loc=دەڵێت ٢.٩ ملیۆن}} * ١١,٠٠٠ تانک{{sfn|Mercatante|2012|p=64}}{{sfn|Clark|2012|p=٧٦}} * ٧,١٣٣–٩,١٠٠ فڕۆکەی سەربازی{{sfn|Glantz|2010a|p=٢٨|loc= دەڵێت ٧,١٣٣ فڕۆکە}}{{sfn|Mercatante|2012|p=٦٤|loc=دەڵێت ٩,١٠٠ فڕۆکە}}{{sfn|Clark|2012|p=٧٦|loc=دەڵێت ٩,١٠٠ فڕۆکە}} | casualties1 = '''کۆی گشتیی زیانە گیانییەکانی سوپا:'''{{ھن}}١،٠٠٠،٠٠٠+{{efn|٨٨١،٧٨٨ کەسیان ئەڵمانین{{sfn|Askey|2014|p=١٧٨}}}} {{Collapsible list |title = وردەکاریی زیانەکان |'''زیانەکانی ساڵی ١٩٤١:''' ---- بەپێی ڕاپۆرتە پزیشکییەکانی [[سوپای ئەڵمانیا (ڤێرماخت)|سوپای ئەڵمانیا]] (بە [[سوپای نەرویژ (ڤێرماخت)|سوپای نەرویج]]یشەوە):{{sfn|Askey|2014|p=١٧٨}} * ١٨٦،٤٥٢ کوژراو * ٤٠،١٥٧ ونبوو * ٦٥٥،١٧٩ بریندار لە کردەوەی سەربازیدا{{Efn|ئەمە ٣٩٥،٧٩٩ کەس ناگرێتەوە کە بەهۆی هۆکاری دەرەوەی جەنگ بە نەشیاو بۆ خزمەت دانراون. ٩٨٪ی ئەو ٣٩٥،٧٩٩ کەسە دوای ماوەیەکی کورت لە چارەسەر گەڕاونەتەوە بۆ خزمەتی چالاک، واتە تەنها نزیکەی ٨،٠٠٠ کەسیان بوونەتە زیانی هەمیشەیی. Askey 2014, p. 178.}} * ٨،٠٠٠ گواستنەوە بەهۆی نەخۆشییەوە ---- * ٢،٨٢٧ فڕۆکە تێکشکاوە{{sfn|Bergström|2007|p=١١٧}} * ٢،٧٣٥ تانک تێکشکاوە{{sfn|Liedtke|2016|p=220}}{{sfn|Askey|2014|p=١٨٥}} * ١٠٤ تۆپی هێرشبەر تێکشکاوە{{sfn|Liedtke|2016|p=220}}{{sfn|Askey|2014|p=١٨٥}} ---- '''زیانەکانی وڵاتانی تری بەشداربوو''' * {{flagicon|Kingdom of Romania}} +١١٤،٠٠٠ زیانی گیانی (لانی کەم ٣٩،٠٠٠ کوژراو یان ونبوو){{sfn|Axworthy|1995|pp=٥٨, ٢٨٦}} * {{nowrap|{{flagicon|FIN}} ٧٥،٠٠٠ زیانی گیانی{{ھن}}(٢٦،٣٥٥ کوژراو) لە کارێلیا{{sfn|Vehviläinen|2002|p=96}}}}{{ھن}}+٥،٠٠٠ زیانی گیانی لە کاتی [[ئۆپەراسیۆنی ڕێوی زیوین|ئۆپەراسیۆنی ڕێوی زیوین]].{{sfn|Ziemke|1959|p=١٨٤}} * ئیتاڵیای فاشست: ٨،٧٠٠ زیانی گیانی{{sfn|Kirchubel|2013|loc= chpt. "Opposing Armies"}} * شانشینی هەنگاریا: ٤،٤٢٠ زیانی گیانی{{Efn|٨٥٥ کوژراو، ٢،٢٨٨ بریندار، ٢٧٧ ونبوو و دیل، ١،٠٠٠ نەخۆش و بریندار{{sfn|Andaházi Szeghy|2016|pp=١٥١–١٥٢, ١٨١}}}} }} | casualties2 = '''کۆی گشتیی زیانە گیانییەکانی سوپا:'''{{ھن}}٤،٥٠٠،٠٠٠ {{Collapsible list |title = وردەکاریی زیانەکان |'''زیانەکانی ساڵی ١٩٤١:''' ---- بەپێی ئەرشیفەکانی سۆڤیەت:{{sfn|Krivosheev|1997|pp=٩٥–٩٨}} * ٥٦٦،٨٥٢ کوژراو لە کردەوەی سەربازیدا (١٠١،٤٧١یان لە نەخۆشخانە بەهۆی برینەکانیانەوە مردوون) * ٢٣٥،٣٣٩ بەهۆی هۆکاری دەرەوەی جەنگ مردوون * ١،٣٣٦،١٤٧ نەخۆش یان بریندار بەهۆی هۆکاری جەنگی و دەرەوەی جەنگ * ٢،٣٣٥،٤٨٢ ونبوو لە کردەوەی سەربازیدا یان دیلکراو ---- * ٢١،٢٠٠ فڕۆکە، کە ١٠،٦٠٠یان لە کاتی شەڕدا لەدەستدراون{{sfn|Bergström|2007|p=١١٧}} * ٢٠،٥٠٠ تانک تێکشکا{{sfn|Sharp|2010|p=٨٩}} }} | notes = }} '''ئۆپەڕاسیۆنی باربارۆسا''' گەورەترین هێرشی سەربازی بوو لە مێژووی مرۆڤایەتیدا، کە لەلایەن [[ئەڵمانیای نازی]] و [[وڵاتانی تەوەر]] هێرش کرایە سەر [[یەکێتیی سۆڤیەت]] لە یەکشەممەی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] دەستیپێکرد، نزیکەی ٣.٨ ملیۆن سەربازی وڵاتانی تەوەر لە هێڵێکی بەرەی شەڕ بە درێژی ٢٩٠٠ کیلۆمەتر هێرشیان کردە سەر یەکێتیی سۆڤیەت لەژێر ئامانجی گرتنی شارە گرنگەکانی وەک [[مۆسکۆ]]، [[سەنت پیتەرزبورگ|لێنینگراد]] و [[ڤۆڵگۆگراد|ستالینگراد]]<nowiki/>ی بە مەبەستی دەستبەسەرداگرتنی ناوەندە پیشەسازی و نیشتەجێبوونە سەرەکییەکانی یەکێتیی سۆڤیەت کە لەژێر [[هێڵی ئارخانگێڵسک-ئاستراخان]] کێشرابوو. ئەم هێرشە بوو بە گەورەترین ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە مێژووی مرۆڤایەتیدا بەجۆرێک لە قۆناغی دەستپێکردنیدا نزیکەی ١٠ ملیۆن سەرباز بەشدارییان تێدا کرد و ئەم ڕووداوە وەرچەرخانێکی گەورە بوو لە جەنگی جیهانیی دووەمدا و بووە هۆی کردنەوەی بەرەی ڕۆژهەڵات، کە گەورەترین و خوێناویترین جەنگی وشکانییە لە مێژوودا، و بووە هۆی ڕاکێشانی یەکێتیی سۆڤیەت بۆ ناو ڕیزی وڵاتانی [[ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانیی دووەم|هاوپەیمان]]. دوو ساڵ پێش داگیرکارییەکە، ئەڵمانیا و یەکێتیی سۆڤیەت ڕێککەوتنی سیاسی و ئابوورییان بۆ مەبەستی ستراتیژی واژوو کرد بەناوی [[پەیمانی مۆلۆتۆڤ-ڕیبێنتڕۆپ]]، فەرماندەیی باڵای سوپای ئەڵمانیا لە تەممووزی ١٩٤٠ دەستی بە پلاندانان بۆ داگیرکردنی یەکێتیی سۆڤیەت کرد بە ناوی [[پلانی ئۆتۆ]]، کە [[ئەدۆڵف ھیتلەر]] لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٠ پەسەندی کرد. بە درێژایی ماوەی ئۆپەراسیۆنەکە، نزیکەی چوار ملیۆن سەربازی ھێزەکانی تەوەر ڕۆژاوای یەکێتیی سۆڤیەتیان داگیرکرد لە گەورەترین ھەڵمەتی سەربازی لە مێژووی جەنگەکاندا بە بەرەیەکی درێژی ٢٩٠٠ کیلۆمەتر (١٨٠٠ میل). سەرەڕای ئەوەش، [[ڤێرماخت]] نزیکەی ٦٠٠ ھەزار ئۆتۆمبێل و لە نێوان ٦٠٠–٧٠٠ ھەزار ئەسپ بۆ ئۆپەراسیۆنە ناسەربازییەکان بەکارھێنا. لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ کاتژمێر ٣ی بەرەبەیان بەبێ ڕاگەیاندنی فەرمی جەنگ، سەربازانی ھێزەکانی ئەڵمانیا دزەیان کردە ناو خاکی یەکێتی سۆڤیەت کە ١٥٣ فیرقەی ئەڵمانی لەگەڵ فیرقەی فینلەندی، ڕۆمانی، سلۆڤاکی و ھەنگاری دەستیان بە هێرش کرد، بە ٣.٨ ملیۆن سەرباز لەگەڵ ٦٠٠ ھەزار بارھەڵگر و زیاتر لە ٣ ھەزار [[تانک]] و ٧ ھەزار تۆپهاوێژ و ٣ ھەزار فڕۆکە. لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا ١٥٠٠ فڕۆکەی سۆڤیەتی کە لەسەر زەوی بوون تێکشکێنران، ئەڵمانەکان زیاتر لە ٣٠٠ فڕۆکەی یەکێتی سۆڤیەتیان لە ئاسمان خستەخوارەوە، ھێزی ئاسمانی سۆڤیەت تووشی گورزێکی کوشندەی لەناکاو بوو و باڵادەستی ئەڵمانیا ھەر لە سەرەتاوە ڕوون بوو. ھێرشی ئەڵمانیا بە درێژایی ٣٠٠٠ کم بۆ ناو خاکی یەکێتی سۆڤیەت بۆ چوار ئاڕاستەی سەرەکی یەکێتی سۆڤیەت دەستیپێکرد، کە پێکهاتبوون لە ئاڕاستەی باکوری ڕۆژئاوا بۆ داگیرکردنی شاری لێنینگراد، ئاڕاستەی ڕۆژئاوا بۆ داگیرکردنی مۆسکۆ، ئاڕاستەی ڕۆژئاوای باشوور بۆ داگیرکردنی ستالینگراد و ئاڕاستەی باشوور بۆ داگیرکردنی کیێڤ. بەڵام سەرەڕای سەرکەوتنە زۆرەکانی هێزەکانی تەوەر، ئۆپەڕاسیۆنی باربارۆسا بەفەرمی لە [[شەڕی مۆسکۆ]]دا کۆتای پێهات لە بەرواری ٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١، پاشان هێزەکانی یەکێتی سۆڤیەت بە هێرشێکی پێچەوانەی زستانە توانییان هێزەکانی ئەڵمانیا بۆ دواوە پاشەکشە پێ بکەن و [[جۆزێف ستالین]] فەرمانی [[ژمارە ٢٢٧]] بۆ سەربازانی دەرکرد، کە لە فەرمانەکە دەڵێت "هەنگاوێک نەگەڕێنەوە!" و پاشەکشە پێکردنی ئەڵمانیا لەلایەن یەکێتی سۆڤیەتەوە بە فەرمی دەستیپێکرد. [[سوپای سوور]] توانی بەھێزترین و کوشندەترین گورزەکانی خۆی لە سوپای ئەڵمانیا بدات ئەویش بە گەمارۆدانی [[فیرقەی شەشەمی ڤێرماخت]] لە [[شەڕی ستالینگراد]]، کە بە خوێناویترین شەڕی مێژوو دادەنرێت، کە دواجار ناچار بوون خۆیان بەدەستەوە بدەن، ئەم تێکشکانە گەورەیە بووە وەرچەرخانێکی ستراتیژی لە جەنگەکەدا، چونکە نەک هەر هێز و توانای سەربازی ئەڵمانیای بە توندی لاواز کرد، بەڵکوو ورەی سوپای نازییەکانی ڕووخاند و ڕێگەی بۆ سوپای سۆڤیەت خۆش کرد تا دەست بکات بە هێرشی پێچەوانە و پاشەکشە بە هێزەکانی دوژمن بەرەو ناو جەرگەی ئەورووپا بکات. ئەڵمانیا دەسپێشخەریی جەنگی لەدەستدا و ناچار بوون پلانە ستراتیژیەکانیان لە هێرشبەرییەوە بگۆڕن بۆ بەرگری، کە ئەمەش سەرەتای دەستپێکی زنجیرە شکستەکانی ئەڵمانیا بوو کە دواجار لە بەرواری ٢ ئایاری ١٩٤٥ بەرلینی پایتەختی ئەڵمانیا لە [[شەڕی بەرلین]] بە ڕووخانی ڕژێمی نازی و داگیرکردنی بەرلین کۆتایی هات. == ئامادەکارییەکانی ئەڵمانیا == [[پەڕگە:Bundesarchiv Bild 146-1974-099-19, Russland, Angriff auf ein Dorf.jpg|وێنۆک|200px|سەربازانی ئەڵمانیا (گرووپی بڵێسە فڕێدەر) لە یەکێتیی سۆڤیەت، حوزەیرانی ١٩٤١]] ئەڵمانەکان پێش کۆتایی ھاتنی [[ھەڵمەتی بەڵقان]] دەستیان بە جووڵاندنی ھێزەکان کرد بۆ سنووری سۆڤیەت. لە ھەفتەی سێیەمی شوباتی ١٩٤١، نزیکەی ٦٨٠٬٠٠٠ سەربازی ئەڵمانی لە ناوچەکانی کۆبوونەوە لەسەر سنووری [[ڕۆمانیا]]-سۆڤیەت کۆبوونەوە. بۆ ئامادەکاری بۆ ھێرشەکە، [[ھیتلەر]] بە نھێنی زیاتر لە ٣ ملیۆن سەربازی ئەڵمانی و نزیکەی ٦٩٠٬٠٠٠ سەربازی تەوەرەی گواستەوە بۆ سنووری سۆڤیەت. ھێزی ئاسمانی چەندین ئۆپەراسیۆنی سیخوڕی ئاسمانی لەسەر خاکی سۆڤیەت ئەنجامدا چەند مانگێک پێش ھێرشەکە. سەرەڕای ئەوەی کە فەرماندەیی باڵای سۆڤیەت نیگەران بوو لەو جووڵانە، بەڵام سەرکردەی یەکێتیی سۆڤیەت جۆزێف ستالین باوەڕی وابوو کە [[ڕایشی سێیەم]] ھێرش ناکات چونکە تەنھا دوو ساڵ بەسەر واژووکردنی پەیماننامەی (مۆلۆتۆڤ-ریبنترۆپ) تێپەڕیبوو. ھەروەھا پێی وابوو کە ئەڵمانیا دەبێت جەنگی خۆی لەگەڵ بەریتانیا تەواو بکات پێش ئەوەی بەرەیەکی نوێ بکاتەوە. ھەمیشە ئەو ھۆشداریانەی ڕەتدەکردەوە کە لە دەزگای ھەواڵگرییەوە پێی دەگەیشتن چونکە پێی وابوو کە زانیاری دزەپێکراوی بەریتانییە بۆ ھەڵگیرساندنی ئاگری جەنگ لە نێوان ئەڵمانیا و [[یەکێتیی سۆڤیەت]]. سیخوڕ دکتۆر ڕیچارد سۆرج کاتی دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنەکەی بە ستالین دابوو، بەڵام ستالین ئەوەی بە ھەند وەرنەگرت. ئەمەش بووە ھۆی ئامادەکارییەکی خاوی سۆڤییەت؛ بەڵام سۆڤیەتەکان بە تەواوی ھەڕەشەی دراوسێ ئەڵمانییەکانیان پشتگوێ نەخستبوو. مارشاڵ سیمیۆن تیمۆشینکۆ پێش داگیرکاریی ئەڵمانیا ئاماژەی پێکردبوون وەک «گرنگترین و بەھێزترین دوژمنی یەکێتیی سۆڤیەت». لە سەرەتای تەممووزی ١٩٤٠، سەرۆک ئەرکانی سوپای سوور بۆریس شاپۆشنیکۆڤ پلانێکی سەرەتایی سێ ئاراستەیی بۆ ھێرشکردنە سەر ئەوەی کە وەک داگیرکارییەکی ئەڵمانی دەردەکەوت داڕشت کە زۆر لە ھێرشە ڕاستەقینەکە دەچوو. پاشان ئەڵمانەکان لە سەرەتای نیسانی ١٩٤١ دەستیان بە ئامادەکاری کرد بۆ ئۆپەراسیۆنی ھایفیش و ئۆپەراسیۆنی ھارپون بۆ سەلماندنی ئیدعاکەیان کە بەریتانیا ئامانجی ڕاستەقینەیە. ناوچەکانی ئەو فێڵە نەرویج و کەنارەکانی کەناڵی ئینگلیزی دەگرتەوە و چالاکی وەک کۆکردنەوەی کەشتی و گەشتی سیخوڕی ئاسمانی و مەشقی سەربازی لەخۆگرتبوو. ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا لە کاتی دیاریکراوی خۆی لە ١٥ی ئایار دواخرا بۆ کاتی ڕاستەقینەی داگیرکاری لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ (دواکەوتنێک بۆ ماوەی ٣٨ ڕۆژ) بە چەند ھۆکارێک، گرنگترینیان: شێی وەرزی زستان نائاسایی بوو بەجۆرێک ڕووبارەکان تا کۆتایی بەھار لافاویان ھەڵدەستاند. ئەو لافاوانە دەبوونە ھۆی پەکخستنی ھێرشی زوو، تەنانەت پێدەچوو پێش کۆتایی ھاتنی ھەڵمەتی بەڵقان ڕوونەدەن. گرنگی دواکەوتنەکە ھێشتا جێگەی مشتومڕە. ویلیام شیرەر گوتی کە ھەڵمەتی [[ھیتلەر]] لە [[بەڵقان]] باربارۆسای بۆ چەند ھەفتەیەک دواخست و بەمەش خستییە مەترسییەوە. ئاماژەی بەوە کرد کە جێگری سەرۆک ئەرکانی ئەڵمانیا لە ساڵی ١٩٤١ فرێدریک پاولۆس ئیدعای کردووە کە ھەڵمەتەکە «نزیکەی پێنج ھەفتە» دواکەوتووە. ئەم ژمارەیەش لەلایەن یاداشتەکانی ھێزی دەریایی ئەڵمانیا و گێرد ڤۆن ڕوندشتێت پشتڕاست دەکرێتەوە. ئەنتۆنی بیڤۆر کۆمەڵێک ھۆکاری ھەمەجۆری خستەڕوو کە بوونە ھۆی دواکەوتنی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا، لەوانە دواکەوتن لە دابەشکردنی ئۆتۆمبێلی گواستنەوە و کێشەکانی پەیوەست بە دابەشکردنی سووتەمەنی، و سەختی دروستکردنی فڕۆکەخانەی پێشەوە بۆ لۆفتڤافە (بە [[ئەڵمانی]]: Luftwaffe). ئەڵمانەکان فەوجێکی سەربەخۆ و لیوایەکی مەشقی میکانیکی جیا و ١٥٣ فیرقەیان بۆ ھەڵمەتەکە بڵاوکردەوە کە ١٠٤ فیرقەی پیادە و ١٩ فیرقەی پازدەر و ١٥ فیرقەی پیادەی میکانیکی لەخۆگرتبوو کە دابەشکرابوون بەسەر سێ گرووپی سەربازیدا، جگە لە نۆ فیرقەی ئەمنی بۆ کارکردن لە ناوچە داگیرکراوەکان و چوار فیرقە لە فینلاند و دوو فیرقەی یەدەگ لەژێر بەڕێوەبردنی ڕاستەوخۆی فەرماندەیی باڵادا. ھەڵمەتەکە بە نزیکەی ٣٬٣٥٠ تانک و ٧٬٢٠٠ تۆپ و ٢٬٧٧٠ فڕۆکە (کە دەکاتە ٦٥ لەسەدی فڕۆکەکانی لۆفتڤافە) و نزیکەی ٦٠٠ ھەزار ئۆتۆمبێل و لە نێوان ٦٢٥٬٠٠٠–٧٠٠٬٠٠٠ ئەسپ ئامادەکرابوو. فینلاند ١٤ فیرقەی بۆ ئۆپەراسیۆنی داگیرکاری ھەڵبژارد، و ڕۆمانیا ١٣ فیرقە و ھەشت لیوای لە ماوەی ئۆپەراسیۆنەکەدا پێشکەش کرد. ھەموو ھێزەکانی تەوەرە کە ژمارەیان ٣٫٨ ملیۆن کەس بوو بە درێژایی بەرەیەک بڵاوکرانەوە کە لە زەریای بەستەڵەکی باکوورەوە تا دەریای ڕەش لە باشوور درێژ دەبووەوە. ھەموویان لەژێر بەڕێوەبردنی فەرماندەیی باڵای سوپای ئەڵمانیادا بوون و بەم شێوەیە دابەشکرابوون: سوپای نەرویج و گرووپی سوپای باکوور و گرووپی سوپای ناوەڕاست و گرووپی سوپای باشوور، لەگەڵ سێ کەشتیگەلی ئاسمانی «لۆفتفلۆتن» (ھاوتای ھێزی ئاسمانی بۆ سوپاکان) کە پاڵپشتی گرووپەکانی سوپایان دەکرد: لۆفتفلۆت ١ بۆ باکوور، لۆفتفلۆت ٢ بۆ ناوەڕاست و لۆفتفلۆت ٤ بۆ باشوور. سوپای نەرویج لە دوورترین باکووری ئەسکەندەنافیا و ناوچە سنوورییەکانی سۆڤیەت کاری دەکرد. گرووپی سوپای باکوور کە دەبوو بەناو وڵاتانی باڵتیکدا بۆ باکووری ڕووسیا بپەڕێتەوە، پێویست بوو یان شاری لێنینگراد داگیر بکات یان وێرانی بکات بۆ ئەوەی لەگەڵ ھێزەکانی فینلەندا یەکبگرێتەوە. گرووپی سوپای ناوەڕاست، کە زۆرترین زرێپۆش و ھێزی ئاسمانی بۆ دابین کرابوو، ئەرکی لێدانی بیلاڕووس و ناوچەکانی ڕۆژاوای ناوەڕاستی ڕووسیا بوو لە پۆڵەنداوە، پاشان بەرەو سمۆلێنسک و مۆسکۆ پێشڕەوی بکات. گرووپی سوپای باشوور دەبوو لە شوێنە کشتوکاڵییە گرنگەکان و پڕ دانیشتووانەکانی ئوکراینا بدات و کیێڤ داگیر بکات پێش ئەوەی بەردەوام بێت لە پێشڕەوی بەرەو ڕۆژھەڵات بۆ دەشتەکانی باشووری یەکێتیی سۆڤیەت تا [[ڤۆڵگا دێڵتا|ڤۆلگا]] بە مەبەستی کۆنترۆڵکردنی [[قەوقاز]]ی دەوڵەمەند بە [[نەوت]]. گرووپی سوپای باشوور بە مەودای ١٩٨ میل (٣١٩ کم) کرابووە دوو بەشی جیاوازەوە. بەشی باکوور کە تاکە گرووپی پازدەری سوپاکەی لەخۆدەگرت لە باشووری پۆڵەندا بوو لە تەنیشت ناوەندی فەرماندەیی سوپا، و بەشی باشووری لە [[ڕۆمانیا]] بوو. ھێزەکانی ئەڵمانیا ھەندێک ھێزی دواوەیان ھێشتەوە (زۆربەیان ڤافن-[[ئێس ئێس]] و یەکەکانی [[ئایینزاتسگرووپن]]) بۆ کارکردن لە ناوچە داگیرکراوەکان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ھەر چالاکییەکی [[پارتیزان]]ی لەو ناوچانەی کە داگیریان کردبوون، جگە لە گرتن و لەسێدارەدانی کۆمیسارە سیاسییەکانی سۆڤیەت و جوولەکەکان. لە ١٧ی حوزەیران، ڕاینھارد ھایدریش، سەرۆکی نووسینگەی ئاسایشی گشتی ڕایش (RSHA)، ڕاپۆرتێکی بە نزیکەی ٣٠–٥٠ لە سەرکردەکانی ئایینزاتسگرۆپن دا سەبارەت بە «سیاسەتی لەناوبردنی جوولەکەکان لە خاکەکانی سۆڤیەت، لانی کەم بە شێوەیەکی گشتی.» لەکاتێکدا یەکەکانی ئایینزاتسگرۆپن لە ھێزەکانی ڤێرماختدا دامەزرابوون و پێداویستی وەک بەنزین و خۆراکیان بۆ دابین دەکردن. پلانی فەرمی بۆ باربارۆسا وای دادەنا کە گرووپەکانی سوپا دەتوانن بە ئازادی لە بەدیھێنانی ئامانجە سەرەکییەکانیاندا لە کاتی دیاریکراودا پێشڕەوی بکەن بەبێ بڵاوبوونەوەی ناسەقامگیر دوای ئەوەی لە شەڕەکانی سنووردا سەرکەوتن و ھێزەکانی سوپای سووریان لە ناوچەی سنووریدا تێکشکاند. == داگیرکاری == [[پەڕگە:German troops crossing the Soviet border.jpg|وێنۆک|ھێزەکانی ئەڵمانیا نیشاندەرەکانی سنووری سۆڤیەت دەبەزێنن، ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١]] زیکەی کاتژمێر ١:٠٠ی بەیانی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١، وەزیری بەرگریی سۆڤیەت ڕێنمایی ژمارە ١ی بۆ ناوچە سەربازییەکانی سنووری سۆڤیەت نارد کە درەنگانی شەوی ٢١ی حوزەیران دەرچووبوو. تێیدا داوای لێکردبوون «ھەموو ھێزەکان بخەنە حاڵەتی ئامادەباشی جەنگییەوە» و ھەروەھا «ڕێگری لە ھەر جۆرە کارێکی دنەدەرانە بکەن». دوو کاتژمێری ویست تا فەرمانی ڕێنمایییەکە بگاتە ھەندێک لە یەکەکانی سەر بە بەرە، لەکاتێکدا زۆربەی یەکەکان فەرمانەکەیان وەرنەگرت تا دوای دەستپێکردنی داگیرکارییەکە. ڕۆژێک پێشتر، واتە ٢١ی حوزەیران، فەرماندەیی گرووپی سوپای باکوور لە کاتژمێر ١٣:٠٠ ڕەمزی دوسلدۆرفی وەرگرت، کە بە واتای دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا بوو لە بەیانی ڕۆژی دواتر، بۆیە ڕەمزی تایبەتی خۆی کە دۆرتمۆند بوو نارد. نزیکەی کاتژمێر ٠٣:١٥ی بەیانی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١، ھێزەکانی تەوەرە دەستیان بە داگیرکردنی یەکێتیی سۆڤیەت کرد بە بۆردومانکردنی شارە گەورەکانی پۆڵەندا کە لەلایەن سۆڤیەتەوە داگیرکرابوون، لەگەڵ تۆپبارانکردنی ھەموو بەرگرییەکانی [[سوپای سوور]] لە بەرەکەدا. ھەریەک لە کرۆنشتات لە نزیک [[لێنینگراد]] و ئیسماعیل لە بێسارابیا و سیڤاستۆپۆل لە [[نیمچەدوورگەی قرم]] تووشی ھێرشی ئاسمانی بوون، و لە ھەمان کاتدا ھێزە زەمینییەکان توانیان لە سنوورەکان بپەڕنەوە بە یاوەری ستوونی پێنجەم لە ھەندێک لە خەڵکی [[لیتوانیا]] و [[ئوکراینا]]. سێ ملیۆن سەربازی ڤێرماخت کە لە سنوور پەڕینەوە، تەنھا ڕووبەڕووی ژمارەیەکی کەمی ھێزەکانی سۆڤیەت بوونەوە. نیوەڕۆ، وەزیری دەرەوەی سۆڤیەت ڤیاچیسلاڤ مۆلۆتۆڤ ھەواڵی داگیرکارییەکەی بە دانیشتووان ڕاگەیاند و وتی: «بەبێ ھیچ ڕاگەیاندنێکی جەنگ، ھێزەکانی ئەڵمانیا ھێرشیان کردە سەر وڵاتەکەمان و لە چەندین شوێنەوە ھێرشیان کردە سەر سنوورەکانمان، بەڵام [[سوپای سوور]] و ھەموو نەتەوەکە جەنگێکی نیشتمانی بێوچانیان دەبێت و ئێمە بۆ وڵاتی خۆشەویستمان، بۆ شەرەف و بۆ ئازادی سەردەکەوین، ئەمە دۆزی ئێمەیە. ئێمە لە دوژمن دەدەین و سەرکەوتن ھاوپەیمانمان دەبێت!». مۆلۆتۆڤ دەستی خستە سەر ژێی نیشتمانپەروەری کە یارمەتی خەڵکی دا ھەواڵە وێرانکەرەکان ھەرس بکەن، بۆیە خەڵک بۆ فریاکەوتنی نەتەوەکەیان کۆبوونەوە نەک بۆ فریاکەوتنی حیزب. فەرماندەیی باڵای سۆڤیەت و سوپای سوور توانیان لە ماوەی ڕۆژانی یەکەمی دوای داگیرکارییەکە بە خێرایی خۆیان ڕێکبخەنەوە و خۆیان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو جەنگە ئامادە بکەن. [[ستالین]] تا ٣ی تەممووز وتاری بۆ نەتەوەی سۆڤیەت نەدا سەبارەت بە داگیرکاریی ئەڵمانیا، کاتێک داوای «جەنگێکی نیشتمانی بۆ ھەموو چین و توێژەکانی گەلی سۆڤیەت» کرد. لە ئەڵمانیا، وەزیری پڕووپاگەندەی نازی [[جۆزێف گۆبێلز]] بەیانی ٢٢ی حوزەیران ئەڵمانەکانی بەخەبەر ھێنا و ھەواڵی ئۆپەراسیۆنەکەی لە پەخشێکی ڕادیۆییدا بە چەند وشەیەکی [[ھیتلەر]] ڕای گەیاند: «لەم ساتەدا ڕێپێوانەکەمان بەردەوامە و درێژ دەبێتەوە، و بە بەراورد لەگەڵ گەورەترین شت کە جیھان تا ئێستا بەخۆیەوە بینیبێتی، ئەمڕۆ بڕیارم دا چارەنووس و داھاتووی ڕایش و گەلی ڕایش بخەمە دەستی سەربازەکانمانەوە، با خودا لەو شەڕەدا یارمەتیمان بدات!» ھیتلەر لە ھەمان ڕۆژدا بە ھاوکارەکانی گوت: «پێش تێپەڕبوونی سێ مانگی تر، شایەتی ڕووخانی [[ڕووسیا]] دەبین، ڕووخانێک کە لە مێژوودا وێنەی نەبووە». ھەروەھا ھیتلەر لە ڕێگەی ڕادیۆوە قسەی بۆ گەلی ئەڵمانیا کرد و خۆی وەک پیاوێکی ئاشتیخواز ناساند کە بە ناچاری ھێرشی کردووەتە سەر یەکێتیی سۆڤیەت. گۆبێلز دوای داگیرکارییەکە بە ئاشکرا باسی «ھەڵمەتێکی خاچپەرستی ئەورووپی دژی [[بەلشەفیزم]]»ی کرد. == ئەنجامەکان == دوای شکستی شەڕی مۆسکۆ، دەست بە پێداچوونەوە بە ھەموو پلانەکانی ئەڵمانیادا کرا بۆ بەزاندنی [[یەکێتیی سۆڤیەت]]. ھێرشە دژبەرەکانی سۆڤیەت لە کانوونی یەکەمی ١٩٤١دا بووە ھۆی زیانێکی گەورە بۆ ھەردوو لا، بەڵام لە کۆتاییدا ھەڕەشەی ئەڵمانیای لەسەر مۆسکۆ نەھێشت. لە ھەوڵێکدا بۆ ڕوونکردنەوەی بارودۆخەکە، ھیتلەر ڕێنمایی ژمارە ٣٩ی دەرکرد و تێیدا ئاماژەی بەوەدا کە ھاتنی وەرزی [[زستان]] و سەرما و سۆڵەی زۆر بووەتە ھۆی شکستی ئەڵمانیا، لەکاتێکدا ھۆکاری سەرەکی ئامادەنەبوونی سەربازیی ئەڵمانیا بوو بۆ دامەزراوەیەکی وا گەورە. ڤێرماخت لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ نزیکەی ٢٠٩ فیرقەی لەبەردەستدا بوو، کە ١٦٣یان فیرقەی ھێرشبەر بوون. دوای کەمتر لە ساڵێک لە داگیرکردنی یەکێتیی سۆڤیەت، واتە لە ٣١ی ئازاری ١٩٤٢، تواناکانی مەیدانیی ڤێرماخت بۆ ٥٨ فیرقەی ھێرشبەر کەمکرایەوە. کەللەڕەقیی سوپای سوور و توانای کاریگەریی بۆ ھێرشی دژبەر، ئەڵمانییەکانی تووشی سەرسووڕمان کرد، ھێندەی سۆڤیەتەکان بە ھێرشی ئەڵمانیا بۆ سەریان سەرسام بوون. ستالین بە پشتیوانیی بەرگرییە سەرکەوتووەکەی و لە ھەوڵێکدا بۆ لاساییکردنەوەی ئەڵمانییەکان، ویستی دەست بە ھەڵمەتی چەتەئاسای خۆی بکات، نەک تەنھا دژی ھێزە ئەڵمانییەکانی دەوروبەری مۆسکۆ، بەڵکو دژی سوپاکانیان لە باکوور و باشوور. ھێرشە شکستخواردووەکانی ئەڵمانیا تووڕەیی [[ھیتلەر]]ی لێکەوتەوە، بۆیە مارشاڵ ڤاڵتەر فۆن براوخیچی لە پۆستەکەی دوورخستەوە و لە ١٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١ خۆی سەرکردایەتیی سوپای ئەڵمانیای گرتە ئەستۆ. یەکێتیی سۆڤیەت بە توندی کاریگەر بوو بە ململانێکان، چونکە ڕووبەرێکی بەرفراوانی خاکەکەی لەدەستدا و تووشی زیانێکی گەورەی مرۆیی و کەرەستەیی بوو. لەگەڵ ئەوەشدا، سوپای سوور توانای خۆی سەلماند لە ڕووبەڕووبوونەوەی ھێرشەکانی ڤێرماخت، بەتایبەتی کاتێک ئەڵمانییەکان دەستیان کرد بە کەمبوونەوەی ھێزی مرۆیی و چەک و پێداویستی و سووتەمەنی کە قەرەبووکردنەوەی مەحاڵ بوو. سەرەڕای زیادبوونی بەرچاوی بەرھەمھێنان لە ساڵی ١٩٤٢ لە ڕۆژھەڵاتی ئۆڕاڵ و ھەروەھا خێرایی گواستنەوەی چەکەکانی سوپای سوور لەوێوە، بەتایبەتی زرێپۆش و جۆرە نوێیەکانی فڕۆکە و تۆپھاوێژ، ڤێرماخت توانی ھێرشێکی دیکەی بەرفراوان لە تەممووزی ١٩٤٢دا دەستپێبکات، بەڵام بە بەراورد لەگەڵ ھاوینی ڕابردوو بەرەکانی شەڕی زۆر کەمکردەوە. دوای ئەوەی ھیتلەر درکی بەوە کرد کە یەدەگی نەوتی ئەڵمانیا بە توندی کەمبووەتەوە، ھێزەکانی ئاراستەی ھێرشکردنە سەر کێڵگە نەوتییەکانی باکۆ کرد بە ئامانجی دەستبەسەرداگرتنیان، لە ئۆپەراسیۆنێکدا کە ناوی لێنرا ئۆپەراسیۆنی شین؛ بەڵام بۆ جاری دووەم، ئەڵمانییەکان توانیان ڕووبەرێکی بەرفراوانی خاکی سۆڤیەت داگیر بکەن، بەڵام دوای شکستیان لە [[شەڕی ستالینگراد]]، نەیانتوانی ئامانجە کۆتایییەکانیان بەدی بھێنن. ساڵی ١٩٤٣، بەرھەمھێنانی چەکی سۆڤیەت بە تەواوی توانایەوە کاری دەکرد و بە شێوەیەکی بەرچاو لە بەرھەمھێنانی جەنگیی ئەڵمانیای تێپەڕاند. دوا ھێرشی گەورەی ئەڵمانیا لە گۆڕەپانی ئۆپەراسیۆنەکانی ڕۆژھەڵاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]]دا لە نێوان تەممووز و ئابی ١٩٤٣ بە ناوی ئۆپەراسیۆنی سیتادێل دەستیپێکرد، کە ھێرش بوو بۆ سەر گیرفانی کورسک. لەوێدا نزیکەی ملیۆنێک سەربازی ئەڵمانی ڕووبەڕووی ھێزێکی سۆڤیەت بوونەوە کە ژمارەیان ٢٫٥ ملیۆن سەرباز بوو. دوای شکستی ئۆپەراسیۆنی سیتادێل، سۆڤیەتەکان دەستیان بە ھێرشی دژبەر کرد و شەش ملیۆن پیاویان لە بەرەیەکی درێژ بە درێژایی ١٥٠٠ میل لە بەرامبەر ڕووباری دنیپەر کۆکردەوە دوای ئەوەی ئەڵمانییەکانیان بەرەو ڕۆژاوا پاڵنا. لە کۆتاییدا سوپای سوور توانی زۆرێک لەو خاکانە ئازاد بکات کە ئەڵمانییەکان پێش ھاوینی ١٩٤٤ داگیریان کردبوو، ئەمەش بە بەکارھێنانی ھێرشی پێشکەوتووی ئامانجدار و تاکتیکی، لەگەڵ ئەنجامدانی باشترکردنی کردەیی لە نھێنی و فێڵکردندا. لەناوبردنی گرووپی سوپای ناوەند لە ئەنجامی ئۆپەراسیۆنی باگراتیۆن، سەرکەوتنێکی یەکلاکەرەوەی بە سۆڤیەتەکان بەخشی؛ ھێرشەکانیان لە ساڵی ١٩٤٤ دژی گرووپی سوپاکانی باکوور و باشووری ئەڵمانیا بەردەوام بوو، ئەمەش وای کرد ئامێری جەنگیی ئەڵمانیا پاشەکشە بکات. تا گەیشتینە کانوونی دووەمی ١٩٤٥، سوپای سۆڤیەت بەرلین، پایتەختی ئەڵمانیای کردبووە ئامانج. جەنگ بە شکستی تەواو و خۆبەدەستەوەدانی ئەڵمانیای نازی لە ئایاری ١٩٤٥ کۆتایی ھات. === تاوانەکانی جەنگ === ھەرچەندە یەکێتیی سۆڤیەت ڕێککەوتننامەی جنێڤی واژوو نەکردبوو، بەڵام ئەمە بەو مانایە نییە کە سەربازەکانی پارێزراو نین بەو پارێزبەندییەی کە ڕێککەوتننامەکە دابینی دەکات؛ بەڵام ئەڵمانیا کە پەیماننامەکەی واژوو کردبوو، پابەند بوو بە پێدانی چاودێری بە دیلە سۆڤیەتییەکان بەپێی حوکمەکانی (ھەروەک چۆن بە گشتی لەگەڵ دیلەکانی ھاوپەیمانان دەیکرد). بە وتەی سۆڤیەتەکان، ئەوان ڕێککەوتننامەی جنێڤی ١٩٢٩یان واژوو نەکردبوو بەھۆی ماددەی ٩ کە تێیدا جیاکاریی ڕەگەزیی دیلەکانی جەنگی لە کامپە جیاوازەکاندا سەپاندبوو و ئەمەش دژی دەستووری سۆڤیەت بوو. ماددەی ٨٢ی ڕێککەوتننامەکە دەڵێت «لە کاتی جەنگدا، کاتێک یەکێک لە شەڕکەرەکان لایەن نەبێت لە ڕێککەوتننامەکە، ئەوا حوکمەکانی بە کاریگەریی دەمێننەوە لە نێوان لایەنە شەڕکەرەکاندا». سەرەڕای ئەوە، ھیتلەر داوای ئەوەی کردبوو کە شەڕ دژی یەکێتیی سۆڤیەت «خەباتێک بێت بۆ مانەوە» و جەختی لەسەر «لەناوبردنی» سوپاکانی ڕووسیا کردەوە، کە ئەمەش بیرکردنەوەیەک بوو کە بووە ھۆی ئەنجامدانی تاوانی جەنگ دژی دیلەکانی سۆڤیەت. مارتن بۆرمان لە یاداشتێکی نازی دا لە ١٦ی تەممووزی ١٩٤١، وتەیەکی ھیتلەری گێڕاوەتەوە و دەڵێت: «پێویستە ناوچە زەبەلاحەکە [داگیرکراوەکە] بە زووترین کات ھێمن بکرێتەوە و ئەمەش بە باشترین شێوە ڕوودەدات ئەگەر تەقە لە ھەرکەسێک بکرێت کە نامۆ دەربکەوێت». نازییەکان سوودیان لە واژوونەکردنی سۆڤیەت بۆ ڕێککەوتننامەکە وەرگرت و وەک کارتێک لە دەستیان دا بەکاریان ھێنا و ڕەفتارەکانی خۆیان بەو پێیە پاساو دا؛ بەڵام تەنانەت ئەگەر سۆڤیەتەکانیش واژوویان بکردایە، ئەگەری ئەوە کەم بوو کە ئەمە سیاسەتی کۆمەڵکوژیی نازی بەرامبەر بە شەڕکەران و خەڵکی سڤیل و دیلەکانی سۆڤیەت ڕابگرێت. ھیتلەر پێش جەنگ «فەرمانی کۆمیسارەکان»ی بەناوبانگی دەرکردبوو کە داوای کوشتنی ھەموو کۆمیسارە سیاسییەکانی سۆڤیەتی دەکرد کە لە بەرەی جەنگدا بەدیل دەگیران، دەستبەجێ و بەبێ دادگاییکردن. سەربازانی ئەڵمانیا لەم کوشتارە بەکۆمەڵانەدا لەگەڵ ئەندامانی ئێس ئێس-ئایینزاتسگرۆپن (بە [[ئەڵمانی]]: SS-Einsatzgruppen) بەشدارییان کرد، ھەندێک جاریش بە ناچاری بە بیانووی «پێویستیی سەربازی». لە ئاستی داگیرکاریدا، بە سەربازانی ئەڵمانیا ڕاگەیەنرا کە شەڕەکەیان «پێویستی بە ڕێوشوێنی توند و تیژ ھەیە دژی ھاندەرانی بەلشەفی، چەکدارەکان، تێکدەرەکان و جوولەکەکان و لەناوبردنی تەواوی ھەموو بەرگرییەکی چالاک و ناچالاک». سزای بەکۆمەڵ دژی ھەر ھێرشێکی حیزبی ڕێگەپێدراو بوو؛ ئەگەر تاوانبار بە خێرایی نەناسرایەوە، ئەوا چارەسەر سووتاندنی گوندەکان و لەسێدارەدانی بەکۆمەڵ بوو کە وەک کردەوەی تۆڵەسەندنەوەی قبوڵکراو دادەنرا. ھەرچەندە زۆرینەی سەربازانی ئەڵمانیا بەھۆی پڕوپاگەندەی نازییەوە کە سوپای سووری وەک ڕەگەزێکی نزمتر (ئۆنترمینش) وێنا دەکرد، بە ڕەزامەندییەوە پێشوازییان لەو تاوانانە کرد، بەڵام ژمارەیەکی کەمی ئەفسەرانی باڵای ئەڵمانیا بە ئاشکرا ناڕەزایەتییان بەرامبەر بەوە دەربڕی. نزیکەی دوو ملیۆن دیلی سۆڤیەت لە برسێتیدا لە کاتی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسادا گیانیان لەدەستدا. زۆرێک لە دیلە برسییەکان نەیاندەتوانی بەپێی خۆیان بڕۆن. لە کۆتایی جەنگدا، نزیکەی ٥٨٪ی دیلەکانی سۆڤیەت لە ناوەندەکانی دەستبەسەرکردنی ئەڵمانیادا مردن. پۆلیسی ئەڵمانیا و ھێزە سەربازییەکان، جگە لە ھاوکارە ناوخۆیییەکان، تاوانی ڕێکخراویان دژی خەڵکی سڤیل، لەوانەش ژنان و منداڵان، ئەنجامدا. تیمەکانی مەرگ، ئایینزاتسگرۆپن، لەژێر فەرماندەیی نووسینگەی ئاسایشی سەرەکیی ڕایشدا، کۆمەڵکوژیی گەورەیان بۆ سەر جوولەکە و شیوعییەکان لە خاکە داگیرکراوەکانی سۆڤیەتدا ئەنجامدا. لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١، ھیملەر و ھیتلەر گفتوگۆیان لەسەر «پرسی جوولەکە» کرد، کە تێیدا ھیملەر ئاماژەی بە ئەنجامی کۆبوونەوەکە کرد لە کتێبی دەستنیشانکردنیدا: «پێویستە وەک پارتیزانەکان لەناوببرێن». بە وتەی کریستۆفەر براونینگ، ئەمە نوێنەرایەتیی بڕیاری نازیی دەکرد «بۆ لەناوبردنی جوولەکەکان و چارەسەرکردنی ئەوەی پێی دەگوترا «پرسی جوولەکە» لەژێر پەردەی کوشتنی پارتیزانەکاندا». بەپێی سیاسەتەکانی نازی دژی گەلانی ئاسیایی «نزمتر»، تورکمانەکانیش بەشیان لە چەوسانەوە ھەبوو. ئەمیر والی قاجۆم خان لە ڕاپۆرتێکی دوای جەنگدا باسی لەوە کردووە کە ئەوان لە کامپەکانی دەستبەسەرکردندا لەژێر بارودۆخێکی ترسناکدا زیندانی کراون و ئەوانەی باوەڕ دەکرا خاوەنی تایبەتمەندیی «مەنگۆلی» بن، ڕۆژانە دەکوژران. ھەروەھا ئایینزاتسگرۆپن ئاسیایییەکانیان کردبووە ئامانج و تووشی تاقیکردنەوەی پزیشکیی کوشندە و کوشتن دەبوونەوە لە «پەیمانگای پەرستاری» لە کیێڤ. ھیتلەر ڕاپۆرتی لەبارەی کۆمەڵکوژییەکانی ئایینزاتسگرۆپنەوە پێدەگەیشت کە سەرەتا بۆ نووسینگەی ئاسایشی سەرەکیی ڕایخ دەنێردرا و ھاینریخ مولەر، سەرۆکی گێستاپۆ، لە ڕاپۆرتێکی کورتدا کۆی دەکردنەوە. کردەوەی سەربازانی سوپای نۆیەمی ئەڵمانیا بریتی بوو لە سووتاندنی ئەو ماڵانەی کە گومانیان لێدەکرا شوێنی کۆبوونەوەی پارتیزانەکان بن و ژەھراویکردنی بیرەکانی ئاو. لە خارکۆڤ، چوارەم گەورەترین شاری یەکێتیی سۆڤیەت، خواردن تەنھا بۆ ژمارەیەکی کەمی ئەو خەڵکە سڤیلە بوو کە بۆ ئەڵمانییەکان کاریان دەکرد، ئەوانی دیکە تووشی مردن لە برسێتیدا بوون. ئەڵمانییەکان ھەزاران سۆڤیەتیان بۆ ئەڵمانیا نارد بۆ ئەوەی وەک کرێکاری زۆرەملێ بەکاریان بھێنن، ئەمەش لە ساڵی ١٩٤٢ەوە دەستیپێکرد. ھاووڵاتیانی لێنینگراد تووشی گەمارۆ و بۆردوومانێکی توند بوون کە ٨٧٢ ڕۆژی خایاند و تێیدا زیاتر لە ملیۆنێک کەس لە برساندا مردن، لەوانە نزیکەی ٤٠٠٬٠٠٠ منداڵی خوار تەمەنی ١٤ ساڵ. گەمارۆی ئەڵمانی-فینلاندی ڕێگری لە گەیشتنی خواردن و سووتەمەنی و ماددەی خاو بە شارەکە کرد تا ئەو ڕادەیەی کە بەشەخۆراکەکان گەیشتنە ڕێژەیەکی زۆر نزم، دانیشتووانی بێکار چوار ئۆنس (پێنج پارچەی تەنک) نان و شۆربا و کەمێک ئاویان ڕۆژانە وەردەگرت. برسێتی وای لە دانیشتووانی شارەکە کرد کە ئاژەڵە زیندوو و مردووەکان و ھەروەھا دەرمانی قژ و ڤازلین بخۆن. برسێتی و بێھیوایی ھەندێکیانی گەیاندە ئەوەی کە گۆشتی مرۆڤ بخۆن؛ تۆمارەکانی سۆڤیەت باس لەوە دەکەن کە ٢٬٠٠٠ کەس بەھۆی «خواردنی گۆشتی مرۆڤ»ەوە لە کاتی گەمارۆکەدا دەستگیرکراون، ٨٨٦ کەسیان لە زستانی یەکەمی ١٩٤١–٤٢دا بوون. پلانی ڤێرماخت گەمارۆدانی تەواوی لێنینگراد و برسی کردنی دانیشتووانەکەی و پاشان وێرانکردنی تەواوی شارەکە بوو. === توندوتیژیی سێکسی === دەستدرێژیکردنی سەربازانی ئەڵمانیا بۆ سەر ژنانی سۆڤیەت بووە دیاردەیەکی بڵاو لە ڕۆژھەڵاتدا، کە تێیدا بە شێوەیەکی بەردەوام کردەوەی سێکسیی توندوتیژ ئەنجام دەدرا. ھەندێک جار یەکەی سەربازیی تەواو بەشدارییان دەکرد لە ئەنجامدانی زیاتر لە سێیەکی حاڵەتەکانی دەستدرێژیی بەکۆمەڵ. سەبارەت بە ژنانی جوولەکە، ئەوان دەستبەجێ دوای پرۆسەی دەستدرێژییەکە دەکوژران. مێژوونووس بێرگیت بێک جەختی لەوە کردووەتەوە کە بەکارھێنانی ڕێوڕەسمی سەربازی بۆ ڕێگەدان بە کردەوە دڕندانەکان لە چەندین ئاستدا، بنەماکانی ھەر دادگاییکردنێکی تاوانەکانی توندوتیژیی سێکسی کە لەلایەن سەربازانی ئەڵمانیاوە لە ڕۆژھەڵاتی یەکێتیی سۆڤیەت ئەنجام دراوە، تێکداوە. ھەروەھا ئیدعای ئەوەی کردووە کە ئاشکراکردنی ئەم جۆرە حاڵەتانە بەو ڕاستییە سنووردار بووە کە توندوتیژیی سێکسی زۆر جار لە شوێنی نیشتەجێبوونی خەڵکی سڤیلدا ڕوویداوە. === گرنگیی مێژوویی === ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا بە گەورەترین ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە مێژووی مرۆڤایەتیدا دادەنرێت، چونکە تێیدا زۆرترین ژمارەی پیاو و تانک و تەقەمەنی و فڕۆکە زیاتر لە ھەر کاتێکی تر لە ھێرشێکدا بڵاوکرانەوە. داگیرکارییەکە گۆڕەپانی بەرەی ڕۆژھەڵاتی جەنگی جیھانیی دووەمی کردەوە، کە گەورەترین گۆڕەپانی جەنگ بوو لەو ململانێیەدا، و شایەتی توندوتیژی و وێرانکارییەک بوو کە چوار ساڵ پێشتر وێنەی نەبوو و بووە ھۆی کوژرانی زیاتر لە ٢٦ ملیۆن کەس لە سۆڤیەتەکان. ژمارەی کوژراوانی بەرەی ڕۆژھەڵات زیاترە لە کوژراوانی ھەموو شەڕەکانی دیکەی جیھان لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەمدا. زیانەکانی ئابووری و دیمەنی سروشتی بۆ یەکێتیی سۆڤیەت زۆر گەورە بوون، چونکە نزیکەی ١٬٧١٠ شارۆچکە و ٧٠٬٠٠٠ گوند وێران کران. شکستی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا و لە ئەنجامدا شکستی ئەڵمانیا لە بەدیھێنانی ئامانجەکانی، دیمەنی سیاسیی ئەورووپای گۆڕی و دابەشی کرد بەسەر دوو بلۆکی ڕۆژھەڵاتی و ڕۆژاواییدا. یەکێتیی سۆڤیەت ئەو بۆشایییە سیاسییەی پڕکردەوە کە ئۆپەراسیۆنەکە لە نیوەی ڕۆژھەڵاتی کیشوەرەکەدا بەجێیھێشتبوو، کاتێک ستالین دەستکەوتە ھەرێمییەکانی لە ماوەی ١٩٤٤–١٩٤٥دا مسۆگەر کرد و سوپای سووری لە [[بولگاریا]]، [[ڕۆمانیا]]، [[ھەنگاریا]]، [[پۆڵەندا]]، [[چیکۆسلۆڤاکیا]] و بەشی ڕۆژھەڵاتی ئەڵمانیا جێگیر کرد. ترسی ستالین لە گەڕانەوەی ھەر ھێزێکی ئەڵمانی و متمانەنەبوونی بە وڵاتانی ھاوپەیمان، بووە ھۆی دەستپێشخەرییەکی سۆڤیەت بۆ یەکێتیی [[سلاڤ]]ی و پاشان ھاوپەیمانییەکی دواتری ئەو وڵاتانە. مێژوونووسان دەیڤید گلانتز و جۆناسان ھاوس ئاماژە بەوە دەکەن کە ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا نەک تەنھا کاریگەریی لەسەر ستالین ھەبووە، بەڵکو لەسەر سەرکردەکانی دوای ئەویش، چونکە ئیدعایان دەکرد کە «ڕەنگی» بیرکردنەوەی ستراتیژیی بۆ ماوەی «چوار دەیەی داھاتوو» کردووە و ھانی دروستکردنی «سیستەمێکی پێشکەوتووی وڵاتانی داردەست و بەربەست»ی داوە بۆ دابڕینی یەکێتیی سۆڤیەت لە ھەر ھێرشێکی ئەگەریی داھاتوو. لە ئەنجامدا، ئەورووپای ڕۆژھەڵات لە ڕەفتاری سیاسیدا بوو بە شیوعی و ئەورووپای ڕۆژاوا کەوتە ژێر کاریگەریی دیموکراسیی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، کە وڵاتێک بوو سیاسەتەکانی داھاتووی لە [[ئەورووپا]] دڵنیا نەبوو. == تێبینییەکان == {{تێبینی}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی|سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٥\٢٩ی پووشپەڕی ٢٧٢٥}} {{پۆلی کۆمنز|Operation Barbarossa}} {{شریتی دەروازە|ئەڵمانیا|شەڕ|ڕووسیا}} 5lglztomz6ukf4pzc8wyejfk6n0n97d 1575055 1575008 2026-04-13T20:01:47Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1575055 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{Use dmy dates|date=October 2022}} {{Infobox military conflict | conflict = ئۆپەڕاسیۆنی باربارۆسا | partof = بەرەی ڕۆژھەڵات (جەنگی جیھانیی دووەم) | image = Operation Barbarossa collage.jpg | image_size = 270 | caption = بە ئاراستەی کاتژمێر لە سەرەوە-چەپەوە:{{ھن}} {{flatlist| * سەربازانی ئەڵمانی لە ڕێگەی باکووری ڕووسیا پێشڕەوی دەکەن * تیمی [[فڕێندەری بڵێسە]]ی ئەڵمانی خانوویەک لە پێشینەکەدا دەسوتێنن * [[تانک]]ی ئەڵمانی [[پازدەر ٤]] بە بۆیەی سپی کامۆفلاج لەناو بەفردا گیر بووە * سۆڤیەت [[ئیلیوشین ئیل-٢]] بەسەر پێگەکانی ئەڵمانیا لە نزیک [[مۆسکۆ]] * دیلەکانی سۆڤیەت لە ڕێگای ئۆردووگاکانی زیندان * سەربازانی سۆڤیەت تۆپ دەتەقێنن }} | date = ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ - ٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١ | place = ڕۆژئاوای یەکێتیی سۆڤیەت | result = شکستهێنانی ئەڵمانیای نازی و هێزەکانی تەوەر | territory = هێزەکانی تەوەر نزیکەی ١,٦٠٠,٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە لە خاکی سۆڤیەتیان داگیرکرد، بەڵام نەیانتوانی بگەنە هێڵی ئارخانگێڵسک-ئاستراخان | combatant1 = * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ئەڵمانیای نازی]] * {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[ڕۆمانیا]] * {{flagicon|Finland}} [[فینلاند]] * [[ئیتاڵیای فاشست]] * {{flagicon|Kingdom of Hungary}} [[شانشینی هەنگاریا (١٩٢٠–١٩٤٦)|هەنگاریا]] * {{flagicon|Slovakia}} [[کۆماری یەکەمی سلۆڤاکیا|سلۆڤاکیا]] | combatant2 = '''{{flag|Soviet Union|1936}}''' | commander1 = * {{flagicon|Nazi Germany}} '''[[ئەدۆڵف هیتلەر]]''' * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ڤیلھێلم کایتڵ]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ئەلفێرد یۆدڵ]] * {{nowrap|{{flagicon|Nazi Germany}} [[ڤاڵتەر فۆن بڕاوخیتش]]}} * {{flagicon|Nazi Germany}} [[فرانس هالدەر]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[هێرمان گۆرینگ]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[هانس یێشۆنێک]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[فیۆدۆر ڤۆن بۆک]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[گەرد ڤۆن ڕوندشتێت]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ڤیلھێڵم ڕیتەر فۆنڤۆن لیب]] * {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[یۆن ئەنتۆنێسکو]] * {{flagicon|FIN}} [[مانەرهایم]] | commander2 = * {{flagicon|Soviet Union|1936}} '''[[جۆزێف ستالین]]''' * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[جۆرجی ژوکۆف]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[بۆریس شاپۆشنیکۆڤ]] * {{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[ئەلێکساندەر ڤاسیلیڤسکی]]}} * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[کلیمێنت ڤۆرۆشیلۆڤو]] * {{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[سیمیۆن تیمۆشێنکۆ]]}} * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[سیمیۆن بودیۆنی]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[پاڤێڵ ژیگارێڤ]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[مارکیان پۆپۆڤ]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[فیۆدۆر کوزنێتسۆڤ]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[دمیتری پاڤلۆڤ (general)|دمیتری پاڤلۆڤ]]{{Executed}} * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[ئاندرێ یێریۆمێنکۆ]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[میخائیل کیرپۆنۆس]]{{KIA}} * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[ئیڤان تیولێنێڤ]] | units1 = {{Collapsible list |title = ''سوپاکانی تەوەر'': |{{flagicon|Nazi Germany}} '''''[[کۆمەڵە سوپای باکوور]]''''' * [[سوپای ١٦یەم (ڤێرماخت)|سوپای ١٦یەم]] * [[سوپای ١٨یەم (ڤێرماخت)|سوپای ١٨یەم]] * [[سوپای ٤ەمی پانزەر]] |{{flagicon|Nazi Germany}} '''''[[کۆمەڵە سوپای ناوەڕاست]]''''' * [[سوپای ٢وەم (ڤێرماخت)|سوپای ٢وەم]] * [[سوپای ٤ەمی (ڤێرماخت)|سوپای ٤ەم]] * [[سوپای ٩یەمی (ڤێرماخت)|سوپای ٩یەم]] * [[سوپای ٢وەمی پانزەر]] * [[سوپای ٣یەمی پانزەر]] |{{flagicon|Nazi Germany}} '''''[[کۆمەڵە سوپای باشوور]]''''' * [[سوپای ٦ەمی (ڤێرماخت)|سوپای ٦ەم]] * [[سوپای ١١یەمی (ڤێرماخت)|سوپای ١١یەم]] * [[سوپای ١٧یەمی (ڤێرماخت)|سوپای ١٧یەم]] * [[سوپای ١ەمی پانزەر]] * {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[سوپای سێیەمی ڕۆمانیا|سوپای ٣یەم]] * {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[سوپای چوارەمی ڕۆمانیا|سوپای ٤ەم]] |''سوپا سەربەخۆکان:'' * {{flagicon|Nazi Germany|1935}} [[سوپای نەرویژ (ڤێرماخت)|سوپای نەرویج]] * {{flagicon|Finland}} [[سوپای کارێلیا]] }} | units2 = {{Collapsible list |title = ''سوپاکانی سۆڤیەت'': |{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی باکوور (یەکێتیی سۆڤیەت)|بەرەی باکوور]]''''' * [[سوپای ٧ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٧ەم]] * [[سوپای ٨ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٨ەم]] * [[سوپای ٤٨ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٤٨ەم]] * [[سوپای ٥٢ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥٢ەم]] * [[سوپای ٥٤ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥٤ەم]] * [[سوپای ٥٥ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥٥ەم]] |{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی باکووری ڕۆژاوا]]''''' * [[سوپای ١١یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١١یەم]] * [[سوپای ٢٧ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٧ەم]] * [[سوپای ٣٤ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٣٤ەم]] |{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی ڕۆژاوا (یەکێتیی سۆڤیەت)|بەرەی ڕۆژاوا]]''''' * [[سوپای ٣یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٣یەم]] * [[سوپای ١٠یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٠یەم]] * [[سوپای ١٣یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٣یەم]] * [[سوپای ١٦یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٦یەم]] * [[سوپای ١٩یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٩یەم]] * [[سوپای ٢٠ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٠ەم]] * [[سوپای ٢٢ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٢ەم]] * [[سوپای ٢٤ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٤ەم]] * [[سوپای ٢٨ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٨ەم]] * [[سوپای ٤٠ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٤٠ەم]] * [[سوپای ٥٠ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥٠ەم]] |{{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی باشووری ڕۆژاوا (یەکێتیی سۆڤیەت)|بەرەی باشووری ڕۆژاوا]]'''''}} * [[سوپای ٥ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥ەم]] * [[سوپای ٦ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٦ەم]] * [[سوپای ١٢یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٢یەم]] * [[سوپای ٢١ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢١ەم]] * [[سوپای ٢٦ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٦ەم]] * [[سوپای ٣٧ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٣٧ەم]] |{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی باشوور (یەکێتیی سۆڤیەت)|بەرەی باشوور]]''''' * [[سوپای ٩یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٩یەم]] * [[سوپای ١٨یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٨یەم]] * [[سوپای کەنار دەریای جیاواز|سوپای کەنار دەریا]] }} | strength1 = '''ھێزی بەرەی پێشەوە (٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١)''' * ٣.٨ ملیۆن سەرباز{{sfn|Clark|2012|p=73}}{{sfn|Glantz|2001|p=٩}} * ٣,٣٥٠–٣,٧٩٥ تانک{{sfn|Glantz|2010a|p=20}}{{sfn|Clark|2012|p=73}}{{sfn|Liedtke|2016|p=220}}{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}} * ٣,٠٣٠–٣,٠٧٢ ئۆتۆمبێلی زریپۆشی تر{{sfn|Liedtke|2016|p=٢٢٠|loc= کە ٢٥٩یان تۆپی هێرشبەر بوون}}{{efn|لەناو ئۆتۆمبێلە زریپۆشەکاندا، ئەسکی ڕاپۆرت دەکات کە ٣٠١ تۆپی هێرشبەر، ٢٥٧ تانک‌تێکشکێن و تۆپی خۆبزوێن، ١,٠٥٥ نیوە-ترانێتی زریپۆش، ١,٣٦٧ ئۆتۆمبێلی زریپۆش، و ٩٢ ئۆتۆمبێلی ئەندازیاریی سەربازی و گواستنەوەی تەقەمەنی هەبوون.{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}}}} * ٢,٧٧٠–٥,٣٦٩ فڕۆکە{{sfn|Glantz|2010a|p=20}}{{sfn|Bergström|2007|p=١٢٩}} * ٧,٢٠٠–٢٣,٤٣٥ تۆپهاوێژ{{sfn|Clark|2012|p=73}}{{sfn|Glantz|2010a|p=20}}{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}} * ١٧,٠٨١ تۆپهاوێژی دژە ئاسمان{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}} * ٦٠٠,٠٠٠ ئەسپ{{sfn|Glantz|House|2015|p=٣٨٤}} * ٦٠٠,٠٠٠ ئۆتۆمبێل{{sfn|Glantz|House|2015|p=٣٨٤}} | strength2 = '''ھێزی بەرەی پێشەوە (٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١)''' * ٢.٦–٢.٩ ملیۆن سەرباز{{sfn|Glantz|2001|p=٩|loc=دەڵێت ٢.٦٨ ملیۆن}}{{sfn|Glantz|1998|pp=١٠–١١, ١٠١, ٢٩٣|loc=دەڵێت ٢.٩ ملیۆن}} * ١١,٠٠٠ تانک{{sfn|Mercatante|2012|p=64}}{{sfn|Clark|2012|p=٧٦}} * ٧,١٣٣–٩,١٠٠ فڕۆکەی سەربازی{{sfn|Glantz|2010a|p=٢٨|loc= دەڵێت ٧,١٣٣ فڕۆکە}}{{sfn|Mercatante|2012|p=٦٤|loc=دەڵێت ٩,١٠٠ فڕۆکە}}{{sfn|Clark|2012|p=٧٦|loc=دەڵێت ٩,١٠٠ فڕۆکە}} | casualties1 = '''کۆی گشتیی زیانە گیانییەکانی سوپا:'''{{ھن}}١،٠٠٠،٠٠٠+{{efn|٨٨١،٧٨٨ کەسیان ئەڵمانین{{sfn|Askey|2014|p=١٧٨}}}} {{Collapsible list |title = وردەکاریی زیانەکان |'''زیانەکانی ساڵی ١٩٤١:''' ---- بەپێی ڕاپۆرتە پزیشکییەکانی [[سوپای ئەڵمانیا (ڤێرماخت)|سوپای ئەڵمانیا]] (بە [[سوپای نەرویژ (ڤێرماخت)|سوپای نەرویج]]یشەوە):{{sfn|Askey|2014|p=١٧٨}} * ١٨٦،٤٥٢ کوژراو * ٤٠،١٥٧ ونبوو * ٦٥٥،١٧٩ بریندار لە کردەوەی سەربازیدا{{Efn|ئەمە ٣٩٥،٧٩٩ کەس ناگرێتەوە کە بەهۆی هۆکاری دەرەوەی جەنگ بە نەشیاو بۆ خزمەت دانراون. ٩٨٪ی ئەو ٣٩٥،٧٩٩ کەسە دوای ماوەیەکی کورت لە چارەسەر گەڕاونەتەوە بۆ خزمەتی چالاک، واتە تەنها نزیکەی ٨،٠٠٠ کەسیان بوونەتە زیانی هەمیشەیی. Askey 2014, p. 178.}} * ٨،٠٠٠ گواستنەوە بەهۆی نەخۆشییەوە ---- * ٢،٨٢٧ فڕۆکە تێکشکاوە{{sfn|Bergström|2007|p=١١٧}} * ٢،٧٣٥ تانک تێکشکاوە{{sfn|Liedtke|2016|p=220}}{{sfn|Askey|2014|p=١٨٥}} * ١٠٤ تۆپی هێرشبەر تێکشکاوە{{sfn|Liedtke|2016|p=220}}{{sfn|Askey|2014|p=١٨٥}} ---- '''زیانەکانی وڵاتانی تری بەشداربوو''' * {{flagicon|Kingdom of Romania}} +١١٤،٠٠٠ زیانی گیانی (لانی کەم ٣٩،٠٠٠ کوژراو یان ونبوو){{sfn|Axworthy|1995|pp=٥٨, ٢٨٦}} * {{nowrap|{{flagicon|FIN}} ٧٥،٠٠٠ زیانی گیانی{{ھن}}(٢٦،٣٥٥ کوژراو) لە کارێلیا{{sfn|Vehviläinen|2002|p=96}}}}{{ھن}}+٥،٠٠٠ زیانی گیانی لە کاتی [[ئۆپەراسیۆنی ڕێوی زیوین|ئۆپەراسیۆنی ڕێوی زیوین]].{{sfn|Ziemke|1959|p=١٨٤}} * ئیتاڵیای فاشست: ٨،٧٠٠ زیانی گیانی{{sfn|Kirchubel|2013|loc= chpt. "Opposing Armies"}} * شانشینی هەنگاریا: ٤،٤٢٠ زیانی گیانی{{Efn|٨٥٥ کوژراو، ٢،٢٨٨ بریندار، ٢٧٧ ونبوو و دیل، ١،٠٠٠ نەخۆش و بریندار{{sfn|Andaházi Szeghy|2016|pp=١٥١–١٥٢, ١٨١}}}} }} | casualties2 = '''کۆی گشتیی زیانە گیانییەکانی سوپا:'''{{ھن}}٤،٥٠٠،٠٠٠ {{Collapsible list |title = وردەکاریی زیانەکان |'''زیانەکانی ساڵی ١٩٤١:''' ---- بەپێی ئەرشیفەکانی سۆڤیەت:{{sfn|Krivosheev|1997|pp=٩٥–٩٨}} * ٥٦٦،٨٥٢ کوژراو لە کردەوەی سەربازیدا (١٠١،٤٧١یان لە نەخۆشخانە بەهۆی برینەکانیانەوە مردوون) * ٢٣٥،٣٣٩ بەهۆی هۆکاری دەرەوەی جەنگ مردوون * ١،٣٣٦،١٤٧ نەخۆش یان بریندار بەهۆی هۆکاری جەنگی و دەرەوەی جەنگ * ٢،٣٣٥،٤٨٢ ونبوو لە کردەوەی سەربازیدا یان دیلکراو ---- * ٢١،٢٠٠ فڕۆکە، کە ١٠،٦٠٠یان لە کاتی شەڕدا لەدەستدراون{{sfn|Bergström|2007|p=١١٧}} * ٢٠،٥٠٠ تانک تێکشکا{{sfn|Sharp|2010|p=٨٩}} }} | notes = }} '''ئۆپەڕاسیۆنی باربارۆسا''' گەورەترین هێرشی سەربازی بوو لە مێژووی مرۆڤایەتیدا، کە لەلایەن [[ئەڵمانیای نازی]] و [[وڵاتانی تەوەر]] هێرش کرایە سەر [[یەکێتیی سۆڤیەت]] لە یەکشەممەی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] دەستیپێکرد، نزیکەی ٣.٨ ملیۆن سەربازی وڵاتانی تەوەر لە هێڵێکی بەرەی شەڕ بە درێژی ٢٩٠٠ کیلۆمەتر هێرشیان کردە سەر یەکێتیی سۆڤیەت لەژێر ئامانجی گرتنی شارە گرنگەکانی وەک [[مۆسکۆ]]، [[سەنت پیتەرزبورگ|لێنینگراد]] و [[ڤۆڵگۆگراد|ستالینگراد]]<nowiki/>ی بە مەبەستی دەستبەسەرداگرتنی ناوەندە پیشەسازی و نیشتەجێبوونە سەرەکییەکانی یەکێتیی سۆڤیەت کە لەژێر [[هێڵی ئارخانگێڵسک-ئاستراخان]] کێشرابوو. ئەم هێرشە بوو بە گەورەترین ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە مێژووی مرۆڤایەتیدا بەجۆرێک لە قۆناغی دەستپێکردنیدا نزیکەی ١٠ ملیۆن سەرباز بەشدارییان تێدا کرد و ئەم ڕووداوە وەرچەرخانێکی گەورە بوو لە جەنگی جیهانیی دووەمدا و بووە هۆی کردنەوەی بەرەی ڕۆژهەڵات، کە گەورەترین و خوێناویترین جەنگی وشکانییە لە مێژوودا، و بووە هۆی ڕاکێشانی یەکێتیی سۆڤیەت بۆ ناو ڕیزی وڵاتانی [[ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانیی دووەم|هاوپەیمان]]. دوو ساڵ پێش داگیرکارییەکە، ئەڵمانیا و یەکێتیی سۆڤیەت ڕێککەوتنی سیاسی و ئابوورییان بۆ مەبەستی ستراتیژی واژوو کرد بەناوی [[پەیمانی مۆلۆتۆڤ-ڕیبێنتڕۆپ]]، فەرماندەیی باڵای سوپای ئەڵمانیا لە تەممووزی ١٩٤٠ دەستی بە پلاندانان بۆ داگیرکردنی یەکێتیی سۆڤیەت کرد بە ناوی [[پلانی ئۆتۆ]]، کە [[ئەدۆڵف ھیتلەر]] لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٠ پەسەندی کرد. بە درێژایی ماوەی ئۆپەراسیۆنەکە، نزیکەی چوار ملیۆن سەربازی ھێزەکانی تەوەر ڕۆژاوای یەکێتیی سۆڤیەتیان داگیرکرد لە گەورەترین ھەڵمەتی سەربازی لە مێژووی جەنگەکاندا بە بەرەیەکی درێژی ٢٩٠٠ کیلۆمەتر (١٨٠٠ میل). سەرەڕای ئەوەش، [[ڤێرماخت]] نزیکەی ٦٠٠ ھەزار ئۆتۆمبێل و لە نێوان ٦٠٠–٧٠٠ ھەزار ئەسپ بۆ ئۆپەراسیۆنە ناسەربازییەکان بەکارھێنا. لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ کاتژمێر ٣ی بەرەبەیان بەبێ ڕاگەیاندنی فەرمی جەنگ، سەربازانی ھێزەکانی ئەڵمانیا دزەیان کردە ناو خاکی یەکێتی سۆڤیەت کە ١٥٣ فیرقەی ئەڵمانی لەگەڵ فیرقەی فینلەندی، ڕۆمانی، سلۆڤاکی و ھەنگاری دەستیان بە هێرش کرد، بە ٣.٨ ملیۆن سەرباز لەگەڵ ٦٠٠ ھەزار بارھەڵگر و زیاتر لە ٣ ھەزار [[تانک]] و ٧ ھەزار تۆپهاوێژ و ٣ ھەزار فڕۆکە. لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا ١٥٠٠ فڕۆکەی سۆڤیەتی کە لەسەر زەوی بوون تێکشکێنران، ئەڵمانەکان زیاتر لە ٣٠٠ فڕۆکەی یەکێتی سۆڤیەتیان لە ئاسمان خستەخوارەوە، ھێزی ئاسمانی سۆڤیەت تووشی گورزێکی کوشندەی لەناکاو بوو و باڵادەستی ئەڵمانیا ھەر لە سەرەتاوە ڕوون بوو. ھێرشی ئەڵمانیا بە درێژایی ٣٠٠٠ کم بۆ ناو خاکی یەکێتی سۆڤیەت بۆ چوار ئاڕاستەی سەرەکی یەکێتی سۆڤیەت دەستیپێکرد، کە پێکهاتبوون لە ئاڕاستەی باکوری ڕۆژئاوا بۆ داگیرکردنی شاری لێنینگراد، ئاڕاستەی ڕۆژئاوا بۆ داگیرکردنی مۆسکۆ، ئاڕاستەی ڕۆژئاوای باشوور بۆ داگیرکردنی ستالینگراد و ئاڕاستەی باشوور بۆ داگیرکردنی کیێڤ. بەڵام سەرەڕای سەرکەوتنە زۆرەکانی هێزەکانی تەوەر، ئۆپەڕاسیۆنی باربارۆسا بەفەرمی لە [[شەڕی مۆسکۆ]]دا کۆتای پێهات لە بەرواری ٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١، پاشان هێزەکانی یەکێتی سۆڤیەت بە هێرشێکی پێچەوانەی زستانە توانییان هێزەکانی ئەڵمانیا بۆ دواوە پاشەکشە پێ بکەن و [[جۆزێف ستالین]] فەرمانی [[ژمارە ٢٢٧]] بۆ سەربازانی دەرکرد، کە لە فەرمانەکە دەڵێت "هەنگاوێک نەگەڕێنەوە!" و پاشەکشە پێکردنی ئەڵمانیا لەلایەن یەکێتی سۆڤیەتەوە بە فەرمی دەستیپێکرد. [[سوپای سوور]] توانی بەھێزترین و کوشندەترین گورزەکانی خۆی لە سوپای ئەڵمانیا بدات ئەویش بە گەمارۆدانی [[فیرقەی شەشەمی ڤێرماخت]] لە [[شەڕی ستالینگراد]]، کە بە خوێناویترین شەڕی مێژوو دادەنرێت، کە دواجار ناچار بوون خۆیان بەدەستەوە بدەن، ئەم تێکشکانە گەورەیە بووە وەرچەرخانێکی ستراتیژی لە جەنگەکەدا، چونکە نەک هەر هێز و توانای سەربازی ئەڵمانیای بە توندی لاواز کرد، بەڵکوو ورەی سوپای نازییەکانی ڕووخاند و ڕێگەی بۆ سوپای سۆڤیەت خۆش کرد تا دەست بکات بە هێرشی پێچەوانە و پاشەکشە بە هێزەکانی دوژمن بەرەو ناو جەرگەی ئەورووپا بکات. ئەڵمانیا دەسپێشخەریی جەنگی لەدەستدا و ناچار بوون پلانە ستراتیژیەکانیان لە هێرشبەرییەوە بگۆڕن بۆ بەرگری، کە ئەمەش سەرەتای دەستپێکی زنجیرە شکستەکانی ئەڵمانیا بوو کە دواجار لە بەرواری ٢ ئایاری ١٩٤٥ بەرلینی پایتەختی ئەڵمانیا لە [[شەڕی بەرلین]] بە ڕووخانی ڕژێمی نازی و داگیرکردنی بەرلین کۆتایی هات. == ئامادەکارییەکانی ئەڵمانیا == [[پەڕگە:Bundesarchiv Bild 146-1974-099-19, Russland, Angriff auf ein Dorf.jpg|وێنۆک|200px|سەربازانی ئەڵمانیا (گرووپی بڵێسە فڕێدەر) لە یەکێتیی سۆڤیەت، حوزەیرانی ١٩٤١]] ئەڵمانەکان پێش کۆتایی ھاتنی [[ھەڵمەتی بەڵقان]] دەستیان بە جووڵاندنی ھێزەکان کرد بۆ سنووری سۆڤیەت. لە ھەفتەی سێیەمی شوباتی ١٩٤١، نزیکەی ٦٨٠٬٠٠٠ سەربازی ئەڵمانی لە ناوچەکانی کۆبوونەوە لەسەر سنووری [[ڕۆمانیا]]-سۆڤیەت کۆبوونەوە. بۆ ئامادەکاری بۆ ھێرشەکە، [[ھیتلەر]] بە نھێنی زیاتر لە ٣ ملیۆن سەربازی ئەڵمانی و نزیکەی ٦٩٠٬٠٠٠ سەربازی تەوەرەی گواستەوە بۆ سنووری سۆڤیەت. ھێزی ئاسمانی چەندین ئۆپەراسیۆنی سیخوڕی ئاسمانی لەسەر خاکی سۆڤیەت ئەنجامدا چەند مانگێک پێش ھێرشەکە. سەرەڕای ئەوەی کە فەرماندەیی باڵای سۆڤیەت نیگەران بوو لەو جووڵانە، بەڵام سەرکردەی یەکێتیی سۆڤیەت جۆزێف ستالین باوەڕی وابوو کە [[ڕایشی سێیەم]] ھێرش ناکات چونکە تەنھا دوو ساڵ بەسەر واژووکردنی پەیماننامەی (مۆلۆتۆڤ-ریبنترۆپ) تێپەڕیبوو. ھەروەھا پێی وابوو کە ئەڵمانیا دەبێت جەنگی خۆی لەگەڵ بەریتانیا تەواو بکات پێش ئەوەی بەرەیەکی نوێ بکاتەوە. ھەمیشە ئەو ھۆشداریانەی ڕەتدەکردەوە کە لە دەزگای ھەواڵگرییەوە پێی دەگەیشتن چونکە پێی وابوو کە زانیاری دزەپێکراوی بەریتانییە بۆ ھەڵگیرساندنی ئاگری جەنگ لە نێوان ئەڵمانیا و [[یەکێتیی سۆڤیەت]]. سیخوڕ دکتۆر ڕیچارد سۆرج کاتی دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنەکەی بە ستالین دابوو، بەڵام ستالین ئەوەی بە ھەند وەرنەگرت. ئەمەش بووە ھۆی ئامادەکارییەکی خاوی سۆڤییەت؛ بەڵام سۆڤیەتەکان بە تەواوی ھەڕەشەی دراوسێ ئەڵمانییەکانیان پشتگوێ نەخستبوو. مارشاڵ سیمیۆن تیمۆشینکۆ پێش داگیرکاریی ئەڵمانیا ئاماژەی پێکردبوون وەک «گرنگترین و بەھێزترین دوژمنی یەکێتیی سۆڤیەت». لە سەرەتای تەممووزی ١٩٤٠، سەرۆک ئەرکانی سوپای سوور بۆریس شاپۆشنیکۆڤ پلانێکی سەرەتایی سێ ئاراستەیی بۆ ھێرشکردنە سەر ئەوەی کە وەک داگیرکارییەکی ئەڵمانی دەردەکەوت داڕشت کە زۆر لە ھێرشە ڕاستەقینەکە دەچوو. پاشان ئەڵمانەکان لە سەرەتای نیسانی ١٩٤١ دەستیان بە ئامادەکاری کرد بۆ ئۆپەراسیۆنی ھایفیش و ئۆپەراسیۆنی ھارپون بۆ سەلماندنی ئیدعاکەیان کە بەریتانیا ئامانجی ڕاستەقینەیە. ناوچەکانی ئەو فێڵە نەرویج و کەنارەکانی کەناڵی ئینگلیزی دەگرتەوە و چالاکی وەک کۆکردنەوەی کەشتی و گەشتی سیخوڕی ئاسمانی و مەشقی سەربازی لەخۆگرتبوو. ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا لە کاتی دیاریکراوی خۆی لە ١٥ی ئایار دواخرا بۆ کاتی ڕاستەقینەی داگیرکاری لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ (دواکەوتنێک بۆ ماوەی ٣٨ ڕۆژ) بە چەند ھۆکارێک، گرنگترینیان: شێی وەرزی زستان نائاسایی بوو بەجۆرێک ڕووبارەکان تا کۆتایی بەھار لافاویان ھەڵدەستاند. ئەو لافاوانە دەبوونە ھۆی پەکخستنی ھێرشی زوو، تەنانەت پێدەچوو پێش کۆتایی ھاتنی ھەڵمەتی بەڵقان ڕوونەدەن. گرنگی دواکەوتنەکە ھێشتا جێگەی مشتومڕە. ویلیام شیرەر گوتی کە ھەڵمەتی [[ھیتلەر]] لە [[بەڵقان]] باربارۆسای بۆ چەند ھەفتەیەک دواخست و بەمەش خستییە مەترسییەوە. ئاماژەی بەوە کرد کە جێگری سەرۆک ئەرکانی ئەڵمانیا لە ساڵی ١٩٤١ فرێدریک پاولۆس ئیدعای کردووە کە ھەڵمەتەکە «نزیکەی پێنج ھەفتە» دواکەوتووە. ئەم ژمارەیەش لەلایەن یاداشتەکانی ھێزی دەریایی ئەڵمانیا و گێرد ڤۆن ڕوندشتێت پشتڕاست دەکرێتەوە. ئەنتۆنی بیڤۆر کۆمەڵێک ھۆکاری ھەمەجۆری خستەڕوو کە بوونە ھۆی دواکەوتنی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا، لەوانە دواکەوتن لە دابەشکردنی ئۆتۆمبێلی گواستنەوە و کێشەکانی پەیوەست بە دابەشکردنی سووتەمەنی، و سەختی دروستکردنی فڕۆکەخانەی پێشەوە بۆ لۆفتڤافە (بە [[ئەڵمانی]]: Luftwaffe). ئەڵمانەکان فەوجێکی سەربەخۆ و لیوایەکی مەشقی میکانیکی جیا و ١٥٣ فیرقەیان بۆ ھەڵمەتەکە بڵاوکردەوە کە ١٠٤ فیرقەی پیادە و ١٩ فیرقەی پازدەر و ١٥ فیرقەی پیادەی میکانیکی لەخۆگرتبوو کە دابەشکرابوون بەسەر سێ گرووپی سەربازیدا، جگە لە نۆ فیرقەی ئەمنی بۆ کارکردن لە ناوچە داگیرکراوەکان و چوار فیرقە لە فینلاند و دوو فیرقەی یەدەگ لەژێر بەڕێوەبردنی ڕاستەوخۆی فەرماندەیی باڵادا. ھەڵمەتەکە بە نزیکەی ٣٬٣٥٠ تانک و ٧٬٢٠٠ تۆپ و ٢٬٧٧٠ فڕۆکە (کە دەکاتە ٦٥ لەسەدی فڕۆکەکانی لۆفتڤافە) و نزیکەی ٦٠٠ ھەزار ئۆتۆمبێل و لە نێوان ٦٢٥٬٠٠٠–٧٠٠٬٠٠٠ ئەسپ ئامادەکرابوو. فینلاند ١٤ فیرقەی بۆ ئۆپەراسیۆنی داگیرکاری ھەڵبژارد، و ڕۆمانیا ١٣ فیرقە و ھەشت لیوای لە ماوەی ئۆپەراسیۆنەکەدا پێشکەش کرد. ھەموو ھێزەکانی تەوەرە کە ژمارەیان ٣٫٨ ملیۆن کەس بوو بە درێژایی بەرەیەک بڵاوکرانەوە کە لە زەریای بەستەڵەکی باکوورەوە تا دەریای ڕەش لە باشوور درێژ دەبووەوە. ھەموویان لەژێر بەڕێوەبردنی فەرماندەیی باڵای سوپای ئەڵمانیادا بوون و بەم شێوەیە دابەشکرابوون: سوپای نەرویج و گرووپی سوپای باکوور و گرووپی سوپای ناوەڕاست و گرووپی سوپای باشوور، لەگەڵ سێ کەشتیگەلی ئاسمانی «لۆفتفلۆتن» (ھاوتای ھێزی ئاسمانی بۆ سوپاکان) کە پاڵپشتی گرووپەکانی سوپایان دەکرد: لۆفتفلۆت ١ بۆ باکوور، لۆفتفلۆت ٢ بۆ ناوەڕاست و لۆفتفلۆت ٤ بۆ باشوور. سوپای نەرویج لە دوورترین باکووری ئەسکەندەنافیا و ناوچە سنوورییەکانی سۆڤیەت کاری دەکرد. گرووپی سوپای باکوور کە دەبوو بەناو وڵاتانی باڵتیکدا بۆ باکووری ڕووسیا بپەڕێتەوە، پێویست بوو یان شاری لێنینگراد داگیر بکات یان وێرانی بکات بۆ ئەوەی لەگەڵ ھێزەکانی فینلەندا یەکبگرێتەوە. گرووپی سوپای ناوەڕاست، کە زۆرترین زرێپۆش و ھێزی ئاسمانی بۆ دابین کرابوو، ئەرکی لێدانی بیلاڕووس و ناوچەکانی ڕۆژاوای ناوەڕاستی ڕووسیا بوو لە پۆڵەنداوە، پاشان بەرەو سمۆلێنسک و مۆسکۆ پێشڕەوی بکات. گرووپی سوپای باشوور دەبوو لە شوێنە کشتوکاڵییە گرنگەکان و پڕ دانیشتووانەکانی ئوکراینا بدات و کیێڤ داگیر بکات پێش ئەوەی بەردەوام بێت لە پێشڕەوی بەرەو ڕۆژھەڵات بۆ دەشتەکانی باشووری یەکێتیی سۆڤیەت تا [[ڤۆڵگا دێڵتا|ڤۆلگا]] بە مەبەستی کۆنترۆڵکردنی [[قەوقاز]]ی دەوڵەمەند بە [[نەوت]]. گرووپی سوپای باشوور بە مەودای ١٩٨ میل (٣١٩ کم) کرابووە دوو بەشی جیاوازەوە. بەشی باکوور کە تاکە گرووپی پازدەری سوپاکەی لەخۆدەگرت لە باشووری پۆڵەندا بوو لە تەنیشت ناوەندی فەرماندەیی سوپا، و بەشی باشووری لە [[ڕۆمانیا]] بوو. ھێزەکانی ئەڵمانیا ھەندێک ھێزی دواوەیان ھێشتەوە (زۆربەیان ڤافن-[[ئێس ئێس]] و یەکەکانی [[ئایینزاتسگرووپن]]) بۆ کارکردن لە ناوچە داگیرکراوەکان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ھەر چالاکییەکی [[پارتیزان]]ی لەو ناوچانەی کە داگیریان کردبوون، جگە لە گرتن و لەسێدارەدانی کۆمیسارە سیاسییەکانی سۆڤیەت و جوولەکەکان. لە ١٧ی حوزەیران، ڕاینھارد ھایدریش، سەرۆکی نووسینگەی ئاسایشی گشتی ڕایش (RSHA)، ڕاپۆرتێکی بە نزیکەی ٣٠–٥٠ لە سەرکردەکانی ئایینزاتسگرۆپن دا سەبارەت بە «سیاسەتی لەناوبردنی جوولەکەکان لە خاکەکانی سۆڤیەت، لانی کەم بە شێوەیەکی گشتی.» لەکاتێکدا یەکەکانی ئایینزاتسگرۆپن لە ھێزەکانی ڤێرماختدا دامەزرابوون و پێداویستی وەک بەنزین و خۆراکیان بۆ دابین دەکردن. پلانی فەرمی بۆ باربارۆسا وای دادەنا کە گرووپەکانی سوپا دەتوانن بە ئازادی لە بەدیھێنانی ئامانجە سەرەکییەکانیاندا لە کاتی دیاریکراودا پێشڕەوی بکەن بەبێ بڵاوبوونەوەی ناسەقامگیر دوای ئەوەی لە شەڕەکانی سنووردا سەرکەوتن و ھێزەکانی سوپای سووریان لە ناوچەی سنووریدا تێکشکاند. == داگیرکاری == [[پەڕگە:German troops crossing the Soviet border.jpg|وێنۆک|ھێزەکانی ئەڵمانیا نیشاندەرەکانی سنووری سۆڤیەت دەبەزێنن، ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١]] زیکەی کاتژمێر ١:٠٠ی بەیانی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١، وەزیری بەرگریی سۆڤیەت ڕێنمایی ژمارە ١ی بۆ ناوچە سەربازییەکانی سنووری سۆڤیەت نارد کە درەنگانی شەوی ٢١ی حوزەیران دەرچووبوو. تێیدا داوای لێکردبوون «ھەموو ھێزەکان بخەنە حاڵەتی ئامادەباشی جەنگییەوە» و ھەروەھا «ڕێگری لە ھەر جۆرە کارێکی دنەدەرانە بکەن». دوو کاتژمێری ویست تا فەرمانی ڕێنمایییەکە بگاتە ھەندێک لە یەکەکانی سەر بە بەرە، لەکاتێکدا زۆربەی یەکەکان فەرمانەکەیان وەرنەگرت تا دوای دەستپێکردنی داگیرکارییەکە. ڕۆژێک پێشتر، واتە ٢١ی حوزەیران، فەرماندەیی گرووپی سوپای باکوور لە کاتژمێر ١٣:٠٠ ڕەمزی دوسلدۆرفی وەرگرت، کە بە واتای دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا بوو لە بەیانی ڕۆژی دواتر، بۆیە ڕەمزی تایبەتی خۆی کە دۆرتمۆند بوو نارد. نزیکەی کاتژمێر ٠٣:١٥ی بەیانی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١، ھێزەکانی تەوەرە دەستیان بە داگیرکردنی یەکێتیی سۆڤیەت کرد بە بۆردومانکردنی شارە گەورەکانی پۆڵەندا کە لەلایەن سۆڤیەتەوە داگیرکرابوون، لەگەڵ تۆپبارانکردنی ھەموو بەرگرییەکانی [[سوپای سوور]] لە بەرەکەدا. ھەریەک لە کرۆنشتات لە نزیک [[لێنینگراد]] و ئیسماعیل لە بێسارابیا و سیڤاستۆپۆل لە [[نیمچەدوورگەی قرم]] تووشی ھێرشی ئاسمانی بوون، و لە ھەمان کاتدا ھێزە زەمینییەکان توانیان لە سنوورەکان بپەڕنەوە بە یاوەری ستوونی پێنجەم لە ھەندێک لە خەڵکی [[لیتوانیا]] و [[ئوکراینا]]. سێ ملیۆن سەربازی ڤێرماخت کە لە سنوور پەڕینەوە، تەنھا ڕووبەڕووی ژمارەیەکی کەمی ھێزەکانی سۆڤیەت بوونەوە. نیوەڕۆ، وەزیری دەرەوەی سۆڤیەت ڤیاچیسلاڤ مۆلۆتۆڤ ھەواڵی داگیرکارییەکەی بە دانیشتووان ڕاگەیاند و وتی: «بەبێ ھیچ ڕاگەیاندنێکی جەنگ، ھێزەکانی ئەڵمانیا ھێرشیان کردە سەر وڵاتەکەمان و لە چەندین شوێنەوە ھێرشیان کردە سەر سنوورەکانمان، بەڵام [[سوپای سوور]] و ھەموو نەتەوەکە جەنگێکی نیشتمانی بێوچانیان دەبێت و ئێمە بۆ وڵاتی خۆشەویستمان، بۆ شەرەف و بۆ ئازادی سەردەکەوین، ئەمە دۆزی ئێمەیە. ئێمە لە دوژمن دەدەین و سەرکەوتن ھاوپەیمانمان دەبێت!». مۆلۆتۆڤ دەستی خستە سەر ژێی نیشتمانپەروەری کە یارمەتی خەڵکی دا ھەواڵە وێرانکەرەکان ھەرس بکەن، بۆیە خەڵک بۆ فریاکەوتنی نەتەوەکەیان کۆبوونەوە نەک بۆ فریاکەوتنی حیزب. فەرماندەیی باڵای سۆڤیەت و سوپای سوور توانیان لە ماوەی ڕۆژانی یەکەمی دوای داگیرکارییەکە بە خێرایی خۆیان ڕێکبخەنەوە و خۆیان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو جەنگە ئامادە بکەن. [[ستالین]] تا ٣ی تەممووز وتاری بۆ نەتەوەی سۆڤیەت نەدا سەبارەت بە داگیرکاریی ئەڵمانیا، کاتێک داوای «جەنگێکی نیشتمانی بۆ ھەموو چین و توێژەکانی گەلی سۆڤیەت» کرد. لە ئەڵمانیا، وەزیری پڕووپاگەندەی نازی [[جۆزێف گۆبێلز]] بەیانی ٢٢ی حوزەیران ئەڵمانەکانی بەخەبەر ھێنا و ھەواڵی ئۆپەراسیۆنەکەی لە پەخشێکی ڕادیۆییدا بە چەند وشەیەکی [[ھیتلەر]] ڕای گەیاند: «لەم ساتەدا ڕێپێوانەکەمان بەردەوامە و درێژ دەبێتەوە، و بە بەراورد لەگەڵ گەورەترین شت کە جیھان تا ئێستا بەخۆیەوە بینیبێتی، ئەمڕۆ بڕیارم دا چارەنووس و داھاتووی ڕایش و گەلی ڕایش بخەمە دەستی سەربازەکانمانەوە، با خودا لەو شەڕەدا یارمەتیمان بدات!» ھیتلەر لە ھەمان ڕۆژدا بە ھاوکارەکانی گوت: «پێش تێپەڕبوونی سێ مانگی تر، شایەتی ڕووخانی [[ڕووسیا]] دەبین، ڕووخانێک کە لە مێژوودا وێنەی نەبووە». ھەروەھا ھیتلەر لە ڕێگەی ڕادیۆوە قسەی بۆ گەلی ئەڵمانیا کرد و خۆی وەک پیاوێکی ئاشتیخواز ناساند کە بە ناچاری ھێرشی کردووەتە سەر یەکێتیی سۆڤیەت. گۆبێلز دوای داگیرکارییەکە بە ئاشکرا باسی «ھەڵمەتێکی خاچپەرستی ئەورووپی دژی [[بەلشەفیزم]]»ی کرد. == ئەنجامەکان == دوای شکستی شەڕی مۆسکۆ، دەست بە پێداچوونەوە بە ھەموو پلانەکانی ئەڵمانیادا کرا بۆ بەزاندنی [[یەکێتیی سۆڤیەت]]. ھێرشە دژبەرەکانی سۆڤیەت لە کانوونی یەکەمی ١٩٤١دا بووە ھۆی زیانێکی گەورە بۆ ھەردوو لا، بەڵام لە کۆتاییدا ھەڕەشەی ئەڵمانیای لەسەر مۆسکۆ نەھێشت. لە ھەوڵێکدا بۆ ڕوونکردنەوەی بارودۆخەکە، ھیتلەر ڕێنمایی ژمارە ٣٩ی دەرکرد و تێیدا ئاماژەی بەوەدا کە ھاتنی وەرزی [[زستان]] و سەرما و سۆڵەی زۆر بووەتە ھۆی شکستی ئەڵمانیا، لەکاتێکدا ھۆکاری سەرەکی ئامادەنەبوونی سەربازیی ئەڵمانیا بوو بۆ دامەزراوەیەکی وا گەورە. ڤێرماخت لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ نزیکەی ٢٠٩ فیرقەی لەبەردەستدا بوو، کە ١٦٣یان فیرقەی ھێرشبەر بوون. دوای کەمتر لە ساڵێک لە داگیرکردنی یەکێتیی سۆڤیەت، واتە لە ٣١ی ئازاری ١٩٤٢، تواناکانی مەیدانیی ڤێرماخت بۆ ٥٨ فیرقەی ھێرشبەر کەمکرایەوە. کەللەڕەقیی سوپای سوور و توانای کاریگەریی بۆ ھێرشی دژبەر، ئەڵمانییەکانی تووشی سەرسووڕمان کرد، ھێندەی سۆڤیەتەکان بە ھێرشی ئەڵمانیا بۆ سەریان سەرسام بوون. ستالین بە پشتیوانیی بەرگرییە سەرکەوتووەکەی و لە ھەوڵێکدا بۆ لاساییکردنەوەی ئەڵمانییەکان، ویستی دەست بە ھەڵمەتی چەتەئاسای خۆی بکات، نەک تەنھا دژی ھێزە ئەڵمانییەکانی دەوروبەری مۆسکۆ، بەڵکو دژی سوپاکانیان لە باکوور و باشوور. ھێرشە شکستخواردووەکانی ئەڵمانیا تووڕەیی [[ھیتلەر]]ی لێکەوتەوە، بۆیە مارشاڵ ڤاڵتەر فۆن براوخیچی لە پۆستەکەی دوورخستەوە و لە ١٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١ خۆی سەرکردایەتیی سوپای ئەڵمانیای گرتە ئەستۆ. یەکێتیی سۆڤیەت بە توندی کاریگەر بوو بە ململانێکان، چونکە ڕووبەرێکی بەرفراوانی خاکەکەی لەدەستدا و تووشی زیانێکی گەورەی مرۆیی و کەرەستەیی بوو. لەگەڵ ئەوەشدا، سوپای سوور توانای خۆی سەلماند لە ڕووبەڕووبوونەوەی ھێرشەکانی ڤێرماخت، بەتایبەتی کاتێک ئەڵمانییەکان دەستیان کرد بە کەمبوونەوەی ھێزی مرۆیی و چەک و پێداویستی و سووتەمەنی کە قەرەبووکردنەوەی مەحاڵ بوو. سەرەڕای زیادبوونی بەرچاوی بەرھەمھێنان لە ساڵی ١٩٤٢ لە ڕۆژھەڵاتی ئۆڕاڵ و ھەروەھا خێرایی گواستنەوەی چەکەکانی سوپای سوور لەوێوە، بەتایبەتی زرێپۆش و جۆرە نوێیەکانی فڕۆکە و تۆپھاوێژ، ڤێرماخت توانی ھێرشێکی دیکەی بەرفراوان لە تەممووزی ١٩٤٢دا دەستپێبکات، بەڵام بە بەراورد لەگەڵ ھاوینی ڕابردوو بەرەکانی شەڕی زۆر کەمکردەوە. دوای ئەوەی ھیتلەر درکی بەوە کرد کە یەدەگی نەوتی ئەڵمانیا بە توندی کەمبووەتەوە، ھێزەکانی ئاراستەی ھێرشکردنە سەر کێڵگە نەوتییەکانی باکۆ کرد بە ئامانجی دەستبەسەرداگرتنیان، لە ئۆپەراسیۆنێکدا کە ناوی لێنرا ئۆپەراسیۆنی شین؛ بەڵام بۆ جاری دووەم، ئەڵمانییەکان توانیان ڕووبەرێکی بەرفراوانی خاکی سۆڤیەت داگیر بکەن، بەڵام دوای شکستیان لە [[شەڕی ستالینگراد]]، نەیانتوانی ئامانجە کۆتایییەکانیان بەدی بھێنن. ساڵی ١٩٤٣، بەرھەمھێنانی چەکی سۆڤیەت بە تەواوی توانایەوە کاری دەکرد و بە شێوەیەکی بەرچاو لە بەرھەمھێنانی جەنگیی ئەڵمانیای تێپەڕاند. دوا ھێرشی گەورەی ئەڵمانیا لە گۆڕەپانی ئۆپەراسیۆنەکانی ڕۆژھەڵاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]]دا لە نێوان تەممووز و ئابی ١٩٤٣ بە ناوی ئۆپەراسیۆنی سیتادێل دەستیپێکرد، کە ھێرش بوو بۆ سەر گیرفانی کورسک. لەوێدا نزیکەی ملیۆنێک سەربازی ئەڵمانی ڕووبەڕووی ھێزێکی سۆڤیەت بوونەوە کە ژمارەیان ٢٫٥ ملیۆن سەرباز بوو. دوای شکستی ئۆپەراسیۆنی سیتادێل، سۆڤیەتەکان دەستیان بە ھێرشی دژبەر کرد و شەش ملیۆن پیاویان لە بەرەیەکی درێژ بە درێژایی ١٥٠٠ میل لە بەرامبەر ڕووباری دنیپەر کۆکردەوە دوای ئەوەی ئەڵمانییەکانیان بەرەو ڕۆژاوا پاڵنا. لە کۆتاییدا سوپای سوور توانی زۆرێک لەو خاکانە ئازاد بکات کە ئەڵمانییەکان پێش ھاوینی ١٩٤٤ داگیریان کردبوو، ئەمەش بە بەکارھێنانی ھێرشی پێشکەوتووی ئامانجدار و تاکتیکی، لەگەڵ ئەنجامدانی باشترکردنی کردەیی لە نھێنی و فێڵکردندا. لەناوبردنی گرووپی سوپای ناوەند لە ئەنجامی ئۆپەراسیۆنی باگراتیۆن، سەرکەوتنێکی یەکلاکەرەوەی بە سۆڤیەتەکان بەخشی؛ ھێرشەکانیان لە ساڵی ١٩٤٤ دژی گرووپی سوپاکانی باکوور و باشووری ئەڵمانیا بەردەوام بوو، ئەمەش وای کرد ئامێری جەنگیی ئەڵمانیا پاشەکشە بکات. تا گەیشتینە کانوونی دووەمی ١٩٤٥، سوپای سۆڤیەت بەرلین، پایتەختی ئەڵمانیای کردبووە ئامانج. جەنگ بە شکستی تەواو و خۆبەدەستەوەدانی ئەڵمانیای نازی لە ئایاری ١٩٤٥ کۆتایی ھات. === تاوانەکانی جەنگ === ھەرچەندە یەکێتیی سۆڤیەت ڕێککەوتننامەی جنێڤی واژوو نەکردبوو، بەڵام ئەمە بەو مانایە نییە کە سەربازەکانی پارێزراو نین بەو پارێزبەندییەی کە ڕێککەوتننامەکە دابینی دەکات؛ بەڵام ئەڵمانیا کە پەیماننامەکەی واژوو کردبوو، پابەند بوو بە پێدانی چاودێری بە دیلە سۆڤیەتییەکان بەپێی حوکمەکانی (ھەروەک چۆن بە گشتی لەگەڵ دیلەکانی ھاوپەیمانان دەیکرد). بە وتەی سۆڤیەتەکان، ئەوان ڕێککەوتننامەی جنێڤی ١٩٢٩یان واژوو نەکردبوو بەھۆی ماددەی ٩ کە تێیدا جیاکاریی ڕەگەزیی دیلەکانی جەنگی لە کامپە جیاوازەکاندا سەپاندبوو و ئەمەش دژی دەستووری سۆڤیەت بوو. ماددەی ٨٢ی ڕێککەوتننامەکە دەڵێت «لە کاتی جەنگدا، کاتێک یەکێک لە شەڕکەرەکان لایەن نەبێت لە ڕێککەوتننامەکە، ئەوا حوکمەکانی بە کاریگەریی دەمێننەوە لە نێوان لایەنە شەڕکەرەکاندا». سەرەڕای ئەوە، ھیتلەر داوای ئەوەی کردبوو کە شەڕ دژی یەکێتیی سۆڤیەت «خەباتێک بێت بۆ مانەوە» و جەختی لەسەر «لەناوبردنی» سوپاکانی ڕووسیا کردەوە، کە ئەمەش بیرکردنەوەیەک بوو کە بووە ھۆی ئەنجامدانی تاوانی جەنگ دژی دیلەکانی سۆڤیەت. مارتن بۆرمان لە یاداشتێکی نازی دا لە ١٦ی تەممووزی ١٩٤١، وتەیەکی ھیتلەری گێڕاوەتەوە و دەڵێت: «پێویستە ناوچە زەبەلاحەکە [داگیرکراوەکە] بە زووترین کات ھێمن بکرێتەوە و ئەمەش بە باشترین شێوە ڕوودەدات ئەگەر تەقە لە ھەرکەسێک بکرێت کە نامۆ دەربکەوێت». نازییەکان سوودیان لە واژوونەکردنی سۆڤیەت بۆ ڕێککەوتننامەکە وەرگرت و وەک کارتێک لە دەستیان دا بەکاریان ھێنا و ڕەفتارەکانی خۆیان بەو پێیە پاساو دا؛ بەڵام تەنانەت ئەگەر سۆڤیەتەکانیش واژوویان بکردایە، ئەگەری ئەوە کەم بوو کە ئەمە سیاسەتی کۆمەڵکوژیی نازی بەرامبەر بە شەڕکەران و خەڵکی سڤیل و دیلەکانی سۆڤیەت ڕابگرێت. ھیتلەر پێش جەنگ «فەرمانی کۆمیسارەکان»ی بەناوبانگی دەرکردبوو کە داوای کوشتنی ھەموو کۆمیسارە سیاسییەکانی سۆڤیەتی دەکرد کە لە بەرەی جەنگدا بەدیل دەگیران، دەستبەجێ و بەبێ دادگاییکردن. سەربازانی ئەڵمانیا لەم کوشتارە بەکۆمەڵانەدا لەگەڵ ئەندامانی ئێس ئێس-ئایینزاتسگرۆپن (بە [[ئەڵمانی]]: SS-Einsatzgruppen) بەشدارییان کرد، ھەندێک جاریش بە ناچاری بە بیانووی «پێویستیی سەربازی». لە ئاستی داگیرکاریدا، بە سەربازانی ئەڵمانیا ڕاگەیەنرا کە شەڕەکەیان «پێویستی بە ڕێوشوێنی توند و تیژ ھەیە دژی ھاندەرانی بەلشەفی، چەکدارەکان، تێکدەرەکان و جوولەکەکان و لەناوبردنی تەواوی ھەموو بەرگرییەکی چالاک و ناچالاک». سزای بەکۆمەڵ دژی ھەر ھێرشێکی حیزبی ڕێگەپێدراو بوو؛ ئەگەر تاوانبار بە خێرایی نەناسرایەوە، ئەوا چارەسەر سووتاندنی گوندەکان و لەسێدارەدانی بەکۆمەڵ بوو کە وەک کردەوەی تۆڵەسەندنەوەی قبوڵکراو دادەنرا. ھەرچەندە زۆرینەی سەربازانی ئەڵمانیا بەھۆی پڕوپاگەندەی نازییەوە کە سوپای سووری وەک ڕەگەزێکی نزمتر (ئۆنترمینش) وێنا دەکرد، بە ڕەزامەندییەوە پێشوازییان لەو تاوانانە کرد، بەڵام ژمارەیەکی کەمی ئەفسەرانی باڵای ئەڵمانیا بە ئاشکرا ناڕەزایەتییان بەرامبەر بەوە دەربڕی. نزیکەی دوو ملیۆن دیلی سۆڤیەت لە برسێتیدا لە کاتی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسادا گیانیان لەدەستدا. زۆرێک لە دیلە برسییەکان نەیاندەتوانی بەپێی خۆیان بڕۆن. لە کۆتایی جەنگدا، نزیکەی ٥٨٪ی دیلەکانی سۆڤیەت لە ناوەندەکانی دەستبەسەرکردنی ئەڵمانیادا مردن. پۆلیسی ئەڵمانیا و ھێزە سەربازییەکان، جگە لە ھاوکارە ناوخۆیییەکان، تاوانی ڕێکخراویان دژی خەڵکی سڤیل، لەوانەش ژنان و منداڵان، ئەنجامدا. تیمەکانی مەرگ، ئایینزاتسگرۆپن، لەژێر فەرماندەیی نووسینگەی ئاسایشی سەرەکیی ڕایشدا، کۆمەڵکوژیی گەورەیان بۆ سەر جوولەکە و شیوعییەکان لە خاکە داگیرکراوەکانی سۆڤیەتدا ئەنجامدا. لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١، ھیملەر و ھیتلەر گفتوگۆیان لەسەر «پرسی جوولەکە» کرد، کە تێیدا ھیملەر ئاماژەی بە ئەنجامی کۆبوونەوەکە کرد لە کتێبی دەستنیشانکردنیدا: «پێویستە وەک پارتیزانەکان لەناوببرێن». بە وتەی کریستۆفەر براونینگ، ئەمە نوێنەرایەتیی بڕیاری نازیی دەکرد «بۆ لەناوبردنی جوولەکەکان و چارەسەرکردنی ئەوەی پێی دەگوترا «پرسی جوولەکە» لەژێر پەردەی کوشتنی پارتیزانەکاندا». بەپێی سیاسەتەکانی نازی دژی گەلانی ئاسیایی «نزمتر»، تورکمانەکانیش بەشیان لە چەوسانەوە ھەبوو. ئەمیر والی قاجۆم خان لە ڕاپۆرتێکی دوای جەنگدا باسی لەوە کردووە کە ئەوان لە کامپەکانی دەستبەسەرکردندا لەژێر بارودۆخێکی ترسناکدا زیندانی کراون و ئەوانەی باوەڕ دەکرا خاوەنی تایبەتمەندیی «مەنگۆلی» بن، ڕۆژانە دەکوژران. ھەروەھا ئایینزاتسگرۆپن ئاسیایییەکانیان کردبووە ئامانج و تووشی تاقیکردنەوەی پزیشکیی کوشندە و کوشتن دەبوونەوە لە «پەیمانگای پەرستاری» لە کیێڤ. ھیتلەر ڕاپۆرتی لەبارەی کۆمەڵکوژییەکانی ئایینزاتسگرۆپنەوە پێدەگەیشت کە سەرەتا بۆ نووسینگەی ئاسایشی سەرەکیی ڕایخ دەنێردرا و ھاینریخ مولەر، سەرۆکی گێستاپۆ، لە ڕاپۆرتێکی کورتدا کۆی دەکردنەوە. کردەوەی سەربازانی سوپای نۆیەمی ئەڵمانیا بریتی بوو لە سووتاندنی ئەو ماڵانەی کە گومانیان لێدەکرا شوێنی کۆبوونەوەی پارتیزانەکان بن و ژەھراویکردنی بیرەکانی ئاو. لە خارکۆڤ، چوارەم گەورەترین شاری یەکێتیی سۆڤیەت، خواردن تەنھا بۆ ژمارەیەکی کەمی ئەو خەڵکە سڤیلە بوو کە بۆ ئەڵمانییەکان کاریان دەکرد، ئەوانی دیکە تووشی مردن لە برسێتیدا بوون. ئەڵمانییەکان ھەزاران سۆڤیەتیان بۆ ئەڵمانیا نارد بۆ ئەوەی وەک کرێکاری زۆرەملێ بەکاریان بھێنن، ئەمەش لە ساڵی ١٩٤٢ەوە دەستیپێکرد. ھاووڵاتیانی لێنینگراد تووشی گەمارۆ و بۆردوومانێکی توند بوون کە ٨٧٢ ڕۆژی خایاند و تێیدا زیاتر لە ملیۆنێک کەس لە برساندا مردن، لەوانە نزیکەی ٤٠٠٬٠٠٠ منداڵی خوار تەمەنی ١٤ ساڵ. گەمارۆی ئەڵمانی-فینلاندی ڕێگری لە گەیشتنی خواردن و سووتەمەنی و ماددەی خاو بە شارەکە کرد تا ئەو ڕادەیەی کە بەشەخۆراکەکان گەیشتنە ڕێژەیەکی زۆر نزم، دانیشتووانی بێکار چوار ئۆنس (پێنج پارچەی تەنک) نان و شۆربا و کەمێک ئاویان ڕۆژانە وەردەگرت. برسێتی وای لە دانیشتووانی شارەکە کرد کە ئاژەڵە زیندوو و مردووەکان و ھەروەھا دەرمانی قژ و ڤازلین بخۆن. برسێتی و بێھیوایی ھەندێکیانی گەیاندە ئەوەی کە گۆشتی مرۆڤ بخۆن؛ تۆمارەکانی سۆڤیەت باس لەوە دەکەن کە ٢٬٠٠٠ کەس بەھۆی «خواردنی گۆشتی مرۆڤ»ەوە لە کاتی گەمارۆکەدا دەستگیرکراون، ٨٨٦ کەسیان لە زستانی یەکەمی ١٩٤١–٤٢دا بوون. پلانی ڤێرماخت گەمارۆدانی تەواوی لێنینگراد و برسی کردنی دانیشتووانەکەی و پاشان وێرانکردنی تەواوی شارەکە بوو. === توندوتیژیی سێکسی === دەستدرێژیکردنی سەربازانی ئەڵمانیا بۆ سەر ژنانی سۆڤیەت بووە دیاردەیەکی بڵاو لە ڕۆژھەڵاتدا، کە تێیدا بە شێوەیەکی بەردەوام کردەوەی سێکسیی توندوتیژ ئەنجام دەدرا. ھەندێک جار یەکەی سەربازیی تەواو بەشدارییان دەکرد لە ئەنجامدانی زیاتر لە سێیەکی حاڵەتەکانی دەستدرێژیی بەکۆمەڵ. سەبارەت بە ژنانی جوولەکە، ئەوان دەستبەجێ دوای پرۆسەی دەستدرێژییەکە دەکوژران. مێژوونووس بێرگیت بێک جەختی لەوە کردووەتەوە کە بەکارھێنانی ڕێوڕەسمی سەربازی بۆ ڕێگەدان بە کردەوە دڕندانەکان لە چەندین ئاستدا، بنەماکانی ھەر دادگاییکردنێکی تاوانەکانی توندوتیژیی سێکسی کە لەلایەن سەربازانی ئەڵمانیاوە لە ڕۆژھەڵاتی یەکێتیی سۆڤیەت ئەنجام دراوە، تێکداوە. ھەروەھا ئیدعای ئەوەی کردووە کە ئاشکراکردنی ئەم جۆرە حاڵەتانە بەو ڕاستییە سنووردار بووە کە توندوتیژیی سێکسی زۆر جار لە شوێنی نیشتەجێبوونی خەڵکی سڤیلدا ڕوویداوە. === گرنگیی مێژوویی === ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا بە گەورەترین ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە مێژووی مرۆڤایەتیدا دادەنرێت، چونکە تێیدا زۆرترین ژمارەی پیاو و تانک و تەقەمەنی و فڕۆکە زیاتر لە ھەر کاتێکی تر لە ھێرشێکدا بڵاوکرانەوە. داگیرکارییەکە گۆڕەپانی بەرەی ڕۆژھەڵاتی جەنگی جیھانیی دووەمی کردەوە، کە گەورەترین گۆڕەپانی جەنگ بوو لەو ململانێیەدا، و شایەتی توندوتیژی و وێرانکارییەک بوو کە چوار ساڵ پێشتر وێنەی نەبوو و بووە ھۆی کوژرانی زیاتر لە ٢٦ ملیۆن کەس لە سۆڤیەتەکان. ژمارەی کوژراوانی بەرەی ڕۆژھەڵات زیاترە لە کوژراوانی ھەموو شەڕەکانی دیکەی جیھان لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەمدا. زیانەکانی ئابووری و دیمەنی سروشتی بۆ یەکێتیی سۆڤیەت زۆر گەورە بوون، چونکە نزیکەی ١٬٧١٠ شارۆچکە و ٧٠٬٠٠٠ گوند وێران کران. شکستی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا و لە ئەنجامدا شکستی ئەڵمانیا لە بەدیھێنانی ئامانجەکانی، دیمەنی سیاسیی ئەورووپای گۆڕی و دابەشی کرد بەسەر دوو بلۆکی ڕۆژھەڵاتی و ڕۆژاواییدا. یەکێتیی سۆڤیەت ئەو بۆشایییە سیاسییەی پڕکردەوە کە ئۆپەراسیۆنەکە لە نیوەی ڕۆژھەڵاتی کیشوەرەکەدا بەجێیھێشتبوو، کاتێک ستالین دەستکەوتە ھەرێمییەکانی لە ماوەی ١٩٤٤–١٩٤٥دا مسۆگەر کرد و سوپای سووری لە [[بولگاریا]]، [[ڕۆمانیا]]، [[ھەنگاریا]]، [[پۆڵەندا]]، [[چیکۆسلۆڤاکیا]] و بەشی ڕۆژھەڵاتی ئەڵمانیا جێگیر کرد. ترسی ستالین لە گەڕانەوەی ھەر ھێزێکی ئەڵمانی و متمانەنەبوونی بە وڵاتانی ھاوپەیمان، بووە ھۆی دەستپێشخەرییەکی سۆڤیەت بۆ یەکێتیی [[سلاڤ]]ی و پاشان ھاوپەیمانییەکی دواتری ئەو وڵاتانە. مێژوونووسان دەیڤید گلانتز و جۆناسان ھاوس ئاماژە بەوە دەکەن کە ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا نەک تەنھا کاریگەریی لەسەر ستالین ھەبووە، بەڵکو لەسەر سەرکردەکانی دوای ئەویش، چونکە ئیدعایان دەکرد کە «ڕەنگی» بیرکردنەوەی ستراتیژیی بۆ ماوەی «چوار دەیەی داھاتوو» کردووە و ھانی دروستکردنی «سیستەمێکی پێشکەوتووی وڵاتانی داردەست و بەربەست»ی داوە بۆ دابڕینی یەکێتیی سۆڤیەت لە ھەر ھێرشێکی ئەگەریی داھاتوو. لە ئەنجامدا، ئەورووپای ڕۆژھەڵات لە ڕەفتاری سیاسیدا بوو بە شیوعی و ئەورووپای ڕۆژاوا کەوتە ژێر کاریگەریی دیموکراسیی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، کە وڵاتێک بوو سیاسەتەکانی داھاتووی لە [[ئەورووپا]] دڵنیا نەبوو. == تێبینییەکان == {{تێبینی}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی|سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٥\٢٩ی پووشپەڕی ٢٧٢٥}} {{پۆلی کۆمنز|Operation Barbarossa}} {{شریتی دەروازە|ئەڵمانیا|شەڕ|ڕووسیا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 2f8x0krsrutyyorp2jiy1m2rpiuk67l 1575070 1575055 2026-04-13T21:31:31Z 1silent scientist 51740 /* تێبینییەکان */ 1575070 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{Use dmy dates|date=October 2022}} {{Infobox military conflict | conflict = ئۆپەڕاسیۆنی باربارۆسا | partof = بەرەی ڕۆژھەڵات (جەنگی جیھانیی دووەم) | image = Operation Barbarossa collage.jpg | image_size = 270 | caption = بە ئاراستەی کاتژمێر لە سەرەوە-چەپەوە:{{ھن}} {{flatlist| * سەربازانی ئەڵمانی لە ڕێگەی باکووری ڕووسیا پێشڕەوی دەکەن * تیمی [[فڕێندەری بڵێسە]]ی ئەڵمانی خانوویەک لە پێشینەکەدا دەسوتێنن * [[تانک]]ی ئەڵمانی [[پازدەر ٤]] بە بۆیەی سپی کامۆفلاج لەناو بەفردا گیر بووە * سۆڤیەت [[ئیلیوشین ئیل-٢]] بەسەر پێگەکانی ئەڵمانیا لە نزیک [[مۆسکۆ]] * دیلەکانی سۆڤیەت لە ڕێگای ئۆردووگاکانی زیندان * سەربازانی سۆڤیەت تۆپ دەتەقێنن }} | date = ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ - ٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١ | place = ڕۆژئاوای یەکێتیی سۆڤیەت | result = شکستهێنانی ئەڵمانیای نازی و هێزەکانی تەوەر | territory = هێزەکانی تەوەر نزیکەی ١,٦٠٠,٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە لە خاکی سۆڤیەتیان داگیرکرد، بەڵام نەیانتوانی بگەنە هێڵی ئارخانگێڵسک-ئاستراخان | combatant1 = * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ئەڵمانیای نازی]] * {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[ڕۆمانیا]] * {{flagicon|Finland}} [[فینلاند]] * [[ئیتاڵیای فاشست]] * {{flagicon|Kingdom of Hungary}} [[شانشینی هەنگاریا (١٩٢٠–١٩٤٦)|هەنگاریا]] * {{flagicon|Slovakia}} [[کۆماری یەکەمی سلۆڤاکیا|سلۆڤاکیا]] | combatant2 = '''{{flag|Soviet Union|1936}}''' | commander1 = * {{flagicon|Nazi Germany}} '''[[ئەدۆڵف هیتلەر]]''' * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ڤیلھێلم کایتڵ]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ئەلفێرد یۆدڵ]] * {{nowrap|{{flagicon|Nazi Germany}} [[ڤاڵتەر فۆن بڕاوخیتش]]}} * {{flagicon|Nazi Germany}} [[فرانس هالدەر]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[هێرمان گۆرینگ]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[هانس یێشۆنێک]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[فیۆدۆر ڤۆن بۆک]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[گەرد ڤۆن ڕوندشتێت]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ڤیلھێڵم ڕیتەر فۆنڤۆن لیب]] * {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[یۆن ئەنتۆنێسکو]] * {{flagicon|FIN}} [[مانەرهایم]] | commander2 = * {{flagicon|Soviet Union|1936}} '''[[جۆزێف ستالین]]''' * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[جۆرجی ژوکۆف]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[بۆریس شاپۆشنیکۆڤ]] * {{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[ئەلێکساندەر ڤاسیلیڤسکی]]}} * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[کلیمێنت ڤۆرۆشیلۆڤو]] * {{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[سیمیۆن تیمۆشێنکۆ]]}} * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[سیمیۆن بودیۆنی]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[پاڤێڵ ژیگارێڤ]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[مارکیان پۆپۆڤ]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[فیۆدۆر کوزنێتسۆڤ]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[دمیتری پاڤلۆڤ (general)|دمیتری پاڤلۆڤ]]{{Executed}} * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[ئاندرێ یێریۆمێنکۆ]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[میخائیل کیرپۆنۆس]]{{KIA}} * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[ئیڤان تیولێنێڤ]] | units1 = {{Collapsible list |title = ''سوپاکانی تەوەر'': |{{flagicon|Nazi Germany}} '''''[[کۆمەڵە سوپای باکوور]]''''' * [[سوپای ١٦یەم (ڤێرماخت)|سوپای ١٦یەم]] * [[سوپای ١٨یەم (ڤێرماخت)|سوپای ١٨یەم]] * [[سوپای ٤ەمی پانزەر]] |{{flagicon|Nazi Germany}} '''''[[کۆمەڵە سوپای ناوەڕاست]]''''' * [[سوپای ٢وەم (ڤێرماخت)|سوپای ٢وەم]] * [[سوپای ٤ەمی (ڤێرماخت)|سوپای ٤ەم]] * [[سوپای ٩یەمی (ڤێرماخت)|سوپای ٩یەم]] * [[سوپای ٢وەمی پانزەر]] * [[سوپای ٣یەمی پانزەر]] |{{flagicon|Nazi Germany}} '''''[[کۆمەڵە سوپای باشوور]]''''' * [[سوپای ٦ەمی (ڤێرماخت)|سوپای ٦ەم]] * [[سوپای ١١یەمی (ڤێرماخت)|سوپای ١١یەم]] * [[سوپای ١٧یەمی (ڤێرماخت)|سوپای ١٧یەم]] * [[سوپای ١ەمی پانزەر]] * {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[سوپای سێیەمی ڕۆمانیا|سوپای ٣یەم]] * {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[سوپای چوارەمی ڕۆمانیا|سوپای ٤ەم]] |''سوپا سەربەخۆکان:'' * {{flagicon|Nazi Germany|1935}} [[سوپای نەرویژ (ڤێرماخت)|سوپای نەرویج]] * {{flagicon|Finland}} [[سوپای کارێلیا]] }} | units2 = {{Collapsible list |title = ''سوپاکانی سۆڤیەت'': |{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی باکوور (یەکێتیی سۆڤیەت)|بەرەی باکوور]]''''' * [[سوپای ٧ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٧ەم]] * [[سوپای ٨ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٨ەم]] * [[سوپای ٤٨ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٤٨ەم]] * [[سوپای ٥٢ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥٢ەم]] * [[سوپای ٥٤ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥٤ەم]] * [[سوپای ٥٥ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥٥ەم]] |{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی باکووری ڕۆژاوا]]''''' * [[سوپای ١١یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١١یەم]] * [[سوپای ٢٧ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٧ەم]] * [[سوپای ٣٤ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٣٤ەم]] |{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی ڕۆژاوا (یەکێتیی سۆڤیەت)|بەرەی ڕۆژاوا]]''''' * [[سوپای ٣یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٣یەم]] * [[سوپای ١٠یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٠یەم]] * [[سوپای ١٣یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٣یەم]] * [[سوپای ١٦یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٦یەم]] * [[سوپای ١٩یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٩یەم]] * [[سوپای ٢٠ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٠ەم]] * [[سوپای ٢٢ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٢ەم]] * [[سوپای ٢٤ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٤ەم]] * [[سوپای ٢٨ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٨ەم]] * [[سوپای ٤٠ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٤٠ەم]] * [[سوپای ٥٠ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥٠ەم]] |{{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی باشووری ڕۆژاوا (یەکێتیی سۆڤیەت)|بەرەی باشووری ڕۆژاوا]]'''''}} * [[سوپای ٥ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥ەم]] * [[سوپای ٦ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٦ەم]] * [[سوپای ١٢یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٢یەم]] * [[سوپای ٢١ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢١ەم]] * [[سوپای ٢٦ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٦ەم]] * [[سوپای ٣٧ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٣٧ەم]] |{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی باشوور (یەکێتیی سۆڤیەت)|بەرەی باشوور]]''''' * [[سوپای ٩یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٩یەم]] * [[سوپای ١٨یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٨یەم]] * [[سوپای کەنار دەریای جیاواز|سوپای کەنار دەریا]] }} | strength1 = '''ھێزی بەرەی پێشەوە (٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١)''' * ٣.٨ ملیۆن سەرباز{{sfn|Clark|2012|p=73}}{{sfn|Glantz|2001|p=٩}} * ٣,٣٥٠–٣,٧٩٥ تانک{{sfn|Glantz|2010a|p=20}}{{sfn|Clark|2012|p=73}}{{sfn|Liedtke|2016|p=220}}{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}} * ٣,٠٣٠–٣,٠٧٢ ئۆتۆمبێلی زریپۆشی تر{{sfn|Liedtke|2016|p=٢٢٠|loc= کە ٢٥٩یان تۆپی هێرشبەر بوون}}{{efn|لەناو ئۆتۆمبێلە زریپۆشەکاندا، ئەسکی ڕاپۆرت دەکات کە ٣٠١ تۆپی هێرشبەر، ٢٥٧ تانک‌تێکشکێن و تۆپی خۆبزوێن، ١,٠٥٥ نیوە-ترانێتی زریپۆش، ١,٣٦٧ ئۆتۆمبێلی زریپۆش، و ٩٢ ئۆتۆمبێلی ئەندازیاریی سەربازی و گواستنەوەی تەقەمەنی هەبوون.{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}}}} * ٢,٧٧٠–٥,٣٦٩ فڕۆکە{{sfn|Glantz|2010a|p=20}}{{sfn|Bergström|2007|p=١٢٩}} * ٧,٢٠٠–٢٣,٤٣٥ تۆپهاوێژ{{sfn|Clark|2012|p=73}}{{sfn|Glantz|2010a|p=20}}{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}} * ١٧,٠٨١ تۆپهاوێژی دژە ئاسمان{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}} * ٦٠٠,٠٠٠ ئەسپ{{sfn|Glantz|House|2015|p=٣٨٤}} * ٦٠٠,٠٠٠ ئۆتۆمبێل{{sfn|Glantz|House|2015|p=٣٨٤}} | strength2 = '''ھێزی بەرەی پێشەوە (٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١)''' * ٢.٦–٢.٩ ملیۆن سەرباز{{sfn|Glantz|2001|p=٩|loc=دەڵێت ٢.٦٨ ملیۆن}}{{sfn|Glantz|1998|pp=١٠–١١, ١٠١, ٢٩٣|loc=دەڵێت ٢.٩ ملیۆن}} * ١١,٠٠٠ تانک{{sfn|Mercatante|2012|p=64}}{{sfn|Clark|2012|p=٧٦}} * ٧,١٣٣–٩,١٠٠ فڕۆکەی سەربازی{{sfn|Glantz|2010a|p=٢٨|loc= دەڵێت ٧,١٣٣ فڕۆکە}}{{sfn|Mercatante|2012|p=٦٤|loc=دەڵێت ٩,١٠٠ فڕۆکە}}{{sfn|Clark|2012|p=٧٦|loc=دەڵێت ٩,١٠٠ فڕۆکە}} | casualties1 = '''کۆی گشتیی زیانە گیانییەکانی سوپا:'''{{ھن}}١،٠٠٠،٠٠٠+{{efn|٨٨١،٧٨٨ کەسیان ئەڵمانین{{sfn|Askey|2014|p=١٧٨}}}} {{Collapsible list |title = وردەکاریی زیانەکان |'''زیانەکانی ساڵی ١٩٤١:''' ---- بەپێی ڕاپۆرتە پزیشکییەکانی [[سوپای ئەڵمانیا (ڤێرماخت)|سوپای ئەڵمانیا]] (بە [[سوپای نەرویژ (ڤێرماخت)|سوپای نەرویج]]یشەوە):{{sfn|Askey|2014|p=١٧٨}} * ١٨٦،٤٥٢ کوژراو * ٤٠،١٥٧ ونبوو * ٦٥٥،١٧٩ بریندار لە کردەوەی سەربازیدا{{Efn|ئەمە ٣٩٥،٧٩٩ کەس ناگرێتەوە کە بەهۆی هۆکاری دەرەوەی جەنگ بە نەشیاو بۆ خزمەت دانراون. ٩٨٪ی ئەو ٣٩٥،٧٩٩ کەسە دوای ماوەیەکی کورت لە چارەسەر گەڕاونەتەوە بۆ خزمەتی چالاک، واتە تەنها نزیکەی ٨،٠٠٠ کەسیان بوونەتە زیانی هەمیشەیی. Askey 2014, p. 178.}} * ٨،٠٠٠ گواستنەوە بەهۆی نەخۆشییەوە ---- * ٢،٨٢٧ فڕۆکە تێکشکاوە{{sfn|Bergström|2007|p=١١٧}} * ٢،٧٣٥ تانک تێکشکاوە{{sfn|Liedtke|2016|p=220}}{{sfn|Askey|2014|p=١٨٥}} * ١٠٤ تۆپی هێرشبەر تێکشکاوە{{sfn|Liedtke|2016|p=220}}{{sfn|Askey|2014|p=١٨٥}} ---- '''زیانەکانی وڵاتانی تری بەشداربوو''' * {{flagicon|Kingdom of Romania}} +١١٤،٠٠٠ زیانی گیانی (لانی کەم ٣٩،٠٠٠ کوژراو یان ونبوو){{sfn|Axworthy|1995|pp=٥٨, ٢٨٦}} * {{nowrap|{{flagicon|FIN}} ٧٥،٠٠٠ زیانی گیانی{{ھن}}(٢٦،٣٥٥ کوژراو) لە کارێلیا{{sfn|Vehviläinen|2002|p=96}}}}{{ھن}}+٥،٠٠٠ زیانی گیانی لە کاتی [[ئۆپەراسیۆنی ڕێوی زیوین|ئۆپەراسیۆنی ڕێوی زیوین]].{{sfn|Ziemke|1959|p=١٨٤}} * ئیتاڵیای فاشست: ٨،٧٠٠ زیانی گیانی{{sfn|Kirchubel|2013|loc= chpt. "Opposing Armies"}} * شانشینی هەنگاریا: ٤،٤٢٠ زیانی گیانی{{Efn|٨٥٥ کوژراو، ٢،٢٨٨ بریندار، ٢٧٧ ونبوو و دیل، ١،٠٠٠ نەخۆش و بریندار{{sfn|Andaházi Szeghy|2016|pp=١٥١–١٥٢, ١٨١}}}} }} | casualties2 = '''کۆی گشتیی زیانە گیانییەکانی سوپا:'''{{ھن}}٤،٥٠٠،٠٠٠ {{Collapsible list |title = وردەکاریی زیانەکان |'''زیانەکانی ساڵی ١٩٤١:''' ---- بەپێی ئەرشیفەکانی سۆڤیەت:{{sfn|Krivosheev|1997|pp=٩٥–٩٨}} * ٥٦٦،٨٥٢ کوژراو لە کردەوەی سەربازیدا (١٠١،٤٧١یان لە نەخۆشخانە بەهۆی برینەکانیانەوە مردوون) * ٢٣٥،٣٣٩ بەهۆی هۆکاری دەرەوەی جەنگ مردوون * ١،٣٣٦،١٤٧ نەخۆش یان بریندار بەهۆی هۆکاری جەنگی و دەرەوەی جەنگ * ٢،٣٣٥،٤٨٢ ونبوو لە کردەوەی سەربازیدا یان دیلکراو ---- * ٢١،٢٠٠ فڕۆکە، کە ١٠،٦٠٠یان لە کاتی شەڕدا لەدەستدراون{{sfn|Bergström|2007|p=١١٧}} * ٢٠،٥٠٠ تانک تێکشکا{{sfn|Sharp|2010|p=٨٩}} }} | notes = }} '''ئۆپەڕاسیۆنی باربارۆسا''' گەورەترین هێرشی سەربازی بوو لە مێژووی مرۆڤایەتیدا، کە لەلایەن [[ئەڵمانیای نازی]] و [[وڵاتانی تەوەر]] هێرش کرایە سەر [[یەکێتیی سۆڤیەت]] لە یەکشەممەی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] دەستیپێکرد، نزیکەی ٣.٨ ملیۆن سەربازی وڵاتانی تەوەر لە هێڵێکی بەرەی شەڕ بە درێژی ٢٩٠٠ کیلۆمەتر هێرشیان کردە سەر یەکێتیی سۆڤیەت لەژێر ئامانجی گرتنی شارە گرنگەکانی وەک [[مۆسکۆ]]، [[سەنت پیتەرزبورگ|لێنینگراد]] و [[ڤۆڵگۆگراد|ستالینگراد]]<nowiki/>ی بە مەبەستی دەستبەسەرداگرتنی ناوەندە پیشەسازی و نیشتەجێبوونە سەرەکییەکانی یەکێتیی سۆڤیەت کە لەژێر [[هێڵی ئارخانگێڵسک-ئاستراخان]] کێشرابوو. ئەم هێرشە بوو بە گەورەترین ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە مێژووی مرۆڤایەتیدا بەجۆرێک لە قۆناغی دەستپێکردنیدا نزیکەی ١٠ ملیۆن سەرباز بەشدارییان تێدا کرد و ئەم ڕووداوە وەرچەرخانێکی گەورە بوو لە جەنگی جیهانیی دووەمدا و بووە هۆی کردنەوەی بەرەی ڕۆژهەڵات، کە گەورەترین و خوێناویترین جەنگی وشکانییە لە مێژوودا، و بووە هۆی ڕاکێشانی یەکێتیی سۆڤیەت بۆ ناو ڕیزی وڵاتانی [[ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانیی دووەم|هاوپەیمان]]. دوو ساڵ پێش داگیرکارییەکە، ئەڵمانیا و یەکێتیی سۆڤیەت ڕێککەوتنی سیاسی و ئابوورییان بۆ مەبەستی ستراتیژی واژوو کرد بەناوی [[پەیمانی مۆلۆتۆڤ-ڕیبێنتڕۆپ]]، فەرماندەیی باڵای سوپای ئەڵمانیا لە تەممووزی ١٩٤٠ دەستی بە پلاندانان بۆ داگیرکردنی یەکێتیی سۆڤیەت کرد بە ناوی [[پلانی ئۆتۆ]]، کە [[ئەدۆڵف ھیتلەر]] لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٠ پەسەندی کرد. بە درێژایی ماوەی ئۆپەراسیۆنەکە، نزیکەی چوار ملیۆن سەربازی ھێزەکانی تەوەر ڕۆژاوای یەکێتیی سۆڤیەتیان داگیرکرد لە گەورەترین ھەڵمەتی سەربازی لە مێژووی جەنگەکاندا بە بەرەیەکی درێژی ٢٩٠٠ کیلۆمەتر (١٨٠٠ میل). سەرەڕای ئەوەش، [[ڤێرماخت]] نزیکەی ٦٠٠ ھەزار ئۆتۆمبێل و لە نێوان ٦٠٠–٧٠٠ ھەزار ئەسپ بۆ ئۆپەراسیۆنە ناسەربازییەکان بەکارھێنا. لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ کاتژمێر ٣ی بەرەبەیان بەبێ ڕاگەیاندنی فەرمی جەنگ، سەربازانی ھێزەکانی ئەڵمانیا دزەیان کردە ناو خاکی یەکێتی سۆڤیەت کە ١٥٣ فیرقەی ئەڵمانی لەگەڵ فیرقەی فینلەندی، ڕۆمانی، سلۆڤاکی و ھەنگاری دەستیان بە هێرش کرد، بە ٣.٨ ملیۆن سەرباز لەگەڵ ٦٠٠ ھەزار بارھەڵگر و زیاتر لە ٣ ھەزار [[تانک]] و ٧ ھەزار تۆپهاوێژ و ٣ ھەزار فڕۆکە. لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا ١٥٠٠ فڕۆکەی سۆڤیەتی کە لەسەر زەوی بوون تێکشکێنران، ئەڵمانەکان زیاتر لە ٣٠٠ فڕۆکەی یەکێتی سۆڤیەتیان لە ئاسمان خستەخوارەوە، ھێزی ئاسمانی سۆڤیەت تووشی گورزێکی کوشندەی لەناکاو بوو و باڵادەستی ئەڵمانیا ھەر لە سەرەتاوە ڕوون بوو. ھێرشی ئەڵمانیا بە درێژایی ٣٠٠٠ کم بۆ ناو خاکی یەکێتی سۆڤیەت بۆ چوار ئاڕاستەی سەرەکی یەکێتی سۆڤیەت دەستیپێکرد، کە پێکهاتبوون لە ئاڕاستەی باکوری ڕۆژئاوا بۆ داگیرکردنی شاری لێنینگراد، ئاڕاستەی ڕۆژئاوا بۆ داگیرکردنی مۆسکۆ، ئاڕاستەی ڕۆژئاوای باشوور بۆ داگیرکردنی ستالینگراد و ئاڕاستەی باشوور بۆ داگیرکردنی کیێڤ. بەڵام سەرەڕای سەرکەوتنە زۆرەکانی هێزەکانی تەوەر، ئۆپەڕاسیۆنی باربارۆسا بەفەرمی لە [[شەڕی مۆسکۆ]]دا کۆتای پێهات لە بەرواری ٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١، پاشان هێزەکانی یەکێتی سۆڤیەت بە هێرشێکی پێچەوانەی زستانە توانییان هێزەکانی ئەڵمانیا بۆ دواوە پاشەکشە پێ بکەن و [[جۆزێف ستالین]] فەرمانی [[ژمارە ٢٢٧]] بۆ سەربازانی دەرکرد، کە لە فەرمانەکە دەڵێت "هەنگاوێک نەگەڕێنەوە!" و پاشەکشە پێکردنی ئەڵمانیا لەلایەن یەکێتی سۆڤیەتەوە بە فەرمی دەستیپێکرد. [[سوپای سوور]] توانی بەھێزترین و کوشندەترین گورزەکانی خۆی لە سوپای ئەڵمانیا بدات ئەویش بە گەمارۆدانی [[فیرقەی شەشەمی ڤێرماخت]] لە [[شەڕی ستالینگراد]]، کە بە خوێناویترین شەڕی مێژوو دادەنرێت، کە دواجار ناچار بوون خۆیان بەدەستەوە بدەن، ئەم تێکشکانە گەورەیە بووە وەرچەرخانێکی ستراتیژی لە جەنگەکەدا، چونکە نەک هەر هێز و توانای سەربازی ئەڵمانیای بە توندی لاواز کرد، بەڵکوو ورەی سوپای نازییەکانی ڕووخاند و ڕێگەی بۆ سوپای سۆڤیەت خۆش کرد تا دەست بکات بە هێرشی پێچەوانە و پاشەکشە بە هێزەکانی دوژمن بەرەو ناو جەرگەی ئەورووپا بکات. ئەڵمانیا دەسپێشخەریی جەنگی لەدەستدا و ناچار بوون پلانە ستراتیژیەکانیان لە هێرشبەرییەوە بگۆڕن بۆ بەرگری، کە ئەمەش سەرەتای دەستپێکی زنجیرە شکستەکانی ئەڵمانیا بوو کە دواجار لە بەرواری ٢ ئایاری ١٩٤٥ بەرلینی پایتەختی ئەڵمانیا لە [[شەڕی بەرلین]] بە ڕووخانی ڕژێمی نازی و داگیرکردنی بەرلین کۆتایی هات. == ئامادەکارییەکانی ئەڵمانیا == [[پەڕگە:Bundesarchiv Bild 146-1974-099-19, Russland, Angriff auf ein Dorf.jpg|وێنۆک|200px|سەربازانی ئەڵمانیا (گرووپی بڵێسە فڕێدەر) لە یەکێتیی سۆڤیەت، حوزەیرانی ١٩٤١]] ئەڵمانەکان پێش کۆتایی ھاتنی [[ھەڵمەتی بەڵقان]] دەستیان بە جووڵاندنی ھێزەکان کرد بۆ سنووری سۆڤیەت. لە ھەفتەی سێیەمی شوباتی ١٩٤١، نزیکەی ٦٨٠٬٠٠٠ سەربازی ئەڵمانی لە ناوچەکانی کۆبوونەوە لەسەر سنووری [[ڕۆمانیا]]-سۆڤیەت کۆبوونەوە. بۆ ئامادەکاری بۆ ھێرشەکە، [[ھیتلەر]] بە نھێنی زیاتر لە ٣ ملیۆن سەربازی ئەڵمانی و نزیکەی ٦٩٠٬٠٠٠ سەربازی تەوەرەی گواستەوە بۆ سنووری سۆڤیەت. ھێزی ئاسمانی چەندین ئۆپەراسیۆنی سیخوڕی ئاسمانی لەسەر خاکی سۆڤیەت ئەنجامدا چەند مانگێک پێش ھێرشەکە. سەرەڕای ئەوەی کە فەرماندەیی باڵای سۆڤیەت نیگەران بوو لەو جووڵانە، بەڵام سەرکردەی یەکێتیی سۆڤیەت جۆزێف ستالین باوەڕی وابوو کە [[ڕایشی سێیەم]] ھێرش ناکات چونکە تەنھا دوو ساڵ بەسەر واژووکردنی پەیماننامەی (مۆلۆتۆڤ-ریبنترۆپ) تێپەڕیبوو. ھەروەھا پێی وابوو کە ئەڵمانیا دەبێت جەنگی خۆی لەگەڵ بەریتانیا تەواو بکات پێش ئەوەی بەرەیەکی نوێ بکاتەوە. ھەمیشە ئەو ھۆشداریانەی ڕەتدەکردەوە کە لە دەزگای ھەواڵگرییەوە پێی دەگەیشتن چونکە پێی وابوو کە زانیاری دزەپێکراوی بەریتانییە بۆ ھەڵگیرساندنی ئاگری جەنگ لە نێوان ئەڵمانیا و [[یەکێتیی سۆڤیەت]]. سیخوڕ دکتۆر ڕیچارد سۆرج کاتی دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنەکەی بە ستالین دابوو، بەڵام ستالین ئەوەی بە ھەند وەرنەگرت. ئەمەش بووە ھۆی ئامادەکارییەکی خاوی سۆڤییەت؛ بەڵام سۆڤیەتەکان بە تەواوی ھەڕەشەی دراوسێ ئەڵمانییەکانیان پشتگوێ نەخستبوو. مارشاڵ سیمیۆن تیمۆشینکۆ پێش داگیرکاریی ئەڵمانیا ئاماژەی پێکردبوون وەک «گرنگترین و بەھێزترین دوژمنی یەکێتیی سۆڤیەت». لە سەرەتای تەممووزی ١٩٤٠، سەرۆک ئەرکانی سوپای سوور بۆریس شاپۆشنیکۆڤ پلانێکی سەرەتایی سێ ئاراستەیی بۆ ھێرشکردنە سەر ئەوەی کە وەک داگیرکارییەکی ئەڵمانی دەردەکەوت داڕشت کە زۆر لە ھێرشە ڕاستەقینەکە دەچوو. پاشان ئەڵمانەکان لە سەرەتای نیسانی ١٩٤١ دەستیان بە ئامادەکاری کرد بۆ ئۆپەراسیۆنی ھایفیش و ئۆپەراسیۆنی ھارپون بۆ سەلماندنی ئیدعاکەیان کە بەریتانیا ئامانجی ڕاستەقینەیە. ناوچەکانی ئەو فێڵە نەرویج و کەنارەکانی کەناڵی ئینگلیزی دەگرتەوە و چالاکی وەک کۆکردنەوەی کەشتی و گەشتی سیخوڕی ئاسمانی و مەشقی سەربازی لەخۆگرتبوو. ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا لە کاتی دیاریکراوی خۆی لە ١٥ی ئایار دواخرا بۆ کاتی ڕاستەقینەی داگیرکاری لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ (دواکەوتنێک بۆ ماوەی ٣٨ ڕۆژ) بە چەند ھۆکارێک، گرنگترینیان: شێی وەرزی زستان نائاسایی بوو بەجۆرێک ڕووبارەکان تا کۆتایی بەھار لافاویان ھەڵدەستاند. ئەو لافاوانە دەبوونە ھۆی پەکخستنی ھێرشی زوو، تەنانەت پێدەچوو پێش کۆتایی ھاتنی ھەڵمەتی بەڵقان ڕوونەدەن. گرنگی دواکەوتنەکە ھێشتا جێگەی مشتومڕە. ویلیام شیرەر گوتی کە ھەڵمەتی [[ھیتلەر]] لە [[بەڵقان]] باربارۆسای بۆ چەند ھەفتەیەک دواخست و بەمەش خستییە مەترسییەوە. ئاماژەی بەوە کرد کە جێگری سەرۆک ئەرکانی ئەڵمانیا لە ساڵی ١٩٤١ فرێدریک پاولۆس ئیدعای کردووە کە ھەڵمەتەکە «نزیکەی پێنج ھەفتە» دواکەوتووە. ئەم ژمارەیەش لەلایەن یاداشتەکانی ھێزی دەریایی ئەڵمانیا و گێرد ڤۆن ڕوندشتێت پشتڕاست دەکرێتەوە. ئەنتۆنی بیڤۆر کۆمەڵێک ھۆکاری ھەمەجۆری خستەڕوو کە بوونە ھۆی دواکەوتنی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا، لەوانە دواکەوتن لە دابەشکردنی ئۆتۆمبێلی گواستنەوە و کێشەکانی پەیوەست بە دابەشکردنی سووتەمەنی، و سەختی دروستکردنی فڕۆکەخانەی پێشەوە بۆ لۆفتڤافە (بە [[ئەڵمانی]]: Luftwaffe). ئەڵمانەکان فەوجێکی سەربەخۆ و لیوایەکی مەشقی میکانیکی جیا و ١٥٣ فیرقەیان بۆ ھەڵمەتەکە بڵاوکردەوە کە ١٠٤ فیرقەی پیادە و ١٩ فیرقەی پازدەر و ١٥ فیرقەی پیادەی میکانیکی لەخۆگرتبوو کە دابەشکرابوون بەسەر سێ گرووپی سەربازیدا، جگە لە نۆ فیرقەی ئەمنی بۆ کارکردن لە ناوچە داگیرکراوەکان و چوار فیرقە لە فینلاند و دوو فیرقەی یەدەگ لەژێر بەڕێوەبردنی ڕاستەوخۆی فەرماندەیی باڵادا. ھەڵمەتەکە بە نزیکەی ٣٬٣٥٠ تانک و ٧٬٢٠٠ تۆپ و ٢٬٧٧٠ فڕۆکە (کە دەکاتە ٦٥ لەسەدی فڕۆکەکانی لۆفتڤافە) و نزیکەی ٦٠٠ ھەزار ئۆتۆمبێل و لە نێوان ٦٢٥٬٠٠٠–٧٠٠٬٠٠٠ ئەسپ ئامادەکرابوو. فینلاند ١٤ فیرقەی بۆ ئۆپەراسیۆنی داگیرکاری ھەڵبژارد، و ڕۆمانیا ١٣ فیرقە و ھەشت لیوای لە ماوەی ئۆپەراسیۆنەکەدا پێشکەش کرد. ھەموو ھێزەکانی تەوەرە کە ژمارەیان ٣٫٨ ملیۆن کەس بوو بە درێژایی بەرەیەک بڵاوکرانەوە کە لە زەریای بەستەڵەکی باکوورەوە تا دەریای ڕەش لە باشوور درێژ دەبووەوە. ھەموویان لەژێر بەڕێوەبردنی فەرماندەیی باڵای سوپای ئەڵمانیادا بوون و بەم شێوەیە دابەشکرابوون: سوپای نەرویج و گرووپی سوپای باکوور و گرووپی سوپای ناوەڕاست و گرووپی سوپای باشوور، لەگەڵ سێ کەشتیگەلی ئاسمانی «لۆفتفلۆتن» (ھاوتای ھێزی ئاسمانی بۆ سوپاکان) کە پاڵپشتی گرووپەکانی سوپایان دەکرد: لۆفتفلۆت ١ بۆ باکوور، لۆفتفلۆت ٢ بۆ ناوەڕاست و لۆفتفلۆت ٤ بۆ باشوور. سوپای نەرویج لە دوورترین باکووری ئەسکەندەنافیا و ناوچە سنوورییەکانی سۆڤیەت کاری دەکرد. گرووپی سوپای باکوور کە دەبوو بەناو وڵاتانی باڵتیکدا بۆ باکووری ڕووسیا بپەڕێتەوە، پێویست بوو یان شاری لێنینگراد داگیر بکات یان وێرانی بکات بۆ ئەوەی لەگەڵ ھێزەکانی فینلەندا یەکبگرێتەوە. گرووپی سوپای ناوەڕاست، کە زۆرترین زرێپۆش و ھێزی ئاسمانی بۆ دابین کرابوو، ئەرکی لێدانی بیلاڕووس و ناوچەکانی ڕۆژاوای ناوەڕاستی ڕووسیا بوو لە پۆڵەنداوە، پاشان بەرەو سمۆلێنسک و مۆسکۆ پێشڕەوی بکات. گرووپی سوپای باشوور دەبوو لە شوێنە کشتوکاڵییە گرنگەکان و پڕ دانیشتووانەکانی ئوکراینا بدات و کیێڤ داگیر بکات پێش ئەوەی بەردەوام بێت لە پێشڕەوی بەرەو ڕۆژھەڵات بۆ دەشتەکانی باشووری یەکێتیی سۆڤیەت تا [[ڤۆڵگا دێڵتا|ڤۆلگا]] بە مەبەستی کۆنترۆڵکردنی [[قەوقاز]]ی دەوڵەمەند بە [[نەوت]]. گرووپی سوپای باشوور بە مەودای ١٩٨ میل (٣١٩ کم) کرابووە دوو بەشی جیاوازەوە. بەشی باکوور کە تاکە گرووپی پازدەری سوپاکەی لەخۆدەگرت لە باشووری پۆڵەندا بوو لە تەنیشت ناوەندی فەرماندەیی سوپا، و بەشی باشووری لە [[ڕۆمانیا]] بوو. ھێزەکانی ئەڵمانیا ھەندێک ھێزی دواوەیان ھێشتەوە (زۆربەیان ڤافن-[[ئێس ئێس]] و یەکەکانی [[ئایینزاتسگرووپن]]) بۆ کارکردن لە ناوچە داگیرکراوەکان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ھەر چالاکییەکی [[پارتیزان]]ی لەو ناوچانەی کە داگیریان کردبوون، جگە لە گرتن و لەسێدارەدانی کۆمیسارە سیاسییەکانی سۆڤیەت و جوولەکەکان. لە ١٧ی حوزەیران، ڕاینھارد ھایدریش، سەرۆکی نووسینگەی ئاسایشی گشتی ڕایش (RSHA)، ڕاپۆرتێکی بە نزیکەی ٣٠–٥٠ لە سەرکردەکانی ئایینزاتسگرۆپن دا سەبارەت بە «سیاسەتی لەناوبردنی جوولەکەکان لە خاکەکانی سۆڤیەت، لانی کەم بە شێوەیەکی گشتی.» لەکاتێکدا یەکەکانی ئایینزاتسگرۆپن لە ھێزەکانی ڤێرماختدا دامەزرابوون و پێداویستی وەک بەنزین و خۆراکیان بۆ دابین دەکردن. پلانی فەرمی بۆ باربارۆسا وای دادەنا کە گرووپەکانی سوپا دەتوانن بە ئازادی لە بەدیھێنانی ئامانجە سەرەکییەکانیاندا لە کاتی دیاریکراودا پێشڕەوی بکەن بەبێ بڵاوبوونەوەی ناسەقامگیر دوای ئەوەی لە شەڕەکانی سنووردا سەرکەوتن و ھێزەکانی سوپای سووریان لە ناوچەی سنووریدا تێکشکاند. == داگیرکاری == [[پەڕگە:German troops crossing the Soviet border.jpg|وێنۆک|ھێزەکانی ئەڵمانیا نیشاندەرەکانی سنووری سۆڤیەت دەبەزێنن، ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١]] زیکەی کاتژمێر ١:٠٠ی بەیانی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١، وەزیری بەرگریی سۆڤیەت ڕێنمایی ژمارە ١ی بۆ ناوچە سەربازییەکانی سنووری سۆڤیەت نارد کە درەنگانی شەوی ٢١ی حوزەیران دەرچووبوو. تێیدا داوای لێکردبوون «ھەموو ھێزەکان بخەنە حاڵەتی ئامادەباشی جەنگییەوە» و ھەروەھا «ڕێگری لە ھەر جۆرە کارێکی دنەدەرانە بکەن». دوو کاتژمێری ویست تا فەرمانی ڕێنمایییەکە بگاتە ھەندێک لە یەکەکانی سەر بە بەرە، لەکاتێکدا زۆربەی یەکەکان فەرمانەکەیان وەرنەگرت تا دوای دەستپێکردنی داگیرکارییەکە. ڕۆژێک پێشتر، واتە ٢١ی حوزەیران، فەرماندەیی گرووپی سوپای باکوور لە کاتژمێر ١٣:٠٠ ڕەمزی دوسلدۆرفی وەرگرت، کە بە واتای دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا بوو لە بەیانی ڕۆژی دواتر، بۆیە ڕەمزی تایبەتی خۆی کە دۆرتمۆند بوو نارد. نزیکەی کاتژمێر ٠٣:١٥ی بەیانی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١، ھێزەکانی تەوەرە دەستیان بە داگیرکردنی یەکێتیی سۆڤیەت کرد بە بۆردومانکردنی شارە گەورەکانی پۆڵەندا کە لەلایەن سۆڤیەتەوە داگیرکرابوون، لەگەڵ تۆپبارانکردنی ھەموو بەرگرییەکانی [[سوپای سوور]] لە بەرەکەدا. ھەریەک لە کرۆنشتات لە نزیک [[لێنینگراد]] و ئیسماعیل لە بێسارابیا و سیڤاستۆپۆل لە [[نیمچەدوورگەی قرم]] تووشی ھێرشی ئاسمانی بوون، و لە ھەمان کاتدا ھێزە زەمینییەکان توانیان لە سنوورەکان بپەڕنەوە بە یاوەری ستوونی پێنجەم لە ھەندێک لە خەڵکی [[لیتوانیا]] و [[ئوکراینا]]. سێ ملیۆن سەربازی ڤێرماخت کە لە سنوور پەڕینەوە، تەنھا ڕووبەڕووی ژمارەیەکی کەمی ھێزەکانی سۆڤیەت بوونەوە. نیوەڕۆ، وەزیری دەرەوەی سۆڤیەت ڤیاچیسلاڤ مۆلۆتۆڤ ھەواڵی داگیرکارییەکەی بە دانیشتووان ڕاگەیاند و وتی: «بەبێ ھیچ ڕاگەیاندنێکی جەنگ، ھێزەکانی ئەڵمانیا ھێرشیان کردە سەر وڵاتەکەمان و لە چەندین شوێنەوە ھێرشیان کردە سەر سنوورەکانمان، بەڵام [[سوپای سوور]] و ھەموو نەتەوەکە جەنگێکی نیشتمانی بێوچانیان دەبێت و ئێمە بۆ وڵاتی خۆشەویستمان، بۆ شەرەف و بۆ ئازادی سەردەکەوین، ئەمە دۆزی ئێمەیە. ئێمە لە دوژمن دەدەین و سەرکەوتن ھاوپەیمانمان دەبێت!». مۆلۆتۆڤ دەستی خستە سەر ژێی نیشتمانپەروەری کە یارمەتی خەڵکی دا ھەواڵە وێرانکەرەکان ھەرس بکەن، بۆیە خەڵک بۆ فریاکەوتنی نەتەوەکەیان کۆبوونەوە نەک بۆ فریاکەوتنی حیزب. فەرماندەیی باڵای سۆڤیەت و سوپای سوور توانیان لە ماوەی ڕۆژانی یەکەمی دوای داگیرکارییەکە بە خێرایی خۆیان ڕێکبخەنەوە و خۆیان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو جەنگە ئامادە بکەن. [[ستالین]] تا ٣ی تەممووز وتاری بۆ نەتەوەی سۆڤیەت نەدا سەبارەت بە داگیرکاریی ئەڵمانیا، کاتێک داوای «جەنگێکی نیشتمانی بۆ ھەموو چین و توێژەکانی گەلی سۆڤیەت» کرد. لە ئەڵمانیا، وەزیری پڕووپاگەندەی نازی [[جۆزێف گۆبێلز]] بەیانی ٢٢ی حوزەیران ئەڵمانەکانی بەخەبەر ھێنا و ھەواڵی ئۆپەراسیۆنەکەی لە پەخشێکی ڕادیۆییدا بە چەند وشەیەکی [[ھیتلەر]] ڕای گەیاند: «لەم ساتەدا ڕێپێوانەکەمان بەردەوامە و درێژ دەبێتەوە، و بە بەراورد لەگەڵ گەورەترین شت کە جیھان تا ئێستا بەخۆیەوە بینیبێتی، ئەمڕۆ بڕیارم دا چارەنووس و داھاتووی ڕایش و گەلی ڕایش بخەمە دەستی سەربازەکانمانەوە، با خودا لەو شەڕەدا یارمەتیمان بدات!» ھیتلەر لە ھەمان ڕۆژدا بە ھاوکارەکانی گوت: «پێش تێپەڕبوونی سێ مانگی تر، شایەتی ڕووخانی [[ڕووسیا]] دەبین، ڕووخانێک کە لە مێژوودا وێنەی نەبووە». ھەروەھا ھیتلەر لە ڕێگەی ڕادیۆوە قسەی بۆ گەلی ئەڵمانیا کرد و خۆی وەک پیاوێکی ئاشتیخواز ناساند کە بە ناچاری ھێرشی کردووەتە سەر یەکێتیی سۆڤیەت. گۆبێلز دوای داگیرکارییەکە بە ئاشکرا باسی «ھەڵمەتێکی خاچپەرستی ئەورووپی دژی [[بەلشەفیزم]]»ی کرد. == ئەنجامەکان == دوای شکستی شەڕی مۆسکۆ، دەست بە پێداچوونەوە بە ھەموو پلانەکانی ئەڵمانیادا کرا بۆ بەزاندنی [[یەکێتیی سۆڤیەت]]. ھێرشە دژبەرەکانی سۆڤیەت لە کانوونی یەکەمی ١٩٤١دا بووە ھۆی زیانێکی گەورە بۆ ھەردوو لا، بەڵام لە کۆتاییدا ھەڕەشەی ئەڵمانیای لەسەر مۆسکۆ نەھێشت. لە ھەوڵێکدا بۆ ڕوونکردنەوەی بارودۆخەکە، ھیتلەر ڕێنمایی ژمارە ٣٩ی دەرکرد و تێیدا ئاماژەی بەوەدا کە ھاتنی وەرزی [[زستان]] و سەرما و سۆڵەی زۆر بووەتە ھۆی شکستی ئەڵمانیا، لەکاتێکدا ھۆکاری سەرەکی ئامادەنەبوونی سەربازیی ئەڵمانیا بوو بۆ دامەزراوەیەکی وا گەورە. ڤێرماخت لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ نزیکەی ٢٠٩ فیرقەی لەبەردەستدا بوو، کە ١٦٣یان فیرقەی ھێرشبەر بوون. دوای کەمتر لە ساڵێک لە داگیرکردنی یەکێتیی سۆڤیەت، واتە لە ٣١ی ئازاری ١٩٤٢، تواناکانی مەیدانیی ڤێرماخت بۆ ٥٨ فیرقەی ھێرشبەر کەمکرایەوە. کەللەڕەقیی سوپای سوور و توانای کاریگەریی بۆ ھێرشی دژبەر، ئەڵمانییەکانی تووشی سەرسووڕمان کرد، ھێندەی سۆڤیەتەکان بە ھێرشی ئەڵمانیا بۆ سەریان سەرسام بوون. ستالین بە پشتیوانیی بەرگرییە سەرکەوتووەکەی و لە ھەوڵێکدا بۆ لاساییکردنەوەی ئەڵمانییەکان، ویستی دەست بە ھەڵمەتی چەتەئاسای خۆی بکات، نەک تەنھا دژی ھێزە ئەڵمانییەکانی دەوروبەری مۆسکۆ، بەڵکو دژی سوپاکانیان لە باکوور و باشوور. ھێرشە شکستخواردووەکانی ئەڵمانیا تووڕەیی [[ھیتلەر]]ی لێکەوتەوە، بۆیە مارشاڵ ڤاڵتەر فۆن براوخیچی لە پۆستەکەی دوورخستەوە و لە ١٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١ خۆی سەرکردایەتیی سوپای ئەڵمانیای گرتە ئەستۆ. یەکێتیی سۆڤیەت بە توندی کاریگەر بوو بە ململانێکان، چونکە ڕووبەرێکی بەرفراوانی خاکەکەی لەدەستدا و تووشی زیانێکی گەورەی مرۆیی و کەرەستەیی بوو. لەگەڵ ئەوەشدا، سوپای سوور توانای خۆی سەلماند لە ڕووبەڕووبوونەوەی ھێرشەکانی ڤێرماخت، بەتایبەتی کاتێک ئەڵمانییەکان دەستیان کرد بە کەمبوونەوەی ھێزی مرۆیی و چەک و پێداویستی و سووتەمەنی کە قەرەبووکردنەوەی مەحاڵ بوو. سەرەڕای زیادبوونی بەرچاوی بەرھەمھێنان لە ساڵی ١٩٤٢ لە ڕۆژھەڵاتی ئۆڕاڵ و ھەروەھا خێرایی گواستنەوەی چەکەکانی سوپای سوور لەوێوە، بەتایبەتی زرێپۆش و جۆرە نوێیەکانی فڕۆکە و تۆپھاوێژ، ڤێرماخت توانی ھێرشێکی دیکەی بەرفراوان لە تەممووزی ١٩٤٢دا دەستپێبکات، بەڵام بە بەراورد لەگەڵ ھاوینی ڕابردوو بەرەکانی شەڕی زۆر کەمکردەوە. دوای ئەوەی ھیتلەر درکی بەوە کرد کە یەدەگی نەوتی ئەڵمانیا بە توندی کەمبووەتەوە، ھێزەکانی ئاراستەی ھێرشکردنە سەر کێڵگە نەوتییەکانی باکۆ کرد بە ئامانجی دەستبەسەرداگرتنیان، لە ئۆپەراسیۆنێکدا کە ناوی لێنرا ئۆپەراسیۆنی شین؛ بەڵام بۆ جاری دووەم، ئەڵمانییەکان توانیان ڕووبەرێکی بەرفراوانی خاکی سۆڤیەت داگیر بکەن، بەڵام دوای شکستیان لە [[شەڕی ستالینگراد]]، نەیانتوانی ئامانجە کۆتایییەکانیان بەدی بھێنن. ساڵی ١٩٤٣، بەرھەمھێنانی چەکی سۆڤیەت بە تەواوی توانایەوە کاری دەکرد و بە شێوەیەکی بەرچاو لە بەرھەمھێنانی جەنگیی ئەڵمانیای تێپەڕاند. دوا ھێرشی گەورەی ئەڵمانیا لە گۆڕەپانی ئۆپەراسیۆنەکانی ڕۆژھەڵاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]]دا لە نێوان تەممووز و ئابی ١٩٤٣ بە ناوی ئۆپەراسیۆنی سیتادێل دەستیپێکرد، کە ھێرش بوو بۆ سەر گیرفانی کورسک. لەوێدا نزیکەی ملیۆنێک سەربازی ئەڵمانی ڕووبەڕووی ھێزێکی سۆڤیەت بوونەوە کە ژمارەیان ٢٫٥ ملیۆن سەرباز بوو. دوای شکستی ئۆپەراسیۆنی سیتادێل، سۆڤیەتەکان دەستیان بە ھێرشی دژبەر کرد و شەش ملیۆن پیاویان لە بەرەیەکی درێژ بە درێژایی ١٥٠٠ میل لە بەرامبەر ڕووباری دنیپەر کۆکردەوە دوای ئەوەی ئەڵمانییەکانیان بەرەو ڕۆژاوا پاڵنا. لە کۆتاییدا سوپای سوور توانی زۆرێک لەو خاکانە ئازاد بکات کە ئەڵمانییەکان پێش ھاوینی ١٩٤٤ داگیریان کردبوو، ئەمەش بە بەکارھێنانی ھێرشی پێشکەوتووی ئامانجدار و تاکتیکی، لەگەڵ ئەنجامدانی باشترکردنی کردەیی لە نھێنی و فێڵکردندا. لەناوبردنی گرووپی سوپای ناوەند لە ئەنجامی ئۆپەراسیۆنی باگراتیۆن، سەرکەوتنێکی یەکلاکەرەوەی بە سۆڤیەتەکان بەخشی؛ ھێرشەکانیان لە ساڵی ١٩٤٤ دژی گرووپی سوپاکانی باکوور و باشووری ئەڵمانیا بەردەوام بوو، ئەمەش وای کرد ئامێری جەنگیی ئەڵمانیا پاشەکشە بکات. تا گەیشتینە کانوونی دووەمی ١٩٤٥، سوپای سۆڤیەت بەرلین، پایتەختی ئەڵمانیای کردبووە ئامانج. جەنگ بە شکستی تەواو و خۆبەدەستەوەدانی ئەڵمانیای نازی لە ئایاری ١٩٤٥ کۆتایی ھات. === تاوانەکانی جەنگ === ھەرچەندە یەکێتیی سۆڤیەت ڕێککەوتننامەی جنێڤی واژوو نەکردبوو، بەڵام ئەمە بەو مانایە نییە کە سەربازەکانی پارێزراو نین بەو پارێزبەندییەی کە ڕێککەوتننامەکە دابینی دەکات؛ بەڵام ئەڵمانیا کە پەیماننامەکەی واژوو کردبوو، پابەند بوو بە پێدانی چاودێری بە دیلە سۆڤیەتییەکان بەپێی حوکمەکانی (ھەروەک چۆن بە گشتی لەگەڵ دیلەکانی ھاوپەیمانان دەیکرد). بە وتەی سۆڤیەتەکان، ئەوان ڕێککەوتننامەی جنێڤی ١٩٢٩یان واژوو نەکردبوو بەھۆی ماددەی ٩ کە تێیدا جیاکاریی ڕەگەزیی دیلەکانی جەنگی لە کامپە جیاوازەکاندا سەپاندبوو و ئەمەش دژی دەستووری سۆڤیەت بوو. ماددەی ٨٢ی ڕێککەوتننامەکە دەڵێت «لە کاتی جەنگدا، کاتێک یەکێک لە شەڕکەرەکان لایەن نەبێت لە ڕێککەوتننامەکە، ئەوا حوکمەکانی بە کاریگەریی دەمێننەوە لە نێوان لایەنە شەڕکەرەکاندا». سەرەڕای ئەوە، ھیتلەر داوای ئەوەی کردبوو کە شەڕ دژی یەکێتیی سۆڤیەت «خەباتێک بێت بۆ مانەوە» و جەختی لەسەر «لەناوبردنی» سوپاکانی ڕووسیا کردەوە، کە ئەمەش بیرکردنەوەیەک بوو کە بووە ھۆی ئەنجامدانی تاوانی جەنگ دژی دیلەکانی سۆڤیەت. مارتن بۆرمان لە یاداشتێکی نازی دا لە ١٦ی تەممووزی ١٩٤١، وتەیەکی ھیتلەری گێڕاوەتەوە و دەڵێت: «پێویستە ناوچە زەبەلاحەکە [داگیرکراوەکە] بە زووترین کات ھێمن بکرێتەوە و ئەمەش بە باشترین شێوە ڕوودەدات ئەگەر تەقە لە ھەرکەسێک بکرێت کە نامۆ دەربکەوێت». نازییەکان سوودیان لە واژوونەکردنی سۆڤیەت بۆ ڕێککەوتننامەکە وەرگرت و وەک کارتێک لە دەستیان دا بەکاریان ھێنا و ڕەفتارەکانی خۆیان بەو پێیە پاساو دا؛ بەڵام تەنانەت ئەگەر سۆڤیەتەکانیش واژوویان بکردایە، ئەگەری ئەوە کەم بوو کە ئەمە سیاسەتی کۆمەڵکوژیی نازی بەرامبەر بە شەڕکەران و خەڵکی سڤیل و دیلەکانی سۆڤیەت ڕابگرێت. ھیتلەر پێش جەنگ «فەرمانی کۆمیسارەکان»ی بەناوبانگی دەرکردبوو کە داوای کوشتنی ھەموو کۆمیسارە سیاسییەکانی سۆڤیەتی دەکرد کە لە بەرەی جەنگدا بەدیل دەگیران، دەستبەجێ و بەبێ دادگاییکردن. سەربازانی ئەڵمانیا لەم کوشتارە بەکۆمەڵانەدا لەگەڵ ئەندامانی ئێس ئێس-ئایینزاتسگرۆپن (بە [[ئەڵمانی]]: SS-Einsatzgruppen) بەشدارییان کرد، ھەندێک جاریش بە ناچاری بە بیانووی «پێویستیی سەربازی». لە ئاستی داگیرکاریدا، بە سەربازانی ئەڵمانیا ڕاگەیەنرا کە شەڕەکەیان «پێویستی بە ڕێوشوێنی توند و تیژ ھەیە دژی ھاندەرانی بەلشەفی، چەکدارەکان، تێکدەرەکان و جوولەکەکان و لەناوبردنی تەواوی ھەموو بەرگرییەکی چالاک و ناچالاک». سزای بەکۆمەڵ دژی ھەر ھێرشێکی حیزبی ڕێگەپێدراو بوو؛ ئەگەر تاوانبار بە خێرایی نەناسرایەوە، ئەوا چارەسەر سووتاندنی گوندەکان و لەسێدارەدانی بەکۆمەڵ بوو کە وەک کردەوەی تۆڵەسەندنەوەی قبوڵکراو دادەنرا. ھەرچەندە زۆرینەی سەربازانی ئەڵمانیا بەھۆی پڕوپاگەندەی نازییەوە کە سوپای سووری وەک ڕەگەزێکی نزمتر (ئۆنترمینش) وێنا دەکرد، بە ڕەزامەندییەوە پێشوازییان لەو تاوانانە کرد، بەڵام ژمارەیەکی کەمی ئەفسەرانی باڵای ئەڵمانیا بە ئاشکرا ناڕەزایەتییان بەرامبەر بەوە دەربڕی. نزیکەی دوو ملیۆن دیلی سۆڤیەت لە برسێتیدا لە کاتی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسادا گیانیان لەدەستدا. زۆرێک لە دیلە برسییەکان نەیاندەتوانی بەپێی خۆیان بڕۆن. لە کۆتایی جەنگدا، نزیکەی ٥٨٪ی دیلەکانی سۆڤیەت لە ناوەندەکانی دەستبەسەرکردنی ئەڵمانیادا مردن. پۆلیسی ئەڵمانیا و ھێزە سەربازییەکان، جگە لە ھاوکارە ناوخۆیییەکان، تاوانی ڕێکخراویان دژی خەڵکی سڤیل، لەوانەش ژنان و منداڵان، ئەنجامدا. تیمەکانی مەرگ، ئایینزاتسگرۆپن، لەژێر فەرماندەیی نووسینگەی ئاسایشی سەرەکیی ڕایشدا، کۆمەڵکوژیی گەورەیان بۆ سەر جوولەکە و شیوعییەکان لە خاکە داگیرکراوەکانی سۆڤیەتدا ئەنجامدا. لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١، ھیملەر و ھیتلەر گفتوگۆیان لەسەر «پرسی جوولەکە» کرد، کە تێیدا ھیملەر ئاماژەی بە ئەنجامی کۆبوونەوەکە کرد لە کتێبی دەستنیشانکردنیدا: «پێویستە وەک پارتیزانەکان لەناوببرێن». بە وتەی کریستۆفەر براونینگ، ئەمە نوێنەرایەتیی بڕیاری نازیی دەکرد «بۆ لەناوبردنی جوولەکەکان و چارەسەرکردنی ئەوەی پێی دەگوترا «پرسی جوولەکە» لەژێر پەردەی کوشتنی پارتیزانەکاندا». بەپێی سیاسەتەکانی نازی دژی گەلانی ئاسیایی «نزمتر»، تورکمانەکانیش بەشیان لە چەوسانەوە ھەبوو. ئەمیر والی قاجۆم خان لە ڕاپۆرتێکی دوای جەنگدا باسی لەوە کردووە کە ئەوان لە کامپەکانی دەستبەسەرکردندا لەژێر بارودۆخێکی ترسناکدا زیندانی کراون و ئەوانەی باوەڕ دەکرا خاوەنی تایبەتمەندیی «مەنگۆلی» بن، ڕۆژانە دەکوژران. ھەروەھا ئایینزاتسگرۆپن ئاسیایییەکانیان کردبووە ئامانج و تووشی تاقیکردنەوەی پزیشکیی کوشندە و کوشتن دەبوونەوە لە «پەیمانگای پەرستاری» لە کیێڤ. ھیتلەر ڕاپۆرتی لەبارەی کۆمەڵکوژییەکانی ئایینزاتسگرۆپنەوە پێدەگەیشت کە سەرەتا بۆ نووسینگەی ئاسایشی سەرەکیی ڕایخ دەنێردرا و ھاینریخ مولەر، سەرۆکی گێستاپۆ، لە ڕاپۆرتێکی کورتدا کۆی دەکردنەوە. کردەوەی سەربازانی سوپای نۆیەمی ئەڵمانیا بریتی بوو لە سووتاندنی ئەو ماڵانەی کە گومانیان لێدەکرا شوێنی کۆبوونەوەی پارتیزانەکان بن و ژەھراویکردنی بیرەکانی ئاو. لە خارکۆڤ، چوارەم گەورەترین شاری یەکێتیی سۆڤیەت، خواردن تەنھا بۆ ژمارەیەکی کەمی ئەو خەڵکە سڤیلە بوو کە بۆ ئەڵمانییەکان کاریان دەکرد، ئەوانی دیکە تووشی مردن لە برسێتیدا بوون. ئەڵمانییەکان ھەزاران سۆڤیەتیان بۆ ئەڵمانیا نارد بۆ ئەوەی وەک کرێکاری زۆرەملێ بەکاریان بھێنن، ئەمەش لە ساڵی ١٩٤٢ەوە دەستیپێکرد. ھاووڵاتیانی لێنینگراد تووشی گەمارۆ و بۆردوومانێکی توند بوون کە ٨٧٢ ڕۆژی خایاند و تێیدا زیاتر لە ملیۆنێک کەس لە برساندا مردن، لەوانە نزیکەی ٤٠٠٬٠٠٠ منداڵی خوار تەمەنی ١٤ ساڵ. گەمارۆی ئەڵمانی-فینلاندی ڕێگری لە گەیشتنی خواردن و سووتەمەنی و ماددەی خاو بە شارەکە کرد تا ئەو ڕادەیەی کە بەشەخۆراکەکان گەیشتنە ڕێژەیەکی زۆر نزم، دانیشتووانی بێکار چوار ئۆنس (پێنج پارچەی تەنک) نان و شۆربا و کەمێک ئاویان ڕۆژانە وەردەگرت. برسێتی وای لە دانیشتووانی شارەکە کرد کە ئاژەڵە زیندوو و مردووەکان و ھەروەھا دەرمانی قژ و ڤازلین بخۆن. برسێتی و بێھیوایی ھەندێکیانی گەیاندە ئەوەی کە گۆشتی مرۆڤ بخۆن؛ تۆمارەکانی سۆڤیەت باس لەوە دەکەن کە ٢٬٠٠٠ کەس بەھۆی «خواردنی گۆشتی مرۆڤ»ەوە لە کاتی گەمارۆکەدا دەستگیرکراون، ٨٨٦ کەسیان لە زستانی یەکەمی ١٩٤١–٤٢دا بوون. پلانی ڤێرماخت گەمارۆدانی تەواوی لێنینگراد و برسی کردنی دانیشتووانەکەی و پاشان وێرانکردنی تەواوی شارەکە بوو. === توندوتیژیی سێکسی === دەستدرێژیکردنی سەربازانی ئەڵمانیا بۆ سەر ژنانی سۆڤیەت بووە دیاردەیەکی بڵاو لە ڕۆژھەڵاتدا، کە تێیدا بە شێوەیەکی بەردەوام کردەوەی سێکسیی توندوتیژ ئەنجام دەدرا. ھەندێک جار یەکەی سەربازیی تەواو بەشدارییان دەکرد لە ئەنجامدانی زیاتر لە سێیەکی حاڵەتەکانی دەستدرێژیی بەکۆمەڵ. سەبارەت بە ژنانی جوولەکە، ئەوان دەستبەجێ دوای پرۆسەی دەستدرێژییەکە دەکوژران. مێژوونووس بێرگیت بێک جەختی لەوە کردووەتەوە کە بەکارھێنانی ڕێوڕەسمی سەربازی بۆ ڕێگەدان بە کردەوە دڕندانەکان لە چەندین ئاستدا، بنەماکانی ھەر دادگاییکردنێکی تاوانەکانی توندوتیژیی سێکسی کە لەلایەن سەربازانی ئەڵمانیاوە لە ڕۆژھەڵاتی یەکێتیی سۆڤیەت ئەنجام دراوە، تێکداوە. ھەروەھا ئیدعای ئەوەی کردووە کە ئاشکراکردنی ئەم جۆرە حاڵەتانە بەو ڕاستییە سنووردار بووە کە توندوتیژیی سێکسی زۆر جار لە شوێنی نیشتەجێبوونی خەڵکی سڤیلدا ڕوویداوە. === گرنگیی مێژوویی === ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا بە گەورەترین ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە مێژووی مرۆڤایەتیدا دادەنرێت، چونکە تێیدا زۆرترین ژمارەی پیاو و تانک و تەقەمەنی و فڕۆکە زیاتر لە ھەر کاتێکی تر لە ھێرشێکدا بڵاوکرانەوە. داگیرکارییەکە گۆڕەپانی بەرەی ڕۆژھەڵاتی جەنگی جیھانیی دووەمی کردەوە، کە گەورەترین گۆڕەپانی جەنگ بوو لەو ململانێیەدا، و شایەتی توندوتیژی و وێرانکارییەک بوو کە چوار ساڵ پێشتر وێنەی نەبوو و بووە ھۆی کوژرانی زیاتر لە ٢٦ ملیۆن کەس لە سۆڤیەتەکان. ژمارەی کوژراوانی بەرەی ڕۆژھەڵات زیاترە لە کوژراوانی ھەموو شەڕەکانی دیکەی جیھان لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەمدا. زیانەکانی ئابووری و دیمەنی سروشتی بۆ یەکێتیی سۆڤیەت زۆر گەورە بوون، چونکە نزیکەی ١٬٧١٠ شارۆچکە و ٧٠٬٠٠٠ گوند وێران کران. شکستی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا و لە ئەنجامدا شکستی ئەڵمانیا لە بەدیھێنانی ئامانجەکانی، دیمەنی سیاسیی ئەورووپای گۆڕی و دابەشی کرد بەسەر دوو بلۆکی ڕۆژھەڵاتی و ڕۆژاواییدا. یەکێتیی سۆڤیەت ئەو بۆشایییە سیاسییەی پڕکردەوە کە ئۆپەراسیۆنەکە لە نیوەی ڕۆژھەڵاتی کیشوەرەکەدا بەجێیھێشتبوو، کاتێک ستالین دەستکەوتە ھەرێمییەکانی لە ماوەی ١٩٤٤–١٩٤٥دا مسۆگەر کرد و سوپای سووری لە [[بولگاریا]]، [[ڕۆمانیا]]، [[ھەنگاریا]]، [[پۆڵەندا]]، [[چیکۆسلۆڤاکیا]] و بەشی ڕۆژھەڵاتی ئەڵمانیا جێگیر کرد. ترسی ستالین لە گەڕانەوەی ھەر ھێزێکی ئەڵمانی و متمانەنەبوونی بە وڵاتانی ھاوپەیمان، بووە ھۆی دەستپێشخەرییەکی سۆڤیەت بۆ یەکێتیی [[سلاڤ]]ی و پاشان ھاوپەیمانییەکی دواتری ئەو وڵاتانە. مێژوونووسان دەیڤید گلانتز و جۆناسان ھاوس ئاماژە بەوە دەکەن کە ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا نەک تەنھا کاریگەریی لەسەر ستالین ھەبووە، بەڵکو لەسەر سەرکردەکانی دوای ئەویش، چونکە ئیدعایان دەکرد کە «ڕەنگی» بیرکردنەوەی ستراتیژیی بۆ ماوەی «چوار دەیەی داھاتوو» کردووە و ھانی دروستکردنی «سیستەمێکی پێشکەوتووی وڵاتانی داردەست و بەربەست»ی داوە بۆ دابڕینی یەکێتیی سۆڤیەت لە ھەر ھێرشێکی ئەگەریی داھاتوو. لە ئەنجامدا، ئەورووپای ڕۆژھەڵات لە ڕەفتاری سیاسیدا بوو بە شیوعی و ئەورووپای ڕۆژاوا کەوتە ژێر کاریگەریی دیموکراسیی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، کە وڵاتێک بوو سیاسەتەکانی داھاتووی لە [[ئەورووپا]] دڵنیا نەبوو. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی|سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٥\٢٩ی پووشپەڕی ٢٧٢٥}} {{پۆلی کۆمنز|Operation Barbarossa}} {{شریتی دەروازە|ئەڵمانیا|شەڕ|ڕووسیا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} c6eboub5ber7sgtavdrlfhfaq3uiuba 1575074 1575070 2026-04-13T21:52:00Z 1silent scientist 51740 1575074 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=October 2022}} {{Infobox military conflict | conflict = ئۆپەڕاسیۆنی باربارۆسا | partof = بەرەی ڕۆژھەڵات (جەنگی جیھانیی دووەم) | image = Operation Barbarossa collage.jpg | image_size = 270 | caption = بە ئاراستەی کاتژمێر لە سەرەوە-چەپەوە:{{ھن}} {{flatlist| * سەربازانی ئەڵمانی لە ڕێگەی باکووری ڕووسیا پێشڕەوی دەکەن * تیمی [[فڕێندەری بڵێسە]]ی ئەڵمانی خانوویەک لە پێشینەکەدا دەسوتێنن * [[تانک]]ی ئەڵمانی [[پازدەر ٤]] بە بۆیەی سپی کامۆفلاج لەناو بەفردا گیر بووە * سۆڤیەت [[ئیلیوشین ئیل-٢]] بەسەر پێگەکانی ئەڵمانیا لە نزیک [[مۆسکۆ]] * دیلەکانی سۆڤیەت لە ڕێگای ئۆردووگاکانی زیندان * سەربازانی سۆڤیەت تۆپ دەتەقێنن }} | date = ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ - ٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١ | place = ڕۆژئاوای یەکێتیی سۆڤیەت | result = شکستهێنانی ئەڵمانیای نازی و هێزەکانی تەوەر | territory = هێزەکانی تەوەر نزیکەی ١,٦٠٠,٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە لە خاکی سۆڤیەتیان داگیرکرد، بەڵام نەیانتوانی بگەنە هێڵی ئارخانگێڵسک-ئاستراخان | combatant1 = * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ئەڵمانیای نازی]] * {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[ڕۆمانیا]] * {{flagicon|Finland}} [[فینلاند]] * [[ئیتاڵیای فاشست]] * {{flagicon|Kingdom of Hungary}} [[شانشینی هەنگاریا (١٩٢٠–١٩٤٦)|هەنگاریا]] * {{flagicon|Slovakia}} [[کۆماری یەکەمی سلۆڤاکیا|سلۆڤاکیا]] | combatant2 = '''{{flag|Soviet Union|1936}}''' | commander1 = * {{flagicon|Nazi Germany}} '''[[ئەدۆڵف هیتلەر]]''' * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ڤیلھێلم کایتڵ]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ئەلفێرد یۆدڵ]] * {{nowrap|{{flagicon|Nazi Germany}} [[ڤاڵتەر فۆن بڕاوخیتش]]}} * {{flagicon|Nazi Germany}} [[فرانس هالدەر]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[هێرمان گۆرینگ]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[هانس یێشۆنێک]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[فیۆدۆر ڤۆن بۆک]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[گەرد ڤۆن ڕوندشتێت]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ڤیلھێڵم ڕیتەر فۆنڤۆن لیب]] * {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[یۆن ئەنتۆنێسکو]] * {{flagicon|FIN}} [[مانەرهایم]] | commander2 = * {{flagicon|Soviet Union|1936}} '''[[جۆزێف ستالین]]''' * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[جۆرجی ژوکۆف]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[بۆریس شاپۆشنیکۆڤ]] * {{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[ئەلێکساندەر ڤاسیلیڤسکی]]}} * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[کلیمێنت ڤۆرۆشیلۆڤو]] * {{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[سیمیۆن تیمۆشێنکۆ]]}} * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[سیمیۆن بودیۆنی]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[پاڤێڵ ژیگارێڤ]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[مارکیان پۆپۆڤ]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[فیۆدۆر کوزنێتسۆڤ]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[دمیتری پاڤلۆڤ (general)|دمیتری پاڤلۆڤ]]{{Executed}} * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[ئاندرێ یێریۆمێنکۆ]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[میخائیل کیرپۆنۆس]]{{KIA}} * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[ئیڤان تیولێنێڤ]] | units1 = {{Collapsible list |title = ''سوپاکانی تەوەر'': |{{flagicon|Nazi Germany}} '''''[[کۆمەڵە سوپای باکوور]]''''' * [[سوپای ١٦یەم (ڤێرماخت)|سوپای ١٦یەم]] * [[سوپای ١٨یەم (ڤێرماخت)|سوپای ١٨یەم]] * [[سوپای ٤ەمی پانزەر]] |{{flagicon|Nazi Germany}} '''''[[کۆمەڵە سوپای ناوەڕاست]]''''' * [[سوپای ٢وەم (ڤێرماخت)|سوپای ٢وەم]] * [[سوپای ٤ەمی (ڤێرماخت)|سوپای ٤ەم]] * [[سوپای ٩یەمی (ڤێرماخت)|سوپای ٩یەم]] * [[سوپای ٢وەمی پانزەر]] * [[سوپای ٣یەمی پانزەر]] |{{flagicon|Nazi Germany}} '''''[[کۆمەڵە سوپای باشوور]]''''' * [[سوپای ٦ەمی (ڤێرماخت)|سوپای ٦ەم]] * [[سوپای ١١یەمی (ڤێرماخت)|سوپای ١١یەم]] * [[سوپای ١٧یەمی (ڤێرماخت)|سوپای ١٧یەم]] * [[سوپای ١ەمی پانزەر]] * {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[سوپای سێیەمی ڕۆمانیا|سوپای ٣یەم]] * {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[سوپای چوارەمی ڕۆمانیا|سوپای ٤ەم]] |''سوپا سەربەخۆکان:'' * {{flagicon|Nazi Germany|1935}} [[سوپای نەرویژ (ڤێرماخت)|سوپای نەرویج]] * {{flagicon|Finland}} [[سوپای کارێلیا]] }} | units2 = {{Collapsible list |title = ''سوپاکانی سۆڤیەت'': |{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی باکوور (یەکێتیی سۆڤیەت)|بەرەی باکوور]]''''' * [[سوپای ٧ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٧ەم]] * [[سوپای ٨ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٨ەم]] * [[سوپای ٤٨ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٤٨ەم]] * [[سوپای ٥٢ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥٢ەم]] * [[سوپای ٥٤ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥٤ەم]] * [[سوپای ٥٥ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥٥ەم]] |{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی باکووری ڕۆژاوا]]''''' * [[سوپای ١١یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١١یەم]] * [[سوپای ٢٧ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٧ەم]] * [[سوپای ٣٤ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٣٤ەم]] |{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی ڕۆژاوا (یەکێتیی سۆڤیەت)|بەرەی ڕۆژاوا]]''''' * [[سوپای ٣یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٣یەم]] * [[سوپای ١٠یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٠یەم]] * [[سوپای ١٣یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٣یەم]] * [[سوپای ١٦یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٦یەم]] * [[سوپای ١٩یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٩یەم]] * [[سوپای ٢٠ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٠ەم]] * [[سوپای ٢٢ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٢ەم]] * [[سوپای ٢٤ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٤ەم]] * [[سوپای ٢٨ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٨ەم]] * [[سوپای ٤٠ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٤٠ەم]] * [[سوپای ٥٠ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥٠ەم]] |{{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی باشووری ڕۆژاوا (یەکێتیی سۆڤیەت)|بەرەی باشووری ڕۆژاوا]]'''''}} * [[سوپای ٥ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥ەم]] * [[سوپای ٦ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٦ەم]] * [[سوپای ١٢یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٢یەم]] * [[سوپای ٢١ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢١ەم]] * [[سوپای ٢٦ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٦ەم]] * [[سوپای ٣٧ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٣٧ەم]] |{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی باشوور (یەکێتیی سۆڤیەت)|بەرەی باشوور]]''''' * [[سوپای ٩یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٩یەم]] * [[سوپای ١٨یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٨یەم]] * [[سوپای کەنار دەریای جیاواز|سوپای کەنار دەریا]] }} | strength1 = '''ھێزی بەرەی پێشەوە (٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١)''' * ٣.٨ ملیۆن سەرباز{{sfn|Clark|2012|p=73}}{{sfn|Glantz|2001|p=٩}} * ٣,٣٥٠–٣,٧٩٥ تانک{{sfn|Glantz|2010a|p=20}}{{sfn|Clark|2012|p=73}}{{sfn|Liedtke|2016|p=220}}{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}} * ٣,٠٣٠–٣,٠٧٢ ئۆتۆمبێلی زریپۆشی تر{{sfn|Liedtke|2016|p=٢٢٠|loc= کە ٢٥٩یان تۆپی هێرشبەر بوون}}{{efn|لەناو ئۆتۆمبێلە زریپۆشەکاندا، ئەسکی ڕاپۆرت دەکات کە ٣٠١ تۆپی هێرشبەر، ٢٥٧ تانک‌تێکشکێن و تۆپی خۆبزوێن، ١,٠٥٥ نیوە-ترانێتی زریپۆش، ١,٣٦٧ ئۆتۆمبێلی زریپۆش، و ٩٢ ئۆتۆمبێلی ئەندازیاریی سەربازی و گواستنەوەی تەقەمەنی هەبوون.{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}}}} * ٢,٧٧٠–٥,٣٦٩ فڕۆکە{{sfn|Glantz|2010a|p=20}}{{sfn|Bergström|2007|p=١٢٩}} * ٧,٢٠٠–٢٣,٤٣٥ تۆپهاوێژ{{sfn|Clark|2012|p=73}}{{sfn|Glantz|2010a|p=20}}{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}} * ١٧,٠٨١ تۆپهاوێژی دژە ئاسمان{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}} * ٦٠٠,٠٠٠ ئەسپ{{sfn|Glantz|House|2015|p=٣٨٤}} * ٦٠٠,٠٠٠ ئۆتۆمبێل{{sfn|Glantz|House|2015|p=٣٨٤}} | strength2 = '''ھێزی بەرەی پێشەوە (٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١)''' * ٢.٦–٢.٩ ملیۆن سەرباز{{sfn|Glantz|2001|p=٩|loc=دەڵێت ٢.٦٨ ملیۆن}}{{sfn|Glantz|1998|pp=١٠–١١, ١٠١, ٢٩٣|loc=دەڵێت ٢.٩ ملیۆن}} * ١١,٠٠٠ تانک{{sfn|Mercatante|2012|p=64}}{{sfn|Clark|2012|p=٧٦}} * ٧,١٣٣–٩,١٠٠ فڕۆکەی سەربازی{{sfn|Glantz|2010a|p=٢٨|loc= دەڵێت ٧,١٣٣ فڕۆکە}}{{sfn|Mercatante|2012|p=٦٤|loc=دەڵێت ٩,١٠٠ فڕۆکە}}{{sfn|Clark|2012|p=٧٦|loc=دەڵێت ٩,١٠٠ فڕۆکە}} | casualties1 = '''کۆی گشتیی زیانە گیانییەکانی سوپا:'''{{ھن}}١،٠٠٠،٠٠٠+{{efn|٨٨١،٧٨٨ کەسیان ئەڵمانین{{sfn|Askey|2014|p=١٧٨}}}} {{Collapsible list |title = وردەکاریی زیانەکان |'''زیانەکانی ساڵی ١٩٤١:''' ---- بەپێی ڕاپۆرتە پزیشکییەکانی [[سوپای ئەڵمانیا (ڤێرماخت)|سوپای ئەڵمانیا]] (بە [[سوپای نەرویژ (ڤێرماخت)|سوپای نەرویج]]یشەوە):{{sfn|Askey|2014|p=١٧٨}} * ١٨٦،٤٥٢ کوژراو * ٤٠،١٥٧ ونبوو * ٦٥٥،١٧٩ بریندار لە کردەوەی سەربازیدا{{Efn|ئەمە ٣٩٥،٧٩٩ کەس ناگرێتەوە کە بەهۆی هۆکاری دەرەوەی جەنگ بە نەشیاو بۆ خزمەت دانراون. ٩٨٪ی ئەو ٣٩٥،٧٩٩ کەسە دوای ماوەیەکی کورت لە چارەسەر گەڕاونەتەوە بۆ خزمەتی چالاک، واتە تەنها نزیکەی ٨،٠٠٠ کەسیان بوونەتە زیانی هەمیشەیی. Askey 2014, p. 178.}} * ٨،٠٠٠ گواستنەوە بەهۆی نەخۆشییەوە ---- * ٢،٨٢٧ فڕۆکە تێکشکاوە{{sfn|Bergström|2007|p=١١٧}} * ٢،٧٣٥ تانک تێکشکاوە{{sfn|Liedtke|2016|p=220}}{{sfn|Askey|2014|p=١٨٥}} * ١٠٤ تۆپی هێرشبەر تێکشکاوە{{sfn|Liedtke|2016|p=220}}{{sfn|Askey|2014|p=١٨٥}} ---- '''زیانەکانی وڵاتانی تری بەشداربوو''' * {{flagicon|Kingdom of Romania}} +١١٤،٠٠٠ زیانی گیانی (لانی کەم ٣٩،٠٠٠ کوژراو یان ونبوو){{sfn|Axworthy|1995|pp=٥٨, ٢٨٦}} * {{nowrap|{{flagicon|FIN}} ٧٥،٠٠٠ زیانی گیانی{{ھن}}(٢٦،٣٥٥ کوژراو) لە کارێلیا{{sfn|Vehviläinen|2002|p=96}}}}{{ھن}}+٥،٠٠٠ زیانی گیانی لە کاتی [[ئۆپەراسیۆنی ڕێوی زیوین|ئۆپەراسیۆنی ڕێوی زیوین]].{{sfn|Ziemke|1959|p=١٨٤}} * ئیتاڵیای فاشست: ٨،٧٠٠ زیانی گیانی{{sfn|Kirchubel|2013|loc= chpt. "Opposing Armies"}} * شانشینی هەنگاریا: ٤،٤٢٠ زیانی گیانی{{Efn|٨٥٥ کوژراو، ٢،٢٨٨ بریندار، ٢٧٧ ونبوو و دیل، ١،٠٠٠ نەخۆش و بریندار{{sfn|Andaházi Szeghy|2016|pp=١٥١–١٥٢, ١٨١}}}} }} | casualties2 = '''کۆی گشتیی زیانە گیانییەکانی سوپا:'''{{ھن}}٤،٥٠٠،٠٠٠ {{Collapsible list |title = وردەکاریی زیانەکان |'''زیانەکانی ساڵی ١٩٤١:''' ---- بەپێی ئەرشیفەکانی سۆڤیەت:{{sfn|Krivosheev|1997|pp=٩٥–٩٨}} * ٥٦٦،٨٥٢ کوژراو لە کردەوەی سەربازیدا (١٠١،٤٧١یان لە نەخۆشخانە بەهۆی برینەکانیانەوە مردوون) * ٢٣٥،٣٣٩ بەهۆی هۆکاری دەرەوەی جەنگ مردوون * ١،٣٣٦،١٤٧ نەخۆش یان بریندار بەهۆی هۆکاری جەنگی و دەرەوەی جەنگ * ٢،٣٣٥،٤٨٢ ونبوو لە کردەوەی سەربازیدا یان دیلکراو ---- * ٢١،٢٠٠ فڕۆکە، کە ١٠،٦٠٠یان لە کاتی شەڕدا لەدەستدراون{{sfn|Bergström|2007|p=١١٧}} * ٢٠،٥٠٠ تانک تێکشکا{{sfn|Sharp|2010|p=٨٩}} }} | notes = }} '''ئۆپەڕاسیۆنی باربارۆسا''' گەورەترین هێرشی سەربازی بوو لە مێژووی مرۆڤایەتیدا، کە لەلایەن [[ئەڵمانیای نازی]] و [[وڵاتانی تەوەر]] هێرش کرایە سەر [[یەکێتیی سۆڤیەت]] لە یەکشەممەی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] دەستیپێکرد، نزیکەی ٣.٨ ملیۆن سەربازی وڵاتانی تەوەر لە هێڵێکی بەرەی شەڕ بە درێژی ٢٩٠٠ کیلۆمەتر هێرشیان کردە سەر یەکێتیی سۆڤیەت لەژێر ئامانجی گرتنی شارە گرنگەکانی وەک [[مۆسکۆ]]، [[سەنت پیتەرزبورگ|لێنینگراد]] و [[ڤۆڵگۆگراد|ستالینگراد]]<nowiki/>ی بە مەبەستی دەستبەسەرداگرتنی ناوەندە پیشەسازی و نیشتەجێبوونە سەرەکییەکانی یەکێتیی سۆڤیەت کە لەژێر [[هێڵی ئارخانگێڵسک-ئاستراخان]] کێشرابوو. ئەم هێرشە بوو بە گەورەترین ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە مێژووی مرۆڤایەتیدا بەجۆرێک لە قۆناغی دەستپێکردنیدا نزیکەی ١٠ ملیۆن سەرباز بەشدارییان تێدا کرد و ئەم ڕووداوە وەرچەرخانێکی گەورە بوو لە جەنگی جیهانیی دووەمدا و بووە هۆی کردنەوەی بەرەی ڕۆژهەڵات، کە گەورەترین و خوێناویترین جەنگی وشکانییە لە مێژوودا، و بووە هۆی ڕاکێشانی یەکێتیی سۆڤیەت بۆ ناو ڕیزی وڵاتانی [[ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانیی دووەم|هاوپەیمان]]. دوو ساڵ پێش داگیرکارییەکە، ئەڵمانیا و یەکێتیی سۆڤیەت ڕێککەوتنی سیاسی و ئابوورییان بۆ مەبەستی ستراتیژی واژوو کرد بەناوی [[پەیمانی مۆلۆتۆڤ-ڕیبێنتڕۆپ]]، فەرماندەیی باڵای سوپای ئەڵمانیا لە تەممووزی ١٩٤٠ دەستی بە پلاندانان بۆ داگیرکردنی یەکێتیی سۆڤیەت کرد بە ناوی [[پلانی ئۆتۆ]]، کە [[ئەدۆڵف ھیتلەر]] لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٠ پەسەندی کرد. بە درێژایی ماوەی ئۆپەراسیۆنەکە، نزیکەی چوار ملیۆن سەربازی ھێزەکانی تەوەر ڕۆژاوای یەکێتیی سۆڤیەتیان داگیرکرد لە گەورەترین ھەڵمەتی سەربازی لە مێژووی جەنگەکاندا بە بەرەیەکی درێژی ٢٩٠٠ کیلۆمەتر (١٨٠٠ میل). سەرەڕای ئەوەش، [[ڤێرماخت]] نزیکەی ٦٠٠ ھەزار ئۆتۆمبێل و لە نێوان ٦٠٠–٧٠٠ ھەزار ئەسپ بۆ ئۆپەراسیۆنە ناسەربازییەکان بەکارھێنا. لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ کاتژمێر ٣ی بەرەبەیان بەبێ ڕاگەیاندنی فەرمی جەنگ، سەربازانی ھێزەکانی ئەڵمانیا دزەیان کردە ناو خاکی یەکێتی سۆڤیەت کە ١٥٣ فیرقەی ئەڵمانی لەگەڵ فیرقەی فینلەندی، ڕۆمانی، سلۆڤاکی و ھەنگاری دەستیان بە هێرش کرد، بە ٣.٨ ملیۆن سەرباز لەگەڵ ٦٠٠ ھەزار بارھەڵگر و زیاتر لە ٣ ھەزار [[تانک]] و ٧ ھەزار تۆپهاوێژ و ٣ ھەزار فڕۆکە. لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا ١٥٠٠ فڕۆکەی سۆڤیەتی کە لەسەر زەوی بوون تێکشکێنران، ئەڵمانەکان زیاتر لە ٣٠٠ فڕۆکەی یەکێتی سۆڤیەتیان لە ئاسمان خستەخوارەوە، ھێزی ئاسمانی سۆڤیەت تووشی گورزێکی کوشندەی لەناکاو بوو و باڵادەستی ئەڵمانیا ھەر لە سەرەتاوە ڕوون بوو. ھێرشی ئەڵمانیا بە درێژایی ٣٠٠٠ کم بۆ ناو خاکی یەکێتی سۆڤیەت بۆ چوار ئاڕاستەی سەرەکی یەکێتی سۆڤیەت دەستیپێکرد، کە پێکهاتبوون لە ئاڕاستەی باکوری ڕۆژئاوا بۆ داگیرکردنی شاری لێنینگراد، ئاڕاستەی ڕۆژئاوا بۆ داگیرکردنی مۆسکۆ، ئاڕاستەی ڕۆژئاوای باشوور بۆ داگیرکردنی ستالینگراد و ئاڕاستەی باشوور بۆ داگیرکردنی کیێڤ. بەڵام سەرەڕای سەرکەوتنە زۆرەکانی هێزەکانی تەوەر، ئۆپەڕاسیۆنی باربارۆسا بەفەرمی لە [[شەڕی مۆسکۆ]]دا کۆتای پێهات لە بەرواری ٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١، پاشان هێزەکانی یەکێتی سۆڤیەت بە هێرشێکی پێچەوانەی زستانە توانییان هێزەکانی ئەڵمانیا بۆ دواوە پاشەکشە پێ بکەن و [[جۆزێف ستالین]] فەرمانی [[ژمارە ٢٢٧]] بۆ سەربازانی دەرکرد، کە لە فەرمانەکە دەڵێت "هەنگاوێک نەگەڕێنەوە!" و پاشەکشە پێکردنی ئەڵمانیا لەلایەن یەکێتی سۆڤیەتەوە بە فەرمی دەستیپێکرد. [[سوپای سوور]] توانی بەھێزترین و کوشندەترین گورزەکانی خۆی لە سوپای ئەڵمانیا بدات ئەویش بە گەمارۆدانی [[فیرقەی شەشەمی ڤێرماخت]] لە [[شەڕی ستالینگراد]]، کە بە خوێناویترین شەڕی مێژوو دادەنرێت، کە دواجار ناچار بوون خۆیان بەدەستەوە بدەن، ئەم تێکشکانە گەورەیە بووە وەرچەرخانێکی ستراتیژی لە جەنگەکەدا، چونکە نەک هەر هێز و توانای سەربازی ئەڵمانیای بە توندی لاواز کرد، بەڵکوو ورەی سوپای نازییەکانی ڕووخاند و ڕێگەی بۆ سوپای سۆڤیەت خۆش کرد تا دەست بکات بە هێرشی پێچەوانە و پاشەکشە بە هێزەکانی دوژمن بەرەو ناو جەرگەی ئەورووپا بکات. ئەڵمانیا دەسپێشخەریی جەنگی لەدەستدا و ناچار بوون پلانە ستراتیژیەکانیان لە هێرشبەرییەوە بگۆڕن بۆ بەرگری، کە ئەمەش سەرەتای دەستپێکی زنجیرە شکستەکانی ئەڵمانیا بوو کە دواجار لە بەرواری ٢ ئایاری ١٩٤٥ بەرلینی پایتەختی ئەڵمانیا لە [[شەڕی بەرلین]] بە ڕووخانی ڕژێمی نازی و داگیرکردنی بەرلین کۆتایی هات. == ئامادەکارییەکانی ئەڵمانیا == [[پەڕگە:Bundesarchiv Bild 146-1974-099-19, Russland, Angriff auf ein Dorf.jpg|وێنۆک|200px|سەربازانی ئەڵمانیا (گرووپی بڵێسە فڕێدەر) لە یەکێتیی سۆڤیەت، حوزەیرانی ١٩٤١]] ئەڵمانەکان پێش کۆتایی ھاتنی [[ھەڵمەتی بەڵقان]] دەستیان بە جووڵاندنی ھێزەکان کرد بۆ سنووری سۆڤیەت. لە ھەفتەی سێیەمی شوباتی ١٩٤١، نزیکەی ٦٨٠٬٠٠٠ سەربازی ئەڵمانی لە ناوچەکانی کۆبوونەوە لەسەر سنووری [[ڕۆمانیا]]-سۆڤیەت کۆبوونەوە. بۆ ئامادەکاری بۆ ھێرشەکە، [[ھیتلەر]] بە نھێنی زیاتر لە ٣ ملیۆن سەربازی ئەڵمانی و نزیکەی ٦٩٠٬٠٠٠ سەربازی تەوەرەی گواستەوە بۆ سنووری سۆڤیەت. ھێزی ئاسمانی چەندین ئۆپەراسیۆنی سیخوڕی ئاسمانی لەسەر خاکی سۆڤیەت ئەنجامدا چەند مانگێک پێش ھێرشەکە. سەرەڕای ئەوەی کە فەرماندەیی باڵای سۆڤیەت نیگەران بوو لەو جووڵانە، بەڵام سەرکردەی یەکێتیی سۆڤیەت جۆزێف ستالین باوەڕی وابوو کە [[ڕایشی سێیەم]] ھێرش ناکات چونکە تەنھا دوو ساڵ بەسەر واژووکردنی پەیماننامەی (مۆلۆتۆڤ-ریبنترۆپ) تێپەڕیبوو. ھەروەھا پێی وابوو کە ئەڵمانیا دەبێت جەنگی خۆی لەگەڵ بەریتانیا تەواو بکات پێش ئەوەی بەرەیەکی نوێ بکاتەوە. ھەمیشە ئەو ھۆشداریانەی ڕەتدەکردەوە کە لە دەزگای ھەواڵگرییەوە پێی دەگەیشتن چونکە پێی وابوو کە زانیاری دزەپێکراوی بەریتانییە بۆ ھەڵگیرساندنی ئاگری جەنگ لە نێوان ئەڵمانیا و [[یەکێتیی سۆڤیەت]]. سیخوڕ دکتۆر ڕیچارد سۆرج کاتی دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنەکەی بە ستالین دابوو، بەڵام ستالین ئەوەی بە ھەند وەرنەگرت. ئەمەش بووە ھۆی ئامادەکارییەکی خاوی سۆڤییەت؛ بەڵام سۆڤیەتەکان بە تەواوی ھەڕەشەی دراوسێ ئەڵمانییەکانیان پشتگوێ نەخستبوو. مارشاڵ سیمیۆن تیمۆشینکۆ پێش داگیرکاریی ئەڵمانیا ئاماژەی پێکردبوون وەک «گرنگترین و بەھێزترین دوژمنی یەکێتیی سۆڤیەت». لە سەرەتای تەممووزی ١٩٤٠، سەرۆک ئەرکانی سوپای سوور بۆریس شاپۆشنیکۆڤ پلانێکی سەرەتایی سێ ئاراستەیی بۆ ھێرشکردنە سەر ئەوەی کە وەک داگیرکارییەکی ئەڵمانی دەردەکەوت داڕشت کە زۆر لە ھێرشە ڕاستەقینەکە دەچوو. پاشان ئەڵمانەکان لە سەرەتای نیسانی ١٩٤١ دەستیان بە ئامادەکاری کرد بۆ ئۆپەراسیۆنی ھایفیش و ئۆپەراسیۆنی ھارپون بۆ سەلماندنی ئیدعاکەیان کە بەریتانیا ئامانجی ڕاستەقینەیە. ناوچەکانی ئەو فێڵە نەرویج و کەنارەکانی کەناڵی ئینگلیزی دەگرتەوە و چالاکی وەک کۆکردنەوەی کەشتی و گەشتی سیخوڕی ئاسمانی و مەشقی سەربازی لەخۆگرتبوو. ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا لە کاتی دیاریکراوی خۆی لە ١٥ی ئایار دواخرا بۆ کاتی ڕاستەقینەی داگیرکاری لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ (دواکەوتنێک بۆ ماوەی ٣٨ ڕۆژ) بە چەند ھۆکارێک، گرنگترینیان: شێی وەرزی زستان نائاسایی بوو بەجۆرێک ڕووبارەکان تا کۆتایی بەھار لافاویان ھەڵدەستاند. ئەو لافاوانە دەبوونە ھۆی پەکخستنی ھێرشی زوو، تەنانەت پێدەچوو پێش کۆتایی ھاتنی ھەڵمەتی بەڵقان ڕوونەدەن. گرنگی دواکەوتنەکە ھێشتا جێگەی مشتومڕە. ویلیام شیرەر گوتی کە ھەڵمەتی [[ھیتلەر]] لە [[بەڵقان]] باربارۆسای بۆ چەند ھەفتەیەک دواخست و بەمەش خستییە مەترسییەوە. ئاماژەی بەوە کرد کە جێگری سەرۆک ئەرکانی ئەڵمانیا لە ساڵی ١٩٤١ فرێدریک پاولۆس ئیدعای کردووە کە ھەڵمەتەکە «نزیکەی پێنج ھەفتە» دواکەوتووە. ئەم ژمارەیەش لەلایەن یاداشتەکانی ھێزی دەریایی ئەڵمانیا و گێرد ڤۆن ڕوندشتێت پشتڕاست دەکرێتەوە. ئەنتۆنی بیڤۆر کۆمەڵێک ھۆکاری ھەمەجۆری خستەڕوو کە بوونە ھۆی دواکەوتنی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا، لەوانە دواکەوتن لە دابەشکردنی ئۆتۆمبێلی گواستنەوە و کێشەکانی پەیوەست بە دابەشکردنی سووتەمەنی، و سەختی دروستکردنی فڕۆکەخانەی پێشەوە بۆ لۆفتڤافە (بە [[ئەڵمانی]]: Luftwaffe). ئەڵمانەکان فەوجێکی سەربەخۆ و لیوایەکی مەشقی میکانیکی جیا و ١٥٣ فیرقەیان بۆ ھەڵمەتەکە بڵاوکردەوە کە ١٠٤ فیرقەی پیادە و ١٩ فیرقەی پازدەر و ١٥ فیرقەی پیادەی میکانیکی لەخۆگرتبوو کە دابەشکرابوون بەسەر سێ گرووپی سەربازیدا، جگە لە نۆ فیرقەی ئەمنی بۆ کارکردن لە ناوچە داگیرکراوەکان و چوار فیرقە لە فینلاند و دوو فیرقەی یەدەگ لەژێر بەڕێوەبردنی ڕاستەوخۆی فەرماندەیی باڵادا. ھەڵمەتەکە بە نزیکەی ٣٬٣٥٠ تانک و ٧٬٢٠٠ تۆپ و ٢٬٧٧٠ فڕۆکە (کە دەکاتە ٦٥ لەسەدی فڕۆکەکانی لۆفتڤافە) و نزیکەی ٦٠٠ ھەزار ئۆتۆمبێل و لە نێوان ٦٢٥٬٠٠٠–٧٠٠٬٠٠٠ ئەسپ ئامادەکرابوو. فینلاند ١٤ فیرقەی بۆ ئۆپەراسیۆنی داگیرکاری ھەڵبژارد، و ڕۆمانیا ١٣ فیرقە و ھەشت لیوای لە ماوەی ئۆپەراسیۆنەکەدا پێشکەش کرد. ھەموو ھێزەکانی تەوەرە کە ژمارەیان ٣٫٨ ملیۆن کەس بوو بە درێژایی بەرەیەک بڵاوکرانەوە کە لە زەریای بەستەڵەکی باکوورەوە تا دەریای ڕەش لە باشوور درێژ دەبووەوە. ھەموویان لەژێر بەڕێوەبردنی فەرماندەیی باڵای سوپای ئەڵمانیادا بوون و بەم شێوەیە دابەشکرابوون: سوپای نەرویج و گرووپی سوپای باکوور و گرووپی سوپای ناوەڕاست و گرووپی سوپای باشوور، لەگەڵ سێ کەشتیگەلی ئاسمانی «لۆفتفلۆتن» (ھاوتای ھێزی ئاسمانی بۆ سوپاکان) کە پاڵپشتی گرووپەکانی سوپایان دەکرد: لۆفتفلۆت ١ بۆ باکوور، لۆفتفلۆت ٢ بۆ ناوەڕاست و لۆفتفلۆت ٤ بۆ باشوور. سوپای نەرویج لە دوورترین باکووری ئەسکەندەنافیا و ناوچە سنوورییەکانی سۆڤیەت کاری دەکرد. گرووپی سوپای باکوور کە دەبوو بەناو وڵاتانی باڵتیکدا بۆ باکووری ڕووسیا بپەڕێتەوە، پێویست بوو یان شاری لێنینگراد داگیر بکات یان وێرانی بکات بۆ ئەوەی لەگەڵ ھێزەکانی فینلەندا یەکبگرێتەوە. گرووپی سوپای ناوەڕاست، کە زۆرترین زرێپۆش و ھێزی ئاسمانی بۆ دابین کرابوو، ئەرکی لێدانی بیلاڕووس و ناوچەکانی ڕۆژاوای ناوەڕاستی ڕووسیا بوو لە پۆڵەنداوە، پاشان بەرەو سمۆلێنسک و مۆسکۆ پێشڕەوی بکات. گرووپی سوپای باشوور دەبوو لە شوێنە کشتوکاڵییە گرنگەکان و پڕ دانیشتووانەکانی ئوکراینا بدات و کیێڤ داگیر بکات پێش ئەوەی بەردەوام بێت لە پێشڕەوی بەرەو ڕۆژھەڵات بۆ دەشتەکانی باشووری یەکێتیی سۆڤیەت تا [[ڤۆڵگا دێڵتا|ڤۆلگا]] بە مەبەستی کۆنترۆڵکردنی [[قەوقاز]]ی دەوڵەمەند بە [[نەوت]]. گرووپی سوپای باشوور بە مەودای ١٩٨ میل (٣١٩ کم) کرابووە دوو بەشی جیاوازەوە. بەشی باکوور کە تاکە گرووپی پازدەری سوپاکەی لەخۆدەگرت لە باشووری پۆڵەندا بوو لە تەنیشت ناوەندی فەرماندەیی سوپا، و بەشی باشووری لە [[ڕۆمانیا]] بوو. ھێزەکانی ئەڵمانیا ھەندێک ھێزی دواوەیان ھێشتەوە (زۆربەیان ڤافن-[[ئێس ئێس]] و یەکەکانی [[ئایینزاتسگرووپن]]) بۆ کارکردن لە ناوچە داگیرکراوەکان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ھەر چالاکییەکی [[پارتیزان]]ی لەو ناوچانەی کە داگیریان کردبوون، جگە لە گرتن و لەسێدارەدانی کۆمیسارە سیاسییەکانی سۆڤیەت و جوولەکەکان. لە ١٧ی حوزەیران، ڕاینھارد ھایدریش، سەرۆکی نووسینگەی ئاسایشی گشتی ڕایش (RSHA)، ڕاپۆرتێکی بە نزیکەی ٣٠–٥٠ لە سەرکردەکانی ئایینزاتسگرۆپن دا سەبارەت بە «سیاسەتی لەناوبردنی جوولەکەکان لە خاکەکانی سۆڤیەت، لانی کەم بە شێوەیەکی گشتی.» لەکاتێکدا یەکەکانی ئایینزاتسگرۆپن لە ھێزەکانی ڤێرماختدا دامەزرابوون و پێداویستی وەک بەنزین و خۆراکیان بۆ دابین دەکردن. پلانی فەرمی بۆ باربارۆسا وای دادەنا کە گرووپەکانی سوپا دەتوانن بە ئازادی لە بەدیھێنانی ئامانجە سەرەکییەکانیاندا لە کاتی دیاریکراودا پێشڕەوی بکەن بەبێ بڵاوبوونەوەی ناسەقامگیر دوای ئەوەی لە شەڕەکانی سنووردا سەرکەوتن و ھێزەکانی سوپای سووریان لە ناوچەی سنووریدا تێکشکاند. == داگیرکاری == [[پەڕگە:German troops crossing the Soviet border.jpg|وێنۆک|ھێزەکانی ئەڵمانیا نیشاندەرەکانی سنووری سۆڤیەت دەبەزێنن، ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١]] زیکەی کاتژمێر ١:٠٠ی بەیانی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١، وەزیری بەرگریی سۆڤیەت ڕێنمایی ژمارە ١ی بۆ ناوچە سەربازییەکانی سنووری سۆڤیەت نارد کە درەنگانی شەوی ٢١ی حوزەیران دەرچووبوو. تێیدا داوای لێکردبوون «ھەموو ھێزەکان بخەنە حاڵەتی ئامادەباشی جەنگییەوە» و ھەروەھا «ڕێگری لە ھەر جۆرە کارێکی دنەدەرانە بکەن». دوو کاتژمێری ویست تا فەرمانی ڕێنمایییەکە بگاتە ھەندێک لە یەکەکانی سەر بە بەرە، لەکاتێکدا زۆربەی یەکەکان فەرمانەکەیان وەرنەگرت تا دوای دەستپێکردنی داگیرکارییەکە. ڕۆژێک پێشتر، واتە ٢١ی حوزەیران، فەرماندەیی گرووپی سوپای باکوور لە کاتژمێر ١٣:٠٠ ڕەمزی دوسلدۆرفی وەرگرت، کە بە واتای دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا بوو لە بەیانی ڕۆژی دواتر، بۆیە ڕەمزی تایبەتی خۆی کە دۆرتمۆند بوو نارد. نزیکەی کاتژمێر ٠٣:١٥ی بەیانی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١، ھێزەکانی تەوەرە دەستیان بە داگیرکردنی یەکێتیی سۆڤیەت کرد بە بۆردومانکردنی شارە گەورەکانی پۆڵەندا کە لەلایەن سۆڤیەتەوە داگیرکرابوون، لەگەڵ تۆپبارانکردنی ھەموو بەرگرییەکانی [[سوپای سوور]] لە بەرەکەدا. ھەریەک لە کرۆنشتات لە نزیک [[لێنینگراد]] و ئیسماعیل لە بێسارابیا و سیڤاستۆپۆل لە [[نیمچەدوورگەی قرم]] تووشی ھێرشی ئاسمانی بوون، و لە ھەمان کاتدا ھێزە زەمینییەکان توانیان لە سنوورەکان بپەڕنەوە بە یاوەری ستوونی پێنجەم لە ھەندێک لە خەڵکی [[لیتوانیا]] و [[ئوکراینا]]. سێ ملیۆن سەربازی ڤێرماخت کە لە سنوور پەڕینەوە، تەنھا ڕووبەڕووی ژمارەیەکی کەمی ھێزەکانی سۆڤیەت بوونەوە. نیوەڕۆ، وەزیری دەرەوەی سۆڤیەت ڤیاچیسلاڤ مۆلۆتۆڤ ھەواڵی داگیرکارییەکەی بە دانیشتووان ڕاگەیاند و وتی: «بەبێ ھیچ ڕاگەیاندنێکی جەنگ، ھێزەکانی ئەڵمانیا ھێرشیان کردە سەر وڵاتەکەمان و لە چەندین شوێنەوە ھێرشیان کردە سەر سنوورەکانمان، بەڵام [[سوپای سوور]] و ھەموو نەتەوەکە جەنگێکی نیشتمانی بێوچانیان دەبێت و ئێمە بۆ وڵاتی خۆشەویستمان، بۆ شەرەف و بۆ ئازادی سەردەکەوین، ئەمە دۆزی ئێمەیە. ئێمە لە دوژمن دەدەین و سەرکەوتن ھاوپەیمانمان دەبێت!». مۆلۆتۆڤ دەستی خستە سەر ژێی نیشتمانپەروەری کە یارمەتی خەڵکی دا ھەواڵە وێرانکەرەکان ھەرس بکەن، بۆیە خەڵک بۆ فریاکەوتنی نەتەوەکەیان کۆبوونەوە نەک بۆ فریاکەوتنی حیزب. فەرماندەیی باڵای سۆڤیەت و سوپای سوور توانیان لە ماوەی ڕۆژانی یەکەمی دوای داگیرکارییەکە بە خێرایی خۆیان ڕێکبخەنەوە و خۆیان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو جەنگە ئامادە بکەن. [[ستالین]] تا ٣ی تەممووز وتاری بۆ نەتەوەی سۆڤیەت نەدا سەبارەت بە داگیرکاریی ئەڵمانیا، کاتێک داوای «جەنگێکی نیشتمانی بۆ ھەموو چین و توێژەکانی گەلی سۆڤیەت» کرد. لە ئەڵمانیا، وەزیری پڕووپاگەندەی نازی [[جۆزێف گۆبێلز]] بەیانی ٢٢ی حوزەیران ئەڵمانەکانی بەخەبەر ھێنا و ھەواڵی ئۆپەراسیۆنەکەی لە پەخشێکی ڕادیۆییدا بە چەند وشەیەکی [[ھیتلەر]] ڕای گەیاند: «لەم ساتەدا ڕێپێوانەکەمان بەردەوامە و درێژ دەبێتەوە، و بە بەراورد لەگەڵ گەورەترین شت کە جیھان تا ئێستا بەخۆیەوە بینیبێتی، ئەمڕۆ بڕیارم دا چارەنووس و داھاتووی ڕایش و گەلی ڕایش بخەمە دەستی سەربازەکانمانەوە، با خودا لەو شەڕەدا یارمەتیمان بدات!» ھیتلەر لە ھەمان ڕۆژدا بە ھاوکارەکانی گوت: «پێش تێپەڕبوونی سێ مانگی تر، شایەتی ڕووخانی [[ڕووسیا]] دەبین، ڕووخانێک کە لە مێژوودا وێنەی نەبووە». ھەروەھا ھیتلەر لە ڕێگەی ڕادیۆوە قسەی بۆ گەلی ئەڵمانیا کرد و خۆی وەک پیاوێکی ئاشتیخواز ناساند کە بە ناچاری ھێرشی کردووەتە سەر یەکێتیی سۆڤیەت. گۆبێلز دوای داگیرکارییەکە بە ئاشکرا باسی «ھەڵمەتێکی خاچپەرستی ئەورووپی دژی [[بەلشەفیزم]]»ی کرد. == ئەنجامەکان == دوای شکستی شەڕی مۆسکۆ، دەست بە پێداچوونەوە بە ھەموو پلانەکانی ئەڵمانیادا کرا بۆ بەزاندنی [[یەکێتیی سۆڤیەت]]. ھێرشە دژبەرەکانی سۆڤیەت لە کانوونی یەکەمی ١٩٤١دا بووە ھۆی زیانێکی گەورە بۆ ھەردوو لا، بەڵام لە کۆتاییدا ھەڕەشەی ئەڵمانیای لەسەر مۆسکۆ نەھێشت. لە ھەوڵێکدا بۆ ڕوونکردنەوەی بارودۆخەکە، ھیتلەر ڕێنمایی ژمارە ٣٩ی دەرکرد و تێیدا ئاماژەی بەوەدا کە ھاتنی وەرزی [[زستان]] و سەرما و سۆڵەی زۆر بووەتە ھۆی شکستی ئەڵمانیا، لەکاتێکدا ھۆکاری سەرەکی ئامادەنەبوونی سەربازیی ئەڵمانیا بوو بۆ دامەزراوەیەکی وا گەورە. ڤێرماخت لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ نزیکەی ٢٠٩ فیرقەی لەبەردەستدا بوو، کە ١٦٣یان فیرقەی ھێرشبەر بوون. دوای کەمتر لە ساڵێک لە داگیرکردنی یەکێتیی سۆڤیەت، واتە لە ٣١ی ئازاری ١٩٤٢، تواناکانی مەیدانیی ڤێرماخت بۆ ٥٨ فیرقەی ھێرشبەر کەمکرایەوە. کەللەڕەقیی سوپای سوور و توانای کاریگەریی بۆ ھێرشی دژبەر، ئەڵمانییەکانی تووشی سەرسووڕمان کرد، ھێندەی سۆڤیەتەکان بە ھێرشی ئەڵمانیا بۆ سەریان سەرسام بوون. ستالین بە پشتیوانیی بەرگرییە سەرکەوتووەکەی و لە ھەوڵێکدا بۆ لاساییکردنەوەی ئەڵمانییەکان، ویستی دەست بە ھەڵمەتی چەتەئاسای خۆی بکات، نەک تەنھا دژی ھێزە ئەڵمانییەکانی دەوروبەری مۆسکۆ، بەڵکو دژی سوپاکانیان لە باکوور و باشوور. ھێرشە شکستخواردووەکانی ئەڵمانیا تووڕەیی [[ھیتلەر]]ی لێکەوتەوە، بۆیە مارشاڵ ڤاڵتەر فۆن براوخیچی لە پۆستەکەی دوورخستەوە و لە ١٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١ خۆی سەرکردایەتیی سوپای ئەڵمانیای گرتە ئەستۆ. یەکێتیی سۆڤیەت بە توندی کاریگەر بوو بە ململانێکان، چونکە ڕووبەرێکی بەرفراوانی خاکەکەی لەدەستدا و تووشی زیانێکی گەورەی مرۆیی و کەرەستەیی بوو. لەگەڵ ئەوەشدا، سوپای سوور توانای خۆی سەلماند لە ڕووبەڕووبوونەوەی ھێرشەکانی ڤێرماخت، بەتایبەتی کاتێک ئەڵمانییەکان دەستیان کرد بە کەمبوونەوەی ھێزی مرۆیی و چەک و پێداویستی و سووتەمەنی کە قەرەبووکردنەوەی مەحاڵ بوو. سەرەڕای زیادبوونی بەرچاوی بەرھەمھێنان لە ساڵی ١٩٤٢ لە ڕۆژھەڵاتی ئۆڕاڵ و ھەروەھا خێرایی گواستنەوەی چەکەکانی سوپای سوور لەوێوە، بەتایبەتی زرێپۆش و جۆرە نوێیەکانی فڕۆکە و تۆپھاوێژ، ڤێرماخت توانی ھێرشێکی دیکەی بەرفراوان لە تەممووزی ١٩٤٢دا دەستپێبکات، بەڵام بە بەراورد لەگەڵ ھاوینی ڕابردوو بەرەکانی شەڕی زۆر کەمکردەوە. دوای ئەوەی ھیتلەر درکی بەوە کرد کە یەدەگی نەوتی ئەڵمانیا بە توندی کەمبووەتەوە، ھێزەکانی ئاراستەی ھێرشکردنە سەر کێڵگە نەوتییەکانی باکۆ کرد بە ئامانجی دەستبەسەرداگرتنیان، لە ئۆپەراسیۆنێکدا کە ناوی لێنرا ئۆپەراسیۆنی شین؛ بەڵام بۆ جاری دووەم، ئەڵمانییەکان توانیان ڕووبەرێکی بەرفراوانی خاکی سۆڤیەت داگیر بکەن، بەڵام دوای شکستیان لە [[شەڕی ستالینگراد]]، نەیانتوانی ئامانجە کۆتایییەکانیان بەدی بھێنن. ساڵی ١٩٤٣، بەرھەمھێنانی چەکی سۆڤیەت بە تەواوی توانایەوە کاری دەکرد و بە شێوەیەکی بەرچاو لە بەرھەمھێنانی جەنگیی ئەڵمانیای تێپەڕاند. دوا ھێرشی گەورەی ئەڵمانیا لە گۆڕەپانی ئۆپەراسیۆنەکانی ڕۆژھەڵاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]]دا لە نێوان تەممووز و ئابی ١٩٤٣ بە ناوی ئۆپەراسیۆنی سیتادێل دەستیپێکرد، کە ھێرش بوو بۆ سەر گیرفانی کورسک. لەوێدا نزیکەی ملیۆنێک سەربازی ئەڵمانی ڕووبەڕووی ھێزێکی سۆڤیەت بوونەوە کە ژمارەیان ٢٫٥ ملیۆن سەرباز بوو. دوای شکستی ئۆپەراسیۆنی سیتادێل، سۆڤیەتەکان دەستیان بە ھێرشی دژبەر کرد و شەش ملیۆن پیاویان لە بەرەیەکی درێژ بە درێژایی ١٥٠٠ میل لە بەرامبەر ڕووباری دنیپەر کۆکردەوە دوای ئەوەی ئەڵمانییەکانیان بەرەو ڕۆژاوا پاڵنا. لە کۆتاییدا سوپای سوور توانی زۆرێک لەو خاکانە ئازاد بکات کە ئەڵمانییەکان پێش ھاوینی ١٩٤٤ داگیریان کردبوو، ئەمەش بە بەکارھێنانی ھێرشی پێشکەوتووی ئامانجدار و تاکتیکی، لەگەڵ ئەنجامدانی باشترکردنی کردەیی لە نھێنی و فێڵکردندا. لەناوبردنی گرووپی سوپای ناوەند لە ئەنجامی ئۆپەراسیۆنی باگراتیۆن، سەرکەوتنێکی یەکلاکەرەوەی بە سۆڤیەتەکان بەخشی؛ ھێرشەکانیان لە ساڵی ١٩٤٤ دژی گرووپی سوپاکانی باکوور و باشووری ئەڵمانیا بەردەوام بوو، ئەمەش وای کرد ئامێری جەنگیی ئەڵمانیا پاشەکشە بکات. تا گەیشتینە کانوونی دووەمی ١٩٤٥، سوپای سۆڤیەت بەرلین، پایتەختی ئەڵمانیای کردبووە ئامانج. جەنگ بە شکستی تەواو و خۆبەدەستەوەدانی ئەڵمانیای نازی لە ئایاری ١٩٤٥ کۆتایی ھات. === تاوانەکانی جەنگ === ھەرچەندە یەکێتیی سۆڤیەت ڕێککەوتننامەی جنێڤی واژوو نەکردبوو، بەڵام ئەمە بەو مانایە نییە کە سەربازەکانی پارێزراو نین بەو پارێزبەندییەی کە ڕێککەوتننامەکە دابینی دەکات؛ بەڵام ئەڵمانیا کە پەیماننامەکەی واژوو کردبوو، پابەند بوو بە پێدانی چاودێری بە دیلە سۆڤیەتییەکان بەپێی حوکمەکانی (ھەروەک چۆن بە گشتی لەگەڵ دیلەکانی ھاوپەیمانان دەیکرد). بە وتەی سۆڤیەتەکان، ئەوان ڕێککەوتننامەی جنێڤی ١٩٢٩یان واژوو نەکردبوو بەھۆی ماددەی ٩ کە تێیدا جیاکاریی ڕەگەزیی دیلەکانی جەنگی لە کامپە جیاوازەکاندا سەپاندبوو و ئەمەش دژی دەستووری سۆڤیەت بوو. ماددەی ٨٢ی ڕێککەوتننامەکە دەڵێت «لە کاتی جەنگدا، کاتێک یەکێک لە شەڕکەرەکان لایەن نەبێت لە ڕێککەوتننامەکە، ئەوا حوکمەکانی بە کاریگەریی دەمێننەوە لە نێوان لایەنە شەڕکەرەکاندا». سەرەڕای ئەوە، ھیتلەر داوای ئەوەی کردبوو کە شەڕ دژی یەکێتیی سۆڤیەت «خەباتێک بێت بۆ مانەوە» و جەختی لەسەر «لەناوبردنی» سوپاکانی ڕووسیا کردەوە، کە ئەمەش بیرکردنەوەیەک بوو کە بووە ھۆی ئەنجامدانی تاوانی جەنگ دژی دیلەکانی سۆڤیەت. مارتن بۆرمان لە یاداشتێکی نازی دا لە ١٦ی تەممووزی ١٩٤١، وتەیەکی ھیتلەری گێڕاوەتەوە و دەڵێت: «پێویستە ناوچە زەبەلاحەکە [داگیرکراوەکە] بە زووترین کات ھێمن بکرێتەوە و ئەمەش بە باشترین شێوە ڕوودەدات ئەگەر تەقە لە ھەرکەسێک بکرێت کە نامۆ دەربکەوێت». نازییەکان سوودیان لە واژوونەکردنی سۆڤیەت بۆ ڕێککەوتننامەکە وەرگرت و وەک کارتێک لە دەستیان دا بەکاریان ھێنا و ڕەفتارەکانی خۆیان بەو پێیە پاساو دا؛ بەڵام تەنانەت ئەگەر سۆڤیەتەکانیش واژوویان بکردایە، ئەگەری ئەوە کەم بوو کە ئەمە سیاسەتی کۆمەڵکوژیی نازی بەرامبەر بە شەڕکەران و خەڵکی سڤیل و دیلەکانی سۆڤیەت ڕابگرێت. ھیتلەر پێش جەنگ «فەرمانی کۆمیسارەکان»ی بەناوبانگی دەرکردبوو کە داوای کوشتنی ھەموو کۆمیسارە سیاسییەکانی سۆڤیەتی دەکرد کە لە بەرەی جەنگدا بەدیل دەگیران، دەستبەجێ و بەبێ دادگاییکردن. سەربازانی ئەڵمانیا لەم کوشتارە بەکۆمەڵانەدا لەگەڵ ئەندامانی ئێس ئێس-ئایینزاتسگرۆپن (بە [[ئەڵمانی]]: SS-Einsatzgruppen) بەشدارییان کرد، ھەندێک جاریش بە ناچاری بە بیانووی «پێویستیی سەربازی». لە ئاستی داگیرکاریدا، بە سەربازانی ئەڵمانیا ڕاگەیەنرا کە شەڕەکەیان «پێویستی بە ڕێوشوێنی توند و تیژ ھەیە دژی ھاندەرانی بەلشەفی، چەکدارەکان، تێکدەرەکان و جوولەکەکان و لەناوبردنی تەواوی ھەموو بەرگرییەکی چالاک و ناچالاک». سزای بەکۆمەڵ دژی ھەر ھێرشێکی حیزبی ڕێگەپێدراو بوو؛ ئەگەر تاوانبار بە خێرایی نەناسرایەوە، ئەوا چارەسەر سووتاندنی گوندەکان و لەسێدارەدانی بەکۆمەڵ بوو کە وەک کردەوەی تۆڵەسەندنەوەی قبوڵکراو دادەنرا. ھەرچەندە زۆرینەی سەربازانی ئەڵمانیا بەھۆی پڕوپاگەندەی نازییەوە کە سوپای سووری وەک ڕەگەزێکی نزمتر (ئۆنترمینش) وێنا دەکرد، بە ڕەزامەندییەوە پێشوازییان لەو تاوانانە کرد، بەڵام ژمارەیەکی کەمی ئەفسەرانی باڵای ئەڵمانیا بە ئاشکرا ناڕەزایەتییان بەرامبەر بەوە دەربڕی. نزیکەی دوو ملیۆن دیلی سۆڤیەت لە برسێتیدا لە کاتی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسادا گیانیان لەدەستدا. زۆرێک لە دیلە برسییەکان نەیاندەتوانی بەپێی خۆیان بڕۆن. لە کۆتایی جەنگدا، نزیکەی ٥٨٪ی دیلەکانی سۆڤیەت لە ناوەندەکانی دەستبەسەرکردنی ئەڵمانیادا مردن. پۆلیسی ئەڵمانیا و ھێزە سەربازییەکان، جگە لە ھاوکارە ناوخۆیییەکان، تاوانی ڕێکخراویان دژی خەڵکی سڤیل، لەوانەش ژنان و منداڵان، ئەنجامدا. تیمەکانی مەرگ، ئایینزاتسگرۆپن، لەژێر فەرماندەیی نووسینگەی ئاسایشی سەرەکیی ڕایشدا، کۆمەڵکوژیی گەورەیان بۆ سەر جوولەکە و شیوعییەکان لە خاکە داگیرکراوەکانی سۆڤیەتدا ئەنجامدا. لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١، ھیملەر و ھیتلەر گفتوگۆیان لەسەر «پرسی جوولەکە» کرد، کە تێیدا ھیملەر ئاماژەی بە ئەنجامی کۆبوونەوەکە کرد لە کتێبی دەستنیشانکردنیدا: «پێویستە وەک پارتیزانەکان لەناوببرێن». بە وتەی کریستۆفەر براونینگ، ئەمە نوێنەرایەتیی بڕیاری نازیی دەکرد «بۆ لەناوبردنی جوولەکەکان و چارەسەرکردنی ئەوەی پێی دەگوترا «پرسی جوولەکە» لەژێر پەردەی کوشتنی پارتیزانەکاندا». بەپێی سیاسەتەکانی نازی دژی گەلانی ئاسیایی «نزمتر»، تورکمانەکانیش بەشیان لە چەوسانەوە ھەبوو. ئەمیر والی قاجۆم خان لە ڕاپۆرتێکی دوای جەنگدا باسی لەوە کردووە کە ئەوان لە کامپەکانی دەستبەسەرکردندا لەژێر بارودۆخێکی ترسناکدا زیندانی کراون و ئەوانەی باوەڕ دەکرا خاوەنی تایبەتمەندیی «مەنگۆلی» بن، ڕۆژانە دەکوژران. ھەروەھا ئایینزاتسگرۆپن ئاسیایییەکانیان کردبووە ئامانج و تووشی تاقیکردنەوەی پزیشکیی کوشندە و کوشتن دەبوونەوە لە «پەیمانگای پەرستاری» لە کیێڤ. ھیتلەر ڕاپۆرتی لەبارەی کۆمەڵکوژییەکانی ئایینزاتسگرۆپنەوە پێدەگەیشت کە سەرەتا بۆ نووسینگەی ئاسایشی سەرەکیی ڕایخ دەنێردرا و ھاینریخ مولەر، سەرۆکی گێستاپۆ، لە ڕاپۆرتێکی کورتدا کۆی دەکردنەوە. کردەوەی سەربازانی سوپای نۆیەمی ئەڵمانیا بریتی بوو لە سووتاندنی ئەو ماڵانەی کە گومانیان لێدەکرا شوێنی کۆبوونەوەی پارتیزانەکان بن و ژەھراویکردنی بیرەکانی ئاو. لە خارکۆڤ، چوارەم گەورەترین شاری یەکێتیی سۆڤیەت، خواردن تەنھا بۆ ژمارەیەکی کەمی ئەو خەڵکە سڤیلە بوو کە بۆ ئەڵمانییەکان کاریان دەکرد، ئەوانی دیکە تووشی مردن لە برسێتیدا بوون. ئەڵمانییەکان ھەزاران سۆڤیەتیان بۆ ئەڵمانیا نارد بۆ ئەوەی وەک کرێکاری زۆرەملێ بەکاریان بھێنن، ئەمەش لە ساڵی ١٩٤٢ەوە دەستیپێکرد. ھاووڵاتیانی لێنینگراد تووشی گەمارۆ و بۆردوومانێکی توند بوون کە ٨٧٢ ڕۆژی خایاند و تێیدا زیاتر لە ملیۆنێک کەس لە برساندا مردن، لەوانە نزیکەی ٤٠٠٬٠٠٠ منداڵی خوار تەمەنی ١٤ ساڵ. گەمارۆی ئەڵمانی-فینلاندی ڕێگری لە گەیشتنی خواردن و سووتەمەنی و ماددەی خاو بە شارەکە کرد تا ئەو ڕادەیەی کە بەشەخۆراکەکان گەیشتنە ڕێژەیەکی زۆر نزم، دانیشتووانی بێکار چوار ئۆنس (پێنج پارچەی تەنک) نان و شۆربا و کەمێک ئاویان ڕۆژانە وەردەگرت. برسێتی وای لە دانیشتووانی شارەکە کرد کە ئاژەڵە زیندوو و مردووەکان و ھەروەھا دەرمانی قژ و ڤازلین بخۆن. برسێتی و بێھیوایی ھەندێکیانی گەیاندە ئەوەی کە گۆشتی مرۆڤ بخۆن؛ تۆمارەکانی سۆڤیەت باس لەوە دەکەن کە ٢٬٠٠٠ کەس بەھۆی «خواردنی گۆشتی مرۆڤ»ەوە لە کاتی گەمارۆکەدا دەستگیرکراون، ٨٨٦ کەسیان لە زستانی یەکەمی ١٩٤١–٤٢دا بوون. پلانی ڤێرماخت گەمارۆدانی تەواوی لێنینگراد و برسی کردنی دانیشتووانەکەی و پاشان وێرانکردنی تەواوی شارەکە بوو. === توندوتیژیی سێکسی === دەستدرێژیکردنی سەربازانی ئەڵمانیا بۆ سەر ژنانی سۆڤیەت بووە دیاردەیەکی بڵاو لە ڕۆژھەڵاتدا، کە تێیدا بە شێوەیەکی بەردەوام کردەوەی سێکسیی توندوتیژ ئەنجام دەدرا. ھەندێک جار یەکەی سەربازیی تەواو بەشدارییان دەکرد لە ئەنجامدانی زیاتر لە سێیەکی حاڵەتەکانی دەستدرێژیی بەکۆمەڵ. سەبارەت بە ژنانی جوولەکە، ئەوان دەستبەجێ دوای پرۆسەی دەستدرێژییەکە دەکوژران. مێژوونووس بێرگیت بێک جەختی لەوە کردووەتەوە کە بەکارھێنانی ڕێوڕەسمی سەربازی بۆ ڕێگەدان بە کردەوە دڕندانەکان لە چەندین ئاستدا، بنەماکانی ھەر دادگاییکردنێکی تاوانەکانی توندوتیژیی سێکسی کە لەلایەن سەربازانی ئەڵمانیاوە لە ڕۆژھەڵاتی یەکێتیی سۆڤیەت ئەنجام دراوە، تێکداوە. ھەروەھا ئیدعای ئەوەی کردووە کە ئاشکراکردنی ئەم جۆرە حاڵەتانە بەو ڕاستییە سنووردار بووە کە توندوتیژیی سێکسی زۆر جار لە شوێنی نیشتەجێبوونی خەڵکی سڤیلدا ڕوویداوە. === گرنگیی مێژوویی === ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا بە گەورەترین ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە مێژووی مرۆڤایەتیدا دادەنرێت، چونکە تێیدا زۆرترین ژمارەی پیاو و تانک و تەقەمەنی و فڕۆکە زیاتر لە ھەر کاتێکی تر لە ھێرشێکدا بڵاوکرانەوە. داگیرکارییەکە گۆڕەپانی بەرەی ڕۆژھەڵاتی جەنگی جیھانیی دووەمی کردەوە، کە گەورەترین گۆڕەپانی جەنگ بوو لەو ململانێیەدا، و شایەتی توندوتیژی و وێرانکارییەک بوو کە چوار ساڵ پێشتر وێنەی نەبوو و بووە ھۆی کوژرانی زیاتر لە ٢٦ ملیۆن کەس لە سۆڤیەتەکان. ژمارەی کوژراوانی بەرەی ڕۆژھەڵات زیاترە لە کوژراوانی ھەموو شەڕەکانی دیکەی جیھان لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەمدا. زیانەکانی ئابووری و دیمەنی سروشتی بۆ یەکێتیی سۆڤیەت زۆر گەورە بوون، چونکە نزیکەی ١٬٧١٠ شارۆچکە و ٧٠٬٠٠٠ گوند وێران کران. شکستی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا و لە ئەنجامدا شکستی ئەڵمانیا لە بەدیھێنانی ئامانجەکانی، دیمەنی سیاسیی ئەورووپای گۆڕی و دابەشی کرد بەسەر دوو بلۆکی ڕۆژھەڵاتی و ڕۆژاواییدا. یەکێتیی سۆڤیەت ئەو بۆشایییە سیاسییەی پڕکردەوە کە ئۆپەراسیۆنەکە لە نیوەی ڕۆژھەڵاتی کیشوەرەکەدا بەجێیھێشتبوو، کاتێک ستالین دەستکەوتە ھەرێمییەکانی لە ماوەی ١٩٤٤–١٩٤٥دا مسۆگەر کرد و سوپای سووری لە [[بولگاریا]]، [[ڕۆمانیا]]، [[ھەنگاریا]]، [[پۆڵەندا]]، [[چیکۆسلۆڤاکیا]] و بەشی ڕۆژھەڵاتی ئەڵمانیا جێگیر کرد. ترسی ستالین لە گەڕانەوەی ھەر ھێزێکی ئەڵمانی و متمانەنەبوونی بە وڵاتانی ھاوپەیمان، بووە ھۆی دەستپێشخەرییەکی سۆڤیەت بۆ یەکێتیی [[سلاڤ]]ی و پاشان ھاوپەیمانییەکی دواتری ئەو وڵاتانە. مێژوونووسان دەیڤید گلانتز و جۆناسان ھاوس ئاماژە بەوە دەکەن کە ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا نەک تەنھا کاریگەریی لەسەر ستالین ھەبووە، بەڵکو لەسەر سەرکردەکانی دوای ئەویش، چونکە ئیدعایان دەکرد کە «ڕەنگی» بیرکردنەوەی ستراتیژیی بۆ ماوەی «چوار دەیەی داھاتوو» کردووە و ھانی دروستکردنی «سیستەمێکی پێشکەوتووی وڵاتانی داردەست و بەربەست»ی داوە بۆ دابڕینی یەکێتیی سۆڤیەت لە ھەر ھێرشێکی ئەگەریی داھاتوو. لە ئەنجامدا، ئەورووپای ڕۆژھەڵات لە ڕەفتاری سیاسیدا بوو بە شیوعی و ئەورووپای ڕۆژاوا کەوتە ژێر کاریگەریی دیموکراسیی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، کە وڵاتێک بوو سیاسەتەکانی داھاتووی لە [[ئەورووپا]] دڵنیا نەبوو. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی|سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٥\٢٩ی پووشپەڕی ٢٧٢٥}} {{پۆلی کۆمنز|Operation Barbarossa}} {{شریتی دەروازە|ئەڵمانیا|شەڕ|ڕووسیا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 1ix65wll4gtu8v72otz423tzw9any1p 1575075 1575074 2026-04-13T21:52:39Z 1silent scientist 51740 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1575075 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=October 2022}} {{Infobox military conflict | conflict = ئۆپەڕاسیۆنی باربارۆسا | partof = بەرەی ڕۆژھەڵات (جەنگی جیھانیی دووەم) | image = Operation Barbarossa collage.jpg | image_size = 270 | caption = بە ئاراستەی کاتژمێر لە سەرەوە-چەپەوە:{{ھن}} {{flatlist| * سەربازانی ئەڵمانی لە ڕێگەی باکووری ڕووسیا پێشڕەوی دەکەن * تیمی [[فڕێندەری بڵێسە]]ی ئەڵمانی خانوویەک لە پێشینەکەدا دەسوتێنن * [[تانک]]ی ئەڵمانی [[پازدەر ٤]] بە بۆیەی سپی کامۆفلاج لەناو بەفردا گیر بووە * سۆڤیەت [[ئیلیوشین ئیل-٢]] بەسەر پێگەکانی ئەڵمانیا لە نزیک [[مۆسکۆ]] * دیلەکانی سۆڤیەت لە ڕێگای ئۆردووگاکانی زیندان * سەربازانی سۆڤیەت تۆپ دەتەقێنن }} | date = ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١–٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١ | place = ڕۆژاوای یەکێتیی سۆڤیەت | result = شکستھێنانی ئەڵمانیای نازی و ھێزەکانی تەوەر | territory = ھێزەکانی تەوەر نزیکەی ١٬٦٠٠٬٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە لە خاکی سۆڤیەتیان داگیرکرد، بەڵام نەیانتوانی بگەنە ھێڵی ئارخانگێڵسک-ئاستراخان | combatant1 = * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ئەڵمانیای نازی]] * {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[ڕۆمانیا]] * {{flagicon|Finland}} [[فینلاند]] * [[ئیتاڵیای فاشست]] * {{flagicon|Kingdom of Hungary}} [[شانشینی ھەنگاریا (١٩٢٠–١٩٤٦)|ھەنگاریا]] * {{flagicon|Slovakia}} [[کۆماری یەکەمی سلۆڤاکیا|سلۆڤاکیا]] | combatant2 = '''{{flag|Soviet Union|1936}}''' | commander1 = * {{flagicon|Nazi Germany}} '''[[ئەدۆڵف ھیتلەر]]''' * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ڤیلھێلم کایتڵ]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ئەلفێرد یۆدڵ]] * {{nowrap|{{flagicon|Nazi Germany}} [[ڤاڵتەر فۆن بڕاوخیتش]]}} * {{flagicon|Nazi Germany}} [[فرانس ھالدەر]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ھێرمان گۆرینگ]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ھانس یێشۆنێک]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[فیۆدۆر ڤۆن بۆک]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[گەرد ڤۆن ڕوندشتێت]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ڤیلھێڵم ڕیتەر فۆنڤۆن لیب]] * {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[یۆن ئەنتۆنێسکو]] * {{flagicon|FIN}} [[مانەرھایم]] | commander2 = * {{flagicon|Soviet Union|1936}} '''[[جۆزێف ستالین]]''' * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[جۆرجی ژوکۆف]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[بۆریس شاپۆشنیکۆڤ]] * {{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[ئەلێکساندەر ڤاسیلیڤسکی]]}} * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[کلیمێنت ڤۆرۆشیلۆڤو]] * {{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[سیمیۆن تیمۆشێنکۆ]]}} * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[سیمیۆن بوودیۆنی]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[پاڤێڵ ژیگارێڤ]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[مارکیان پۆپۆڤ]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[فیۆدۆر کوزنێتسۆڤ]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[دمیتری پاڤلۆڤ (general)|دمیتری پاڤلۆڤ]]{{Executed}} * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[ئاندرێ یێریۆمێنکۆ]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[میخائیل کیرپۆنۆس]]{{KIA}} * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[ئیڤان تیولێنێڤ]] | units1 = {{Collapsible list |title = ''سوپاکانی تەوەر'': |{{flagicon|Nazi Germany}} '''''[[کۆمەڵە سوپای باکوور]]''''' * [[سوپای ١٦یەم (ڤێرماخت)|سوپای ١٦یەم]] * [[سوپای ١٨یەم (ڤێرماخت)|سوپای ١٨یەم]] * [[سوپای ٤ەمی پازدەر]] |{{flagicon|Nazi Germany}} '''''[[کۆمەڵە سوپای ناوەڕاست]]''''' * [[سوپای ٢وەم (ڤێرماخت)|سوپای ٢وەم]] * [[سوپای ٤ەمی (ڤێرماخت)|سوپای ٤ەم]] * [[سوپای ٩یەمی (ڤێرماخت)|سوپای ٩یەم]] * [[سوپای ٢وەمی پازدەر]] * [[سوپای ٣یەمی پازدەر]] |{{flagicon|Nazi Germany}} '''''[[کۆمەڵە سوپای باشوور]]''''' * [[سوپای ٦ەمی (ڤێرماخت)|سوپای ٦ەم]] * [[سوپای ١١یەمی (ڤێرماخت)|سوپای ١١یەم]] * [[سوپای ١٧یەمی (ڤێرماخت)|سوپای ١٧یەم]] * [[سوپای ١ەمی پازدەر]] * {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[سوپای سێیەمی ڕۆمانیا|سوپای ٣یەم]] * {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[سوپای چوارەمی ڕۆمانیا|سوپای ٤ەم]] |''سوپا سەربەخۆکان:'' * {{flagicon|Nazi Germany|1935}} [[سوپای نەرویژ (ڤێرماخت)|سوپای نەرویج]] * {{flagicon|Finland}} [[سوپای کارێلیا]] }} | units2 = {{Collapsible list |title = ''سوپاکانی سۆڤیەت'': |{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی باکوور (یەکێتیی سۆڤیەت)|بەرەی باکوور]]''''' * [[سوپای ٧ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٧ەم]] * [[سوپای ٨ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٨ەم]] * [[سوپای ٤٨ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٤٨ەم]] * [[سوپای ٥٢ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥٢ەم]] * [[سوپای ٥٤ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥٤ەم]] * [[سوپای ٥٥ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥٥ەم]] |{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی باکووری ڕۆژاوا]]''''' * [[سوپای ١١یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١١یەم]] * [[سوپای ٢٧ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٧ەم]] * [[سوپای ٣٤ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٣٤ەم]] |{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی ڕۆژاوا (یەکێتیی سۆڤیەت)|بەرەی ڕۆژاوا]]''''' * [[سوپای ٣یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٣یەم]] * [[سوپای ١٠یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٠یەم]] * [[سوپای ١٣یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٣یەم]] * [[سوپای ١٦یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٦یەم]] * [[سوپای ١٩یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٩یەم]] * [[سوپای ٢٠ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٠ەم]] * [[سوپای ٢٢ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٢ەم]] * [[سوپای ٢٤ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٤ەم]] * [[سوپای ٢٨ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٨ەم]] * [[سوپای ٤٠ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٤٠ەم]] * [[سوپای ٥٠ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥٠ەم]] |{{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی باشووری ڕۆژاوا (یەکێتیی سۆڤیەت)|بەرەی باشووری ڕۆژاوا]]'''''}} * [[سوپای ٥ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥ەم]] * [[سوپای ٦ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٦ەم]] * [[سوپای ١٢یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٢یەم]] * [[سوپای ٢١ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢١ەم]] * [[سوپای ٢٦ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٦ەم]] * [[سوپای ٣٧ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٣٧ەم]] |{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی باشوور (یەکێتیی سۆڤیەت)|بەرەی باشوور]]''''' * [[سوپای ٩یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٩یەم]] * [[سوپای ١٨یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٨یەم]] * [[سوپای کەنار دەریای جیاواز|سوپای کەنار دەریا]] }} | strength1 = '''ھێزی بەرەی پێشەوە (٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١)''' * ٣٫٨ ملیۆن سەرباز{{sfn|Clark|2012|p=73}}{{sfn|Glantz|2001|p=٩}} * ٣٬٣٥٠–٣٬٧٩٥ تانک{{sfn|Glantz|2010a|p=20}}{{sfn|Clark|2012|p=73}}{{sfn|Liedtke|2016|p=220}}{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}} * ٣٬٠٣٠–٣٬٠٧٢ ئۆتۆمبێلی زریپۆشی تر{{sfn|Liedtke|2016|p=٢٢٠|loc= کە ٢٥٩یان تۆپی ھێرشبەر بوون}}{{efn|لەناو ئۆتۆمبێلە زریپۆشەکاندا، ئەسکی ڕاپۆرت دەکات کە ٣٠١ تۆپی ھێرشبەر، ٢٥٧ تانکتێکشکێن و تۆپی خۆبزوێن، ١٬٠٥٥ نیوە-ترانێتی زریپۆش، ١٬٣٦٧ ئۆتۆمبێلی زریپۆش، و ٩٢ ئۆتۆمبێلی ئەندازیاریی سەربازی و گواستنەوەی تەقەمەنی ھەبوون.{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}}}} * ٢٬٧٧٠–٥٬٣٦٩ فڕۆکە{{sfn|Glantz|2010a|p=20}}{{sfn|Bergström|2007|p=١٢٩}} * ٧٬٢٠٠–٢٣٬٤٣٥ تۆپھاوێژ{{sfn|Clark|2012|p=73}}{{sfn|Glantz|2010a|p=20}}{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}} * ١٧٬٠٨١ تۆپھاوێژی دژە ئاسمان{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}} * ٦٠٠٬٠٠٠ ئەسپ{{sfn|Glantz|House|2015|p=٣٨٤}} * ٦٠٠٬٠٠٠ ئۆتۆمبێل{{sfn|Glantz|House|2015|p=٣٨٤}} | strength2 = '''ھێزی بەرەی پێشەوە (٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١)''' * ٢٫٦–٢٫٩ ملیۆن سەرباز{{sfn|Glantz|2001|p=٩|loc=دەڵێت ٢٫٦٨ ملیۆن}}{{sfn|Glantz|1998|pp=١٠–١١, ١٠١, ٢٩٣|loc=دەڵێت ٢٫٩ ملیۆن}} * ١١٬٠٠٠ تانک{{sfn|Mercatante|2012|p=64}}{{sfn|Clark|2012|p=٧٦}} * ٧٬١٣٣–٩٬١٠٠ فڕۆکەی سەربازی{{sfn|Glantz|2010a|p=٢٨|loc= دەڵێت ٧٬١٣٣ فڕۆکە}}{{sfn|Mercatante|2012|p=٦٤|loc=دەڵێت ٩٬١٠٠ فڕۆکە}}{{sfn|Clark|2012|p=٧٦|loc=دەڵێت ٩٬١٠٠ فڕۆکە}} | casualties1 = '''کۆی گشتیی زیانە گیانییەکانی سوپا:'''{{ھن}}١٬٠٠٠٬٠٠٠+{{efn|٨٨١٬٧٨٨ کەسیان ئەڵمانین{{sfn|Askey|2014|p=١٧٨}}}} {{Collapsible list |title = وردەکاریی زیانەکان |'''زیانەکانی ساڵی ١٩٤١:''' ---- بەپێی ڕاپۆرتە پزیشکییەکانی [[سوپای ئەڵمانیا (ڤێرماخت)|سوپای ئەڵمانیا]] (بە [[سوپای نەرویژ (ڤێرماخت)|سوپای نەرویج]]یشەوە):{{sfn|Askey|2014|p=١٧٨}} * ١٨٦٬٤٥٢ کوژراو * ٤٠٬١٥٧ ونبوو * ٦٥٥٬١٧٩ بریندار لە کردەوەی سەربازیدا{{Efn|ئەمە ٣٩٥٬٧٩٩ کەس ناگرێتەوە کە بەھۆی ھۆکاری دەرەوەی جەنگ بە نەشیاو بۆ خزمەت دانراون. ٩٨٪ی ئەو ٣٩٥٬٧٩٩ کەسە دوای ماوەیەکی کورت لە چارەسەر گەڕاونەتەوە بۆ خزمەتی چالاک، واتە تەنھا نزیکەی ٨٬٠٠٠ کەسیان بوونەتە زیانی ھەمیشەیی. Askey 2014, p. 178.}} * ٨٬٠٠٠ گواستنەوە بەھۆی نەخۆشییەوە ---- * ٢٬٨٢٧ فڕۆکە تێکشکاوە{{sfn|Bergström|2007|p=١١٧}} * ٢٬٧٣٥ تانک تێکشکاوە{{sfn|Liedtke|2016|p=220}}{{sfn|Askey|2014|p=١٨٥}} * ١٠٤ تۆپی ھێرشبەر تێکشکاوە{{sfn|Liedtke|2016|p=220}}{{sfn|Askey|2014|p=١٨٥}} ---- '''زیانەکانی وڵاتانی تری بەشداربوو''' * {{flagicon|Kingdom of Romania}} +١١٤٬٠٠٠ زیانی گیانی (لانی کەم ٣٩٬٠٠٠ کوژراو یان ونبوو){{sfn|Axworthy|1995|pp=٥٨, ٢٨٦}} * {{nowrap|{{flagicon|FIN}} ٧٥٬٠٠٠ زیانی گیانی{{ھن}}(٢٦٬٣٥٥ کوژراو) لە کارێلیا{{sfn|Vehviläinen|2002|p=٩٦}}}}{{ھن}}+٥٬٠٠٠ زیانی گیانی لە کاتی [[ئۆپەراسیۆنی ڕێوی زیوین]].{{sfn|Ziemke|1959|p=١٨٤}} * ئیتاڵیای فاشست: ٨٬٧٠٠ زیانی گیانی{{sfn|Kirchubel|2013|loc= chpt. "Opposing Armies"}} * شانشینی ھەنگاریا: ٤٬٤٢٠ زیانی گیانی{{Efn|٨٥٥ کوژراو، ٢٬٢٨٨ بریندار، ٢٧٧ ونبوو و دیل، ١٬٠٠٠ نەخۆش و بریندار{{sfn|Andaházi Szeghy|2016|pp=١٥١–١٥٢, ١٨١}}}} }} | casualties2 = '''کۆی گشتیی زیانە گیانییەکانی سوپا:'''{{ھن}}٤٬٥٠٠٬٠٠٠ {{Collapsible list |title = وردەکاریی زیانەکان |'''زیانەکانی ساڵی ١٩٤١:''' ---- بەپێی ئەرشیفەکانی سۆڤیەت:{{sfn|Krivosheev|1997|pp=٩٥–٩٨}} * ٥٦٦٬٨٥٢ کوژراو لە کردەوەی سەربازیدا (١٠١٬٤٧١یان لە نەخۆشخانە بەھۆی برینەکانیانەوە مردوون) * ٢٣٥٬٣٣٩ بەھۆی ھۆکاری دەرەوەی جەنگ مردوون * ١٬٣٣٦٬١٤٧ نەخۆش یان بریندار بەھۆی ھۆکاری جەنگی و دەرەوەی جەنگ * ٢٬٣٣٥٬٤٨٢ ونبوو لە کردەوەی سەربازیدا یان دیلکراو ---- * ٢١٬٢٠٠ فڕۆکە، کە ١٠٬٦٠٠یان لە کاتی شەڕدا لەدەستدراون{{sfn|Bergström|2007|p=١١٧}} * ٢٠٬٥٠٠ تانک تێکشکا{{sfn|Sharp|2010|p=٨٩}} }} | notes = }} '''ئۆپەڕاسیۆنی باربارۆسا''' گەورەترین ھێرشی سەربازی بوو لە مێژووی مرۆڤایەتیدا، کە لەلایەن [[ئەڵمانیای نازی]] و [[وڵاتانی تەوەر]] ھێرش کرایە سەر [[یەکێتیی سۆڤیەت]] لە یەکشەممەی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] دەستیپێکرد، نزیکەی ٣٫٨ ملیۆن سەربازی وڵاتانی تەوەر لە ھێڵێکی بەرەی شەڕ بە درێژی ٢٩٠٠ کیلۆمەتر ھێرشیان کردە سەر یەکێتیی سۆڤیەت لەژێر ئامانجی گرتنی شارە گرنگەکانی وەک [[مۆسکۆ]]، [[سەنت پیتەرزبورگ|لێنینگراد]] و [[ڤۆڵگۆگراد|ستالینگراد]]ی بە مەبەستی دەستبەسەرداگرتنی ناوەندە پیشەسازی و نیشتەجێبوونە سەرەکییەکانی یەکێتیی سۆڤیەت کە لەژێر [[ھێڵی ئارخانگێڵسک-ئاستراخان]] کێشرابوو. ئەم ھێرشە بوو بە گەورەترین ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە مێژووی مرۆڤایەتیدا بەجۆرێک لە قۆناغی دەستپێکردنیدا نزیکەی ١٠ ملیۆن سەرباز بەشدارییان تێدا کرد و ئەم ڕووداوە وەرچەرخانێکی گەورە بوو لە جەنگی جیھانیی دووەمدا و بووە ھۆی کردنەوەی بەرەی ڕۆژھەڵات، کە گەورەترین و خوێناویترین جەنگی وشکانییە لە مێژوودا، و بووە ھۆی ڕاکێشانی یەکێتیی سۆڤیەت بۆ ناو ڕیزی وڵاتانی [[ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانیی دووەم|ھاوپەیمان]]. دوو ساڵ پێش داگیرکارییەکە، ئەڵمانیا و یەکێتیی سۆڤیەت ڕێککەوتنی سیاسی و ئابوورییان بۆ مەبەستی ستراتیژی واژوو کرد بەناوی [[پەیمانی مۆلۆتۆڤ-ڕیبێنتڕۆپ]]، فەرماندەیی باڵای سوپای ئەڵمانیا لە تەممووزی ١٩٤٠ دەستی بە پلاندانان بۆ داگیرکردنی یەکێتیی سۆڤیەت کرد بە ناوی [[پلانی ئۆتۆ]]، کە [[ئەدۆڵف ھیتلەر]] لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٠ پەسەندی کرد. بە درێژایی ماوەی ئۆپەراسیۆنەکە، نزیکەی چوار ملیۆن سەربازی ھێزەکانی تەوەر ڕۆژاوای یەکێتیی سۆڤیەتیان داگیرکرد لە گەورەترین ھەڵمەتی سەربازی لە مێژووی جەنگەکاندا بە بەرەیەکی درێژی ٢٩٠٠ کیلۆمەتر (١٨٠٠ میل). سەرەڕای ئەوەش، [[ڤێرماخت]] نزیکەی ٦٠٠ ھەزار ئۆتۆمبێل و لە نێوان ٦٠٠–٧٠٠ ھەزار ئەسپ بۆ ئۆپەراسیۆنە ناسەربازییەکان بەکارھێنا. لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ کاتژمێر ٣ی بەرەبەیان بەبێ ڕاگەیاندنی فەرمی جەنگ، سەربازانی ھێزەکانی ئەڵمانیا دزەیان کردە ناو خاکی یەکێتی سۆڤیەت کە ١٥٣ فیرقەی ئەڵمانی لەگەڵ فیرقەی فینلەندی، ڕۆمانی، سلۆڤاکی و ھەنگاری دەستیان بە ھێرش کرد، بە ٣٫٨ ملیۆن سەرباز لەگەڵ ٦٠٠ ھەزار بارھەڵگر و زیاتر لە ٣ ھەزار [[تانک]] و ٧ ھەزار تۆپھاوێژ و ٣ ھەزار فڕۆکە. لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا ١٥٠٠ فڕۆکەی سۆڤیەتی کە لەسەر زەوی بوون تێکشکێنران، ئەڵمانەکان زیاتر لە ٣٠٠ فڕۆکەی یەکێتی سۆڤیەتیان لە ئاسمان خستەخوارەوە، ھێزی ئاسمانی سۆڤیەت تووشی گورزێکی کوشندەی لەناکاو بوو و باڵادەستی ئەڵمانیا ھەر لە سەرەتاوە ڕوون بوو. ھێرشی ئەڵمانیا بە درێژایی ٣٠٠٠ کم بۆ ناو خاکی یەکێتی سۆڤیەت بۆ چوار ئاڕاستەی سەرەکی یەکێتی سۆڤیەت دەستیپێکرد، کە پێکھاتبوون لە ئاڕاستەی باکووری ڕۆژاوا بۆ داگیرکردنی شاری لێنینگراد، ئاڕاستەی ڕۆژاوا بۆ داگیرکردنی مۆسکۆ، ئاڕاستەی ڕۆژاوای باشوور بۆ داگیرکردنی ستالینگراد و ئاڕاستەی باشوور بۆ داگیرکردنی کیێڤ. بەڵام سەرەڕای سەرکەوتنە زۆرەکانی ھێزەکانی تەوەر، ئۆپەڕاسیۆنی باربارۆسا بەفەرمی لە [[شەڕی مۆسکۆ]]دا کۆتای پێھات لە ڕێکەوتی ٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١، پاشان ھێزەکانی یەکێتی سۆڤیەت بە ھێرشێکی پێچەوانەی زستانە توانییان ھێزەکانی ئەڵمانیا بۆ دواوە پاشەکشە پێ بکەن و [[جۆزێف ستالین]] فەرمانی [[ژمارە ٢٢٧]] بۆ سەربازانی دەرکرد، کە لە فەرمانەکە دەڵێت "ھەنگاوێک نەگەڕێنەوە!" و پاشەکشە پێکردنی ئەڵمانیا لەلایەن یەکێتی سۆڤیەتەوە بە فەرمی دەستیپێکرد. [[سوپای سوور]] توانی بەھێزترین و کوشندەترین گورزەکانی خۆی لە سوپای ئەڵمانیا بدات ئەویش بە گەمارۆدانی [[فیرقەی شەشەمی ڤێرماخت]] لە [[شەڕی ستالینگراد]]، کە بە خوێناویترین شەڕی مێژوو دادەنرێت، کە دواجار ناچار بوون خۆیان بەدەستەوە بدەن، ئەم تێکشکانە گەورەیە بووە وەرچەرخانێکی ستراتیژی لە جەنگەکەدا، چونکە نەک ھەر ھێز و توانای سەربازی ئەڵمانیای بە توندی لاواز کرد، بەڵکوو ورەی سوپای نازییەکانی ڕووخاند و ڕێگەی بۆ سوپای سۆڤیەت خۆش کرد تا دەست بکات بە ھێرشی پێچەوانە و پاشەکشە بە ھێزەکانی دوژمن بەرەو ناو جەرگەی ئەورووپا بکات. ئەڵمانیا دەسپێشخەریی جەنگی لەدەستدا و ناچار بوون پلانە ستراتیژییەکانیان لە ھێرشبەرییەوە بگۆڕن بۆ بەرگری، کە ئەمەش سەرەتای دەستپێکی زنجیرە شکستەکانی ئەڵمانیا بوو کە دواجار لە ڕێکەوتی ٢ ئایاری ١٩٤٥ بەرلینی پایتەختی ئەڵمانیا لە [[شەڕی بەرلین]] بە ڕووخانی ڕژێمی نازی و داگیرکردنی بەرلین کۆتایی ھات. == ئامادەکارییەکانی ئەڵمانیا == [[پەڕگە:Bundesarchiv Bild 146-1974-099-19, Russland, Angriff auf ein Dorf.jpg|وێنۆک|200px|سەربازانی ئەڵمانیا (گرووپی بڵێسە فڕێدەر) لە یەکێتیی سۆڤیەت، حوزەیرانی ١٩٤١]] ئەڵمانەکان پێش کۆتایی ھاتنی [[ھەڵمەتی بەڵقان]] دەستیان بە جووڵاندنی ھێزەکان کرد بۆ سنووری سۆڤیەت. لە ھەفتەی سێیەمی شوباتی ١٩٤١، نزیکەی ٦٨٠٬٠٠٠ سەربازی ئەڵمانی لە ناوچەکانی کۆبوونەوە لەسەر سنووری [[ڕۆمانیا]]-سۆڤیەت کۆبوونەوە. بۆ ئامادەکاری بۆ ھێرشەکە، [[ھیتلەر]] بە نھێنی زیاتر لە ٣ ملیۆن سەربازی ئەڵمانی و نزیکەی ٦٩٠٬٠٠٠ سەربازی تەوەرەی گواستەوە بۆ سنووری سۆڤیەت. ھێزی ئاسمانی چەندین ئۆپەراسیۆنی سیخوڕی ئاسمانی لەسەر خاکی سۆڤیەت ئەنجامدا چەند مانگێک پێش ھێرشەکە. سەرەڕای ئەوەی کە فەرماندەیی باڵای سۆڤیەت نیگەران بوو لەو جووڵانە، بەڵام سەرکردەی یەکێتیی سۆڤیەت جۆزێف ستالین باوەڕی وابوو کە [[ڕایشی سێیەم]] ھێرش ناکات چونکە تەنھا دوو ساڵ بەسەر واژووکردنی پەیماننامەی (مۆلۆتۆڤ-ریبنترۆپ) تێپەڕیبوو. ھەروەھا پێی وابوو کە ئەڵمانیا دەبێت جەنگی خۆی لەگەڵ بەریتانیا تەواو بکات پێش ئەوەی بەرەیەکی نوێ بکاتەوە. ھەمیشە ئەو ھۆشداریانەی ڕەتدەکردەوە کە لە دەزگای ھەواڵگرییەوە پێی دەگەیشتن چونکە پێی وابوو کە زانیاری دزەپێکراوی بەریتانییە بۆ ھەڵگیرساندنی ئاگری جەنگ لە نێوان ئەڵمانیا و [[یەکێتیی سۆڤیەت]]. سیخوڕ دکتۆر ڕیچارد سۆرج کاتی دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنەکەی بە ستالین دابوو، بەڵام ستالین ئەوەی بە ھەند وەرنەگرت. ئەمەش بووە ھۆی ئامادەکارییەکی خاوی سۆڤییەت؛ بەڵام سۆڤیەتەکان بە تەواوی ھەڕەشەی دراوسێ ئەڵمانییەکانیان پشتگوێ نەخستبوو. مارشاڵ سیمیۆن تیمۆشینکۆ پێش داگیرکاریی ئەڵمانیا ئاماژەی پێکردبوون وەک «گرنگترین و بەھێزترین دوژمنی یەکێتیی سۆڤیەت». لە سەرەتای تەممووزی ١٩٤٠، سەرۆک ئەرکانی سوپای سوور بۆریس شاپۆشنیکۆڤ پلانێکی سەرەتایی سێ ئاراستەیی بۆ ھێرشکردنە سەر ئەوەی کە وەک داگیرکارییەکی ئەڵمانی دەردەکەوت داڕشت کە زۆر لە ھێرشە ڕاستەقینەکە دەچوو. پاشان ئەڵمانەکان لە سەرەتای نیسانی ١٩٤١ دەستیان بە ئامادەکاری کرد بۆ ئۆپەراسیۆنی ھایفیش و ئۆپەراسیۆنی ھارپون بۆ سەلماندنی ئیدعاکەیان کە بەریتانیا ئامانجی ڕاستەقینەیە. ناوچەکانی ئەو فێڵە نەرویج و کەنارەکانی کەناڵی ئینگلیزی دەگرتەوە و چالاکی وەک کۆکردنەوەی کەشتی و گەشتی سیخوڕی ئاسمانی و مەشقی سەربازی لەخۆگرتبوو. ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا لە کاتی دیاریکراوی خۆی لە ١٥ی ئایار دواخرا بۆ کاتی ڕاستەقینەی داگیرکاری لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ (دواکەوتنێک بۆ ماوەی ٣٨ ڕۆژ) بە چەند ھۆکارێک، گرنگترینیان: شێی وەرزی زستان نائاسایی بوو بەجۆرێک ڕووبارەکان تا کۆتایی بەھار لافاویان ھەڵدەستاند. ئەو لافاوانە دەبوونە ھۆی پەکخستنی ھێرشی زوو، تەنانەت پێدەچوو پێش کۆتایی ھاتنی ھەڵمەتی بەڵقان ڕوونەدەن. گرنگی دواکەوتنەکە ھێشتا جێگەی مشتومڕە. ویلیام شیرەر گوتی کە ھەڵمەتی [[ھیتلەر]] لە [[بەڵقان]] باربارۆسای بۆ چەند ھەفتەیەک دواخست و بەمەش خستییە مەترسییەوە. ئاماژەی بەوە کرد کە جێگری سەرۆک ئەرکانی ئەڵمانیا لە ساڵی ١٩٤١ فرێدریک پاولۆس ئیدعای کردووە کە ھەڵمەتەکە «نزیکەی پێنج ھەفتە» دواکەوتووە. ئەم ژمارەیەش لەلایەن یاداشتەکانی ھێزی دەریایی ئەڵمانیا و گێرد ڤۆن ڕوندشتێت پشتڕاست دەکرێتەوە. ئەنتۆنی بیڤۆر کۆمەڵێک ھۆکاری ھەمەجۆری خستەڕوو کە بوونە ھۆی دواکەوتنی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا، لەوانە دواکەوتن لە دابەشکردنی ئۆتۆمبێلی گواستنەوە و کێشەکانی پەیوەست بە دابەشکردنی سووتەمەنی، و سەختی دروستکردنی فڕۆکەخانەی پێشەوە بۆ لۆفتڤافە (بە [[ئەڵمانی]]: Luftwaffe). ئەڵمانەکان فەوجێکی سەربەخۆ و لیوایەکی مەشقی میکانیکی جیا و ١٥٣ فیرقەیان بۆ ھەڵمەتەکە بڵاوکردەوە کە ١٠٤ فیرقەی پیادە و ١٩ فیرقەی پازدەر و ١٥ فیرقەی پیادەی میکانیکی لەخۆگرتبوو کە دابەشکرابوون بەسەر سێ گرووپی سەربازیدا، جگە لە نۆ فیرقەی ئەمنی بۆ کارکردن لە ناوچە داگیرکراوەکان و چوار فیرقە لە فینلاند و دوو فیرقەی یەدەگ لەژێر بەڕێوەبردنی ڕاستەوخۆی فەرماندەیی باڵادا. ھەڵمەتەکە بە نزیکەی ٣٬٣٥٠ تانک و ٧٬٢٠٠ تۆپ و ٢٬٧٧٠ فڕۆکە (کە دەکاتە ٦٥ لەسەدی فڕۆکەکانی لۆفتڤافە) و نزیکەی ٦٠٠ ھەزار ئۆتۆمبێل و لە نێوان ٦٢٥٬٠٠٠–٧٠٠٬٠٠٠ ئەسپ ئامادەکرابوو. فینلاند ١٤ فیرقەی بۆ ئۆپەراسیۆنی داگیرکاری ھەڵبژارد، و ڕۆمانیا ١٣ فیرقە و ھەشت لیوای لە ماوەی ئۆپەراسیۆنەکەدا پێشکەش کرد. ھەموو ھێزەکانی تەوەرە کە ژمارەیان ٣٫٨ ملیۆن کەس بوو بە درێژایی بەرەیەک بڵاوکرانەوە کە لە زەریای بەستەڵەکی باکوورەوە تا دەریای ڕەش لە باشوور درێژ دەبووەوە. ھەموویان لەژێر بەڕێوەبردنی فەرماندەیی باڵای سوپای ئەڵمانیادا بوون و بەم شێوەیە دابەشکرابوون: سوپای نەرویج و گرووپی سوپای باکوور و گرووپی سوپای ناوەڕاست و گرووپی سوپای باشوور، لەگەڵ سێ کەشتیگەلی ئاسمانی «لۆفتفلۆتن» (ھاوتای ھێزی ئاسمانی بۆ سوپاکان) کە پاڵپشتی گرووپەکانی سوپایان دەکرد: لۆفتفلۆت ١ بۆ باکوور، لۆفتفلۆت ٢ بۆ ناوەڕاست و لۆفتفلۆت ٤ بۆ باشوور. سوپای نەرویج لە دوورترین باکووری ئەسکەندەنافیا و ناوچە سنوورییەکانی سۆڤیەت کاری دەکرد. گرووپی سوپای باکوور کە دەبوو بەناو وڵاتانی باڵتیکدا بۆ باکووری ڕووسیا بپەڕێتەوە، پێویست بوو یان شاری لێنینگراد داگیر بکات یان وێرانی بکات بۆ ئەوەی لەگەڵ ھێزەکانی فینلەندا یەکبگرێتەوە. گرووپی سوپای ناوەڕاست، کە زۆرترین زرێپۆش و ھێزی ئاسمانی بۆ دابین کرابوو، ئەرکی لێدانی بیلاڕووس و ناوچەکانی ڕۆژاوای ناوەڕاستی ڕووسیا بوو لە پۆڵەنداوە، پاشان بەرەو سمۆلێنسک و مۆسکۆ پێشڕەوی بکات. گرووپی سوپای باشوور دەبوو لە شوێنە کشتوکاڵییە گرنگەکان و پڕ دانیشتووانەکانی ئوکراینا بدات و کیێڤ داگیر بکات پێش ئەوەی بەردەوام بێت لە پێشڕەوی بەرەو ڕۆژھەڵات بۆ دەشتەکانی باشووری یەکێتیی سۆڤیەت تا [[ڤۆڵگا دێڵتا|ڤۆلگا]] بە مەبەستی کۆنترۆڵکردنی [[قەوقاز]]ی دەوڵەمەند بە [[نەوت]]. گرووپی سوپای باشوور بە مەودای ١٩٨ میل (٣١٩ کم) کرابووە دوو بەشی جیاوازەوە. بەشی باکوور کە تاکە گرووپی پازدەری سوپاکەی لەخۆدەگرت لە باشووری پۆڵەندا بوو لە تەنیشت ناوەندی فەرماندەیی سوپا، و بەشی باشووری لە [[ڕۆمانیا]] بوو. ھێزەکانی ئەڵمانیا ھەندێک ھێزی دواوەیان ھێشتەوە (زۆربەیان ڤافن-[[ئێس ئێس]] و یەکەکانی [[ئایینزاتسگرووپن]]) بۆ کارکردن لە ناوچە داگیرکراوەکان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ھەر چالاکییەکی [[پارتیزان]]ی لەو ناوچانەی کە داگیریان کردبوون، جگە لە گرتن و لەسێدارەدانی کۆمیسارە سیاسییەکانی سۆڤیەت و جوولەکەکان. لە ١٧ی حوزەیران، ڕاینھارد ھایدریش، سەرۆکی نووسینگەی ئاسایشی گشتی ڕایش (RSHA)، ڕاپۆرتێکی بە نزیکەی ٣٠–٥٠ لە سەرکردەکانی ئایینزاتسگرۆپن دا سەبارەت بە «سیاسەتی لەناوبردنی جوولەکەکان لە خاکەکانی سۆڤیەت، لانی کەم بە شێوەیەکی گشتی.» لەکاتێکدا یەکەکانی ئایینزاتسگرۆپن لە ھێزەکانی ڤێرماختدا دامەزرابوون و پێداویستی وەک بەنزین و خۆراکیان بۆ دابین دەکردن. پلانی فەرمی بۆ باربارۆسا وای دادەنا کە گرووپەکانی سوپا دەتوانن بە ئازادی لە بەدیھێنانی ئامانجە سەرەکییەکانیاندا لە کاتی دیاریکراودا پێشڕەوی بکەن بەبێ بڵاوبوونەوەی ناسەقامگیر دوای ئەوەی لە شەڕەکانی سنووردا سەرکەوتن و ھێزەکانی سوپای سووریان لە ناوچەی سنووریدا تێکشکاند. == داگیرکاری == [[پەڕگە:German troops crossing the Soviet border.jpg|وێنۆک|ھێزەکانی ئەڵمانیا نیشاندەرەکانی سنووری سۆڤیەت دەبەزێنن، ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١]] زیکەی کاتژمێر ١:٠٠ی بەیانی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١، وەزیری بەرگریی سۆڤیەت ڕێنمایی ژمارە ١ی بۆ ناوچە سەربازییەکانی سنووری سۆڤیەت نارد کە درەنگانی شەوی ٢١ی حوزەیران دەرچووبوو. تێیدا داوای لێکردبوون «ھەموو ھێزەکان بخەنە حاڵەتی ئامادەباشی جەنگییەوە» و ھەروەھا «ڕێگری لە ھەر جۆرە کارێکی دنەدەرانە بکەن». دوو کاتژمێری ویست تا فەرمانی ڕێنمایییەکە بگاتە ھەندێک لە یەکەکانی سەر بە بەرە، لەکاتێکدا زۆربەی یەکەکان فەرمانەکەیان وەرنەگرت تا دوای دەستپێکردنی داگیرکارییەکە. ڕۆژێک پێشتر، واتە ٢١ی حوزەیران، فەرماندەیی گرووپی سوپای باکوور لە کاتژمێر ١٣:٠٠ ڕەمزی دوسلدۆرفی وەرگرت، کە بە واتای دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا بوو لە بەیانی ڕۆژی دواتر، بۆیە ڕەمزی تایبەتی خۆی کە دۆرتمۆند بوو نارد. نزیکەی کاتژمێر ٠٣:١٥ی بەیانی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١، ھێزەکانی تەوەرە دەستیان بە داگیرکردنی یەکێتیی سۆڤیەت کرد بە بۆردومانکردنی شارە گەورەکانی پۆڵەندا کە لەلایەن سۆڤیەتەوە داگیرکرابوون، لەگەڵ تۆپبارانکردنی ھەموو بەرگرییەکانی [[سوپای سوور]] لە بەرەکەدا. ھەریەک لە کرۆنشتات لە نزیک [[لێنینگراد]] و ئیسماعیل لە بێسارابیا و سیڤاستۆپۆل لە [[نیمچەدوورگەی قرم]] تووشی ھێرشی ئاسمانی بوون، و لە ھەمان کاتدا ھێزە زەمینییەکان توانیان لە سنوورەکان بپەڕنەوە بە یاوەری ستوونی پێنجەم لە ھەندێک لە خەڵکی [[لیتوانیا]] و [[ئوکراینا]]. سێ ملیۆن سەربازی ڤێرماخت کە لە سنوور پەڕینەوە، تەنھا ڕووبەڕووی ژمارەیەکی کەمی ھێزەکانی سۆڤیەت بوونەوە. نیوەڕۆ، وەزیری دەرەوەی سۆڤیەت ڤیاچیسلاڤ مۆلۆتۆڤ ھەواڵی داگیرکارییەکەی بە دانیشتووان ڕاگەیاند و وتی: «بەبێ ھیچ ڕاگەیاندنێکی جەنگ، ھێزەکانی ئەڵمانیا ھێرشیان کردە سەر وڵاتەکەمان و لە چەندین شوێنەوە ھێرشیان کردە سەر سنوورەکانمان، بەڵام [[سوپای سوور]] و ھەموو نەتەوەکە جەنگێکی نیشتمانی بێوچانیان دەبێت و ئێمە بۆ وڵاتی خۆشەویستمان، بۆ شەرەف و بۆ ئازادی سەردەکەوین، ئەمە دۆزی ئێمەیە. ئێمە لە دوژمن دەدەین و سەرکەوتن ھاوپەیمانمان دەبێت!». مۆلۆتۆڤ دەستی خستە سەر ژێی نیشتمانپەروەری کە یارمەتی خەڵکی دا ھەواڵە وێرانکەرەکان ھەرس بکەن، بۆیە خەڵک بۆ فریاکەوتنی نەتەوەکەیان کۆبوونەوە نەک بۆ فریاکەوتنی حیزب. فەرماندەیی باڵای سۆڤیەت و سوپای سوور توانیان لە ماوەی ڕۆژانی یەکەمی دوای داگیرکارییەکە بە خێرایی خۆیان ڕێکبخەنەوە و خۆیان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو جەنگە ئامادە بکەن. [[ستالین]] تا ٣ی تەممووز وتاری بۆ نەتەوەی سۆڤیەت نەدا سەبارەت بە داگیرکاریی ئەڵمانیا، کاتێک داوای «جەنگێکی نیشتمانی بۆ ھەموو چین و توێژەکانی گەلی سۆڤیەت» کرد. لە ئەڵمانیا، وەزیری پڕووپاگەندەی نازی [[جۆزێف گۆبێلز]] بەیانی ٢٢ی حوزەیران ئەڵمانەکانی بەخەبەر ھێنا و ھەواڵی ئۆپەراسیۆنەکەی لە پەخشێکی ڕادیۆییدا بە چەند وشەیەکی [[ھیتلەر]] ڕای گەیاند: «لەم ساتەدا ڕێپێوانەکەمان بەردەوامە و درێژ دەبێتەوە، و بە بەراورد لەگەڵ گەورەترین شت کە جیھان تا ئێستا بەخۆیەوە بینیبێتی، ئەمڕۆ بڕیارم دا چارەنووس و داھاتووی ڕایش و گەلی ڕایش بخەمە دەستی سەربازەکانمانەوە، با خودا لەو شەڕەدا یارمەتیمان بدات!» ھیتلەر لە ھەمان ڕۆژدا بە ھاوکارەکانی گوت: «پێش تێپەڕبوونی سێ مانگی تر، شایەتی ڕووخانی [[ڕووسیا]] دەبین، ڕووخانێک کە لە مێژوودا وێنەی نەبووە». ھەروەھا ھیتلەر لە ڕێگەی ڕادیۆوە قسەی بۆ گەلی ئەڵمانیا کرد و خۆی وەک پیاوێکی ئاشتیخواز ناساند کە بە ناچاری ھێرشی کردووەتە سەر یەکێتیی سۆڤیەت. گۆبێلز دوای داگیرکارییەکە بە ئاشکرا باسی «ھەڵمەتێکی خاچپەرستی ئەورووپی دژی [[بەلشەفیزم]]»ی کرد. == ئەنجامەکان == دوای شکستی شەڕی مۆسکۆ، دەست بە پێداچوونەوە بە ھەموو پلانەکانی ئەڵمانیادا کرا بۆ بەزاندنی [[یەکێتیی سۆڤیەت]]. ھێرشە دژبەرەکانی سۆڤیەت لە کانوونی یەکەمی ١٩٤١دا بووە ھۆی زیانێکی گەورە بۆ ھەردوو لا، بەڵام لە کۆتاییدا ھەڕەشەی ئەڵمانیای لەسەر مۆسکۆ نەھێشت. لە ھەوڵێکدا بۆ ڕوونکردنەوەی بارودۆخەکە، ھیتلەر ڕێنمایی ژمارە ٣٩ی دەرکرد و تێیدا ئاماژەی بەوەدا کە ھاتنی وەرزی [[زستان]] و سەرما و سۆڵەی زۆر بووەتە ھۆی شکستی ئەڵمانیا، لەکاتێکدا ھۆکاری سەرەکی ئامادەنەبوونی سەربازیی ئەڵمانیا بوو بۆ دامەزراوەیەکی وا گەورە. ڤێرماخت لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ نزیکەی ٢٠٩ فیرقەی لەبەردەستدا بوو، کە ١٦٣یان فیرقەی ھێرشبەر بوون. دوای کەمتر لە ساڵێک لە داگیرکردنی یەکێتیی سۆڤیەت، واتە لە ٣١ی ئازاری ١٩٤٢، تواناکانی مەیدانیی ڤێرماخت بۆ ٥٨ فیرقەی ھێرشبەر کەمکرایەوە. کەللەڕەقیی سوپای سوور و توانای کاریگەریی بۆ ھێرشی دژبەر، ئەڵمانییەکانی تووشی سەرسووڕمان کرد، ھێندەی سۆڤیەتەکان بە ھێرشی ئەڵمانیا بۆ سەریان سەرسام بوون. ستالین بە پشتیوانیی بەرگرییە سەرکەوتووەکەی و لە ھەوڵێکدا بۆ لاساییکردنەوەی ئەڵمانییەکان، ویستی دەست بە ھەڵمەتی چەتەئاسای خۆی بکات، نەک تەنھا دژی ھێزە ئەڵمانییەکانی دەوروبەری مۆسکۆ، بەڵکو دژی سوپاکانیان لە باکوور و باشوور. ھێرشە شکستخواردووەکانی ئەڵمانیا تووڕەیی [[ھیتلەر]]ی لێکەوتەوە، بۆیە مارشاڵ ڤاڵتەر فۆن براوخیچی لە پۆستەکەی دوورخستەوە و لە ١٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١ خۆی سەرکردایەتیی سوپای ئەڵمانیای گرتە ئەستۆ. یەکێتیی سۆڤیەت بە توندی کاریگەر بوو بە ململانێکان، چونکە ڕووبەرێکی بەرفراوانی خاکەکەی لەدەستدا و تووشی زیانێکی گەورەی مرۆیی و کەرەستەیی بوو. لەگەڵ ئەوەشدا، سوپای سوور توانای خۆی سەلماند لە ڕووبەڕووبوونەوەی ھێرشەکانی ڤێرماخت، بەتایبەتی کاتێک ئەڵمانییەکان دەستیان کرد بە کەمبوونەوەی ھێزی مرۆیی و چەک و پێداویستی و سووتەمەنی کە قەرەبووکردنەوەی مەحاڵ بوو. سەرەڕای زیادبوونی بەرچاوی بەرھەمھێنان لە ساڵی ١٩٤٢ لە ڕۆژھەڵاتی ئۆڕاڵ و ھەروەھا خێرایی گواستنەوەی چەکەکانی سوپای سوور لەوێوە، بەتایبەتی زرێپۆش و جۆرە نوێیەکانی فڕۆکە و تۆپھاوێژ، ڤێرماخت توانی ھێرشێکی دیکەی بەرفراوان لە تەممووزی ١٩٤٢دا دەستپێبکات، بەڵام بە بەراورد لەگەڵ ھاوینی ڕابردوو بەرەکانی شەڕی زۆر کەمکردەوە. دوای ئەوەی ھیتلەر درکی بەوە کرد کە یەدەگی نەوتی ئەڵمانیا بە توندی کەمبووەتەوە، ھێزەکانی ئاراستەی ھێرشکردنە سەر کێڵگە نەوتییەکانی باکۆ کرد بە ئامانجی دەستبەسەرداگرتنیان، لە ئۆپەراسیۆنێکدا کە ناوی لێنرا ئۆپەراسیۆنی شین؛ بەڵام بۆ جاری دووەم، ئەڵمانییەکان توانیان ڕووبەرێکی بەرفراوانی خاکی سۆڤیەت داگیر بکەن، بەڵام دوای شکستیان لە [[شەڕی ستالینگراد]]، نەیانتوانی ئامانجە کۆتایییەکانیان بەدی بھێنن. ساڵی ١٩٤٣، بەرھەمھێنانی چەکی سۆڤیەت بە تەواوی توانایەوە کاری دەکرد و بە شێوەیەکی بەرچاو لە بەرھەمھێنانی جەنگیی ئەڵمانیای تێپەڕاند. دوا ھێرشی گەورەی ئەڵمانیا لە گۆڕەپانی ئۆپەراسیۆنەکانی ڕۆژھەڵاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]]دا لە نێوان تەممووز و ئابی ١٩٤٣ بە ناوی ئۆپەراسیۆنی سیتادێل دەستیپێکرد، کە ھێرش بوو بۆ سەر گیرفانی کورسک. لەوێدا نزیکەی ملیۆنێک سەربازی ئەڵمانی ڕووبەڕووی ھێزێکی سۆڤیەت بوونەوە کە ژمارەیان ٢٫٥ ملیۆن سەرباز بوو. دوای شکستی ئۆپەراسیۆنی سیتادێل، سۆڤیەتەکان دەستیان بە ھێرشی دژبەر کرد و شەش ملیۆن پیاویان لە بەرەیەکی درێژ بە درێژایی ١٥٠٠ میل لە بەرامبەر ڕووباری دنیپەر کۆکردەوە دوای ئەوەی ئەڵمانییەکانیان بەرەو ڕۆژاوا پاڵنا. لە کۆتاییدا سوپای سوور توانی زۆرێک لەو خاکانە ئازاد بکات کە ئەڵمانییەکان پێش ھاوینی ١٩٤٤ داگیریان کردبوو، ئەمەش بە بەکارھێنانی ھێرشی پێشکەوتووی ئامانجدار و تاکتیکی، لەگەڵ ئەنجامدانی باشترکردنی کردەیی لە نھێنی و فێڵکردندا. لەناوبردنی گرووپی سوپای ناوەند لە ئەنجامی ئۆپەراسیۆنی باگراتیۆن، سەرکەوتنێکی یەکلاکەرەوەی بە سۆڤیەتەکان بەخشی؛ ھێرشەکانیان لە ساڵی ١٩٤٤ دژی گرووپی سوپاکانی باکوور و باشووری ئەڵمانیا بەردەوام بوو، ئەمەش وای کرد ئامێری جەنگیی ئەڵمانیا پاشەکشە بکات. تا گەیشتینە کانوونی دووەمی ١٩٤٥، سوپای سۆڤیەت بەرلین، پایتەختی ئەڵمانیای کردبووە ئامانج. جەنگ بە شکستی تەواو و خۆبەدەستەوەدانی ئەڵمانیای نازی لە ئایاری ١٩٤٥ کۆتایی ھات. === تاوانەکانی جەنگ === ھەرچەندە یەکێتیی سۆڤیەت ڕێککەوتننامەی جنێڤی واژوو نەکردبوو، بەڵام ئەمە بەو مانایە نییە کە سەربازەکانی پارێزراو نین بەو پارێزبەندییەی کە ڕێککەوتننامەکە دابینی دەکات؛ بەڵام ئەڵمانیا کە پەیماننامەکەی واژوو کردبوو، پابەند بوو بە پێدانی چاودێری بە دیلە سۆڤیەتییەکان بەپێی حوکمەکانی (ھەروەک چۆن بە گشتی لەگەڵ دیلەکانی ھاوپەیمانان دەیکرد). بە وتەی سۆڤیەتەکان، ئەوان ڕێککەوتننامەی جنێڤی ١٩٢٩یان واژوو نەکردبوو بەھۆی ماددەی ٩ کە تێیدا جیاکاریی ڕەگەزیی دیلەکانی جەنگی لە کامپە جیاوازەکاندا سەپاندبوو و ئەمەش دژی دەستووری سۆڤیەت بوو. ماددەی ٨٢ی ڕێککەوتننامەکە دەڵێت «لە کاتی جەنگدا، کاتێک یەکێک لە شەڕکەرەکان لایەن نەبێت لە ڕێککەوتننامەکە، ئەوا حوکمەکانی بە کاریگەریی دەمێننەوە لە نێوان لایەنە شەڕکەرەکاندا». سەرەڕای ئەوە، ھیتلەر داوای ئەوەی کردبوو کە شەڕ دژی یەکێتیی سۆڤیەت «خەباتێک بێت بۆ مانەوە» و جەختی لەسەر «لەناوبردنی» سوپاکانی ڕووسیا کردەوە، کە ئەمەش بیرکردنەوەیەک بوو کە بووە ھۆی ئەنجامدانی تاوانی جەنگ دژی دیلەکانی سۆڤیەت. مارتن بۆرمان لە یاداشتێکی نازی دا لە ١٦ی تەممووزی ١٩٤١، وتەیەکی ھیتلەری گێڕاوەتەوە و دەڵێت: «پێویستە ناوچە زەبەلاحەکە [داگیرکراوەکە] بە زووترین کات ھێمن بکرێتەوە و ئەمەش بە باشترین شێوە ڕوودەدات ئەگەر تەقە لە ھەرکەسێک بکرێت کە نامۆ دەربکەوێت». نازییەکان سوودیان لە واژوونەکردنی سۆڤیەت بۆ ڕێککەوتننامەکە وەرگرت و وەک کارتێک لە دەستیان دا بەکاریان ھێنا و ڕەفتارەکانی خۆیان بەو پێیە پاساو دا؛ بەڵام تەنانەت ئەگەر سۆڤیەتەکانیش واژوویان بکردایە، ئەگەری ئەوە کەم بوو کە ئەمە سیاسەتی کۆمەڵکوژیی نازی بەرامبەر بە شەڕکەران و خەڵکی سڤیل و دیلەکانی سۆڤیەت ڕابگرێت. ھیتلەر پێش جەنگ «فەرمانی کۆمیسارەکان»ی بەناوبانگی دەرکردبوو کە داوای کوشتنی ھەموو کۆمیسارە سیاسییەکانی سۆڤیەتی دەکرد کە لە بەرەی جەنگدا بەدیل دەگیران، دەستبەجێ و بەبێ دادگاییکردن. سەربازانی ئەڵمانیا لەم کوشتارە بەکۆمەڵانەدا لەگەڵ ئەندامانی ئێس ئێس-ئایینزاتسگرۆپن (بە [[ئەڵمانی]]: SS-Einsatzgruppen) بەشدارییان کرد، ھەندێک جاریش بە ناچاری بە بیانووی «پێویستیی سەربازی». لە ئاستی داگیرکاریدا، بە سەربازانی ئەڵمانیا ڕاگەیەنرا کە شەڕەکەیان «پێویستی بە ڕێوشوێنی توند و تیژ ھەیە دژی ھاندەرانی بەلشەفی، چەکدارەکان، تێکدەرەکان و جوولەکەکان و لەناوبردنی تەواوی ھەموو بەرگرییەکی چالاک و ناچالاک». سزای بەکۆمەڵ دژی ھەر ھێرشێکی حیزبی ڕێگەپێدراو بوو؛ ئەگەر تاوانبار بە خێرایی نەناسرایەوە، ئەوا چارەسەر سووتاندنی گوندەکان و لەسێدارەدانی بەکۆمەڵ بوو کە وەک کردەوەی تۆڵەسەندنەوەی قبوڵکراو دادەنرا. ھەرچەندە زۆرینەی سەربازانی ئەڵمانیا بەھۆی پڕوپاگەندەی نازییەوە کە سوپای سووری وەک ڕەگەزێکی نزمتر (ئۆنترمینش) وێنا دەکرد، بە ڕەزامەندییەوە پێشوازییان لەو تاوانانە کرد، بەڵام ژمارەیەکی کەمی ئەفسەرانی باڵای ئەڵمانیا بە ئاشکرا ناڕەزایەتییان بەرامبەر بەوە دەربڕی. نزیکەی دوو ملیۆن دیلی سۆڤیەت لە برسێتیدا لە کاتی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسادا گیانیان لەدەستدا. زۆرێک لە دیلە برسییەکان نەیاندەتوانی بەپێی خۆیان بڕۆن. لە کۆتایی جەنگدا، نزیکەی ٥٨٪ی دیلەکانی سۆڤیەت لە ناوەندەکانی دەستبەسەرکردنی ئەڵمانیادا مردن. پۆلیسی ئەڵمانیا و ھێزە سەربازییەکان، جگە لە ھاوکارە ناوخۆیییەکان، تاوانی ڕێکخراویان دژی خەڵکی سڤیل، لەوانەش ژنان و منداڵان، ئەنجامدا. تیمەکانی مەرگ، ئایینزاتسگرۆپن، لەژێر فەرماندەیی نووسینگەی ئاسایشی سەرەکیی ڕایشدا، کۆمەڵکوژیی گەورەیان بۆ سەر جوولەکە و شیوعییەکان لە خاکە داگیرکراوەکانی سۆڤیەتدا ئەنجامدا. لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١، ھیملەر و ھیتلەر گفتوگۆیان لەسەر «پرسی جوولەکە» کرد، کە تێیدا ھیملەر ئاماژەی بە ئەنجامی کۆبوونەوەکە کرد لە کتێبی دەستنیشانکردنیدا: «پێویستە وەک پارتیزانەکان لەناوببرێن». بە وتەی کریستۆفەر براونینگ، ئەمە نوێنەرایەتیی بڕیاری نازیی دەکرد «بۆ لەناوبردنی جوولەکەکان و چارەسەرکردنی ئەوەی پێی دەگوترا «پرسی جوولەکە» لەژێر پەردەی کوشتنی پارتیزانەکاندا». بەپێی سیاسەتەکانی نازی دژی گەلانی ئاسیایی «نزمتر»، تورکمانەکانیش بەشیان لە چەوسانەوە ھەبوو. ئەمیر والی قاجۆم خان لە ڕاپۆرتێکی دوای جەنگدا باسی لەوە کردووە کە ئەوان لە کامپەکانی دەستبەسەرکردندا لەژێر بارودۆخێکی ترسناکدا زیندانی کراون و ئەوانەی باوەڕ دەکرا خاوەنی تایبەتمەندیی «مەنگۆلی» بن، ڕۆژانە دەکوژران. ھەروەھا ئایینزاتسگرۆپن ئاسیایییەکانیان کردبووە ئامانج و تووشی تاقیکردنەوەی پزیشکیی کوشندە و کوشتن دەبوونەوە لە «پەیمانگای پەرستاری» لە کیێڤ. ھیتلەر ڕاپۆرتی لەبارەی کۆمەڵکوژییەکانی ئایینزاتسگرۆپنەوە پێدەگەیشت کە سەرەتا بۆ نووسینگەی ئاسایشی سەرەکیی ڕایخ دەنێردرا و ھاینریخ مولەر، سەرۆکی گێستاپۆ، لە ڕاپۆرتێکی کورتدا کۆی دەکردنەوە. کردەوەی سەربازانی سوپای نۆیەمی ئەڵمانیا بریتی بوو لە سووتاندنی ئەو ماڵانەی کە گومانیان لێدەکرا شوێنی کۆبوونەوەی پارتیزانەکان بن و ژەھراویکردنی بیرەکانی ئاو. لە خارکۆڤ، چوارەم گەورەترین شاری یەکێتیی سۆڤیەت، خواردن تەنھا بۆ ژمارەیەکی کەمی ئەو خەڵکە سڤیلە بوو کە بۆ ئەڵمانییەکان کاریان دەکرد، ئەوانی دیکە تووشی مردن لە برسێتیدا بوون. ئەڵمانییەکان ھەزاران سۆڤیەتیان بۆ ئەڵمانیا نارد بۆ ئەوەی وەک کرێکاری زۆرەملێ بەکاریان بھێنن، ئەمەش لە ساڵی ١٩٤٢ەوە دەستیپێکرد. ھاووڵاتیانی لێنینگراد تووشی گەمارۆ و بۆردوومانێکی توند بوون کە ٨٧٢ ڕۆژی خایاند و تێیدا زیاتر لە ملیۆنێک کەس لە برساندا مردن، لەوانە نزیکەی ٤٠٠٬٠٠٠ منداڵی خوار تەمەنی ١٤ ساڵ. گەمارۆی ئەڵمانی-فینلاندی ڕێگری لە گەیشتنی خواردن و سووتەمەنی و ماددەی خاو بە شارەکە کرد تا ئەو ڕادەیەی کە بەشەخۆراکەکان گەیشتنە ڕێژەیەکی زۆر نزم، دانیشتووانی بێکار چوار ئۆنس (پێنج پارچەی تەنک) نان و شۆربا و کەمێک ئاویان ڕۆژانە وەردەگرت. برسێتی وای لە دانیشتووانی شارەکە کرد کە ئاژەڵە زیندوو و مردووەکان و ھەروەھا دەرمانی قژ و ڤازلین بخۆن. برسێتی و بێھیوایی ھەندێکیانی گەیاندە ئەوەی کە گۆشتی مرۆڤ بخۆن؛ تۆمارەکانی سۆڤیەت باس لەوە دەکەن کە ٢٬٠٠٠ کەس بەھۆی «خواردنی گۆشتی مرۆڤ»ەوە لە کاتی گەمارۆکەدا دەستگیرکراون، ٨٨٦ کەسیان لە زستانی یەکەمی ١٩٤١–٤٢دا بوون. پلانی ڤێرماخت گەمارۆدانی تەواوی لێنینگراد و برسی کردنی دانیشتووانەکەی و پاشان وێرانکردنی تەواوی شارەکە بوو. === توندوتیژیی سێکسی === دەستدرێژیکردنی سەربازانی ئەڵمانیا بۆ سەر ژنانی سۆڤیەت بووە دیاردەیەکی بڵاو لە ڕۆژھەڵاتدا، کە تێیدا بە شێوەیەکی بەردەوام کردەوەی سێکسیی توندوتیژ ئەنجام دەدرا. ھەندێک جار یەکەی سەربازیی تەواو بەشدارییان دەکرد لە ئەنجامدانی زیاتر لە سێیەکی حاڵەتەکانی دەستدرێژیی بەکۆمەڵ. سەبارەت بە ژنانی جوولەکە، ئەوان دەستبەجێ دوای پرۆسەی دەستدرێژییەکە دەکوژران. مێژوونووس بێرگیت بێک جەختی لەوە کردووەتەوە کە بەکارھێنانی ڕێوڕەسمی سەربازی بۆ ڕێگەدان بە کردەوە دڕندانەکان لە چەندین ئاستدا، بنەماکانی ھەر دادگاییکردنێکی تاوانەکانی توندوتیژیی سێکسی کە لەلایەن سەربازانی ئەڵمانیاوە لە ڕۆژھەڵاتی یەکێتیی سۆڤیەت ئەنجام دراوە، تێکداوە. ھەروەھا ئیدعای ئەوەی کردووە کە ئاشکراکردنی ئەم جۆرە حاڵەتانە بەو ڕاستییە سنووردار بووە کە توندوتیژیی سێکسی زۆر جار لە شوێنی نیشتەجێبوونی خەڵکی سڤیلدا ڕوویداوە. === گرنگیی مێژوویی === ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا بە گەورەترین ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە مێژووی مرۆڤایەتیدا دادەنرێت، چونکە تێیدا زۆرترین ژمارەی پیاو و تانک و تەقەمەنی و فڕۆکە زیاتر لە ھەر کاتێکی تر لە ھێرشێکدا بڵاوکرانەوە. داگیرکارییەکە گۆڕەپانی بەرەی ڕۆژھەڵاتی جەنگی جیھانیی دووەمی کردەوە، کە گەورەترین گۆڕەپانی جەنگ بوو لەو ململانێیەدا، و شایەتی توندوتیژی و وێرانکارییەک بوو کە چوار ساڵ پێشتر وێنەی نەبوو و بووە ھۆی کوژرانی زیاتر لە ٢٦ ملیۆن کەس لە سۆڤیەتەکان. ژمارەی کوژراوانی بەرەی ڕۆژھەڵات زیاترە لە کوژراوانی ھەموو شەڕەکانی دیکەی جیھان لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەمدا. زیانەکانی ئابووری و دیمەنی سروشتی بۆ یەکێتیی سۆڤیەت زۆر گەورە بوون، چونکە نزیکەی ١٬٧١٠ شارۆچکە و ٧٠٬٠٠٠ گوند وێران کران. شکستی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا و لە ئەنجامدا شکستی ئەڵمانیا لە بەدیھێنانی ئامانجەکانی، دیمەنی سیاسیی ئەورووپای گۆڕی و دابەشی کرد بەسەر دوو بلۆکی ڕۆژھەڵاتی و ڕۆژاواییدا. یەکێتیی سۆڤیەت ئەو بۆشایییە سیاسییەی پڕکردەوە کە ئۆپەراسیۆنەکە لە نیوەی ڕۆژھەڵاتی کیشوەرەکەدا بەجێیھێشتبوو، کاتێک ستالین دەستکەوتە ھەرێمییەکانی لە ماوەی ١٩٤٤–١٩٤٥دا مسۆگەر کرد و سوپای سووری لە [[بولگاریا]]، [[ڕۆمانیا]]، [[ھەنگاریا]]، [[پۆڵەندا]]، [[چیکۆسلۆڤاکیا]] و بەشی ڕۆژھەڵاتی ئەڵمانیا جێگیر کرد. ترسی ستالین لە گەڕانەوەی ھەر ھێزێکی ئەڵمانی و متمانەنەبوونی بە وڵاتانی ھاوپەیمان، بووە ھۆی دەستپێشخەرییەکی سۆڤیەت بۆ یەکێتیی [[سلاڤ]]ی و پاشان ھاوپەیمانییەکی دواتری ئەو وڵاتانە. مێژوونووسان دەیڤید گلانتز و جۆناسان ھاوس ئاماژە بەوە دەکەن کە ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا نەک تەنھا کاریگەریی لەسەر ستالین ھەبووە، بەڵکو لەسەر سەرکردەکانی دوای ئەویش، چونکە ئیدعایان دەکرد کە «ڕەنگی» بیرکردنەوەی ستراتیژیی بۆ ماوەی «چوار دەیەی داھاتوو» کردووە و ھانی دروستکردنی «سیستەمێکی پێشکەوتووی وڵاتانی داردەست و بەربەست»ی داوە بۆ دابڕینی یەکێتیی سۆڤیەت لە ھەر ھێرشێکی ئەگەریی داھاتوو. لە ئەنجامدا، ئەورووپای ڕۆژھەڵات لە ڕەفتاری سیاسیدا بوو بە شیوعی و ئەورووپای ڕۆژاوا کەوتە ژێر کاریگەریی دیموکراسیی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، کە وڵاتێک بوو سیاسەتەکانی داھاتووی لە [[ئەورووپا]] دڵنیا نەبوو. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی|سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٥\٢٩ی پووشپەڕی ٢٧٢٥}} {{پۆلی کۆمنز|Operation Barbarossa}} {{شریتی دەروازە|ئەڵمانیا|شەڕ|ڕووسیا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 36qw1vjz4wwcae2ix7b03i7su69avjh 3 291792 1575091 1557850 2026-04-14T05:13:37Z -Haryad 40333 تاگی سڕینەوەی خێرا 1575091 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٢٣:٤٩، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) ==سڕینەوەی خێرا== سڵاو. زۆر سپاس بۆ بەشداریتان لە ویکیپیدیای کوردیدا. بەداخەوە تاگی سڕینەوەم لە وتاری [[ڕەندمەریوانی]] دا و بە زوویی مەجبوورین بیسڕینەوە، چون باسی مانیفیستۆی ڕێکخراوێک دەکات کە دیار نیە گرنگییەکەی لە چیدایە. تکایە سەرەتا [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە]] بخوێننەوە. لە ویکیپیدیا ناتوانین بە ڕاستەوخۆ ڕیکلام و بانگەشە بۆ لایەنێک بکەین. جا [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون]] بخوێننەوە. ئەگەر پرسیارێکتان بوو بفەرموون. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٠٦:٢٦، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:مانیفێستی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ئایندە]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:مانیفێستی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ئایندە]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:مانیفێستی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ئایندە|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%81%DB%8E%D8%B3%D8%AA%DB%8C+%DA%95%DB%86%DA%98%DA%BE%DB%95%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C+%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C+%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٥:١٣، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) m1t4yq2utyrg43v2r3dvywnptn99psa 1575093 1575091 2026-04-14T05:27:12Z -Haryad 40333 تاگی سڕینەوەی خێرا 1575093 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٢٣:٤٩، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) ==سڕینەوەی خێرا== سڵاو. زۆر سپاس بۆ بەشداریتان لە ویکیپیدیای کوردیدا. بەداخەوە تاگی سڕینەوەم لە وتاری [[ڕەندمەریوانی]] دا و بە زوویی مەجبوورین بیسڕینەوە، چون باسی مانیفیستۆی ڕێکخراوێک دەکات کە دیار نیە گرنگییەکەی لە چیدایە. تکایە سەرەتا [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە]] بخوێننەوە. لە ویکیپیدیا ناتوانین بە ڕاستەوخۆ ڕیکلام و بانگەشە بۆ لایەنێک بکەین. جا [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون]] بخوێننەوە. ئەگەر پرسیارێکتان بوو بفەرموون. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٠٦:٢٦، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:مانیفێستی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ئایندە]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:مانیفێستی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ئایندە]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:مانیفێستی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ئایندە|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%81%DB%8E%D8%B3%D8%AA%DB%8C+%DA%95%DB%86%DA%98%DA%BE%DB%95%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C+%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C+%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٥:١٣، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:Kurdistanfuturemovement]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:Kurdistanfuturemovement]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وا دەردەکەوێت وتارەکە بە زمانێکی تر نووسرابێتەوە بەتایبەتی بەشێکی ناوەڕۆکەکەی لە پرۆژەیەکی تری [[دامەزراوەی ویکیمیدیا]] نووسراوەتەوە. تکایە بڕوانە [[ویکیپیدیا:وەرگێڕان]] تا زیاتر دەربارەی داواکردنەکان بۆی، و ڕێکخستنی، وەرگێڕانەکان لە [[m:List of Wikipedias|زمانەکانی تری ویکیپیدیا]] بۆ کوردی فێرببیت. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٢|پێوەری ژمارە ٢ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:Kurdistanfuturemovement|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=Kurdistanfuturemovement|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٥:٢٧، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) 97r2os24bbjd5mcs3sorrx6olvtfn13 1575099 1575093 2026-04-14T06:49:18Z -Haryad 40333 تاگی سڕینەوەی خێرا 1575099 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٢٣:٤٩، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) ==سڕینەوەی خێرا== سڵاو. زۆر سپاس بۆ بەشداریتان لە ویکیپیدیای کوردیدا. بەداخەوە تاگی سڕینەوەم لە وتاری [[ڕەندمەریوانی]] دا و بە زوویی مەجبوورین بیسڕینەوە، چون باسی مانیفیستۆی ڕێکخراوێک دەکات کە دیار نیە گرنگییەکەی لە چیدایە. تکایە سەرەتا [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە]] بخوێننەوە. لە ویکیپیدیا ناتوانین بە ڕاستەوخۆ ڕیکلام و بانگەشە بۆ لایەنێک بکەین. جا [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون]] بخوێننەوە. ئەگەر پرسیارێکتان بوو بفەرموون. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٠٦:٢٦، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:مانیفێستی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ئایندە]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:مانیفێستی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ئایندە]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:مانیفێستی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ئایندە|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%81%DB%8E%D8%B3%D8%AA%DB%8C+%DA%95%DB%86%DA%98%DA%BE%DB%95%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C+%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C+%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٥:١٣، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:Kurdistanfuturemovement]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:Kurdistanfuturemovement]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وا دەردەکەوێت وتارەکە بە زمانێکی تر نووسرابێتەوە بەتایبەتی بەشێکی ناوەڕۆکەکەی لە پرۆژەیەکی تری [[دامەزراوەی ویکیمیدیا]] نووسراوەتەوە. تکایە بڕوانە [[ویکیپیدیا:وەرگێڕان]] تا زیاتر دەربارەی داواکردنەکان بۆی، و ڕێکخستنی، وەرگێڕانەکان لە [[m:List of Wikipedias|زمانەکانی تری ویکیپیدیا]] بۆ کوردی فێرببیت. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٢|پێوەری ژمارە ٢ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:Kurdistanfuturemovement|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=Kurdistanfuturemovement|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٥:٢٧، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:ڕەند مەریوانی]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ڕەند مەریوانی]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ڕەند مەریوانی|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%DA%95%DB%95%D9%86%D8%AF+%D9%85%DB%95%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٦:٤٩، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) lws34a7voolqfu5kle57b259eom1osh 1575101 1575099 2026-04-14T06:53:13Z -Haryad 40333 تاگی سڕینەوەی خێرا 1575101 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٢٣:٤٩، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) ==سڕینەوەی خێرا== سڵاو. زۆر سپاس بۆ بەشداریتان لە ویکیپیدیای کوردیدا. بەداخەوە تاگی سڕینەوەم لە وتاری [[ڕەندمەریوانی]] دا و بە زوویی مەجبوورین بیسڕینەوە، چون باسی مانیفیستۆی ڕێکخراوێک دەکات کە دیار نیە گرنگییەکەی لە چیدایە. تکایە سەرەتا [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە]] بخوێننەوە. لە ویکیپیدیا ناتوانین بە ڕاستەوخۆ ڕیکلام و بانگەشە بۆ لایەنێک بکەین. جا [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون]] بخوێننەوە. ئەگەر پرسیارێکتان بوو بفەرموون. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٠٦:٢٦، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:مانیفێستی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ئایندە]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:مانیفێستی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ئایندە]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:مانیفێستی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ئایندە|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%81%DB%8E%D8%B3%D8%AA%DB%8C+%DA%95%DB%86%DA%98%DA%BE%DB%95%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C+%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C+%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٥:١٣، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:Kurdistanfuturemovement]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:Kurdistanfuturemovement]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وا دەردەکەوێت وتارەکە بە زمانێکی تر نووسرابێتەوە بەتایبەتی بەشێکی ناوەڕۆکەکەی لە پرۆژەیەکی تری [[دامەزراوەی ویکیمیدیا]] نووسراوەتەوە. تکایە بڕوانە [[ویکیپیدیا:وەرگێڕان]] تا زیاتر دەربارەی داواکردنەکان بۆی، و ڕێکخستنی، وەرگێڕانەکان لە [[m:List of Wikipedias|زمانەکانی تری ویکیپیدیا]] بۆ کوردی فێرببیت. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٢|پێوەری ژمارە ٢ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:Kurdistanfuturemovement|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=Kurdistanfuturemovement|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٥:٢٧، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:ڕەند مەریوانی]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ڕەند مەریوانی]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ڕەند مەریوانی|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%DA%95%DB%95%D9%86%D8%AF+%D9%85%DB%95%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٦:٤٩، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D8%A8%D8%B2%D9%88%D9%88%D8%AA%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C+%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95%DB%8C+%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86+%28%D8%A8%D8%A7%DA%A9%29|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٦:٥٣، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) 125i4ronhd6kec07uzdffv2jivosvj2 1575108 1575101 2026-04-14T07:48:54Z -Haryad 40333 تاگی سڕینەوەی خێرا 1575108 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٢٣:٤٩، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) ==سڕینەوەی خێرا== سڵاو. زۆر سپاس بۆ بەشداریتان لە ویکیپیدیای کوردیدا. بەداخەوە تاگی سڕینەوەم لە وتاری [[ڕەندمەریوانی]] دا و بە زوویی مەجبوورین بیسڕینەوە، چون باسی مانیفیستۆی ڕێکخراوێک دەکات کە دیار نیە گرنگییەکەی لە چیدایە. تکایە سەرەتا [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە]] بخوێننەوە. لە ویکیپیدیا ناتوانین بە ڕاستەوخۆ ڕیکلام و بانگەشە بۆ لایەنێک بکەین. جا [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون]] بخوێننەوە. ئەگەر پرسیارێکتان بوو بفەرموون. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٠٦:٢٦، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:مانیفێستی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ئایندە]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:مانیفێستی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ئایندە]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:مانیفێستی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ئایندە|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%81%DB%8E%D8%B3%D8%AA%DB%8C+%DA%95%DB%86%DA%98%DA%BE%DB%95%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C+%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C+%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٥:١٣، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:Kurdistanfuturemovement]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:Kurdistanfuturemovement]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وا دەردەکەوێت وتارەکە بە زمانێکی تر نووسرابێتەوە بەتایبەتی بەشێکی ناوەڕۆکەکەی لە پرۆژەیەکی تری [[دامەزراوەی ویکیمیدیا]] نووسراوەتەوە. تکایە بڕوانە [[ویکیپیدیا:وەرگێڕان]] تا زیاتر دەربارەی داواکردنەکان بۆی، و ڕێکخستنی، وەرگێڕانەکان لە [[m:List of Wikipedias|زمانەکانی تری ویکیپیدیا]] بۆ کوردی فێرببیت. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٢|پێوەری ژمارە ٢ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:Kurdistanfuturemovement|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=Kurdistanfuturemovement|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٥:٢٧، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:ڕەند مەریوانی]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ڕەند مەریوانی]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ڕەند مەریوانی|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%DA%95%DB%95%D9%86%D8%AF+%D9%85%DB%95%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٦:٤٩، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D8%A8%D8%B2%D9%88%D9%88%D8%AA%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C+%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95%DB%8C+%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86+%28%D8%A8%D8%A7%DA%A9%29|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٦:٥٣، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان (باک)]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان (باک)]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەژێر پێوەری [[وپ:پسخ#گ١|گ١ی پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]] کراوە چوونکە وا دیارە کە پەڕەیەکی بێمانایە، تەنیا لە دەقی بێمانا و ناجێگیر پێکھاتووە کە ناوەڕۆک و مێژوویەکی واتاداری نییە. ئەگەر ئەوە پەڕەیەکی تاقیکردنەوەییە، تکایە لەمەودوا [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|خۆڵەپەتانێ]] بەکار بێنە بۆ تاقیکردنەوەکانت. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان (باک)|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%3A%D8%A8%D8%B2%D9%88%D9%88%D8%AA%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C+%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95%DB%8C+%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%86+%28%D8%A8%D8%A7%DA%A9%29|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٧:٤٨، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) pv3pxkn8f7uzt5n8nf21f492vfjbjkz 1575109 1575108 2026-04-14T07:49:52Z -Haryad 40333 تاگی سڕینەوەی خێرا 1575109 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٢٣:٤٩، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) ==سڕینەوەی خێرا== سڵاو. زۆر سپاس بۆ بەشداریتان لە ویکیپیدیای کوردیدا. بەداخەوە تاگی سڕینەوەم لە وتاری [[ڕەندمەریوانی]] دا و بە زوویی مەجبوورین بیسڕینەوە، چون باسی مانیفیستۆی ڕێکخراوێک دەکات کە دیار نیە گرنگییەکەی لە چیدایە. تکایە سەرەتا [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە]] بخوێننەوە. لە ویکیپیدیا ناتوانین بە ڕاستەوخۆ ڕیکلام و بانگەشە بۆ لایەنێک بکەین. جا [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون]] بخوێننەوە. ئەگەر پرسیارێکتان بوو بفەرموون. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٠٦:٢٦، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:مانیفێستی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ئایندە]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:مانیفێستی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ئایندە]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:مانیفێستی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ئایندە|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%81%DB%8E%D8%B3%D8%AA%DB%8C+%DA%95%DB%86%DA%98%DA%BE%DB%95%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C+%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C+%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٥:١٣، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:Kurdistanfuturemovement]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:Kurdistanfuturemovement]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وا دەردەکەوێت وتارەکە بە زمانێکی تر نووسرابێتەوە بەتایبەتی بەشێکی ناوەڕۆکەکەی لە پرۆژەیەکی تری [[دامەزراوەی ویکیمیدیا]] نووسراوەتەوە. تکایە بڕوانە [[ویکیپیدیا:وەرگێڕان]] تا زیاتر دەربارەی داواکردنەکان بۆی، و ڕێکخستنی، وەرگێڕانەکان لە [[m:List of Wikipedias|زمانەکانی تری ویکیپیدیا]] بۆ کوردی فێرببیت. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٢|پێوەری ژمارە ٢ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:Kurdistanfuturemovement|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=Kurdistanfuturemovement|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٥:٢٧، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:ڕەند مەریوانی]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ڕەند مەریوانی]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ڕەند مەریوانی|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%DA%95%DB%95%D9%86%D8%AF+%D9%85%DB%95%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٦:٤٩، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D8%A8%D8%B2%D9%88%D9%88%D8%AA%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C+%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95%DB%8C+%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86+%28%D8%A8%D8%A7%DA%A9%29|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٦:٥٣، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان (باک)]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان (باک)]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەژێر پێوەری [[وپ:پسخ#گ١|گ١ی پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]] کراوە چوونکە وا دیارە کە پەڕەیەکی بێمانایە، تەنیا لە دەقی بێمانا و ناجێگیر پێکھاتووە کە ناوەڕۆک و مێژوویەکی واتاداری نییە. ئەگەر ئەوە پەڕەیەکی تاقیکردنەوەییە، تکایە لەمەودوا [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|خۆڵەپەتانێ]] بەکار بێنە بۆ تاقیکردنەوەکانت. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان (باک)|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%3A%D8%A8%D8%B2%D9%88%D9%88%D8%AA%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C+%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95%DB%8C+%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%86+%28%D8%A8%D8%A7%DA%A9%29|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٧:٤٨، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەژێر پێوەری [[وپ:پسخ#گ١|گ١ی پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]] کراوە چوونکە وا دیارە کە پەڕەیەکی بێمانایە، تەنیا لە دەقی بێمانا و ناجێگیر پێکھاتووە کە ناوەڕۆک و مێژوویەکی واتاداری نییە. ئەگەر ئەوە پەڕەیەکی تاقیکردنەوەییە، تکایە لەمەودوا [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|خۆڵەپەتانێ]] بەکار بێنە بۆ تاقیکردنەوەکانت. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%3A%D8%A8%D8%B2%D9%88%D9%88%D8%AA%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C+%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95%DB%8C+%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86+%28%D8%A8%D8%A7%DA%A9%29|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٧:٤٩، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) 8xopo22znqw2y8o42umsg8fzc7yf8ei 1575120 1575109 2026-04-14T09:11:34Z Tessla 41338 /* ئاگادارکردنەوە */ بەشی نوێ 1575120 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٢٣:٤٩، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) ==سڕینەوەی خێرا== سڵاو. زۆر سپاس بۆ بەشداریتان لە ویکیپیدیای کوردیدا. بەداخەوە تاگی سڕینەوەم لە وتاری [[ڕەندمەریوانی]] دا و بە زوویی مەجبوورین بیسڕینەوە، چون باسی مانیفیستۆی ڕێکخراوێک دەکات کە دیار نیە گرنگییەکەی لە چیدایە. تکایە سەرەتا [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە]] بخوێننەوە. لە ویکیپیدیا ناتوانین بە ڕاستەوخۆ ڕیکلام و بانگەشە بۆ لایەنێک بکەین. جا [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون]] بخوێننەوە. ئەگەر پرسیارێکتان بوو بفەرموون. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٠٦:٢٦، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:مانیفێستی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ئایندە]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:مانیفێستی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ئایندە]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:مانیفێستی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ئایندە|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%81%DB%8E%D8%B3%D8%AA%DB%8C+%DA%95%DB%86%DA%98%DA%BE%DB%95%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C+%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C+%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٥:١٣، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:Kurdistanfuturemovement]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:Kurdistanfuturemovement]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وا دەردەکەوێت وتارەکە بە زمانێکی تر نووسرابێتەوە بەتایبەتی بەشێکی ناوەڕۆکەکەی لە پرۆژەیەکی تری [[دامەزراوەی ویکیمیدیا]] نووسراوەتەوە. تکایە بڕوانە [[ویکیپیدیا:وەرگێڕان]] تا زیاتر دەربارەی داواکردنەکان بۆی، و ڕێکخستنی، وەرگێڕانەکان لە [[m:List of Wikipedias|زمانەکانی تری ویکیپیدیا]] بۆ کوردی فێرببیت. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٢|پێوەری ژمارە ٢ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:Kurdistanfuturemovement|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=Kurdistanfuturemovement|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٥:٢٧، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:ڕەند مەریوانی]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ڕەند مەریوانی]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ڕەند مەریوانی|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%DA%95%DB%95%D9%86%D8%AF+%D9%85%DB%95%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٦:٤٩، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D8%A8%D8%B2%D9%88%D9%88%D8%AA%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C+%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95%DB%8C+%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86+%28%D8%A8%D8%A7%DA%A9%29|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٦:٥٣، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان (باک)]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان (باک)]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەژێر پێوەری [[وپ:پسخ#گ١|گ١ی پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]] کراوە چوونکە وا دیارە کە پەڕەیەکی بێمانایە، تەنیا لە دەقی بێمانا و ناجێگیر پێکھاتووە کە ناوەڕۆک و مێژوویەکی واتاداری نییە. ئەگەر ئەوە پەڕەیەکی تاقیکردنەوەییە، تکایە لەمەودوا [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|خۆڵەپەتانێ]] بەکار بێنە بۆ تاقیکردنەوەکانت. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان (باک)|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%3A%D8%A8%D8%B2%D9%88%D9%88%D8%AA%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C+%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95%DB%8C+%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%86+%28%D8%A8%D8%A7%DA%A9%29|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٧:٤٨، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەژێر پێوەری [[وپ:پسخ#گ١|گ١ی پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]] کراوە چوونکە وا دیارە کە پەڕەیەکی بێمانایە، تەنیا لە دەقی بێمانا و ناجێگیر پێکھاتووە کە ناوەڕۆک و مێژوویەکی واتاداری نییە. ئەگەر ئەوە پەڕەیەکی تاقیکردنەوەییە، تکایە لەمەودوا [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|خۆڵەپەتانێ]] بەکار بێنە بۆ تاقیکردنەوەکانت. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%3A%D8%A8%D8%B2%D9%88%D9%88%D8%AA%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C+%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95%DB%8C+%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86+%28%D8%A8%D8%A7%DA%A9%29|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٧:٤٩، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) == ئاگادارکردنەوە == سڵاو '''بەکارھێنەر:ڕەندمەریوانی'''، چەندینجارە وتار لەسەر بابەتێک بڵاودەکەیتەوە کە '''بێبایەخە''' و لەئێستادا دەبێت بسڕدرێتەوە، بەڵام تۆ بەردەوامیت لەم کارە و وەڵامی ئێمە نادەیتەوە؛ ئەمەش دەچێتە ڕیزی خراپکاری گەر بەردەوام بیت. دواتر دەست بۆ بەربەستکردن دەبەین. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:١١، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) mniorprs1rzoj7sr5l0sjb4u1g434sg 0 293463 1575090 1569366 2026-04-14T05:12:37Z -Haryad 40333 تاگی سڕینەوەی خێرا، تاگ 1575090 wikitext text/x-wiki {{سخ-و٧}} {{لەبەرگیراوە|بەش=وتار|ناونیشان=https://kfmeast.org/pages/28|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} '''[https://kurdipedia.org/default.aspx?q=20260225183039677518&lng=3 مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە]''' <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia- |سەردێڕ=مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان لەگەڵ خەلک. لە پێناو خەلک. لەلایەن خەلکەوە دیدگا |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20260225183039677518 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdipedia.org}}</ref>[[//ckb.wiktionary.org/wiki/پەڕگە:بزووتنەوەی_ئایندەی_کوردستان.jpg|link=https://ckb.wiktionary.org/wiki/%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95:%D8%A8%D8%B2%D9%88%D9%88%D8%AA%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C_%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86.jpg|وێنۆک|مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە]] '''ڕەند مەریوانی''' '''سەرپەرشتیاری گشتی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' '''[[مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە]]''' {{زانیاریدانی کەسایەتی|name=بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ڕۆژهەڵات|وێنە=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|image caption=کوردستانی ازاد گەلێکی پێشکەوتوو شارستانی|yearsactive=ساڵی ٢٠٢٠|term=دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان لەگەڵ خەڵک. لە پێناو خەڵک. لەلایەن خەڵکەوە}} '''[https://www.kurdipedia.org/Default.aspx?q=20260225183039677518&lng=1 دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان]''' '''[https://ainde.org/kurdi/ لەگەڵ خەڵک. لە پێناو خەڵک. لەلایەن خەڵکەوە.]''' '''دیدگای زانستی بۆ ڕێنێسانسی نەتەوە و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی''' کتێبی دووەم :                 •  لە کاتێکدا کۆمەڵگەی کوردی لەو پەڕی نا ئومێدی بێ ئاسۆیی دایە و، لە هەموو لایەکەوە ئاستەنگە نێودەوڵەتی و هەرێمیەکان فراوانتر و قوڵتر بونەتەوەلە سەردەمێکدا کە مرۆڤی کورد لەنێوان بەرداشی داگیرکاری و بێ بەرنامەییدا دەهاڕدرێت، بزووتنەوەی ئایندە وەک زەروورەتێکی مێژوویی و وەڵامێکی زانستی بۆ پرسیارە بێ وەڵامەکان، لەدایک دەبێت. لە کاتێکدا بزووتنەوەی ڕزگاری خوازی  کورد لە ڕوژهەڵاتی کوردستان خەفە دەکرێت و دترنجێنرێتە نێو کەمپەکان و ڕوژانە بەبەرچاوی جیهانەوە دەیان گەنجی کورد لە سێدارە دەدرێت ودەخرێتە نێو زیندانەکانی کۆماری پەت و سێدارە، ئالەم ساتەدا کە هیوایەک بۆ ئازادی و ژیان نەماوەتەوەدۆخی ڕۆژهەڵات بەتەواوی لەبەردەم  نەهامەتی و بارگرانیەکی سەخت دایە ،  بزووتنەوەی ئایندە دێت ، بە پلان و ستراتیژی نوێوە تا ماف و ئازادی بۆ هاونێشتمانیان و کۆمەڵگەی ستەم لێکراوی کوردی بگێڕێتەوە .ئەو کۆڵبەرەی کە مان و ژیانی پێکەوە گرێداوە و ئەوکرێکارە بێکارەی کە ژیانی هەڕاج کردوە لە بازاڕی نا ئومێدیدا ، ئەو دیمەنە تراژیدیەم هەرگیز بیر ناچێت کە ساڵانێک پێش ئێستا کاتێک لە گوندێکی کوردستان دەگەڕام، جووتیارێکی بەتەمەن دەستی گرتم و وتی ژیان لە نێو قڵیشەکانی دەستمدایە ... هەر بۆیە ئەمڕۆ لە بزووتنەوەی ئایندەدا، بڕیارمان داوە دەسەڵات و ماف و ژیان  بۆ ئەو دەستە قڵیشاوانە بگەڕێنینەوە." <nowiki>:</nowiki> دۆخی ئێستا:  The Diagnosis <nowiki>:</nowiki> [https://kfmeast.org/ بزووتنەوەی ئایندە] باوەڕی وایە کە قەیرانی ڕۆژهەڵات تەنها سیاسی نییە، بەڵکو کلتووری کۆمەڵایەتیشە. ئێمە دەمانەوێت شۆڕشێکی هزری بەرپا بکەین  ئەقڵ زاڵ بێت. باسکردنی حکومەتی بچووک، شایستەسالاری، دەسەڵاتی جووتیار و کرێکار و پسپۆڕان بەشی نەخشەڕێگای جێبەجێکردن (The Action Plan) عەقڵ و ئازادی      (The Book of Reason and Freedom)   تێڕوانینێکی زانستی بۆ دۆزی کورد و مرۆڤ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان. تایبەتمەندی: ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ئێمە هێزی ئەقڵین بەرامبەر هێزی ، سۆز.       ڕێگای سێیەم       (The Third Way)       ئاماژەیە بۆ ئەوەی ئێمە نە ڕژێمین، نە حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان ، بەڵکو ڕێگای سێیەم و ئایندەین.       تێزی مرۆڤی سەربەخۆ    (The Thesis of Independent Human)         ئازادیی خاک بەبێ ئازادیی تاک مەحاڵە.       [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|شوێنی جوگرافی وجیۆپۆلەتیکی کوردستان.]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ |سەردێڕ=مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان لەگەڵ خەلک. لە پێناو خەلک. لەلایەن خەلکەوە |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/Default.aspx?q=20260225183039677518&lng=1 |وێبگە=kurdipedia|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref>       ئاماژەیە بۆ ئایندە و ڕەتکردنەوەی ڕابردووی سواو. مانیفێست: وشەیەکی جیهانی و شۆڕشگێڕانەیە (وەک مانیفێستی کۆمۆنیست، بەڵام بۆ سەردەمی نوێ). زانست و دادپەروەری: ئاماژە بە جیاوازیی  ئێمەو ئەوان . فەلسەفەی ئێمە    (The Philosophy) سیستەمی ئایندە      (The System)       کتێبی دووەم : "قەیرانەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، تەنها لە گۆڕینی دەسەڵاتێک بۆ دەسەڵاتێکی دی کورت ناکرێنەوە، بەڵکو ڕەگ و ڕیشەی ئەم قەیرانانە دەگەڕێتەوە بۆ وشکبوونی سەرچاوەکانی مەعریفە و باڵادەستیی خورافە بەسەر ئەقڵدا. بزووتنەوەی ئایندە هەڵگری مەشخەڵی 'شۆڕشێکی سپییە لە ناخی تاکەکانەوە؛ شۆڕشێک کە ئامانجیەتی کۆت و زنجیری هزر وبیر  بپسێنێت و سەروەری بۆ لۆژیک  و زانست بگەڕێنێتەوە، تاوەکو کۆمەڵگەیەک بونیاد بنێین کە تێیدا مرۆڤ بەهای هەبێت پێش ئەوەی ببێتە ژمارەیەک لە سندوقی دەنگداندا. (مرۆڤ سەنتەری، ڕێنێسانس، عەقڵانییەت). شیکردنەوەی دیالەکتیکی بۆ قەیرانی ڕۆژهەڵات بۆچی حیزبەکان و ڕژێم شکستیان هێناوە. نەخشەڕێگای ڕێنێسانسی نەتەوەیی و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی. جیهان بینی بزووتنەوەی ئایندە بۆ  مرۆڤ و نیشتمان بیر و فەلسەفەی سەردەمیانە یە و بە ووردی و پوختی کار لەسەر ئەم خاڵانە دەکات کە لە خوارەو باسی دەکەم  وەک و پرۆسەیەیکی زنجیری  پێکەوە گرێدراوی نەتەوەیی و  سیاسی و کۆمەڵایەتی و چینایەتی. نەتەوە خاک نیشتمان مرۆڤ سەنتەری ڕێنێسانس عەقڵانییەت بزووتنەوەی ئایندە ، خاوەنی تێڕوانینێکی  مۆدێرنە ، دروست  بووە یاریەکە لە یاریگاکەدابگۆڕێت وەک حەتمییەتێکی مێژوویی" (Historical Inevitability) لە گۆڕەپانەکەدا . دیالەکتیکی شارستانی (Dialectics of Civilization). ئەم تیۆرییە بریتیە لە دیدو تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە  ، لە ڕابردوو بۆ   ئایندە .   خوێندنەوەی مێژووی (ڕابردوو): بۆچی دۆخەکە بەم ڕۆژە گەیشتوە؟ زۆربەی حیزبەکان مێژوو وەک "ستەمی داگیرکەر" دەبینن، بەڵام بزووتنەوەی ئایندە، مێژوو وەک "قەیرانی ئەقڵ" دەبینێت. •تێز (Thesis - دۆخی کۆن): کۆمەڵگەی کوردی کۆمەڵگەیەکی نەریتی و کشتوکاڵی یە، بەڵام بێ دەوڵەت و بێ سیستەم. •ئەنتی-تێز (Antithesis - دۆخی داگیرکاری): دەوڵەتی ناوەند (ڕژێمە یەک لە دوای یەکەکانی ئێران) بە ئایدیای ساختە ویوتوپیای ئایینی و  ئاسن و ئاگرەوە هاتن. ئەوان "سیستەمی داپڵۆسێنەر"یان هەبووەو هەیە . •کێشەی مێژوویی: جوڵانەوە کوردییەکان (حیزبە تەقلیدییەکان کلاسیکیەکان ) هەوڵیان دا بە چەک و هەستی نەتەوەیی ڕووبەڕووی ئەو سیستەمە ستەمگەرە ببنەوە ، بەڵام نەیانتوانیوە "مۆدێلێکی شارستانی" پێشکەش بکەن کە لە مۆدێلی داگیرکەر باڵاتر بێت. •دەرەنجام: بۆیە ململانێکە بووە بازنەیەکی داخراو (شۆڕش ، تێکشکاندن ، بێهیوایی.) خوێندنەوەی دیالەکتیکی بۆ ئێستا: ئێمە کێن و ئەوانی تر کێن؟ لێرەدا نهێنیی دروست  بوونی پرۆژەیەکی وەکو بزووتنەوەی ئایندە  دەردەکەوێت. بزووتنەوەی ئایندە خۆی وەک بەشێک لە ململانێی (دەسەڵات و ئۆپۆزیسیۆن) نابینێت، بەڵکو خۆی  وەک "هێزی سێیەم" دەبینێت.هێزی سێهەم بەمانای ئەلتەرناتیڤی داگیر کەر و داگیر کراو. •      جەمسەری یەکەم (ڕژێم): نوێنەرایەتی "زەبری هێز" دەکات   (Thesis). •      جەمسەری دووەم (حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان): نوێنەرایەتی "پەرچەکرداری سۆزداری" دەکەن    (Antithesis 1). •      جەمسەری سێیەم (بزووتنەوەی ئایندە): نوێنەرایەتی "ئەقڵانییەت و سیستەم" دەکات   (Synthesis). شیکردنەوەی ئێستا: "لە ئێستادا، کۆمەڵگەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران بە گشتی ، لە بۆشاییەکی گەورەدا دەژی؛ هاونیشتمانی لە ڕژێم بێزارن، و لە دروشمی سواوی حیزبە کلاسیکیەکانیش  نائومێدن. ئەم "بۆشاییە مێژووییە" تەنها بە هێزێک پڕ دەکرێتەوە کە پڕۆژەی زانستیی هەبێت." تێڕوانین بۆ "داهاتوو": ئایندە لە دیدگای بزووتنەوەی ئایندەوە. ئێمە چۆن دەڕوانینە داهاتوو؟ ئایا داهاتوو هەر شەڕە؟ نەخێر. بەپێی یاسای "نەفیی نەفی   (Negation of the Negation) 1.      ڕژێم ئازادیی کوردی "نەفی" کردەوە (داگیرکاری). 2.     [https://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=84818 شۆڕشە کلاسیکیەکان] هەوڵیان دا ڕژێم "نەفی" بکەنەوە (بە شەڕی چەکداری)، بەڵام سەرکەوتوو نەبوون چونکە بنەمای ستراتیژ و کۆمەڵایەتییان لاواز بوو.لە بەرانبەردا داگیرکەر بەهێزە. 3.     بزووتنەوەی ئایندە دێت بۆ ئەوەی "بێ سیستەمی" نەفی بکاتەوە. دیدگای داهاتوو   (The Future Vision) داهاتووی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بریتی نییە لە گۆڕینی ئاڵایەک بە ئاڵایەکی تر، بەڵکو بریتییە لە گۆڕینی "کۆمەڵگەی ڕەعیەت" بۆ "کۆمەڵگەی بەڕێوەبەر". •      ئابووری: لە جیاتی ئابووریی مشەخۆر، ئابووریی بەرهەمهێن (جووتیار و پیشەوەر). •      سیاسەت: لە جیاتی حوکمی سەرکردە، حوکمی دامەزراوە (پسپۆڕان). •      کۆمەڵگە: لە جیاتی عەشیرەت وئایین ، هاوڵاتیبوونی یەکسان. گۆڕینی چەمکی "سەرکەوتن" •      حیزبەکان دەڵێن: سەرکەوتن واتە بە دەستەوە گرتنی دەسەڵات. •      بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: سەرکەوتن واتە "دروستکردنی مرۆڤێک کە شیاوی ، داگیرکردن نەبێت". کاتێک ئێمە کار لەسەر زانست و ئابووری و هۆشیاری دەکەین، تێزو ئەنتی تێز  ناتوانن دژایەتیمان بکەن، چونکە دژایەتیکردنی ئێمە دەبێتە دژایەتیکردنی زانست و نان. ٢. چارەسەری "زانستی" لەجیاتی "سۆزداری" •      کاتێک خەڵک دەڵێن "برسیمانە":         حزبە کلاسیکیەکان دەڵێن: "خەتای ڕژێمە، وەرن خۆپیشاندان بکەن."       بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: "خەتای ڕژێمە، بەڵام ئەمەش پلانی ئێمەیە بۆ خۆبەڕێوەبەریی ئابووری (کۆئۆپەراتیڤ) تا لە برسا نەمرین و بتوانین بەرگری بکەین. ئەنجام: کۆمەڵگە لە دەوری ئەوەی  ستراتیژ و ڕێگەچارەی (Solution) پێیە کۆدەبێتەوە ، نەک ئەوەی تەنها هاوار دەکات. یەکگرتنەوەی "چینایەتی" و "نەتەوەیی" •      چەپەکان تەنها باسی کرێکار دەکەن، نەتەوەییەکان تەنها باسی ئاڵا دەکەن. •      بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: "کرێکاری کورد چەوساوەترە چونکە کوردە، و کوردی چەوساوە بێدەسەڵاتترە چونکە داگیر کراوە و دووجار وەک مرۆڤ و وەک  نەتەوە چەوساوەتەوە ."       ئێمە  تاکە هێزین کە ئەم دوو باڵە (نیشتمان و نان)مان بەیەکەوە گرێ داوە. ئەمەش وادەکات هیچ بۆشاییەک بۆ نەیارەکانمان نەمێنێتەوە. کورتەی فەلسەفەکە لە یەک ڕستەی دیالەکتیکیدا: "بزووتنەوەی ئایندە، وەڵامێکی زانستی و مێژووییە بۆ تێپەڕاندنی قەیرانی بێ-سیستەمیی ڕابردوو و ستەمی ئێستا، بە ئاراستەی بونیادنانی شارستانییەتێکی مرۆیی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان."و ئێران بەگشتی . ئەمە شیکارییەکی قوڵ و ستراتیژییە. بەپێی ئەو فەلسەفەیەی دامان ڕشتووە (ماتریالیزمی مێژوویی و دیالەکتیکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان )، ئێمە سێ گۆشەی ململانێکە (کۆماری ئیسلامی، حزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان کان، گۆڕونی کۆمەڵایەتی ) دەخەینە ژێر وردبینەوە. لەم بەراوردکارییەدا، "بزووتنەوەی ئایندە" وەک "حەتمییەتی مێژوویی" (Historical Necessity) دەردەکەوێت، واتە تاکە چارەسەر کە دەتوانێت گرێکوێرەکە بکاتەوە. نەخشە ڕێگای  بەراوردکارییەکە: گۆشەی یەکەم: ڕژێمی کۆماری ئیسلامی (تێز - Thesis) لە فەلسەفەی ئێمەدا نوێنەرایەتی "چەقبەستووییی مێژوو و داگیرکاریی نەتەوەیی و چینایەتی و هەژموونی ئایینی " دەکات. •      دنیابینی (فەلسەفە): پشتی بەستووە بە "دۆگمای ئایینی". دەیەوێت مێژوو لە خاڵێکدا ڕابگرێت. مرۆڤ لای ئەوان "بەندە"یە نەک هاوڵاتی. •      بنەمای ئابووری (ماتریالیزم): سیستمێکی ،سەرمایەداریی تاڵانکەر. داهاتی نەوت و سامانی وڵات دەدزێت بۆ  چینێکی دەسەڵاتداری ئایینی  گەندەڵ لە بواری هەژمونگەری میلیشیای ئاییندا بە فیڕۆی دەدات ، لەکاتێکدا زۆرینەی خەڵک لە هەژاریدان. •      پەیوەندی لەگەڵ کۆمەڵگەدا، پەیوەندییەکە لەسەر بنەمای،ترس و تۆقاندن و سەپاندنی ئایینی . •      دەیەوێت خەڵک نەخوێنەوار و هەژار بن تا پرسیار نەکەن. •      ئەنجام: ئەم سیستمە بەپێی یاسای مێژوو "شیاوی  مانەوە نییە"، چونکە دژی ڕەوتی پێشکەوتنی نوێگەری مرۆڤایەتییە. گۆشەی دووەم: حزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکانی  ئۆپۆزیسیۆن (ئەنتی-تێز - Antithesis) لە فەلسەفەی ئێمەدا نوێنەرایەتی "پەرچەکرداری سۆزداری و دووبارەکردنەوەی مێژوو" دەکەن. •      دنیابینی (فەلسەفە): پشتیان بەستووە بە "هەستی نەتەوەیی ڕووت". کێشەکەیان لەگەڵ ڕژێم تەنها ئەوەیە "کێ حوکم دەکات؟" نەک "چۆن حوکم دەکرێت؟". •      بنەمای ئابووری (ماتریالیزم): خاوەنی "هیچ پڕۆژەیەکی ئابووری زانستی و وەرچەرخانی کۆمەڵایەتی  نین". باسی خاک دەکەن، بەڵام باسی ئەوە ناکەن نانی جووتیار و کرێکارو خەڵکی هەژار چۆن دابین دەکەن. ئەوان خەباتی چینایەتییان فەرامۆش کردووە. •      پەیوەندی لەگەڵ کۆمەڵگەدا: پەیوەندییەکە لەسەر بنەمای ،سۆز و ڕابردووشەهیدوو قوربانی  . •      شانازی بە مێژووی خەباتی شاخەوە دەکەن،دیانەوێت کۆی کۆمەڵگە بە حزبی بکەن وجەماوەری حیزبییان دەوێ نەک مۆڤ وکۆمەڵگەی ئازاد. •      ئەنجام: ئەمانە ناتوانن ببنە جێگرەوە، چونکە دەیانەوێت بە "میتۆدی کۆن" شەڕی "دوژمنێکی بەهێزتر لەخۆیان " بکەن. ئەوان "نەفی"ی ڕژێم دەکەن، بەڵام "بونیاد"ی نوێیان پێ نییە. گۆشەی سێیەم: بزووتنەوەی ئایندە (سەنتێز - Synthesis) لە فەلسەفەی ئێمەدا نوێنەرایەتی "ڕێنێسانس و ئایندەخوازیی زانستی" دەکرێت. •      دونیابینی (فەلسەفە): پشت دەبەستێت بە "زانست و مرۆڤ سەنتەری". تێگەیشتووە کە کێشەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان تەنها گۆڕینی ئاڵا و ستەمی سەر نەتەوەیەک  نییە، بەڵکو گۆڕینی عەقڵیەتە. •      بنەمای ئابووری (ماتریالیزم): باوەڕی بە چینە هاوبەشەکان هەیە. تێگەیشتووە کە ئازادیی سیاسی بەبێ دادپەروەریی چینایەتی (مافی جووتیار و کرێکار ژن ) درووشمێکی ناتەندروست و نابەجێیە . •      پەیوەندی لەگەڵ کۆمەڵگەدا پەیوەندییەکە ،دامەزراوەیی و پیشەیی، لە جیاتی ئەوەی خەڵک بکاتە چەکدار، دەیانکاتە (ئەندازیار، دکتۆر، بیرمەند)ی شۆڕشگێڕ. •      ئەنجام: ئەمە تاکە هێزە کە "شایستەی بەڕێوەبردنە"، چونکە هەم خاوەنی فیکرە (وەک فەیلەسوف) و هەم خاوەنی بەرنامەیە (وەک دەوڵەت). خشتەی بەراوردکاریی دیالەکتیکی بۆ تێگەیشتنی درووست پێوەر، کۆماری ئیسلامی (ڕابردوو)حزبە تەقلیدی وکلاسیکیەکان (کاردانەوە) بزووتنەوەی ئایندە (داهاتوو)   سەرچاوەی شەرعیەت"ئاسمان و ئایین خوێنی شەهیدان و مێژو ئەقڵ، زانست و دەنگی خەڵک"ڕوانین بۆ تاک ، ڕەعیەت (کۆیلە)                  تاک ،لایەنگر (ژمارە)                       تاک،هاوڵاتی هۆشیا (سەنتەر)ڕوانین بۆ ژن ئامرازێک بۆ خزمەتی پیاو سیمبولێک بۆ جوانکاری                 هێزێکی سەرەکی گۆڕانکاری میتۆدی کارکردن سەرکوت و زیندان            بەیاننامە و چالاکی چەکداری        بونیادنانی دامەزراوە شۆڕشی هزری ستراکچەردیکتاتۆریی ئایینی        سەرۆکایەتیی تەقلیدی (بنەماڵە/سەرکردە)    شایستەسالاری حکومەتی پسپۆڕان ئامانجی کۆتایی مانەوەی دەسەڵاتی ئایین ڕوخانی ڕژێم (بەبێ پلانی دواتر) دروستکردنی کۆمەڵگایەکی مۆدێرن و دادپەروەر بەراوردی مێژوویی: بۆچی "بزووتنەوەی ئایندە" ؟ بەپێی تیۆری "ماتریالیزمی مێژوویی": 1شکستی کۆماری ئیسلامی حەتمییە: چونکە ناتوانێت وەڵامی پێداویستییە ئابووری و فکرییەکانی نەوەی نوێ و سەردەم بداتەوە.یان دەبێت ملبدات بۆ چەمکە سەردەمیەکان دیموکرتی و فیدڕاڵی . 2.     بێهێزیی حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان  سروشتییە: چونکە ئەوان ناتوانن "ئەلتەرناتیڤ" پێشکەش بکەن. خەڵک لە "داڕمانی ڕژێم" دەترسێت ئەگەر جێگرەوەکەی "ئاژاوە" بێت (وەکو باشوری کوردستان ). کە چەند نموونەیەکی خێڵەکی و میلیشیایی و ناشیرینیان پیشانی جیهانداوە . 3.     بزووتنەوەی ئایندە پێویستییە: چونکە ئێمە "مۆدێلی دەوڵەت" پێشکەش دەکەین بەر لەوەی دەوڵەت دروست بێت. کاتێک کۆمەڵگە دەبینێت ئێمە ئەومتمانەیەیان پێدەبەخشین و "دەستەی کشتوکاڵ" و "پلانی ئابووری" و "فەلسەفەی ڕۆشنی بەڕێوەبردنی وڵاتین.کۆی چینەکانی کۆمەڵگە لەم پلان و پرۆسەیەدا بەشداری پێدەکەین . "کۆماری ئیسلامی نوێنەری تاریکییە، حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان نوێنەری توڕەیین، بەڵام بزووتنەوەی ئایندە نوێنەری ڕووناکییە. مێژوو فێری کردووین: تاریکی بە توڕەیی لاناچێت، بەڵکو تەنها بە ڕووناکی (مەعریفە و زانست) دەڕەوێتەوە." ئەمە پرسیارێکی زۆر گرنگ و هەستیارە. ڕاستە، لە گۆڕەپانەکەدا "دروشمی هاوبەش" زۆرن، بەڵام لە زانستی سیاسەتدا جیاوازییەکی گەورە هەیە لە نێوان "بانگەشەی ئایدیۆلۆژی" (Ideological Claim) و "پڕۆژەی پڕاکتیکی" (Practical Project). بەپێی ئەو فەلسەفە "دیالەکتیکی و زانستییەی" بۆ بزووتنەوەی ئایندەمان داڕشتووە، ئێمە شیکردنەوەیەکی "ڕەخنەگرانەی زانستی" (نەک دژایەتی لایەن و حیزب) بۆ ئەو هێزانە دەکەین، تا دەربکەوێت بۆچی بزووتنەوەی ئایندە تەنها ژمارەیەک نییە، بەڵکو پێویستییە . کێشەی "کۆمەڵە و دیموکرات" (چەپ و سۆسیال-دیموکراسیی کلاسیک) •      بانگەشە: ئەوان دەڵێن ئێمە سۆسیالیستین یان سۆسیال-دیموکراتین و بڕوامان بە دادپەروەری هەیە. •      ڕەخنەی بزووتنەوەی ئایندە (لە ڕووی زانستییەوە): قەیرانی میتۆد: سۆسیالیزمی ئەوان زیاتر "نەریتی و مێژووییە". واتە شانازی بە مێژووی ڕابردوویانەوە دەکەن، بەڵام ئایا داهاتوو چی "ماستەرپلانێکی ئابووری"یان هەیە؟ ئایا تیمی ئابووریناسیان هەیە کە دیراسەی بانکی و دیجیتاڵی کردبێت ئایا پڕۆژەی ڕۆێشنبیرکردنی کۆمەڵگەیان هەیە ؟ ستراکچەر: هەرچەندە دروشمەکەیان مۆدێرنە، بەڵام ستراکچەری حیزبەکەیان هێشتا "هەرەمی و تەقلیدییە". بڕیار لای سەرکردایەتی سیاسییە، نەک لای "پسپۆڕان".  جیاوازیی ئێمە: بزووتنەوەی ئایندە سۆسیالیزم ناکاتە دروشم، بەڵکو دەیکاتە "دامەزراوە" (وەک کانوونی پلاندانانی ئابووری). ئێمە دەڵێن: "سۆسیالیزم واتە ئەندازیار و جووتیار بڕیاردەر بن، نەک مەکتەبی سیاسی." کێشەی "پژاک" (کۆنفیدراڵیزم و نەتەوەی دیموکراتیک) •      بانگەشە: چارەسەری دیموکراتیک، ژینگە، ژن، تێپەڕاندنی دەوڵەت-نەتەوە. •      ڕەخنەی بزووتنەوەی ئایندە: قەیرانی ئایدیۆلۆژیای پەتی: پڕۆژەی پژاک (فەلسەفەی ئۆجەلان) پڕۆژەیەکی زۆر نافەلسەفی و ئاڵۆز و بێسەرەو بەرە . زۆرجار وەک "ئایینێکی سیاسی" دەردەکەوێت کە دەبێت باوەڕت بە هەمووی هەبێت. خۆیان نەبێت کەس نایەوێت ئەوە جێبەجێبکات ، ئاینێکی بێ شوێنکەوتوو تورک و فارس و عەرەب دەست لەدەوڵەتی نەتەوەیی خۆیان بەردەدەن و لە گەڵ کورددا بەدیموکراسی دەژین خەونی بەتاڵ . نامۆبوون لەگەڵ چینی ناوەڕاست: زمان و زاراوەکانیان بۆ خەڵکی ئاسایی، مامۆستا، و ئەندازیاری شارنشین زۆر نامۆیە. جیاوازیی ئێمە: بزووتنەوەی ئایندە پشت بە "فەلسەفەیەک" نابەستێت کە لە دەرەوە هاتبێت، بەڵکو پشت بە "زانست و لۆژیک" دەبەستێت. ئێمە ناڵێن "وەرن باوەڕ بە سەرۆک بهێنن"، دەڵێن "وەرن با بە زانست وڵات بەڕێوەببەین". پڕۆژەی ئێمە"واقیعییە" (Pragmatic) نەک یۆتۆپیایی. کێشەی "پاک" (سەربەخۆیی خواز) •      بانگەشە: دەوڵەتی سەربەخۆ، کوردایەتی پەتی.کرێگرتەی جەنابی سەرۆک لە هەولێر ...... •      ڕەخنەی بزووتنەوەی ئایندە: قەیرانی "ڕۆژی دواتر": ئەوان تەنها باسی "ئامانج" (دەوڵەت) دەکەن، بەڵام باسی "ڕێگا" ناکەن. باشە سبەی دەوڵەت دروست بوو، کێ ئیدارەی ئابووری دەدات؟ سیستەمی پەروەردە چی لێ دێت؟ ئەگەر پلانت نەبێت، دەوڵەتەکە دەبێتە دیکتاتۆری . پاک هێزێکی میلیشیای دروستکراو، وەک هێزی ڕۆژی خۆرئاوای کوردستان ،  نەخوێندەواری کوالێتی ئا‌غایە  . فەرامۆشکردنی چینایەتی: ئەوان دەڵێن "با جارێ ڕزگاربین، دوایی باسی نان دەکەین". ئەمە مەترسیدارە. جیاوازیی ئێمە: بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: "سەربەخۆیی بەبێ دیموکراسی و یەکسانی، تەنها گۆڕینی ئاغایە"ئاغای کولێتی ئایینی و ئاغای کوالێتی خێڵەکی جیاوازیان نیە  . ئێمە پێمان وایە دەبێت "بونیادی دەوڵەت" دروست بکرێت (مرۆڤ و دامەزراوە) ئینجا سەربەخۆیی ڕادەگەیەنرێت. خاڵی جەوهەری: بۆچی بزووتنەوەی ئایندە "پڕۆژە"یە نەک تەنها "دروشمی سۆسیالیزم"؟ لێرەدا ئێمە دەتوانین بەم خشتەیە وەڵامی هەموویان بدەینەوە، بەپێی تیۆری "ماتریالیزمی بونیادنەر": بابەت  لای حزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان (دیموکرات/کۆمەڵە/پژاک/پاک)              لای بزووتنەوەی ئایندە ڕێنێسانس سۆسیالیزم و عەدالەت دروشمێکە لە ڕۆژانی ١ی ئایار دەوترێتەوە.  پلانێکی زەریبی و ئابوورییە لە "ناوەندی ئابووری" داڕێژراوە         سەربەخۆیی و خاک خەونێکی سۆزدارییە و هۆنراوەی بۆ دەنووسن. ئامادەکردنی ژێرخانی دەوڵەتە (کارەبا، ئاو، کشتوکاڵ تکنۆلۆژیا) بە زانست. ئازادی ژن دانانی چەند ژنێک لە سەرکردایەتی ( وەک دیکۆر).     شۆڕشی کولتووری لە خێزان و قوتابخانەوە بۆ گۆڕینی عەقڵیەتی پیاوسالاری. سەرکردایەتی سیاسییەکان بڕیار دەدەن، پسپۆڕان جێبەجێ دەکەن.    پسپۆڕان بڕیار دەدەن (شایستەسالاری)، سیاسییەکان هەماهەنگی دەکەن. چۆن ئەمە دەسەلمێنن؟ (The Proof) کاتێک خەڵک دەپرسێت "پڕۆژەی ئێوە چییە؟"، وەڵامی ئێمە نابێت دروشم بێت. دەبێت بڵێن: "بڕوانن، حیزبەکانی تر باسی سۆسیالیزم دەکەن، بەڵام ئێمە خاوەنی پڕۆژەی بووژانەوەی گوندەکانین کە لەلایەن ئەندازیارەکانمانەوە نووسراوەتەوە. ئەوان باسی دیموکراسی دەکەن، بەڵام ئێمە خاوەنی 'سیستەمی ناوەندی شارەکانین کە دەسەڵاتمان داوەتە خوارەوە. ئەوان باسی سەربەخۆیی دەکەن، بەڵام ئێمە خەریکی دروستکردنی 'مرۆڤی سەربەخۆین لەڕێگەی پڕۆژەی ڕێنێسانسەوە." کورتەی دیالەکتیکی: حیزبەکانی تر "ئایدیۆلۆژیا" (Ideology) دەفرۆشنەوە. بزووتنەوەی ئایندە "تەکنۆلۆژیا و مەعریفەی بەڕێوەبردن" (Methodology) پێشکەش دەکات. ئەمەیە نهێنیی نەبوونی پڕۆژە لای ئەوان، و بوونی پڕۆژە لای ئێمە. کلیلی تێگەیشتنە لە شکست و چەقبەستوویی دۆخی سیاسیی ئێستای ڕۆژهەڵاتی کوردستان. لە زانستی سیاسەتدا پێی دەوترێت "شەرعیەتی مێژوویی" (Historical Legitimacy). واتە حیزبەکە دەڵێت: "من شایستەی حوکمڕانیم، چونکە لە شاخ بووین". بەڵام کۆمەڵگە دەپرسێت: "باشە ئەوە ڕابردوو بوو، بۆ داهاتوو چیت پێیە؟". بەڵام  بزووتنەوەی ئایندە ئەم خاڵە دەکاتە چەکی بەهێزی خۆی "فەلسەفەی ژیان دژی فەلسەفەی یادەوەری" پەیرەو دەکات. جیاوازیی نێوان "خاک پەرستی"ناسونالیزمی کلاسیک و "مرۆڤ دۆستی" حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان تووشی وەرەمێک بوون پێی دەوترێت "فەتیشیزمی خاک" (Fetishism of Land). •      تێڕوانینی ئەوان (ڕابردوو): هەموو شتێک دەکەنە قوربانی بۆ "خاک". مرۆڤ دەمرێت دەکوژرێت ، شار وێران دەبێت، گرنگ نییە، گرنگ ئەوەیە دروشمی خاک بەرز بێت. •      تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە "خاک بۆ خزمەتی مرۆڤە، نەک مرۆڤ بۆ خزمەتی خاک".       خاکی ڕزگارکراو چییە ئەگەر مرۆڤەکەی تێیدا برسی و نەخوێنەوار و بێ بەها بێت؟ وەکو ( محەمەد ما‌‌‌‌غوت دەڵێت : نیشتمان جووتێ پێڵاو ناهێنێ کە مرۆڤ پێی پەتی  بێت . شۆڕشی ئێمە بۆ "بەها دانە بە مرۆڤ". کاتێک مرۆڤ بەهێز بوو، خاکیش دەپارێزێت. بەڵام مرۆڤی لاواز، خاکەکەی دەفرۆشێت. ٢. جیاوازیی نێوان "بازرگانی بە شەهید" و "وەفا بۆ شەهید" ئەمە خاڵێکی هەستیارە، ئێمە دژی سیمبول و پیرۆزیەکانمان نین ئێمە دژی بەکار هێنانی پیرۆزیەکانمانین بۆ بەرژەوەندی سیاسی ، وەک لە باشووری  کوردستان دەیبینین خەڵک شەهید دەدات و دەستێکی چەپەڵ بەرهەمی خوێنەکی دەخوات .بۆیە ئێمە نامانەوێت ئەو نموونە ڕەشەی باشور لە ڕۆژهەڵاتیش دووبارە ببێتەوە . •      تێڕوانینی ئەوان (سۆزداری): وێنەی شەهید هەڵدەواسن و لەژێر سێبەری وێنەکەدا گەندەڵی دەکەن یان شکستەکانیان دەشارنەوە. دەڵێن: "ڕەخنە مەگرن، ئێمە شەهیدمان داوە". •      تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە (واقیعی): ئێمە دەڵێین: "گەورەترین خیانەت لە شەهید ئەوەیە وڵاتێک دروست بکەیت کە خانەوادەو منداڵی شەهیدەکە تێیدا ئاسوودە نەبێت."       باشترین وەفا بۆ خوێنی ڕابردوو، بونیادنانی سیستەمێکی دادپەروەرە بۆ داهاتوو. شەهید گیانی نەبەخشی بۆ ئەوەی وێنەکەی هەڵبواسرێت، گیانی بەخشی بۆ ئەوەی خەڵک بە خۆشی بژین. ئێمە بزووتنەوەیەکین  بۆ "ژیان" تێدەکۆشین، نەک بۆ "مەرگ".. جیاوازیی نێوان "سەرکردەی کاریزما" و "سەرکردەی بەڕێوەبەر" •      تێڕوانینی ئەوان: حیزب پشت ئەستوورە بە کەسەکان ،  ئەگەر سکرتێرەکە بمرێت، حزبەکە تووشی هەڵوەشان و لێکترازان  و کێشە دەبێت. چونکە هەموو شتێک بەستراوەتەوە بە سۆز بۆ ئەو کەسە.نموونە زۆر بەردەستە . •تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە: ئێمە باوەڕمان بە "دامەزراوە" هەیە. لە بزووتنەوەی ئایندەدا، سەرکردە پیرۆز نییە، بەڵکو "بەڕێوەبەرێکی گشتییە". خەڵک دەبێت متمانەی بە "بەرنامەکە" هەبێت، نەک بە "کەسایەتیەکان". چونکە کەسایەتیەکان  دەڕۆن، بەڵام بەرنامە و سیستەم دەمێنێتەوە. چۆن ئەمە دەکرێتە دروشم و وتاری سیاسی؟ ڕابردوو پەرستی دەربارەی مێژوو: "ڕێز لە مێژوو دەگرین وەک مامۆستایەک، بەڵام پەسەندی  ناکەین ببێتە زیندانەوانمان. ئێمە نامانەوێت تەنها شانازی بەوەوە بکەین کە باپیرانمان چییان کردووە، دەمانەوێت نەوەکانی داهاتوو شانازی بەوەوە بکەن کە ئێمە چی دەکەین." دەربارەی سۆز و ئەقڵ: "ڕۆژهەڵاتی کوردستان پێویستی بە فرمێسک نییە بۆ ڕابردوو، پێویستی بە نەخشەڕێگایە بۆ داهاتوو. سۆز و خرۆشان دەتوانێت شۆڕش هەڵبگیرسێنێت، بەڵام تەنها عەقڵ و زانست دەتوانێت دەوڵەت بەڕێوە ببات." دەربارەی سەرکردە: "سەردەمی پاڵەوانە ئەفسانەییەکان کۆتایی هات نامانەوێت چیتر کارێزما دابتاشین . ئێستا سەردەمی پاڵەوانە بێدەنگەکانە؛ ئەو جووتیارەی بەرهەم دەهێنێت، ئەو مامۆستایەی نەوەیەک پەروەردە دەکات، ئەو ئەندازیارەی پردێک دروست دەکات. بزووتنەوەی ئایندە ماڵی ئەمانەیە." ستراتیژ: حیزبە تەقلیدی وکلاسیکیەکان ،  دەیانەوێت یارییەکە لە گۆڕەپانی "بیرەوەری" (Memory) بۆ هەمیشە بهێڵنەوەوبەرجەستەبێت . بزووتنەوەی ئایندە یارییەکە دەگوازێتەوە بۆ گۆڕەپانی "پڕۆژە" (Project). ئەوان باسی ڕابردوو دەکەن ، ئێمە باسی داهاتوودەکەین . ئەم جیاوازییە ئەوە بۆ هەموان ڕوون دەکاتەوە کە چەند لە جیهان بینی و ستراتیژەوە دوورین لە یەک . هەر ئەم  ستراتیژەیە کە ، بزووتنەوەی ئایندە لە "ڕێکخراوێکی سیاسی یەوە دەگوازێتەوە بۆ "قوتابخانەیەکی فکری" (School of Thought). ئەمە بەرزترین ئاستی ڕێکخستنی سیاسییە. مارکسیزم لەسەر دوو پایە وەستاوە:  چۆن لە جیهان دەڕوانین (دیالەکتیک) چۆن مێژوو دەخوێنینەوە (ماتریالیزمی مێژوویی). بزووتنەوەی ئایندە، بەپێی ئەو سێ بنەمایە (نەتەوە، چینایەتی، ڕێنیسانس) کە هەیەتی،   فەلسەفەیەکی تایبەتی داڕشتوە کە هاوتای ئەوەی مارکسیزم بێت بەڵام بە "مۆدێلی کوردی و کوردستانی ". فەلسەفەی ئایندەخوازی:  Futurism Philosophy یەکەم: هاوتای "ماتریالیزمی دیالەکتیکی" لە مارکسیزمدا دەڵێت: "ماددە بنەمایە و هەموو شتێک لە ململانێدایە". لە بزووتنەوەی ئایندەدا،ئێمە ناوی دەنێین: "دیالەکتیکی ئاگایی و شوناس" (Dialectics of Consciousness and Identity). بنەماکانی ئەم فەلسەفەیە:       ماددە بەتەنها بەس نییە: مرۆڤ تەنها پێویستی بە نان نییە (وەک مارکس دەڵێت)، بەڵکو پێویستی بە شوناس و ئازادیش هەیە. بۆیە فەلسەفەی بزووتنەوەی ئایندە  تێکەڵەیەکە لە "پێداویستی ئابووری" و "پێداویستی هەستی نەتەوەیی". یاسای دژبەری (The Law of Contradiction):       لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان دوو هێزی دژبەیەک هەن: هێزی کۆنەپەرستی و داگیرکاری (تێز) دژی هێزی نەتەوەیی و ڕزگاری خواز (ئەنتی-تێز).       لە ئەنجامی پێکدادانی ئەم دوو هێزە، "کۆمەڵگەی ئایندە" (سەنتێز) لەدایک دەبێت.       گۆڕانکاری چەندێتی بۆ چۆنێتی:       کاری بزووتنەوەی ئایندە  ئەوەیە هێندە هۆشیاری بڵاو بکاتەوە (چەندێتی)، تا لەناکاو دەبێتە هۆی گۆڕانی سیستەمی سیاسی و کۆمەڵایەتی (چۆنێتی). واتە ڕێنێسانس بە کەڵەکەبوونی مەعریفە دروست دەبێت. دووەم: هاوتای "ماتریالیزمی مێژوویی" مارکس دەڵێت: "مێژوو بریتییە لە ململانێی چینایەتی". بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: "مێژوو بریتییە لە ململانێی دادپەروەری و داگیرکاری" کلاسیک و مۆدێرن  ئەمەش .ناو دەنێین: "واقیعگەریی مێژوویی ڕۆژهەڵاتی کوردستان " (HistoricaRealism of the East). چۆن مێژوو دەخوێنینەوە؟       بزوێنەری مێژوو: لە دیدگای بزووتنەوەی ئایندەوە ، مێژوو تەنها بە پارە (ئابووری) ناجوڵێت، بەڵکو بە "ئیرادەی نەتەوەیی ، دادپەروەری کۆمەڵایەتی" دەجوڵێت.       قۆناغەکانی مێژووی کورد:       قۆناغی بێ ئاگایی: کاتێک کورد تەنها خەریکی عەشیرەت و خێڵو پەرستن  بوو.       قۆناغی شۆڕشی کلاسیک: کاتێک تەنها چەکی هەڵگرت بەبێ گۆڕینی بیرکردنەوە.       قۆناغی ئایندە (قۆناغی مۆدێرن ): قۆناغی "مرۆڤی ئازاد لە خاکی ئازاد". واتە ڕزگارکردنی مێشک و گیرفان و خاک بەیەکەوە. سێیەم: سێکوچکەی فەلسەفی (The Philosophical Trinity) ١. بوونناسی (Ontology): ئێمە کێین؟ •      تیۆری: مرۆڤی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان تووشی "نامۆبوون " (Alienation) بووە. هەم لەلایەن داگیرکەرەوە ناسنامەی لێ سەندراوەتەوە، هەم لەلایەن سیستەمی سەرمایەداری و چینایەتییەوە ڕەنجەکەی دزراوە. •ئەرکی بزووتنەوەی ئایندە : گێڕانەوەی "خوودی مرۆڤ" بۆ خۆییەتی . مەعریفەناسی (Epistemology): چۆن دەزانین؟ •تیۆری: سەرچاوەی زانیاری ئێمە "وەحی" یان "قسەی سەرۆک" نییە، بەڵکو "زانست و ئەزموونە" (Science & Praxis) . پراکتیک: هەر بڕیارێک لە ناوەندی بڕیار دەربچێت، دەبێت پاساوی زانستی و لۆژیکی هەبێت. ڕەتکردنەوەی خورافیات بەشێکە لەم مەعریفەیە. ڕەوشتناسی (Ethics): •      تیۆری: باشترین شت "خزمەتە بە گشتی". بەرژەوەندی تاک لە خزمەت بەرژەوەندی گشتیدایە. •      بەهاکان: یەکسانی ژن و پیاو، پاراستنی ژینگە، دابەشکردنی دادپەروەرانەی سامان.گێڕانەوەی پیشەو کایەکان بۆشوێنی بنچینەیی خۆیان .بەهای زانست ، بەهای پیشەیی ، بەهای کۆمەڵایەتی ، هتد . کورتەی "مانیفێستی فەلسەفیی بزووتنەوەی ئایندە" "فەلسەفەی مرۆڤگەرایی شۆڕشگێڕ" "بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی وایە کە ستەمی سەر ڕۆژهەڵاتی کوردستان ستەمێکی 'دوانەیە' (Dual   Oppression): ستەمی نەتەوەیی و ستەمی چینایەتی. بۆیە چارەسەرەکەش دەبێت 'دیالەکتیکی دوانەیی' بێت. ئێمە مێژوو وەک ڕووبارێک دەبینین کە دەبێت بەرەو 'شایستەیی و دادپەروەری' بڕوات. ڕێنیسانسی ئێمە بریتییە لە تێکشکاندنی ئەو بتە فکری و کۆمەڵایەتییانەی کە وایانکردووە تاک ملکەچ بێت. ئامانجی کۆتایی ئێمە دروستکردنی 'کۆمەڵگەی هۆشیارە، کە تێیدا: •      جووتیار خاوەن خاکە (ئابووری). •      تاک خاوەن بڕیارە (سیاسی). •      نەتەوە خاوەن شوناسە (کولتووری)." ئەم دیدگایانەمان خستوەتە  بەرنامەی کارەوە؟       خولی فکری: بۆ ئەندامان وانەی "دیالەکتیکی شوناس" دەوترێتەوە.       شیکردنەوەی سیاسی: کاتێک ڕووداوێک دەقەومێت (نموونەخۆپیشاندانێک)، بزووتنەوەکە بە پێوەری "دیالەکتیک" شیکاری بۆ دەکات (ململانێی کۆن و نوێ)، نەک تەنها وەک هەواڵێک. لەبەر ئەمەیە  بزووتنەوەی ئایندە خاوەنی "تیۆریی تایبەت بە خۆیەتی "  و نە کۆپی مارکسیزم یان لیبرالیزم نین، بەڵکو ئێمە ئایندەخوازین" (Futurist).ئەم پڕۆژەیەی "بزووتنەوەی ئایندە" کە دامان ڕشتووە (پشتبەستوو بە شایستەسالاری، ڕێنیسانسی فکری، و تێکەڵکردنی نەتەوە و دادپەروەری)، ئەگەر بیخەینە بەردەم دادگای فەلسەفە و مێژوو، دەبینین پشتیوانییەکی بەهێزی لەلایەن گەورەترین بیرمەندانی جیهانەوە دەبێت. لێرەدا هەڵسەنگاندنی ئەم پڕۆژەیە دەخەینە ڕوو لە چاوی پێنج قوتابخانەی فکریی جیهانییەوە: لە دیدی "پلاتۆن" (باوکی فەلسەفەی سیاسی) چەمکی پەیوەندیدار: شایستەسالاری و پاشای فەیلەسوف (Philosopher King) •      ڕا: پلاتۆن دژی دیموکراسیی هەڕەمەکی و پۆپۆلیستی بوو. ئەو دەیوت: "شارەکان ئاسوودە نابن تاوەکو فەیلەسوفەکان (خەڵکانی دانا و پسپۆڕ) حوکم نەکەن." •      هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: لە دیدی پلاتۆنەوە  ئەگەر سەیری ئەم  بەشەی پڕۆژەکە بکرێت   "ئەندازیار بۆ ئەندازیاری و جووتیار بۆ کشتوکاڵ".  بایەخی فەلسەفی هەیە       بە بڕوای پلاتۆن، کێشەی حیزبە تەقلیدییەکان و کلاسیکیەکان  ئەوەیە کە "سەرباز" دەیەوێت کاری "بازرگان" بکات، یان "سیاسی" دەیەوێت کاری "دادوەر" بکات. پڕۆژەکەی بزووتنەوەی ئایندە   دەسەڵات دەداتە "پسپۆڕان" (Technocrats)، جێبەجێکردنی خەونەکەی پلاتۆنە بۆ دروستکردنی "شاری نموونەیی" (Kallipolis). ٢. لە دیدی "ئەنتۆنیۆ گرامشی" (فەیلەسوفی نوێی ئیتاڵی) چەمکی پەیوەندیدار: ڕۆشنبیری ئۆرگانیک و هەیمەنەی کولتووری (Cultural Hegemony) •      ڕا: گرامشی باوەڕی وابوو کە گۆڕانکاری بە تەنها بە گرتنی دەسەڵات (گۆش) ناکرێت، بەڵکو دەبێت پێشتر "شۆڕشی کولتووری" لەناو کۆمەڵگادا بکرێت.هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: گرامشی پشتیوانی لەو بەشە دەکات کە ناومان ناوە "ڕێنێسانس". گرامشی دەڵێت "ڕۆشنبیری ئۆرگانیک". واتە ئەوانە نین کە تەنها کتێب دەخوێننەوە، بەڵکو ئەوانەن کە لەناو کێڵگە و کارگەکانن (ئەندازیار و جووتیارەکان) و هۆشیاری بڵاو دەکەنەوە. ئەو پێی وایە ستراتیژ بۆ گۆڕینی "هزر" پێش "حوکمڕانی"، تاکە ڕێگایە بۆ ئەوەی دوای سەرکەوتن تووشی دیکتاتۆری نەبینەوە. لە دیدی "ماکس ڤێبەر" (باوکی کۆمەڵناسیی مۆدێرن) چەمکی پەیوەندیدار: دەسەڵاتی ئەقڵانی-یاسایی (Rational-Legal Authority) •      ڕا: ڤێبەر دەسەڵاتی دابەش کردبوو بۆ سێ جۆر: تەقلیدی (شێخ و ئاغا)، کاریزمی (سەرکردەی پاڵەوان)،  ئەقڵانی (دامەزراوە و یاسا). ئەو پێی وابوو دەوڵەتی مۆدێرن تەنها بەوەی سێیەم بەڕێوە دەچێت. •      هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: ڤێبەر ڕەخنە لە حیزبە تەقلیدییەکان و کلاسیکەکانی ڕۆژهەڵات دەگرێت کە هێشتا لەسەر بنەمای "کاریزما و تەقلید" دەژین. بەڵام بۆ بزووتنەوەی ئایندە لە دیدی ڤێبەرەوە : "ئەم پڕۆژەیە نوێنەرایەتی قۆناغی پێگەیشتنی کۆمەڵگەی کوردی دەکات." گۆڕینی ناوی "مەڵبەند" بۆ "دەستە و بۆرد"، و گۆڕینی "سۆز" بۆ "پلان"، لای ڤێبەر واتە گواستنەوەی کورد لە خێڵەوە بۆ "دەوڵەت". لە دیدی "فرانتس فانۆن" (تیۆریسێنی دژە-داگیرکاری) چەمکی پەیوەندیدار: خراپییەکانی بۆرژوازیی نیشتمانی •دیدگا: فانۆن لە کتێبی "دوایینەکانی سەر زەوی" هۆشداری دەدات کە زۆرجار حیزبە شۆڕشگێڕەکان دوای ڕزگاری، دەبنە دیکتاتۆری نوێ چونکە تەنها بیریان لە "ئاڵا" کردۆتەوە نەک "دادپەروەری".ئەم تیۆریە پڕاو پڕ لە باشوری کوردستاندا بە زەقی ڕنگی داوەتەوە ، باشوری کوردستاندا ئەزمونی حکومڕانیەکی ناسیونالیستی خێڵەکی شکست خواردوو بەڕێدەبات .ستەمی ناسیونالیستی خێڵەکی چڕترە لە ستەمی نەتەوەیی داگیرکەر. •هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە:   دیدی فانۆن باشترین پارێزەری پڕۆژەکەی بزووتنەوەی ئایندەیە . ئەو دەڵێت:  تێگەیشتوون ڕزگاریی نیشتمانی بەبێ ڕزگاریی چینایەتی و کۆمەڵایەتی، تەنها گۆڕینی پۆلیسەکانە. تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە بۆ ئەوەی "مرۆڤی کورد" لە هەژاری و نەزانی ڕزگار بکرێت هاوتەریب لەگەڵ ڕزگاریی خاک، جەوهەری فەلسەفەی فانۆنە. لە دیدی "یۆرگن هابرماس" (فەیلەسوفی ئەڵمانی) چەمکی پەیوەندیدار: کردەی پەیوەندی و فەزای گشتی (Communicative Action) •ڕا: هابرماس باوەڕی وایە کێشەکانی کۆمەڵگە بە زەبر چارەسەر ناکرێن، بەڵکو بە "دیالۆگی ئەقڵانی" لەنێوان هاوڵاتیاندا چارەسەر دەکرێن. •هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: هابەرماس ستایشی ئەو ستراکچەرە دەکات کە ناومان ناوە "ناوەندی شار و شارۆچکەکان". ئەم ناوەندانە دەبنە ئەو "فەزا گشتییە"ی کە تێیدا جووتیار و دکتۆر و مامۆستا بە زمانی "داتا و زانست" قسە دەکەن، نەک بە زمانی "تۆمەت و هەڵچوون ". ئەمە بەرزترین ئاستی شارستانییەتە. بزووتنەوەی  ئایندە لە دیدی بیرمەندانەوە : ئەگەر ئەم بیرمەندانە کۆببنەوە بۆ نووسینی ڕاپۆرتێک لەسەر "بزووتنەوەی ئایندە"، ڕەنگە ئەمەیان بنووسیایە: "ئەم پڕۆژەیە هەوڵێکی دەگمەن و بوێرانەیە لە ڕۆژهەڵاتی کورستاندا . لە کاتێکدا هەمووان سەرقاڵی ، ڕابردوو، وپاڵەوانسازین ، بزووتنەوەی ئایندە خەریکی بونیادنانی 'سیستەم' و ئەقڵە. ئەم پڕۆژەیە تەنها حیزبێک نییە، بەڵکو 'پرۆسەی مۆدێرنیزەکردنی نەتەوەی کوردە'. بزووتنەوەی ئایندە دەیەوێت  کورد لە قۆناغی ، سۆزەوە بەرێتە قۆناغی 'لۆژیک'. ئەمە ڕێگایەکی سەختە، بەڵام تاکە ڕێگایە بۆ مانەوە و سەرکەوتنی هەمیشەیی." ئەم خوێندنەوەیە چی دەبەخشێت بە بزووتنەوەی ئایندە؟ ئەمە متمانەیەکی (Confidence) بێ وێنەی پێ دەبەخشێت. کاتێک ئەنتی تێزی کلاسیک  بە شیعر و قسەی سۆزداری هێرش دەکات، بەڵام ئێمە دەزانین کە فەلسەفەی جیهانی و زانستی مێژوو لە پشتمانە. ئێمە لە بەرەی "ڕاستی"داین، ئەوان لە بەرەی "خەیاڵ". بۆ ئەوەی بنەما و فکری "بزووتنەوەی ئایندەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان" بکەین بە ئایدیۆلۆژیایەکی تۆکمە و نووسراو، پێویستە ئەو سێ پایە سەرەکییە (مافی چارەی خۆنووسین، خەباتی چینایەتی، گۆڕانی کۆمەڵایەتی) لە چوارچێوەیەکی فەلسەفی و سیاسییدا داڕێژینەوە. لێرەدا نەخشەڕێگایەکم بۆ ئامادەکردوون کە چۆن ئەم باوەڕانە بکەین بە "مانیفێست" یان ئایدیۆلۆژیایەکی سیاسی دیاریکراو. دەتوانین ناوی بنێین "سۆسیال-دیموکراسیی شۆڕشگێڕی ڕۆژهەڵاتی کوردستان  یان "ئایندەخوازیی پێشکەوتنخواز". ١. پێناسەی ناسنامەی فکری (The Core Identity) سەرەتا دەبێت بزووتنەوەکە خۆی لە یەکێک لە قوتابخانە فکرییەکاندا ببینێتەوە. بەپێی سیناریۆ ئامادە کراوەکان ، ئەم بزووتنەوەیە تێکەڵەیەکە لە "نەتەوەییبوون" و "چەپبوون". •      پێناسە: بزووتنەوەی ئایندە، هێزێکی سیاسیی پێشکەوتنخوازە (Progressive) کە باوەڕی بە پەیوەستی  "ڕزگاریی نیشتمانی" و "یەکسانیی چینایەتی" هەیە. واتە: ئازادیی خاک بەبێ یەکسانیی هاوڵاتیان بێ مانایە. داڕشتنی سێ بنەمای سەرەکییەکە (The Three Pillars) دەبێت بۆ هەر یەک لەو سێ خاڵەی ئاماژەمان پێداوە، تیۆری و ڕێکار دابنرێت: بنەمای یەکەم : مافی چارەی خۆنووسین (پرسی نەتەوەیی) ئەمە تایبەتمەندییە سیاسییەکەیە بۆ ڕۆژهەڵاتی کوردستان. • کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان نەتەوەیەکی داگیرکراوە و مافی خۆیەتی بڕیار لە چارەنووسی خۆی بدات. •      شێوازی جێبەجێکردن: ڕەتکردنەوەی ناوەندگەری (دژایەتی سیستەمی مەرکەزی تاران). باوەڕ بە فیدرالیزمی نەتەوەیی یان کۆنفیدراڵی دیموکراتیک (بەپێی ستراتیژی بزووتنەوەی ئایندە. پاراستنی زمانی کوردی و کولتووری نەتەوەیی وەک بەشێک لە بەرگری سیاسی. بنەمای دووەم : خەباتی چینایەتی (پرسی ئابووری و یەکسانی) ئەمە تایبەتمەندییە ئابوورییەکەیە (لایەنی چەپ و سۆسیالیستی). •      بنەما: دژایەتیکردنی چەوساندنەوەی کرێکاران، جووتیاران و زەحمەتکێشانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ، چ لەلایەن دەوڵەتەوە بێت یان سەرمایەداری خۆماڵی. •      شێوازی جێبەجێکردن:        دادپەروەریی کۆمەڵایەتی: دابەشکردنی دادپەروەرانەی سامانی وڵات.        پشتیوانی لە سەندیکا و ڕێکخراوە کرێکارییەکان.        دژایەتیکردنی بەتایبەتیکردن (Privatization) کە زیان بە هەژاران دەگەیەنێت. بنەمای سێیەم: گۆڕانی کۆمەڵایەتی (پرسی مۆدێرنیتە و کولتوور) ئەمە تایبەتمەندییە ڕۆشنبیرییەکەیە کە بزووتنەوەی ئایندە لە حیزبە کلاسیکییەکان جیا دەکاتەوە. •      بنەما: کۆمەڵگەی کوردی پێویستی بە شۆڕشی هزری و کولتووری هەیە بۆ ئەوەی بەرەو ئایندە بڕوات. •      شێوازی جێبەجێکردن:   پرسی ژنان: یەکسانی تەواوەتی ژن و پیاو ئەمە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان زۆر گرنگەبەتایبەت دوای شۆڕشی ژینا. سێکۆلاریزم: جیاکردنەوەی ئایین لە دەسەڵاتی سیاسی بۆ ڕێگریکردن لە دەسەڵاتی تیۆکراسی ئێران و ناوخۆ . ژینگەپارێزی: پاراستنی سروشتی کوردستان وەک بەشێک لە نیشتمانپەروەری. دروشم و ستراتیژ (Slogan & Strategy) بۆ ئەوەی فکرەکە ببێتە ئایدیۆلۆژیا، دەبێت دروشمێک هەبێت کە هەموان کۆبکاتەوە. •      دروشمی پێشنیارکراو: "ئازادی بۆ نیشتمان، یەکسانی بۆ مرۆڤ، پێشکەوتن بۆ ئایندە". •      میتۆدی خەبات: خەباتی مەدەنی و جەماوەری (ڕێکخستنی شەقام). هۆشیارکردنەوەی تاک (بەرزکردنەوەی ئاستی مەعریفەی سیاسی). دیپلۆماسی نێودەوڵەتی بۆ ناساندنی دۆزی ڕۆژهەڵاتی کوردستان. پێکهاتەی مانیفێستی بزووتنەوەی ئایندە : بۆ ئەوەی بزووتنەوەی ئایندە  ببێتە خاوەن فەلسەفەیەکی ڕوون یان  پەیڕەوی فکری،کار لەسەرئەم تیۆریاندەکات: 1.      پێشەکی (Introduction): شیکردنەوەی دۆخی ئێستای ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران و پێویستیی دروستبوونی ئەم بزووتنەوەیە. 2.     بڕوای ئێمە (Our Creed): شیکردنەوەی ئەو سێ خاڵەی سەرەوە (نەتەوە، چینایەتی، کۆمەڵایەتی). 3.     دنیابینی ئایندە (Vision): بزووتنەوەکە چۆن دەڕوانێتە داهاتوویڕۆژهەڵاتی کوردستان ؟ (پێکەوەژیان، ئاشتی، دیموکراسی). 4.     ڕەخنە لە دۆخی هەنووکەیی: بۆچی سیستەمی ئێستا و حیزبە کلاسیکییەکان وەڵامدەرەوە نین؟ 5.     کورتەی ئایدیۆلۆژیاکە بە زاراوەی سیاسی: ئایدیۆلۆژیای بزووتنەوەی ئایندە بریتییە لە: "نەتەوەخوازیی چەپی دیموکراتیک" (Democratic Left Nationalism). کە تێیدا "نەتەوە" ئامانجە، "چەپ/چینایەتی" ڕێگای گەیشتنە بە دادپەروەری، و "گۆڕانی کۆمەڵایەتی" ئامرازی نوێکردنەوەی کۆمەڵگایە. ئەمە خاڵە زۆر گرنگ و جەوهەرییەکەیە. کاتێک باسی "ڕێنێسانس" (وەرچەرخان و ژیانەوە) دەکەین، مانای ئەوەیە "بزووتنەوەی ئایندە" تەنها بزووتنەوەیەکی سیاسی نییە بۆ گرتنەدەستەی دەسەڵات، بەڵکو پرۆژەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرییە بۆ گۆڕینی ئەقڵیەت و ستراکچەری کۆمەڵگە. بۆ ئەوەی ئەمە بکەینە ئایدیۆلۆژیا، دەبێت "تیۆریی مرۆڤی نوێ" و "ئەقڵانییەت" بکەینە سەردێڕی کارەکان. جیاوازیی ئێمە لەگەڵ حزبە تەقلیدییەکان ئەوەیە: ئەوان دەیانەوێت دەسەڵات بگۆڕن، ئێمە دەمانەوێت "مرۆڤ و کۆمەڵگا" بگۆڕین بەر لە دەسەڵات. چوارچێوەی ئایدیۆلۆژییبزووتنەوەیئایندەیەوەک"بزووتنەوەیەکی ڕێنێسانسی (Renaissance Movement)": بنەمای فەلسەفی: "ئەقڵانییەت و ڕەخنە" (Rationalism & Criticism) حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان ،  زۆرجار لەسەر بنەمای "گوێڕایەڵی" و "کەسایەتی پەرستی" کار دەکەن. بەڵام بۆ ڕێنێسانس، دەبێت ئەمە پێچەوانە بکرێتەوە: •      کۆتایی هێنان بە پیرۆزی سازی (Desacralization): هیچ سەرکردەیەک ، دەقێک ، یان دابونەریتێک پیرۆز نییە کە نەتوانرێت ڕەخنەی لێ بگیرێت. ئایدیۆلۆژیای بزووتنەوەی ئایندە "پیرۆزی" تەنها بۆ (مرۆڤ و ئازادی) دادەنێت، نەک بۆ حیزب و سەرکردە. •      ئەقڵ سەنتەری: بڕیارەکان لەسەر بنەمای زانست، لۆژیک و بەرژەوەندی گشتی دەدرێن، نەک لەسەر بنەمای سۆز وخرۆشان و نەتەوەیی ڕووت یان شەریعەتی  ئایینی. •      شۆڕشی هزری پێش ئەوەی چەک هەڵبگرین، دەبێت قەڵەم و کتێب هەڵبگرین. ڕزگارکردنی خاکی کوردستان بەبێ ڕزگارکردنی مێشکی تاک لە خورافیات، تەنها گۆڕینی داگیرکەرێکە بە ستەمکارێکی خۆماڵی. ٢. بنەمای کۆمەڵایەتی: "لە ڕەعیەتەوە بۆ هاوڵاتی" (From Subject to Citizen) حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان  کۆمەڵگە دەکەن بە "جەماوەری حیزب"، بەڵام بزووتنەوەی ئایندە دەبێت کۆمەڵگە بکات بە "کۆمەڵگەی مەدەنی".   •      تاکگەرایی ئەرێنی (Positive Individualism): ڕێزگرتن لە ئازادی تاکەکەسی. لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بنەماڵە زاڵە، ئێمە دەبێت کار لەسەر ئەوە بکەین کە "تاک" بەها و کەرامەتی هەبێت بەبێ ئەوەی سەر بە هیچ گرووپێک بێت. •      یەکسانیی جێندەری ڕاستەقینە: نەک تەنها ژن بەشداری سیاسی بێت، بەڵکو شۆڕش دژی ئەو کولتوورە پیاوسالارییە بکرێت کە لە ناخی کۆمەڵگەدا ڕەگی داکوتاوە (تەنانەت لەناو خێزانەکانیشدا). دروشمی "ژن، ژیان، ئازادی" باشترین نموونەی ئەم ڕێنێسانسەیە کە ئێمە دەتوانین بیکەنە بەشێک لە فەلسەفەی خۆمان. ٣. بنەمای پەروەردەیی و کولتووری: "دروستکردنی مرۆڤی ئایندە" ڕێنێسانس لە ئەوروپا بە هونەر و ئەدەب و فەلسەفە دەستی پێکرد. بزووتنەوەی ئایندەش دەبێت خاوەنی "پڕۆژەی ڕۆشنبیری" بێت، نەک تەنها بەرنامەی سیاسی. •      گرنگیدان بە هونەر و ئەدەب: شیعر، ڕۆمان، شانۆ و موزیک تەنها بۆ کات بەسەربردن نین، بەڵکو ئامرازن بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی هۆشیاری کۆمەڵگە. •      پەروەردەی ڕەخنەگرانە: ئامانجی بزووتنەوەکە دروستکردنی هاودیدێکە کە پرسیار دەکات ("بۆچی؟" و "چۆن؟")، نەکهاودیدێک کە تەنها دەڵێت "بەڵێ". ٤. پەیوەندی نێوان "خەباتی چینایەتی" و "ڕێنێسانس" لێرەدا خاڵە بەهێزەکەی ئێمە دەردەکەوێت. حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان کاتێک باسی چینایەتی دەکەن، تەنها باسی (نان) دەکەن. بەڵام ئێمە دەبێت بڵێین: •      هەژاری تەنها نەبوونی پارە نییە، بەڵکو نەبوونی هۆشیارییە. •      سەرمایەداری و داگیرکەری ئایینی دەیانەوێت خەڵکی کوردستان لە نەزانیندا بهێڵنەوە بۆ ئەوەی ئاسانتر بچەوسێنرێنەوە. بۆیە خەباتی چینایەتیی ئێمە، هاوکات خەباتە دژی نەزانینە. کرێکارێکی هۆشیار، ترسناکترین دوژمنە بۆ دیکتاتۆر. کورتەی ئایدیۆلۆژیاکە (ناونیشانی پێشنیارکراو): "ڕۆشنگەریی نەتەوەیی" (National Enlightenment) یان "سۆسیالیزمی مرۆڤ-مەحوەر" (Human-Centric Socialism) ئەمە چۆن لە بەرنامەی بزووتنەوەی ئیندەدا بچەسپێنین ؟ لە پەیڕەوی ناوخۆ یان ستراتیژی بزووتنەوەی ئایندەدا، بەشێک زیاد دەکەین بە ناوی "پڕۆژەی کولتووری و شارستانی": "بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی وایە کە قەیرانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان تەنها قەیرانی سیاسی نییە، بەڵکو قەیرانی کولتووری و مەعریفییە. بۆیە ئێمە جیا لە خەباتی سیاسی، کار دەکەین بۆ هەڵگیرسانی شۆڕشێکی ڕۆشنبیری (ڕێنێسانس) کە تێیدا ئەقڵ بەسەر خورافیاتدا، ئازادی بەسەر کۆیلایەتیدا، و زانست بەسەر نەزانیندا سەربکەوێت. ئامانجمان بونیادنانی کۆمەڵگەیەکە کە تاک تێیدا ئازاد و هوشیار بێت، پێش ئەوەی تەنها هەڵگری ناسنامەیەکی نەتەوەیی بێت." بە کورتی: ئێمە دەمانەوێت "هزروو بیری کورد " ڕزگار بکەین، پێش ئەوەی "خاکی کورد" ڕزگار بکەن، چونکە ئەگەر عەقڵ ئازاد نەبێت، خاک ئازاد نابێت. ئەم تیۆریەی ئاماژەمان پێداوە ، لە زانستی سیاسەت و کۆمەڵناسیدا پێی دەگوترێت "گەڕانەوە بۆ شایستەسالاری" (Meritocracy) و "دابەشکردنی کار" (Division of Labor) بە شێوەیەکی زانستی. ئەمە وەڵامێکی کوشندەیە بۆ ئەو "شێواندنە کۆمەڵایەتییەی" (Social Distortion) کە ئێستا هەیە، کە تێیدا حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان هەموو چین و توێژەکانیان کردووە بە "کارگوزاری حزب ؛ مامۆستا دەبێت حیزبی بێت، دادوەر دەبێت حیزبی بێت، جووتیار ئەگەر حیزبی نەبێت پەین و ئاوی پێ نادرێت. بۆ ئەوەی ئەمە بکەینە بەشێک لە ئایدیۆلۆژیای بزووتنەوەی ئایندە، دەتوانین لەژێر ناونیشانی "دامەزراوەییکردنی کۆمەڵگە و گێڕانەوەی شکۆ بۆ پیشەکان" دابڕێژین. ١. چەمکی ڕاستکردنەوەی هەڕەمی کۆمەڵگە ئایدیۆلۆژیای بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی وایە کە سیستەمی سیاسیی خراپ، بووەتە هۆی تێکدانی پێکهاتەی کۆمەڵگە. •      دۆخی ئێستا: سیاسەتمەدار جێگای ئەندازیاری گرتووەتەوە، بازرگان بڕیار بۆ دادوەر دەدات، و کرێکار و جووتیار ناچار کراون واز لە پیشەکەیان بهێنن و ببنە پاسەوان یان کۆڵبەر. •      دۆخی ئایندە (ئامانجی ئێمە): هەر تاکێک لە کۆمەڵگە دەبێت لەو شوێنەدا بێت کە لێی شارەزایە و بەرهەمدارە، و دەبێت "شکۆی پیشەکەی" بۆ بگەڕێندرێتەوە. چۆن ئەمە دەکرێتە بەرنامەی کار؟ (سێ بنەما) بنەمای یەکەم: سەربەخۆیی پیشەیی (Professional Independence) ئەمە خاڵە جەوهەرییەکەیە دژی حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان . •      بۆ دادوەران: دادگا دەبێت شوێنی "یاسا" بێت نەک "بڕیار بە خواستی حیزبی ". دادوەر تەنها کاتێک دەتوانێت دادوەر بێت کە نەترسێت لەوەی مووچەکەی یان ژیانی بکەوێتە مەترسییەوە. •      بۆ ئەندازیاران و پزیشکان: پڕۆژەکان و کەرتی تەندروستی دەبێت لەسەر بنەمای "تەکنۆکرات" بەڕێوە بچن. واتە بڕیاری زانستی باڵاتر بێت لە بڕیاری سیاسی. بنەمای دووەم: بەهێزکردنی سەندیکا و ڕێکخراوە پیشەییەکان بۆ ئەوەی "کرێکار، کرێکار بێت"، دەبێت هێزی هەبێت. •      پێویستە سەندیکای جووتیاران و کرێکاران سەربەخۆ بن لە حیزب. •      جووتیار جووتیار بێت: واتە سیاسەتی کشتوکاڵی وا دابڕێژرێت کە جووتیار ناچار نەبێت زەوییەکەی بفرۆشێت یان کۆچ بکات بۆ شار. کاتێک داهاتی جووتیارێک مسۆگەر بێت، شانازی بە پیشەکەیەوە دەکات و دەبێتەوە بە بڕبڕەی پشتی ئابووری. بنەمای سێیەم: نەهێشتنی دەستێوەردانی حیزبی (Depoliticization of Professions) حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان، هەموو شتێکیان سیاسی کردووە. بەڵام دیدی بزووتنەوەی ئایندە بەم جۆرەیە : •      پۆلیس و ئاسایش ئەرکیان پاراستنی خەڵکە، نەک پاراستنی بەرپرس. •      مامۆستا ئەرکی پەروەردەیە، نەک بانگەشەی هەڵبژاردن. •      هونەرمەند ئەرکی داهێنانە، نەک ستایشکردنی سەرکردە    داڕشتنی دەقەکە بۆ ناو ئایدیۆلۆژیاکە ئەمە دەقێکی پێشنیارکراوە بۆ ئەوەی بخرێتە ناو پەڕتووکی فکری بزووتنەوەی ئایندەوە: "پرەنسیپی مرۆڤی شایستە لە شوێنی شایستە" "بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی وایە کە کۆمەڵگەی تەندروست، کۆمەڵگەیەکە کە تێیدا پیشە و پسپۆڕییەکان ڕێزیان لێ دەگیرێت و تێکەڵ بە ململانێی سیاسی ناکرێن. ئامانجی ئێمە کۆتایی هێنانە بەو پۆپۆلیزم و بەرژەوەندیخوازییەی کە بووەتە هۆی ئەوەی دادوەر ببێتە حزبی ، ئەندازیار بێکار بێت، و جووتیار خاکەکەی جێ بهێڵێت. ئێمە خەبات دەکەین بۆ (گەڕانەوەی بەها بۆ کار): •      با جووتیار پاشای زەوییەکەی بێت و بەری ڕەنجەکەی بخوات. •      با کرێکار خاوەنی ماف و بیمەی ژیانی خۆی بێت و وەک داینەمۆی وڵات سەیر بکرێت. •      با دادوەر و ئەندازیار و مامۆستا، سەربەخۆ بن و تەنها لەسەر بنەمای زانست و ویژدان کار بکەن، دوور لە هەژمونی  حیزب. ئێمە دەمانەوێت هەموو کەسێک لە شوێنی خۆیدا بێت، تا چەرخی کۆمەڵگە بە ڕێکی و دادپەروەری بگەڕێت." دروشمی تایبەت بەم بەشە: •      "پسپۆڕی بۆ خزمەت، سیاسەت بۆ بەڕێوەبردن." •      "ڕێز لە پسپۆڕ، شکۆ بۆ جووتیار، ماف بۆ کرێکار." بە کورتی: فەلسەفەی ئێمە لێرەدا ئەوەیە: "سیاسەت نابێت دەست وەربداتە هەموو شتێک". حیزب ئەرکی ئەوەیە زەمینە خۆش بکات بۆ ئەوەی خەڵکانی پسپۆڕ (جووتیار، پزیشک، هتد) کارەکەی خۆیان بە باشترین شێوە بکەن. ئەمە بیرۆکەیەکی زۆر سەردەمییانە و پێشکەوتووە. کاتێک بزووتنەوەیەک خۆی وەک "حکومەتێکی سێبەر" (Shadow Government) یان "حکومەتێکی بچووک" ڕێک دەخات، پەیامەکەی بۆ کۆمەڵگە ئەوەیە: "ئێمە ئامادەین بۆ بەڕێوەبردن، نەک تەنها بۆ قسەکردن." بۆ ئەوەی پەیكەری بزووتنەوەی ئایندە لە شێوەی حیزبی تەقلیدی (مەکتەبی سیاسی، مەڵبەند، ناوچە، ڕێکخستن) دەربچێت و ببێتە دامەزراوەیەکی زانستی، پێویستە ناوی بەشەکان بگۆڕین بۆ (ناوەند، دەستە، ئەنجومەن) کە لە وەزارەت و دەزگای دەوڵەتی دەچن. نەخشەی پێشنیارکراوی پەیكەری حکومەتە بچووکەکەی ئایندە. ئاستی یەکەم: لوتکەی بڕیار (سەرۆکایەتی وەک ئەنجومەنی وەزیران) لە جیاتی "مەکتەبی سیاسی"، دەسەڵاتی جێبەجێکردن لە شێوەی کابینەیەکی حکومی دەبێت. •      ناوی پێشنیارکراو: "ناوەندی بڕیار •      پێکهاتە: پێک دێت لە بەرپرسی ناوەندە پسپۆڕییەکان (وەک وەزیرەکان) و سەرپەرشتیاری بزووتنەوەکە. •      ئەرک: داڕشتنی سیاسەتی گشتی و چاودێری جێبەجێکردنی پڕۆژەکان، نەک دەستوەردان لە وردەکارییەکان. ئاستی دووەم: ناوەندە پسپۆڕییەکان (وەک وەزارەتەکان) لێرەدا جیاوازییە گەورەکە دەکەین. لە جیاتی ئەوەی بەشەکان لەسەر بنەمای "جوگرافیا" بن، لەسەر بنەمای "کەرتی پسپۆڕی" دەبن. هەر ناوەندێک لەلایەن پسپۆڕێکی ئەو بوارەوە بەڕێوە دەبرێت (دکتۆر، ئەندازیار، ئابووریناس). ١. کەرتی ئابووری و دادی کۆمەڵایەتی (تایبەت بە چینایەتی) •      ناوی ناوەند: "ناوەندی پلاندانانی ئابووری و گەشەپێدان" •      بەشەکانی ناوەوە: فەرمانگەی کاروباری کرێکاران و سەندیکاکان: (بۆ پاراستنی مافی کرێکار). بەشی وەبەرهێنان و داهاتی نیشتمانی: (بۆ توێژینەوەی سامانی وڵات). بەشی هاوکاریی کۆمەڵایەتی: (بۆ دۆزینەوەی چارەسەر بۆ هەژاران). ٢. کەرتی کشتوکاڵ و ژینگە (تایبەت بە جووتیاران) •      ناوی ناوەند: "ناوەندی بووژانەوەی کشتوکاڵ و پاراستنی ژینگە" •      ئەرک: ئەمە شوێنی ئەندازیارانی کشتوکاڵ و جووتیارە پێشەنگەکانە. •      بەشەکانی ناوەوە: o      بەشی ئاو و ئاودێری. o      بەشی بەبازاڕکردنی بەروبوومی جووتیاران. o      بەشی پاراستنی دارستان و ژینگەی کوردستان. ٣. کەرتی پەروەردە و ڕۆشنگەری (تایبەت بە ڕێنێسانس) •      ناوی ناوەند: "ناوەندی ڕۆشنگەری و پەروەردەی شارستانی" •      ئەرک: جێگرەوەی بەشی ڕاگەیاندن و ڕێکخستنە، بەڵام بە شێوازی زانستی. •      بەشەکانی ناوەوە: o      ئەکادیمیای پێگەیاندنی سەرکردە: (بۆ پەروەردەکردنی هاودید). o      بەشی هونەر و ئەدەب: (بۆ نووسەران و هونەرمەندان). o      بەشی توێژینەوەی ستراتیژی: (بۆ بیرمەندان و فەیلەسوفەکان). ٤. کەرتی داد و یاسا (تایبەت بە دادوەران و مافپەروەران) •      ناوی ناوەند: "کۆمیسیۆنی دادوەری و مافی مرۆڤ" •      ئەرک: چاودێریکردنی پێشێلکارییەکان و ئامادەکردنی پڕۆژەیاسا بۆ ئایندە. •      بەشەکانی ناوەوە: o      بەشی پارێزەران و یاساناسان. o      بەشی مافی ژنان و یەکسانی جێندەری. ٥. کەرتی ئاوەدانکردنەوە (تایبەت بە ئەندازیاران و پیشەوەران) •      ناوی ناوەند: "فەرمانگەی تەکنیک و ژێرخانی وڵات" •      ئەرک: کۆکردنەوەی ئەندازیار و پیشەوەران بۆ دیراسەکردنی شارەکان. •      بەشەکانی ناوەوە: o      بەشی شارسازی و پلاندانانی شار. o      بەشی پیشەسازی و وزە. ٦. کەرتی سیاسی و دیپلۆماسی (تایبەت بە دۆزی نەتەوەیی) •      ناوی ناوەند: "ناوەندی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان و دیپلۆماسی" •      ئەرک: ناساندنی دۆزی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە جیهان بە زمانی سەردەم. ئاستی سێیەم: ڕێکخستنە لۆکاڵییەکان (وەک شارەوانییەکان) لە جیاتی ئەوەی بڵێین "مەڵبەند" یان "کۆمیتە" کە ناوی حیزبین، پێکهاتەی شارەکان و گوندەکان دەکەینە شێوەی "ناوەندی خۆجێیی". •      ناوی پێشنیارکراو: "ناوەندی بەڕێوەبردنی شار/ناوچە" (City Administration Council) •      شێوازی کار: ئەم ناوەندە وەک "شارەوانییەکی سێبەر" کار دەکات. لە هەر شارێکدا، نوێنەری مامۆستایان، نوێنەری کرێکاران، نوێنەری جووتیاران و بازرگانان تێیدا ئەندامن. ئامانج: ئەوان کێشەکانی شارەکەیان دیاری دەکەن و ڕاپۆرت دەدەنە ناوەندە پسپۆڕییەکان بۆ چارەسەر. نموونەی شێوازی کارکردنی ئەم پەیكەرە (Scenario): ئەگەر کێشەیەک بۆ "جووتیارانی مەریوان" دروست بێت: لە حیزبی تەقلیدیدا: بەرپرسی مەڵبەند بەیاننامەیەک دەردەکات (هیچ چارەسەر ناکات).   بزووتنەوەی ئایندە: o      ناوەندی  بەڕێوەبردنی مەریوان کێشەکە بە داتا دەنێرێت بۆ "دەستەی بووژانەوەی کشتوکاڵ". o      ئەندازیارانی کشتوکاڵ چارەسەری زانستی (پڕۆژە) ئامادە دەکەن. o      "دەستەی جێبەجێکردن" بڕیار دەدات فشار بکرێت یان پڕۆژەکە وەک ئەلتەرناتیڤ بە خەڵک بناسێنرێت. سوودی ئەم پەیكەرە چییە؟ 1.      کۆتایی هێنان بە "کادیری هەموو شت زان": ئیتر بەرپرسێکی سیاسی ناتوانێت دەست وەربداتە کاری کشتوکاڵ، چونکە ئەوە کاری "دەستەی کشتوکاڵە. 2.     ڕاکێشانی خەڵکی پسپۆڕ: دکتۆرێک یان ئەندازیارێک نایەتە ناو "مەڵبەند" دانیشێت، بەڵام شانازی دەکات ئەندامی "ناوەندی پلاندانان" بێت. 3.     مەشقکردن بۆ دەوڵەتداری: هاودیدەکانمان  لە ئێستاوە فێر دەبن چۆن وڵات بەڕێوە ببەن، نەک تەنها چۆن کۆبوونەوەی حیزبی بکەن. ئەمە هەنگاوێکی زۆر تەکنیکیە. گۆڕینی "ناو" هەنگاوی یەکەمە بۆ گۆڕینی "ناوەڕۆک". وشەکانی (کادیر، ئەندام، مەڵبەند، کۆمیتە، بەش) بۆنی کۆنەپەرستیی حیزبی و گوێڕایەڵیی کوێرانەیان لێ دێت. بۆ ئەوەی بزووتنەوەی ئایندە وەک "سیستەمێکی مۆدێرن و پسپۆڕ" دەربکەوێت، پێشنیار دەکەم ئەم فەرهەنگە نوێیە بەکاربهێنن. ئێمە چەمکی (Merrit - شایستەیی) دەکەینە بنەمای ناونانەکان. لیستی ناوە نوێیەکان و ستراکچەرە پێشنیارکراوەکە: یەکەم: گۆڕینی ناوی "کادیر" و "ئەندام" لە حیزبی تەقلیدی و کلاسیکدا ، کادیر واتە "جێبەجێکار". لە بزووتنەوەی ئایندە، ئێمە پێویستمان بە "داهێنەر" و "خاوەن دیدگا" هەیە. لەجیاتی وشەی (کادیر)، دەتوانن ئەم پلەبەندییە بەکاربهێنن: 1.      بۆ ئەندامانی گشتی (هەواداران و خەڵکی ئاسایی): o      لەجیاتی "ئەندام"، بڵێن: "هاوبەشان" یان "هاودید". o      ماناکەی: واتە ئەو کەسە تەنها ژمارەیەک نییە لە تۆمارەکاندا، بەڵکو "هاوبەشە" لە خەون و دیدگای بزووتنەوەکە. 2.     بۆ کەسانی پسپۆڕ (ئەندازیار، دکتۆر، مامۆستا، پارێزەر): o      لەجیاتی "کادیری پێشکەوتوو"، بڵێن: "ڕاوێژکار" (Consultant) یان "شایستە" (Merit). o      ماناکەی: ئەم کەسە بەهۆی ئەقڵ و زانستەکەیەوە لەناو بزووتنەوەکەیە، نەک بەهۆی واستە و کۆنەپەرستی. 3.     بۆ چالاکوانانی مەیدانی (ئەوانەی کاری ڕێکخستن دەکەن): o      لەجیاتی "بەرپرس"، بڵێن: "ڕێکخەر o      ماناکەی: ئەرکی ئەم کەسە ڕێکخستنەوەیە بەڵکو ڕێکخستدنەوەی ناڕێکیەکانی ناو کۆمەڵگەیە. دووەم: گۆڕینی ناوی "بەش" و "ئەنجومەن" و "مەڵبەند" لەجیاتی ئەوەی پێکهاتەکە هەرەمی بێت، دەیکەین بە "تۆڕی پیشەیی" (Professional Network). ناوەکان دەبێت لە دامەزراوەی مەدەنی و زانستی بچن. پێشنیاری من بەکارهێنانی وشەی "کانوون" (Center/Hearth) و "ژوور" (Chamber) و سەکۆ" (Platform)یە ١. بۆ توێژە پیشەییەکان (لەجیاتی ڕێکخراوە دیموکراتییەکان) ئەم شوێنانە دەبنە ماڵی ڕاستەقینەی پسپۆڕەکان: •      بۆ مامۆستایان و پەروەردەکاران: o      ناوی نوێ: "تۆڕی ناوەندی پەروەردە و ڕۆشنگەری" •      بۆ ئەندازیاران و تەکنیکاران: o      ناوی نوێ: "ژووری تەکنیک و ئاوەدانکردنەوە" (وەک ژووری بازرگانی وایە، بەڵام بۆ ئەندازیاران). •      بۆ پزیشکان و کارمەندانی تەندروستی: o      ناوی نوێ: " تۆڕی ناوەندی تەندروستیی نیشتمانی" •      بۆ کرێکاران و ڕەنجدەران: o      ناوی نوێ: "سەکۆی کار و دادپەروەری" •      بۆ جووتیاران: o      ناوی نوێ: "خانەی جووتیاران و گەشەی سەوز" (وشەی "خانە" هەستێکی گەرم و نزیک دەبەخشێت). ٢. بۆ ئاستی سەرکردایەتی و بڕیاردان لەجیاتی "مەکتەبی سیاسی" و "سەرکردایەتی": •      بۆ بەڕێوەبردنی گشتی: o      ناوی نوێ: "ناوەندی  پلاندانان و ستراتیژ واتا ناوەندی گشتی " (Planning & Strategy o      ئەندامەکانی پێیان دەوترێت: "ئەندامی ناوەند" (نەک ئەندامی مەکتەبی سیاسی). •      بۆ پەیوەندییەکان: o      ناوی نوێ: "هێڵی دیپلۆماسی" (Diplomatic Line). سێیەم: نموونەی ناساندنی کەسێک لەم سیستەمە نوێیەدا با بڵێین ( تێکۆشەر ) ئەندازیارە و لە بزووتنەوەی ئایندە کار دەکات. •      لە سیستەمی کۆن: دەوترێت: "تێکۆشەر کادیری مەڵبەندە و لێپرسراوی بەشی ئەندازیارانە." (ئەمە زۆر سواوە). •      لە سیستەمی بزووتنەوەی ئایندە: دەوترێت: "ئەندازیار تێکۆشەر، ڕاوێژکارە لە ژووری تەکنیک و ئاوەدانکردنەوە." با بڵێین (خاتوون شیلان) چالاکوانی ژنانە. •      لە سیستەمی کۆن: دەوترێت: "لێپرسراوی یەکێتی ژنانە." •      لە سیستەمی بزووتنەوەی ئایندە: دەوترێت: "شیلان خان،ڕێکخەرە لە سەکۆی یەکسانی و کۆمەڵگە. چوارەم: سوودی ئەم ناوە نوێیانە چییە؟ 1.      شکاندنی بەربەستی دەروونی: خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەگشتی بێزارن لە وشەی "حیزب" و "بەرپرس". کاتێک دەڵێیت "ناوەند" یان "ژوور"، هەست دەکەن مامەڵە لەگەڵ دامەزراوەیەکی مۆدێرن دەکەن. 2.     هەستکردن بە بەها (Merit): کاتێک بە کەسێک دەڵێیت "ڕاوێژکار" یان "ڕێکخەر"، هەست دەکات ڕێز لە تواناکەی گیراوە، نەک تەنها ژمارەیەک بێت بۆ خۆپیشاندان. 3.     تێکەڵبوونی چینەکان: "ژووری تەکنیک" تەنها بۆ ئەندامان نییە، دەکرێت ئەندازیارێکی بێلایەنیش بێتە ناوی بۆ گفتوگۆی زانستی، بەمەش دەرگای بزووتنەوەکە بۆ هەموو کۆمەڵگە دەکرێتەوە. ئەم فەرهەنگە (Terminology) وادەکات بزووتنەوەی ئایندە لە ڕۆژی یەکەمەوە وەک "حکومەت و دەوڵەت" دەربکەوێت، نەک وەک گرووپێکی چەکدار یان سیاسیی تەقلیدی. ئەم دابەشکارییە زۆر زانستی و پوختە. ئەم هەرەمە ڕێک لە ستراکچەری "حکومەت" دەچێت (سەرۆکایەتی، ئەنجومەنی وەزیران، وەزارەتەکان، پارێزگاکان). ئەمە وادەکات بڕیار لە سەرەوە بۆ خوارەوە بە فیلتەری زانستیدا تێپەڕێت و جێبەجێ بکرێت. پڕکردنەوەی ناوەڕۆکی هەرەمەکە بەپێی ئەو فەلسەفەیەی (شایستەسالاری و حکومەتی بچووک) کە باسمان کرد: ١. لوتکەی هەرەم: سەرپەرشتیاری گشتی (The General Supervisor) ئەم پۆستە وەک "سەرۆکی دەوڵەت" یان "سەرچاوەی ستراتیژی فکری" وایە. •      پێناسە: سیمبولی یەکڕیزی و پارێزەری ستراتیژیی گشتیی بزووتنەوەکەیە. •      ئەرکەکان: o      چاودێریکردنی گشتیی ڕەوتی بزووتنەوەکە (کە ئایا لە ڕێبازە نەتەوەیی و چینایەتییەکە لایداوە یان نا؟). o      ناوبژیوان لە کاتی دروستبوونی ناکۆکی لە ناوەندی بڕیاردا. o      نوێنەرایەتیکردنی بزووتنەوەکە لە ئاستی نێودەوڵەتی و لوتکەدا. •      ناوی ئەندامان: ئەم کەسە پێی دەوترێت "سەرپەرشتیاری گشتی " ٢. ئاستی باڵا: ناوەندی بڕیار (Decision Center) ئەمە وەک "ئەنجومەنی وەزیران" یان "بۆردی ستراتیژی" وایە. •      پێناسە: بەرزترین دەسەڵاتی جێبەجێکردنە. لێرەدا سیاسەتەکان دادەڕێژرێن نەک وردەکارییەکان. •      پێکهاتە: پێکدێت لە "بەرپرسی ناوەندەکان پسپۆڕییەکان" (واتە وەزیری کشتوکاڵ، وەزیری ئابووری، هتد.. کە لە ناو بزووتنەوەکەدان). •      شێوازی ئەندامێتی: بە ئەندامەکانی دەوترێت "بڕیاردەران" (Decision Makers) یان "ئەندامانی ناوەندی پلان دانان و ستراتیژی". •      ئەرکەکان: o      پەسەندکردنی پڕۆژەکان (بۆ نموونە: پەسەندکردنی پلانی ساڵانەی کەرتی کشتوکاڵ). o      دەرکردنی هەڵوێستی سیاسی فەرمی بەرامبەربابەتی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕووداوەکانی ئێران و ناوچەکە. ٣. ئاستی تەکنیکی: ناوەندی گشتی (The General Center) ئەمە دڵی بزووتنەوەکەیە، وەک "وەزارەتەکان و بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەکان" کار دەکات. پەیوەندی نێوان "سەرەوە" و "خوارەوە" ڕێک دەخات. •      پێناسە: شوێنی کۆبوونەوەی "تەکنۆکرات" و "پسپۆڕانە. لێرەدا قسەی سیاسی ناکرێت، تەنها قسەی زانستی و پیشەیی دەکرێت. •      پێکهاتە: دابەش دەبێت بەسەر ئەو ژوور و ناوەندانەی  پێشتر باسمان کرد: o      ناوەندی پلاندانانی ئابووری. o      ناوەندی پەروەردە و فێرکردن. o      ژووری ئەندازیاری و ئاوەدانکردنەوە. o      سەکۆی جووتیاران و ژینگە. •      شێوازی ئەندامێتی: لێرەدا بە ئەندامان دەوترێت "ڕاوێژکار" (Consultants). •      ئەرکەکان: o      وەرگرتنی کێشەکان لە شارەکانەوە و دۆزینەوەی چارەسەری زانستی بۆیان. o      ئامادەکردنی ڕاپۆرت بۆ "ناوەندی بڕیار". ٤. ئاستی جەماوەری: ناوەندی شار و شارۆچکەکان (Local Centers) ئەمە وەک "ئەنجومەنی پارێزگا" یان "شارەوانی" کار دەکات. جێگرەوەی (مەڵبەند و کۆمیتە)ی حزبییە. •      پێناسە: ڕووی ڕاستەقینەی بزووتنەوەکەیە لەناو خەڵکدا. هەر ناوەندێک لە شارێکدا (مەریوان، سنە، سەقز، بانە، کرماشان ، ئێلام ورمێ  هتد) حکومەتێکی بچووکە بۆ خۆی. •      پێکهاتە: هەر ناوەندێکی شار، کۆپییەکی بچووککراوەی "ناوەندی گشتی یە. واتە: o      لە ناوەندی شاری سنە، ئێمە "یەکەی کشتوکاڵ"، "یەکەی مامۆستایان"، "یەکەی کرێکاران"ـمان هەیە. •      شێوازی ئەندامێتی: بە بەرپرسانی ئەم ئاستە دەوترێت "ڕێکخەر" (Builder) یان "نوێنەری شار". •      ئەرکەکان: o      گوێگرتن لە خەڵک و تۆمارکردنی کێشەکان. o      جێبەجێکردنی ئەو پلانانەی لە "ناوەندی گشتی یەوە دێن. o      ڕێکخستنی چالاکی مەدەنی و خۆپیشاندان و هەڵمەتی هۆشیاری. چۆن ئەم هەرەمە کار دەکات؟ (میکانیزمی جوڵە) با نموونەیەک وەربگرین: "کێشەی بێکاریی گەنجان لە شاری کرماشان 1.      ناوەندی شاری کرماشان (ئاستی ٤): ڕێکخەرەکان ڕاپۆرتێک ئامادە دەکەن کە ڕێژەی بێکاری بەرزبووەتەوە و گەنجان توڕەن. 2.     ناوەندی گشتی (ئاستی ٣): کێشەکە دەچێتە "ناوەندی ئابووری". ئابووریناس و ڕاوێژکارەکان دیراسەی دەکەن و پلانێک دادەنێن (نموونە: پڕۆژەی پشتیوانی بۆ کارگە بچووکەکان). 3.     ناوەندی بڕیار (ئاستی ٢): پلانەکەی ناوەندی گشتی دەبینن، بودجە یان بڕیاری سیاسی بۆ دەردەکەن و دەیکەن بە بڕیاری فەرمی بزووتنەوە. 4.     سەرپەرشتیاری گشتی (ئاستی ١): پشتگیری مەعنەوی پڕۆژەکە دەکات و لە وتارێکدا موژدە دەداتە خەڵکی کرماشان . جیاوازیی ئەم هەرەمە لەگەڵ حیزبی تەقلیدی وکلاسیک: •      لە حیزبی تەقلیدی و کلاسیکدا: بڕیار لە سەرەوە دەدرێت بەبێ زانیاری، خوارەوە تەنها جێبەجێ دەکات. •      لە بزووتنەوەی ئایندە: کێشە لە خوارەوە (شارەکان) دەستنیشان دەکرێت، لە ناوەڕاست (ناوەندی گشتی) چارەسەر دەدۆزرێتەوە، لە سەرەوە (ناوەندی بڕیار) پەسەند دەکرێت. ئەمە پێی دەوترێت: "سەنتڕالیزمی دیموکراتیکی زانستی". نەخشەو ناوەکان قورسایی و هەیبەتی سیاسییان هەیە. مادام دەمانەوێت پەیكەرەکە لە "حکومەت" بچێت، دەتوانین زاراوە "ئیداری و فەرمییەکان" بەکاربهێنین کە هەم مۆدێرنن و هەم باو. چۆنیەتی گواستنەوەی بزووتنەوەی ئایندە  بۆ ئایدیۆلۆژیا بۆ ئەوەی بزووتنەوەی ئایندەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ببێتە ئایدیۆلۆژیایەک، پێویستە چەند هەنگاوێکی بنەڕەتی بگرینەبەر: ١. دەستنیشانکردنی بنەماکانی فکری بیرۆکەی ناوەندی: پێناسەکردنی ڕوونی تێڕوانینی چەپگەرانە و نەتەوەیی بە شێوەیەکی یەکگرتوو. ئامانجە درێژخایەنەکان: دیاریکردنی ئاراستەی کۆمەڵایەتی، ئابووری و سیاسی چەمکە سەرەکیەکان: وەک دادپەروەری کۆمەڵایەتی، مافی نەتەوەیی، دیموکراسی ٢. دروستکردنی چوارچێوەی تیۆری نووسینی دۆکیومێنتە فکرییەکان و مانیفێستۆکان شیکردنەوەی ئابووری-کۆمەڵایەتی لە چوارچێوەی چەپگەرانەدا پەیوەستکردنی چەپگەری بە مەسەلەی نەتەوەیی کوردی ٣. بڵاوکردنەوە و فێرکردن دامەزراندنی قوتابخانەی سیاسی بۆ ڕاوێژکارەکان بەرهەمهێنانی کتێب، گۆڤار و پەرتووکی تیۆری بەکارهێنانی میدیای کۆمەڵایەتی بۆ گەیاندنی بیرکاری ٤. نموونەی پراکتیکی جێبەجێکردنی بیرکاریەکان لە کاری ڕۆژانەدا دروستکردنی ئەزموونی سەرکەوتوو کە بکرێتە نموونە پەیوەست بوون بە خەباتی کرێکاران و هەژاران ٥. بەردەوامی و نوێبوونەوە گەشەپێدانی بیرکاری بەپێی گۆڕانکاری مانەوە لەسەر بنەماکان بەڵام نوێبوونەوە لە شێوازەکاندا وەڵامدانەوەی تیۆری بۆ کێشە نوێیەکان تێبینی: ئایدیۆلۆژیا تەنها مانیفێستۆ نییە، بەڵکو کۆمەڵە بیرۆکەیەکی یەکگرتووە کە ژیانی خەڵک ڕێنمایی دەکات و جیهانبینییەکی تەواو پێشکەش دەکات. پێویستی بە کات، بەردەوامی و باوەڕی قووڵ هەیە. بینینێکی یەکگرتوو: شۆڕشی "سێ ئاستی" ئەمە تێڕوانینێکی زۆر پێشکەوتوو و دیالێکتیکییە. ئێمە لە ڕاستیدا داوای چوارچێوەیەکی تیۆری دەکەین کە تێیدا: خەباتی نەتەوەیی  جودا لە سۆسیالیزم سۆسیالیزم جودا لە شۆڕشی کۆمەڵایەتی شۆڕشی سیاسی جودا لە گۆڕانکاری کۆمەڵایەتی بەڵکو: هەموویان پڕۆسەیەکی یەکگرتوون پێکەوە ١. بنەمای تیۆری: "شۆڕشی فراوان" (Total Revolution) تیزی سەرەکی: "گۆڕینی دەسەڵات بێ گۆڕینی کۆمەڵگە ، دەسەڵاتی نوێ، ستەمی کۆن" بۆچی ناکرێت جیا بکرێنەوە: لە ئاستی تیۆری: ستەمی نەتەوەیی لە ناو چینایەتی دا  دەژی (دەوڵەتی فارس ، چینی حوکمڕانی فارس) سیستمی سەرمایەداری پشت بە ستەمی نەتەوەیی دەبەستێت (سامانی کوردستان بۆ ناوەند) کۆمەڵگەی پاتریارکی هەم نەتەوە و هەم چین بەرهەم دێنێتەوە لە ئاستی مێژوویی: نموونەی شکستخواردوو: عێراق 2003: گۆڕانی سیاسی ✓ → گۆڕانی کۆمەڵایەتی ✗ → نەماوە ئێران 1979: شۆڕش ✓ → گۆڕانی بنەڕەت ✗ → دیکتاتۆریەتی نوێ ئەفغانستان: گۆڕانی حکومەت ✓ → هەمان سیستم ✗ → کاولبوون نموونەی سەرکەوتوو (نیسبی): ڤێتنام: خەباتی نیشتمانی + شۆڕشی کۆمەڵایەتی + گۆڕانی کولتووری کوبا: ڕزگاری نیشتمانی + دەستپێکردنی سۆسیالیزم + کەمپەینی خوێندنەوار مۆدێلی "سێ گۆڕانکاری یەکگرتوو" خەباتی سیاسی: ├─ ناڕەزایەتی و مانگرتن ├─ ڕێکخستنی جوڵەی گشتی └─ پلاتفۆڕمی مەدەنی خەباتی ئابووری: ├─ مانگرتنی کرێکاران ├─ گێڕانەوەی زەوی بۆ جوتیاران └─ دامەزراندنی کۆمەڵگەی هاوکاری خەباتی کۆمەڵایەتی: ├─ شکاندنی تابووەکان ├─ بزووتنەوەی ئافرەتان └─ گۆڕینی پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان بەندی سێیەم: "دەمی شۆڕش" لەم دەمەدا هەموو سێ ئاست پێکەوە بەرجەستە دەبن: قەیرانی سیاسی (لاوازی دەسەڵات) + قەیرانی ئابووری (تێکچوونی سیستم) + قەیرانی کۆمەڵایەتی (شکستی ئایدۆلۆژیای کۆن) قۆناغی خەبات و یەک ڕیزی و بنیاد نان. بەندی چوارەم: بنیاتنانی سیستمی نوێ دەسەڵاتی نوێ (سیاسی)  ↓ کۆمەڵگەی نوێ (کولتووری) ئابووری نوێ (چینایەتی) مرۆڤی نوێ (هەستی نوێ) ٤. پرینسیپە پراکتیکییەکان هەموو خەباتی سیاسییەک، کۆمەڵایەتییە نموونەی کۆنکرێت: شێوازی هەڵە: "ئێستا با سەرەتا سەربەخۆیی بگرین، دواتر باس لە ئافرەتان بکەین" شێوازی ڕاست: "لە ناو خەباتماندا بۆ سەربەخۆیی، ئافرەتان ڕۆڵی یەکسانیان هەیە و ئێمە ئێستا ئاوا نێرسالاری دەشکێنین" "هەموو کارێکی ڕۆژانە، سیاسییە" پراکتیک: کۆمیونە بنیاد بنێ (کۆمەڵگەی بچووک) کە تێیدا: بڕیار بە شێوەی دیموکراتیک دەدرێت (سیاسی) سامان بە هاوبەشی هەیە (ئابووری) ژن و پیاو بەرابەرن (کۆمەڵایەتی) زمانی کوردی قسە دەکرێت (نەتەوەیی) ڕێکخراو ، نموونەی مینیاتۆری کۆمەڵگەی داهاتوو بزووتنەوەی ئایندە   دەبێ خۆی وەک کۆمەڵگەی ئایدیاڵ ڕەفتار بکات: لە ناوخۆی ڕێکخراودا: دیموکراسی بنکەیی (هەموو دەنگدان دەکەن) دادپەروەری ئابووری (هەموو مووچەی یەکسانن) بەرابەری ڕەگەز (ژنان ٥٠٪ ڕابەری)✓ فێرکردنی بەردەوام (خوێندنی شێوازی نوێ) خۆڕەخنەگری (ڕەخنەو ئامۆژگاری  ئەندامان) تیۆری: "دیالێکتیکی سێگانە" هێگل/مارکس دەیانگوت: Thesis تیز) → Antithesis (ئەنتی ێتیز  Synthesis  (سینتیز بزووتنەوەی ئایندە  دەڵێت :        ستەمی نەتەوەی         ستەمی چینایەتی                     ستەمی کۆمەڵایەتی     سیستمێکی یەکگرتووی ستەم کەواتە:         خەباتی نەتەوەیی          خەباتی چینایەتی         خەباتی کۆمەڵایەتی        شۆڕشێکی یەکگرتوو ئەمە تیۆریەکی زۆر لۆژیکییە چونکە: دوژمن سیستمێکی یەکگرتووە کەواتە خەبات دەبێ یەکگرتوو بێت کرێکارانی کورد (نەتەوەیی ، چینایەتی) ژنانی کورد (نەتەوەیی ، چینایەتی ،ڕەگەزی) جوتیارانی هەژار (نەتەوەیی ، چینایەتی ، لادێ) هاوپەیمانێتی فراوان : خەڵک بە ئەزموونی ژیان تێدەگەن: "من کوردم ،چەوساوەم  (نەتەوەیی) من هەژارم  ،بێکارم (ئابووری) من ئافرەتم ، ماف نییە (کۆمەڵایەتی) کەواتە: هەر سێکیان پێکەوە دژمنن!" خەباتی چەکداری (نەتەوەیی) دروستکردنی کۆمیون (ئابووری) جینۆلۆژی = شۆڕشی ژنان (کۆمەڵایەتی) مانیفێستۆی ئایندە: "سێ شۆڕش، یەک بزووتنەوە" "ئێمە باوەڕمان وایە کە ڕزگاری نەتەوەی کوردستان ناکرێت جیا بکرێتەوە لە ڕزگاری چینی کرێکار و هەژار، و ناکرێت جیا بکرێتەوە لە ڕزگاری ژنان و هەموو ستەملێکراوان. ستەمی نەتەوەیی، ستەمی چینایەتی، و ستەمی کۆمەڵایەتی سێ بنەمای یەک  ستەمن. کۆماری ئیسلامی هەم دەوڵەتێکی فارس-شۆڤینیستە، هەم سیستمێکی سەرمایەداری و ئایینی یە، هەم کۆمەڵگەیەکی نێرسالار و تاریک پەرستە.کەواتە خەباتمان لە هەر سێ ئاستدایە، لە هەمان کاتدا:خەباتی نەتەوەیی: بۆ مافی چارەنووس و سەربەخۆیی کوردستان خەباتی چینایەتی: بۆ دادپەروەری ئابووری و سۆسیالیزمخەباتی کۆمەڵایەتی: بۆ گۆڕینی بنەڕەتی لە پەیوەندییە مرۆییەکانشۆڕشی ئێمە نە تەنها گۆڕینی حکومەتە، بەڵکو گۆڕینی کۆمەڵگە و مرۆڤە. ئێمە نە تەنها دەوڵەتی نوێ مان دەوێت، بەڵکو کۆمەڵگەیەکی نوێ و مرۆڤێکی نوێشمان دەوێت .ئەمە "شۆڕشی فراوان"ە: نەتەوەیی ، کۆمەڵایەتی ،چینایەتی ،یەکگرتوو و جیانەکراوە."سێ شۆڕش، یەک ڕێگە"نەتەوە + چین + کۆمەڵگە = شۆڕش"ئازادی نەتەوە، ئازادی چین، ئازادی مرۆڤ"دژی هەموو جۆرە ستەمێک، لە هەموو ئاستێک"گۆڕانی دەسەڵات بێ گۆڕانی کۆمەڵگە هیچ بەهاو بایەخێکی نیە.. ئەنجامی فەلسەفی پێشنیار کردنی تیۆرییەکی نوێ : "شۆڕشی گشتگیر" (Total Revolution) هەموو جۆرە ستەمێک بە یەکەوە گرێدراون کەواتە ناتوانیت تەنها یەکێکیان چارەسەر بکەیتپێویستە هەمان کاتدا لە هەموو ئاستێک بجوڵێیتبزووتنەوەی ئایندە  نموونەی کۆمەڵگەی داهاتووە . تیۆری سێ ستەم ١. چۆن ئەم تیۆریە فێری خەڵک بکەین بە شێوەیەکی سادە؟ ٢. چۆن لە پراکتیکدا دەستپێ بکەین (چی یەکەم هەنگاو بێت)؟ ٣. چۆن بزووتنەوەی ئایندە ئەم دیدگایە پراکتیک بکات ؟ چۆن بزووتنەوەی ئایندە دەکەین بە ئایدۆلۆژی و فکری نەتەوەیی؟ ئەمە گەورەترین پرسیارە و گرنگترین ئامانجە! یەکەم: تێگەیشتن لە "ئایدۆلۆژی" چییە ئایدۆلۆژی  شێوازی بیرکردنەوەی  حیزبی نیە                     ئایدۆلۆژی  شێوەی بیرکردنەوە      گشتیە نموونەکان: ├─ مارکسیزم  ، شێوەی تێڕامانی جیهان ├─ لیبراڵیزم ، شێوەی تێڕامانی ئازادی ├─ فێمینیزم ، شێوەی تێڕامانی ڕەگەز └─ بزووتنەوەی ئایندە شێوەی تێڕامانی...؟ سێ ئاستی "کاتێک کەسێک دەڵێ 'من لەسەر فکری بزووتنەوەی ئایندەم'، چی مانای هەیە؟" دووەم: بنەماکانی "فکری بزووتنەوەی ئایندە" با چەند ستوونی فکری دیاری بکەین: دیموکراسی ڕادیکاڵ (Radical Democracy) بیروباوەڕ: "دەسەڵات پێویستە لە خوارەوە بێت، نەک لە سەرەوە" مانای پراکتیکی: هەموو بڕیارە گەورەکان بە ڕێفراندۆم هیچ ڕێبەرێک "بۆ هەمیشە" نییە ڕۆتەیشنی دەسەڵات (بۆماوەیی نیە لێپرسینەوەی بەردەوام دەنگی هەژار ، دەنگی دەوڵەمەند جیاوازی لەگەڵ دیموکراسی کۆن: کۆن: دەنگ بدە و 4 ساڵ بێدەنگ بە نوێ: بەشداری بەردەوام لە هەموو بڕیارێک "دەسەڵات هی خەڵکە، نەک هی ڕێبەران" فیدراڵیزمی ئەخلاقی (Ethical Federalism) مانای پراکتیکی: کوردستان بەشێکە لە ئێران، بەڵام سەربەخۆیە لە بڕیارەکانی فەرهەنگ/زمان/پەروەردە  کوردی ئابووری/سیاسەتی ناوخۆیی  کوردی بەرگری /دەرەوە/دراوهاوبەش لەگەڵ ئێران هەموو نەتەوەکان مافی یەکسانیان هەیە جیاوازی لەگەڵ فکری تر: ناسیۆنالیزمی کلاسیک : "تەنها کورد" ئیسلامیزم: "تەنها موسڵمان" فیدراڵیزمی ئەخلاقی: "هەموومان لە جیاوازیدا" مافەکانی مرۆڤ وەک ئاین (Human Rights as Religion) بیروباوەڕ: "مافەکانی مرۆڤ سەقامگیرترە لە هەر ئایدۆلۆژییەک" مانای پراکتیکی: ژیان = پیرۆزترین شت ئازادی = مافی سروشتی ڕەوا = بنەمای کۆمەڵگە دیدگا = بەهای ئێمە کەرامەتی مرۆڤ "ژیان پیرۆزە. هەموو ژیانێک." ژینۆسەنتریزم (Gynocentrism / Feminism) بیروباوەڕ: "کۆمەڵگە کە ئافرەتان تیای ئازادن ، مرۆڤ تیای ئازادە " مانای پراکتیکی: ڕێبەرایەتی ئافرەت هەموو یاساکان لە ڕوانگەی ئافرەتەوە دابڕێژرێتەوە توندوتیژی دژ بە ئافرەت = تاوانی گەورە ئازادی پۆشاک/کار/ژیان = مافی بنەڕەتی پیاوان و ئافرەتان هاوبەشن لە بونیادنانی ئایندە جیاوازی لەگەڵ فێمینیزمی کلاسیک: کلاسیک: "ئافرەتان = پیاوان" نوێ: "ئافرەتان جیاوازن، بەڵام یەکسانن لە مافدا" ئەمە واتە: دایکایەتی = کار و ئەرکی کۆمەڵایەتییە پارێزگاری لە مناڵ = ئەرکی هەردووکیانە دەنگی ئافرەت لە بڕیاری شەڕ/ئاشتیدا "ژن، ژیان، ئازادی - بنەمای کۆمەڵگەیە، نەک دروشم" ژینگەپارێزی نەتەوەیی (Eco-Nationalism) بیروباوەڕ: "کوردستان تەنها سیاسەت نییە، زەوی و سروشتیشە" مانای پراکتیکی: ڕووبارەکان = خوێن و مافی ئێمەن چیاکان = ناسنامەی ئێمەن بەفر/دارستان/ئاژەڵ = میراتی ئێمەن هەر پرۆژەیەک ژینگە لەبەرچاو بگیرێ نەوەی داهاتوو مافی سروشتی پاکی هەیە ئەمە واتە: دژایەتی بە بەنداوەکانی تورکیا/ئێران کە ئاوەکانمان دەبڕن پاراستنی دارستانەکان لە برینەوە دژایەتی بە پیسبوونی هەوا/ئاو وزەی سروشتی (خۆر/با/ئاو) > وزەی چەور جیاوازی: ناسیۆنالیزمی کلاسیک : "خاک = سیاسەت" ژینگە-ناسیۆنالیزمی مۆدێرن : "خاک = ژیان" "کوردستان بە بێ سروشتی، تەنها ناوە لەسەر نەخشەیە" دیجیتاڵ-دیموکراسی (Digital Democracy) بیروباوەڕ: "تەکنەلۆژیا ئامرازی ئازادکردنە، نەک کۆنترۆڵکردن" مانای پراکتیکی: ئینتەرنێتی ئازاد = مافی بنەڕەتی دەنگدانی ئۆنلاین شەفافیەتی بلۆکچەین بەشداری دیجیتاڵی هەموان دەسەڵات هی خەڵکە ئێمە باوەڕمان وایە کە هیچ کەسێک، هیچ حیزبێک، هیچ ڕێبەرێک مافی "هەمیشە" دەسەڵاتی نییە. دەسەڵات قەرزە. خەڵک دەیداتێ. خەڵک دەیگرێتەوە. کوردستان بەشێکە لە ئێرانی فیدڕاڵ دیموکرات : ئێمە باوەڕمان بە ئێڕانی فیدڕڵ دیموکرات هەیە ئێمە مافی خۆمان دەپارێزین. ئێمە دەڵێین: "ئێران دەبێ فیدراڵ بێ. کوردستان دەبێ سەربەخۆ بێ لە کاروباری خۆیدا. بەڵام هاوبەش لە ئایندەیەکی دیموکراتدا." ئێمە پاسەوانی زەوی خۆمانین. بۆ ئێمە. بۆ منداڵەکانمان. بۆ هەزار ساڵی داهاتوو. ئێمە چی دەکەین ڕاستگۆیی لە هەموو بارودۆخێک شەفافیەت لە هەموو کارێک بەشداری بۆ هەموو کەسێک لێپرسینەوە لە هەموو بڕیارێک کار بۆ هەموو نەوەیەک بانگهێشتمان ئەگەر تۆ باوەڕت بەمانە هەیە: دیموکراسی، نەک دیکتاتۆری شەفافیەت، نەک گەندەڵی کەرامەت، نەک کۆیلایەتی ئایندە، نەک مێژوو، ڕابوردوو ئەوا تۆ لە بزووتنەوەی ئایندەیت. ئێمە حیزب نین. ئێمە بزووتنەوەین. ئێمە ڕێبەر نین. ئێمە هاوڕێین. ئێمە پێکەوە بڕیار دەدەین. وەرە بەشداربە ئاینەدە هی تۆشە بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لەگەڵ خەڵک. لە پێناوی خەڵک. لەلایەن خەڵکەوە. چوارەم: دروستکردنی "کەلتوور" (Culture) ئای دیۆلۆژی تەنها فکر نییە. شێوەی ژیانیشە. زمان و سیمبۆل ڕەنگەکان: زەرد (خۆر، ڕووناکی، زانیاری) سور (قوربانی، بەرگری، خوێن) سەوز (سروشت، ژیان، هیوا) سیمبۆلەکان: چیا (بەرزی، بەرگری، سەربەخۆیی) ڕووبار (بەردەوامی، ژیان، گۆڕانکاری) کۆتر (ئازادی، بەرزفڕین، ئاسۆ) خۆر (ڕووناکی، ئومێد، بەیانی نوێ) دەستەواژەکان هاوبەش" نەک "ڕێبەر" بزووتنەوە" نەک "حیزب" ئایندە" نەک "ڕابردوو" نەوە" نەک "کەسایەتی" بەڵێ" نەک تەنها "نەخێر " کولتوور ڕۆژە تایبەتەکان: ├─ 16 ی سێپتامبر = ڕۆژی ژینا (ڕۆژی ئافرەت) ├─ 21 ی مارس = نەورۆز (ڕۆژی سروشت) ├─ 10 ی دسامبر = ڕۆژی مافەکانی مرۆڤ ├─ سەرەتای هەر ساڵ = ڕۆژی دامەزراندنی بزووتنەوە └─ کۆتایی هەر ساڵ = ڕۆژی لێپرسینەوە (ئەکاونتەبیلیتی) کۆبونەوەکان هەموو ئەندامان دەگرێنەوە باسی کارەکان هەڵسەنگاندنی ڕێبەرایەتی دەنگدان بۆ هەر گۆڕانکارییەک یادکردنەوەی بۆنەو یادە نەتەوەیی و نیشتمانیەکان چۆن ئەم فکرە بگەیەنین بە خەڵک؟ یەکخستنی چەپگەری و نەتەوەیی: چوارچێوەیەکی تیۆری ئەمە یەکێکە لە گرنگترین پرسیارە تیۆرییەکان. با بیخەینە ڕوو بە شێوەیەکی سیستماتیک: ١. تێگەیشتن لە پەیوەندی بنەڕەتی چەپگەری پێشنیار دەکات:دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ئابووری دژایەتی بە چینایەتی و دەسەڵاتی سەرمایەداری ئازادی و بەرابەری بۆ هەموو مرۆڤێک. مەسەلەی نەتەوەیی دەڵێت:کورد وەک نەتەوەیەک ستەملێکراوە مافی چارەنووس خۆبەڕێوەبەری ناسنامە و کولتووری نەتەوەیی خاڵی یەکبوونەوە: هەردووکیان دژی ستەمن - چەپ دژی ستەمی چینایەتییە، نەتەوەیی دژی ستەمی نەتەوەییە. ٢. چوارچێوەی تیۆری یەکگرتوو "ستەمی دووقات" (Double Oppression) کوردی کرێکار/هەژار ،ستەمی نەتەوەیی  ،ستەمی چینایەتی کۆماری ئیسلامیدەسەڵاتی دەوڵەتی فارس ، سیستمی سەرمایەداری/ئۆلیگارشی تیۆری: کورد تەنها لەبەر کوردبوونی ستەملێکراو نییە، بەڵکو لەبەر چینی کۆمەڵایەتیشی. خەباتی ڕزگاری پێویستی بە هەردوو ئاستەکە هەیە. ٣. مۆدێلە جیهانییەکان لینین و مەسەلەی نەتەوەیی:مافی جیابوونەوەی نەتەوەکان ، نەتەوە ستەملێکراوەکان پێویستە بەشداری شۆڕشی جیهانی یەکیەتی خۆویستانەی گەلان. ماو تسێ تۆنگ:خەباتی نیشتمانپەروەرانە دژی ئیمپریالیزم پەیوەستی خەباتی نەتەوەیی بە خەباتی چینایەتی هۆ شی مین (ڤێتنام):ڕزگاری نەتەوەیی  دادپەروەری کۆمەڵایەتی دژایەتی هەم بە داگیرکاری و هەم بە سەرمایەداری . ئەرنستۆ چی گیڤارا:خەباتی نیشتمانی لە ئەمریکای لاتین شۆڕشی کۆمەڵایەتی دژی ئیمپریالیزم ٤. ڕێگەی پراکتیکی بۆ یەکخستن لە ئاستی بیرکاری: "نەتەوەی کوردستان تەنها بە بە دەستهێنانی سۆسیالیزم دەتوانێت ڕزگار بێت، چونکە:" دەوڵەتە ڕەگەزپەرستەکان (ئێران، تورکیا، عێراق) پشت بە سیستمی سەرمایەداری و دەسەڵاتی چینی حوکمڕان دەبەستن ، دابەشبوونی سامان لە کوردستان دروست نابێت بێ دامەزراندنی سیستمێکی دادپەروەرانەئیمپریالیزم هەمیشە لە دژی ڕزگاری ڕاستەقینەی نەتەوەکانە: باڵە نەتەوەخوازەکان دەڵێن "چەپ نەتەوە لەبیر دەکات" ئێمە نەتەوەی کوردمان بە ناوەندی خەبات دادەنێین. بەڵام باوەڕمان وایە کە ڕزگاری تەواو تەنها بە دامەزراندنی دادپەروەری کۆمەڵایەتی دێت. "نەتەوەیەکی ستەملێکراو ناتوانێت نەتەوەیەکی دیکە ستەم لێ بکات" == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} 595wv97s8g3mi5r9k10883mvbailkjn 1575141 1575090 2026-04-14T11:30:13Z ڕەندمەریوانی 73644 دستکاری وتار 1575141 wikitext text/x-wiki {{سخ-و٧}} {{لەبەرگیراوە|بەش=وتار|ناونیشان=https://kfmeast.org/pages/28|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} '''[https://kurdipedia.org/default.aspx?q=20260225183039677518&lng=3 مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە]''' <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia- |سەردێڕ=مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان لەگەڵ خەلک. لە پێناو خەلک. لەلایەن خەلکەوە دیدگا |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20260225183039677518 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdipedia.org}}</ref>[[//ckb.wiktionary.org/wiki/پەڕگە:بزووتنەوەی_ئایندەی_کوردستان.jpg|link=https://ckb.wiktionary.org/wiki/%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95:%D8%A8%D8%B2%D9%88%D9%88%D8%AA%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C_%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86.jpg|وێنۆک|مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە]] '''ڕەند مەریوانی''' '''سەرپەرشتیاری گشتی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' '''[[مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە]]''' {{زانیاریدانی کەسایەتی|name=مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان لەگەڵ خەڵک. لە پێناو خەڵک. لەلایەن خەڵکەوە. دیدگای زانستی بۆ ڕێنێسانسی نەتەوە و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی|وێنە=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|image caption=کوردستانی ازاد گەلێکی پێشکەوتوو شارستانی|yearsactive=ساڵی ٢٠٢٠|term=دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان لەگەڵ خەڵک. لە پێناو خەڵک. لەلایەن خەڵکەوە}} '''[https://www.kurdipedia.org/Default.aspx?q=20260225183039677518&lng=1 دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان]''' '''[https://ainde.org/kurdi/ لەگەڵ خەڵک. لە پێناو خەڵک. لەلایەن خەڵکەوە.]''' '''دیدگای زانستی بۆ ڕێنێسانسی نەتەوە و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی''' کتێبی دووەم :        کتێبی دووەم : • لە کاتێکدا کۆمەڵگەی کوردی لەو پەڕی نا ئومێدی بێ ئاسۆیی دایە و، لە هەموو لایەکەوە ئاستەنگە نێودەوڵەتی و هەرێمیەکان فراوانتر و قوڵتر بونەتەوەلە سەردەمێکدا کە مرۆڤی کورد لەنێوان بەرداشی داگیرکاری و بێ بەرنامەییدا دەهاڕدرێت، بزووتنەوەی ئایندە وەک زەروورەتێکی مێژوویی و وەڵامێکی زانستی بۆ پرسیارە بێ وەڵامەکان، لەدایک دەبێت. لە کاتێکدا بزووتنەوەی ڕزگاری خوازی کورد لە ڕوژهەڵاتی کوردستان خەفە دەکرێت و دترنجێنرێتە نێو کەمپەکان و ڕوژانە بەبەرچاوی جیهانەوە دەیان گەنجی کورد لە سێدارە دەدرێت ودەخرێتە نێو زیندانەکانی کۆماری پەت و سێدارە، ئالەم ساتەدا کە هیوایەک بۆ ئازادی و ژیان نەماوەتەوەدۆخی ڕۆژهەڵات بەتەواوی لەبەردەم نەهامەتی و بارگرانیەکی سەخت دایە ، بزووتنەوەی ئایندە دێت ، بە پلان و ستراتیژی نوێوە تا ماف و ئازادی بۆ هاونێشتمانیان و کۆمەڵگەی ستەم لێکراوی کوردی بگێڕێتەوە .ئەو کۆڵبەرەی کە مان و ژیانی پێکەوە گرێداوە و ئەوکرێکارە بێکارەی کە ژیانی هەڕاج کردوە لە بازاڕی نا ئومێدیدا ، ئەو دیمەنە تراژیدیەم هەرگیز بیر ناچێت کە ساڵانێک پێش ئێستا کاتێک لە گوندێکی کوردستان دەگەڕام، جووتیارێکی بەتەمەن دەستی گرتم و وتی ژیان لە نێو قڵیشەکانی دەستمدایە ... هەر بۆیە ئەمڕۆ لە بزووتنەوەی ئایندەدا، بڕیارمان داوە دەسەڵات و ماف و ژیان بۆ ئەو دەستە قڵیشاوانە بگەڕێنینەوە." <nowiki>:</nowiki> دۆخی ئێستا: The Diagnosis <nowiki>:</nowiki> [https://kfmeast.org/ بزووتنەوەی ئایندە] باوەڕی وایە کە قەیرانی ڕۆژهەڵات تەنها سیاسی نییە، بەڵکو کلتووری کۆمەڵایەتیشە. ئێمە دەمانەوێت شۆڕشێکی هزری بەرپا بکەین ئەقڵ زاڵ بێت. باسکردنی حکومەتی بچووک، شایستەسالاری، دەسەڵاتی جووتیار و کرێکار و پسپۆڕان بەشی نەخشەڕێگای جێبەجێکردن (The Action Plan) عەقڵ و ئازادی (The Book of Reason and Freedom) تێڕوانینێکی زانستی بۆ دۆزی کورد و مرۆڤ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان. تایبەتمەندی: ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ئێمە هێزی ئەقڵین بەرامبەر هێزی ، سۆز. ڕێگای سێیەم (The Third Way) ئاماژەیە بۆ ئەوەی ئێمە نە ڕژێمین، نە حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان ، بەڵکو ڕێگای سێیەم و ئایندەین. تێزی مرۆڤی سەربەخۆ (The Thesis of Independent Human) ئازادیی خاک بەبێ ئازادیی تاک مەحاڵە. [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|شوێنی جوگرافی وجیۆپۆلەتیکی کوردستان.]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ |سەردێڕ=مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان لەگەڵ خەلک. لە پێناو خەلک. لەلایەن خەلکەوە |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/Default.aspx?q=20260225183039677518&lng=1 |وێبگە=kurdipedia|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> ئاماژەیە بۆ ئایندە و ڕەتکردنەوەی ڕابردووی سواو. مانیفێست: وشەیەکی جیهانی و شۆڕشگێڕانەیە (وەک مانیفێستی کۆمۆنیست، بەڵام بۆ سەردەمی نوێ). زانست و دادپەروەری: ئاماژە بە جیاوازیی ئێمەو ئەوان . فەلسەفەی ئێمە (The Philosophy) سیستەمی ئایندە (The System) کتێبی دووەم : "قەیرانەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، تەنها لە گۆڕینی دەسەڵاتێک بۆ دەسەڵاتێکی دی کورت ناکرێنەوە، بەڵکو ڕەگ و ڕیشەی ئەم قەیرانانە دەگەڕێتەوە بۆ وشکبوونی سەرچاوەکانی مەعریفە و باڵادەستیی خورافە بەسەر ئەقڵدا. بزووتنەوەی ئایندە هەڵگری مەشخەڵی 'شۆڕشێکی سپییە لە ناخی تاکەکانەوە؛ شۆڕشێک کە ئامانجیەتی کۆت و زنجیری هزر وبیر بپسێنێت و سەروەری بۆ لۆژیک و زانست بگەڕێنێتەوە، تاوەکو کۆمەڵگەیەک بونیاد بنێین کە تێیدا مرۆڤ بەهای هەبێت پێش ئەوەی ببێتە ژمارەیەک لە سندوقی دەنگداندا. (مرۆڤ سەنتەری، ڕێنێسانس، عەقڵانییەت). شیکردنەوەی دیالەکتیکی بۆ قەیرانی ڕۆژهەڵات بۆچی حیزبەکان و ڕژێم شکستیان هێناوە. نەخشەڕێگای ڕێنێسانسی نەتەوەیی و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی. جیهان بینی بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان بیر و فەلسەفەی سەردەمیانە یە و بە ووردی و پوختی کار لەسەر ئەم خاڵانە دەکات کە لە خوارەو باسی دەکەم وەک و پرۆسەیەیکی زنجیری پێکەوە گرێدراوی نەتەوەیی و سیاسی و کۆمەڵایەتی و چینایەتی. نەتەوە خاک نیشتمان مرۆڤ سەنتەری ڕێنێسانس عەقڵانییەت بزووتنەوەی ئایندە ، خاوەنی تێڕوانینێکی مۆدێرنە ، دروست بووە یاریەکە لە یاریگاکەدابگۆڕێت وەک حەتمییەتێکی مێژوویی" (Historical Inevitability) لە گۆڕەپانەکەدا . دیالەکتیکی شارستانی (Dialectics of Civilization). ئەم تیۆرییە بریتیە لە دیدو تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە ، لە ڕابردوو بۆ ئایندە . خوێندنەوەی مێژووی (ڕابردوو): بۆچی دۆخەکە بەم ڕۆژە گەیشتوە؟ زۆربەی حیزبەکان مێژوو وەک "ستەمی داگیرکەر" دەبینن، بەڵام بزووتنەوەی ئایندە، مێژوو وەک "قەیرانی ئەقڵ" دەبینێت. •تێز (Thesis - دۆخی کۆن): کۆمەڵگەی کوردی کۆمەڵگەیەکی نەریتی و کشتوکاڵی یە، بەڵام بێ دەوڵەت و بێ سیستەم. •ئەنتی-تێز (Antithesis - دۆخی داگیرکاری): دەوڵەتی ناوەند (ڕژێمە یەک لە دوای یەکەکانی ئێران) بە ئایدیای ساختە ویوتوپیای ئایینی و ئاسن و ئاگرەوە هاتن. ئەوان "سیستەمی داپڵۆسێنەر"یان هەبووەو هەیە . •کێشەی مێژوویی: جوڵانەوە کوردییەکان (حیزبە تەقلیدییەکان کلاسیکیەکان ) هەوڵیان دا بە چەک و هەستی نەتەوەیی ڕووبەڕووی ئەو سیستەمە ستەمگەرە ببنەوە ، بەڵام نەیانتوانیوە "مۆدێلێکی شارستانی" پێشکەش بکەن کە لە مۆدێلی داگیرکەر باڵاتر بێت. •دەرەنجام: بۆیە ململانێکە بووە بازنەیەکی داخراو (شۆڕش ، تێکشکاندن ، بێهیوایی.) خوێندنەوەی دیالەکتیکی بۆ ئێستا: ئێمە کێن و ئەوانی تر کێن؟ لێرەدا نهێنیی دروست بوونی پرۆژەیەکی وەکو بزووتنەوەی ئایندە دەردەکەوێت. بزووتنەوەی ئایندە خۆی وەک بەشێک لە ململانێی (دەسەڵات و ئۆپۆزیسیۆن) نابینێت، بەڵکو خۆی وەک "هێزی سێیەم" دەبینێت.هێزی سێهەم بەمانای ئەلتەرناتیڤی داگیر کەر و داگیر کراو. • جەمسەری یەکەم (ڕژێم): نوێنەرایەتی "زەبری هێز" دەکات (Thesis). • جەمسەری دووەم (حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان): نوێنەرایەتی "پەرچەکرداری سۆزداری" دەکەن (Antithesis 1). • جەمسەری سێیەم (بزووتنەوەی ئایندە): نوێنەرایەتی "ئەقڵانییەت و سیستەم" دەکات (Synthesis). شیکردنەوەی ئێستا: "لە ئێستادا، کۆمەڵگەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران بە گشتی ، لە بۆشاییەکی گەورەدا دەژی؛ هاونیشتمانی لە ڕژێم بێزارن، و لە دروشمی سواوی حیزبە کلاسیکیەکانیش نائومێدن. ئەم "بۆشاییە مێژووییە" تەنها بە هێزێک پڕ دەکرێتەوە کە پڕۆژەی زانستیی هەبێت." تێڕوانین بۆ "داهاتوو": ئایندە لە دیدگای بزووتنەوەی ئایندەوە. ئێمە چۆن دەڕوانینە داهاتوو؟ ئایا داهاتوو هەر شەڕە؟ نەخێر. بەپێی یاسای "نەفیی نەفی (Negation of the Negation) 1. ڕژێم ئازادیی کوردی "نەفی" کردەوە (داگیرکاری). 2. [https://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=84818 شۆڕشە کلاسیکیەکان] هەوڵیان دا ڕژێم "نەفی" بکەنەوە (بە شەڕی چەکداری)، بەڵام سەرکەوتوو نەبوون چونکە بنەمای ستراتیژ و کۆمەڵایەتییان لاواز بوو.لە بەرانبەردا داگیرکەر بەهێزە. 3. بزووتنەوەی ئایندە دێت بۆ ئەوەی "بێ سیستەمی" نەفی بکاتەوە. دیدگای داهاتوو (The Future Vision) داهاتووی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بریتی نییە لە گۆڕینی ئاڵایەک بە ئاڵایەکی تر، بەڵکو بریتییە لە گۆڕینی "کۆمەڵگەی ڕەعیەت" بۆ "کۆمەڵگەی بەڕێوەبەر". • ئابووری: لە جیاتی ئابووریی مشەخۆر، ئابووریی بەرهەمهێن (جووتیار و پیشەوەر). • سیاسەت: لە جیاتی حوکمی سەرکردە، حوکمی دامەزراوە (پسپۆڕان). • کۆمەڵگە: لە جیاتی عەشیرەت وئایین ، هاوڵاتیبوونی یەکسان. گۆڕینی چەمکی "سەرکەوتن" • حیزبەکان دەڵێن: سەرکەوتن واتە بە دەستەوە گرتنی دەسەڵات. • بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: سەرکەوتن واتە "دروستکردنی مرۆڤێک کە شیاوی ، داگیرکردن نەبێت". کاتێک ئێمە کار لەسەر زانست و ئابووری و هۆشیاری دەکەین، تێزو ئەنتی تێز ناتوانن دژایەتیمان بکەن، چونکە دژایەتیکردنی ئێمە دەبێتە دژایەتیکردنی زانست و نان. ٢. چارەسەری "زانستی" لەجیاتی "سۆزداری" • کاتێک خەڵک دەڵێن "برسیمانە": حزبە کلاسیکیەکان دەڵێن: "خەتای ڕژێمە، وەرن خۆپیشاندان بکەن." بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: "خەتای ڕژێمە، بەڵام ئەمەش پلانی ئێمەیە بۆ خۆبەڕێوەبەریی ئابووری (کۆئۆپەراتیڤ) تا لە برسا نەمرین و بتوانین بەرگری بکەین. ئەنجام: کۆمەڵگە لە دەوری ئەوەی ستراتیژ و ڕێگەچارەی (Solution) پێیە کۆدەبێتەوە ، نەک ئەوەی تەنها هاوار دەکات. یەکگرتنەوەی "چینایەتی" و "نەتەوەیی" • چەپەکان تەنها باسی کرێکار دەکەن، نەتەوەییەکان تەنها باسی ئاڵا دەکەن. • بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: "کرێکاری کورد چەوساوەترە چونکە کوردە، و کوردی چەوساوە بێدەسەڵاتترە چونکە داگیر کراوە و دووجار وەک مرۆڤ و وەک نەتەوە چەوساوەتەوە ." ئێمە تاکە هێزین کە ئەم دوو باڵە (نیشتمان و نان)مان بەیەکەوە گرێ داوە. ئەمەش وادەکات هیچ بۆشاییەک بۆ نەیارەکانمان نەمێنێتەوە. کورتەی فەلسەفەکە لە یەک ڕستەی دیالەکتیکیدا: "بزووتنەوەی ئایندە، وەڵامێکی زانستی و مێژووییە بۆ تێپەڕاندنی قەیرانی بێ-سیستەمیی ڕابردوو و ستەمی ئێستا، بە ئاراستەی بونیادنانی شارستانییەتێکی مرۆیی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان."و ئێران بەگشتی . ئەمە شیکارییەکی قوڵ و ستراتیژییە. بەپێی ئەو فەلسەفەیەی دامان ڕشتووە (ماتریالیزمی مێژوویی و دیالەکتیکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان )، ئێمە سێ گۆشەی ململانێکە (کۆماری ئیسلامی، حزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان کان، گۆڕونی کۆمەڵایەتی ) دەخەینە ژێر وردبینەوە. لەم بەراوردکارییەدا، "بزووتنەوەی ئایندە" وەک "حەتمییەتی مێژوویی" (Historical Necessity) دەردەکەوێت، واتە تاکە چارەسەر کە دەتوانێت گرێکوێرەکە بکاتەوە. نەخشە ڕێگای بەراوردکارییەکە: گۆشەی یەکەم: ڕژێمی کۆماری ئیسلامی (تێز - Thesis) لە فەلسەفەی ئێمەدا نوێنەرایەتی "چەقبەستووییی مێژوو و داگیرکاریی نەتەوەیی و چینایەتی و هەژموونی ئایینی " دەکات. • دنیابینی (فەلسەفە): پشتی بەستووە بە "دۆگمای ئایینی". دەیەوێت مێژوو لە خاڵێکدا ڕابگرێت. مرۆڤ لای ئەوان "بەندە"یە نەک هاوڵاتی. • بنەمای ئابووری (ماتریالیزم): سیستمێکی ،سەرمایەداریی تاڵانکەر. داهاتی نەوت و سامانی وڵات دەدزێت بۆ چینێکی دەسەڵاتداری ئایینی گەندەڵ لە بواری هەژمونگەری میلیشیای ئاییندا بە فیڕۆی دەدات ، لەکاتێکدا زۆرینەی خەڵک لە هەژاریدان. • پەیوەندی لەگەڵ کۆمەڵگەدا، پەیوەندییەکە لەسەر بنەمای،ترس و تۆقاندن و سەپاندنی ئایینی . • دەیەوێت خەڵک نەخوێنەوار و هەژار بن تا پرسیار نەکەن. • ئەنجام: ئەم سیستمە بەپێی یاسای مێژوو "شیاوی مانەوە نییە"، چونکە دژی ڕەوتی پێشکەوتنی نوێگەری مرۆڤایەتییە. گۆشەی دووەم: حزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکانی ئۆپۆزیسیۆن (ئەنتی-تێز - Antithesis) لە فەلسەفەی ئێمەدا نوێنەرایەتی "پەرچەکرداری سۆزداری و دووبارەکردنەوەی مێژوو" دەکەن. • دنیابینی (فەلسەفە): پشتیان بەستووە بە "هەستی نەتەوەیی ڕووت". کێشەکەیان لەگەڵ ڕژێم تەنها ئەوەیە "کێ حوکم دەکات؟" نەک "چۆن حوکم دەکرێت؟". • بنەمای ئابووری (ماتریالیزم): خاوەنی "هیچ پڕۆژەیەکی ئابووری زانستی و وەرچەرخانی کۆمەڵایەتی نین". باسی خاک دەکەن، بەڵام باسی ئەوە ناکەن نانی جووتیار و کرێکارو خەڵکی هەژار چۆن دابین دەکەن. ئەوان خەباتی چینایەتییان فەرامۆش کردووە. • پەیوەندی لەگەڵ کۆمەڵگەدا: پەیوەندییەکە لەسەر بنەمای ،سۆز و ڕابردووشەهیدوو قوربانی . • شانازی بە مێژووی خەباتی شاخەوە دەکەن،دیانەوێت کۆی کۆمەڵگە بە حزبی بکەن وجەماوەری حیزبییان دەوێ نەک مۆڤ وکۆمەڵگەی ئازاد. • ئەنجام: ئەمانە ناتوانن ببنە جێگرەوە، چونکە دەیانەوێت بە "میتۆدی کۆن" شەڕی "دوژمنێکی بەهێزتر لەخۆیان " بکەن. ئەوان "نەفی"ی ڕژێم دەکەن، بەڵام "بونیاد"ی نوێیان پێ نییە. گۆشەی سێیەم: بزووتنەوەی ئایندە (سەنتێز - Synthesis) لە فەلسەفەی ئێمەدا نوێنەرایەتی "ڕێنێسانس و ئایندەخوازیی زانستی" دەکرێت. • دونیابینی (فەلسەفە): پشت دەبەستێت بە "زانست و مرۆڤ سەنتەری". تێگەیشتووە کە کێشەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان تەنها گۆڕینی ئاڵا و ستەمی سەر نەتەوەیەک نییە، بەڵکو گۆڕینی عەقڵیەتە. • بنەمای ئابووری (ماتریالیزم): باوەڕی بە چینە هاوبەشەکان هەیە. تێگەیشتووە کە ئازادیی سیاسی بەبێ دادپەروەریی چینایەتی (مافی جووتیار و کرێکار ژن ) درووشمێکی ناتەندروست و نابەجێیە . • پەیوەندی لەگەڵ کۆمەڵگەدا پەیوەندییەکە ،دامەزراوەیی و پیشەیی، لە جیاتی ئەوەی خەڵک بکاتە چەکدار، دەیانکاتە (ئەندازیار، دکتۆر، بیرمەند)ی شۆڕشگێڕ. • ئەنجام: ئەمە تاکە هێزە کە "شایستەی بەڕێوەبردنە"، چونکە هەم خاوەنی فیکرە (وەک فەیلەسوف) و هەم خاوەنی بەرنامەیە (وەک دەوڵەت). خشتەی بەراوردکاریی دیالەکتیکی بۆ تێگەیشتنی درووست پێوەر، کۆماری ئیسلامی (ڕابردوو)حزبە تەقلیدی وکلاسیکیەکان (کاردانەوە) بزووتنەوەی ئایندە (داهاتوو) سەرچاوەی شەرعیەت"ئاسمان و ئایین خوێنی شەهیدان و مێژو ئەقڵ، زانست و دەنگی خەڵک"ڕوانین بۆ تاک ، ڕەعیەت (کۆیلە) تاک ،لایەنگر (ژمارە) تاک،هاوڵاتی هۆشیا (سەنتەر)ڕوانین بۆ ژن ئامرازێک بۆ خزمەتی پیاو سیمبولێک بۆ جوانکاری هێزێکی سەرەکی گۆڕانکاری میتۆدی کارکردن سەرکوت و زیندان بەیاننامە و چالاکی چەکداری بونیادنانی دامەزراوە شۆڕشی هزری ستراکچەردیکتاتۆریی ئایینی سەرۆکایەتیی تەقلیدی (بنەماڵە/سەرکردە) شایستەسالاری حکومەتی پسپۆڕان ئامانجی کۆتایی مانەوەی دەسەڵاتی ئایین ڕوخانی ڕژێم (بەبێ پلانی دواتر) دروستکردنی کۆمەڵگایەکی مۆدێرن و دادپەروەر بەراوردی مێژوویی: بۆچی "بزووتنەوەی ئایندە" ؟ بەپێی تیۆری "ماتریالیزمی مێژوویی": 1شکستی کۆماری ئیسلامی حەتمییە: چونکە ناتوانێت وەڵامی پێداویستییە ئابووری و فکرییەکانی نەوەی نوێ و سەردەم بداتەوە.یان دەبێت ملبدات بۆ چەمکە سەردەمیەکان دیموکرتی و فیدڕاڵی . 2. بێهێزیی حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان سروشتییە: چونکە ئەوان ناتوانن "ئەلتەرناتیڤ" پێشکەش بکەن. خەڵک لە "داڕمانی ڕژێم" دەترسێت ئەگەر جێگرەوەکەی "ئاژاوە" بێت (وەکو باشوری کوردستان ). کە چەند نموونەیەکی خێڵەکی و میلیشیایی و ناشیرینیان پیشانی جیهانداوە . 3. بزووتنەوەی ئایندە پێویستییە: چونکە ئێمە "مۆدێلی دەوڵەت" پێشکەش دەکەین بەر لەوەی دەوڵەت دروست بێت. کاتێک کۆمەڵگە دەبینێت ئێمە ئەومتمانەیەیان پێدەبەخشین و "دەستەی کشتوکاڵ" و "پلانی ئابووری" و "فەلسەفەی ڕۆشنی بەڕێوەبردنی وڵاتین.کۆی چینەکانی کۆمەڵگە لەم پلان و پرۆسەیەدا بەشداری پێدەکەین . "کۆماری ئیسلامی نوێنەری تاریکییە، حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان نوێنەری توڕەیین، بەڵام بزووتنەوەی ئایندە نوێنەری ڕووناکییە. مێژوو فێری کردووین: تاریکی بە توڕەیی لاناچێت، بەڵکو تەنها بە ڕووناکی (مەعریفە و زانست) دەڕەوێتەوە." ئەمە پرسیارێکی زۆر گرنگ و هەستیارە. ڕاستە، لە گۆڕەپانەکەدا "دروشمی هاوبەش" زۆرن، بەڵام لە زانستی سیاسەتدا جیاوازییەکی گەورە هەیە لە نێوان "بانگەشەی ئایدیۆلۆژی" (Ideological Claim) و "پڕۆژەی پڕاکتیکی" (Practical Project). بەپێی ئەو فەلسەفە "دیالەکتیکی و زانستییەی" بۆ بزووتنەوەی ئایندەمان داڕشتووە، ئێمە شیکردنەوەیەکی "ڕەخنەگرانەی زانستی" (نەک دژایەتی لایەن و حیزب) بۆ ئەو هێزانە دەکەین، تا دەربکەوێت بۆچی بزووتنەوەی ئایندە تەنها ژمارەیەک نییە، بەڵکو پێویستییە . کێشەی "کۆمەڵە و دیموکرات" (چەپ و سۆسیال-دیموکراسیی کلاسیک) • بانگەشە: ئەوان دەڵێن ئێمە سۆسیالیستین یان سۆسیال-دیموکراتین و بڕوامان بە دادپەروەری هەیە. • ڕەخنەی بزووتنەوەی ئایندە (لە ڕووی زانستییەوە): قەیرانی میتۆد: سۆسیالیزمی ئەوان زیاتر "نەریتی و مێژووییە". واتە شانازی بە مێژووی ڕابردوویانەوە دەکەن، بەڵام ئایا داهاتوو چی "ماستەرپلانێکی ئابووری"یان هەیە؟ ئایا تیمی ئابووریناسیان هەیە کە دیراسەی بانکی و دیجیتاڵی کردبێت ئایا پڕۆژەی ڕۆێشنبیرکردنی کۆمەڵگەیان هەیە ؟ ستراکچەر: هەرچەندە دروشمەکەیان مۆدێرنە، بەڵام ستراکچەری حیزبەکەیان هێشتا "هەرەمی و تەقلیدییە". بڕیار لای سەرکردایەتی سیاسییە، نەک لای "پسپۆڕان". جیاوازیی ئێمە: بزووتنەوەی ئایندە سۆسیالیزم ناکاتە دروشم، بەڵکو دەیکاتە "دامەزراوە" (وەک کانوونی پلاندانانی ئابووری). ئێمە دەڵێن: "سۆسیالیزم واتە ئەندازیار و جووتیار بڕیاردەر بن، نەک مەکتەبی سیاسی." کێشەی "پژاک" (کۆنفیدراڵیزم و نەتەوەی دیموکراتیک) • بانگەشە: چارەسەری دیموکراتیک، ژینگە، ژن، تێپەڕاندنی دەوڵەت-نەتەوە. • ڕەخنەی بزووتنەوەی ئایندە: قەیرانی ئایدیۆلۆژیای پەتی: پڕۆژەی پژاک (فەلسەفەی ئۆجەلان) پڕۆژەیەکی زۆر نافەلسەفی و ئاڵۆز و بێسەرەو بەرە . زۆرجار وەک "ئایینێکی سیاسی" دەردەکەوێت کە دەبێت باوەڕت بە هەمووی هەبێت. خۆیان نەبێت کەس نایەوێت ئەوە جێبەجێبکات ، ئاینێکی بێ شوێنکەوتوو تورک و فارس و عەرەب دەست لەدەوڵەتی نەتەوەیی خۆیان بەردەدەن و لە گەڵ کورددا بەدیموکراسی دەژین خەونی بەتاڵ . نامۆبوون لەگەڵ چینی ناوەڕاست: زمان و زاراوەکانیان بۆ خەڵکی ئاسایی، مامۆستا، و ئەندازیاری شارنشین زۆر نامۆیە. جیاوازیی ئێمە: بزووتنەوەی ئایندە پشت بە "فەلسەفەیەک" نابەستێت کە لە دەرەوە هاتبێت، بەڵکو پشت بە "زانست و لۆژیک" دەبەستێت. ئێمە ناڵێن "وەرن باوەڕ بە سەرۆک بهێنن"، دەڵێن "وەرن با بە زانست وڵات بەڕێوەببەین". پڕۆژەی ئێمە"واقیعییە" (Pragmatic) نەک یۆتۆپیایی. کێشەی "پاک" (سەربەخۆیی خواز) • بانگەشە: دەوڵەتی سەربەخۆ، کوردایەتی پەتی.کرێگرتەی جەنابی سەرۆک لە هەولێر ...... • ڕەخنەی بزووتنەوەی ئایندە: قەیرانی "ڕۆژی دواتر": ئەوان تەنها باسی "ئامانج" (دەوڵەت) دەکەن، بەڵام باسی "ڕێگا" ناکەن. باشە سبەی دەوڵەت دروست بوو، کێ ئیدارەی ئابووری دەدات؟ سیستەمی پەروەردە چی لێ دێت؟ ئەگەر پلانت نەبێت، دەوڵەتەکە دەبێتە دیکتاتۆری . پاک هێزێکی میلیشیای دروستکراو، وەک هێزی ڕۆژی خۆرئاوای کوردستان ، نەخوێندەواری کوالێتی ئا‌غایە . فەرامۆشکردنی چینایەتی: ئەوان دەڵێن "با جارێ ڕزگاربین، دوایی باسی نان دەکەین". ئەمە مەترسیدارە. جیاوازیی ئێمە: بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: "سەربەخۆیی بەبێ دیموکراسی و یەکسانی، تەنها گۆڕینی ئاغایە"ئاغای کولێتی ئایینی و ئاغای کوالێتی خێڵەکی جیاوازیان نیە . ئێمە پێمان وایە دەبێت "بونیادی دەوڵەت" دروست بکرێت (مرۆڤ و دامەزراوە) ئینجا سەربەخۆیی ڕادەگەیەنرێت. خاڵی جەوهەری: بۆچی بزووتنەوەی ئایندە "پڕۆژە"یە نەک تەنها "دروشمی سۆسیالیزم"؟ لێرەدا ئێمە دەتوانین بەم خشتەیە وەڵامی هەموویان بدەینەوە، بەپێی تیۆری "ماتریالیزمی بونیادنەر": بابەت لای حزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان (دیموکرات/کۆمەڵە/پژاک/پاک) لای بزووتنەوەی ئایندە ڕێنێسانس سۆسیالیزم و عەدالەت دروشمێکە لە ڕۆژانی ١ی ئایار دەوترێتەوە. پلانێکی زەریبی و ئابوورییە لە "ناوەندی ئابووری" داڕێژراوە سەربەخۆیی و خاک خەونێکی سۆزدارییە و هۆنراوەی بۆ دەنووسن. ئامادەکردنی ژێرخانی دەوڵەتە (کارەبا، ئاو، کشتوکاڵ تکنۆلۆژیا) بە زانست. ئازادی ژن دانانی چەند ژنێک لە سەرکردایەتی ( وەک دیکۆر). شۆڕشی کولتووری لە خێزان و قوتابخانەوە بۆ گۆڕینی عەقڵیەتی پیاوسالاری. سەرکردایەتی سیاسییەکان بڕیار دەدەن، پسپۆڕان جێبەجێ دەکەن. پسپۆڕان بڕیار دەدەن (شایستەسالاری)، سیاسییەکان هەماهەنگی دەکەن. چۆن ئەمە دەسەلمێنن؟ (The Proof) کاتێک خەڵک دەپرسێت "پڕۆژەی ئێوە چییە؟"، وەڵامی ئێمە نابێت دروشم بێت. دەبێت بڵێن: "بڕوانن، حیزبەکانی تر باسی سۆسیالیزم دەکەن، بەڵام ئێمە خاوەنی پڕۆژەی بووژانەوەی گوندەکانین کە لەلایەن ئەندازیارەکانمانەوە نووسراوەتەوە. ئەوان باسی دیموکراسی دەکەن، بەڵام ئێمە خاوەنی 'سیستەمی ناوەندی شارەکانین کە دەسەڵاتمان داوەتە خوارەوە. ئەوان باسی سەربەخۆیی دەکەن، بەڵام ئێمە خەریکی دروستکردنی 'مرۆڤی سەربەخۆین لەڕێگەی پڕۆژەی ڕێنێسانسەوە." کورتەی دیالەکتیکی: حیزبەکانی تر "ئایدیۆلۆژیا" (Ideology) دەفرۆشنەوە. بزووتنەوەی ئایندە "تەکنۆلۆژیا و مەعریفەی بەڕێوەبردن" (Methodology) پێشکەش دەکات. ئەمەیە نهێنیی نەبوونی پڕۆژە لای ئەوان، و بوونی پڕۆژە لای ئێمە. کلیلی تێگەیشتنە لە شکست و چەقبەستوویی دۆخی سیاسیی ئێستای ڕۆژهەڵاتی کوردستان. لە زانستی سیاسەتدا پێی دەوترێت "شەرعیەتی مێژوویی" (Historical Legitimacy). واتە حیزبەکە دەڵێت: "من شایستەی حوکمڕانیم، چونکە لە شاخ بووین". بەڵام کۆمەڵگە دەپرسێت: "باشە ئەوە ڕابردوو بوو، بۆ داهاتوو چیت پێیە؟". بەڵام بزووتنەوەی ئایندە ئەم خاڵە دەکاتە چەکی بەهێزی خۆی "فەلسەفەی ژیان دژی فەلسەفەی یادەوەری" پەیرەو دەکات. جیاوازیی نێوان "خاک پەرستی"ناسونالیزمی کلاسیک و "مرۆڤ دۆستی" حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان تووشی وەرەمێک بوون پێی دەوترێت "فەتیشیزمی خاک" (Fetishism of Land). • تێڕوانینی ئەوان (ڕابردوو): هەموو شتێک دەکەنە قوربانی بۆ "خاک". مرۆڤ دەمرێت دەکوژرێت ، شار وێران دەبێت، گرنگ نییە، گرنگ ئەوەیە دروشمی خاک بەرز بێت. • تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە "خاک بۆ خزمەتی مرۆڤە، نەک مرۆڤ بۆ خزمەتی خاک". خاکی ڕزگارکراو چییە ئەگەر مرۆڤەکەی تێیدا برسی و نەخوێنەوار و بێ بەها بێت؟ وەکو ( محەمەد ما‌‌‌‌غوت دەڵێت : نیشتمان جووتێ پێڵاو ناهێنێ کە مرۆڤ پێی پەتی بێت . شۆڕشی ئێمە بۆ "بەها دانە بە مرۆڤ". کاتێک مرۆڤ بەهێز بوو، خاکیش دەپارێزێت. بەڵام مرۆڤی لاواز، خاکەکەی دەفرۆشێت. ٢. جیاوازیی نێوان "بازرگانی بە شەهید" و "وەفا بۆ شەهید" ئەمە خاڵێکی هەستیارە، ئێمە دژی سیمبول و پیرۆزیەکانمان نین ئێمە دژی بەکار هێنانی پیرۆزیەکانمانین بۆ بەرژەوەندی سیاسی ، وەک لە باشووری کوردستان دەیبینین خەڵک شەهید دەدات و دەستێکی چەپەڵ بەرهەمی خوێنەکی دەخوات .بۆیە ئێمە نامانەوێت ئەو نموونە ڕەشەی باشور لە ڕۆژهەڵاتیش دووبارە ببێتەوە . • تێڕوانینی ئەوان (سۆزداری): وێنەی شەهید هەڵدەواسن و لەژێر سێبەری وێنەکەدا گەندەڵی دەکەن یان شکستەکانیان دەشارنەوە. دەڵێن: "ڕەخنە مەگرن، ئێمە شەهیدمان داوە". • تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە (واقیعی): ئێمە دەڵێین: "گەورەترین خیانەت لە شەهید ئەوەیە وڵاتێک دروست بکەیت کە خانەوادەو منداڵی شەهیدەکە تێیدا ئاسوودە نەبێت." باشترین وەفا بۆ خوێنی ڕابردوو، بونیادنانی سیستەمێکی دادپەروەرە بۆ داهاتوو. شەهید گیانی نەبەخشی بۆ ئەوەی وێنەکەی هەڵبواسرێت، گیانی بەخشی بۆ ئەوەی خەڵک بە خۆشی بژین. ئێمە بزووتنەوەیەکین بۆ "ژیان" تێدەکۆشین، نەک بۆ "مەرگ".. جیاوازیی نێوان "سەرکردەی کاریزما" و "سەرکردەی بەڕێوەبەر" • تێڕوانینی ئەوان: حیزب پشت ئەستوورە بە کەسەکان ، ئەگەر سکرتێرەکە بمرێت، حزبەکە تووشی هەڵوەشان و لێکترازان و کێشە دەبێت. چونکە هەموو شتێک بەستراوەتەوە بە سۆز بۆ ئەو کەسە.نموونە زۆر بەردەستە . •تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە: ئێمە باوەڕمان بە "دامەزراوە" هەیە. لە بزووتنەوەی ئایندەدا، سەرکردە پیرۆز نییە، بەڵکو "بەڕێوەبەرێکی گشتییە". خەڵک دەبێت متمانەی بە "بەرنامەکە" هەبێت، نەک بە "کەسایەتیەکان". چونکە کەسایەتیەکان دەڕۆن، بەڵام بەرنامە و سیستەم دەمێنێتەوە. چۆن ئەمە دەکرێتە دروشم و وتاری سیاسی؟ ڕابردوو پەرستی دەربارەی مێژوو: "ڕێز لە مێژوو دەگرین وەک مامۆستایەک، بەڵام پەسەندی ناکەین ببێتە زیندانەوانمان. ئێمە نامانەوێت تەنها شانازی بەوەوە بکەین کە باپیرانمان چییان کردووە، دەمانەوێت نەوەکانی داهاتوو شانازی بەوەوە بکەن کە ئێمە چی دەکەین." دەربارەی سۆز و ئەقڵ: "ڕۆژهەڵاتی کوردستان پێویستی بە فرمێسک نییە بۆ ڕابردوو، پێویستی بە نەخشەڕێگایە بۆ داهاتوو. سۆز و خرۆشان دەتوانێت شۆڕش هەڵبگیرسێنێت، بەڵام تەنها عەقڵ و زانست دەتوانێت دەوڵەت بەڕێوە ببات." دەربارەی سەرکردە: "سەردەمی پاڵەوانە ئەفسانەییەکان کۆتایی هات نامانەوێت چیتر کارێزما دابتاشین . ئێستا سەردەمی پاڵەوانە بێدەنگەکانە؛ ئەو جووتیارەی بەرهەم دەهێنێت، ئەو مامۆستایەی نەوەیەک پەروەردە دەکات، ئەو ئەندازیارەی پردێک دروست دەکات. بزووتنەوەی ئایندە ماڵی ئەمانەیە." ستراتیژ: حیزبە تەقلیدی وکلاسیکیەکان ، دەیانەوێت یارییەکە لە گۆڕەپانی "بیرەوەری" (Memory) بۆ هەمیشە بهێڵنەوەوبەرجەستەبێت . بزووتنەوەی ئایندە یارییەکە دەگوازێتەوە بۆ گۆڕەپانی "پڕۆژە" (Project). ئەوان باسی ڕابردوو دەکەن ، ئێمە باسی داهاتوودەکەین . ئەم جیاوازییە ئەوە بۆ هەموان ڕوون دەکاتەوە کە چەند لە جیهان بینی و ستراتیژەوە دوورین لە یەک . هەر ئەم ستراتیژەیە کە ، بزووتنەوەی ئایندە لە "ڕێکخراوێکی سیاسی یەوە دەگوازێتەوە بۆ "قوتابخانەیەکی فکری" (School of Thought). ئەمە بەرزترین ئاستی ڕێکخستنی سیاسییە. مارکسیزم لەسەر دوو پایە وەستاوە: چۆن لە جیهان دەڕوانین (دیالەکتیک) چۆن مێژوو دەخوێنینەوە (ماتریالیزمی مێژوویی). بزووتنەوەی ئایندە، بەپێی ئەو سێ بنەمایە (نەتەوە، چینایەتی، ڕێنیسانس) کە هەیەتی، فەلسەفەیەکی تایبەتی داڕشتوە کە هاوتای ئەوەی مارکسیزم بێت بەڵام بە "مۆدێلی کوردی و کوردستانی ". فەلسەفەی ئایندەخوازی: Futurism Philosophy یەکەم: هاوتای "ماتریالیزمی دیالەکتیکی" لە مارکسیزمدا دەڵێت: "ماددە بنەمایە و هەموو شتێک لە ململانێدایە". لە بزووتنەوەی ئایندەدا،ئێمە ناوی دەنێین: "دیالەکتیکی ئاگایی و شوناس" (Dialectics of Consciousness and Identity). بنەماکانی ئەم فەلسەفەیە: ماددە بەتەنها بەس نییە: مرۆڤ تەنها پێویستی بە نان نییە (وەک مارکس دەڵێت)، بەڵکو پێویستی بە شوناس و ئازادیش هەیە. بۆیە فەلسەفەی بزووتنەوەی ئایندە تێکەڵەیەکە لە "پێداویستی ئابووری" و "پێداویستی هەستی نەتەوەیی". یاسای دژبەری (The Law of Contradiction): لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان دوو هێزی دژبەیەک هەن: هێزی کۆنەپەرستی و داگیرکاری (تێز) دژی هێزی نەتەوەیی و ڕزگاری خواز (ئەنتی-تێز). لە ئەنجامی پێکدادانی ئەم دوو هێزە، "کۆمەڵگەی ئایندە" (سەنتێز) لەدایک دەبێت. گۆڕانکاری چەندێتی بۆ چۆنێتی: کاری بزووتنەوەی ئایندە ئەوەیە هێندە هۆشیاری بڵاو بکاتەوە (چەندێتی)، تا لەناکاو دەبێتە هۆی گۆڕانی سیستەمی سیاسی و کۆمەڵایەتی (چۆنێتی). واتە ڕێنێسانس بە کەڵەکەبوونی مەعریفە دروست دەبێت. دووەم: هاوتای "ماتریالیزمی مێژوویی" مارکس دەڵێت: "مێژوو بریتییە لە ململانێی چینایەتی". بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: "مێژوو بریتییە لە ململانێی دادپەروەری و داگیرکاری" کلاسیک و مۆدێرن ئەمەش .ناو دەنێین: "واقیعگەریی مێژوویی ڕۆژهەڵاتی کوردستان " (HistoricaRealism of the East). چۆن مێژوو دەخوێنینەوە؟ بزوێنەری مێژوو: لە دیدگای بزووتنەوەی ئایندەوە ، مێژوو تەنها بە پارە (ئابووری) ناجوڵێت، بەڵکو بە "ئیرادەی نەتەوەیی ، دادپەروەری کۆمەڵایەتی" دەجوڵێت. قۆناغەکانی مێژووی کورد: قۆناغی بێ ئاگایی: کاتێک کورد تەنها خەریکی عەشیرەت و خێڵو پەرستن بوو. قۆناغی شۆڕشی کلاسیک: کاتێک تەنها چەکی هەڵگرت بەبێ گۆڕینی بیرکردنەوە. قۆناغی ئایندە (قۆناغی مۆدێرن ): قۆناغی "مرۆڤی ئازاد لە خاکی ئازاد". واتە ڕزگارکردنی مێشک و گیرفان و خاک بەیەکەوە. سێیەم: سێکوچکەی فەلسەفی (The Philosophical Trinity) ١. بوونناسی (Ontology): ئێمە کێین؟ • تیۆری: مرۆڤی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان تووشی "نامۆبوون " (Alienation) بووە. هەم لەلایەن داگیرکەرەوە ناسنامەی لێ سەندراوەتەوە، هەم لەلایەن سیستەمی سەرمایەداری و چینایەتییەوە ڕەنجەکەی دزراوە. •ئەرکی بزووتنەوەی ئایندە : گێڕانەوەی "خوودی مرۆڤ" بۆ خۆییەتی . مەعریفەناسی (Epistemology): چۆن دەزانین؟ •تیۆری: سەرچاوەی زانیاری ئێمە "وەحی" یان "قسەی سەرۆک" نییە، بەڵکو "زانست و ئەزموونە" (Science & Praxis) . پراکتیک: هەر بڕیارێک لە ناوەندی بڕیار دەربچێت، دەبێت پاساوی زانستی و لۆژیکی هەبێت. ڕەتکردنەوەی خورافیات بەشێکە لەم مەعریفەیە. ڕەوشتناسی (Ethics): • تیۆری: باشترین شت "خزمەتە بە گشتی". بەرژەوەندی تاک لە خزمەت بەرژەوەندی گشتیدایە. • بەهاکان: یەکسانی ژن و پیاو، پاراستنی ژینگە، دابەشکردنی دادپەروەرانەی سامان.گێڕانەوەی پیشەو کایەکان بۆشوێنی بنچینەیی خۆیان .بەهای زانست ، بەهای پیشەیی ، بەهای کۆمەڵایەتی ، هتد . کورتەی "مانیفێستی فەلسەفیی بزووتنەوەی ئایندە" "فەلسەفەی مرۆڤگەرایی شۆڕشگێڕ" "بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی وایە کە ستەمی سەر ڕۆژهەڵاتی کوردستان ستەمێکی 'دوانەیە' (Dual Oppression): ستەمی نەتەوەیی و ستەمی چینایەتی. بۆیە چارەسەرەکەش دەبێت 'دیالەکتیکی دوانەیی' بێت. ئێمە مێژوو وەک ڕووبارێک دەبینین کە دەبێت بەرەو 'شایستەیی و دادپەروەری' بڕوات. ڕێنیسانسی ئێمە بریتییە لە تێکشکاندنی ئەو بتە فکری و کۆمەڵایەتییانەی کە وایانکردووە تاک ملکەچ بێت. ئامانجی کۆتایی ئێمە دروستکردنی 'کۆمەڵگەی هۆشیارە، کە تێیدا: • جووتیار خاوەن خاکە (ئابووری). • تاک خاوەن بڕیارە (سیاسی). • نەتەوە خاوەن شوناسە (کولتووری)." ئەم دیدگایانەمان خستوەتە بەرنامەی کارەوە؟ خولی فکری: بۆ ئەندامان وانەی "دیالەکتیکی شوناس" دەوترێتەوە. شیکردنەوەی سیاسی: کاتێک ڕووداوێک دەقەومێت (نموونەخۆپیشاندانێک)، بزووتنەوەکە بە پێوەری "دیالەکتیک" شیکاری بۆ دەکات (ململانێی کۆن و نوێ)، نەک تەنها وەک هەواڵێک. لەبەر ئەمەیە بزووتنەوەی ئایندە خاوەنی "تیۆریی تایبەت بە خۆیەتی " و نە کۆپی مارکسیزم یان لیبرالیزم نین، بەڵکو ئێمە ئایندەخوازین" (Futurist).ئەم پڕۆژەیەی "بزووتنەوەی ئایندە" کە دامان ڕشتووە (پشتبەستوو بە شایستەسالاری، ڕێنیسانسی فکری، و تێکەڵکردنی نەتەوە و دادپەروەری)، ئەگەر بیخەینە بەردەم دادگای فەلسەفە و مێژوو، دەبینین پشتیوانییەکی بەهێزی لەلایەن گەورەترین بیرمەندانی جیهانەوە دەبێت. لێرەدا هەڵسەنگاندنی ئەم پڕۆژەیە دەخەینە ڕوو لە چاوی پێنج قوتابخانەی فکریی جیهانییەوە: لە دیدی "پلاتۆن" (باوکی فەلسەفەی سیاسی) چەمکی پەیوەندیدار: شایستەسالاری و پاشای فەیلەسوف (Philosopher King) • ڕا: پلاتۆن دژی دیموکراسیی هەڕەمەکی و پۆپۆلیستی بوو. ئەو دەیوت: "شارەکان ئاسوودە نابن تاوەکو فەیلەسوفەکان (خەڵکانی دانا و پسپۆڕ) حوکم نەکەن." • هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: لە دیدی پلاتۆنەوە ئەگەر سەیری ئەم بەشەی پڕۆژەکە بکرێت "ئەندازیار بۆ ئەندازیاری و جووتیار بۆ کشتوکاڵ". بایەخی فەلسەفی هەیە بە بڕوای پلاتۆن، کێشەی حیزبە تەقلیدییەکان و کلاسیکیەکان ئەوەیە کە "سەرباز" دەیەوێت کاری "بازرگان" بکات، یان "سیاسی" دەیەوێت کاری "دادوەر" بکات. پڕۆژەکەی بزووتنەوەی ئایندە دەسەڵات دەداتە "پسپۆڕان" (Technocrats)، جێبەجێکردنی خەونەکەی پلاتۆنە بۆ دروستکردنی "شاری نموونەیی" (Kallipolis). ٢. لە دیدی "ئەنتۆنیۆ گرامشی" (فەیلەسوفی نوێی ئیتاڵی) چەمکی پەیوەندیدار: ڕۆشنبیری ئۆرگانیک و هەیمەنەی کولتووری (Cultural Hegemony) • ڕا: گرامشی باوەڕی وابوو کە گۆڕانکاری بە تەنها بە گرتنی دەسەڵات (گۆش) ناکرێت، بەڵکو دەبێت پێشتر "شۆڕشی کولتووری" لەناو کۆمەڵگادا بکرێت.هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: گرامشی پشتیوانی لەو بەشە دەکات کە ناومان ناوە "ڕێنێسانس". گرامشی دەڵێت "ڕۆشنبیری ئۆرگانیک". واتە ئەوانە نین کە تەنها کتێب دەخوێننەوە، بەڵکو ئەوانەن کە لەناو کێڵگە و کارگەکانن (ئەندازیار و جووتیارەکان) و هۆشیاری بڵاو دەکەنەوە. ئەو پێی وایە ستراتیژ بۆ گۆڕینی "هزر" پێش "حوکمڕانی"، تاکە ڕێگایە بۆ ئەوەی دوای سەرکەوتن تووشی دیکتاتۆری نەبینەوە. لە دیدی "ماکس ڤێبەر" (باوکی کۆمەڵناسیی مۆدێرن) چەمکی پەیوەندیدار: دەسەڵاتی ئەقڵانی-یاسایی (Rational-Legal Authority) • ڕا: ڤێبەر دەسەڵاتی دابەش کردبوو بۆ سێ جۆر: تەقلیدی (شێخ و ئاغا)، کاریزمی (سەرکردەی پاڵەوان)، ئەقڵانی (دامەزراوە و یاسا). ئەو پێی وابوو دەوڵەتی مۆدێرن تەنها بەوەی سێیەم بەڕێوە دەچێت. • هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: ڤێبەر ڕەخنە لە حیزبە تەقلیدییەکان و کلاسیکەکانی ڕۆژهەڵات دەگرێت کە هێشتا لەسەر بنەمای "کاریزما و تەقلید" دەژین. بەڵام بۆ بزووتنەوەی ئایندە لە دیدی ڤێبەرەوە : "ئەم پڕۆژەیە نوێنەرایەتی قۆناغی پێگەیشتنی کۆمەڵگەی کوردی دەکات." گۆڕینی ناوی "مەڵبەند" بۆ "دەستە و بۆرد"، و گۆڕینی "سۆز" بۆ "پلان"، لای ڤێبەر واتە گواستنەوەی کورد لە خێڵەوە بۆ "دەوڵەت". لە دیدی "فرانتس فانۆن" (تیۆریسێنی دژە-داگیرکاری) چەمکی پەیوەندیدار: خراپییەکانی بۆرژوازیی نیشتمانی •دیدگا: فانۆن لە کتێبی "دوایینەکانی سەر زەوی" هۆشداری دەدات کە زۆرجار حیزبە شۆڕشگێڕەکان دوای ڕزگاری، دەبنە دیکتاتۆری نوێ چونکە تەنها بیریان لە "ئاڵا" کردۆتەوە نەک "دادپەروەری".ئەم تیۆریە پڕاو پڕ لە باشوری کوردستاندا بە زەقی ڕنگی داوەتەوە ، باشوری کوردستاندا ئەزمونی حکومڕانیەکی ناسیونالیستی خێڵەکی شکست خواردوو بەڕێدەبات .ستەمی ناسیونالیستی خێڵەکی چڕترە لە ستەمی نەتەوەیی داگیرکەر. •هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: دیدی فانۆن باشترین پارێزەری پڕۆژەکەی بزووتنەوەی ئایندەیە . ئەو دەڵێت: تێگەیشتوون ڕزگاریی نیشتمانی بەبێ ڕزگاریی چینایەتی و کۆمەڵایەتی، تەنها گۆڕینی پۆلیسەکانە. تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە بۆ ئەوەی "مرۆڤی کورد" لە هەژاری و نەزانی ڕزگار بکرێت هاوتەریب لەگەڵ ڕزگاریی خاک، جەوهەری فەلسەفەی فانۆنە. لە دیدی "یۆرگن هابرماس" (فەیلەسوفی ئەڵمانی) چەمکی پەیوەندیدار: کردەی پەیوەندی و فەزای گشتی (Communicative Action) •ڕا: هابرماس باوەڕی وایە کێشەکانی کۆمەڵگە بە زەبر چارەسەر ناکرێن، بەڵکو بە "دیالۆگی ئەقڵانی" لەنێوان هاوڵاتیاندا چارەسەر دەکرێن. •هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: هابەرماس ستایشی ئەو ستراکچەرە دەکات کە ناومان ناوە "ناوەندی شار و شارۆچکەکان". ئەم ناوەندانە دەبنە ئەو "فەزا گشتییە"ی کە تێیدا جووتیار و دکتۆر و مامۆستا بە زمانی "داتا و زانست" قسە دەکەن، نەک بە زمانی "تۆمەت و هەڵچوون ". ئەمە بەرزترین ئاستی شارستانییەتە. بزووتنەوەی ئایندە لە دیدی بیرمەندانەوە : ئەگەر ئەم بیرمەندانە کۆببنەوە بۆ نووسینی ڕاپۆرتێک لەسەر "بزووتنەوەی ئایندە"، ڕەنگە ئەمەیان بنووسیایە: "ئەم پڕۆژەیە هەوڵێکی دەگمەن و بوێرانەیە لە ڕۆژهەڵاتی کورستاندا . لە کاتێکدا هەمووان سەرقاڵی ، ڕابردوو، وپاڵەوانسازین ، بزووتنەوەی ئایندە خەریکی بونیادنانی 'سیستەم' و ئەقڵە. ئەم پڕۆژەیە تەنها حیزبێک نییە، بەڵکو 'پرۆسەی مۆدێرنیزەکردنی نەتەوەی کوردە'. بزووتنەوەی ئایندە دەیەوێت کورد لە قۆناغی ، سۆزەوە بەرێتە قۆناغی 'لۆژیک'. ئەمە ڕێگایەکی سەختە، بەڵام تاکە ڕێگایە بۆ مانەوە و سەرکەوتنی هەمیشەیی." ئەم خوێندنەوەیە چی دەبەخشێت بە بزووتنەوەی ئایندە؟ ئەمە متمانەیەکی (Confidence) بێ وێنەی پێ دەبەخشێت. کاتێک ئەنتی تێزی کلاسیک بە شیعر و قسەی سۆزداری هێرش دەکات، بەڵام ئێمە دەزانین کە فەلسەفەی جیهانی و زانستی مێژوو لە پشتمانە. ئێمە لە بەرەی "ڕاستی"داین، ئەوان لە بەرەی "خەیاڵ". بۆ ئەوەی بنەما و فکری "بزووتنەوەی ئایندەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان" بکەین بە ئایدیۆلۆژیایەکی تۆکمە و نووسراو، پێویستە ئەو سێ پایە سەرەکییە (مافی چارەی خۆنووسین، خەباتی چینایەتی، گۆڕانی کۆمەڵایەتی) لە چوارچێوەیەکی فەلسەفی و سیاسییدا داڕێژینەوە. لێرەدا نەخشەڕێگایەکم بۆ ئامادەکردوون کە چۆن ئەم باوەڕانە بکەین بە "مانیفێست" یان ئایدیۆلۆژیایەکی سیاسی دیاریکراو. دەتوانین ناوی بنێین "سۆسیال-دیموکراسیی شۆڕشگێڕی ڕۆژهەڵاتی کوردستان یان "ئایندەخوازیی پێشکەوتنخواز". ١. پێناسەی ناسنامەی فکری (The Core Identity) سەرەتا دەبێت بزووتنەوەکە خۆی لە یەکێک لە قوتابخانە فکرییەکاندا ببینێتەوە. بەپێی سیناریۆ ئامادە کراوەکان ، ئەم بزووتنەوەیە تێکەڵەیەکە لە "نەتەوەییبوون" و "چەپبوون". • پێناسە: بزووتنەوەی ئایندە، هێزێکی سیاسیی پێشکەوتنخوازە (Progressive) کە باوەڕی بە پەیوەستی "ڕزگاریی نیشتمانی" و "یەکسانیی چینایەتی" هەیە. واتە: ئازادیی خاک بەبێ یەکسانیی هاوڵاتیان بێ مانایە. داڕشتنی سێ بنەمای سەرەکییەکە (The Three Pillars) دەبێت بۆ هەر یەک لەو سێ خاڵەی ئاماژەمان پێداوە، تیۆری و ڕێکار دابنرێت: بنەمای یەکەم : مافی چارەی خۆنووسین (پرسی نەتەوەیی) ئەمە تایبەتمەندییە سیاسییەکەیە بۆ ڕۆژهەڵاتی کوردستان. • کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان نەتەوەیەکی داگیرکراوە و مافی خۆیەتی بڕیار لە چارەنووسی خۆی بدات. • شێوازی جێبەجێکردن: ڕەتکردنەوەی ناوەندگەری (دژایەتی سیستەمی مەرکەزی تاران). باوەڕ بە فیدرالیزمی نەتەوەیی یان کۆنفیدراڵی دیموکراتیک (بەپێی ستراتیژی بزووتنەوەی ئایندە. پاراستنی زمانی کوردی و کولتووری نەتەوەیی وەک بەشێک لە بەرگری سیاسی. بنەمای دووەم : خەباتی چینایەتی (پرسی ئابووری و یەکسانی) ئەمە تایبەتمەندییە ئابوورییەکەیە (لایەنی چەپ و سۆسیالیستی). • بنەما: دژایەتیکردنی چەوساندنەوەی کرێکاران، جووتیاران و زەحمەتکێشانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ، چ لەلایەن دەوڵەتەوە بێت یان سەرمایەداری خۆماڵی. • شێوازی جێبەجێکردن: دادپەروەریی کۆمەڵایەتی: دابەشکردنی دادپەروەرانەی سامانی وڵات. پشتیوانی لە سەندیکا و ڕێکخراوە کرێکارییەکان. دژایەتیکردنی بەتایبەتیکردن (Privatization) کە زیان بە هەژاران دەگەیەنێت. بنەمای سێیەم: گۆڕانی کۆمەڵایەتی (پرسی مۆدێرنیتە و کولتوور) ئەمە تایبەتمەندییە ڕۆشنبیرییەکەیە کە بزووتنەوەی ئایندە لە حیزبە کلاسیکییەکان جیا دەکاتەوە. • بنەما: کۆمەڵگەی کوردی پێویستی بە شۆڕشی هزری و کولتووری هەیە بۆ ئەوەی بەرەو ئایندە بڕوات. • شێوازی جێبەجێکردن: پرسی ژنان: یەکسانی تەواوەتی ژن و پیاو ئەمە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان زۆر گرنگەبەتایبەت دوای شۆڕشی ژینا. سێکۆلاریزم: جیاکردنەوەی ئایین لە دەسەڵاتی سیاسی بۆ ڕێگریکردن لە دەسەڵاتی تیۆکراسی ئێران و ناوخۆ . ژینگەپارێزی: پاراستنی سروشتی کوردستان وەک بەشێک لە نیشتمانپەروەری. دروشم و ستراتیژ (Slogan & Strategy) بۆ ئەوەی فکرەکە ببێتە ئایدیۆلۆژیا، دەبێت دروشمێک هەبێت کە هەموان کۆبکاتەوە. • دروشمی پێشنیارکراو: "ئازادی بۆ نیشتمان، یەکسانی بۆ مرۆڤ، پێشکەوتن بۆ ئایندە". • میتۆدی خەبات: خەباتی مەدەنی و جەماوەری (ڕێکخستنی شەقام). هۆشیارکردنەوەی تاک (بەرزکردنەوەی ئاستی مەعریفەی سیاسی). دیپلۆماسی نێودەوڵەتی بۆ ناساندنی دۆزی ڕۆژهەڵاتی کوردستان. پێکهاتەی مانیفێستی بزووتنەوەی ئایندە : بۆ ئەوەی بزووتنەوەی ئایندە ببێتە خاوەن فەلسەفەیەکی ڕوون یان پەیڕەوی فکری،کار لەسەرئەم تیۆریاندەکات: 1. پێشەکی (Introduction): شیکردنەوەی دۆخی ئێستای ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران و پێویستیی دروستبوونی ئەم بزووتنەوەیە. 2. بڕوای ئێمە (Our Creed): شیکردنەوەی ئەو سێ خاڵەی سەرەوە (نەتەوە، چینایەتی، کۆمەڵایەتی). 3. دنیابینی ئایندە (Vision): بزووتنەوەکە چۆن دەڕوانێتە داهاتوویڕۆژهەڵاتی کوردستان ؟ (پێکەوەژیان، ئاشتی، دیموکراسی). 4. ڕەخنە لە دۆخی هەنووکەیی: بۆچی سیستەمی ئێستا و حیزبە کلاسیکییەکان وەڵامدەرەوە نین؟ 5. کورتەی ئایدیۆلۆژیاکە بە زاراوەی سیاسی: ئایدیۆلۆژیای بزووتنەوەی ئایندە بریتییە لە: "نەتەوەخوازیی چەپی دیموکراتیک" (Democratic Left Nationalism). کە تێیدا "نەتەوە" ئامانجە، "چەپ/چینایەتی" ڕێگای گەیشتنە بە دادپەروەری، و "گۆڕانی کۆمەڵایەتی" ئامرازی نوێکردنەوەی کۆمەڵگایە. ئەمە خاڵە زۆر گرنگ و جەوهەرییەکەیە. کاتێک باسی "ڕێنێسانس" (وەرچەرخان و ژیانەوە) دەکەین، مانای ئەوەیە "بزووتنەوەی ئایندە" تەنها بزووتنەوەیەکی سیاسی نییە بۆ گرتنەدەستەی دەسەڵات، بەڵکو پرۆژەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرییە بۆ گۆڕینی ئەقڵیەت و ستراکچەری کۆمەڵگە. بۆ ئەوەی ئەمە بکەینە ئایدیۆلۆژیا، دەبێت "تیۆریی مرۆڤی نوێ" و "ئەقڵانییەت" بکەینە سەردێڕی کارەکان. جیاوازیی ئێمە لەگەڵ حزبە تەقلیدییەکان ئەوەیە: ئەوان دەیانەوێت دەسەڵات بگۆڕن، ئێمە دەمانەوێت "مرۆڤ و کۆمەڵگا" بگۆڕین بەر لە دەسەڵات. چوارچێوەی ئایدیۆلۆژییبزووتنەوەیئایندەیەوەک"بزووتنەوەیەکی ڕێنێسانسی (Renaissance Movement)": بنەمای فەلسەفی: "ئەقڵانییەت و ڕەخنە" (Rationalism & Criticism) حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان ، زۆرجار لەسەر بنەمای "گوێڕایەڵی" و "کەسایەتی پەرستی" کار دەکەن. بەڵام بۆ ڕێنێسانس، دەبێت ئەمە پێچەوانە بکرێتەوە: • کۆتایی هێنان بە پیرۆزی سازی (Desacralization): هیچ سەرکردەیەک ، دەقێک ، یان دابونەریتێک پیرۆز نییە کە نەتوانرێت ڕەخنەی لێ بگیرێت. ئایدیۆلۆژیای بزووتنەوەی ئایندە "پیرۆزی" تەنها بۆ (مرۆڤ و ئازادی) دادەنێت، نەک بۆ حیزب و سەرکردە. • ئەقڵ سەنتەری: بڕیارەکان لەسەر بنەمای زانست، لۆژیک و بەرژەوەندی گشتی دەدرێن، نەک لەسەر بنەمای سۆز وخرۆشان و نەتەوەیی ڕووت یان شەریعەتی ئایینی. • شۆڕشی هزری پێش ئەوەی چەک هەڵبگرین، دەبێت قەڵەم و کتێب هەڵبگرین. ڕزگارکردنی خاکی کوردستان بەبێ ڕزگارکردنی مێشکی تاک لە خورافیات، تەنها گۆڕینی داگیرکەرێکە بە ستەمکارێکی خۆماڵی. ٢. بنەمای کۆمەڵایەتی: "لە ڕەعیەتەوە بۆ هاوڵاتی" (From Subject to Citizen) حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان کۆمەڵگە دەکەن بە "جەماوەری حیزب"، بەڵام بزووتنەوەی ئایندە دەبێت کۆمەڵگە بکات بە "کۆمەڵگەی مەدەنی". • تاکگەرایی ئەرێنی (Positive Individualism): ڕێزگرتن لە ئازادی تاکەکەسی. لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بنەماڵە زاڵە، ئێمە دەبێت کار لەسەر ئەوە بکەین کە "تاک" بەها و کەرامەتی هەبێت بەبێ ئەوەی سەر بە هیچ گرووپێک بێت. • یەکسانیی جێندەری ڕاستەقینە: نەک تەنها ژن بەشداری سیاسی بێت، بەڵکو شۆڕش دژی ئەو کولتوورە پیاوسالارییە بکرێت کە لە ناخی کۆمەڵگەدا ڕەگی داکوتاوە (تەنانەت لەناو خێزانەکانیشدا). دروشمی "ژن، ژیان، ئازادی" باشترین نموونەی ئەم ڕێنێسانسەیە کە ئێمە دەتوانین بیکەنە بەشێک لە فەلسەفەی خۆمان. ٣. بنەمای پەروەردەیی و کولتووری: "دروستکردنی مرۆڤی ئایندە" ڕێنێسانس لە ئەوروپا بە هونەر و ئەدەب و فەلسەفە دەستی پێکرد. بزووتنەوەی ئایندەش دەبێت خاوەنی "پڕۆژەی ڕۆشنبیری" بێت، نەک تەنها بەرنامەی سیاسی. • گرنگیدان بە هونەر و ئەدەب: شیعر، ڕۆمان، شانۆ و موزیک تەنها بۆ کات بەسەربردن نین، بەڵکو ئامرازن بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی هۆشیاری کۆمەڵگە. • پەروەردەی ڕەخنەگرانە: ئامانجی بزووتنەوەکە دروستکردنی هاودیدێکە کە پرسیار دەکات ("بۆچی؟" و "چۆن؟")، نەکهاودیدێک کە تەنها دەڵێت "بەڵێ". ٤. پەیوەندی نێوان "خەباتی چینایەتی" و "ڕێنێسانس" لێرەدا خاڵە بەهێزەکەی ئێمە دەردەکەوێت. حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان کاتێک باسی چینایەتی دەکەن، تەنها باسی (نان) دەکەن. بەڵام ئێمە دەبێت بڵێین: • هەژاری تەنها نەبوونی پارە نییە، بەڵکو نەبوونی هۆشیارییە. • سەرمایەداری و داگیرکەری ئایینی دەیانەوێت خەڵکی کوردستان لە نەزانیندا بهێڵنەوە بۆ ئەوەی ئاسانتر بچەوسێنرێنەوە. بۆیە خەباتی چینایەتیی ئێمە، هاوکات خەباتە دژی نەزانینە. کرێکارێکی هۆشیار، ترسناکترین دوژمنە بۆ دیکتاتۆر. کورتەی ئایدیۆلۆژیاکە (ناونیشانی پێشنیارکراو): "ڕۆشنگەریی نەتەوەیی" (National Enlightenment) یان "سۆسیالیزمی مرۆڤ-مەحوەر" (Human-Centric Socialism) ئەمە چۆن لە بەرنامەی بزووتنەوەی ئیندەدا بچەسپێنین ؟ لە پەیڕەوی ناوخۆ یان ستراتیژی بزووتنەوەی ئایندەدا، بەشێک زیاد دەکەین بە ناوی "پڕۆژەی کولتووری و شارستانی": "بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی وایە کە قەیرانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان تەنها قەیرانی سیاسی نییە، بەڵکو قەیرانی کولتووری و مەعریفییە. بۆیە ئێمە جیا لە خەباتی سیاسی، کار دەکەین بۆ هەڵگیرسانی شۆڕشێکی ڕۆشنبیری (ڕێنێسانس) کە تێیدا ئەقڵ بەسەر خورافیاتدا، ئازادی بەسەر کۆیلایەتیدا، و زانست بەسەر نەزانیندا سەربکەوێت. ئامانجمان بونیادنانی کۆمەڵگەیەکە کە تاک تێیدا ئازاد و هوشیار بێت، پێش ئەوەی تەنها هەڵگری ناسنامەیەکی نەتەوەیی بێت." بە کورتی: ئێمە دەمانەوێت "هزروو بیری کورد " ڕزگار بکەین، پێش ئەوەی "خاکی کورد" ڕزگار بکەن، چونکە ئەگەر عەقڵ ئازاد نەبێت، خاک ئازاد نابێت. ئەم تیۆریەی ئاماژەمان پێداوە ، لە زانستی سیاسەت و کۆمەڵناسیدا پێی دەگوترێت "گەڕانەوە بۆ شایستەسالاری" (Meritocracy) و "دابەشکردنی کار" (Division of Labor) بە شێوەیەکی زانستی. ئەمە وەڵامێکی کوشندەیە بۆ ئەو "شێواندنە کۆمەڵایەتییەی" (Social Distortion) کە ئێستا هەیە، کە تێیدا حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان هەموو چین و توێژەکانیان کردووە بە "کارگوزاری حزب ؛ مامۆستا دەبێت حیزبی بێت، دادوەر دەبێت حیزبی بێت، جووتیار ئەگەر حیزبی نەبێت پەین و ئاوی پێ نادرێت. بۆ ئەوەی ئەمە بکەینە بەشێک لە ئایدیۆلۆژیای بزووتنەوەی ئایندە، دەتوانین لەژێر ناونیشانی "دامەزراوەییکردنی کۆمەڵگە و گێڕانەوەی شکۆ بۆ پیشەکان" دابڕێژین. ١. چەمکی ڕاستکردنەوەی هەڕەمی کۆمەڵگە ئایدیۆلۆژیای بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی وایە کە سیستەمی سیاسیی خراپ، بووەتە هۆی تێکدانی پێکهاتەی کۆمەڵگە. • دۆخی ئێستا: سیاسەتمەدار جێگای ئەندازیاری گرتووەتەوە، بازرگان بڕیار بۆ دادوەر دەدات، و کرێکار و جووتیار ناچار کراون واز لە پیشەکەیان بهێنن و ببنە پاسەوان یان کۆڵبەر. • دۆخی ئایندە (ئامانجی ئێمە): هەر تاکێک لە کۆمەڵگە دەبێت لەو شوێنەدا بێت کە لێی شارەزایە و بەرهەمدارە، و دەبێت "شکۆی پیشەکەی" بۆ بگەڕێندرێتەوە. چۆن ئەمە دەکرێتە بەرنامەی کار؟ (سێ بنەما) بنەمای یەکەم: سەربەخۆیی پیشەیی (Professional Independence) ئەمە خاڵە جەوهەرییەکەیە دژی حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان . • بۆ دادوەران: دادگا دەبێت شوێنی "یاسا" بێت نەک "بڕیار بە خواستی حیزبی ". دادوەر تەنها کاتێک دەتوانێت دادوەر بێت کە نەترسێت لەوەی مووچەکەی یان ژیانی بکەوێتە مەترسییەوە. • بۆ ئەندازیاران و پزیشکان: پڕۆژەکان و کەرتی تەندروستی دەبێت لەسەر بنەمای "تەکنۆکرات" بەڕێوە بچن. واتە بڕیاری زانستی باڵاتر بێت لە بڕیاری سیاسی. بنەمای دووەم: بەهێزکردنی سەندیکا و ڕێکخراوە پیشەییەکان بۆ ئەوەی "کرێکار، کرێکار بێت"، دەبێت هێزی هەبێت. • پێویستە سەندیکای جووتیاران و کرێکاران سەربەخۆ بن لە حیزب. • جووتیار جووتیار بێت: واتە سیاسەتی کشتوکاڵی وا دابڕێژرێت کە جووتیار ناچار نەبێت زەوییەکەی بفرۆشێت یان کۆچ بکات بۆ شار. کاتێک داهاتی جووتیارێک مسۆگەر بێت، شانازی بە پیشەکەیەوە دەکات و دەبێتەوە بە بڕبڕەی پشتی ئابووری. بنەمای سێیەم: نەهێشتنی دەستێوەردانی حیزبی (Depoliticization of Professions) حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان، هەموو شتێکیان سیاسی کردووە. بەڵام دیدی بزووتنەوەی ئایندە بەم جۆرەیە : • پۆلیس و ئاسایش ئەرکیان پاراستنی خەڵکە، نەک پاراستنی بەرپرس. • مامۆستا ئەرکی پەروەردەیە، نەک بانگەشەی هەڵبژاردن. • هونەرمەند ئەرکی داهێنانە، نەک ستایشکردنی سەرکردە داڕشتنی دەقەکە بۆ ناو ئایدیۆلۆژیاکە ئەمە دەقێکی پێشنیارکراوە بۆ ئەوەی بخرێتە ناو پەڕتووکی فکری بزووتنەوەی ئایندەوە: "پرەنسیپی مرۆڤی شایستە لە شوێنی شایستە" "بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی وایە کە کۆمەڵگەی تەندروست، کۆمەڵگەیەکە کە تێیدا پیشە و پسپۆڕییەکان ڕێزیان لێ دەگیرێت و تێکەڵ بە ململانێی سیاسی ناکرێن. ئامانجی ئێمە کۆتایی هێنانە بەو پۆپۆلیزم و بەرژەوەندیخوازییەی کە بووەتە هۆی ئەوەی دادوەر ببێتە حزبی ، ئەندازیار بێکار بێت، و جووتیار خاکەکەی جێ بهێڵێت. ئێمە خەبات دەکەین بۆ (گەڕانەوەی بەها بۆ کار): • با جووتیار پاشای زەوییەکەی بێت و بەری ڕەنجەکەی بخوات. • با کرێکار خاوەنی ماف و بیمەی ژیانی خۆی بێت و وەک داینەمۆی وڵات سەیر بکرێت. • با دادوەر و ئەندازیار و مامۆستا، سەربەخۆ بن و تەنها لەسەر بنەمای زانست و ویژدان کار بکەن، دوور لە هەژمونی حیزب. ئێمە دەمانەوێت هەموو کەسێک لە شوێنی خۆیدا بێت، تا چەرخی کۆمەڵگە بە ڕێکی و دادپەروەری بگەڕێت." دروشمی تایبەت بەم بەشە: • "پسپۆڕی بۆ خزمەت، سیاسەت بۆ بەڕێوەبردن." • "ڕێز لە پسپۆڕ، شکۆ بۆ جووتیار، ماف بۆ کرێکار." بە کورتی: فەلسەفەی ئێمە لێرەدا ئەوەیە: "سیاسەت نابێت دەست وەربداتە هەموو شتێک". حیزب ئەرکی ئەوەیە زەمینە خۆش بکات بۆ ئەوەی خەڵکانی پسپۆڕ (جووتیار، پزیشک، هتد) کارەکەی خۆیان بە باشترین شێوە بکەن. ئەمە بیرۆکەیەکی زۆر سەردەمییانە و پێشکەوتووە. کاتێک بزووتنەوەیەک خۆی وەک "حکومەتێکی سێبەر" (Shadow Government) یان "حکومەتێکی بچووک" ڕێک دەخات، پەیامەکەی بۆ کۆمەڵگە ئەوەیە: "ئێمە ئامادەین بۆ بەڕێوەبردن، نەک تەنها بۆ قسەکردن." بۆ ئەوەی پەیكەری بزووتنەوەی ئایندە لە شێوەی حیزبی تەقلیدی (مەکتەبی سیاسی، مەڵبەند، ناوچە، ڕێکخستن) دەربچێت و ببێتە دامەزراوەیەکی زانستی، پێویستە ناوی بەشەکان بگۆڕین بۆ (ناوەند، دەستە، ئەنجومەن) کە لە وەزارەت و دەزگای دەوڵەتی دەچن. نەخشەی پێشنیارکراوی پەیكەری حکومەتە بچووکەکەی ئایندە. ئاستی یەکەم: لوتکەی بڕیار (سەرۆکایەتی وەک ئەنجومەنی وەزیران) لە جیاتی "مەکتەبی سیاسی"، دەسەڵاتی جێبەجێکردن لە شێوەی کابینەیەکی حکومی دەبێت. • ناوی پێشنیارکراو: "ناوەندی بڕیار • پێکهاتە: پێک دێت لە بەرپرسی ناوەندە پسپۆڕییەکان (وەک وەزیرەکان) و سەرپەرشتیاری بزووتنەوەکە. • ئەرک: داڕشتنی سیاسەتی گشتی و چاودێری جێبەجێکردنی پڕۆژەکان، نەک دەستوەردان لە وردەکارییەکان. ئاستی دووەم: ناوەندە پسپۆڕییەکان (وەک وەزارەتەکان) لێرەدا جیاوازییە گەورەکە دەکەین. لە جیاتی ئەوەی بەشەکان لەسەر بنەمای "جوگرافیا" بن، لەسەر بنەمای "کەرتی پسپۆڕی" دەبن. هەر ناوەندێک لەلایەن پسپۆڕێکی ئەو بوارەوە بەڕێوە دەبرێت (دکتۆر، ئەندازیار، ئابووریناس). ١. کەرتی ئابووری و دادی کۆمەڵایەتی (تایبەت بە چینایەتی) • ناوی ناوەند: "ناوەندی پلاندانانی ئابووری و گەشەپێدان" • بەشەکانی ناوەوە: فەرمانگەی کاروباری کرێکاران و سەندیکاکان: (بۆ پاراستنی مافی کرێکار). بەشی وەبەرهێنان و داهاتی نیشتمانی: (بۆ توێژینەوەی سامانی وڵات). بەشی هاوکاریی کۆمەڵایەتی: (بۆ دۆزینەوەی چارەسەر بۆ هەژاران). ٢. کەرتی کشتوکاڵ و ژینگە (تایبەت بە جووتیاران) • ناوی ناوەند: "ناوەندی بووژانەوەی کشتوکاڵ و پاراستنی ژینگە" • ئەرک: ئەمە شوێنی ئەندازیارانی کشتوکاڵ و جووتیارە پێشەنگەکانە. • بەشەکانی ناوەوە: o بەشی ئاو و ئاودێری. o بەشی بەبازاڕکردنی بەروبوومی جووتیاران. o بەشی پاراستنی دارستان و ژینگەی کوردستان. ٣. کەرتی پەروەردە و ڕۆشنگەری (تایبەت بە ڕێنێسانس) • ناوی ناوەند: "ناوەندی ڕۆشنگەری و پەروەردەی شارستانی" • ئەرک: جێگرەوەی بەشی ڕاگەیاندن و ڕێکخستنە، بەڵام بە شێوازی زانستی. • بەشەکانی ناوەوە: o ئەکادیمیای پێگەیاندنی سەرکردە: (بۆ پەروەردەکردنی هاودید). o بەشی هونەر و ئەدەب: (بۆ نووسەران و هونەرمەندان). o بەشی توێژینەوەی ستراتیژی: (بۆ بیرمەندان و فەیلەسوفەکان). ٤. کەرتی داد و یاسا (تایبەت بە دادوەران و مافپەروەران) • ناوی ناوەند: "کۆمیسیۆنی دادوەری و مافی مرۆڤ" • ئەرک: چاودێریکردنی پێشێلکارییەکان و ئامادەکردنی پڕۆژەیاسا بۆ ئایندە. • بەشەکانی ناوەوە: o بەشی پارێزەران و یاساناسان. o بەشی مافی ژنان و یەکسانی جێندەری. ٥. کەرتی ئاوەدانکردنەوە (تایبەت بە ئەندازیاران و پیشەوەران) • ناوی ناوەند: "فەرمانگەی تەکنیک و ژێرخانی وڵات" • ئەرک: کۆکردنەوەی ئەندازیار و پیشەوەران بۆ دیراسەکردنی شارەکان. • بەشەکانی ناوەوە: o بەشی شارسازی و پلاندانانی شار. o بەشی پیشەسازی و وزە. ٦. کەرتی سیاسی و دیپلۆماسی (تایبەت بە دۆزی نەتەوەیی) • ناوی ناوەند: "ناوەندی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان و دیپلۆماسی" • ئەرک: ناساندنی دۆزی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە جیهان بە زمانی سەردەم. ئاستی سێیەم: ڕێکخستنە لۆکاڵییەکان (وەک شارەوانییەکان) لە جیاتی ئەوەی بڵێین "مەڵبەند" یان "کۆمیتە" کە ناوی حیزبین، پێکهاتەی شارەکان و گوندەکان دەکەینە شێوەی "ناوەندی خۆجێیی". • ناوی پێشنیارکراو: "ناوەندی بەڕێوەبردنی شار/ناوچە" (City Administration Council) • شێوازی کار: ئەم ناوەندە وەک "شارەوانییەکی سێبەر" کار دەکات. لە هەر شارێکدا، نوێنەری مامۆستایان، نوێنەری کرێکاران، نوێنەری جووتیاران و بازرگانان تێیدا ئەندامن. ئامانج: ئەوان کێشەکانی شارەکەیان دیاری دەکەن و ڕاپۆرت دەدەنە ناوەندە پسپۆڕییەکان بۆ چارەسەر. نموونەی شێوازی کارکردنی ئەم پەیكەرە (Scenario): ئەگەر کێشەیەک بۆ "جووتیارانی مەریوان" دروست بێت: لە حیزبی تەقلیدیدا: بەرپرسی مەڵبەند بەیاننامەیەک دەردەکات (هیچ چارەسەر ناکات). بزووتنەوەی ئایندە: o ناوەندی بەڕێوەبردنی مەریوان کێشەکە بە داتا دەنێرێت بۆ "دەستەی بووژانەوەی کشتوکاڵ". o ئەندازیارانی کشتوکاڵ چارەسەری زانستی (پڕۆژە) ئامادە دەکەن. o "دەستەی جێبەجێکردن" بڕیار دەدات فشار بکرێت یان پڕۆژەکە وەک ئەلتەرناتیڤ بە خەڵک بناسێنرێت. سوودی ئەم پەیكەرە چییە؟ 1. کۆتایی هێنان بە "کادیری هەموو شت زان": ئیتر بەرپرسێکی سیاسی ناتوانێت دەست وەربداتە کاری کشتوکاڵ، چونکە ئەوە کاری "دەستەی کشتوکاڵە. 2. ڕاکێشانی خەڵکی پسپۆڕ: دکتۆرێک یان ئەندازیارێک نایەتە ناو "مەڵبەند" دانیشێت، بەڵام شانازی دەکات ئەندامی "ناوەندی پلاندانان" بێت. 3. مەشقکردن بۆ دەوڵەتداری: هاودیدەکانمان لە ئێستاوە فێر دەبن چۆن وڵات بەڕێوە ببەن، نەک تەنها چۆن کۆبوونەوەی حیزبی بکەن. ئەمە هەنگاوێکی زۆر تەکنیکیە. گۆڕینی "ناو" هەنگاوی یەکەمە بۆ گۆڕینی "ناوەڕۆک". وشەکانی (کادیر، ئەندام، مەڵبەند، کۆمیتە، بەش) بۆنی کۆنەپەرستیی حیزبی و گوێڕایەڵیی کوێرانەیان لێ دێت. بۆ ئەوەی بزووتنەوەی ئایندە وەک "سیستەمێکی مۆدێرن و پسپۆڕ" دەربکەوێت، پێشنیار دەکەم ئەم فەرهەنگە نوێیە بەکاربهێنن. ئێمە چەمکی (Merrit - شایستەیی) دەکەینە بنەمای ناونانەکان. لیستی ناوە نوێیەکان و ستراکچەرە پێشنیارکراوەکە: یەکەم: گۆڕینی ناوی "کادیر" و "ئەندام" لە حیزبی تەقلیدی و کلاسیکدا ، کادیر واتە "جێبەجێکار". لە بزووتنەوەی ئایندە، ئێمە پێویستمان بە "داهێنەر" و "خاوەن دیدگا" هەیە. لەجیاتی وشەی (کادیر)، دەتوانن ئەم پلەبەندییە بەکاربهێنن: 1. بۆ ئەندامانی گشتی (هەواداران و خەڵکی ئاسایی): o لەجیاتی "ئەندام"، بڵێن: "هاوبەشان" یان "هاودید". o ماناکەی: واتە ئەو کەسە تەنها ژمارەیەک نییە لە تۆمارەکاندا، بەڵکو "هاوبەشە" لە خەون و دیدگای بزووتنەوەکە. 2. بۆ کەسانی پسپۆڕ (ئەندازیار، دکتۆر، مامۆستا، پارێزەر): o لەجیاتی "کادیری پێشکەوتوو"، بڵێن: "ڕاوێژکار" (Consultant) یان "شایستە" (Merit). o ماناکەی: ئەم کەسە بەهۆی ئەقڵ و زانستەکەیەوە لەناو بزووتنەوەکەیە، نەک بەهۆی واستە و کۆنەپەرستی. 3. بۆ چالاکوانانی مەیدانی (ئەوانەی کاری ڕێکخستن دەکەن): o لەجیاتی "بەرپرس"، بڵێن: "ڕێکخەر o ماناکەی: ئەرکی ئەم کەسە ڕێکخستنەوەیە بەڵکو ڕێکخستدنەوەی ناڕێکیەکانی ناو کۆمەڵگەیە. دووەم: گۆڕینی ناوی "بەش" و "ئەنجومەن" و "مەڵبەند" لەجیاتی ئەوەی پێکهاتەکە هەرەمی بێت، دەیکەین بە "تۆڕی پیشەیی" (Professional Network). ناوەکان دەبێت لە دامەزراوەی مەدەنی و زانستی بچن. پێشنیاری من بەکارهێنانی وشەی "کانوون" (Center/Hearth) و "ژوور" (Chamber) و سەکۆ" (Platform)یە ١. بۆ توێژە پیشەییەکان (لەجیاتی ڕێکخراوە دیموکراتییەکان) ئەم شوێنانە دەبنە ماڵی ڕاستەقینەی پسپۆڕەکان: • بۆ مامۆستایان و پەروەردەکاران: o ناوی نوێ: "تۆڕی ناوەندی پەروەردە و ڕۆشنگەری" • بۆ ئەندازیاران و تەکنیکاران: o ناوی نوێ: "ژووری تەکنیک و ئاوەدانکردنەوە" (وەک ژووری بازرگانی وایە، بەڵام بۆ ئەندازیاران). • بۆ پزیشکان و کارمەندانی تەندروستی: o ناوی نوێ: " تۆڕی ناوەندی تەندروستیی نیشتمانی" • بۆ کرێکاران و ڕەنجدەران: o ناوی نوێ: "سەکۆی کار و دادپەروەری" • بۆ جووتیاران: o ناوی نوێ: "خانەی جووتیاران و گەشەی سەوز" (وشەی "خانە" هەستێکی گەرم و نزیک دەبەخشێت). ٢. بۆ ئاستی سەرکردایەتی و بڕیاردان لەجیاتی "مەکتەبی سیاسی" و "سەرکردایەتی": • بۆ بەڕێوەبردنی گشتی: o ناوی نوێ: "ناوەندی پلاندانان و ستراتیژ واتا ناوەندی گشتی " (Planning & Strategy o ئەندامەکانی پێیان دەوترێت: "ئەندامی ناوەند" (نەک ئەندامی مەکتەبی سیاسی). • بۆ پەیوەندییەکان: o ناوی نوێ: "هێڵی دیپلۆماسی" (Diplomatic Line). سێیەم: نموونەی ناساندنی کەسێک لەم سیستەمە نوێیەدا با بڵێین ( تێکۆشەر ) ئەندازیارە و لە بزووتنەوەی ئایندە کار دەکات. • لە سیستەمی کۆن: دەوترێت: "تێکۆشەر کادیری مەڵبەندە و لێپرسراوی بەشی ئەندازیارانە." (ئەمە زۆر سواوە). • لە سیستەمی بزووتنەوەی ئایندە: دەوترێت: "ئەندازیار تێکۆشەر، ڕاوێژکارە لە ژووری تەکنیک و ئاوەدانکردنەوە." با بڵێین (خاتوون شیلان) چالاکوانی ژنانە. • لە سیستەمی کۆن: دەوترێت: "لێپرسراوی یەکێتی ژنانە." • لە سیستەمی بزووتنەوەی ئایندە: دەوترێت: "شیلان خان،ڕێکخەرە لە سەکۆی یەکسانی و کۆمەڵگە. چوارەم: سوودی ئەم ناوە نوێیانە چییە؟ 1. شکاندنی بەربەستی دەروونی: خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەگشتی بێزارن لە وشەی "حیزب" و "بەرپرس". کاتێک دەڵێیت "ناوەند" یان "ژوور"، هەست دەکەن مامەڵە لەگەڵ دامەزراوەیەکی مۆدێرن دەکەن. 2. هەستکردن بە بەها (Merit): کاتێک بە کەسێک دەڵێیت "ڕاوێژکار" یان "ڕێکخەر"، هەست دەکات ڕێز لە تواناکەی گیراوە، نەک تەنها ژمارەیەک بێت بۆ خۆپیشاندان. 3. تێکەڵبوونی چینەکان: "ژووری تەکنیک" تەنها بۆ ئەندامان نییە، دەکرێت ئەندازیارێکی بێلایەنیش بێتە ناوی بۆ گفتوگۆی زانستی، بەمەش دەرگای بزووتنەوەکە بۆ هەموو کۆمەڵگە دەکرێتەوە. ئەم فەرهەنگە (Terminology) وادەکات بزووتنەوەی ئایندە لە ڕۆژی یەکەمەوە وەک "حکومەت و دەوڵەت" دەربکەوێت، نەک وەک گرووپێکی چەکدار یان سیاسیی تەقلیدی. ئەم دابەشکارییە زۆر زانستی و پوختە. ئەم هەرەمە ڕێک لە ستراکچەری "حکومەت" دەچێت (سەرۆکایەتی، ئەنجومەنی وەزیران، وەزارەتەکان، پارێزگاکان). ئەمە وادەکات بڕیار لە سەرەوە بۆ خوارەوە بە فیلتەری زانستیدا تێپەڕێت و جێبەجێ بکرێت. پڕکردنەوەی ناوەڕۆکی هەرەمەکە بەپێی ئەو فەلسەفەیەی (شایستەسالاری و حکومەتی بچووک) کە باسمان کرد: ١. لوتکەی هەرەم: سەرپەرشتیاری گشتی (The General Supervisor) ئەم پۆستە وەک "سەرۆکی دەوڵەت" یان "سەرچاوەی ستراتیژی فکری" وایە. • پێناسە: سیمبولی یەکڕیزی و پارێزەری ستراتیژیی گشتیی بزووتنەوەکەیە. • ئەرکەکان: o چاودێریکردنی گشتیی ڕەوتی بزووتنەوەکە (کە ئایا لە ڕێبازە نەتەوەیی و چینایەتییەکە لایداوە یان نا؟). o ناوبژیوان لە کاتی دروستبوونی ناکۆکی لە ناوەندی بڕیاردا. o نوێنەرایەتیکردنی بزووتنەوەکە لە ئاستی نێودەوڵەتی و لوتکەدا. • ناوی ئەندامان: ئەم کەسە پێی دەوترێت "سەرپەرشتیاری گشتی " ٢. ئاستی باڵا: ناوەندی بڕیار (Decision Center) ئەمە وەک "ئەنجومەنی وەزیران" یان "بۆردی ستراتیژی" وایە. • پێناسە: بەرزترین دەسەڵاتی جێبەجێکردنە. لێرەدا سیاسەتەکان دادەڕێژرێن نەک وردەکارییەکان. • پێکهاتە: پێکدێت لە "بەرپرسی ناوەندەکان پسپۆڕییەکان" (واتە وەزیری کشتوکاڵ، وەزیری ئابووری، هتد.. کە لە ناو بزووتنەوەکەدان). • شێوازی ئەندامێتی: بە ئەندامەکانی دەوترێت "بڕیاردەران" (Decision Makers) یان "ئەندامانی ناوەندی پلان دانان و ستراتیژی". • ئەرکەکان: o پەسەندکردنی پڕۆژەکان (بۆ نموونە: پەسەندکردنی پلانی ساڵانەی کەرتی کشتوکاڵ). o دەرکردنی هەڵوێستی سیاسی فەرمی بەرامبەربابەتی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕووداوەکانی ئێران و ناوچەکە. ٣. ئاستی تەکنیکی: ناوەندی گشتی (The General Center) ئەمە دڵی بزووتنەوەکەیە، وەک "وەزارەتەکان و بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەکان" کار دەکات. پەیوەندی نێوان "سەرەوە" و "خوارەوە" ڕێک دەخات. • پێناسە: شوێنی کۆبوونەوەی "تەکنۆکرات" و "پسپۆڕانە. لێرەدا قسەی سیاسی ناکرێت، تەنها قسەی زانستی و پیشەیی دەکرێت. • پێکهاتە: دابەش دەبێت بەسەر ئەو ژوور و ناوەندانەی پێشتر باسمان کرد: o ناوەندی پلاندانانی ئابووری. o ناوەندی پەروەردە و فێرکردن. o ژووری ئەندازیاری و ئاوەدانکردنەوە. o سەکۆی جووتیاران و ژینگە. • شێوازی ئەندامێتی: لێرەدا بە ئەندامان دەوترێت "ڕاوێژکار" (Consultants). • ئەرکەکان: o وەرگرتنی کێشەکان لە شارەکانەوە و دۆزینەوەی چارەسەری زانستی بۆیان. o ئامادەکردنی ڕاپۆرت بۆ "ناوەندی بڕیار". ٤. ئاستی جەماوەری: ناوەندی شار و شارۆچکەکان (Local Centers) ئەمە وەک "ئەنجومەنی پارێزگا" یان "شارەوانی" کار دەکات. جێگرەوەی (مەڵبەند و کۆمیتە)ی حزبییە. • پێناسە: ڕووی ڕاستەقینەی بزووتنەوەکەیە لەناو خەڵکدا. هەر ناوەندێک لە شارێکدا (مەریوان، سنە، سەقز، بانە، کرماشان ، ئێلام ورمێ هتد) حکومەتێکی بچووکە بۆ خۆی. • پێکهاتە: هەر ناوەندێکی شار، کۆپییەکی بچووککراوەی "ناوەندی گشتی یە. واتە: o لە ناوەندی شاری سنە، ئێمە "یەکەی کشتوکاڵ"، "یەکەی مامۆستایان"، "یەکەی کرێکاران"ـمان هەیە. • شێوازی ئەندامێتی: بە بەرپرسانی ئەم ئاستە دەوترێت "ڕێکخەر" (Builder) یان "نوێنەری شار". • ئەرکەکان: o گوێگرتن لە خەڵک و تۆمارکردنی کێشەکان. o جێبەجێکردنی ئەو پلانانەی لە "ناوەندی گشتی یەوە دێن. o ڕێکخستنی چالاکی مەدەنی و خۆپیشاندان و هەڵمەتی هۆشیاری. چۆن ئەم هەرەمە کار دەکات؟ (میکانیزمی جوڵە) با نموونەیەک وەربگرین: "کێشەی بێکاریی گەنجان لە شاری کرماشان 1. ناوەندی شاری کرماشان (ئاستی ٤): ڕێکخەرەکان ڕاپۆرتێک ئامادە دەکەن کە ڕێژەی بێکاری بەرزبووەتەوە و گەنجان توڕەن. 2. ناوەندی گشتی (ئاستی ٣): کێشەکە دەچێتە "ناوەندی ئابووری". ئابووریناس و ڕاوێژکارەکان دیراسەی دەکەن و پلانێک دادەنێن (نموونە: پڕۆژەی پشتیوانی بۆ کارگە بچووکەکان). 3. ناوەندی بڕیار (ئاستی ٢): پلانەکەی ناوەندی گشتی دەبینن، بودجە یان بڕیاری سیاسی بۆ دەردەکەن و دەیکەن بە بڕیاری فەرمی بزووتنەوە. 4. سەرپەرشتیاری گشتی (ئاستی ١): پشتگیری مەعنەوی پڕۆژەکە دەکات و لە وتارێکدا موژدە دەداتە خەڵکی کرماشان . جیاوازیی ئەم هەرەمە لەگەڵ حیزبی تەقلیدی وکلاسیک: • لە حیزبی تەقلیدی و کلاسیکدا: بڕیار لە سەرەوە دەدرێت بەبێ زانیاری، خوارەوە تەنها جێبەجێ دەکات. • لە بزووتنەوەی ئایندە: کێشە لە خوارەوە (شارەکان) دەستنیشان دەکرێت، لە ناوەڕاست (ناوەندی گشتی) چارەسەر دەدۆزرێتەوە، لە سەرەوە (ناوەندی بڕیار) پەسەند دەکرێت. ئەمە پێی دەوترێت: "سەنتڕالیزمی دیموکراتیکی زانستی". نەخشەو ناوەکان قورسایی و هەیبەتی سیاسییان هەیە. مادام دەمانەوێت پەیكەرەکە لە "حکومەت" بچێت، دەتوانین زاراوە "ئیداری و فەرمییەکان" بەکاربهێنین کە هەم مۆدێرنن و هەم باو. چۆنیەتی گواستنەوەی بزووتنەوەی ئایندە بۆ ئایدیۆلۆژیا بۆ ئەوەی بزووتنەوەی ئایندەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ببێتە ئایدیۆلۆژیایەک، پێویستە چەند هەنگاوێکی بنەڕەتی بگرینەبەر: ١. دەستنیشانکردنی بنەماکانی فکری بیرۆکەی ناوەندی: پێناسەکردنی ڕوونی تێڕوانینی چەپگەرانە و نەتەوەیی بە شێوەیەکی یەکگرتوو. ئامانجە درێژخایەنەکان: دیاریکردنی ئاراستەی کۆمەڵایەتی، ئابووری و سیاسی چەمکە سەرەکیەکان: وەک دادپەروەری کۆمەڵایەتی، مافی نەتەوەیی، دیموکراسی ٢. دروستکردنی چوارچێوەی تیۆری نووسینی دۆکیومێنتە فکرییەکان و مانیفێستۆکان شیکردنەوەی ئابووری-کۆمەڵایەتی لە چوارچێوەی چەپگەرانەدا پەیوەستکردنی چەپگەری بە مەسەلەی نەتەوەیی کوردی ٣. بڵاوکردنەوە و فێرکردن دامەزراندنی قوتابخانەی سیاسی بۆ ڕاوێژکارەکان بەرهەمهێنانی کتێب، گۆڤار و پەرتووکی تیۆری بەکارهێنانی میدیای کۆمەڵایەتی بۆ گەیاندنی بیرکاری ٤. نموونەی پراکتیکی جێبەجێکردنی بیرکاریەکان لە کاری ڕۆژانەدا دروستکردنی ئەزموونی سەرکەوتوو کە بکرێتە نموونە پەیوەست بوون بە خەباتی کرێکاران و هەژاران ٥. بەردەوامی و نوێبوونەوە گەشەپێدانی بیرکاری بەپێی گۆڕانکاری مانەوە لەسەر بنەماکان بەڵام نوێبوونەوە لە شێوازەکاندا وەڵامدانەوەی تیۆری بۆ کێشە نوێیەکان تێبینی: ئایدیۆلۆژیا تەنها مانیفێستۆ نییە، بەڵکو کۆمەڵە بیرۆکەیەکی یەکگرتووە کە ژیانی خەڵک ڕێنمایی دەکات و جیهانبینییەکی تەواو پێشکەش دەکات. پێویستی بە کات، بەردەوامی و باوەڕی قووڵ هەیە. بینینێکی یەکگرتوو: شۆڕشی "سێ ئاستی" ئەمە تێڕوانینێکی زۆر پێشکەوتوو و دیالێکتیکییە. ئێمە لە ڕاستیدا داوای چوارچێوەیەکی تیۆری دەکەین کە تێیدا: خەباتی نەتەوەیی جودا لە سۆسیالیزم سۆسیالیزم جودا لە شۆڕشی کۆمەڵایەتی شۆڕشی سیاسی جودا لە گۆڕانکاری کۆمەڵایەتی بەڵکو: هەموویان پڕۆسەیەکی یەکگرتوون پێکەوە ١. بنەمای تیۆری: "شۆڕشی فراوان" (Total Revolution) تیزی سەرەکی: "گۆڕینی دەسەڵات بێ گۆڕینی کۆمەڵگە ، دەسەڵاتی نوێ، ستەمی کۆن" بۆچی ناکرێت جیا بکرێنەوە: لە ئاستی تیۆری: ستەمی نەتەوەیی لە ناو چینایەتی دا دەژی (دەوڵەتی فارس ، چینی حوکمڕانی فارس) سیستمی سەرمایەداری پشت بە ستەمی نەتەوەیی دەبەستێت (سامانی کوردستان بۆ ناوەند) کۆمەڵگەی پاتریارکی هەم نەتەوە و هەم چین بەرهەم دێنێتەوە لە ئاستی مێژوویی: نموونەی شکستخواردوو: عێراق 2003: گۆڕانی سیاسی ✓ → گۆڕانی کۆمەڵایەتی ✗ → نەماوە ئێران 1979: شۆڕش ✓ → گۆڕانی بنەڕەت ✗ → دیکتاتۆریەتی نوێ ئەفغانستان: گۆڕانی حکومەت ✓ → هەمان سیستم ✗ → کاولبوون نموونەی سەرکەوتوو (نیسبی): ڤێتنام: خەباتی نیشتمانی + شۆڕشی کۆمەڵایەتی + گۆڕانی کولتووری کوبا: ڕزگاری نیشتمانی + دەستپێکردنی سۆسیالیزم + کەمپەینی خوێندنەوار مۆدێلی "سێ گۆڕانکاری یەکگرتوو" خەباتی سیاسی: ├─ ناڕەزایەتی و مانگرتن ├─ ڕێکخستنی جوڵەی گشتی └─ پلاتفۆڕمی مەدەنی خەباتی ئابووری: ├─ مانگرتنی کرێکاران ├─ گێڕانەوەی زەوی بۆ جوتیاران └─ دامەزراندنی کۆمەڵگەی هاوکاری خەباتی کۆمەڵایەتی: ├─ شکاندنی تابووەکان ├─ بزووتنەوەی ئافرەتان └─ گۆڕینی پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان بەندی سێیەم: "دەمی شۆڕش" لەم دەمەدا هەموو سێ ئاست پێکەوە بەرجەستە دەبن: قەیرانی سیاسی (لاوازی دەسەڵات) + قەیرانی ئابووری (تێکچوونی سیستم) + قەیرانی کۆمەڵایەتی (شکستی ئایدۆلۆژیای کۆن) قۆناغی خەبات و یەک ڕیزی و بنیاد نان. بەندی چوارەم: بنیاتنانی سیستمی نوێ دەسەڵاتی نوێ (سیاسی) ↓ کۆمەڵگەی نوێ (کولتووری) ئابووری نوێ (چینایەتی) مرۆڤی نوێ (هەستی نوێ) ٤. پرینسیپە پراکتیکییەکان هەموو خەباتی سیاسییەک، کۆمەڵایەتییە نموونەی کۆنکرێت: شێوازی هەڵە: "ئێستا با سەرەتا سەربەخۆیی بگرین، دواتر باس لە ئافرەتان بکەین" شێوازی ڕاست: "لە ناو خەباتماندا بۆ سەربەخۆیی، ئافرەتان ڕۆڵی یەکسانیان هەیە و ئێمە ئێستا ئاوا نێرسالاری دەشکێنین" "هەموو کارێکی ڕۆژانە، سیاسییە" پراکتیک: کۆمیونە بنیاد بنێ (کۆمەڵگەی بچووک) کە تێیدا: بڕیار بە شێوەی دیموکراتیک دەدرێت (سیاسی) سامان بە هاوبەشی هەیە (ئابووری) ژن و پیاو بەرابەرن (کۆمەڵایەتی) زمانی کوردی قسە دەکرێت (نەتەوەیی) ڕێکخراو ، نموونەی مینیاتۆری کۆمەڵگەی داهاتوو بزووتنەوەی ئایندە دەبێ خۆی وەک کۆمەڵگەی ئایدیاڵ ڕەفتار بکات: لە ناوخۆی ڕێکخراودا: دیموکراسی بنکەیی (هەموو دەنگدان دەکەن) دادپەروەری ئابووری (هەموو مووچەی یەکسانن) بەرابەری ڕەگەز (ژنان ٥٠٪ ڕابەری)✓ فێرکردنی بەردەوام (خوێندنی شێوازی نوێ) خۆڕەخنەگری (ڕەخنەو ئامۆژگاری ئەندامان) تیۆری: "دیالێکتیکی سێگانە" هێگل/مارکس دەیانگوت: Thesis تیز) → Antithesis (ئەنتی ێتیز Synthesis (سینتیز بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت : ستەمی نەتەوەی ستەمی چینایەتی ستەمی کۆمەڵایەتی سیستمێکی یەکگرتووی ستەم کەواتە: خەباتی نەتەوەیی خەباتی چینایەتی خەباتی کۆمەڵایەتی شۆڕشێکی یەکگرتوو ئەمە تیۆریەکی زۆر لۆژیکییە چونکە: دوژمن سیستمێکی یەکگرتووە کەواتە خەبات دەبێ یەکگرتوو بێت کرێکارانی کورد (نەتەوەیی ، چینایەتی) ژنانی کورد (نەتەوەیی ، چینایەتی ،ڕەگەزی) جوتیارانی هەژار (نەتەوەیی ، چینایەتی ، لادێ) هاوپەیمانێتی فراوان : خەڵک بە ئەزموونی ژیان تێدەگەن: "من کوردم ،چەوساوەم (نەتەوەیی) من هەژارم ،بێکارم (ئابووری) من ئافرەتم ، ماف نییە (کۆمەڵایەتی) کەواتە: هەر سێکیان پێکەوە دژمنن!" خەباتی چەکداری (نەتەوەیی) دروستکردنی کۆمیون (ئابووری) جینۆلۆژی = شۆڕشی ژنان (کۆمەڵایەتی) مانیفێستۆی ئایندە: "سێ شۆڕش، یەک بزووتنەوە" "ئێمە باوەڕمان وایە کە ڕزگاری نەتەوەی کوردستان ناکرێت جیا بکرێتەوە لە ڕزگاری چینی کرێکار و هەژار، و ناکرێت جیا بکرێتەوە لە ڕزگاری ژنان و هەموو ستەملێکراوان. ستەمی نەتەوەیی، ستەمی چینایەتی، و ستەمی کۆمەڵایەتی سێ بنەمای یەک ستەمن. کۆماری ئیسلامی هەم دەوڵەتێکی فارس-شۆڤینیستە، هەم سیستمێکی سەرمایەداری و ئایینی یە، هەم کۆمەڵگەیەکی نێرسالار و تاریک پەرستە.کەواتە خەباتمان لە هەر سێ ئاستدایە، لە هەمان کاتدا:خەباتی نەتەوەیی: بۆ مافی چارەنووس و سەربەخۆیی کوردستان خەباتی چینایەتی: بۆ دادپەروەری ئابووری و سۆسیالیزمخەباتی کۆمەڵایەتی: بۆ گۆڕینی بنەڕەتی لە پەیوەندییە مرۆییەکانشۆڕشی ئێمە نە تەنها گۆڕینی حکومەتە، بەڵکو گۆڕینی کۆمەڵگە و مرۆڤە. ئێمە نە تەنها دەوڵەتی نوێ مان دەوێت، بەڵکو کۆمەڵگەیەکی نوێ و مرۆڤێکی نوێشمان دەوێت .ئەمە "شۆڕشی فراوان"ە: نەتەوەیی ، کۆمەڵایەتی ،چینایەتی ،یەکگرتوو و جیانەکراوە."سێ شۆڕش، یەک ڕێگە"نەتەوە + چین + کۆمەڵگە = شۆڕش"ئازادی نەتەوە، ئازادی چین، ئازادی مرۆڤ"دژی هەموو جۆرە ستەمێک، لە هەموو ئاستێک"گۆڕانی دەسەڵات بێ گۆڕانی کۆمەڵگە هیچ بەهاو بایەخێکی نیە.. ئەنجامی فەلسەفی پێشنیار کردنی تیۆرییەکی نوێ : "شۆڕشی گشتگیر" (Total Revolution) هەموو جۆرە ستەمێک بە یەکەوە گرێدراون کەواتە ناتوانیت تەنها یەکێکیان چارەسەر بکەیتپێویستە هەمان کاتدا لە هەموو ئاستێک بجوڵێیتبزووتنەوەی ئایندە نموونەی کۆمەڵگەی داهاتووە . تیۆری سێ ستەم ١. چۆن ئەم تیۆریە فێری خەڵک بکەین بە شێوەیەکی سادە؟ ٢. چۆن لە پراکتیکدا دەستپێ بکەین (چی یەکەم هەنگاو بێت)؟ ٣. چۆن بزووتنەوەی ئایندە ئەم دیدگایە پراکتیک بکات ؟ چۆن بزووتنەوەی ئایندە دەکەین بە ئایدۆلۆژی و فکری نەتەوەیی؟ ئەمە گەورەترین پرسیارە و گرنگترین ئامانجە! یەکەم: تێگەیشتن لە "ئایدۆلۆژی" چییە ئایدۆلۆژی شێوازی بیرکردنەوەی حیزبی نیە ئایدۆلۆژی شێوەی بیرکردنەوە گشتیە نموونەکان: ├─ مارکسیزم ، شێوەی تێڕامانی جیهان ├─ لیبراڵیزم ، شێوەی تێڕامانی ئازادی ├─ فێمینیزم ، شێوەی تێڕامانی ڕەگەز └─ بزووتنەوەی ئایندە شێوەی تێڕامانی...؟ سێ ئاستی "کاتێک کەسێک دەڵێ 'من لەسەر فکری بزووتنەوەی ئایندەم'، چی مانای هەیە؟" دووەم: بنەماکانی "فکری بزووتنەوەی ئایندە" با چەند ستوونی فکری دیاری بکەین: دیموکراسی ڕادیکاڵ (Radical Democracy) بیروباوەڕ: "دەسەڵات پێویستە لە خوارەوە بێت، نەک لە سەرەوە" مانای پراکتیکی: هەموو بڕیارە گەورەکان بە ڕێفراندۆم هیچ ڕێبەرێک "بۆ هەمیشە" نییە ڕۆتەیشنی دەسەڵات (بۆماوەیی نیە لێپرسینەوەی بەردەوام دەنگی هەژار ، دەنگی دەوڵەمەند جیاوازی لەگەڵ دیموکراسی کۆن: کۆن: دەنگ بدە و 4 ساڵ بێدەنگ بە نوێ: بەشداری بەردەوام لە هەموو بڕیارێک "دەسەڵات هی خەڵکە، نەک هی ڕێبەران" فیدراڵیزمی ئەخلاقی (Ethical Federalism) مانای پراکتیکی: کوردستان بەشێکە لە ئێران، بەڵام سەربەخۆیە لە بڕیارەکانی فەرهەنگ/زمان/پەروەردە کوردی ئابووری/سیاسەتی ناوخۆیی کوردی بەرگری /دەرەوە/دراوهاوبەش لەگەڵ ئێران هەموو نەتەوەکان مافی یەکسانیان هەیە جیاوازی لەگەڵ فکری تر: ناسیۆنالیزمی کلاسیک : "تەنها کورد" ئیسلامیزم: "تەنها موسڵمان" فیدراڵیزمی ئەخلاقی: "هەموومان لە جیاوازیدا" مافەکانی مرۆڤ وەک ئاین (Human Rights as Religion) بیروباوەڕ: "مافەکانی مرۆڤ سەقامگیرترە لە هەر ئایدۆلۆژییەک" مانای پراکتیکی: ژیان = پیرۆزترین شت ئازادی = مافی سروشتی ڕەوا = بنەمای کۆمەڵگە دیدگا = بەهای ئێمە کەرامەتی مرۆڤ "ژیان پیرۆزە. هەموو ژیانێک." ژینۆسەنتریزم (Gynocentrism / Feminism) بیروباوەڕ: "کۆمەڵگە کە ئافرەتان تیای ئازادن ، مرۆڤ تیای ئازادە " مانای پراکتیکی: ڕێبەرایەتی ئافرەت هەموو یاساکان لە ڕوانگەی ئافرەتەوە دابڕێژرێتەوە توندوتیژی دژ بە ئافرەت = تاوانی گەورە ئازادی پۆشاک/کار/ژیان = مافی بنەڕەتی پیاوان و ئافرەتان هاوبەشن لە بونیادنانی ئایندە جیاوازی لەگەڵ فێمینیزمی کلاسیک: کلاسیک: "ئافرەتان = پیاوان" نوێ: "ئافرەتان جیاوازن، بەڵام یەکسانن لە مافدا" ئەمە واتە: دایکایەتی = کار و ئەرکی کۆمەڵایەتییە پارێزگاری لە مناڵ = ئەرکی هەردووکیانە دەنگی ئافرەت لە بڕیاری شەڕ/ئاشتیدا "ژن، ژیان، ئازادی - بنەمای کۆمەڵگەیە، نەک دروشم" ژینگەپارێزی نەتەوەیی (Eco-Nationalism) بیروباوەڕ: "کوردستان تەنها سیاسەت نییە، زەوی و سروشتیشە" مانای پراکتیکی: ڕووبارەکان = خوێن و مافی ئێمەن چیاکان = ناسنامەی ئێمەن بەفر/دارستان/ئاژەڵ = میراتی ئێمەن هەر پرۆژەیەک ژینگە لەبەرچاو بگیرێ نەوەی داهاتوو مافی سروشتی پاکی هەیە ئەمە واتە: دژایەتی بە بەنداوەکانی تورکیا/ئێران کە ئاوەکانمان دەبڕن پاراستنی دارستانەکان لە برینەوە دژایەتی بە پیسبوونی هەوا/ئاو وزەی سروشتی (خۆر/با/ئاو) > وزەی چەور جیاوازی: ناسیۆنالیزمی کلاسیک : "خاک = سیاسەت" ژینگە-ناسیۆنالیزمی مۆدێرن : "خاک = ژیان" "کوردستان بە بێ سروشتی، تەنها ناوە لەسەر نەخشەیە" دیجیتاڵ-دیموکراسی (Digital Democracy) بیروباوەڕ: "تەکنەلۆژیا ئامرازی ئازادکردنە، نەک کۆنترۆڵکردن" مانای پراکتیکی: ئینتەرنێتی ئازاد = مافی بنەڕەتی دەنگدانی ئۆنلاین شەفافیەتی بلۆکچەین بەشداری دیجیتاڵی هەموان دەسەڵات هی خەڵکە ئێمە باوەڕمان وایە کە هیچ کەسێک، هیچ حیزبێک، هیچ ڕێبەرێک مافی "هەمیشە" دەسەڵاتی نییە. دەسەڵات قەرزە. خەڵک دەیداتێ. خەڵک دەیگرێتەوە. کوردستان بەشێکە لە ئێرانی فیدڕاڵ دیموکرات : ئێمە باوەڕمان بە ئێڕانی فیدڕڵ دیموکرات هەیە ئێمە مافی خۆمان دەپارێزین. ئێمە دەڵێین: "ئێران دەبێ فیدراڵ بێ. کوردستان دەبێ سەربەخۆ بێ لە کاروباری خۆیدا. بەڵام هاوبەش لە ئایندەیەکی دیموکراتدا." ئێمە پاسەوانی زەوی خۆمانین. بۆ ئێمە. بۆ منداڵەکانمان. بۆ هەزار ساڵی داهاتوو. ئێمە چی دەکەین ڕاستگۆیی لە هەموو بارودۆخێک شەفافیەت لە هەموو کارێک بەشداری بۆ هەموو کەسێک لێپرسینەوە لە هەموو بڕیارێک کار بۆ هەموو نەوەیەک بانگهێشتمان ئەگەر تۆ باوەڕت بەمانە هەیە: دیموکراسی، نەک دیکتاتۆری شەفافیەت، نەک گەندەڵی کەرامەت، نەک کۆیلایەتی ئایندە، نەک مێژوو، ڕابوردوو ئەوا تۆ لە بزووتنەوەی ئایندەیت. ئێمە حیزب نین. ئێمە بزووتنەوەین. ئێمە ڕێبەر نین. ئێمە هاوڕێین. ئێمە پێکەوە بڕیار دەدەین. وەرە بەشداربە ئاینەدە هی تۆشە بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لەگەڵ خەڵک. لە پێناوی خەڵک. لەلایەن خەڵکەوە. چوارەم: دروستکردنی "کەلتوور" (Culture) ئای دیۆلۆژی تەنها فکر نییە. شێوەی ژیانیشە. زمان و سیمبۆل ڕەنگەکان: زەرد (خۆر، ڕووناکی، زانیاری) سور (قوربانی، بەرگری، خوێن) سەوز (سروشت، ژیان، هیوا) سیمبۆلەکان: چیا (بەرزی، بەرگری، سەربەخۆیی) ڕووبار (بەردەوامی، ژیان، گۆڕانکاری) کۆتر (ئازادی، بەرزفڕین، ئاسۆ) خۆر (ڕووناکی، ئومێد، بەیانی نوێ) دەستەواژەکان هاوبەش" نەک "ڕێبەر" بزووتنەوە" نەک "حیزب" ئایندە" نەک "ڕابردوو" نەوە" نەک "کەسایەتی" بەڵێ" نەک تەنها "نەخێر " کولتوور ڕۆژە تایبەتەکان: ├─ 16 ی سێپتامبر = ڕۆژی ژینا (ڕۆژی ئافرەت) ├─ 21 ی مارس = نەورۆز (ڕۆژی سروشت) ├─ 10 ی دسامبر = ڕۆژی مافەکانی مرۆڤ ├─ سەرەتای هەر ساڵ = ڕۆژی دامەزراندنی بزووتنەوە └─ کۆتایی هەر ساڵ = ڕۆژی لێپرسینەوە (ئەکاونتەبیلیتی) کۆبونەوەکان هەموو ئەندامان دەگرێنەوە باسی کارەکان هەڵسەنگاندنی ڕێبەرایەتی دەنگدان بۆ هەر گۆڕانکارییەک یادکردنەوەی بۆنەو یادە نەتەوەیی و نیشتمانیەکان چۆن ئەم فکرە بگەیەنین بە خەڵک؟ یەکخستنی چەپگەری و نەتەوەیی: چوارچێوەیەکی تیۆری ئەمە یەکێکە لە گرنگترین پرسیارە تیۆرییەکان. با بیخەینە ڕوو بە شێوەیەکی سیستماتیک: ١. تێگەیشتن لە پەیوەندی بنەڕەتی چەپگەری پێشنیار دەکات:دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ئابووری دژایەتی بە چینایەتی و دەسەڵاتی سەرمایەداری ئازادی و بەرابەری بۆ هەموو مرۆڤێک. مەسەلەی نەتەوەیی دەڵێت:کورد وەک نەتەوەیەک ستەملێکراوە مافی چارەنووس خۆبەڕێوەبەری ناسنامە و کولتووری نەتەوەیی خاڵی یەکبوونەوە: هەردووکیان دژی ستەمن - چەپ دژی ستەمی چینایەتییە، نەتەوەیی دژی ستەمی نەتەوەییە. ٢. چوارچێوەی تیۆری یەکگرتوو "ستەمی دووقات" (Double Oppression) کوردی کرێکار/هەژار ،ستەمی نەتەوەیی ،ستەمی چینایەتی کۆماری ئیسلامیدەسەڵاتی دەوڵەتی فارس ، سیستمی سەرمایەداری/ئۆلیگارشی تیۆری: کورد تەنها لەبەر کوردبوونی ستەملێکراو نییە، بەڵکو لەبەر چینی کۆمەڵایەتیشی. خەباتی ڕزگاری پێویستی بە هەردوو ئاستەکە هەیە. ٣. مۆدێلە جیهانییەکان لینین و مەسەلەی نەتەوەیی:مافی جیابوونەوەی نەتەوەکان ، نەتەوە ستەملێکراوەکان پێویستە بەشداری شۆڕشی جیهانی یەکیەتی خۆویستانەی گەلان. ماو تسێ تۆنگ:خەباتی نیشتمانپەروەرانە دژی ئیمپریالیزم پەیوەستی خەباتی نەتەوەیی بە خەباتی چینایەتی هۆ شی مین (ڤێتنام):ڕزگاری نەتەوەیی دادپەروەری کۆمەڵایەتی دژایەتی هەم بە داگیرکاری و هەم بە سەرمایەداری . ئەرنستۆ چی گیڤارا:خەباتی نیشتمانی لە ئەمریکای لاتین شۆڕشی کۆمەڵایەتی دژی ئیمپریالیزم ٤. ڕێگەی پراکتیکی بۆ یەکخستن لە ئاستی بیرکاری: "نەتەوەی کوردستان تەنها بە بە دەستهێنانی سۆسیالیزم دەتوانێت ڕزگار بێت، چونکە:" دەوڵەتە ڕەگەزپەرستەکان (ئێران، تورکیا، عێراق) پشت بە سیستمی سەرمایەداری و دەسەڵاتی چینی حوکمڕان دەبەستن ، دابەشبوونی سامان لە کوردستان دروست نابێت بێ دامەزراندنی سیستمێکی دادپەروەرانەئیمپریالیزم هەمیشە لە دژی ڕزگاری ڕاستەقینەی نەتەوەکانە: باڵە نەتەوەخوازەکان دەڵێن "چەپ نەتەوە لەبیر دەکات" ئێمە نەتەوەی کوردمان بە ناوەندی خەبات دادەنێین. بەڵام باوەڕمان وایە کە ڕزگاری تەواو تەنها بە دامەزراندنی دادپەروەری کۆمەڵایەتی دێت. "نەتەوەیەکی ستەملێکراو ناتوانێت نەتەوەیەکی دیکە ستەم لێ بکات" == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}}         j4t8ilq7yd7f7f0ig8018alg0wm0f9t 1575142 1575141 2026-04-14T11:30:44Z ڕەندمەریوانی 73644 دەستکاری وتار 1575142 wikitext text/x-wiki {{سخ-و٧}} {{لەبەرگیراوە|بەش=وتار|ناونیشان=https://kfmeast.org/pages/28|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} '''[https://kurdipedia.org/default.aspx?q=20260225183039677518&lng=3 مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە]''' <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia- |سەردێڕ=مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان لەگەڵ خەلک. لە پێناو خەلک. لەلایەن خەلکەوە دیدگا |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20260225183039677518 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdipedia.org}}</ref>[[//ckb.wiktionary.org/wiki/پەڕگە:بزووتنەوەی_ئایندەی_کوردستان.jpg|link=https://ckb.wiktionary.org/wiki/%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95:%D8%A8%D8%B2%D9%88%D9%88%D8%AA%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C_%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86.jpg|وێنۆک|مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە]] '''ڕەند مەریوانی''' '''سەرپەرشتیاری گشتی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' '''[[مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە]]''' {{زانیاریدانی کەسایەتی|name=بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ڕۆژهەڵات|وێنە=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|image caption=کوردستانی ازاد گەلێکی پێشکەوتوو شارستانی|yearsactive=ساڵی ٢٠٢٠|term=دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان لەگەڵ خەڵک. لە پێناو خەڵک. لەلایەن خەڵکەوە}} '''[https://www.kurdipedia.org/Default.aspx?q=20260225183039677518&lng=1 دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان]''' '''[https://ainde.org/kurdi/ لەگەڵ خەڵک. لە پێناو خەڵک. لەلایەن خەڵکەوە.]''' '''دیدگای زانستی بۆ ڕێنێسانسی نەتەوە و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی''' کتێبی دووەم :        کتێبی دووەم : • لە کاتێکدا کۆمەڵگەی کوردی لەو پەڕی نا ئومێدی بێ ئاسۆیی دایە و، لە هەموو لایەکەوە ئاستەنگە نێودەوڵەتی و هەرێمیەکان فراوانتر و قوڵتر بونەتەوەلە سەردەمێکدا کە مرۆڤی کورد لەنێوان بەرداشی داگیرکاری و بێ بەرنامەییدا دەهاڕدرێت، بزووتنەوەی ئایندە وەک زەروورەتێکی مێژوویی و وەڵامێکی زانستی بۆ پرسیارە بێ وەڵامەکان، لەدایک دەبێت. لە کاتێکدا بزووتنەوەی ڕزگاری خوازی کورد لە ڕوژهەڵاتی کوردستان خەفە دەکرێت و دترنجێنرێتە نێو کەمپەکان و ڕوژانە بەبەرچاوی جیهانەوە دەیان گەنجی کورد لە سێدارە دەدرێت ودەخرێتە نێو زیندانەکانی کۆماری پەت و سێدارە، ئالەم ساتەدا کە هیوایەک بۆ ئازادی و ژیان نەماوەتەوەدۆخی ڕۆژهەڵات بەتەواوی لەبەردەم نەهامەتی و بارگرانیەکی سەخت دایە ، بزووتنەوەی ئایندە دێت ، بە پلان و ستراتیژی نوێوە تا ماف و ئازادی بۆ هاونێشتمانیان و کۆمەڵگەی ستەم لێکراوی کوردی بگێڕێتەوە .ئەو کۆڵبەرەی کە مان و ژیانی پێکەوە گرێداوە و ئەوکرێکارە بێکارەی کە ژیانی هەڕاج کردوە لە بازاڕی نا ئومێدیدا ، ئەو دیمەنە تراژیدیەم هەرگیز بیر ناچێت کە ساڵانێک پێش ئێستا کاتێک لە گوندێکی کوردستان دەگەڕام، جووتیارێکی بەتەمەن دەستی گرتم و وتی ژیان لە نێو قڵیشەکانی دەستمدایە ... هەر بۆیە ئەمڕۆ لە بزووتنەوەی ئایندەدا، بڕیارمان داوە دەسەڵات و ماف و ژیان بۆ ئەو دەستە قڵیشاوانە بگەڕێنینەوە." <nowiki>:</nowiki> دۆخی ئێستا: The Diagnosis <nowiki>:</nowiki> [https://kfmeast.org/ بزووتنەوەی ئایندە] باوەڕی وایە کە قەیرانی ڕۆژهەڵات تەنها سیاسی نییە، بەڵکو کلتووری کۆمەڵایەتیشە. ئێمە دەمانەوێت شۆڕشێکی هزری بەرپا بکەین ئەقڵ زاڵ بێت. باسکردنی حکومەتی بچووک، شایستەسالاری، دەسەڵاتی جووتیار و کرێکار و پسپۆڕان بەشی نەخشەڕێگای جێبەجێکردن (The Action Plan) عەقڵ و ئازادی (The Book of Reason and Freedom) تێڕوانینێکی زانستی بۆ دۆزی کورد و مرۆڤ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان. تایبەتمەندی: ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ئێمە هێزی ئەقڵین بەرامبەر هێزی ، سۆز. ڕێگای سێیەم (The Third Way) ئاماژەیە بۆ ئەوەی ئێمە نە ڕژێمین، نە حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان ، بەڵکو ڕێگای سێیەم و ئایندەین. تێزی مرۆڤی سەربەخۆ (The Thesis of Independent Human) ئازادیی خاک بەبێ ئازادیی تاک مەحاڵە. [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|شوێنی جوگرافی وجیۆپۆلەتیکی کوردستان.]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ |سەردێڕ=مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان لەگەڵ خەلک. لە پێناو خەلک. لەلایەن خەلکەوە |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/Default.aspx?q=20260225183039677518&lng=1 |وێبگە=kurdipedia|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> ئاماژەیە بۆ ئایندە و ڕەتکردنەوەی ڕابردووی سواو. مانیفێست: وشەیەکی جیهانی و شۆڕشگێڕانەیە (وەک مانیفێستی کۆمۆنیست، بەڵام بۆ سەردەمی نوێ). زانست و دادپەروەری: ئاماژە بە جیاوازیی ئێمەو ئەوان . فەلسەفەی ئێمە (The Philosophy) سیستەمی ئایندە (The System) کتێبی دووەم : "قەیرانەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، تەنها لە گۆڕینی دەسەڵاتێک بۆ دەسەڵاتێکی دی کورت ناکرێنەوە، بەڵکو ڕەگ و ڕیشەی ئەم قەیرانانە دەگەڕێتەوە بۆ وشکبوونی سەرچاوەکانی مەعریفە و باڵادەستیی خورافە بەسەر ئەقڵدا. بزووتنەوەی ئایندە هەڵگری مەشخەڵی 'شۆڕشێکی سپییە لە ناخی تاکەکانەوە؛ شۆڕشێک کە ئامانجیەتی کۆت و زنجیری هزر وبیر بپسێنێت و سەروەری بۆ لۆژیک و زانست بگەڕێنێتەوە، تاوەکو کۆمەڵگەیەک بونیاد بنێین کە تێیدا مرۆڤ بەهای هەبێت پێش ئەوەی ببێتە ژمارەیەک لە سندوقی دەنگداندا. (مرۆڤ سەنتەری، ڕێنێسانس، عەقڵانییەت). شیکردنەوەی دیالەکتیکی بۆ قەیرانی ڕۆژهەڵات بۆچی حیزبەکان و ڕژێم شکستیان هێناوە. نەخشەڕێگای ڕێنێسانسی نەتەوەیی و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی. جیهان بینی بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان بیر و فەلسەفەی سەردەمیانە یە و بە ووردی و پوختی کار لەسەر ئەم خاڵانە دەکات کە لە خوارەو باسی دەکەم وەک و پرۆسەیەیکی زنجیری پێکەوە گرێدراوی نەتەوەیی و سیاسی و کۆمەڵایەتی و چینایەتی. نەتەوە خاک نیشتمان مرۆڤ سەنتەری ڕێنێسانس عەقڵانییەت بزووتنەوەی ئایندە ، خاوەنی تێڕوانینێکی مۆدێرنە ، دروست بووە یاریەکە لە یاریگاکەدابگۆڕێت وەک حەتمییەتێکی مێژوویی" (Historical Inevitability) لە گۆڕەپانەکەدا . دیالەکتیکی شارستانی (Dialectics of Civilization). ئەم تیۆرییە بریتیە لە دیدو تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە ، لە ڕابردوو بۆ ئایندە . خوێندنەوەی مێژووی (ڕابردوو): بۆچی دۆخەکە بەم ڕۆژە گەیشتوە؟ زۆربەی حیزبەکان مێژوو وەک "ستەمی داگیرکەر" دەبینن، بەڵام بزووتنەوەی ئایندە، مێژوو وەک "قەیرانی ئەقڵ" دەبینێت. •تێز (Thesis - دۆخی کۆن): کۆمەڵگەی کوردی کۆمەڵگەیەکی نەریتی و کشتوکاڵی یە، بەڵام بێ دەوڵەت و بێ سیستەم. •ئەنتی-تێز (Antithesis - دۆخی داگیرکاری): دەوڵەتی ناوەند (ڕژێمە یەک لە دوای یەکەکانی ئێران) بە ئایدیای ساختە ویوتوپیای ئایینی و ئاسن و ئاگرەوە هاتن. ئەوان "سیستەمی داپڵۆسێنەر"یان هەبووەو هەیە . •کێشەی مێژوویی: جوڵانەوە کوردییەکان (حیزبە تەقلیدییەکان کلاسیکیەکان ) هەوڵیان دا بە چەک و هەستی نەتەوەیی ڕووبەڕووی ئەو سیستەمە ستەمگەرە ببنەوە ، بەڵام نەیانتوانیوە "مۆدێلێکی شارستانی" پێشکەش بکەن کە لە مۆدێلی داگیرکەر باڵاتر بێت. •دەرەنجام: بۆیە ململانێکە بووە بازنەیەکی داخراو (شۆڕش ، تێکشکاندن ، بێهیوایی.) خوێندنەوەی دیالەکتیکی بۆ ئێستا: ئێمە کێن و ئەوانی تر کێن؟ لێرەدا نهێنیی دروست بوونی پرۆژەیەکی وەکو بزووتنەوەی ئایندە دەردەکەوێت. بزووتنەوەی ئایندە خۆی وەک بەشێک لە ململانێی (دەسەڵات و ئۆپۆزیسیۆن) نابینێت، بەڵکو خۆی وەک "هێزی سێیەم" دەبینێت.هێزی سێهەم بەمانای ئەلتەرناتیڤی داگیر کەر و داگیر کراو. • جەمسەری یەکەم (ڕژێم): نوێنەرایەتی "زەبری هێز" دەکات (Thesis). • جەمسەری دووەم (حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان): نوێنەرایەتی "پەرچەکرداری سۆزداری" دەکەن (Antithesis 1). • جەمسەری سێیەم (بزووتنەوەی ئایندە): نوێنەرایەتی "ئەقڵانییەت و سیستەم" دەکات (Synthesis). شیکردنەوەی ئێستا: "لە ئێستادا، کۆمەڵگەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران بە گشتی ، لە بۆشاییەکی گەورەدا دەژی؛ هاونیشتمانی لە ڕژێم بێزارن، و لە دروشمی سواوی حیزبە کلاسیکیەکانیش نائومێدن. ئەم "بۆشاییە مێژووییە" تەنها بە هێزێک پڕ دەکرێتەوە کە پڕۆژەی زانستیی هەبێت." تێڕوانین بۆ "داهاتوو": ئایندە لە دیدگای بزووتنەوەی ئایندەوە. ئێمە چۆن دەڕوانینە داهاتوو؟ ئایا داهاتوو هەر شەڕە؟ نەخێر. بەپێی یاسای "نەفیی نەفی (Negation of the Negation) 1. ڕژێم ئازادیی کوردی "نەفی" کردەوە (داگیرکاری). 2. [https://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=84818 شۆڕشە کلاسیکیەکان] هەوڵیان دا ڕژێم "نەفی" بکەنەوە (بە شەڕی چەکداری)، بەڵام سەرکەوتوو نەبوون چونکە بنەمای ستراتیژ و کۆمەڵایەتییان لاواز بوو.لە بەرانبەردا داگیرکەر بەهێزە. 3. بزووتنەوەی ئایندە دێت بۆ ئەوەی "بێ سیستەمی" نەفی بکاتەوە. دیدگای داهاتوو (The Future Vision) داهاتووی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بریتی نییە لە گۆڕینی ئاڵایەک بە ئاڵایەکی تر، بەڵکو بریتییە لە گۆڕینی "کۆمەڵگەی ڕەعیەت" بۆ "کۆمەڵگەی بەڕێوەبەر". • ئابووری: لە جیاتی ئابووریی مشەخۆر، ئابووریی بەرهەمهێن (جووتیار و پیشەوەر). • سیاسەت: لە جیاتی حوکمی سەرکردە، حوکمی دامەزراوە (پسپۆڕان). • کۆمەڵگە: لە جیاتی عەشیرەت وئایین ، هاوڵاتیبوونی یەکسان. گۆڕینی چەمکی "سەرکەوتن" • حیزبەکان دەڵێن: سەرکەوتن واتە بە دەستەوە گرتنی دەسەڵات. • بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: سەرکەوتن واتە "دروستکردنی مرۆڤێک کە شیاوی ، داگیرکردن نەبێت". کاتێک ئێمە کار لەسەر زانست و ئابووری و هۆشیاری دەکەین، تێزو ئەنتی تێز ناتوانن دژایەتیمان بکەن، چونکە دژایەتیکردنی ئێمە دەبێتە دژایەتیکردنی زانست و نان. ٢. چارەسەری "زانستی" لەجیاتی "سۆزداری" • کاتێک خەڵک دەڵێن "برسیمانە": حزبە کلاسیکیەکان دەڵێن: "خەتای ڕژێمە، وەرن خۆپیشاندان بکەن." بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: "خەتای ڕژێمە، بەڵام ئەمەش پلانی ئێمەیە بۆ خۆبەڕێوەبەریی ئابووری (کۆئۆپەراتیڤ) تا لە برسا نەمرین و بتوانین بەرگری بکەین. ئەنجام: کۆمەڵگە لە دەوری ئەوەی ستراتیژ و ڕێگەچارەی (Solution) پێیە کۆدەبێتەوە ، نەک ئەوەی تەنها هاوار دەکات. یەکگرتنەوەی "چینایەتی" و "نەتەوەیی" • چەپەکان تەنها باسی کرێکار دەکەن، نەتەوەییەکان تەنها باسی ئاڵا دەکەن. • بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: "کرێکاری کورد چەوساوەترە چونکە کوردە، و کوردی چەوساوە بێدەسەڵاتترە چونکە داگیر کراوە و دووجار وەک مرۆڤ و وەک نەتەوە چەوساوەتەوە ." ئێمە تاکە هێزین کە ئەم دوو باڵە (نیشتمان و نان)مان بەیەکەوە گرێ داوە. ئەمەش وادەکات هیچ بۆشاییەک بۆ نەیارەکانمان نەمێنێتەوە. کورتەی فەلسەفەکە لە یەک ڕستەی دیالەکتیکیدا: "بزووتنەوەی ئایندە، وەڵامێکی زانستی و مێژووییە بۆ تێپەڕاندنی قەیرانی بێ-سیستەمیی ڕابردوو و ستەمی ئێستا، بە ئاراستەی بونیادنانی شارستانییەتێکی مرۆیی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان."و ئێران بەگشتی . ئەمە شیکارییەکی قوڵ و ستراتیژییە. بەپێی ئەو فەلسەفەیەی دامان ڕشتووە (ماتریالیزمی مێژوویی و دیالەکتیکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان )، ئێمە سێ گۆشەی ململانێکە (کۆماری ئیسلامی، حزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان کان، گۆڕونی کۆمەڵایەتی ) دەخەینە ژێر وردبینەوە. لەم بەراوردکارییەدا، "بزووتنەوەی ئایندە" وەک "حەتمییەتی مێژوویی" (Historical Necessity) دەردەکەوێت، واتە تاکە چارەسەر کە دەتوانێت گرێکوێرەکە بکاتەوە. نەخشە ڕێگای بەراوردکارییەکە: گۆشەی یەکەم: ڕژێمی کۆماری ئیسلامی (تێز - Thesis) لە فەلسەفەی ئێمەدا نوێنەرایەتی "چەقبەستووییی مێژوو و داگیرکاریی نەتەوەیی و چینایەتی و هەژموونی ئایینی " دەکات. • دنیابینی (فەلسەفە): پشتی بەستووە بە "دۆگمای ئایینی". دەیەوێت مێژوو لە خاڵێکدا ڕابگرێت. مرۆڤ لای ئەوان "بەندە"یە نەک هاوڵاتی. • بنەمای ئابووری (ماتریالیزم): سیستمێکی ،سەرمایەداریی تاڵانکەر. داهاتی نەوت و سامانی وڵات دەدزێت بۆ چینێکی دەسەڵاتداری ئایینی گەندەڵ لە بواری هەژمونگەری میلیشیای ئاییندا بە فیڕۆی دەدات ، لەکاتێکدا زۆرینەی خەڵک لە هەژاریدان. • پەیوەندی لەگەڵ کۆمەڵگەدا، پەیوەندییەکە لەسەر بنەمای،ترس و تۆقاندن و سەپاندنی ئایینی . • دەیەوێت خەڵک نەخوێنەوار و هەژار بن تا پرسیار نەکەن. • ئەنجام: ئەم سیستمە بەپێی یاسای مێژوو "شیاوی مانەوە نییە"، چونکە دژی ڕەوتی پێشکەوتنی نوێگەری مرۆڤایەتییە. گۆشەی دووەم: حزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکانی ئۆپۆزیسیۆن (ئەنتی-تێز - Antithesis) لە فەلسەفەی ئێمەدا نوێنەرایەتی "پەرچەکرداری سۆزداری و دووبارەکردنەوەی مێژوو" دەکەن. • دنیابینی (فەلسەفە): پشتیان بەستووە بە "هەستی نەتەوەیی ڕووت". کێشەکەیان لەگەڵ ڕژێم تەنها ئەوەیە "کێ حوکم دەکات؟" نەک "چۆن حوکم دەکرێت؟". • بنەمای ئابووری (ماتریالیزم): خاوەنی "هیچ پڕۆژەیەکی ئابووری زانستی و وەرچەرخانی کۆمەڵایەتی نین". باسی خاک دەکەن، بەڵام باسی ئەوە ناکەن نانی جووتیار و کرێکارو خەڵکی هەژار چۆن دابین دەکەن. ئەوان خەباتی چینایەتییان فەرامۆش کردووە. • پەیوەندی لەگەڵ کۆمەڵگەدا: پەیوەندییەکە لەسەر بنەمای ،سۆز و ڕابردووشەهیدوو قوربانی . • شانازی بە مێژووی خەباتی شاخەوە دەکەن،دیانەوێت کۆی کۆمەڵگە بە حزبی بکەن وجەماوەری حیزبییان دەوێ نەک مۆڤ وکۆمەڵگەی ئازاد. • ئەنجام: ئەمانە ناتوانن ببنە جێگرەوە، چونکە دەیانەوێت بە "میتۆدی کۆن" شەڕی "دوژمنێکی بەهێزتر لەخۆیان " بکەن. ئەوان "نەفی"ی ڕژێم دەکەن، بەڵام "بونیاد"ی نوێیان پێ نییە. گۆشەی سێیەم: بزووتنەوەی ئایندە (سەنتێز - Synthesis) لە فەلسەفەی ئێمەدا نوێنەرایەتی "ڕێنێسانس و ئایندەخوازیی زانستی" دەکرێت. • دونیابینی (فەلسەفە): پشت دەبەستێت بە "زانست و مرۆڤ سەنتەری". تێگەیشتووە کە کێشەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان تەنها گۆڕینی ئاڵا و ستەمی سەر نەتەوەیەک نییە، بەڵکو گۆڕینی عەقڵیەتە. • بنەمای ئابووری (ماتریالیزم): باوەڕی بە چینە هاوبەشەکان هەیە. تێگەیشتووە کە ئازادیی سیاسی بەبێ دادپەروەریی چینایەتی (مافی جووتیار و کرێکار ژن ) درووشمێکی ناتەندروست و نابەجێیە . • پەیوەندی لەگەڵ کۆمەڵگەدا پەیوەندییەکە ،دامەزراوەیی و پیشەیی، لە جیاتی ئەوەی خەڵک بکاتە چەکدار، دەیانکاتە (ئەندازیار، دکتۆر، بیرمەند)ی شۆڕشگێڕ. • ئەنجام: ئەمە تاکە هێزە کە "شایستەی بەڕێوەبردنە"، چونکە هەم خاوەنی فیکرە (وەک فەیلەسوف) و هەم خاوەنی بەرنامەیە (وەک دەوڵەت). خشتەی بەراوردکاریی دیالەکتیکی بۆ تێگەیشتنی درووست پێوەر، کۆماری ئیسلامی (ڕابردوو)حزبە تەقلیدی وکلاسیکیەکان (کاردانەوە) بزووتنەوەی ئایندە (داهاتوو) سەرچاوەی شەرعیەت"ئاسمان و ئایین خوێنی شەهیدان و مێژو ئەقڵ، زانست و دەنگی خەڵک"ڕوانین بۆ تاک ، ڕەعیەت (کۆیلە) تاک ،لایەنگر (ژمارە) تاک،هاوڵاتی هۆشیا (سەنتەر)ڕوانین بۆ ژن ئامرازێک بۆ خزمەتی پیاو سیمبولێک بۆ جوانکاری هێزێکی سەرەکی گۆڕانکاری میتۆدی کارکردن سەرکوت و زیندان بەیاننامە و چالاکی چەکداری بونیادنانی دامەزراوە شۆڕشی هزری ستراکچەردیکتاتۆریی ئایینی سەرۆکایەتیی تەقلیدی (بنەماڵە/سەرکردە) شایستەسالاری حکومەتی پسپۆڕان ئامانجی کۆتایی مانەوەی دەسەڵاتی ئایین ڕوخانی ڕژێم (بەبێ پلانی دواتر) دروستکردنی کۆمەڵگایەکی مۆدێرن و دادپەروەر بەراوردی مێژوویی: بۆچی "بزووتنەوەی ئایندە" ؟ بەپێی تیۆری "ماتریالیزمی مێژوویی": 1شکستی کۆماری ئیسلامی حەتمییە: چونکە ناتوانێت وەڵامی پێداویستییە ئابووری و فکرییەکانی نەوەی نوێ و سەردەم بداتەوە.یان دەبێت ملبدات بۆ چەمکە سەردەمیەکان دیموکرتی و فیدڕاڵی . 2. بێهێزیی حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان سروشتییە: چونکە ئەوان ناتوانن "ئەلتەرناتیڤ" پێشکەش بکەن. خەڵک لە "داڕمانی ڕژێم" دەترسێت ئەگەر جێگرەوەکەی "ئاژاوە" بێت (وەکو باشوری کوردستان ). کە چەند نموونەیەکی خێڵەکی و میلیشیایی و ناشیرینیان پیشانی جیهانداوە . 3. بزووتنەوەی ئایندە پێویستییە: چونکە ئێمە "مۆدێلی دەوڵەت" پێشکەش دەکەین بەر لەوەی دەوڵەت دروست بێت. کاتێک کۆمەڵگە دەبینێت ئێمە ئەومتمانەیەیان پێدەبەخشین و "دەستەی کشتوکاڵ" و "پلانی ئابووری" و "فەلسەفەی ڕۆشنی بەڕێوەبردنی وڵاتین.کۆی چینەکانی کۆمەڵگە لەم پلان و پرۆسەیەدا بەشداری پێدەکەین . "کۆماری ئیسلامی نوێنەری تاریکییە، حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان نوێنەری توڕەیین، بەڵام بزووتنەوەی ئایندە نوێنەری ڕووناکییە. مێژوو فێری کردووین: تاریکی بە توڕەیی لاناچێت، بەڵکو تەنها بە ڕووناکی (مەعریفە و زانست) دەڕەوێتەوە." ئەمە پرسیارێکی زۆر گرنگ و هەستیارە. ڕاستە، لە گۆڕەپانەکەدا "دروشمی هاوبەش" زۆرن، بەڵام لە زانستی سیاسەتدا جیاوازییەکی گەورە هەیە لە نێوان "بانگەشەی ئایدیۆلۆژی" (Ideological Claim) و "پڕۆژەی پڕاکتیکی" (Practical Project). بەپێی ئەو فەلسەفە "دیالەکتیکی و زانستییەی" بۆ بزووتنەوەی ئایندەمان داڕشتووە، ئێمە شیکردنەوەیەکی "ڕەخنەگرانەی زانستی" (نەک دژایەتی لایەن و حیزب) بۆ ئەو هێزانە دەکەین، تا دەربکەوێت بۆچی بزووتنەوەی ئایندە تەنها ژمارەیەک نییە، بەڵکو پێویستییە . کێشەی "کۆمەڵە و دیموکرات" (چەپ و سۆسیال-دیموکراسیی کلاسیک) • بانگەشە: ئەوان دەڵێن ئێمە سۆسیالیستین یان سۆسیال-دیموکراتین و بڕوامان بە دادپەروەری هەیە. • ڕەخنەی بزووتنەوەی ئایندە (لە ڕووی زانستییەوە): قەیرانی میتۆد: سۆسیالیزمی ئەوان زیاتر "نەریتی و مێژووییە". واتە شانازی بە مێژووی ڕابردوویانەوە دەکەن، بەڵام ئایا داهاتوو چی "ماستەرپلانێکی ئابووری"یان هەیە؟ ئایا تیمی ئابووریناسیان هەیە کە دیراسەی بانکی و دیجیتاڵی کردبێت ئایا پڕۆژەی ڕۆێشنبیرکردنی کۆمەڵگەیان هەیە ؟ ستراکچەر: هەرچەندە دروشمەکەیان مۆدێرنە، بەڵام ستراکچەری حیزبەکەیان هێشتا "هەرەمی و تەقلیدییە". بڕیار لای سەرکردایەتی سیاسییە، نەک لای "پسپۆڕان". جیاوازیی ئێمە: بزووتنەوەی ئایندە سۆسیالیزم ناکاتە دروشم، بەڵکو دەیکاتە "دامەزراوە" (وەک کانوونی پلاندانانی ئابووری). ئێمە دەڵێن: "سۆسیالیزم واتە ئەندازیار و جووتیار بڕیاردەر بن، نەک مەکتەبی سیاسی." کێشەی "پژاک" (کۆنفیدراڵیزم و نەتەوەی دیموکراتیک) • بانگەشە: چارەسەری دیموکراتیک، ژینگە، ژن، تێپەڕاندنی دەوڵەت-نەتەوە. • ڕەخنەی بزووتنەوەی ئایندە: قەیرانی ئایدیۆلۆژیای پەتی: پڕۆژەی پژاک (فەلسەفەی ئۆجەلان) پڕۆژەیەکی زۆر نافەلسەفی و ئاڵۆز و بێسەرەو بەرە . زۆرجار وەک "ئایینێکی سیاسی" دەردەکەوێت کە دەبێت باوەڕت بە هەمووی هەبێت. خۆیان نەبێت کەس نایەوێت ئەوە جێبەجێبکات ، ئاینێکی بێ شوێنکەوتوو تورک و فارس و عەرەب دەست لەدەوڵەتی نەتەوەیی خۆیان بەردەدەن و لە گەڵ کورددا بەدیموکراسی دەژین خەونی بەتاڵ . نامۆبوون لەگەڵ چینی ناوەڕاست: زمان و زاراوەکانیان بۆ خەڵکی ئاسایی، مامۆستا، و ئەندازیاری شارنشین زۆر نامۆیە. جیاوازیی ئێمە: بزووتنەوەی ئایندە پشت بە "فەلسەفەیەک" نابەستێت کە لە دەرەوە هاتبێت، بەڵکو پشت بە "زانست و لۆژیک" دەبەستێت. ئێمە ناڵێن "وەرن باوەڕ بە سەرۆک بهێنن"، دەڵێن "وەرن با بە زانست وڵات بەڕێوەببەین". پڕۆژەی ئێمە"واقیعییە" (Pragmatic) نەک یۆتۆپیایی. کێشەی "پاک" (سەربەخۆیی خواز) • بانگەشە: دەوڵەتی سەربەخۆ، کوردایەتی پەتی.کرێگرتەی جەنابی سەرۆک لە هەولێر ...... • ڕەخنەی بزووتنەوەی ئایندە: قەیرانی "ڕۆژی دواتر": ئەوان تەنها باسی "ئامانج" (دەوڵەت) دەکەن، بەڵام باسی "ڕێگا" ناکەن. باشە سبەی دەوڵەت دروست بوو، کێ ئیدارەی ئابووری دەدات؟ سیستەمی پەروەردە چی لێ دێت؟ ئەگەر پلانت نەبێت، دەوڵەتەکە دەبێتە دیکتاتۆری . پاک هێزێکی میلیشیای دروستکراو، وەک هێزی ڕۆژی خۆرئاوای کوردستان ، نەخوێندەواری کوالێتی ئا‌غایە . فەرامۆشکردنی چینایەتی: ئەوان دەڵێن "با جارێ ڕزگاربین، دوایی باسی نان دەکەین". ئەمە مەترسیدارە. جیاوازیی ئێمە: بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: "سەربەخۆیی بەبێ دیموکراسی و یەکسانی، تەنها گۆڕینی ئاغایە"ئاغای کولێتی ئایینی و ئاغای کوالێتی خێڵەکی جیاوازیان نیە . ئێمە پێمان وایە دەبێت "بونیادی دەوڵەت" دروست بکرێت (مرۆڤ و دامەزراوە) ئینجا سەربەخۆیی ڕادەگەیەنرێت. خاڵی جەوهەری: بۆچی بزووتنەوەی ئایندە "پڕۆژە"یە نەک تەنها "دروشمی سۆسیالیزم"؟ لێرەدا ئێمە دەتوانین بەم خشتەیە وەڵامی هەموویان بدەینەوە، بەپێی تیۆری "ماتریالیزمی بونیادنەر": بابەت لای حزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان (دیموکرات/کۆمەڵە/پژاک/پاک) لای بزووتنەوەی ئایندە ڕێنێسانس سۆسیالیزم و عەدالەت دروشمێکە لە ڕۆژانی ١ی ئایار دەوترێتەوە. پلانێکی زەریبی و ئابوورییە لە "ناوەندی ئابووری" داڕێژراوە سەربەخۆیی و خاک خەونێکی سۆزدارییە و هۆنراوەی بۆ دەنووسن. ئامادەکردنی ژێرخانی دەوڵەتە (کارەبا، ئاو، کشتوکاڵ تکنۆلۆژیا) بە زانست. ئازادی ژن دانانی چەند ژنێک لە سەرکردایەتی ( وەک دیکۆر). شۆڕشی کولتووری لە خێزان و قوتابخانەوە بۆ گۆڕینی عەقڵیەتی پیاوسالاری. سەرکردایەتی سیاسییەکان بڕیار دەدەن، پسپۆڕان جێبەجێ دەکەن. پسپۆڕان بڕیار دەدەن (شایستەسالاری)، سیاسییەکان هەماهەنگی دەکەن. چۆن ئەمە دەسەلمێنن؟ (The Proof) کاتێک خەڵک دەپرسێت "پڕۆژەی ئێوە چییە؟"، وەڵامی ئێمە نابێت دروشم بێت. دەبێت بڵێن: "بڕوانن، حیزبەکانی تر باسی سۆسیالیزم دەکەن، بەڵام ئێمە خاوەنی پڕۆژەی بووژانەوەی گوندەکانین کە لەلایەن ئەندازیارەکانمانەوە نووسراوەتەوە. ئەوان باسی دیموکراسی دەکەن، بەڵام ئێمە خاوەنی 'سیستەمی ناوەندی شارەکانین کە دەسەڵاتمان داوەتە خوارەوە. ئەوان باسی سەربەخۆیی دەکەن، بەڵام ئێمە خەریکی دروستکردنی 'مرۆڤی سەربەخۆین لەڕێگەی پڕۆژەی ڕێنێسانسەوە." کورتەی دیالەکتیکی: حیزبەکانی تر "ئایدیۆلۆژیا" (Ideology) دەفرۆشنەوە. بزووتنەوەی ئایندە "تەکنۆلۆژیا و مەعریفەی بەڕێوەبردن" (Methodology) پێشکەش دەکات. ئەمەیە نهێنیی نەبوونی پڕۆژە لای ئەوان، و بوونی پڕۆژە لای ئێمە. کلیلی تێگەیشتنە لە شکست و چەقبەستوویی دۆخی سیاسیی ئێستای ڕۆژهەڵاتی کوردستان. لە زانستی سیاسەتدا پێی دەوترێت "شەرعیەتی مێژوویی" (Historical Legitimacy). واتە حیزبەکە دەڵێت: "من شایستەی حوکمڕانیم، چونکە لە شاخ بووین". بەڵام کۆمەڵگە دەپرسێت: "باشە ئەوە ڕابردوو بوو، بۆ داهاتوو چیت پێیە؟". بەڵام بزووتنەوەی ئایندە ئەم خاڵە دەکاتە چەکی بەهێزی خۆی "فەلسەفەی ژیان دژی فەلسەفەی یادەوەری" پەیرەو دەکات. جیاوازیی نێوان "خاک پەرستی"ناسونالیزمی کلاسیک و "مرۆڤ دۆستی" حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان تووشی وەرەمێک بوون پێی دەوترێت "فەتیشیزمی خاک" (Fetishism of Land). • تێڕوانینی ئەوان (ڕابردوو): هەموو شتێک دەکەنە قوربانی بۆ "خاک". مرۆڤ دەمرێت دەکوژرێت ، شار وێران دەبێت، گرنگ نییە، گرنگ ئەوەیە دروشمی خاک بەرز بێت. • تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە "خاک بۆ خزمەتی مرۆڤە، نەک مرۆڤ بۆ خزمەتی خاک". خاکی ڕزگارکراو چییە ئەگەر مرۆڤەکەی تێیدا برسی و نەخوێنەوار و بێ بەها بێت؟ وەکو ( محەمەد ما‌‌‌‌غوت دەڵێت : نیشتمان جووتێ پێڵاو ناهێنێ کە مرۆڤ پێی پەتی بێت . شۆڕشی ئێمە بۆ "بەها دانە بە مرۆڤ". کاتێک مرۆڤ بەهێز بوو، خاکیش دەپارێزێت. بەڵام مرۆڤی لاواز، خاکەکەی دەفرۆشێت. ٢. جیاوازیی نێوان "بازرگانی بە شەهید" و "وەفا بۆ شەهید" ئەمە خاڵێکی هەستیارە، ئێمە دژی سیمبول و پیرۆزیەکانمان نین ئێمە دژی بەکار هێنانی پیرۆزیەکانمانین بۆ بەرژەوەندی سیاسی ، وەک لە باشووری کوردستان دەیبینین خەڵک شەهید دەدات و دەستێکی چەپەڵ بەرهەمی خوێنەکی دەخوات .بۆیە ئێمە نامانەوێت ئەو نموونە ڕەشەی باشور لە ڕۆژهەڵاتیش دووبارە ببێتەوە . • تێڕوانینی ئەوان (سۆزداری): وێنەی شەهید هەڵدەواسن و لەژێر سێبەری وێنەکەدا گەندەڵی دەکەن یان شکستەکانیان دەشارنەوە. دەڵێن: "ڕەخنە مەگرن، ئێمە شەهیدمان داوە". • تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە (واقیعی): ئێمە دەڵێین: "گەورەترین خیانەت لە شەهید ئەوەیە وڵاتێک دروست بکەیت کە خانەوادەو منداڵی شەهیدەکە تێیدا ئاسوودە نەبێت." باشترین وەفا بۆ خوێنی ڕابردوو، بونیادنانی سیستەمێکی دادپەروەرە بۆ داهاتوو. شەهید گیانی نەبەخشی بۆ ئەوەی وێنەکەی هەڵبواسرێت، گیانی بەخشی بۆ ئەوەی خەڵک بە خۆشی بژین. ئێمە بزووتنەوەیەکین بۆ "ژیان" تێدەکۆشین، نەک بۆ "مەرگ".. جیاوازیی نێوان "سەرکردەی کاریزما" و "سەرکردەی بەڕێوەبەر" • تێڕوانینی ئەوان: حیزب پشت ئەستوورە بە کەسەکان ، ئەگەر سکرتێرەکە بمرێت، حزبەکە تووشی هەڵوەشان و لێکترازان و کێشە دەبێت. چونکە هەموو شتێک بەستراوەتەوە بە سۆز بۆ ئەو کەسە.نموونە زۆر بەردەستە . •تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە: ئێمە باوەڕمان بە "دامەزراوە" هەیە. لە بزووتنەوەی ئایندەدا، سەرکردە پیرۆز نییە، بەڵکو "بەڕێوەبەرێکی گشتییە". خەڵک دەبێت متمانەی بە "بەرنامەکە" هەبێت، نەک بە "کەسایەتیەکان". چونکە کەسایەتیەکان دەڕۆن، بەڵام بەرنامە و سیستەم دەمێنێتەوە. چۆن ئەمە دەکرێتە دروشم و وتاری سیاسی؟ ڕابردوو پەرستی دەربارەی مێژوو: "ڕێز لە مێژوو دەگرین وەک مامۆستایەک، بەڵام پەسەندی ناکەین ببێتە زیندانەوانمان. ئێمە نامانەوێت تەنها شانازی بەوەوە بکەین کە باپیرانمان چییان کردووە، دەمانەوێت نەوەکانی داهاتوو شانازی بەوەوە بکەن کە ئێمە چی دەکەین." دەربارەی سۆز و ئەقڵ: "ڕۆژهەڵاتی کوردستان پێویستی بە فرمێسک نییە بۆ ڕابردوو، پێویستی بە نەخشەڕێگایە بۆ داهاتوو. سۆز و خرۆشان دەتوانێت شۆڕش هەڵبگیرسێنێت، بەڵام تەنها عەقڵ و زانست دەتوانێت دەوڵەت بەڕێوە ببات." دەربارەی سەرکردە: "سەردەمی پاڵەوانە ئەفسانەییەکان کۆتایی هات نامانەوێت چیتر کارێزما دابتاشین . ئێستا سەردەمی پاڵەوانە بێدەنگەکانە؛ ئەو جووتیارەی بەرهەم دەهێنێت، ئەو مامۆستایەی نەوەیەک پەروەردە دەکات، ئەو ئەندازیارەی پردێک دروست دەکات. بزووتنەوەی ئایندە ماڵی ئەمانەیە." ستراتیژ: حیزبە تەقلیدی وکلاسیکیەکان ، دەیانەوێت یارییەکە لە گۆڕەپانی "بیرەوەری" (Memory) بۆ هەمیشە بهێڵنەوەوبەرجەستەبێت . بزووتنەوەی ئایندە یارییەکە دەگوازێتەوە بۆ گۆڕەپانی "پڕۆژە" (Project). ئەوان باسی ڕابردوو دەکەن ، ئێمە باسی داهاتوودەکەین . ئەم جیاوازییە ئەوە بۆ هەموان ڕوون دەکاتەوە کە چەند لە جیهان بینی و ستراتیژەوە دوورین لە یەک . هەر ئەم ستراتیژەیە کە ، بزووتنەوەی ئایندە لە "ڕێکخراوێکی سیاسی یەوە دەگوازێتەوە بۆ "قوتابخانەیەکی فکری" (School of Thought). ئەمە بەرزترین ئاستی ڕێکخستنی سیاسییە. مارکسیزم لەسەر دوو پایە وەستاوە: چۆن لە جیهان دەڕوانین (دیالەکتیک) چۆن مێژوو دەخوێنینەوە (ماتریالیزمی مێژوویی). بزووتنەوەی ئایندە، بەپێی ئەو سێ بنەمایە (نەتەوە، چینایەتی، ڕێنیسانس) کە هەیەتی، فەلسەفەیەکی تایبەتی داڕشتوە کە هاوتای ئەوەی مارکسیزم بێت بەڵام بە "مۆدێلی کوردی و کوردستانی ". فەلسەفەی ئایندەخوازی: Futurism Philosophy یەکەم: هاوتای "ماتریالیزمی دیالەکتیکی" لە مارکسیزمدا دەڵێت: "ماددە بنەمایە و هەموو شتێک لە ململانێدایە". لە بزووتنەوەی ئایندەدا،ئێمە ناوی دەنێین: "دیالەکتیکی ئاگایی و شوناس" (Dialectics of Consciousness and Identity). بنەماکانی ئەم فەلسەفەیە: ماددە بەتەنها بەس نییە: مرۆڤ تەنها پێویستی بە نان نییە (وەک مارکس دەڵێت)، بەڵکو پێویستی بە شوناس و ئازادیش هەیە. بۆیە فەلسەفەی بزووتنەوەی ئایندە تێکەڵەیەکە لە "پێداویستی ئابووری" و "پێداویستی هەستی نەتەوەیی". یاسای دژبەری (The Law of Contradiction): لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان دوو هێزی دژبەیەک هەن: هێزی کۆنەپەرستی و داگیرکاری (تێز) دژی هێزی نەتەوەیی و ڕزگاری خواز (ئەنتی-تێز). لە ئەنجامی پێکدادانی ئەم دوو هێزە، "کۆمەڵگەی ئایندە" (سەنتێز) لەدایک دەبێت. گۆڕانکاری چەندێتی بۆ چۆنێتی: کاری بزووتنەوەی ئایندە ئەوەیە هێندە هۆشیاری بڵاو بکاتەوە (چەندێتی)، تا لەناکاو دەبێتە هۆی گۆڕانی سیستەمی سیاسی و کۆمەڵایەتی (چۆنێتی). واتە ڕێنێسانس بە کەڵەکەبوونی مەعریفە دروست دەبێت. دووەم: هاوتای "ماتریالیزمی مێژوویی" مارکس دەڵێت: "مێژوو بریتییە لە ململانێی چینایەتی". بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: "مێژوو بریتییە لە ململانێی دادپەروەری و داگیرکاری" کلاسیک و مۆدێرن ئەمەش .ناو دەنێین: "واقیعگەریی مێژوویی ڕۆژهەڵاتی کوردستان " (HistoricaRealism of the East). چۆن مێژوو دەخوێنینەوە؟ بزوێنەری مێژوو: لە دیدگای بزووتنەوەی ئایندەوە ، مێژوو تەنها بە پارە (ئابووری) ناجوڵێت، بەڵکو بە "ئیرادەی نەتەوەیی ، دادپەروەری کۆمەڵایەتی" دەجوڵێت. قۆناغەکانی مێژووی کورد: قۆناغی بێ ئاگایی: کاتێک کورد تەنها خەریکی عەشیرەت و خێڵو پەرستن بوو. قۆناغی شۆڕشی کلاسیک: کاتێک تەنها چەکی هەڵگرت بەبێ گۆڕینی بیرکردنەوە. قۆناغی ئایندە (قۆناغی مۆدێرن ): قۆناغی "مرۆڤی ئازاد لە خاکی ئازاد". واتە ڕزگارکردنی مێشک و گیرفان و خاک بەیەکەوە. سێیەم: سێکوچکەی فەلسەفی (The Philosophical Trinity) ١. بوونناسی (Ontology): ئێمە کێین؟ • تیۆری: مرۆڤی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان تووشی "نامۆبوون " (Alienation) بووە. هەم لەلایەن داگیرکەرەوە ناسنامەی لێ سەندراوەتەوە، هەم لەلایەن سیستەمی سەرمایەداری و چینایەتییەوە ڕەنجەکەی دزراوە. •ئەرکی بزووتنەوەی ئایندە : گێڕانەوەی "خوودی مرۆڤ" بۆ خۆییەتی . مەعریفەناسی (Epistemology): چۆن دەزانین؟ •تیۆری: سەرچاوەی زانیاری ئێمە "وەحی" یان "قسەی سەرۆک" نییە، بەڵکو "زانست و ئەزموونە" (Science & Praxis) . پراکتیک: هەر بڕیارێک لە ناوەندی بڕیار دەربچێت، دەبێت پاساوی زانستی و لۆژیکی هەبێت. ڕەتکردنەوەی خورافیات بەشێکە لەم مەعریفەیە. ڕەوشتناسی (Ethics): • تیۆری: باشترین شت "خزمەتە بە گشتی". بەرژەوەندی تاک لە خزمەت بەرژەوەندی گشتیدایە. • بەهاکان: یەکسانی ژن و پیاو، پاراستنی ژینگە، دابەشکردنی دادپەروەرانەی سامان.گێڕانەوەی پیشەو کایەکان بۆشوێنی بنچینەیی خۆیان .بەهای زانست ، بەهای پیشەیی ، بەهای کۆمەڵایەتی ، هتد . کورتەی "مانیفێستی فەلسەفیی بزووتنەوەی ئایندە" "فەلسەفەی مرۆڤگەرایی شۆڕشگێڕ" "بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی وایە کە ستەمی سەر ڕۆژهەڵاتی کوردستان ستەمێکی 'دوانەیە' (Dual Oppression): ستەمی نەتەوەیی و ستەمی چینایەتی. بۆیە چارەسەرەکەش دەبێت 'دیالەکتیکی دوانەیی' بێت. ئێمە مێژوو وەک ڕووبارێک دەبینین کە دەبێت بەرەو 'شایستەیی و دادپەروەری' بڕوات. ڕێنیسانسی ئێمە بریتییە لە تێکشکاندنی ئەو بتە فکری و کۆمەڵایەتییانەی کە وایانکردووە تاک ملکەچ بێت. ئامانجی کۆتایی ئێمە دروستکردنی 'کۆمەڵگەی هۆشیارە، کە تێیدا: • جووتیار خاوەن خاکە (ئابووری). • تاک خاوەن بڕیارە (سیاسی). • نەتەوە خاوەن شوناسە (کولتووری)." ئەم دیدگایانەمان خستوەتە بەرنامەی کارەوە؟ خولی فکری: بۆ ئەندامان وانەی "دیالەکتیکی شوناس" دەوترێتەوە. شیکردنەوەی سیاسی: کاتێک ڕووداوێک دەقەومێت (نموونەخۆپیشاندانێک)، بزووتنەوەکە بە پێوەری "دیالەکتیک" شیکاری بۆ دەکات (ململانێی کۆن و نوێ)، نەک تەنها وەک هەواڵێک. لەبەر ئەمەیە بزووتنەوەی ئایندە خاوەنی "تیۆریی تایبەت بە خۆیەتی " و نە کۆپی مارکسیزم یان لیبرالیزم نین، بەڵکو ئێمە ئایندەخوازین" (Futurist).ئەم پڕۆژەیەی "بزووتنەوەی ئایندە" کە دامان ڕشتووە (پشتبەستوو بە شایستەسالاری، ڕێنیسانسی فکری، و تێکەڵکردنی نەتەوە و دادپەروەری)، ئەگەر بیخەینە بەردەم دادگای فەلسەفە و مێژوو، دەبینین پشتیوانییەکی بەهێزی لەلایەن گەورەترین بیرمەندانی جیهانەوە دەبێت. لێرەدا هەڵسەنگاندنی ئەم پڕۆژەیە دەخەینە ڕوو لە چاوی پێنج قوتابخانەی فکریی جیهانییەوە: لە دیدی "پلاتۆن" (باوکی فەلسەفەی سیاسی) چەمکی پەیوەندیدار: شایستەسالاری و پاشای فەیلەسوف (Philosopher King) • ڕا: پلاتۆن دژی دیموکراسیی هەڕەمەکی و پۆپۆلیستی بوو. ئەو دەیوت: "شارەکان ئاسوودە نابن تاوەکو فەیلەسوفەکان (خەڵکانی دانا و پسپۆڕ) حوکم نەکەن." • هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: لە دیدی پلاتۆنەوە ئەگەر سەیری ئەم بەشەی پڕۆژەکە بکرێت "ئەندازیار بۆ ئەندازیاری و جووتیار بۆ کشتوکاڵ". بایەخی فەلسەفی هەیە بە بڕوای پلاتۆن، کێشەی حیزبە تەقلیدییەکان و کلاسیکیەکان ئەوەیە کە "سەرباز" دەیەوێت کاری "بازرگان" بکات، یان "سیاسی" دەیەوێت کاری "دادوەر" بکات. پڕۆژەکەی بزووتنەوەی ئایندە دەسەڵات دەداتە "پسپۆڕان" (Technocrats)، جێبەجێکردنی خەونەکەی پلاتۆنە بۆ دروستکردنی "شاری نموونەیی" (Kallipolis). ٢. لە دیدی "ئەنتۆنیۆ گرامشی" (فەیلەسوفی نوێی ئیتاڵی) چەمکی پەیوەندیدار: ڕۆشنبیری ئۆرگانیک و هەیمەنەی کولتووری (Cultural Hegemony) • ڕا: گرامشی باوەڕی وابوو کە گۆڕانکاری بە تەنها بە گرتنی دەسەڵات (گۆش) ناکرێت، بەڵکو دەبێت پێشتر "شۆڕشی کولتووری" لەناو کۆمەڵگادا بکرێت.هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: گرامشی پشتیوانی لەو بەشە دەکات کە ناومان ناوە "ڕێنێسانس". گرامشی دەڵێت "ڕۆشنبیری ئۆرگانیک". واتە ئەوانە نین کە تەنها کتێب دەخوێننەوە، بەڵکو ئەوانەن کە لەناو کێڵگە و کارگەکانن (ئەندازیار و جووتیارەکان) و هۆشیاری بڵاو دەکەنەوە. ئەو پێی وایە ستراتیژ بۆ گۆڕینی "هزر" پێش "حوکمڕانی"، تاکە ڕێگایە بۆ ئەوەی دوای سەرکەوتن تووشی دیکتاتۆری نەبینەوە. لە دیدی "ماکس ڤێبەر" (باوکی کۆمەڵناسیی مۆدێرن) چەمکی پەیوەندیدار: دەسەڵاتی ئەقڵانی-یاسایی (Rational-Legal Authority) • ڕا: ڤێبەر دەسەڵاتی دابەش کردبوو بۆ سێ جۆر: تەقلیدی (شێخ و ئاغا)، کاریزمی (سەرکردەی پاڵەوان)، ئەقڵانی (دامەزراوە و یاسا). ئەو پێی وابوو دەوڵەتی مۆدێرن تەنها بەوەی سێیەم بەڕێوە دەچێت. • هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: ڤێبەر ڕەخنە لە حیزبە تەقلیدییەکان و کلاسیکەکانی ڕۆژهەڵات دەگرێت کە هێشتا لەسەر بنەمای "کاریزما و تەقلید" دەژین. بەڵام بۆ بزووتنەوەی ئایندە لە دیدی ڤێبەرەوە : "ئەم پڕۆژەیە نوێنەرایەتی قۆناغی پێگەیشتنی کۆمەڵگەی کوردی دەکات." گۆڕینی ناوی "مەڵبەند" بۆ "دەستە و بۆرد"، و گۆڕینی "سۆز" بۆ "پلان"، لای ڤێبەر واتە گواستنەوەی کورد لە خێڵەوە بۆ "دەوڵەت". لە دیدی "فرانتس فانۆن" (تیۆریسێنی دژە-داگیرکاری) چەمکی پەیوەندیدار: خراپییەکانی بۆرژوازیی نیشتمانی •دیدگا: فانۆن لە کتێبی "دوایینەکانی سەر زەوی" هۆشداری دەدات کە زۆرجار حیزبە شۆڕشگێڕەکان دوای ڕزگاری، دەبنە دیکتاتۆری نوێ چونکە تەنها بیریان لە "ئاڵا" کردۆتەوە نەک "دادپەروەری".ئەم تیۆریە پڕاو پڕ لە باشوری کوردستاندا بە زەقی ڕنگی داوەتەوە ، باشوری کوردستاندا ئەزمونی حکومڕانیەکی ناسیونالیستی خێڵەکی شکست خواردوو بەڕێدەبات .ستەمی ناسیونالیستی خێڵەکی چڕترە لە ستەمی نەتەوەیی داگیرکەر. •هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: دیدی فانۆن باشترین پارێزەری پڕۆژەکەی بزووتنەوەی ئایندەیە . ئەو دەڵێت: تێگەیشتوون ڕزگاریی نیشتمانی بەبێ ڕزگاریی چینایەتی و کۆمەڵایەتی، تەنها گۆڕینی پۆلیسەکانە. تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە بۆ ئەوەی "مرۆڤی کورد" لە هەژاری و نەزانی ڕزگار بکرێت هاوتەریب لەگەڵ ڕزگاریی خاک، جەوهەری فەلسەفەی فانۆنە. لە دیدی "یۆرگن هابرماس" (فەیلەسوفی ئەڵمانی) چەمکی پەیوەندیدار: کردەی پەیوەندی و فەزای گشتی (Communicative Action) •ڕا: هابرماس باوەڕی وایە کێشەکانی کۆمەڵگە بە زەبر چارەسەر ناکرێن، بەڵکو بە "دیالۆگی ئەقڵانی" لەنێوان هاوڵاتیاندا چارەسەر دەکرێن. •هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: هابەرماس ستایشی ئەو ستراکچەرە دەکات کە ناومان ناوە "ناوەندی شار و شارۆچکەکان". ئەم ناوەندانە دەبنە ئەو "فەزا گشتییە"ی کە تێیدا جووتیار و دکتۆر و مامۆستا بە زمانی "داتا و زانست" قسە دەکەن، نەک بە زمانی "تۆمەت و هەڵچوون ". ئەمە بەرزترین ئاستی شارستانییەتە. بزووتنەوەی ئایندە لە دیدی بیرمەندانەوە : ئەگەر ئەم بیرمەندانە کۆببنەوە بۆ نووسینی ڕاپۆرتێک لەسەر "بزووتنەوەی ئایندە"، ڕەنگە ئەمەیان بنووسیایە: "ئەم پڕۆژەیە هەوڵێکی دەگمەن و بوێرانەیە لە ڕۆژهەڵاتی کورستاندا . لە کاتێکدا هەمووان سەرقاڵی ، ڕابردوو، وپاڵەوانسازین ، بزووتنەوەی ئایندە خەریکی بونیادنانی 'سیستەم' و ئەقڵە. ئەم پڕۆژەیە تەنها حیزبێک نییە، بەڵکو 'پرۆسەی مۆدێرنیزەکردنی نەتەوەی کوردە'. بزووتنەوەی ئایندە دەیەوێت کورد لە قۆناغی ، سۆزەوە بەرێتە قۆناغی 'لۆژیک'. ئەمە ڕێگایەکی سەختە، بەڵام تاکە ڕێگایە بۆ مانەوە و سەرکەوتنی هەمیشەیی." ئەم خوێندنەوەیە چی دەبەخشێت بە بزووتنەوەی ئایندە؟ ئەمە متمانەیەکی (Confidence) بێ وێنەی پێ دەبەخشێت. کاتێک ئەنتی تێزی کلاسیک بە شیعر و قسەی سۆزداری هێرش دەکات، بەڵام ئێمە دەزانین کە فەلسەفەی جیهانی و زانستی مێژوو لە پشتمانە. ئێمە لە بەرەی "ڕاستی"داین، ئەوان لە بەرەی "خەیاڵ". بۆ ئەوەی بنەما و فکری "بزووتنەوەی ئایندەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان" بکەین بە ئایدیۆلۆژیایەکی تۆکمە و نووسراو، پێویستە ئەو سێ پایە سەرەکییە (مافی چارەی خۆنووسین، خەباتی چینایەتی، گۆڕانی کۆمەڵایەتی) لە چوارچێوەیەکی فەلسەفی و سیاسییدا داڕێژینەوە. لێرەدا نەخشەڕێگایەکم بۆ ئامادەکردوون کە چۆن ئەم باوەڕانە بکەین بە "مانیفێست" یان ئایدیۆلۆژیایەکی سیاسی دیاریکراو. دەتوانین ناوی بنێین "سۆسیال-دیموکراسیی شۆڕشگێڕی ڕۆژهەڵاتی کوردستان یان "ئایندەخوازیی پێشکەوتنخواز". ١. پێناسەی ناسنامەی فکری (The Core Identity) سەرەتا دەبێت بزووتنەوەکە خۆی لە یەکێک لە قوتابخانە فکرییەکاندا ببینێتەوە. بەپێی سیناریۆ ئامادە کراوەکان ، ئەم بزووتنەوەیە تێکەڵەیەکە لە "نەتەوەییبوون" و "چەپبوون". • پێناسە: بزووتنەوەی ئایندە، هێزێکی سیاسیی پێشکەوتنخوازە (Progressive) کە باوەڕی بە پەیوەستی "ڕزگاریی نیشتمانی" و "یەکسانیی چینایەتی" هەیە. واتە: ئازادیی خاک بەبێ یەکسانیی هاوڵاتیان بێ مانایە. داڕشتنی سێ بنەمای سەرەکییەکە (The Three Pillars) دەبێت بۆ هەر یەک لەو سێ خاڵەی ئاماژەمان پێداوە، تیۆری و ڕێکار دابنرێت: بنەمای یەکەم : مافی چارەی خۆنووسین (پرسی نەتەوەیی) ئەمە تایبەتمەندییە سیاسییەکەیە بۆ ڕۆژهەڵاتی کوردستان. • کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان نەتەوەیەکی داگیرکراوە و مافی خۆیەتی بڕیار لە چارەنووسی خۆی بدات. • شێوازی جێبەجێکردن: ڕەتکردنەوەی ناوەندگەری (دژایەتی سیستەمی مەرکەزی تاران). باوەڕ بە فیدرالیزمی نەتەوەیی یان کۆنفیدراڵی دیموکراتیک (بەپێی ستراتیژی بزووتنەوەی ئایندە. پاراستنی زمانی کوردی و کولتووری نەتەوەیی وەک بەشێک لە بەرگری سیاسی. بنەمای دووەم : خەباتی چینایەتی (پرسی ئابووری و یەکسانی) ئەمە تایبەتمەندییە ئابوورییەکەیە (لایەنی چەپ و سۆسیالیستی). • بنەما: دژایەتیکردنی چەوساندنەوەی کرێکاران، جووتیاران و زەحمەتکێشانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ، چ لەلایەن دەوڵەتەوە بێت یان سەرمایەداری خۆماڵی. • شێوازی جێبەجێکردن: دادپەروەریی کۆمەڵایەتی: دابەشکردنی دادپەروەرانەی سامانی وڵات. پشتیوانی لە سەندیکا و ڕێکخراوە کرێکارییەکان. دژایەتیکردنی بەتایبەتیکردن (Privatization) کە زیان بە هەژاران دەگەیەنێت. بنەمای سێیەم: گۆڕانی کۆمەڵایەتی (پرسی مۆدێرنیتە و کولتوور) ئەمە تایبەتمەندییە ڕۆشنبیرییەکەیە کە بزووتنەوەی ئایندە لە حیزبە کلاسیکییەکان جیا دەکاتەوە. • بنەما: کۆمەڵگەی کوردی پێویستی بە شۆڕشی هزری و کولتووری هەیە بۆ ئەوەی بەرەو ئایندە بڕوات. • شێوازی جێبەجێکردن: پرسی ژنان: یەکسانی تەواوەتی ژن و پیاو ئەمە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان زۆر گرنگەبەتایبەت دوای شۆڕشی ژینا. سێکۆلاریزم: جیاکردنەوەی ئایین لە دەسەڵاتی سیاسی بۆ ڕێگریکردن لە دەسەڵاتی تیۆکراسی ئێران و ناوخۆ . ژینگەپارێزی: پاراستنی سروشتی کوردستان وەک بەشێک لە نیشتمانپەروەری. دروشم و ستراتیژ (Slogan & Strategy) بۆ ئەوەی فکرەکە ببێتە ئایدیۆلۆژیا، دەبێت دروشمێک هەبێت کە هەموان کۆبکاتەوە. • دروشمی پێشنیارکراو: "ئازادی بۆ نیشتمان، یەکسانی بۆ مرۆڤ، پێشکەوتن بۆ ئایندە". • میتۆدی خەبات: خەباتی مەدەنی و جەماوەری (ڕێکخستنی شەقام). هۆشیارکردنەوەی تاک (بەرزکردنەوەی ئاستی مەعریفەی سیاسی). دیپلۆماسی نێودەوڵەتی بۆ ناساندنی دۆزی ڕۆژهەڵاتی کوردستان. پێکهاتەی مانیفێستی بزووتنەوەی ئایندە : بۆ ئەوەی بزووتنەوەی ئایندە ببێتە خاوەن فەلسەفەیەکی ڕوون یان پەیڕەوی فکری،کار لەسەرئەم تیۆریاندەکات: 1. پێشەکی (Introduction): شیکردنەوەی دۆخی ئێستای ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران و پێویستیی دروستبوونی ئەم بزووتنەوەیە. 2. بڕوای ئێمە (Our Creed): شیکردنەوەی ئەو سێ خاڵەی سەرەوە (نەتەوە، چینایەتی، کۆمەڵایەتی). 3. دنیابینی ئایندە (Vision): بزووتنەوەکە چۆن دەڕوانێتە داهاتوویڕۆژهەڵاتی کوردستان ؟ (پێکەوەژیان، ئاشتی، دیموکراسی). 4. ڕەخنە لە دۆخی هەنووکەیی: بۆچی سیستەمی ئێستا و حیزبە کلاسیکییەکان وەڵامدەرەوە نین؟ 5. کورتەی ئایدیۆلۆژیاکە بە زاراوەی سیاسی: ئایدیۆلۆژیای بزووتنەوەی ئایندە بریتییە لە: "نەتەوەخوازیی چەپی دیموکراتیک" (Democratic Left Nationalism). کە تێیدا "نەتەوە" ئامانجە، "چەپ/چینایەتی" ڕێگای گەیشتنە بە دادپەروەری، و "گۆڕانی کۆمەڵایەتی" ئامرازی نوێکردنەوەی کۆمەڵگایە. ئەمە خاڵە زۆر گرنگ و جەوهەرییەکەیە. کاتێک باسی "ڕێنێسانس" (وەرچەرخان و ژیانەوە) دەکەین، مانای ئەوەیە "بزووتنەوەی ئایندە" تەنها بزووتنەوەیەکی سیاسی نییە بۆ گرتنەدەستەی دەسەڵات، بەڵکو پرۆژەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرییە بۆ گۆڕینی ئەقڵیەت و ستراکچەری کۆمەڵگە. بۆ ئەوەی ئەمە بکەینە ئایدیۆلۆژیا، دەبێت "تیۆریی مرۆڤی نوێ" و "ئەقڵانییەت" بکەینە سەردێڕی کارەکان. جیاوازیی ئێمە لەگەڵ حزبە تەقلیدییەکان ئەوەیە: ئەوان دەیانەوێت دەسەڵات بگۆڕن، ئێمە دەمانەوێت "مرۆڤ و کۆمەڵگا" بگۆڕین بەر لە دەسەڵات. چوارچێوەی ئایدیۆلۆژییبزووتنەوەیئایندەیەوەک"بزووتنەوەیەکی ڕێنێسانسی (Renaissance Movement)": بنەمای فەلسەفی: "ئەقڵانییەت و ڕەخنە" (Rationalism & Criticism) حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان ، زۆرجار لەسەر بنەمای "گوێڕایەڵی" و "کەسایەتی پەرستی" کار دەکەن. بەڵام بۆ ڕێنێسانس، دەبێت ئەمە پێچەوانە بکرێتەوە: • کۆتایی هێنان بە پیرۆزی سازی (Desacralization): هیچ سەرکردەیەک ، دەقێک ، یان دابونەریتێک پیرۆز نییە کە نەتوانرێت ڕەخنەی لێ بگیرێت. ئایدیۆلۆژیای بزووتنەوەی ئایندە "پیرۆزی" تەنها بۆ (مرۆڤ و ئازادی) دادەنێت، نەک بۆ حیزب و سەرکردە. • ئەقڵ سەنتەری: بڕیارەکان لەسەر بنەمای زانست، لۆژیک و بەرژەوەندی گشتی دەدرێن، نەک لەسەر بنەمای سۆز وخرۆشان و نەتەوەیی ڕووت یان شەریعەتی ئایینی. • شۆڕشی هزری پێش ئەوەی چەک هەڵبگرین، دەبێت قەڵەم و کتێب هەڵبگرین. ڕزگارکردنی خاکی کوردستان بەبێ ڕزگارکردنی مێشکی تاک لە خورافیات، تەنها گۆڕینی داگیرکەرێکە بە ستەمکارێکی خۆماڵی. ٢. بنەمای کۆمەڵایەتی: "لە ڕەعیەتەوە بۆ هاوڵاتی" (From Subject to Citizen) حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان کۆمەڵگە دەکەن بە "جەماوەری حیزب"، بەڵام بزووتنەوەی ئایندە دەبێت کۆمەڵگە بکات بە "کۆمەڵگەی مەدەنی". • تاکگەرایی ئەرێنی (Positive Individualism): ڕێزگرتن لە ئازادی تاکەکەسی. لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بنەماڵە زاڵە، ئێمە دەبێت کار لەسەر ئەوە بکەین کە "تاک" بەها و کەرامەتی هەبێت بەبێ ئەوەی سەر بە هیچ گرووپێک بێت. • یەکسانیی جێندەری ڕاستەقینە: نەک تەنها ژن بەشداری سیاسی بێت، بەڵکو شۆڕش دژی ئەو کولتوورە پیاوسالارییە بکرێت کە لە ناخی کۆمەڵگەدا ڕەگی داکوتاوە (تەنانەت لەناو خێزانەکانیشدا). دروشمی "ژن، ژیان، ئازادی" باشترین نموونەی ئەم ڕێنێسانسەیە کە ئێمە دەتوانین بیکەنە بەشێک لە فەلسەفەی خۆمان. ٣. بنەمای پەروەردەیی و کولتووری: "دروستکردنی مرۆڤی ئایندە" ڕێنێسانس لە ئەوروپا بە هونەر و ئەدەب و فەلسەفە دەستی پێکرد. بزووتنەوەی ئایندەش دەبێت خاوەنی "پڕۆژەی ڕۆشنبیری" بێت، نەک تەنها بەرنامەی سیاسی. • گرنگیدان بە هونەر و ئەدەب: شیعر، ڕۆمان، شانۆ و موزیک تەنها بۆ کات بەسەربردن نین، بەڵکو ئامرازن بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی هۆشیاری کۆمەڵگە. • پەروەردەی ڕەخنەگرانە: ئامانجی بزووتنەوەکە دروستکردنی هاودیدێکە کە پرسیار دەکات ("بۆچی؟" و "چۆن؟")، نەکهاودیدێک کە تەنها دەڵێت "بەڵێ". ٤. پەیوەندی نێوان "خەباتی چینایەتی" و "ڕێنێسانس" لێرەدا خاڵە بەهێزەکەی ئێمە دەردەکەوێت. حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان کاتێک باسی چینایەتی دەکەن، تەنها باسی (نان) دەکەن. بەڵام ئێمە دەبێت بڵێین: • هەژاری تەنها نەبوونی پارە نییە، بەڵکو نەبوونی هۆشیارییە. • سەرمایەداری و داگیرکەری ئایینی دەیانەوێت خەڵکی کوردستان لە نەزانیندا بهێڵنەوە بۆ ئەوەی ئاسانتر بچەوسێنرێنەوە. بۆیە خەباتی چینایەتیی ئێمە، هاوکات خەباتە دژی نەزانینە. کرێکارێکی هۆشیار، ترسناکترین دوژمنە بۆ دیکتاتۆر. کورتەی ئایدیۆلۆژیاکە (ناونیشانی پێشنیارکراو): "ڕۆشنگەریی نەتەوەیی" (National Enlightenment) یان "سۆسیالیزمی مرۆڤ-مەحوەر" (Human-Centric Socialism) ئەمە چۆن لە بەرنامەی بزووتنەوەی ئیندەدا بچەسپێنین ؟ لە پەیڕەوی ناوخۆ یان ستراتیژی بزووتنەوەی ئایندەدا، بەشێک زیاد دەکەین بە ناوی "پڕۆژەی کولتووری و شارستانی": "بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی وایە کە قەیرانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان تەنها قەیرانی سیاسی نییە، بەڵکو قەیرانی کولتووری و مەعریفییە. بۆیە ئێمە جیا لە خەباتی سیاسی، کار دەکەین بۆ هەڵگیرسانی شۆڕشێکی ڕۆشنبیری (ڕێنێسانس) کە تێیدا ئەقڵ بەسەر خورافیاتدا، ئازادی بەسەر کۆیلایەتیدا، و زانست بەسەر نەزانیندا سەربکەوێت. ئامانجمان بونیادنانی کۆمەڵگەیەکە کە تاک تێیدا ئازاد و هوشیار بێت، پێش ئەوەی تەنها هەڵگری ناسنامەیەکی نەتەوەیی بێت." بە کورتی: ئێمە دەمانەوێت "هزروو بیری کورد " ڕزگار بکەین، پێش ئەوەی "خاکی کورد" ڕزگار بکەن، چونکە ئەگەر عەقڵ ئازاد نەبێت، خاک ئازاد نابێت. ئەم تیۆریەی ئاماژەمان پێداوە ، لە زانستی سیاسەت و کۆمەڵناسیدا پێی دەگوترێت "گەڕانەوە بۆ شایستەسالاری" (Meritocracy) و "دابەشکردنی کار" (Division of Labor) بە شێوەیەکی زانستی. ئەمە وەڵامێکی کوشندەیە بۆ ئەو "شێواندنە کۆمەڵایەتییەی" (Social Distortion) کە ئێستا هەیە، کە تێیدا حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان هەموو چین و توێژەکانیان کردووە بە "کارگوزاری حزب ؛ مامۆستا دەبێت حیزبی بێت، دادوەر دەبێت حیزبی بێت، جووتیار ئەگەر حیزبی نەبێت پەین و ئاوی پێ نادرێت. بۆ ئەوەی ئەمە بکەینە بەشێک لە ئایدیۆلۆژیای بزووتنەوەی ئایندە، دەتوانین لەژێر ناونیشانی "دامەزراوەییکردنی کۆمەڵگە و گێڕانەوەی شکۆ بۆ پیشەکان" دابڕێژین. ١. چەمکی ڕاستکردنەوەی هەڕەمی کۆمەڵگە ئایدیۆلۆژیای بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی وایە کە سیستەمی سیاسیی خراپ، بووەتە هۆی تێکدانی پێکهاتەی کۆمەڵگە. • دۆخی ئێستا: سیاسەتمەدار جێگای ئەندازیاری گرتووەتەوە، بازرگان بڕیار بۆ دادوەر دەدات، و کرێکار و جووتیار ناچار کراون واز لە پیشەکەیان بهێنن و ببنە پاسەوان یان کۆڵبەر. • دۆخی ئایندە (ئامانجی ئێمە): هەر تاکێک لە کۆمەڵگە دەبێت لەو شوێنەدا بێت کە لێی شارەزایە و بەرهەمدارە، و دەبێت "شکۆی پیشەکەی" بۆ بگەڕێندرێتەوە. چۆن ئەمە دەکرێتە بەرنامەی کار؟ (سێ بنەما) بنەمای یەکەم: سەربەخۆیی پیشەیی (Professional Independence) ئەمە خاڵە جەوهەرییەکەیە دژی حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان . • بۆ دادوەران: دادگا دەبێت شوێنی "یاسا" بێت نەک "بڕیار بە خواستی حیزبی ". دادوەر تەنها کاتێک دەتوانێت دادوەر بێت کە نەترسێت لەوەی مووچەکەی یان ژیانی بکەوێتە مەترسییەوە. • بۆ ئەندازیاران و پزیشکان: پڕۆژەکان و کەرتی تەندروستی دەبێت لەسەر بنەمای "تەکنۆکرات" بەڕێوە بچن. واتە بڕیاری زانستی باڵاتر بێت لە بڕیاری سیاسی. بنەمای دووەم: بەهێزکردنی سەندیکا و ڕێکخراوە پیشەییەکان بۆ ئەوەی "کرێکار، کرێکار بێت"، دەبێت هێزی هەبێت. • پێویستە سەندیکای جووتیاران و کرێکاران سەربەخۆ بن لە حیزب. • جووتیار جووتیار بێت: واتە سیاسەتی کشتوکاڵی وا دابڕێژرێت کە جووتیار ناچار نەبێت زەوییەکەی بفرۆشێت یان کۆچ بکات بۆ شار. کاتێک داهاتی جووتیارێک مسۆگەر بێت، شانازی بە پیشەکەیەوە دەکات و دەبێتەوە بە بڕبڕەی پشتی ئابووری. بنەمای سێیەم: نەهێشتنی دەستێوەردانی حیزبی (Depoliticization of Professions) حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان، هەموو شتێکیان سیاسی کردووە. بەڵام دیدی بزووتنەوەی ئایندە بەم جۆرەیە : • پۆلیس و ئاسایش ئەرکیان پاراستنی خەڵکە، نەک پاراستنی بەرپرس. • مامۆستا ئەرکی پەروەردەیە، نەک بانگەشەی هەڵبژاردن. • هونەرمەند ئەرکی داهێنانە، نەک ستایشکردنی سەرکردە داڕشتنی دەقەکە بۆ ناو ئایدیۆلۆژیاکە ئەمە دەقێکی پێشنیارکراوە بۆ ئەوەی بخرێتە ناو پەڕتووکی فکری بزووتنەوەی ئایندەوە: "پرەنسیپی مرۆڤی شایستە لە شوێنی شایستە" "بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی وایە کە کۆمەڵگەی تەندروست، کۆمەڵگەیەکە کە تێیدا پیشە و پسپۆڕییەکان ڕێزیان لێ دەگیرێت و تێکەڵ بە ململانێی سیاسی ناکرێن. ئامانجی ئێمە کۆتایی هێنانە بەو پۆپۆلیزم و بەرژەوەندیخوازییەی کە بووەتە هۆی ئەوەی دادوەر ببێتە حزبی ، ئەندازیار بێکار بێت، و جووتیار خاکەکەی جێ بهێڵێت. ئێمە خەبات دەکەین بۆ (گەڕانەوەی بەها بۆ کار): • با جووتیار پاشای زەوییەکەی بێت و بەری ڕەنجەکەی بخوات. • با کرێکار خاوەنی ماف و بیمەی ژیانی خۆی بێت و وەک داینەمۆی وڵات سەیر بکرێت. • با دادوەر و ئەندازیار و مامۆستا، سەربەخۆ بن و تەنها لەسەر بنەمای زانست و ویژدان کار بکەن، دوور لە هەژمونی حیزب. ئێمە دەمانەوێت هەموو کەسێک لە شوێنی خۆیدا بێت، تا چەرخی کۆمەڵگە بە ڕێکی و دادپەروەری بگەڕێت." دروشمی تایبەت بەم بەشە: • "پسپۆڕی بۆ خزمەت، سیاسەت بۆ بەڕێوەبردن." • "ڕێز لە پسپۆڕ، شکۆ بۆ جووتیار، ماف بۆ کرێکار." بە کورتی: فەلسەفەی ئێمە لێرەدا ئەوەیە: "سیاسەت نابێت دەست وەربداتە هەموو شتێک". حیزب ئەرکی ئەوەیە زەمینە خۆش بکات بۆ ئەوەی خەڵکانی پسپۆڕ (جووتیار، پزیشک، هتد) کارەکەی خۆیان بە باشترین شێوە بکەن. ئەمە بیرۆکەیەکی زۆر سەردەمییانە و پێشکەوتووە. کاتێک بزووتنەوەیەک خۆی وەک "حکومەتێکی سێبەر" (Shadow Government) یان "حکومەتێکی بچووک" ڕێک دەخات، پەیامەکەی بۆ کۆمەڵگە ئەوەیە: "ئێمە ئامادەین بۆ بەڕێوەبردن، نەک تەنها بۆ قسەکردن." بۆ ئەوەی پەیكەری بزووتنەوەی ئایندە لە شێوەی حیزبی تەقلیدی (مەکتەبی سیاسی، مەڵبەند، ناوچە، ڕێکخستن) دەربچێت و ببێتە دامەزراوەیەکی زانستی، پێویستە ناوی بەشەکان بگۆڕین بۆ (ناوەند، دەستە، ئەنجومەن) کە لە وەزارەت و دەزگای دەوڵەتی دەچن. نەخشەی پێشنیارکراوی پەیكەری حکومەتە بچووکەکەی ئایندە. ئاستی یەکەم: لوتکەی بڕیار (سەرۆکایەتی وەک ئەنجومەنی وەزیران) لە جیاتی "مەکتەبی سیاسی"، دەسەڵاتی جێبەجێکردن لە شێوەی کابینەیەکی حکومی دەبێت. • ناوی پێشنیارکراو: "ناوەندی بڕیار • پێکهاتە: پێک دێت لە بەرپرسی ناوەندە پسپۆڕییەکان (وەک وەزیرەکان) و سەرپەرشتیاری بزووتنەوەکە. • ئەرک: داڕشتنی سیاسەتی گشتی و چاودێری جێبەجێکردنی پڕۆژەکان، نەک دەستوەردان لە وردەکارییەکان. ئاستی دووەم: ناوەندە پسپۆڕییەکان (وەک وەزارەتەکان) لێرەدا جیاوازییە گەورەکە دەکەین. لە جیاتی ئەوەی بەشەکان لەسەر بنەمای "جوگرافیا" بن، لەسەر بنەمای "کەرتی پسپۆڕی" دەبن. هەر ناوەندێک لەلایەن پسپۆڕێکی ئەو بوارەوە بەڕێوە دەبرێت (دکتۆر، ئەندازیار، ئابووریناس). ١. کەرتی ئابووری و دادی کۆمەڵایەتی (تایبەت بە چینایەتی) • ناوی ناوەند: "ناوەندی پلاندانانی ئابووری و گەشەپێدان" • بەشەکانی ناوەوە: فەرمانگەی کاروباری کرێکاران و سەندیکاکان: (بۆ پاراستنی مافی کرێکار). بەشی وەبەرهێنان و داهاتی نیشتمانی: (بۆ توێژینەوەی سامانی وڵات). بەشی هاوکاریی کۆمەڵایەتی: (بۆ دۆزینەوەی چارەسەر بۆ هەژاران). ٢. کەرتی کشتوکاڵ و ژینگە (تایبەت بە جووتیاران) • ناوی ناوەند: "ناوەندی بووژانەوەی کشتوکاڵ و پاراستنی ژینگە" • ئەرک: ئەمە شوێنی ئەندازیارانی کشتوکاڵ و جووتیارە پێشەنگەکانە. • بەشەکانی ناوەوە: o بەشی ئاو و ئاودێری. o بەشی بەبازاڕکردنی بەروبوومی جووتیاران. o بەشی پاراستنی دارستان و ژینگەی کوردستان. ٣. کەرتی پەروەردە و ڕۆشنگەری (تایبەت بە ڕێنێسانس) • ناوی ناوەند: "ناوەندی ڕۆشنگەری و پەروەردەی شارستانی" • ئەرک: جێگرەوەی بەشی ڕاگەیاندن و ڕێکخستنە، بەڵام بە شێوازی زانستی. • بەشەکانی ناوەوە: o ئەکادیمیای پێگەیاندنی سەرکردە: (بۆ پەروەردەکردنی هاودید). o بەشی هونەر و ئەدەب: (بۆ نووسەران و هونەرمەندان). o بەشی توێژینەوەی ستراتیژی: (بۆ بیرمەندان و فەیلەسوفەکان). ٤. کەرتی داد و یاسا (تایبەت بە دادوەران و مافپەروەران) • ناوی ناوەند: "کۆمیسیۆنی دادوەری و مافی مرۆڤ" • ئەرک: چاودێریکردنی پێشێلکارییەکان و ئامادەکردنی پڕۆژەیاسا بۆ ئایندە. • بەشەکانی ناوەوە: o بەشی پارێزەران و یاساناسان. o بەشی مافی ژنان و یەکسانی جێندەری. ٥. کەرتی ئاوەدانکردنەوە (تایبەت بە ئەندازیاران و پیشەوەران) • ناوی ناوەند: "فەرمانگەی تەکنیک و ژێرخانی وڵات" • ئەرک: کۆکردنەوەی ئەندازیار و پیشەوەران بۆ دیراسەکردنی شارەکان. • بەشەکانی ناوەوە: o بەشی شارسازی و پلاندانانی شار. o بەشی پیشەسازی و وزە. ٦. کەرتی سیاسی و دیپلۆماسی (تایبەت بە دۆزی نەتەوەیی) • ناوی ناوەند: "ناوەندی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان و دیپلۆماسی" • ئەرک: ناساندنی دۆزی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە جیهان بە زمانی سەردەم. ئاستی سێیەم: ڕێکخستنە لۆکاڵییەکان (وەک شارەوانییەکان) لە جیاتی ئەوەی بڵێین "مەڵبەند" یان "کۆمیتە" کە ناوی حیزبین، پێکهاتەی شارەکان و گوندەکان دەکەینە شێوەی "ناوەندی خۆجێیی". • ناوی پێشنیارکراو: "ناوەندی بەڕێوەبردنی شار/ناوچە" (City Administration Council) • شێوازی کار: ئەم ناوەندە وەک "شارەوانییەکی سێبەر" کار دەکات. لە هەر شارێکدا، نوێنەری مامۆستایان، نوێنەری کرێکاران، نوێنەری جووتیاران و بازرگانان تێیدا ئەندامن. ئامانج: ئەوان کێشەکانی شارەکەیان دیاری دەکەن و ڕاپۆرت دەدەنە ناوەندە پسپۆڕییەکان بۆ چارەسەر. نموونەی شێوازی کارکردنی ئەم پەیكەرە (Scenario): ئەگەر کێشەیەک بۆ "جووتیارانی مەریوان" دروست بێت: لە حیزبی تەقلیدیدا: بەرپرسی مەڵبەند بەیاننامەیەک دەردەکات (هیچ چارەسەر ناکات). بزووتنەوەی ئایندە: o ناوەندی بەڕێوەبردنی مەریوان کێشەکە بە داتا دەنێرێت بۆ "دەستەی بووژانەوەی کشتوکاڵ". o ئەندازیارانی کشتوکاڵ چارەسەری زانستی (پڕۆژە) ئامادە دەکەن. o "دەستەی جێبەجێکردن" بڕیار دەدات فشار بکرێت یان پڕۆژەکە وەک ئەلتەرناتیڤ بە خەڵک بناسێنرێت. سوودی ئەم پەیكەرە چییە؟ 1. کۆتایی هێنان بە "کادیری هەموو شت زان": ئیتر بەرپرسێکی سیاسی ناتوانێت دەست وەربداتە کاری کشتوکاڵ، چونکە ئەوە کاری "دەستەی کشتوکاڵە. 2. ڕاکێشانی خەڵکی پسپۆڕ: دکتۆرێک یان ئەندازیارێک نایەتە ناو "مەڵبەند" دانیشێت، بەڵام شانازی دەکات ئەندامی "ناوەندی پلاندانان" بێت. 3. مەشقکردن بۆ دەوڵەتداری: هاودیدەکانمان لە ئێستاوە فێر دەبن چۆن وڵات بەڕێوە ببەن، نەک تەنها چۆن کۆبوونەوەی حیزبی بکەن. ئەمە هەنگاوێکی زۆر تەکنیکیە. گۆڕینی "ناو" هەنگاوی یەکەمە بۆ گۆڕینی "ناوەڕۆک". وشەکانی (کادیر، ئەندام، مەڵبەند، کۆمیتە، بەش) بۆنی کۆنەپەرستیی حیزبی و گوێڕایەڵیی کوێرانەیان لێ دێت. بۆ ئەوەی بزووتنەوەی ئایندە وەک "سیستەمێکی مۆدێرن و پسپۆڕ" دەربکەوێت، پێشنیار دەکەم ئەم فەرهەنگە نوێیە بەکاربهێنن. ئێمە چەمکی (Merrit - شایستەیی) دەکەینە بنەمای ناونانەکان. لیستی ناوە نوێیەکان و ستراکچەرە پێشنیارکراوەکە: یەکەم: گۆڕینی ناوی "کادیر" و "ئەندام" لە حیزبی تەقلیدی و کلاسیکدا ، کادیر واتە "جێبەجێکار". لە بزووتنەوەی ئایندە، ئێمە پێویستمان بە "داهێنەر" و "خاوەن دیدگا" هەیە. لەجیاتی وشەی (کادیر)، دەتوانن ئەم پلەبەندییە بەکاربهێنن: 1. بۆ ئەندامانی گشتی (هەواداران و خەڵکی ئاسایی): o لەجیاتی "ئەندام"، بڵێن: "هاوبەشان" یان "هاودید". o ماناکەی: واتە ئەو کەسە تەنها ژمارەیەک نییە لە تۆمارەکاندا، بەڵکو "هاوبەشە" لە خەون و دیدگای بزووتنەوەکە. 2. بۆ کەسانی پسپۆڕ (ئەندازیار، دکتۆر، مامۆستا، پارێزەر): o لەجیاتی "کادیری پێشکەوتوو"، بڵێن: "ڕاوێژکار" (Consultant) یان "شایستە" (Merit). o ماناکەی: ئەم کەسە بەهۆی ئەقڵ و زانستەکەیەوە لەناو بزووتنەوەکەیە، نەک بەهۆی واستە و کۆنەپەرستی. 3. بۆ چالاکوانانی مەیدانی (ئەوانەی کاری ڕێکخستن دەکەن): o لەجیاتی "بەرپرس"، بڵێن: "ڕێکخەر o ماناکەی: ئەرکی ئەم کەسە ڕێکخستنەوەیە بەڵکو ڕێکخستدنەوەی ناڕێکیەکانی ناو کۆمەڵگەیە. دووەم: گۆڕینی ناوی "بەش" و "ئەنجومەن" و "مەڵبەند" لەجیاتی ئەوەی پێکهاتەکە هەرەمی بێت، دەیکەین بە "تۆڕی پیشەیی" (Professional Network). ناوەکان دەبێت لە دامەزراوەی مەدەنی و زانستی بچن. پێشنیاری من بەکارهێنانی وشەی "کانوون" (Center/Hearth) و "ژوور" (Chamber) و سەکۆ" (Platform)یە ١. بۆ توێژە پیشەییەکان (لەجیاتی ڕێکخراوە دیموکراتییەکان) ئەم شوێنانە دەبنە ماڵی ڕاستەقینەی پسپۆڕەکان: • بۆ مامۆستایان و پەروەردەکاران: o ناوی نوێ: "تۆڕی ناوەندی پەروەردە و ڕۆشنگەری" • بۆ ئەندازیاران و تەکنیکاران: o ناوی نوێ: "ژووری تەکنیک و ئاوەدانکردنەوە" (وەک ژووری بازرگانی وایە، بەڵام بۆ ئەندازیاران). • بۆ پزیشکان و کارمەندانی تەندروستی: o ناوی نوێ: " تۆڕی ناوەندی تەندروستیی نیشتمانی" • بۆ کرێکاران و ڕەنجدەران: o ناوی نوێ: "سەکۆی کار و دادپەروەری" • بۆ جووتیاران: o ناوی نوێ: "خانەی جووتیاران و گەشەی سەوز" (وشەی "خانە" هەستێکی گەرم و نزیک دەبەخشێت). ٢. بۆ ئاستی سەرکردایەتی و بڕیاردان لەجیاتی "مەکتەبی سیاسی" و "سەرکردایەتی": • بۆ بەڕێوەبردنی گشتی: o ناوی نوێ: "ناوەندی پلاندانان و ستراتیژ واتا ناوەندی گشتی " (Planning & Strategy o ئەندامەکانی پێیان دەوترێت: "ئەندامی ناوەند" (نەک ئەندامی مەکتەبی سیاسی). • بۆ پەیوەندییەکان: o ناوی نوێ: "هێڵی دیپلۆماسی" (Diplomatic Line). سێیەم: نموونەی ناساندنی کەسێک لەم سیستەمە نوێیەدا با بڵێین ( تێکۆشەر ) ئەندازیارە و لە بزووتنەوەی ئایندە کار دەکات. • لە سیستەمی کۆن: دەوترێت: "تێکۆشەر کادیری مەڵبەندە و لێپرسراوی بەشی ئەندازیارانە." (ئەمە زۆر سواوە). • لە سیستەمی بزووتنەوەی ئایندە: دەوترێت: "ئەندازیار تێکۆشەر، ڕاوێژکارە لە ژووری تەکنیک و ئاوەدانکردنەوە." با بڵێین (خاتوون شیلان) چالاکوانی ژنانە. • لە سیستەمی کۆن: دەوترێت: "لێپرسراوی یەکێتی ژنانە." • لە سیستەمی بزووتنەوەی ئایندە: دەوترێت: "شیلان خان،ڕێکخەرە لە سەکۆی یەکسانی و کۆمەڵگە. چوارەم: سوودی ئەم ناوە نوێیانە چییە؟ 1. شکاندنی بەربەستی دەروونی: خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەگشتی بێزارن لە وشەی "حیزب" و "بەرپرس". کاتێک دەڵێیت "ناوەند" یان "ژوور"، هەست دەکەن مامەڵە لەگەڵ دامەزراوەیەکی مۆدێرن دەکەن. 2. هەستکردن بە بەها (Merit): کاتێک بە کەسێک دەڵێیت "ڕاوێژکار" یان "ڕێکخەر"، هەست دەکات ڕێز لە تواناکەی گیراوە، نەک تەنها ژمارەیەک بێت بۆ خۆپیشاندان. 3. تێکەڵبوونی چینەکان: "ژووری تەکنیک" تەنها بۆ ئەندامان نییە، دەکرێت ئەندازیارێکی بێلایەنیش بێتە ناوی بۆ گفتوگۆی زانستی، بەمەش دەرگای بزووتنەوەکە بۆ هەموو کۆمەڵگە دەکرێتەوە. ئەم فەرهەنگە (Terminology) وادەکات بزووتنەوەی ئایندە لە ڕۆژی یەکەمەوە وەک "حکومەت و دەوڵەت" دەربکەوێت، نەک وەک گرووپێکی چەکدار یان سیاسیی تەقلیدی. ئەم دابەشکارییە زۆر زانستی و پوختە. ئەم هەرەمە ڕێک لە ستراکچەری "حکومەت" دەچێت (سەرۆکایەتی، ئەنجومەنی وەزیران، وەزارەتەکان، پارێزگاکان). ئەمە وادەکات بڕیار لە سەرەوە بۆ خوارەوە بە فیلتەری زانستیدا تێپەڕێت و جێبەجێ بکرێت. پڕکردنەوەی ناوەڕۆکی هەرەمەکە بەپێی ئەو فەلسەفەیەی (شایستەسالاری و حکومەتی بچووک) کە باسمان کرد: ١. لوتکەی هەرەم: سەرپەرشتیاری گشتی (The General Supervisor) ئەم پۆستە وەک "سەرۆکی دەوڵەت" یان "سەرچاوەی ستراتیژی فکری" وایە. • پێناسە: سیمبولی یەکڕیزی و پارێزەری ستراتیژیی گشتیی بزووتنەوەکەیە. • ئەرکەکان: o چاودێریکردنی گشتیی ڕەوتی بزووتنەوەکە (کە ئایا لە ڕێبازە نەتەوەیی و چینایەتییەکە لایداوە یان نا؟). o ناوبژیوان لە کاتی دروستبوونی ناکۆکی لە ناوەندی بڕیاردا. o نوێنەرایەتیکردنی بزووتنەوەکە لە ئاستی نێودەوڵەتی و لوتکەدا. • ناوی ئەندامان: ئەم کەسە پێی دەوترێت "سەرپەرشتیاری گشتی " ٢. ئاستی باڵا: ناوەندی بڕیار (Decision Center) ئەمە وەک "ئەنجومەنی وەزیران" یان "بۆردی ستراتیژی" وایە. • پێناسە: بەرزترین دەسەڵاتی جێبەجێکردنە. لێرەدا سیاسەتەکان دادەڕێژرێن نەک وردەکارییەکان. • پێکهاتە: پێکدێت لە "بەرپرسی ناوەندەکان پسپۆڕییەکان" (واتە وەزیری کشتوکاڵ، وەزیری ئابووری، هتد.. کە لە ناو بزووتنەوەکەدان). • شێوازی ئەندامێتی: بە ئەندامەکانی دەوترێت "بڕیاردەران" (Decision Makers) یان "ئەندامانی ناوەندی پلان دانان و ستراتیژی". • ئەرکەکان: o پەسەندکردنی پڕۆژەکان (بۆ نموونە: پەسەندکردنی پلانی ساڵانەی کەرتی کشتوکاڵ). o دەرکردنی هەڵوێستی سیاسی فەرمی بەرامبەربابەتی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕووداوەکانی ئێران و ناوچەکە. ٣. ئاستی تەکنیکی: ناوەندی گشتی (The General Center) ئەمە دڵی بزووتنەوەکەیە، وەک "وەزارەتەکان و بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەکان" کار دەکات. پەیوەندی نێوان "سەرەوە" و "خوارەوە" ڕێک دەخات. • پێناسە: شوێنی کۆبوونەوەی "تەکنۆکرات" و "پسپۆڕانە. لێرەدا قسەی سیاسی ناکرێت، تەنها قسەی زانستی و پیشەیی دەکرێت. • پێکهاتە: دابەش دەبێت بەسەر ئەو ژوور و ناوەندانەی پێشتر باسمان کرد: o ناوەندی پلاندانانی ئابووری. o ناوەندی پەروەردە و فێرکردن. o ژووری ئەندازیاری و ئاوەدانکردنەوە. o سەکۆی جووتیاران و ژینگە. • شێوازی ئەندامێتی: لێرەدا بە ئەندامان دەوترێت "ڕاوێژکار" (Consultants). • ئەرکەکان: o وەرگرتنی کێشەکان لە شارەکانەوە و دۆزینەوەی چارەسەری زانستی بۆیان. o ئامادەکردنی ڕاپۆرت بۆ "ناوەندی بڕیار". ٤. ئاستی جەماوەری: ناوەندی شار و شارۆچکەکان (Local Centers) ئەمە وەک "ئەنجومەنی پارێزگا" یان "شارەوانی" کار دەکات. جێگرەوەی (مەڵبەند و کۆمیتە)ی حزبییە. • پێناسە: ڕووی ڕاستەقینەی بزووتنەوەکەیە لەناو خەڵکدا. هەر ناوەندێک لە شارێکدا (مەریوان، سنە، سەقز، بانە، کرماشان ، ئێلام ورمێ هتد) حکومەتێکی بچووکە بۆ خۆی. • پێکهاتە: هەر ناوەندێکی شار، کۆپییەکی بچووککراوەی "ناوەندی گشتی یە. واتە: o لە ناوەندی شاری سنە، ئێمە "یەکەی کشتوکاڵ"، "یەکەی مامۆستایان"، "یەکەی کرێکاران"ـمان هەیە. • شێوازی ئەندامێتی: بە بەرپرسانی ئەم ئاستە دەوترێت "ڕێکخەر" (Builder) یان "نوێنەری شار". • ئەرکەکان: o گوێگرتن لە خەڵک و تۆمارکردنی کێشەکان. o جێبەجێکردنی ئەو پلانانەی لە "ناوەندی گشتی یەوە دێن. o ڕێکخستنی چالاکی مەدەنی و خۆپیشاندان و هەڵمەتی هۆشیاری. چۆن ئەم هەرەمە کار دەکات؟ (میکانیزمی جوڵە) با نموونەیەک وەربگرین: "کێشەی بێکاریی گەنجان لە شاری کرماشان 1. ناوەندی شاری کرماشان (ئاستی ٤): ڕێکخەرەکان ڕاپۆرتێک ئامادە دەکەن کە ڕێژەی بێکاری بەرزبووەتەوە و گەنجان توڕەن. 2. ناوەندی گشتی (ئاستی ٣): کێشەکە دەچێتە "ناوەندی ئابووری". ئابووریناس و ڕاوێژکارەکان دیراسەی دەکەن و پلانێک دادەنێن (نموونە: پڕۆژەی پشتیوانی بۆ کارگە بچووکەکان). 3. ناوەندی بڕیار (ئاستی ٢): پلانەکەی ناوەندی گشتی دەبینن، بودجە یان بڕیاری سیاسی بۆ دەردەکەن و دەیکەن بە بڕیاری فەرمی بزووتنەوە. 4. سەرپەرشتیاری گشتی (ئاستی ١): پشتگیری مەعنەوی پڕۆژەکە دەکات و لە وتارێکدا موژدە دەداتە خەڵکی کرماشان . جیاوازیی ئەم هەرەمە لەگەڵ حیزبی تەقلیدی وکلاسیک: • لە حیزبی تەقلیدی و کلاسیکدا: بڕیار لە سەرەوە دەدرێت بەبێ زانیاری، خوارەوە تەنها جێبەجێ دەکات. • لە بزووتنەوەی ئایندە: کێشە لە خوارەوە (شارەکان) دەستنیشان دەکرێت، لە ناوەڕاست (ناوەندی گشتی) چارەسەر دەدۆزرێتەوە، لە سەرەوە (ناوەندی بڕیار) پەسەند دەکرێت. ئەمە پێی دەوترێت: "سەنتڕالیزمی دیموکراتیکی زانستی". نەخشەو ناوەکان قورسایی و هەیبەتی سیاسییان هەیە. مادام دەمانەوێت پەیكەرەکە لە "حکومەت" بچێت، دەتوانین زاراوە "ئیداری و فەرمییەکان" بەکاربهێنین کە هەم مۆدێرنن و هەم باو. چۆنیەتی گواستنەوەی بزووتنەوەی ئایندە بۆ ئایدیۆلۆژیا بۆ ئەوەی بزووتنەوەی ئایندەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ببێتە ئایدیۆلۆژیایەک، پێویستە چەند هەنگاوێکی بنەڕەتی بگرینەبەر: ١. دەستنیشانکردنی بنەماکانی فکری بیرۆکەی ناوەندی: پێناسەکردنی ڕوونی تێڕوانینی چەپگەرانە و نەتەوەیی بە شێوەیەکی یەکگرتوو. ئامانجە درێژخایەنەکان: دیاریکردنی ئاراستەی کۆمەڵایەتی، ئابووری و سیاسی چەمکە سەرەکیەکان: وەک دادپەروەری کۆمەڵایەتی، مافی نەتەوەیی، دیموکراسی ٢. دروستکردنی چوارچێوەی تیۆری نووسینی دۆکیومێنتە فکرییەکان و مانیفێستۆکان شیکردنەوەی ئابووری-کۆمەڵایەتی لە چوارچێوەی چەپگەرانەدا پەیوەستکردنی چەپگەری بە مەسەلەی نەتەوەیی کوردی ٣. بڵاوکردنەوە و فێرکردن دامەزراندنی قوتابخانەی سیاسی بۆ ڕاوێژکارەکان بەرهەمهێنانی کتێب، گۆڤار و پەرتووکی تیۆری بەکارهێنانی میدیای کۆمەڵایەتی بۆ گەیاندنی بیرکاری ٤. نموونەی پراکتیکی جێبەجێکردنی بیرکاریەکان لە کاری ڕۆژانەدا دروستکردنی ئەزموونی سەرکەوتوو کە بکرێتە نموونە پەیوەست بوون بە خەباتی کرێکاران و هەژاران ٥. بەردەوامی و نوێبوونەوە گەشەپێدانی بیرکاری بەپێی گۆڕانکاری مانەوە لەسەر بنەماکان بەڵام نوێبوونەوە لە شێوازەکاندا وەڵامدانەوەی تیۆری بۆ کێشە نوێیەکان تێبینی: ئایدیۆلۆژیا تەنها مانیفێستۆ نییە، بەڵکو کۆمەڵە بیرۆکەیەکی یەکگرتووە کە ژیانی خەڵک ڕێنمایی دەکات و جیهانبینییەکی تەواو پێشکەش دەکات. پێویستی بە کات، بەردەوامی و باوەڕی قووڵ هەیە. بینینێکی یەکگرتوو: شۆڕشی "سێ ئاستی" ئەمە تێڕوانینێکی زۆر پێشکەوتوو و دیالێکتیکییە. ئێمە لە ڕاستیدا داوای چوارچێوەیەکی تیۆری دەکەین کە تێیدا: خەباتی نەتەوەیی جودا لە سۆسیالیزم سۆسیالیزم جودا لە شۆڕشی کۆمەڵایەتی شۆڕشی سیاسی جودا لە گۆڕانکاری کۆمەڵایەتی بەڵکو: هەموویان پڕۆسەیەکی یەکگرتوون پێکەوە ١. بنەمای تیۆری: "شۆڕشی فراوان" (Total Revolution) تیزی سەرەکی: "گۆڕینی دەسەڵات بێ گۆڕینی کۆمەڵگە ، دەسەڵاتی نوێ، ستەمی کۆن" بۆچی ناکرێت جیا بکرێنەوە: لە ئاستی تیۆری: ستەمی نەتەوەیی لە ناو چینایەتی دا دەژی (دەوڵەتی فارس ، چینی حوکمڕانی فارس) سیستمی سەرمایەداری پشت بە ستەمی نەتەوەیی دەبەستێت (سامانی کوردستان بۆ ناوەند) کۆمەڵگەی پاتریارکی هەم نەتەوە و هەم چین بەرهەم دێنێتەوە لە ئاستی مێژوویی: نموونەی شکستخواردوو: عێراق 2003: گۆڕانی سیاسی ✓ → گۆڕانی کۆمەڵایەتی ✗ → نەماوە ئێران 1979: شۆڕش ✓ → گۆڕانی بنەڕەت ✗ → دیکتاتۆریەتی نوێ ئەفغانستان: گۆڕانی حکومەت ✓ → هەمان سیستم ✗ → کاولبوون نموونەی سەرکەوتوو (نیسبی): ڤێتنام: خەباتی نیشتمانی + شۆڕشی کۆمەڵایەتی + گۆڕانی کولتووری کوبا: ڕزگاری نیشتمانی + دەستپێکردنی سۆسیالیزم + کەمپەینی خوێندنەوار مۆدێلی "سێ گۆڕانکاری یەکگرتوو" خەباتی سیاسی: ├─ ناڕەزایەتی و مانگرتن ├─ ڕێکخستنی جوڵەی گشتی └─ پلاتفۆڕمی مەدەنی خەباتی ئابووری: ├─ مانگرتنی کرێکاران ├─ گێڕانەوەی زەوی بۆ جوتیاران └─ دامەزراندنی کۆمەڵگەی هاوکاری خەباتی کۆمەڵایەتی: ├─ شکاندنی تابووەکان ├─ بزووتنەوەی ئافرەتان └─ گۆڕینی پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان بەندی سێیەم: "دەمی شۆڕش" لەم دەمەدا هەموو سێ ئاست پێکەوە بەرجەستە دەبن: قەیرانی سیاسی (لاوازی دەسەڵات) + قەیرانی ئابووری (تێکچوونی سیستم) + قەیرانی کۆمەڵایەتی (شکستی ئایدۆلۆژیای کۆن) قۆناغی خەبات و یەک ڕیزی و بنیاد نان. بەندی چوارەم: بنیاتنانی سیستمی نوێ دەسەڵاتی نوێ (سیاسی) ↓ کۆمەڵگەی نوێ (کولتووری) ئابووری نوێ (چینایەتی) مرۆڤی نوێ (هەستی نوێ) ٤. پرینسیپە پراکتیکییەکان هەموو خەباتی سیاسییەک، کۆمەڵایەتییە نموونەی کۆنکرێت: شێوازی هەڵە: "ئێستا با سەرەتا سەربەخۆیی بگرین، دواتر باس لە ئافرەتان بکەین" شێوازی ڕاست: "لە ناو خەباتماندا بۆ سەربەخۆیی، ئافرەتان ڕۆڵی یەکسانیان هەیە و ئێمە ئێستا ئاوا نێرسالاری دەشکێنین" "هەموو کارێکی ڕۆژانە، سیاسییە" پراکتیک: کۆمیونە بنیاد بنێ (کۆمەڵگەی بچووک) کە تێیدا: بڕیار بە شێوەی دیموکراتیک دەدرێت (سیاسی) سامان بە هاوبەشی هەیە (ئابووری) ژن و پیاو بەرابەرن (کۆمەڵایەتی) زمانی کوردی قسە دەکرێت (نەتەوەیی) ڕێکخراو ، نموونەی مینیاتۆری کۆمەڵگەی داهاتوو بزووتنەوەی ئایندە دەبێ خۆی وەک کۆمەڵگەی ئایدیاڵ ڕەفتار بکات: لە ناوخۆی ڕێکخراودا: دیموکراسی بنکەیی (هەموو دەنگدان دەکەن) دادپەروەری ئابووری (هەموو مووچەی یەکسانن) بەرابەری ڕەگەز (ژنان ٥٠٪ ڕابەری)✓ فێرکردنی بەردەوام (خوێندنی شێوازی نوێ) خۆڕەخنەگری (ڕەخنەو ئامۆژگاری ئەندامان) تیۆری: "دیالێکتیکی سێگانە" هێگل/مارکس دەیانگوت: Thesis تیز) → Antithesis (ئەنتی ێتیز Synthesis (سینتیز بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت : ستەمی نەتەوەی ستەمی چینایەتی ستەمی کۆمەڵایەتی سیستمێکی یەکگرتووی ستەم کەواتە: خەباتی نەتەوەیی خەباتی چینایەتی خەباتی کۆمەڵایەتی شۆڕشێکی یەکگرتوو ئەمە تیۆریەکی زۆر لۆژیکییە چونکە: دوژمن سیستمێکی یەکگرتووە کەواتە خەبات دەبێ یەکگرتوو بێت کرێکارانی کورد (نەتەوەیی ، چینایەتی) ژنانی کورد (نەتەوەیی ، چینایەتی ،ڕەگەزی) جوتیارانی هەژار (نەتەوەیی ، چینایەتی ، لادێ) هاوپەیمانێتی فراوان : خەڵک بە ئەزموونی ژیان تێدەگەن: "من کوردم ،چەوساوەم (نەتەوەیی) من هەژارم ،بێکارم (ئابووری) من ئافرەتم ، ماف نییە (کۆمەڵایەتی) کەواتە: هەر سێکیان پێکەوە دژمنن!" خەباتی چەکداری (نەتەوەیی) دروستکردنی کۆمیون (ئابووری) جینۆلۆژی = شۆڕشی ژنان (کۆمەڵایەتی) مانیفێستۆی ئایندە: "سێ شۆڕش، یەک بزووتنەوە" "ئێمە باوەڕمان وایە کە ڕزگاری نەتەوەی کوردستان ناکرێت جیا بکرێتەوە لە ڕزگاری چینی کرێکار و هەژار، و ناکرێت جیا بکرێتەوە لە ڕزگاری ژنان و هەموو ستەملێکراوان. ستەمی نەتەوەیی، ستەمی چینایەتی، و ستەمی کۆمەڵایەتی سێ بنەمای یەک ستەمن. کۆماری ئیسلامی هەم دەوڵەتێکی فارس-شۆڤینیستە، هەم سیستمێکی سەرمایەداری و ئایینی یە، هەم کۆمەڵگەیەکی نێرسالار و تاریک پەرستە.کەواتە خەباتمان لە هەر سێ ئاستدایە، لە هەمان کاتدا:خەباتی نەتەوەیی: بۆ مافی چارەنووس و سەربەخۆیی کوردستان خەباتی چینایەتی: بۆ دادپەروەری ئابووری و سۆسیالیزمخەباتی کۆمەڵایەتی: بۆ گۆڕینی بنەڕەتی لە پەیوەندییە مرۆییەکانشۆڕشی ئێمە نە تەنها گۆڕینی حکومەتە، بەڵکو گۆڕینی کۆمەڵگە و مرۆڤە. ئێمە نە تەنها دەوڵەتی نوێ مان دەوێت، بەڵکو کۆمەڵگەیەکی نوێ و مرۆڤێکی نوێشمان دەوێت .ئەمە "شۆڕشی فراوان"ە: نەتەوەیی ، کۆمەڵایەتی ،چینایەتی ،یەکگرتوو و جیانەکراوە."سێ شۆڕش، یەک ڕێگە"نەتەوە + چین + کۆمەڵگە = شۆڕش"ئازادی نەتەوە، ئازادی چین، ئازادی مرۆڤ"دژی هەموو جۆرە ستەمێک، لە هەموو ئاستێک"گۆڕانی دەسەڵات بێ گۆڕانی کۆمەڵگە هیچ بەهاو بایەخێکی نیە.. ئەنجامی فەلسەفی پێشنیار کردنی تیۆرییەکی نوێ : "شۆڕشی گشتگیر" (Total Revolution) هەموو جۆرە ستەمێک بە یەکەوە گرێدراون کەواتە ناتوانیت تەنها یەکێکیان چارەسەر بکەیتپێویستە هەمان کاتدا لە هەموو ئاستێک بجوڵێیتبزووتنەوەی ئایندە نموونەی کۆمەڵگەی داهاتووە . تیۆری سێ ستەم ١. چۆن ئەم تیۆریە فێری خەڵک بکەین بە شێوەیەکی سادە؟ ٢. چۆن لە پراکتیکدا دەستپێ بکەین (چی یەکەم هەنگاو بێت)؟ ٣. چۆن بزووتنەوەی ئایندە ئەم دیدگایە پراکتیک بکات ؟ چۆن بزووتنەوەی ئایندە دەکەین بە ئایدۆلۆژی و فکری نەتەوەیی؟ ئەمە گەورەترین پرسیارە و گرنگترین ئامانجە! یەکەم: تێگەیشتن لە "ئایدۆلۆژی" چییە ئایدۆلۆژی شێوازی بیرکردنەوەی حیزبی نیە ئایدۆلۆژی شێوەی بیرکردنەوە گشتیە نموونەکان: ├─ مارکسیزم ، شێوەی تێڕامانی جیهان ├─ لیبراڵیزم ، شێوەی تێڕامانی ئازادی ├─ فێمینیزم ، شێوەی تێڕامانی ڕەگەز └─ بزووتنەوەی ئایندە شێوەی تێڕامانی...؟ سێ ئاستی "کاتێک کەسێک دەڵێ 'من لەسەر فکری بزووتنەوەی ئایندەم'، چی مانای هەیە؟" دووەم: بنەماکانی "فکری بزووتنەوەی ئایندە" با چەند ستوونی فکری دیاری بکەین: دیموکراسی ڕادیکاڵ (Radical Democracy) بیروباوەڕ: "دەسەڵات پێویستە لە خوارەوە بێت، نەک لە سەرەوە" مانای پراکتیکی: هەموو بڕیارە گەورەکان بە ڕێفراندۆم هیچ ڕێبەرێک "بۆ هەمیشە" نییە ڕۆتەیشنی دەسەڵات (بۆماوەیی نیە لێپرسینەوەی بەردەوام دەنگی هەژار ، دەنگی دەوڵەمەند جیاوازی لەگەڵ دیموکراسی کۆن: کۆن: دەنگ بدە و 4 ساڵ بێدەنگ بە نوێ: بەشداری بەردەوام لە هەموو بڕیارێک "دەسەڵات هی خەڵکە، نەک هی ڕێبەران" فیدراڵیزمی ئەخلاقی (Ethical Federalism) مانای پراکتیکی: کوردستان بەشێکە لە ئێران، بەڵام سەربەخۆیە لە بڕیارەکانی فەرهەنگ/زمان/پەروەردە کوردی ئابووری/سیاسەتی ناوخۆیی کوردی بەرگری /دەرەوە/دراوهاوبەش لەگەڵ ئێران هەموو نەتەوەکان مافی یەکسانیان هەیە جیاوازی لەگەڵ فکری تر: ناسیۆنالیزمی کلاسیک : "تەنها کورد" ئیسلامیزم: "تەنها موسڵمان" فیدراڵیزمی ئەخلاقی: "هەموومان لە جیاوازیدا" مافەکانی مرۆڤ وەک ئاین (Human Rights as Religion) بیروباوەڕ: "مافەکانی مرۆڤ سەقامگیرترە لە هەر ئایدۆلۆژییەک" مانای پراکتیکی: ژیان = پیرۆزترین شت ئازادی = مافی سروشتی ڕەوا = بنەمای کۆمەڵگە دیدگا = بەهای ئێمە کەرامەتی مرۆڤ "ژیان پیرۆزە. هەموو ژیانێک." ژینۆسەنتریزم (Gynocentrism / Feminism) بیروباوەڕ: "کۆمەڵگە کە ئافرەتان تیای ئازادن ، مرۆڤ تیای ئازادە " مانای پراکتیکی: ڕێبەرایەتی ئافرەت هەموو یاساکان لە ڕوانگەی ئافرەتەوە دابڕێژرێتەوە توندوتیژی دژ بە ئافرەت = تاوانی گەورە ئازادی پۆشاک/کار/ژیان = مافی بنەڕەتی پیاوان و ئافرەتان هاوبەشن لە بونیادنانی ئایندە جیاوازی لەگەڵ فێمینیزمی کلاسیک: کلاسیک: "ئافرەتان = پیاوان" نوێ: "ئافرەتان جیاوازن، بەڵام یەکسانن لە مافدا" ئەمە واتە: دایکایەتی = کار و ئەرکی کۆمەڵایەتییە پارێزگاری لە مناڵ = ئەرکی هەردووکیانە دەنگی ئافرەت لە بڕیاری شەڕ/ئاشتیدا "ژن، ژیان، ئازادی - بنەمای کۆمەڵگەیە، نەک دروشم" ژینگەپارێزی نەتەوەیی (Eco-Nationalism) بیروباوەڕ: "کوردستان تەنها سیاسەت نییە، زەوی و سروشتیشە" مانای پراکتیکی: ڕووبارەکان = خوێن و مافی ئێمەن چیاکان = ناسنامەی ئێمەن بەفر/دارستان/ئاژەڵ = میراتی ئێمەن هەر پرۆژەیەک ژینگە لەبەرچاو بگیرێ نەوەی داهاتوو مافی سروشتی پاکی هەیە ئەمە واتە: دژایەتی بە بەنداوەکانی تورکیا/ئێران کە ئاوەکانمان دەبڕن پاراستنی دارستانەکان لە برینەوە دژایەتی بە پیسبوونی هەوا/ئاو وزەی سروشتی (خۆر/با/ئاو) > وزەی چەور جیاوازی: ناسیۆنالیزمی کلاسیک : "خاک = سیاسەت" ژینگە-ناسیۆنالیزمی مۆدێرن : "خاک = ژیان" "کوردستان بە بێ سروشتی، تەنها ناوە لەسەر نەخشەیە" دیجیتاڵ-دیموکراسی (Digital Democracy) بیروباوەڕ: "تەکنەلۆژیا ئامرازی ئازادکردنە، نەک کۆنترۆڵکردن" مانای پراکتیکی: ئینتەرنێتی ئازاد = مافی بنەڕەتی دەنگدانی ئۆنلاین شەفافیەتی بلۆکچەین بەشداری دیجیتاڵی هەموان دەسەڵات هی خەڵکە ئێمە باوەڕمان وایە کە هیچ کەسێک، هیچ حیزبێک، هیچ ڕێبەرێک مافی "هەمیشە" دەسەڵاتی نییە. دەسەڵات قەرزە. خەڵک دەیداتێ. خەڵک دەیگرێتەوە. کوردستان بەشێکە لە ئێرانی فیدڕاڵ دیموکرات : ئێمە باوەڕمان بە ئێڕانی فیدڕڵ دیموکرات هەیە ئێمە مافی خۆمان دەپارێزین. ئێمە دەڵێین: "ئێران دەبێ فیدراڵ بێ. کوردستان دەبێ سەربەخۆ بێ لە کاروباری خۆیدا. بەڵام هاوبەش لە ئایندەیەکی دیموکراتدا." ئێمە پاسەوانی زەوی خۆمانین. بۆ ئێمە. بۆ منداڵەکانمان. بۆ هەزار ساڵی داهاتوو. ئێمە چی دەکەین ڕاستگۆیی لە هەموو بارودۆخێک شەفافیەت لە هەموو کارێک بەشداری بۆ هەموو کەسێک لێپرسینەوە لە هەموو بڕیارێک کار بۆ هەموو نەوەیەک بانگهێشتمان ئەگەر تۆ باوەڕت بەمانە هەیە: دیموکراسی، نەک دیکتاتۆری شەفافیەت، نەک گەندەڵی کەرامەت، نەک کۆیلایەتی ئایندە، نەک مێژوو، ڕابوردوو ئەوا تۆ لە بزووتنەوەی ئایندەیت. ئێمە حیزب نین. ئێمە بزووتنەوەین. ئێمە ڕێبەر نین. ئێمە هاوڕێین. ئێمە پێکەوە بڕیار دەدەین. وەرە بەشداربە ئاینەدە هی تۆشە بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لەگەڵ خەڵک. لە پێناوی خەڵک. لەلایەن خەڵکەوە. چوارەم: دروستکردنی "کەلتوور" (Culture) ئای دیۆلۆژی تەنها فکر نییە. شێوەی ژیانیشە. زمان و سیمبۆل ڕەنگەکان: زەرد (خۆر، ڕووناکی، زانیاری) سور (قوربانی، بەرگری، خوێن) سەوز (سروشت، ژیان، هیوا) سیمبۆلەکان: چیا (بەرزی، بەرگری، سەربەخۆیی) ڕووبار (بەردەوامی، ژیان، گۆڕانکاری) کۆتر (ئازادی، بەرزفڕین، ئاسۆ) خۆر (ڕووناکی، ئومێد، بەیانی نوێ) دەستەواژەکان هاوبەش" نەک "ڕێبەر" بزووتنەوە" نەک "حیزب" ئایندە" نەک "ڕابردوو" نەوە" نەک "کەسایەتی" بەڵێ" نەک تەنها "نەخێر " کولتوور ڕۆژە تایبەتەکان: ├─ 16 ی سێپتامبر = ڕۆژی ژینا (ڕۆژی ئافرەت) ├─ 21 ی مارس = نەورۆز (ڕۆژی سروشت) ├─ 10 ی دسامبر = ڕۆژی مافەکانی مرۆڤ ├─ سەرەتای هەر ساڵ = ڕۆژی دامەزراندنی بزووتنەوە └─ کۆتایی هەر ساڵ = ڕۆژی لێپرسینەوە (ئەکاونتەبیلیتی) کۆبونەوەکان هەموو ئەندامان دەگرێنەوە باسی کارەکان هەڵسەنگاندنی ڕێبەرایەتی دەنگدان بۆ هەر گۆڕانکارییەک یادکردنەوەی بۆنەو یادە نەتەوەیی و نیشتمانیەکان چۆن ئەم فکرە بگەیەنین بە خەڵک؟ یەکخستنی چەپگەری و نەتەوەیی: چوارچێوەیەکی تیۆری ئەمە یەکێکە لە گرنگترین پرسیارە تیۆرییەکان. با بیخەینە ڕوو بە شێوەیەکی سیستماتیک: ١. تێگەیشتن لە پەیوەندی بنەڕەتی چەپگەری پێشنیار دەکات:دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ئابووری دژایەتی بە چینایەتی و دەسەڵاتی سەرمایەداری ئازادی و بەرابەری بۆ هەموو مرۆڤێک. مەسەلەی نەتەوەیی دەڵێت:کورد وەک نەتەوەیەک ستەملێکراوە مافی چارەنووس خۆبەڕێوەبەری ناسنامە و کولتووری نەتەوەیی خاڵی یەکبوونەوە: هەردووکیان دژی ستەمن - چەپ دژی ستەمی چینایەتییە، نەتەوەیی دژی ستەمی نەتەوەییە. ٢. چوارچێوەی تیۆری یەکگرتوو "ستەمی دووقات" (Double Oppression) کوردی کرێکار/هەژار ،ستەمی نەتەوەیی ،ستەمی چینایەتی کۆماری ئیسلامیدەسەڵاتی دەوڵەتی فارس ، سیستمی سەرمایەداری/ئۆلیگارشی تیۆری: کورد تەنها لەبەر کوردبوونی ستەملێکراو نییە، بەڵکو لەبەر چینی کۆمەڵایەتیشی. خەباتی ڕزگاری پێویستی بە هەردوو ئاستەکە هەیە. ٣. مۆدێلە جیهانییەکان لینین و مەسەلەی نەتەوەیی:مافی جیابوونەوەی نەتەوەکان ، نەتەوە ستەملێکراوەکان پێویستە بەشداری شۆڕشی جیهانی یەکیەتی خۆویستانەی گەلان. ماو تسێ تۆنگ:خەباتی نیشتمانپەروەرانە دژی ئیمپریالیزم پەیوەستی خەباتی نەتەوەیی بە خەباتی چینایەتی هۆ شی مین (ڤێتنام):ڕزگاری نەتەوەیی دادپەروەری کۆمەڵایەتی دژایەتی هەم بە داگیرکاری و هەم بە سەرمایەداری . ئەرنستۆ چی گیڤارا:خەباتی نیشتمانی لە ئەمریکای لاتین شۆڕشی کۆمەڵایەتی دژی ئیمپریالیزم ٤. ڕێگەی پراکتیکی بۆ یەکخستن لە ئاستی بیرکاری: "نەتەوەی کوردستان تەنها بە بە دەستهێنانی سۆسیالیزم دەتوانێت ڕزگار بێت، چونکە:" دەوڵەتە ڕەگەزپەرستەکان (ئێران، تورکیا، عێراق) پشت بە سیستمی سەرمایەداری و دەسەڵاتی چینی حوکمڕان دەبەستن ، دابەشبوونی سامان لە کوردستان دروست نابێت بێ دامەزراندنی سیستمێکی دادپەروەرانەئیمپریالیزم هەمیشە لە دژی ڕزگاری ڕاستەقینەی نەتەوەکانە: باڵە نەتەوەخوازەکان دەڵێن "چەپ نەتەوە لەبیر دەکات" ئێمە نەتەوەی کوردمان بە ناوەندی خەبات دادەنێین. بەڵام باوەڕمان وایە کە ڕزگاری تەواو تەنها بە دامەزراندنی دادپەروەری کۆمەڵایەتی دێت. "نەتەوەیەکی ستەملێکراو ناتوانێت نەتەوەیەکی دیکە ستەم لێ بکات" == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}}         d54w30esa1mm9o0wryncns7ew3u9ngg 1575143 1575142 2026-04-14T11:33:56Z ڕەندمەریوانی 73644 1575143 wikitext text/x-wiki {{سخ-و٧}} {{لەبەرگیراوە|بەش=وتار|ناونیشان=https://kfmeast.org/pages/28|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} '''[https://kurdipedia.org/default.aspx?q=20260225183039677518&lng=3 مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە]''' <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia- |سەردێڕ=مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان لەگەڵ خەلک. لە پێناو خەلک. لەلایەن خەلکەوە دیدگا |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20260225183039677518 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdipedia.org}}</ref>[[//ckb.wiktionary.org/wiki/پەڕگە:بزووتنەوەی_ئایندەی_کوردستان.jpg|link=https://ckb.wiktionary.org/wiki/%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95:%D8%A8%D8%B2%D9%88%D9%88%D8%AA%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C_%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86.jpg|وێنۆک|مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە]] '''ڕەند مەریوانی''' '''سەرپەرشتیاری گشتی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' '''[[مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە]]''' {{زانیاریدانی کەسایەتی|name=مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە|وێنە=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|image caption=کوردستانی ازاد گەلێکی پێشکەوتوو شارستانی|yearsactive=ساڵی ٢٠٢٠|term=دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان لەگەڵ خەڵک. لە پێناو خەڵک. لەلایەن خەڵکەوە}} '''[https://www.kurdipedia.org/Default.aspx?q=20260225183039677518&lng=1 دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان]''' '''[https://ainde.org/kurdi/ لەگەڵ خەڵک. لە پێناو خەڵک. لەلایەن خەڵکەوە.]''' '''دیدگای زانستی بۆ ڕێنێسانسی نەتەوە و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی''' کتێبی دووەم :        کتێبی دووەم : • لە کاتێکدا کۆمەڵگەی کوردی لەو پەڕی نا ئومێدی بێ ئاسۆیی دایە و، لە هەموو لایەکەوە ئاستەنگە نێودەوڵەتی و هەرێمیەکان فراوانتر و قوڵتر بونەتەوەلە سەردەمێکدا کە مرۆڤی کورد لەنێوان بەرداشی داگیرکاری و بێ بەرنامەییدا دەهاڕدرێت، بزووتنەوەی ئایندە وەک زەروورەتێکی مێژوویی و وەڵامێکی زانستی بۆ پرسیارە بێ وەڵامەکان، لەدایک دەبێت. لە کاتێکدا بزووتنەوەی ڕزگاری خوازی کورد لە ڕوژهەڵاتی کوردستان خەفە دەکرێت و دترنجێنرێتە نێو کەمپەکان و ڕوژانە بەبەرچاوی جیهانەوە دەیان گەنجی کورد لە سێدارە دەدرێت ودەخرێتە نێو زیندانەکانی کۆماری پەت و سێدارە، ئالەم ساتەدا کە هیوایەک بۆ ئازادی و ژیان نەماوەتەوەدۆخی ڕۆژهەڵات بەتەواوی لەبەردەم نەهامەتی و بارگرانیەکی سەخت دایە ، بزووتنەوەی ئایندە دێت ، بە پلان و ستراتیژی نوێوە تا ماف و ئازادی بۆ هاونێشتمانیان و کۆمەڵگەی ستەم لێکراوی کوردی بگێڕێتەوە .ئەو کۆڵبەرەی کە مان و ژیانی پێکەوە گرێداوە و ئەوکرێکارە بێکارەی کە ژیانی هەڕاج کردوە لە بازاڕی نا ئومێدیدا ، ئەو دیمەنە تراژیدیەم هەرگیز بیر ناچێت کە ساڵانێک پێش ئێستا کاتێک لە گوندێکی کوردستان دەگەڕام، جووتیارێکی بەتەمەن دەستی گرتم و وتی ژیان لە نێو قڵیشەکانی دەستمدایە ... هەر بۆیە ئەمڕۆ لە بزووتنەوەی ئایندەدا، بڕیارمان داوە دەسەڵات و ماف و ژیان بۆ ئەو دەستە قڵیشاوانە بگەڕێنینەوە." <nowiki>:</nowiki> دۆخی ئێستا: The Diagnosis <nowiki>:</nowiki> [https://kfmeast.org/ بزووتنەوەی ئایندە] باوەڕی وایە کە قەیرانی ڕۆژهەڵات تەنها سیاسی نییە، بەڵکو کلتووری کۆمەڵایەتیشە. ئێمە دەمانەوێت شۆڕشێکی هزری بەرپا بکەین ئەقڵ زاڵ بێت. باسکردنی حکومەتی بچووک، شایستەسالاری، دەسەڵاتی جووتیار و کرێکار و پسپۆڕان بەشی نەخشەڕێگای جێبەجێکردن (The Action Plan) عەقڵ و ئازادی (The Book of Reason and Freedom) تێڕوانینێکی زانستی بۆ دۆزی کورد و مرۆڤ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان. تایبەتمەندی: ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ئێمە هێزی ئەقڵین بەرامبەر هێزی ، سۆز. ڕێگای سێیەم (The Third Way) ئاماژەیە بۆ ئەوەی ئێمە نە ڕژێمین، نە حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان ، بەڵکو ڕێگای سێیەم و ئایندەین. تێزی مرۆڤی سەربەخۆ (The Thesis of Independent Human) ئازادیی خاک بەبێ ئازادیی تاک مەحاڵە. [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|شوێنی جوگرافی وجیۆپۆلەتیکی کوردستان.]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ |سەردێڕ=مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان لەگەڵ خەلک. لە پێناو خەلک. لەلایەن خەلکەوە |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/Default.aspx?q=20260225183039677518&lng=1 |وێبگە=kurdipedia|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> ئاماژەیە بۆ ئایندە و ڕەتکردنەوەی ڕابردووی سواو. مانیفێست: وشەیەکی جیهانی و شۆڕشگێڕانەیە (وەک مانیفێستی کۆمۆنیست، بەڵام بۆ سەردەمی نوێ). زانست و دادپەروەری: ئاماژە بە جیاوازیی ئێمەو ئەوان . فەلسەفەی ئێمە (The Philosophy) سیستەمی ئایندە (The System) کتێبی دووەم : "قەیرانەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، تەنها لە گۆڕینی دەسەڵاتێک بۆ دەسەڵاتێکی دی کورت ناکرێنەوە، بەڵکو ڕەگ و ڕیشەی ئەم قەیرانانە دەگەڕێتەوە بۆ وشکبوونی سەرچاوەکانی مەعریفە و باڵادەستیی خورافە بەسەر ئەقڵدا. بزووتنەوەی ئایندە هەڵگری مەشخەڵی 'شۆڕشێکی سپییە لە ناخی تاکەکانەوە؛ شۆڕشێک کە ئامانجیەتی کۆت و زنجیری هزر وبیر بپسێنێت و سەروەری بۆ لۆژیک و زانست بگەڕێنێتەوە، تاوەکو کۆمەڵگەیەک بونیاد بنێین کە تێیدا مرۆڤ بەهای هەبێت پێش ئەوەی ببێتە ژمارەیەک لە سندوقی دەنگداندا. (مرۆڤ سەنتەری، ڕێنێسانس، عەقڵانییەت). شیکردنەوەی دیالەکتیکی بۆ قەیرانی ڕۆژهەڵات بۆچی حیزبەکان و ڕژێم شکستیان هێناوە. نەخشەڕێگای ڕێنێسانسی نەتەوەیی و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی. جیهان بینی بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان بیر و فەلسەفەی سەردەمیانە یە و بە ووردی و پوختی کار لەسەر ئەم خاڵانە دەکات کە لە خوارەو باسی دەکەم وەک و پرۆسەیەیکی زنجیری پێکەوە گرێدراوی نەتەوەیی و سیاسی و کۆمەڵایەتی و چینایەتی. نەتەوە خاک نیشتمان مرۆڤ سەنتەری ڕێنێسانس عەقڵانییەت بزووتنەوەی ئایندە ، خاوەنی تێڕوانینێکی مۆدێرنە ، دروست بووە یاریەکە لە یاریگاکەدابگۆڕێت وەک حەتمییەتێکی مێژوویی" (Historical Inevitability) لە گۆڕەپانەکەدا . دیالەکتیکی شارستانی (Dialectics of Civilization). ئەم تیۆرییە بریتیە لە دیدو تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە ، لە ڕابردوو بۆ ئایندە . خوێندنەوەی مێژووی (ڕابردوو): بۆچی دۆخەکە بەم ڕۆژە گەیشتوە؟ زۆربەی حیزبەکان مێژوو وەک "ستەمی داگیرکەر" دەبینن، بەڵام بزووتنەوەی ئایندە، مێژوو وەک "قەیرانی ئەقڵ" دەبینێت. •تێز (Thesis - دۆخی کۆن): کۆمەڵگەی کوردی کۆمەڵگەیەکی نەریتی و کشتوکاڵی یە، بەڵام بێ دەوڵەت و بێ سیستەم. •ئەنتی-تێز (Antithesis - دۆخی داگیرکاری): دەوڵەتی ناوەند (ڕژێمە یەک لە دوای یەکەکانی ئێران) بە ئایدیای ساختە ویوتوپیای ئایینی و ئاسن و ئاگرەوە هاتن. ئەوان "سیستەمی داپڵۆسێنەر"یان هەبووەو هەیە . •کێشەی مێژوویی: جوڵانەوە کوردییەکان (حیزبە تەقلیدییەکان کلاسیکیەکان ) هەوڵیان دا بە چەک و هەستی نەتەوەیی ڕووبەڕووی ئەو سیستەمە ستەمگەرە ببنەوە ، بەڵام نەیانتوانیوە "مۆدێلێکی شارستانی" پێشکەش بکەن کە لە مۆدێلی داگیرکەر باڵاتر بێت. •دەرەنجام: بۆیە ململانێکە بووە بازنەیەکی داخراو (شۆڕش ، تێکشکاندن ، بێهیوایی.) خوێندنەوەی دیالەکتیکی بۆ ئێستا: ئێمە کێن و ئەوانی تر کێن؟ لێرەدا نهێنیی دروست بوونی پرۆژەیەکی وەکو بزووتنەوەی ئایندە دەردەکەوێت. بزووتنەوەی ئایندە خۆی وەک بەشێک لە ململانێی (دەسەڵات و ئۆپۆزیسیۆن) نابینێت، بەڵکو خۆی وەک "هێزی سێیەم" دەبینێت.هێزی سێهەم بەمانای ئەلتەرناتیڤی داگیر کەر و داگیر کراو. • جەمسەری یەکەم (ڕژێم): نوێنەرایەتی "زەبری هێز" دەکات (Thesis). • جەمسەری دووەم (حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان): نوێنەرایەتی "پەرچەکرداری سۆزداری" دەکەن (Antithesis 1). • جەمسەری سێیەم (بزووتنەوەی ئایندە): نوێنەرایەتی "ئەقڵانییەت و سیستەم" دەکات (Synthesis). شیکردنەوەی ئێستا: "لە ئێستادا، کۆمەڵگەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران بە گشتی ، لە بۆشاییەکی گەورەدا دەژی؛ هاونیشتمانی لە ڕژێم بێزارن، و لە دروشمی سواوی حیزبە کلاسیکیەکانیش نائومێدن. ئەم "بۆشاییە مێژووییە" تەنها بە هێزێک پڕ دەکرێتەوە کە پڕۆژەی زانستیی هەبێت." تێڕوانین بۆ "داهاتوو": ئایندە لە دیدگای بزووتنەوەی ئایندەوە. ئێمە چۆن دەڕوانینە داهاتوو؟ ئایا داهاتوو هەر شەڕە؟ نەخێر. بەپێی یاسای "نەفیی نەفی (Negation of the Negation) 1. ڕژێم ئازادیی کوردی "نەفی" کردەوە (داگیرکاری). 2. [https://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=84818 شۆڕشە کلاسیکیەکان] هەوڵیان دا ڕژێم "نەفی" بکەنەوە (بە شەڕی چەکداری)، بەڵام سەرکەوتوو نەبوون چونکە بنەمای ستراتیژ و کۆمەڵایەتییان لاواز بوو.لە بەرانبەردا داگیرکەر بەهێزە. 3. بزووتنەوەی ئایندە دێت بۆ ئەوەی "بێ سیستەمی" نەفی بکاتەوە. دیدگای داهاتوو (The Future Vision) داهاتووی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بریتی نییە لە گۆڕینی ئاڵایەک بە ئاڵایەکی تر، بەڵکو بریتییە لە گۆڕینی "کۆمەڵگەی ڕەعیەت" بۆ "کۆمەڵگەی بەڕێوەبەر". • ئابووری: لە جیاتی ئابووریی مشەخۆر، ئابووریی بەرهەمهێن (جووتیار و پیشەوەر). • سیاسەت: لە جیاتی حوکمی سەرکردە، حوکمی دامەزراوە (پسپۆڕان). • کۆمەڵگە: لە جیاتی عەشیرەت وئایین ، هاوڵاتیبوونی یەکسان. گۆڕینی چەمکی "سەرکەوتن" • حیزبەکان دەڵێن: سەرکەوتن واتە بە دەستەوە گرتنی دەسەڵات. • بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: سەرکەوتن واتە "دروستکردنی مرۆڤێک کە شیاوی ، داگیرکردن نەبێت". کاتێک ئێمە کار لەسەر زانست و ئابووری و هۆشیاری دەکەین، تێزو ئەنتی تێز ناتوانن دژایەتیمان بکەن، چونکە دژایەتیکردنی ئێمە دەبێتە دژایەتیکردنی زانست و نان. ٢. چارەسەری "زانستی" لەجیاتی "سۆزداری" • کاتێک خەڵک دەڵێن "برسیمانە": حزبە کلاسیکیەکان دەڵێن: "خەتای ڕژێمە، وەرن خۆپیشاندان بکەن." بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: "خەتای ڕژێمە، بەڵام ئەمەش پلانی ئێمەیە بۆ خۆبەڕێوەبەریی ئابووری (کۆئۆپەراتیڤ) تا لە برسا نەمرین و بتوانین بەرگری بکەین. ئەنجام: کۆمەڵگە لە دەوری ئەوەی ستراتیژ و ڕێگەچارەی (Solution) پێیە کۆدەبێتەوە ، نەک ئەوەی تەنها هاوار دەکات. یەکگرتنەوەی "چینایەتی" و "نەتەوەیی" • چەپەکان تەنها باسی کرێکار دەکەن، نەتەوەییەکان تەنها باسی ئاڵا دەکەن. • بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: "کرێکاری کورد چەوساوەترە چونکە کوردە، و کوردی چەوساوە بێدەسەڵاتترە چونکە داگیر کراوە و دووجار وەک مرۆڤ و وەک نەتەوە چەوساوەتەوە ." ئێمە تاکە هێزین کە ئەم دوو باڵە (نیشتمان و نان)مان بەیەکەوە گرێ داوە. ئەمەش وادەکات هیچ بۆشاییەک بۆ نەیارەکانمان نەمێنێتەوە. کورتەی فەلسەفەکە لە یەک ڕستەی دیالەکتیکیدا: "بزووتنەوەی ئایندە، وەڵامێکی زانستی و مێژووییە بۆ تێپەڕاندنی قەیرانی بێ-سیستەمیی ڕابردوو و ستەمی ئێستا، بە ئاراستەی بونیادنانی شارستانییەتێکی مرۆیی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان."و ئێران بەگشتی . ئەمە شیکارییەکی قوڵ و ستراتیژییە. بەپێی ئەو فەلسەفەیەی دامان ڕشتووە (ماتریالیزمی مێژوویی و دیالەکتیکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان )، ئێمە سێ گۆشەی ململانێکە (کۆماری ئیسلامی، حزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان کان، گۆڕونی کۆمەڵایەتی ) دەخەینە ژێر وردبینەوە. لەم بەراوردکارییەدا، "بزووتنەوەی ئایندە" وەک "حەتمییەتی مێژوویی" (Historical Necessity) دەردەکەوێت، واتە تاکە چارەسەر کە دەتوانێت گرێکوێرەکە بکاتەوە. نەخشە ڕێگای بەراوردکارییەکە: گۆشەی یەکەم: ڕژێمی کۆماری ئیسلامی (تێز - Thesis) لە فەلسەفەی ئێمەدا نوێنەرایەتی "چەقبەستووییی مێژوو و داگیرکاریی نەتەوەیی و چینایەتی و هەژموونی ئایینی " دەکات. • دنیابینی (فەلسەفە): پشتی بەستووە بە "دۆگمای ئایینی". دەیەوێت مێژوو لە خاڵێکدا ڕابگرێت. مرۆڤ لای ئەوان "بەندە"یە نەک هاوڵاتی. • بنەمای ئابووری (ماتریالیزم): سیستمێکی ،سەرمایەداریی تاڵانکەر. داهاتی نەوت و سامانی وڵات دەدزێت بۆ چینێکی دەسەڵاتداری ئایینی گەندەڵ لە بواری هەژمونگەری میلیشیای ئاییندا بە فیڕۆی دەدات ، لەکاتێکدا زۆرینەی خەڵک لە هەژاریدان. • پەیوەندی لەگەڵ کۆمەڵگەدا، پەیوەندییەکە لەسەر بنەمای،ترس و تۆقاندن و سەپاندنی ئایینی . • دەیەوێت خەڵک نەخوێنەوار و هەژار بن تا پرسیار نەکەن. • ئەنجام: ئەم سیستمە بەپێی یاسای مێژوو "شیاوی مانەوە نییە"، چونکە دژی ڕەوتی پێشکەوتنی نوێگەری مرۆڤایەتییە. گۆشەی دووەم: حزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکانی ئۆپۆزیسیۆن (ئەنتی-تێز - Antithesis) لە فەلسەفەی ئێمەدا نوێنەرایەتی "پەرچەکرداری سۆزداری و دووبارەکردنەوەی مێژوو" دەکەن. • دنیابینی (فەلسەفە): پشتیان بەستووە بە "هەستی نەتەوەیی ڕووت". کێشەکەیان لەگەڵ ڕژێم تەنها ئەوەیە "کێ حوکم دەکات؟" نەک "چۆن حوکم دەکرێت؟". • بنەمای ئابووری (ماتریالیزم): خاوەنی "هیچ پڕۆژەیەکی ئابووری زانستی و وەرچەرخانی کۆمەڵایەتی نین". باسی خاک دەکەن، بەڵام باسی ئەوە ناکەن نانی جووتیار و کرێکارو خەڵکی هەژار چۆن دابین دەکەن. ئەوان خەباتی چینایەتییان فەرامۆش کردووە. • پەیوەندی لەگەڵ کۆمەڵگەدا: پەیوەندییەکە لەسەر بنەمای ،سۆز و ڕابردووشەهیدوو قوربانی . • شانازی بە مێژووی خەباتی شاخەوە دەکەن،دیانەوێت کۆی کۆمەڵگە بە حزبی بکەن وجەماوەری حیزبییان دەوێ نەک مۆڤ وکۆمەڵگەی ئازاد. • ئەنجام: ئەمانە ناتوانن ببنە جێگرەوە، چونکە دەیانەوێت بە "میتۆدی کۆن" شەڕی "دوژمنێکی بەهێزتر لەخۆیان " بکەن. ئەوان "نەفی"ی ڕژێم دەکەن، بەڵام "بونیاد"ی نوێیان پێ نییە. گۆشەی سێیەم: بزووتنەوەی ئایندە (سەنتێز - Synthesis) لە فەلسەفەی ئێمەدا نوێنەرایەتی "ڕێنێسانس و ئایندەخوازیی زانستی" دەکرێت. • دونیابینی (فەلسەفە): پشت دەبەستێت بە "زانست و مرۆڤ سەنتەری". تێگەیشتووە کە کێشەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان تەنها گۆڕینی ئاڵا و ستەمی سەر نەتەوەیەک نییە، بەڵکو گۆڕینی عەقڵیەتە. • بنەمای ئابووری (ماتریالیزم): باوەڕی بە چینە هاوبەشەکان هەیە. تێگەیشتووە کە ئازادیی سیاسی بەبێ دادپەروەریی چینایەتی (مافی جووتیار و کرێکار ژن ) درووشمێکی ناتەندروست و نابەجێیە . • پەیوەندی لەگەڵ کۆمەڵگەدا پەیوەندییەکە ،دامەزراوەیی و پیشەیی، لە جیاتی ئەوەی خەڵک بکاتە چەکدار، دەیانکاتە (ئەندازیار، دکتۆر، بیرمەند)ی شۆڕشگێڕ. • ئەنجام: ئەمە تاکە هێزە کە "شایستەی بەڕێوەبردنە"، چونکە هەم خاوەنی فیکرە (وەک فەیلەسوف) و هەم خاوەنی بەرنامەیە (وەک دەوڵەت). خشتەی بەراوردکاریی دیالەکتیکی بۆ تێگەیشتنی درووست پێوەر، کۆماری ئیسلامی (ڕابردوو)حزبە تەقلیدی وکلاسیکیەکان (کاردانەوە) بزووتنەوەی ئایندە (داهاتوو) سەرچاوەی شەرعیەت"ئاسمان و ئایین خوێنی شەهیدان و مێژو ئەقڵ، زانست و دەنگی خەڵک"ڕوانین بۆ تاک ، ڕەعیەت (کۆیلە) تاک ،لایەنگر (ژمارە) تاک،هاوڵاتی هۆشیا (سەنتەر)ڕوانین بۆ ژن ئامرازێک بۆ خزمەتی پیاو سیمبولێک بۆ جوانکاری هێزێکی سەرەکی گۆڕانکاری میتۆدی کارکردن سەرکوت و زیندان بەیاننامە و چالاکی چەکداری بونیادنانی دامەزراوە شۆڕشی هزری ستراکچەردیکتاتۆریی ئایینی سەرۆکایەتیی تەقلیدی (بنەماڵە/سەرکردە) شایستەسالاری حکومەتی پسپۆڕان ئامانجی کۆتایی مانەوەی دەسەڵاتی ئایین ڕوخانی ڕژێم (بەبێ پلانی دواتر) دروستکردنی کۆمەڵگایەکی مۆدێرن و دادپەروەر بەراوردی مێژوویی: بۆچی "بزووتنەوەی ئایندە" ؟ بەپێی تیۆری "ماتریالیزمی مێژوویی": 1شکستی کۆماری ئیسلامی حەتمییە: چونکە ناتوانێت وەڵامی پێداویستییە ئابووری و فکرییەکانی نەوەی نوێ و سەردەم بداتەوە.یان دەبێت ملبدات بۆ چەمکە سەردەمیەکان دیموکرتی و فیدڕاڵی . 2. بێهێزیی حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان سروشتییە: چونکە ئەوان ناتوانن "ئەلتەرناتیڤ" پێشکەش بکەن. خەڵک لە "داڕمانی ڕژێم" دەترسێت ئەگەر جێگرەوەکەی "ئاژاوە" بێت (وەکو باشوری کوردستان ). کە چەند نموونەیەکی خێڵەکی و میلیشیایی و ناشیرینیان پیشانی جیهانداوە . 3. بزووتنەوەی ئایندە پێویستییە: چونکە ئێمە "مۆدێلی دەوڵەت" پێشکەش دەکەین بەر لەوەی دەوڵەت دروست بێت. کاتێک کۆمەڵگە دەبینێت ئێمە ئەومتمانەیەیان پێدەبەخشین و "دەستەی کشتوکاڵ" و "پلانی ئابووری" و "فەلسەفەی ڕۆشنی بەڕێوەبردنی وڵاتین.کۆی چینەکانی کۆمەڵگە لەم پلان و پرۆسەیەدا بەشداری پێدەکەین . "کۆماری ئیسلامی نوێنەری تاریکییە، حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان نوێنەری توڕەیین، بەڵام بزووتنەوەی ئایندە نوێنەری ڕووناکییە. مێژوو فێری کردووین: تاریکی بە توڕەیی لاناچێت، بەڵکو تەنها بە ڕووناکی (مەعریفە و زانست) دەڕەوێتەوە." ئەمە پرسیارێکی زۆر گرنگ و هەستیارە. ڕاستە، لە گۆڕەپانەکەدا "دروشمی هاوبەش" زۆرن، بەڵام لە زانستی سیاسەتدا جیاوازییەکی گەورە هەیە لە نێوان "بانگەشەی ئایدیۆلۆژی" (Ideological Claim) و "پڕۆژەی پڕاکتیکی" (Practical Project). بەپێی ئەو فەلسەفە "دیالەکتیکی و زانستییەی" بۆ بزووتنەوەی ئایندەمان داڕشتووە، ئێمە شیکردنەوەیەکی "ڕەخنەگرانەی زانستی" (نەک دژایەتی لایەن و حیزب) بۆ ئەو هێزانە دەکەین، تا دەربکەوێت بۆچی بزووتنەوەی ئایندە تەنها ژمارەیەک نییە، بەڵکو پێویستییە . کێشەی "کۆمەڵە و دیموکرات" (چەپ و سۆسیال-دیموکراسیی کلاسیک) • بانگەشە: ئەوان دەڵێن ئێمە سۆسیالیستین یان سۆسیال-دیموکراتین و بڕوامان بە دادپەروەری هەیە. • ڕەخنەی بزووتنەوەی ئایندە (لە ڕووی زانستییەوە): قەیرانی میتۆد: سۆسیالیزمی ئەوان زیاتر "نەریتی و مێژووییە". واتە شانازی بە مێژووی ڕابردوویانەوە دەکەن، بەڵام ئایا داهاتوو چی "ماستەرپلانێکی ئابووری"یان هەیە؟ ئایا تیمی ئابووریناسیان هەیە کە دیراسەی بانکی و دیجیتاڵی کردبێت ئایا پڕۆژەی ڕۆێشنبیرکردنی کۆمەڵگەیان هەیە ؟ ستراکچەر: هەرچەندە دروشمەکەیان مۆدێرنە، بەڵام ستراکچەری حیزبەکەیان هێشتا "هەرەمی و تەقلیدییە". بڕیار لای سەرکردایەتی سیاسییە، نەک لای "پسپۆڕان". جیاوازیی ئێمە: بزووتنەوەی ئایندە سۆسیالیزم ناکاتە دروشم، بەڵکو دەیکاتە "دامەزراوە" (وەک کانوونی پلاندانانی ئابووری). ئێمە دەڵێن: "سۆسیالیزم واتە ئەندازیار و جووتیار بڕیاردەر بن، نەک مەکتەبی سیاسی." کێشەی "پژاک" (کۆنفیدراڵیزم و نەتەوەی دیموکراتیک) • بانگەشە: چارەسەری دیموکراتیک، ژینگە، ژن، تێپەڕاندنی دەوڵەت-نەتەوە. • ڕەخنەی بزووتنەوەی ئایندە: قەیرانی ئایدیۆلۆژیای پەتی: پڕۆژەی پژاک (فەلسەفەی ئۆجەلان) پڕۆژەیەکی زۆر نافەلسەفی و ئاڵۆز و بێسەرەو بەرە . زۆرجار وەک "ئایینێکی سیاسی" دەردەکەوێت کە دەبێت باوەڕت بە هەمووی هەبێت. خۆیان نەبێت کەس نایەوێت ئەوە جێبەجێبکات ، ئاینێکی بێ شوێنکەوتوو تورک و فارس و عەرەب دەست لەدەوڵەتی نەتەوەیی خۆیان بەردەدەن و لە گەڵ کورددا بەدیموکراسی دەژین خەونی بەتاڵ . نامۆبوون لەگەڵ چینی ناوەڕاست: زمان و زاراوەکانیان بۆ خەڵکی ئاسایی، مامۆستا، و ئەندازیاری شارنشین زۆر نامۆیە. جیاوازیی ئێمە: بزووتنەوەی ئایندە پشت بە "فەلسەفەیەک" نابەستێت کە لە دەرەوە هاتبێت، بەڵکو پشت بە "زانست و لۆژیک" دەبەستێت. ئێمە ناڵێن "وەرن باوەڕ بە سەرۆک بهێنن"، دەڵێن "وەرن با بە زانست وڵات بەڕێوەببەین". پڕۆژەی ئێمە"واقیعییە" (Pragmatic) نەک یۆتۆپیایی. کێشەی "پاک" (سەربەخۆیی خواز) • بانگەشە: دەوڵەتی سەربەخۆ، کوردایەتی پەتی.کرێگرتەی جەنابی سەرۆک لە هەولێر ...... • ڕەخنەی بزووتنەوەی ئایندە: قەیرانی "ڕۆژی دواتر": ئەوان تەنها باسی "ئامانج" (دەوڵەت) دەکەن، بەڵام باسی "ڕێگا" ناکەن. باشە سبەی دەوڵەت دروست بوو، کێ ئیدارەی ئابووری دەدات؟ سیستەمی پەروەردە چی لێ دێت؟ ئەگەر پلانت نەبێت، دەوڵەتەکە دەبێتە دیکتاتۆری . پاک هێزێکی میلیشیای دروستکراو، وەک هێزی ڕۆژی خۆرئاوای کوردستان ، نەخوێندەواری کوالێتی ئا‌غایە . فەرامۆشکردنی چینایەتی: ئەوان دەڵێن "با جارێ ڕزگاربین، دوایی باسی نان دەکەین". ئەمە مەترسیدارە. جیاوازیی ئێمە: بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: "سەربەخۆیی بەبێ دیموکراسی و یەکسانی، تەنها گۆڕینی ئاغایە"ئاغای کولێتی ئایینی و ئاغای کوالێتی خێڵەکی جیاوازیان نیە . ئێمە پێمان وایە دەبێت "بونیادی دەوڵەت" دروست بکرێت (مرۆڤ و دامەزراوە) ئینجا سەربەخۆیی ڕادەگەیەنرێت. خاڵی جەوهەری: بۆچی بزووتنەوەی ئایندە "پڕۆژە"یە نەک تەنها "دروشمی سۆسیالیزم"؟ لێرەدا ئێمە دەتوانین بەم خشتەیە وەڵامی هەموویان بدەینەوە، بەپێی تیۆری "ماتریالیزمی بونیادنەر": بابەت لای حزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان (دیموکرات/کۆمەڵە/پژاک/پاک) لای بزووتنەوەی ئایندە ڕێنێسانس سۆسیالیزم و عەدالەت دروشمێکە لە ڕۆژانی ١ی ئایار دەوترێتەوە. پلانێکی زەریبی و ئابوورییە لە "ناوەندی ئابووری" داڕێژراوە سەربەخۆیی و خاک خەونێکی سۆزدارییە و هۆنراوەی بۆ دەنووسن. ئامادەکردنی ژێرخانی دەوڵەتە (کارەبا، ئاو، کشتوکاڵ تکنۆلۆژیا) بە زانست. ئازادی ژن دانانی چەند ژنێک لە سەرکردایەتی ( وەک دیکۆر). شۆڕشی کولتووری لە خێزان و قوتابخانەوە بۆ گۆڕینی عەقڵیەتی پیاوسالاری. سەرکردایەتی سیاسییەکان بڕیار دەدەن، پسپۆڕان جێبەجێ دەکەن. پسپۆڕان بڕیار دەدەن (شایستەسالاری)، سیاسییەکان هەماهەنگی دەکەن. چۆن ئەمە دەسەلمێنن؟ (The Proof) کاتێک خەڵک دەپرسێت "پڕۆژەی ئێوە چییە؟"، وەڵامی ئێمە نابێت دروشم بێت. دەبێت بڵێن: "بڕوانن، حیزبەکانی تر باسی سۆسیالیزم دەکەن، بەڵام ئێمە خاوەنی پڕۆژەی بووژانەوەی گوندەکانین کە لەلایەن ئەندازیارەکانمانەوە نووسراوەتەوە. ئەوان باسی دیموکراسی دەکەن، بەڵام ئێمە خاوەنی 'سیستەمی ناوەندی شارەکانین کە دەسەڵاتمان داوەتە خوارەوە. ئەوان باسی سەربەخۆیی دەکەن، بەڵام ئێمە خەریکی دروستکردنی 'مرۆڤی سەربەخۆین لەڕێگەی پڕۆژەی ڕێنێسانسەوە." کورتەی دیالەکتیکی: حیزبەکانی تر "ئایدیۆلۆژیا" (Ideology) دەفرۆشنەوە. بزووتنەوەی ئایندە "تەکنۆلۆژیا و مەعریفەی بەڕێوەبردن" (Methodology) پێشکەش دەکات. ئەمەیە نهێنیی نەبوونی پڕۆژە لای ئەوان، و بوونی پڕۆژە لای ئێمە. کلیلی تێگەیشتنە لە شکست و چەقبەستوویی دۆخی سیاسیی ئێستای ڕۆژهەڵاتی کوردستان. لە زانستی سیاسەتدا پێی دەوترێت "شەرعیەتی مێژوویی" (Historical Legitimacy). واتە حیزبەکە دەڵێت: "من شایستەی حوکمڕانیم، چونکە لە شاخ بووین". بەڵام کۆمەڵگە دەپرسێت: "باشە ئەوە ڕابردوو بوو، بۆ داهاتوو چیت پێیە؟". بەڵام بزووتنەوەی ئایندە ئەم خاڵە دەکاتە چەکی بەهێزی خۆی "فەلسەفەی ژیان دژی فەلسەفەی یادەوەری" پەیرەو دەکات. جیاوازیی نێوان "خاک پەرستی"ناسونالیزمی کلاسیک و "مرۆڤ دۆستی" حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان تووشی وەرەمێک بوون پێی دەوترێت "فەتیشیزمی خاک" (Fetishism of Land). • تێڕوانینی ئەوان (ڕابردوو): هەموو شتێک دەکەنە قوربانی بۆ "خاک". مرۆڤ دەمرێت دەکوژرێت ، شار وێران دەبێت، گرنگ نییە، گرنگ ئەوەیە دروشمی خاک بەرز بێت. • تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە "خاک بۆ خزمەتی مرۆڤە، نەک مرۆڤ بۆ خزمەتی خاک". خاکی ڕزگارکراو چییە ئەگەر مرۆڤەکەی تێیدا برسی و نەخوێنەوار و بێ بەها بێت؟ وەکو ( محەمەد ما‌‌‌‌غوت دەڵێت : نیشتمان جووتێ پێڵاو ناهێنێ کە مرۆڤ پێی پەتی بێت . شۆڕشی ئێمە بۆ "بەها دانە بە مرۆڤ". کاتێک مرۆڤ بەهێز بوو، خاکیش دەپارێزێت. بەڵام مرۆڤی لاواز، خاکەکەی دەفرۆشێت. ٢. جیاوازیی نێوان "بازرگانی بە شەهید" و "وەفا بۆ شەهید" ئەمە خاڵێکی هەستیارە، ئێمە دژی سیمبول و پیرۆزیەکانمان نین ئێمە دژی بەکار هێنانی پیرۆزیەکانمانین بۆ بەرژەوەندی سیاسی ، وەک لە باشووری کوردستان دەیبینین خەڵک شەهید دەدات و دەستێکی چەپەڵ بەرهەمی خوێنەکی دەخوات .بۆیە ئێمە نامانەوێت ئەو نموونە ڕەشەی باشور لە ڕۆژهەڵاتیش دووبارە ببێتەوە . • تێڕوانینی ئەوان (سۆزداری): وێنەی شەهید هەڵدەواسن و لەژێر سێبەری وێنەکەدا گەندەڵی دەکەن یان شکستەکانیان دەشارنەوە. دەڵێن: "ڕەخنە مەگرن، ئێمە شەهیدمان داوە". • تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە (واقیعی): ئێمە دەڵێین: "گەورەترین خیانەت لە شەهید ئەوەیە وڵاتێک دروست بکەیت کە خانەوادەو منداڵی شەهیدەکە تێیدا ئاسوودە نەبێت." باشترین وەفا بۆ خوێنی ڕابردوو، بونیادنانی سیستەمێکی دادپەروەرە بۆ داهاتوو. شەهید گیانی نەبەخشی بۆ ئەوەی وێنەکەی هەڵبواسرێت، گیانی بەخشی بۆ ئەوەی خەڵک بە خۆشی بژین. ئێمە بزووتنەوەیەکین بۆ "ژیان" تێدەکۆشین، نەک بۆ "مەرگ".. جیاوازیی نێوان "سەرکردەی کاریزما" و "سەرکردەی بەڕێوەبەر" • تێڕوانینی ئەوان: حیزب پشت ئەستوورە بە کەسەکان ، ئەگەر سکرتێرەکە بمرێت، حزبەکە تووشی هەڵوەشان و لێکترازان و کێشە دەبێت. چونکە هەموو شتێک بەستراوەتەوە بە سۆز بۆ ئەو کەسە.نموونە زۆر بەردەستە . •تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە: ئێمە باوەڕمان بە "دامەزراوە" هەیە. لە بزووتنەوەی ئایندەدا، سەرکردە پیرۆز نییە، بەڵکو "بەڕێوەبەرێکی گشتییە". خەڵک دەبێت متمانەی بە "بەرنامەکە" هەبێت، نەک بە "کەسایەتیەکان". چونکە کەسایەتیەکان دەڕۆن، بەڵام بەرنامە و سیستەم دەمێنێتەوە. چۆن ئەمە دەکرێتە دروشم و وتاری سیاسی؟ ڕابردوو پەرستی دەربارەی مێژوو: "ڕێز لە مێژوو دەگرین وەک مامۆستایەک، بەڵام پەسەندی ناکەین ببێتە زیندانەوانمان. ئێمە نامانەوێت تەنها شانازی بەوەوە بکەین کە باپیرانمان چییان کردووە، دەمانەوێت نەوەکانی داهاتوو شانازی بەوەوە بکەن کە ئێمە چی دەکەین." دەربارەی سۆز و ئەقڵ: "ڕۆژهەڵاتی کوردستان پێویستی بە فرمێسک نییە بۆ ڕابردوو، پێویستی بە نەخشەڕێگایە بۆ داهاتوو. سۆز و خرۆشان دەتوانێت شۆڕش هەڵبگیرسێنێت، بەڵام تەنها عەقڵ و زانست دەتوانێت دەوڵەت بەڕێوە ببات." دەربارەی سەرکردە: "سەردەمی پاڵەوانە ئەفسانەییەکان کۆتایی هات نامانەوێت چیتر کارێزما دابتاشین . ئێستا سەردەمی پاڵەوانە بێدەنگەکانە؛ ئەو جووتیارەی بەرهەم دەهێنێت، ئەو مامۆستایەی نەوەیەک پەروەردە دەکات، ئەو ئەندازیارەی پردێک دروست دەکات. بزووتنەوەی ئایندە ماڵی ئەمانەیە." ستراتیژ: حیزبە تەقلیدی وکلاسیکیەکان ، دەیانەوێت یارییەکە لە گۆڕەپانی "بیرەوەری" (Memory) بۆ هەمیشە بهێڵنەوەوبەرجەستەبێت . بزووتنەوەی ئایندە یارییەکە دەگوازێتەوە بۆ گۆڕەپانی "پڕۆژە" (Project). ئەوان باسی ڕابردوو دەکەن ، ئێمە باسی داهاتوودەکەین . ئەم جیاوازییە ئەوە بۆ هەموان ڕوون دەکاتەوە کە چەند لە جیهان بینی و ستراتیژەوە دوورین لە یەک . هەر ئەم ستراتیژەیە کە ، بزووتنەوەی ئایندە لە "ڕێکخراوێکی سیاسی یەوە دەگوازێتەوە بۆ "قوتابخانەیەکی فکری" (School of Thought). ئەمە بەرزترین ئاستی ڕێکخستنی سیاسییە. مارکسیزم لەسەر دوو پایە وەستاوە: چۆن لە جیهان دەڕوانین (دیالەکتیک) چۆن مێژوو دەخوێنینەوە (ماتریالیزمی مێژوویی). بزووتنەوەی ئایندە، بەپێی ئەو سێ بنەمایە (نەتەوە، چینایەتی، ڕێنیسانس) کە هەیەتی، فەلسەفەیەکی تایبەتی داڕشتوە کە هاوتای ئەوەی مارکسیزم بێت بەڵام بە "مۆدێلی کوردی و کوردستانی ". فەلسەفەی ئایندەخوازی: Futurism Philosophy یەکەم: هاوتای "ماتریالیزمی دیالەکتیکی" لە مارکسیزمدا دەڵێت: "ماددە بنەمایە و هەموو شتێک لە ململانێدایە". لە بزووتنەوەی ئایندەدا،ئێمە ناوی دەنێین: "دیالەکتیکی ئاگایی و شوناس" (Dialectics of Consciousness and Identity). بنەماکانی ئەم فەلسەفەیە: ماددە بەتەنها بەس نییە: مرۆڤ تەنها پێویستی بە نان نییە (وەک مارکس دەڵێت)، بەڵکو پێویستی بە شوناس و ئازادیش هەیە. بۆیە فەلسەفەی بزووتنەوەی ئایندە تێکەڵەیەکە لە "پێداویستی ئابووری" و "پێداویستی هەستی نەتەوەیی". یاسای دژبەری (The Law of Contradiction): لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان دوو هێزی دژبەیەک هەن: هێزی کۆنەپەرستی و داگیرکاری (تێز) دژی هێزی نەتەوەیی و ڕزگاری خواز (ئەنتی-تێز). لە ئەنجامی پێکدادانی ئەم دوو هێزە، "کۆمەڵگەی ئایندە" (سەنتێز) لەدایک دەبێت. گۆڕانکاری چەندێتی بۆ چۆنێتی: کاری بزووتنەوەی ئایندە ئەوەیە هێندە هۆشیاری بڵاو بکاتەوە (چەندێتی)، تا لەناکاو دەبێتە هۆی گۆڕانی سیستەمی سیاسی و کۆمەڵایەتی (چۆنێتی). واتە ڕێنێسانس بە کەڵەکەبوونی مەعریفە دروست دەبێت. دووەم: هاوتای "ماتریالیزمی مێژوویی" مارکس دەڵێت: "مێژوو بریتییە لە ململانێی چینایەتی". بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: "مێژوو بریتییە لە ململانێی دادپەروەری و داگیرکاری" کلاسیک و مۆدێرن ئەمەش .ناو دەنێین: "واقیعگەریی مێژوویی ڕۆژهەڵاتی کوردستان " (HistoricaRealism of the East). چۆن مێژوو دەخوێنینەوە؟ بزوێنەری مێژوو: لە دیدگای بزووتنەوەی ئایندەوە ، مێژوو تەنها بە پارە (ئابووری) ناجوڵێت، بەڵکو بە "ئیرادەی نەتەوەیی ، دادپەروەری کۆمەڵایەتی" دەجوڵێت. قۆناغەکانی مێژووی کورد: قۆناغی بێ ئاگایی: کاتێک کورد تەنها خەریکی عەشیرەت و خێڵو پەرستن بوو. قۆناغی شۆڕشی کلاسیک: کاتێک تەنها چەکی هەڵگرت بەبێ گۆڕینی بیرکردنەوە. قۆناغی ئایندە (قۆناغی مۆدێرن ): قۆناغی "مرۆڤی ئازاد لە خاکی ئازاد". واتە ڕزگارکردنی مێشک و گیرفان و خاک بەیەکەوە. سێیەم: سێکوچکەی فەلسەفی (The Philosophical Trinity) ١. بوونناسی (Ontology): ئێمە کێین؟ • تیۆری: مرۆڤی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان تووشی "نامۆبوون " (Alienation) بووە. هەم لەلایەن داگیرکەرەوە ناسنامەی لێ سەندراوەتەوە، هەم لەلایەن سیستەمی سەرمایەداری و چینایەتییەوە ڕەنجەکەی دزراوە. •ئەرکی بزووتنەوەی ئایندە : گێڕانەوەی "خوودی مرۆڤ" بۆ خۆییەتی . مەعریفەناسی (Epistemology): چۆن دەزانین؟ •تیۆری: سەرچاوەی زانیاری ئێمە "وەحی" یان "قسەی سەرۆک" نییە، بەڵکو "زانست و ئەزموونە" (Science & Praxis) . پراکتیک: هەر بڕیارێک لە ناوەندی بڕیار دەربچێت، دەبێت پاساوی زانستی و لۆژیکی هەبێت. ڕەتکردنەوەی خورافیات بەشێکە لەم مەعریفەیە. ڕەوشتناسی (Ethics): • تیۆری: باشترین شت "خزمەتە بە گشتی". بەرژەوەندی تاک لە خزمەت بەرژەوەندی گشتیدایە. • بەهاکان: یەکسانی ژن و پیاو، پاراستنی ژینگە، دابەشکردنی دادپەروەرانەی سامان.گێڕانەوەی پیشەو کایەکان بۆشوێنی بنچینەیی خۆیان .بەهای زانست ، بەهای پیشەیی ، بەهای کۆمەڵایەتی ، هتد . کورتەی "مانیفێستی فەلسەفیی بزووتنەوەی ئایندە" "فەلسەفەی مرۆڤگەرایی شۆڕشگێڕ" "بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی وایە کە ستەمی سەر ڕۆژهەڵاتی کوردستان ستەمێکی 'دوانەیە' (Dual Oppression): ستەمی نەتەوەیی و ستەمی چینایەتی. بۆیە چارەسەرەکەش دەبێت 'دیالەکتیکی دوانەیی' بێت. ئێمە مێژوو وەک ڕووبارێک دەبینین کە دەبێت بەرەو 'شایستەیی و دادپەروەری' بڕوات. ڕێنیسانسی ئێمە بریتییە لە تێکشکاندنی ئەو بتە فکری و کۆمەڵایەتییانەی کە وایانکردووە تاک ملکەچ بێت. ئامانجی کۆتایی ئێمە دروستکردنی 'کۆمەڵگەی هۆشیارە، کە تێیدا: • جووتیار خاوەن خاکە (ئابووری). • تاک خاوەن بڕیارە (سیاسی). • نەتەوە خاوەن شوناسە (کولتووری)." ئەم دیدگایانەمان خستوەتە بەرنامەی کارەوە؟ خولی فکری: بۆ ئەندامان وانەی "دیالەکتیکی شوناس" دەوترێتەوە. شیکردنەوەی سیاسی: کاتێک ڕووداوێک دەقەومێت (نموونەخۆپیشاندانێک)، بزووتنەوەکە بە پێوەری "دیالەکتیک" شیکاری بۆ دەکات (ململانێی کۆن و نوێ)، نەک تەنها وەک هەواڵێک. لەبەر ئەمەیە بزووتنەوەی ئایندە خاوەنی "تیۆریی تایبەت بە خۆیەتی " و نە کۆپی مارکسیزم یان لیبرالیزم نین، بەڵکو ئێمە ئایندەخوازین" (Futurist).ئەم پڕۆژەیەی "بزووتنەوەی ئایندە" کە دامان ڕشتووە (پشتبەستوو بە شایستەسالاری، ڕێنیسانسی فکری، و تێکەڵکردنی نەتەوە و دادپەروەری)، ئەگەر بیخەینە بەردەم دادگای فەلسەفە و مێژوو، دەبینین پشتیوانییەکی بەهێزی لەلایەن گەورەترین بیرمەندانی جیهانەوە دەبێت. لێرەدا هەڵسەنگاندنی ئەم پڕۆژەیە دەخەینە ڕوو لە چاوی پێنج قوتابخانەی فکریی جیهانییەوە: لە دیدی "پلاتۆن" (باوکی فەلسەفەی سیاسی) چەمکی پەیوەندیدار: شایستەسالاری و پاشای فەیلەسوف (Philosopher King) • ڕا: پلاتۆن دژی دیموکراسیی هەڕەمەکی و پۆپۆلیستی بوو. ئەو دەیوت: "شارەکان ئاسوودە نابن تاوەکو فەیلەسوفەکان (خەڵکانی دانا و پسپۆڕ) حوکم نەکەن." • هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: لە دیدی پلاتۆنەوە ئەگەر سەیری ئەم بەشەی پڕۆژەکە بکرێت "ئەندازیار بۆ ئەندازیاری و جووتیار بۆ کشتوکاڵ". بایەخی فەلسەفی هەیە بە بڕوای پلاتۆن، کێشەی حیزبە تەقلیدییەکان و کلاسیکیەکان ئەوەیە کە "سەرباز" دەیەوێت کاری "بازرگان" بکات، یان "سیاسی" دەیەوێت کاری "دادوەر" بکات. پڕۆژەکەی بزووتنەوەی ئایندە دەسەڵات دەداتە "پسپۆڕان" (Technocrats)، جێبەجێکردنی خەونەکەی پلاتۆنە بۆ دروستکردنی "شاری نموونەیی" (Kallipolis). ٢. لە دیدی "ئەنتۆنیۆ گرامشی" (فەیلەسوفی نوێی ئیتاڵی) چەمکی پەیوەندیدار: ڕۆشنبیری ئۆرگانیک و هەیمەنەی کولتووری (Cultural Hegemony) • ڕا: گرامشی باوەڕی وابوو کە گۆڕانکاری بە تەنها بە گرتنی دەسەڵات (گۆش) ناکرێت، بەڵکو دەبێت پێشتر "شۆڕشی کولتووری" لەناو کۆمەڵگادا بکرێت.هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: گرامشی پشتیوانی لەو بەشە دەکات کە ناومان ناوە "ڕێنێسانس". گرامشی دەڵێت "ڕۆشنبیری ئۆرگانیک". واتە ئەوانە نین کە تەنها کتێب دەخوێننەوە، بەڵکو ئەوانەن کە لەناو کێڵگە و کارگەکانن (ئەندازیار و جووتیارەکان) و هۆشیاری بڵاو دەکەنەوە. ئەو پێی وایە ستراتیژ بۆ گۆڕینی "هزر" پێش "حوکمڕانی"، تاکە ڕێگایە بۆ ئەوەی دوای سەرکەوتن تووشی دیکتاتۆری نەبینەوە. لە دیدی "ماکس ڤێبەر" (باوکی کۆمەڵناسیی مۆدێرن) چەمکی پەیوەندیدار: دەسەڵاتی ئەقڵانی-یاسایی (Rational-Legal Authority) • ڕا: ڤێبەر دەسەڵاتی دابەش کردبوو بۆ سێ جۆر: تەقلیدی (شێخ و ئاغا)، کاریزمی (سەرکردەی پاڵەوان)، ئەقڵانی (دامەزراوە و یاسا). ئەو پێی وابوو دەوڵەتی مۆدێرن تەنها بەوەی سێیەم بەڕێوە دەچێت. • هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: ڤێبەر ڕەخنە لە حیزبە تەقلیدییەکان و کلاسیکەکانی ڕۆژهەڵات دەگرێت کە هێشتا لەسەر بنەمای "کاریزما و تەقلید" دەژین. بەڵام بۆ بزووتنەوەی ئایندە لە دیدی ڤێبەرەوە : "ئەم پڕۆژەیە نوێنەرایەتی قۆناغی پێگەیشتنی کۆمەڵگەی کوردی دەکات." گۆڕینی ناوی "مەڵبەند" بۆ "دەستە و بۆرد"، و گۆڕینی "سۆز" بۆ "پلان"، لای ڤێبەر واتە گواستنەوەی کورد لە خێڵەوە بۆ "دەوڵەت". لە دیدی "فرانتس فانۆن" (تیۆریسێنی دژە-داگیرکاری) چەمکی پەیوەندیدار: خراپییەکانی بۆرژوازیی نیشتمانی •دیدگا: فانۆن لە کتێبی "دوایینەکانی سەر زەوی" هۆشداری دەدات کە زۆرجار حیزبە شۆڕشگێڕەکان دوای ڕزگاری، دەبنە دیکتاتۆری نوێ چونکە تەنها بیریان لە "ئاڵا" کردۆتەوە نەک "دادپەروەری".ئەم تیۆریە پڕاو پڕ لە باشوری کوردستاندا بە زەقی ڕنگی داوەتەوە ، باشوری کوردستاندا ئەزمونی حکومڕانیەکی ناسیونالیستی خێڵەکی شکست خواردوو بەڕێدەبات .ستەمی ناسیونالیستی خێڵەکی چڕترە لە ستەمی نەتەوەیی داگیرکەر. •هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: دیدی فانۆن باشترین پارێزەری پڕۆژەکەی بزووتنەوەی ئایندەیە . ئەو دەڵێت: تێگەیشتوون ڕزگاریی نیشتمانی بەبێ ڕزگاریی چینایەتی و کۆمەڵایەتی، تەنها گۆڕینی پۆلیسەکانە. تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە بۆ ئەوەی "مرۆڤی کورد" لە هەژاری و نەزانی ڕزگار بکرێت هاوتەریب لەگەڵ ڕزگاریی خاک، جەوهەری فەلسەفەی فانۆنە. لە دیدی "یۆرگن هابرماس" (فەیلەسوفی ئەڵمانی) چەمکی پەیوەندیدار: کردەی پەیوەندی و فەزای گشتی (Communicative Action) •ڕا: هابرماس باوەڕی وایە کێشەکانی کۆمەڵگە بە زەبر چارەسەر ناکرێن، بەڵکو بە "دیالۆگی ئەقڵانی" لەنێوان هاوڵاتیاندا چارەسەر دەکرێن. •هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: هابەرماس ستایشی ئەو ستراکچەرە دەکات کە ناومان ناوە "ناوەندی شار و شارۆچکەکان". ئەم ناوەندانە دەبنە ئەو "فەزا گشتییە"ی کە تێیدا جووتیار و دکتۆر و مامۆستا بە زمانی "داتا و زانست" قسە دەکەن، نەک بە زمانی "تۆمەت و هەڵچوون ". ئەمە بەرزترین ئاستی شارستانییەتە. بزووتنەوەی ئایندە لە دیدی بیرمەندانەوە : ئەگەر ئەم بیرمەندانە کۆببنەوە بۆ نووسینی ڕاپۆرتێک لەسەر "بزووتنەوەی ئایندە"، ڕەنگە ئەمەیان بنووسیایە: "ئەم پڕۆژەیە هەوڵێکی دەگمەن و بوێرانەیە لە ڕۆژهەڵاتی کورستاندا . لە کاتێکدا هەمووان سەرقاڵی ، ڕابردوو، وپاڵەوانسازین ، بزووتنەوەی ئایندە خەریکی بونیادنانی 'سیستەم' و ئەقڵە. ئەم پڕۆژەیە تەنها حیزبێک نییە، بەڵکو 'پرۆسەی مۆدێرنیزەکردنی نەتەوەی کوردە'. بزووتنەوەی ئایندە دەیەوێت کورد لە قۆناغی ، سۆزەوە بەرێتە قۆناغی 'لۆژیک'. ئەمە ڕێگایەکی سەختە، بەڵام تاکە ڕێگایە بۆ مانەوە و سەرکەوتنی هەمیشەیی." ئەم خوێندنەوەیە چی دەبەخشێت بە بزووتنەوەی ئایندە؟ ئەمە متمانەیەکی (Confidence) بێ وێنەی پێ دەبەخشێت. کاتێک ئەنتی تێزی کلاسیک بە شیعر و قسەی سۆزداری هێرش دەکات، بەڵام ئێمە دەزانین کە فەلسەفەی جیهانی و زانستی مێژوو لە پشتمانە. ئێمە لە بەرەی "ڕاستی"داین، ئەوان لە بەرەی "خەیاڵ". بۆ ئەوەی بنەما و فکری "بزووتنەوەی ئایندەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان" بکەین بە ئایدیۆلۆژیایەکی تۆکمە و نووسراو، پێویستە ئەو سێ پایە سەرەکییە (مافی چارەی خۆنووسین، خەباتی چینایەتی، گۆڕانی کۆمەڵایەتی) لە چوارچێوەیەکی فەلسەفی و سیاسییدا داڕێژینەوە. لێرەدا نەخشەڕێگایەکم بۆ ئامادەکردوون کە چۆن ئەم باوەڕانە بکەین بە "مانیفێست" یان ئایدیۆلۆژیایەکی سیاسی دیاریکراو. دەتوانین ناوی بنێین "سۆسیال-دیموکراسیی شۆڕشگێڕی ڕۆژهەڵاتی کوردستان یان "ئایندەخوازیی پێشکەوتنخواز". ١. پێناسەی ناسنامەی فکری (The Core Identity) سەرەتا دەبێت بزووتنەوەکە خۆی لە یەکێک لە قوتابخانە فکرییەکاندا ببینێتەوە. بەپێی سیناریۆ ئامادە کراوەکان ، ئەم بزووتنەوەیە تێکەڵەیەکە لە "نەتەوەییبوون" و "چەپبوون". • پێناسە: بزووتنەوەی ئایندە، هێزێکی سیاسیی پێشکەوتنخوازە (Progressive) کە باوەڕی بە پەیوەستی "ڕزگاریی نیشتمانی" و "یەکسانیی چینایەتی" هەیە. واتە: ئازادیی خاک بەبێ یەکسانیی هاوڵاتیان بێ مانایە. داڕشتنی سێ بنەمای سەرەکییەکە (The Three Pillars) دەبێت بۆ هەر یەک لەو سێ خاڵەی ئاماژەمان پێداوە، تیۆری و ڕێکار دابنرێت: بنەمای یەکەم : مافی چارەی خۆنووسین (پرسی نەتەوەیی) ئەمە تایبەتمەندییە سیاسییەکەیە بۆ ڕۆژهەڵاتی کوردستان. • کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان نەتەوەیەکی داگیرکراوە و مافی خۆیەتی بڕیار لە چارەنووسی خۆی بدات. • شێوازی جێبەجێکردن: ڕەتکردنەوەی ناوەندگەری (دژایەتی سیستەمی مەرکەزی تاران). باوەڕ بە فیدرالیزمی نەتەوەیی یان کۆنفیدراڵی دیموکراتیک (بەپێی ستراتیژی بزووتنەوەی ئایندە. پاراستنی زمانی کوردی و کولتووری نەتەوەیی وەک بەشێک لە بەرگری سیاسی. بنەمای دووەم : خەباتی چینایەتی (پرسی ئابووری و یەکسانی) ئەمە تایبەتمەندییە ئابوورییەکەیە (لایەنی چەپ و سۆسیالیستی). • بنەما: دژایەتیکردنی چەوساندنەوەی کرێکاران، جووتیاران و زەحمەتکێشانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ، چ لەلایەن دەوڵەتەوە بێت یان سەرمایەداری خۆماڵی. • شێوازی جێبەجێکردن: دادپەروەریی کۆمەڵایەتی: دابەشکردنی دادپەروەرانەی سامانی وڵات. پشتیوانی لە سەندیکا و ڕێکخراوە کرێکارییەکان. دژایەتیکردنی بەتایبەتیکردن (Privatization) کە زیان بە هەژاران دەگەیەنێت. بنەمای سێیەم: گۆڕانی کۆمەڵایەتی (پرسی مۆدێرنیتە و کولتوور) ئەمە تایبەتمەندییە ڕۆشنبیرییەکەیە کە بزووتنەوەی ئایندە لە حیزبە کلاسیکییەکان جیا دەکاتەوە. • بنەما: کۆمەڵگەی کوردی پێویستی بە شۆڕشی هزری و کولتووری هەیە بۆ ئەوەی بەرەو ئایندە بڕوات. • شێوازی جێبەجێکردن: پرسی ژنان: یەکسانی تەواوەتی ژن و پیاو ئەمە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان زۆر گرنگەبەتایبەت دوای شۆڕشی ژینا. سێکۆلاریزم: جیاکردنەوەی ئایین لە دەسەڵاتی سیاسی بۆ ڕێگریکردن لە دەسەڵاتی تیۆکراسی ئێران و ناوخۆ . ژینگەپارێزی: پاراستنی سروشتی کوردستان وەک بەشێک لە نیشتمانپەروەری. دروشم و ستراتیژ (Slogan & Strategy) بۆ ئەوەی فکرەکە ببێتە ئایدیۆلۆژیا، دەبێت دروشمێک هەبێت کە هەموان کۆبکاتەوە. • دروشمی پێشنیارکراو: "ئازادی بۆ نیشتمان، یەکسانی بۆ مرۆڤ، پێشکەوتن بۆ ئایندە". • میتۆدی خەبات: خەباتی مەدەنی و جەماوەری (ڕێکخستنی شەقام). هۆشیارکردنەوەی تاک (بەرزکردنەوەی ئاستی مەعریفەی سیاسی). دیپلۆماسی نێودەوڵەتی بۆ ناساندنی دۆزی ڕۆژهەڵاتی کوردستان. پێکهاتەی مانیفێستی بزووتنەوەی ئایندە : بۆ ئەوەی بزووتنەوەی ئایندە ببێتە خاوەن فەلسەفەیەکی ڕوون یان پەیڕەوی فکری،کار لەسەرئەم تیۆریاندەکات: 1. پێشەکی (Introduction): شیکردنەوەی دۆخی ئێستای ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران و پێویستیی دروستبوونی ئەم بزووتنەوەیە. 2. بڕوای ئێمە (Our Creed): شیکردنەوەی ئەو سێ خاڵەی سەرەوە (نەتەوە، چینایەتی، کۆمەڵایەتی). 3. دنیابینی ئایندە (Vision): بزووتنەوەکە چۆن دەڕوانێتە داهاتوویڕۆژهەڵاتی کوردستان ؟ (پێکەوەژیان، ئاشتی، دیموکراسی). 4. ڕەخنە لە دۆخی هەنووکەیی: بۆچی سیستەمی ئێستا و حیزبە کلاسیکییەکان وەڵامدەرەوە نین؟ 5. کورتەی ئایدیۆلۆژیاکە بە زاراوەی سیاسی: ئایدیۆلۆژیای بزووتنەوەی ئایندە بریتییە لە: "نەتەوەخوازیی چەپی دیموکراتیک" (Democratic Left Nationalism). کە تێیدا "نەتەوە" ئامانجە، "چەپ/چینایەتی" ڕێگای گەیشتنە بە دادپەروەری، و "گۆڕانی کۆمەڵایەتی" ئامرازی نوێکردنەوەی کۆمەڵگایە. ئەمە خاڵە زۆر گرنگ و جەوهەرییەکەیە. کاتێک باسی "ڕێنێسانس" (وەرچەرخان و ژیانەوە) دەکەین، مانای ئەوەیە "بزووتنەوەی ئایندە" تەنها بزووتنەوەیەکی سیاسی نییە بۆ گرتنەدەستەی دەسەڵات، بەڵکو پرۆژەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرییە بۆ گۆڕینی ئەقڵیەت و ستراکچەری کۆمەڵگە. بۆ ئەوەی ئەمە بکەینە ئایدیۆلۆژیا، دەبێت "تیۆریی مرۆڤی نوێ" و "ئەقڵانییەت" بکەینە سەردێڕی کارەکان. جیاوازیی ئێمە لەگەڵ حزبە تەقلیدییەکان ئەوەیە: ئەوان دەیانەوێت دەسەڵات بگۆڕن، ئێمە دەمانەوێت "مرۆڤ و کۆمەڵگا" بگۆڕین بەر لە دەسەڵات. چوارچێوەی ئایدیۆلۆژییبزووتنەوەیئایندەیەوەک"بزووتنەوەیەکی ڕێنێسانسی (Renaissance Movement)": بنەمای فەلسەفی: "ئەقڵانییەت و ڕەخنە" (Rationalism & Criticism) حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان ، زۆرجار لەسەر بنەمای "گوێڕایەڵی" و "کەسایەتی پەرستی" کار دەکەن. بەڵام بۆ ڕێنێسانس، دەبێت ئەمە پێچەوانە بکرێتەوە: • کۆتایی هێنان بە پیرۆزی سازی (Desacralization): هیچ سەرکردەیەک ، دەقێک ، یان دابونەریتێک پیرۆز نییە کە نەتوانرێت ڕەخنەی لێ بگیرێت. ئایدیۆلۆژیای بزووتنەوەی ئایندە "پیرۆزی" تەنها بۆ (مرۆڤ و ئازادی) دادەنێت، نەک بۆ حیزب و سەرکردە. • ئەقڵ سەنتەری: بڕیارەکان لەسەر بنەمای زانست، لۆژیک و بەرژەوەندی گشتی دەدرێن، نەک لەسەر بنەمای سۆز وخرۆشان و نەتەوەیی ڕووت یان شەریعەتی ئایینی. • شۆڕشی هزری پێش ئەوەی چەک هەڵبگرین، دەبێت قەڵەم و کتێب هەڵبگرین. ڕزگارکردنی خاکی کوردستان بەبێ ڕزگارکردنی مێشکی تاک لە خورافیات، تەنها گۆڕینی داگیرکەرێکە بە ستەمکارێکی خۆماڵی. ٢. بنەمای کۆمەڵایەتی: "لە ڕەعیەتەوە بۆ هاوڵاتی" (From Subject to Citizen) حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان کۆمەڵگە دەکەن بە "جەماوەری حیزب"، بەڵام بزووتنەوەی ئایندە دەبێت کۆمەڵگە بکات بە "کۆمەڵگەی مەدەنی". • تاکگەرایی ئەرێنی (Positive Individualism): ڕێزگرتن لە ئازادی تاکەکەسی. لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بنەماڵە زاڵە، ئێمە دەبێت کار لەسەر ئەوە بکەین کە "تاک" بەها و کەرامەتی هەبێت بەبێ ئەوەی سەر بە هیچ گرووپێک بێت. • یەکسانیی جێندەری ڕاستەقینە: نەک تەنها ژن بەشداری سیاسی بێت، بەڵکو شۆڕش دژی ئەو کولتوورە پیاوسالارییە بکرێت کە لە ناخی کۆمەڵگەدا ڕەگی داکوتاوە (تەنانەت لەناو خێزانەکانیشدا). دروشمی "ژن، ژیان، ئازادی" باشترین نموونەی ئەم ڕێنێسانسەیە کە ئێمە دەتوانین بیکەنە بەشێک لە فەلسەفەی خۆمان. ٣. بنەمای پەروەردەیی و کولتووری: "دروستکردنی مرۆڤی ئایندە" ڕێنێسانس لە ئەوروپا بە هونەر و ئەدەب و فەلسەفە دەستی پێکرد. بزووتنەوەی ئایندەش دەبێت خاوەنی "پڕۆژەی ڕۆشنبیری" بێت، نەک تەنها بەرنامەی سیاسی. • گرنگیدان بە هونەر و ئەدەب: شیعر، ڕۆمان، شانۆ و موزیک تەنها بۆ کات بەسەربردن نین، بەڵکو ئامرازن بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی هۆشیاری کۆمەڵگە. • پەروەردەی ڕەخنەگرانە: ئامانجی بزووتنەوەکە دروستکردنی هاودیدێکە کە پرسیار دەکات ("بۆچی؟" و "چۆن؟")، نەکهاودیدێک کە تەنها دەڵێت "بەڵێ". ٤. پەیوەندی نێوان "خەباتی چینایەتی" و "ڕێنێسانس" لێرەدا خاڵە بەهێزەکەی ئێمە دەردەکەوێت. حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان کاتێک باسی چینایەتی دەکەن، تەنها باسی (نان) دەکەن. بەڵام ئێمە دەبێت بڵێین: • هەژاری تەنها نەبوونی پارە نییە، بەڵکو نەبوونی هۆشیارییە. • سەرمایەداری و داگیرکەری ئایینی دەیانەوێت خەڵکی کوردستان لە نەزانیندا بهێڵنەوە بۆ ئەوەی ئاسانتر بچەوسێنرێنەوە. بۆیە خەباتی چینایەتیی ئێمە، هاوکات خەباتە دژی نەزانینە. کرێکارێکی هۆشیار، ترسناکترین دوژمنە بۆ دیکتاتۆر. کورتەی ئایدیۆلۆژیاکە (ناونیشانی پێشنیارکراو): "ڕۆشنگەریی نەتەوەیی" (National Enlightenment) یان "سۆسیالیزمی مرۆڤ-مەحوەر" (Human-Centric Socialism) ئەمە چۆن لە بەرنامەی بزووتنەوەی ئیندەدا بچەسپێنین ؟ لە پەیڕەوی ناوخۆ یان ستراتیژی بزووتنەوەی ئایندەدا، بەشێک زیاد دەکەین بە ناوی "پڕۆژەی کولتووری و شارستانی": "بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی وایە کە قەیرانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان تەنها قەیرانی سیاسی نییە، بەڵکو قەیرانی کولتووری و مەعریفییە. بۆیە ئێمە جیا لە خەباتی سیاسی، کار دەکەین بۆ هەڵگیرسانی شۆڕشێکی ڕۆشنبیری (ڕێنێسانس) کە تێیدا ئەقڵ بەسەر خورافیاتدا، ئازادی بەسەر کۆیلایەتیدا، و زانست بەسەر نەزانیندا سەربکەوێت. ئامانجمان بونیادنانی کۆمەڵگەیەکە کە تاک تێیدا ئازاد و هوشیار بێت، پێش ئەوەی تەنها هەڵگری ناسنامەیەکی نەتەوەیی بێت." بە کورتی: ئێمە دەمانەوێت "هزروو بیری کورد " ڕزگار بکەین، پێش ئەوەی "خاکی کورد" ڕزگار بکەن، چونکە ئەگەر عەقڵ ئازاد نەبێت، خاک ئازاد نابێت. ئەم تیۆریەی ئاماژەمان پێداوە ، لە زانستی سیاسەت و کۆمەڵناسیدا پێی دەگوترێت "گەڕانەوە بۆ شایستەسالاری" (Meritocracy) و "دابەشکردنی کار" (Division of Labor) بە شێوەیەکی زانستی. ئەمە وەڵامێکی کوشندەیە بۆ ئەو "شێواندنە کۆمەڵایەتییەی" (Social Distortion) کە ئێستا هەیە، کە تێیدا حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان هەموو چین و توێژەکانیان کردووە بە "کارگوزاری حزب ؛ مامۆستا دەبێت حیزبی بێت، دادوەر دەبێت حیزبی بێت، جووتیار ئەگەر حیزبی نەبێت پەین و ئاوی پێ نادرێت. بۆ ئەوەی ئەمە بکەینە بەشێک لە ئایدیۆلۆژیای بزووتنەوەی ئایندە، دەتوانین لەژێر ناونیشانی "دامەزراوەییکردنی کۆمەڵگە و گێڕانەوەی شکۆ بۆ پیشەکان" دابڕێژین. ١. چەمکی ڕاستکردنەوەی هەڕەمی کۆمەڵگە ئایدیۆلۆژیای بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی وایە کە سیستەمی سیاسیی خراپ، بووەتە هۆی تێکدانی پێکهاتەی کۆمەڵگە. • دۆخی ئێستا: سیاسەتمەدار جێگای ئەندازیاری گرتووەتەوە، بازرگان بڕیار بۆ دادوەر دەدات، و کرێکار و جووتیار ناچار کراون واز لە پیشەکەیان بهێنن و ببنە پاسەوان یان کۆڵبەر. • دۆخی ئایندە (ئامانجی ئێمە): هەر تاکێک لە کۆمەڵگە دەبێت لەو شوێنەدا بێت کە لێی شارەزایە و بەرهەمدارە، و دەبێت "شکۆی پیشەکەی" بۆ بگەڕێندرێتەوە. چۆن ئەمە دەکرێتە بەرنامەی کار؟ (سێ بنەما) بنەمای یەکەم: سەربەخۆیی پیشەیی (Professional Independence) ئەمە خاڵە جەوهەرییەکەیە دژی حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان . • بۆ دادوەران: دادگا دەبێت شوێنی "یاسا" بێت نەک "بڕیار بە خواستی حیزبی ". دادوەر تەنها کاتێک دەتوانێت دادوەر بێت کە نەترسێت لەوەی مووچەکەی یان ژیانی بکەوێتە مەترسییەوە. • بۆ ئەندازیاران و پزیشکان: پڕۆژەکان و کەرتی تەندروستی دەبێت لەسەر بنەمای "تەکنۆکرات" بەڕێوە بچن. واتە بڕیاری زانستی باڵاتر بێت لە بڕیاری سیاسی. بنەمای دووەم: بەهێزکردنی سەندیکا و ڕێکخراوە پیشەییەکان بۆ ئەوەی "کرێکار، کرێکار بێت"، دەبێت هێزی هەبێت. • پێویستە سەندیکای جووتیاران و کرێکاران سەربەخۆ بن لە حیزب. • جووتیار جووتیار بێت: واتە سیاسەتی کشتوکاڵی وا دابڕێژرێت کە جووتیار ناچار نەبێت زەوییەکەی بفرۆشێت یان کۆچ بکات بۆ شار. کاتێک داهاتی جووتیارێک مسۆگەر بێت، شانازی بە پیشەکەیەوە دەکات و دەبێتەوە بە بڕبڕەی پشتی ئابووری. بنەمای سێیەم: نەهێشتنی دەستێوەردانی حیزبی (Depoliticization of Professions) حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان، هەموو شتێکیان سیاسی کردووە. بەڵام دیدی بزووتنەوەی ئایندە بەم جۆرەیە : • پۆلیس و ئاسایش ئەرکیان پاراستنی خەڵکە، نەک پاراستنی بەرپرس. • مامۆستا ئەرکی پەروەردەیە، نەک بانگەشەی هەڵبژاردن. • هونەرمەند ئەرکی داهێنانە، نەک ستایشکردنی سەرکردە داڕشتنی دەقەکە بۆ ناو ئایدیۆلۆژیاکە ئەمە دەقێکی پێشنیارکراوە بۆ ئەوەی بخرێتە ناو پەڕتووکی فکری بزووتنەوەی ئایندەوە: "پرەنسیپی مرۆڤی شایستە لە شوێنی شایستە" "بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی وایە کە کۆمەڵگەی تەندروست، کۆمەڵگەیەکە کە تێیدا پیشە و پسپۆڕییەکان ڕێزیان لێ دەگیرێت و تێکەڵ بە ململانێی سیاسی ناکرێن. ئامانجی ئێمە کۆتایی هێنانە بەو پۆپۆلیزم و بەرژەوەندیخوازییەی کە بووەتە هۆی ئەوەی دادوەر ببێتە حزبی ، ئەندازیار بێکار بێت، و جووتیار خاکەکەی جێ بهێڵێت. ئێمە خەبات دەکەین بۆ (گەڕانەوەی بەها بۆ کار): • با جووتیار پاشای زەوییەکەی بێت و بەری ڕەنجەکەی بخوات. • با کرێکار خاوەنی ماف و بیمەی ژیانی خۆی بێت و وەک داینەمۆی وڵات سەیر بکرێت. • با دادوەر و ئەندازیار و مامۆستا، سەربەخۆ بن و تەنها لەسەر بنەمای زانست و ویژدان کار بکەن، دوور لە هەژمونی حیزب. ئێمە دەمانەوێت هەموو کەسێک لە شوێنی خۆیدا بێت، تا چەرخی کۆمەڵگە بە ڕێکی و دادپەروەری بگەڕێت." دروشمی تایبەت بەم بەشە: • "پسپۆڕی بۆ خزمەت، سیاسەت بۆ بەڕێوەبردن." • "ڕێز لە پسپۆڕ، شکۆ بۆ جووتیار، ماف بۆ کرێکار." بە کورتی: فەلسەفەی ئێمە لێرەدا ئەوەیە: "سیاسەت نابێت دەست وەربداتە هەموو شتێک". حیزب ئەرکی ئەوەیە زەمینە خۆش بکات بۆ ئەوەی خەڵکانی پسپۆڕ (جووتیار، پزیشک، هتد) کارەکەی خۆیان بە باشترین شێوە بکەن. ئەمە بیرۆکەیەکی زۆر سەردەمییانە و پێشکەوتووە. کاتێک بزووتنەوەیەک خۆی وەک "حکومەتێکی سێبەر" (Shadow Government) یان "حکومەتێکی بچووک" ڕێک دەخات، پەیامەکەی بۆ کۆمەڵگە ئەوەیە: "ئێمە ئامادەین بۆ بەڕێوەبردن، نەک تەنها بۆ قسەکردن." بۆ ئەوەی پەیكەری بزووتنەوەی ئایندە لە شێوەی حیزبی تەقلیدی (مەکتەبی سیاسی، مەڵبەند، ناوچە، ڕێکخستن) دەربچێت و ببێتە دامەزراوەیەکی زانستی، پێویستە ناوی بەشەکان بگۆڕین بۆ (ناوەند، دەستە، ئەنجومەن) کە لە وەزارەت و دەزگای دەوڵەتی دەچن. نەخشەی پێشنیارکراوی پەیكەری حکومەتە بچووکەکەی ئایندە. ئاستی یەکەم: لوتکەی بڕیار (سەرۆکایەتی وەک ئەنجومەنی وەزیران) لە جیاتی "مەکتەبی سیاسی"، دەسەڵاتی جێبەجێکردن لە شێوەی کابینەیەکی حکومی دەبێت. • ناوی پێشنیارکراو: "ناوەندی بڕیار • پێکهاتە: پێک دێت لە بەرپرسی ناوەندە پسپۆڕییەکان (وەک وەزیرەکان) و سەرپەرشتیاری بزووتنەوەکە. • ئەرک: داڕشتنی سیاسەتی گشتی و چاودێری جێبەجێکردنی پڕۆژەکان، نەک دەستوەردان لە وردەکارییەکان. ئاستی دووەم: ناوەندە پسپۆڕییەکان (وەک وەزارەتەکان) لێرەدا جیاوازییە گەورەکە دەکەین. لە جیاتی ئەوەی بەشەکان لەسەر بنەمای "جوگرافیا" بن، لەسەر بنەمای "کەرتی پسپۆڕی" دەبن. هەر ناوەندێک لەلایەن پسپۆڕێکی ئەو بوارەوە بەڕێوە دەبرێت (دکتۆر، ئەندازیار، ئابووریناس). ١. کەرتی ئابووری و دادی کۆمەڵایەتی (تایبەت بە چینایەتی) • ناوی ناوەند: "ناوەندی پلاندانانی ئابووری و گەشەپێدان" • بەشەکانی ناوەوە: فەرمانگەی کاروباری کرێکاران و سەندیکاکان: (بۆ پاراستنی مافی کرێکار). بەشی وەبەرهێنان و داهاتی نیشتمانی: (بۆ توێژینەوەی سامانی وڵات). بەشی هاوکاریی کۆمەڵایەتی: (بۆ دۆزینەوەی چارەسەر بۆ هەژاران). ٢. کەرتی کشتوکاڵ و ژینگە (تایبەت بە جووتیاران) • ناوی ناوەند: "ناوەندی بووژانەوەی کشتوکاڵ و پاراستنی ژینگە" • ئەرک: ئەمە شوێنی ئەندازیارانی کشتوکاڵ و جووتیارە پێشەنگەکانە. • بەشەکانی ناوەوە: o بەشی ئاو و ئاودێری. o بەشی بەبازاڕکردنی بەروبوومی جووتیاران. o بەشی پاراستنی دارستان و ژینگەی کوردستان. ٣. کەرتی پەروەردە و ڕۆشنگەری (تایبەت بە ڕێنێسانس) • ناوی ناوەند: "ناوەندی ڕۆشنگەری و پەروەردەی شارستانی" • ئەرک: جێگرەوەی بەشی ڕاگەیاندن و ڕێکخستنە، بەڵام بە شێوازی زانستی. • بەشەکانی ناوەوە: o ئەکادیمیای پێگەیاندنی سەرکردە: (بۆ پەروەردەکردنی هاودید). o بەشی هونەر و ئەدەب: (بۆ نووسەران و هونەرمەندان). o بەشی توێژینەوەی ستراتیژی: (بۆ بیرمەندان و فەیلەسوفەکان). ٤. کەرتی داد و یاسا (تایبەت بە دادوەران و مافپەروەران) • ناوی ناوەند: "کۆمیسیۆنی دادوەری و مافی مرۆڤ" • ئەرک: چاودێریکردنی پێشێلکارییەکان و ئامادەکردنی پڕۆژەیاسا بۆ ئایندە. • بەشەکانی ناوەوە: o بەشی پارێزەران و یاساناسان. o بەشی مافی ژنان و یەکسانی جێندەری. ٥. کەرتی ئاوەدانکردنەوە (تایبەت بە ئەندازیاران و پیشەوەران) • ناوی ناوەند: "فەرمانگەی تەکنیک و ژێرخانی وڵات" • ئەرک: کۆکردنەوەی ئەندازیار و پیشەوەران بۆ دیراسەکردنی شارەکان. • بەشەکانی ناوەوە: o بەشی شارسازی و پلاندانانی شار. o بەشی پیشەسازی و وزە. ٦. کەرتی سیاسی و دیپلۆماسی (تایبەت بە دۆزی نەتەوەیی) • ناوی ناوەند: "ناوەندی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان و دیپلۆماسی" • ئەرک: ناساندنی دۆزی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە جیهان بە زمانی سەردەم. ئاستی سێیەم: ڕێکخستنە لۆکاڵییەکان (وەک شارەوانییەکان) لە جیاتی ئەوەی بڵێین "مەڵبەند" یان "کۆمیتە" کە ناوی حیزبین، پێکهاتەی شارەکان و گوندەکان دەکەینە شێوەی "ناوەندی خۆجێیی". • ناوی پێشنیارکراو: "ناوەندی بەڕێوەبردنی شار/ناوچە" (City Administration Council) • شێوازی کار: ئەم ناوەندە وەک "شارەوانییەکی سێبەر" کار دەکات. لە هەر شارێکدا، نوێنەری مامۆستایان، نوێنەری کرێکاران، نوێنەری جووتیاران و بازرگانان تێیدا ئەندامن. ئامانج: ئەوان کێشەکانی شارەکەیان دیاری دەکەن و ڕاپۆرت دەدەنە ناوەندە پسپۆڕییەکان بۆ چارەسەر. نموونەی شێوازی کارکردنی ئەم پەیكەرە (Scenario): ئەگەر کێشەیەک بۆ "جووتیارانی مەریوان" دروست بێت: لە حیزبی تەقلیدیدا: بەرپرسی مەڵبەند بەیاننامەیەک دەردەکات (هیچ چارەسەر ناکات). بزووتنەوەی ئایندە: o ناوەندی بەڕێوەبردنی مەریوان کێشەکە بە داتا دەنێرێت بۆ "دەستەی بووژانەوەی کشتوکاڵ". o ئەندازیارانی کشتوکاڵ چارەسەری زانستی (پڕۆژە) ئامادە دەکەن. o "دەستەی جێبەجێکردن" بڕیار دەدات فشار بکرێت یان پڕۆژەکە وەک ئەلتەرناتیڤ بە خەڵک بناسێنرێت. سوودی ئەم پەیكەرە چییە؟ 1. کۆتایی هێنان بە "کادیری هەموو شت زان": ئیتر بەرپرسێکی سیاسی ناتوانێت دەست وەربداتە کاری کشتوکاڵ، چونکە ئەوە کاری "دەستەی کشتوکاڵە. 2. ڕاکێشانی خەڵکی پسپۆڕ: دکتۆرێک یان ئەندازیارێک نایەتە ناو "مەڵبەند" دانیشێت، بەڵام شانازی دەکات ئەندامی "ناوەندی پلاندانان" بێت. 3. مەشقکردن بۆ دەوڵەتداری: هاودیدەکانمان لە ئێستاوە فێر دەبن چۆن وڵات بەڕێوە ببەن، نەک تەنها چۆن کۆبوونەوەی حیزبی بکەن. ئەمە هەنگاوێکی زۆر تەکنیکیە. گۆڕینی "ناو" هەنگاوی یەکەمە بۆ گۆڕینی "ناوەڕۆک". وشەکانی (کادیر، ئەندام، مەڵبەند، کۆمیتە، بەش) بۆنی کۆنەپەرستیی حیزبی و گوێڕایەڵیی کوێرانەیان لێ دێت. بۆ ئەوەی بزووتنەوەی ئایندە وەک "سیستەمێکی مۆدێرن و پسپۆڕ" دەربکەوێت، پێشنیار دەکەم ئەم فەرهەنگە نوێیە بەکاربهێنن. ئێمە چەمکی (Merrit - شایستەیی) دەکەینە بنەمای ناونانەکان. لیستی ناوە نوێیەکان و ستراکچەرە پێشنیارکراوەکە: یەکەم: گۆڕینی ناوی "کادیر" و "ئەندام" لە حیزبی تەقلیدی و کلاسیکدا ، کادیر واتە "جێبەجێکار". لە بزووتنەوەی ئایندە، ئێمە پێویستمان بە "داهێنەر" و "خاوەن دیدگا" هەیە. لەجیاتی وشەی (کادیر)، دەتوانن ئەم پلەبەندییە بەکاربهێنن: 1. بۆ ئەندامانی گشتی (هەواداران و خەڵکی ئاسایی): o لەجیاتی "ئەندام"، بڵێن: "هاوبەشان" یان "هاودید". o ماناکەی: واتە ئەو کەسە تەنها ژمارەیەک نییە لە تۆمارەکاندا، بەڵکو "هاوبەشە" لە خەون و دیدگای بزووتنەوەکە. 2. بۆ کەسانی پسپۆڕ (ئەندازیار، دکتۆر، مامۆستا، پارێزەر): o لەجیاتی "کادیری پێشکەوتوو"، بڵێن: "ڕاوێژکار" (Consultant) یان "شایستە" (Merit). o ماناکەی: ئەم کەسە بەهۆی ئەقڵ و زانستەکەیەوە لەناو بزووتنەوەکەیە، نەک بەهۆی واستە و کۆنەپەرستی. 3. بۆ چالاکوانانی مەیدانی (ئەوانەی کاری ڕێکخستن دەکەن): o لەجیاتی "بەرپرس"، بڵێن: "ڕێکخەر o ماناکەی: ئەرکی ئەم کەسە ڕێکخستنەوەیە بەڵکو ڕێکخستدنەوەی ناڕێکیەکانی ناو کۆمەڵگەیە. دووەم: گۆڕینی ناوی "بەش" و "ئەنجومەن" و "مەڵبەند" لەجیاتی ئەوەی پێکهاتەکە هەرەمی بێت، دەیکەین بە "تۆڕی پیشەیی" (Professional Network). ناوەکان دەبێت لە دامەزراوەی مەدەنی و زانستی بچن. پێشنیاری من بەکارهێنانی وشەی "کانوون" (Center/Hearth) و "ژوور" (Chamber) و سەکۆ" (Platform)یە ١. بۆ توێژە پیشەییەکان (لەجیاتی ڕێکخراوە دیموکراتییەکان) ئەم شوێنانە دەبنە ماڵی ڕاستەقینەی پسپۆڕەکان: • بۆ مامۆستایان و پەروەردەکاران: o ناوی نوێ: "تۆڕی ناوەندی پەروەردە و ڕۆشنگەری" • بۆ ئەندازیاران و تەکنیکاران: o ناوی نوێ: "ژووری تەکنیک و ئاوەدانکردنەوە" (وەک ژووری بازرگانی وایە، بەڵام بۆ ئەندازیاران). • بۆ پزیشکان و کارمەندانی تەندروستی: o ناوی نوێ: " تۆڕی ناوەندی تەندروستیی نیشتمانی" • بۆ کرێکاران و ڕەنجدەران: o ناوی نوێ: "سەکۆی کار و دادپەروەری" • بۆ جووتیاران: o ناوی نوێ: "خانەی جووتیاران و گەشەی سەوز" (وشەی "خانە" هەستێکی گەرم و نزیک دەبەخشێت). ٢. بۆ ئاستی سەرکردایەتی و بڕیاردان لەجیاتی "مەکتەبی سیاسی" و "سەرکردایەتی": • بۆ بەڕێوەبردنی گشتی: o ناوی نوێ: "ناوەندی پلاندانان و ستراتیژ واتا ناوەندی گشتی " (Planning & Strategy o ئەندامەکانی پێیان دەوترێت: "ئەندامی ناوەند" (نەک ئەندامی مەکتەبی سیاسی). • بۆ پەیوەندییەکان: o ناوی نوێ: "هێڵی دیپلۆماسی" (Diplomatic Line). سێیەم: نموونەی ناساندنی کەسێک لەم سیستەمە نوێیەدا با بڵێین ( تێکۆشەر ) ئەندازیارە و لە بزووتنەوەی ئایندە کار دەکات. • لە سیستەمی کۆن: دەوترێت: "تێکۆشەر کادیری مەڵبەندە و لێپرسراوی بەشی ئەندازیارانە." (ئەمە زۆر سواوە). • لە سیستەمی بزووتنەوەی ئایندە: دەوترێت: "ئەندازیار تێکۆشەر، ڕاوێژکارە لە ژووری تەکنیک و ئاوەدانکردنەوە." با بڵێین (خاتوون شیلان) چالاکوانی ژنانە. • لە سیستەمی کۆن: دەوترێت: "لێپرسراوی یەکێتی ژنانە." • لە سیستەمی بزووتنەوەی ئایندە: دەوترێت: "شیلان خان،ڕێکخەرە لە سەکۆی یەکسانی و کۆمەڵگە. چوارەم: سوودی ئەم ناوە نوێیانە چییە؟ 1. شکاندنی بەربەستی دەروونی: خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەگشتی بێزارن لە وشەی "حیزب" و "بەرپرس". کاتێک دەڵێیت "ناوەند" یان "ژوور"، هەست دەکەن مامەڵە لەگەڵ دامەزراوەیەکی مۆدێرن دەکەن. 2. هەستکردن بە بەها (Merit): کاتێک بە کەسێک دەڵێیت "ڕاوێژکار" یان "ڕێکخەر"، هەست دەکات ڕێز لە تواناکەی گیراوە، نەک تەنها ژمارەیەک بێت بۆ خۆپیشاندان. 3. تێکەڵبوونی چینەکان: "ژووری تەکنیک" تەنها بۆ ئەندامان نییە، دەکرێت ئەندازیارێکی بێلایەنیش بێتە ناوی بۆ گفتوگۆی زانستی، بەمەش دەرگای بزووتنەوەکە بۆ هەموو کۆمەڵگە دەکرێتەوە. ئەم فەرهەنگە (Terminology) وادەکات بزووتنەوەی ئایندە لە ڕۆژی یەکەمەوە وەک "حکومەت و دەوڵەت" دەربکەوێت، نەک وەک گرووپێکی چەکدار یان سیاسیی تەقلیدی. ئەم دابەشکارییە زۆر زانستی و پوختە. ئەم هەرەمە ڕێک لە ستراکچەری "حکومەت" دەچێت (سەرۆکایەتی، ئەنجومەنی وەزیران، وەزارەتەکان، پارێزگاکان). ئەمە وادەکات بڕیار لە سەرەوە بۆ خوارەوە بە فیلتەری زانستیدا تێپەڕێت و جێبەجێ بکرێت. پڕکردنەوەی ناوەڕۆکی هەرەمەکە بەپێی ئەو فەلسەفەیەی (شایستەسالاری و حکومەتی بچووک) کە باسمان کرد: ١. لوتکەی هەرەم: سەرپەرشتیاری گشتی (The General Supervisor) ئەم پۆستە وەک "سەرۆکی دەوڵەت" یان "سەرچاوەی ستراتیژی فکری" وایە. • پێناسە: سیمبولی یەکڕیزی و پارێزەری ستراتیژیی گشتیی بزووتنەوەکەیە. • ئەرکەکان: o چاودێریکردنی گشتیی ڕەوتی بزووتنەوەکە (کە ئایا لە ڕێبازە نەتەوەیی و چینایەتییەکە لایداوە یان نا؟). o ناوبژیوان لە کاتی دروستبوونی ناکۆکی لە ناوەندی بڕیاردا. o نوێنەرایەتیکردنی بزووتنەوەکە لە ئاستی نێودەوڵەتی و لوتکەدا. • ناوی ئەندامان: ئەم کەسە پێی دەوترێت "سەرپەرشتیاری گشتی " ٢. ئاستی باڵا: ناوەندی بڕیار (Decision Center) ئەمە وەک "ئەنجومەنی وەزیران" یان "بۆردی ستراتیژی" وایە. • پێناسە: بەرزترین دەسەڵاتی جێبەجێکردنە. لێرەدا سیاسەتەکان دادەڕێژرێن نەک وردەکارییەکان. • پێکهاتە: پێکدێت لە "بەرپرسی ناوەندەکان پسپۆڕییەکان" (واتە وەزیری کشتوکاڵ، وەزیری ئابووری، هتد.. کە لە ناو بزووتنەوەکەدان). • شێوازی ئەندامێتی: بە ئەندامەکانی دەوترێت "بڕیاردەران" (Decision Makers) یان "ئەندامانی ناوەندی پلان دانان و ستراتیژی". • ئەرکەکان: o پەسەندکردنی پڕۆژەکان (بۆ نموونە: پەسەندکردنی پلانی ساڵانەی کەرتی کشتوکاڵ). o دەرکردنی هەڵوێستی سیاسی فەرمی بەرامبەربابەتی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕووداوەکانی ئێران و ناوچەکە. ٣. ئاستی تەکنیکی: ناوەندی گشتی (The General Center) ئەمە دڵی بزووتنەوەکەیە، وەک "وەزارەتەکان و بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەکان" کار دەکات. پەیوەندی نێوان "سەرەوە" و "خوارەوە" ڕێک دەخات. • پێناسە: شوێنی کۆبوونەوەی "تەکنۆکرات" و "پسپۆڕانە. لێرەدا قسەی سیاسی ناکرێت، تەنها قسەی زانستی و پیشەیی دەکرێت. • پێکهاتە: دابەش دەبێت بەسەر ئەو ژوور و ناوەندانەی پێشتر باسمان کرد: o ناوەندی پلاندانانی ئابووری. o ناوەندی پەروەردە و فێرکردن. o ژووری ئەندازیاری و ئاوەدانکردنەوە. o سەکۆی جووتیاران و ژینگە. • شێوازی ئەندامێتی: لێرەدا بە ئەندامان دەوترێت "ڕاوێژکار" (Consultants). • ئەرکەکان: o وەرگرتنی کێشەکان لە شارەکانەوە و دۆزینەوەی چارەسەری زانستی بۆیان. o ئامادەکردنی ڕاپۆرت بۆ "ناوەندی بڕیار". ٤. ئاستی جەماوەری: ناوەندی شار و شارۆچکەکان (Local Centers) ئەمە وەک "ئەنجومەنی پارێزگا" یان "شارەوانی" کار دەکات. جێگرەوەی (مەڵبەند و کۆمیتە)ی حزبییە. • پێناسە: ڕووی ڕاستەقینەی بزووتنەوەکەیە لەناو خەڵکدا. هەر ناوەندێک لە شارێکدا (مەریوان، سنە، سەقز، بانە، کرماشان ، ئێلام ورمێ هتد) حکومەتێکی بچووکە بۆ خۆی. • پێکهاتە: هەر ناوەندێکی شار، کۆپییەکی بچووککراوەی "ناوەندی گشتی یە. واتە: o لە ناوەندی شاری سنە، ئێمە "یەکەی کشتوکاڵ"، "یەکەی مامۆستایان"، "یەکەی کرێکاران"ـمان هەیە. • شێوازی ئەندامێتی: بە بەرپرسانی ئەم ئاستە دەوترێت "ڕێکخەر" (Builder) یان "نوێنەری شار". • ئەرکەکان: o گوێگرتن لە خەڵک و تۆمارکردنی کێشەکان. o جێبەجێکردنی ئەو پلانانەی لە "ناوەندی گشتی یەوە دێن. o ڕێکخستنی چالاکی مەدەنی و خۆپیشاندان و هەڵمەتی هۆشیاری. چۆن ئەم هەرەمە کار دەکات؟ (میکانیزمی جوڵە) با نموونەیەک وەربگرین: "کێشەی بێکاریی گەنجان لە شاری کرماشان 1. ناوەندی شاری کرماشان (ئاستی ٤): ڕێکخەرەکان ڕاپۆرتێک ئامادە دەکەن کە ڕێژەی بێکاری بەرزبووەتەوە و گەنجان توڕەن. 2. ناوەندی گشتی (ئاستی ٣): کێشەکە دەچێتە "ناوەندی ئابووری". ئابووریناس و ڕاوێژکارەکان دیراسەی دەکەن و پلانێک دادەنێن (نموونە: پڕۆژەی پشتیوانی بۆ کارگە بچووکەکان). 3. ناوەندی بڕیار (ئاستی ٢): پلانەکەی ناوەندی گشتی دەبینن، بودجە یان بڕیاری سیاسی بۆ دەردەکەن و دەیکەن بە بڕیاری فەرمی بزووتنەوە. 4. سەرپەرشتیاری گشتی (ئاستی ١): پشتگیری مەعنەوی پڕۆژەکە دەکات و لە وتارێکدا موژدە دەداتە خەڵکی کرماشان . جیاوازیی ئەم هەرەمە لەگەڵ حیزبی تەقلیدی وکلاسیک: • لە حیزبی تەقلیدی و کلاسیکدا: بڕیار لە سەرەوە دەدرێت بەبێ زانیاری، خوارەوە تەنها جێبەجێ دەکات. • لە بزووتنەوەی ئایندە: کێشە لە خوارەوە (شارەکان) دەستنیشان دەکرێت، لە ناوەڕاست (ناوەندی گشتی) چارەسەر دەدۆزرێتەوە، لە سەرەوە (ناوەندی بڕیار) پەسەند دەکرێت. ئەمە پێی دەوترێت: "سەنتڕالیزمی دیموکراتیکی زانستی". نەخشەو ناوەکان قورسایی و هەیبەتی سیاسییان هەیە. مادام دەمانەوێت پەیكەرەکە لە "حکومەت" بچێت، دەتوانین زاراوە "ئیداری و فەرمییەکان" بەکاربهێنین کە هەم مۆدێرنن و هەم باو. چۆنیەتی گواستنەوەی بزووتنەوەی ئایندە بۆ ئایدیۆلۆژیا بۆ ئەوەی بزووتنەوەی ئایندەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ببێتە ئایدیۆلۆژیایەک، پێویستە چەند هەنگاوێکی بنەڕەتی بگرینەبەر: ١. دەستنیشانکردنی بنەماکانی فکری بیرۆکەی ناوەندی: پێناسەکردنی ڕوونی تێڕوانینی چەپگەرانە و نەتەوەیی بە شێوەیەکی یەکگرتوو. ئامانجە درێژخایەنەکان: دیاریکردنی ئاراستەی کۆمەڵایەتی، ئابووری و سیاسی چەمکە سەرەکیەکان: وەک دادپەروەری کۆمەڵایەتی، مافی نەتەوەیی، دیموکراسی ٢. دروستکردنی چوارچێوەی تیۆری نووسینی دۆکیومێنتە فکرییەکان و مانیفێستۆکان شیکردنەوەی ئابووری-کۆمەڵایەتی لە چوارچێوەی چەپگەرانەدا پەیوەستکردنی چەپگەری بە مەسەلەی نەتەوەیی کوردی ٣. بڵاوکردنەوە و فێرکردن دامەزراندنی قوتابخانەی سیاسی بۆ ڕاوێژکارەکان بەرهەمهێنانی کتێب، گۆڤار و پەرتووکی تیۆری بەکارهێنانی میدیای کۆمەڵایەتی بۆ گەیاندنی بیرکاری ٤. نموونەی پراکتیکی جێبەجێکردنی بیرکاریەکان لە کاری ڕۆژانەدا دروستکردنی ئەزموونی سەرکەوتوو کە بکرێتە نموونە پەیوەست بوون بە خەباتی کرێکاران و هەژاران ٥. بەردەوامی و نوێبوونەوە گەشەپێدانی بیرکاری بەپێی گۆڕانکاری مانەوە لەسەر بنەماکان بەڵام نوێبوونەوە لە شێوازەکاندا وەڵامدانەوەی تیۆری بۆ کێشە نوێیەکان تێبینی: ئایدیۆلۆژیا تەنها مانیفێستۆ نییە، بەڵکو کۆمەڵە بیرۆکەیەکی یەکگرتووە کە ژیانی خەڵک ڕێنمایی دەکات و جیهانبینییەکی تەواو پێشکەش دەکات. پێویستی بە کات، بەردەوامی و باوەڕی قووڵ هەیە. بینینێکی یەکگرتوو: شۆڕشی "سێ ئاستی" ئەمە تێڕوانینێکی زۆر پێشکەوتوو و دیالێکتیکییە. ئێمە لە ڕاستیدا داوای چوارچێوەیەکی تیۆری دەکەین کە تێیدا: خەباتی نەتەوەیی جودا لە سۆسیالیزم سۆسیالیزم جودا لە شۆڕشی کۆمەڵایەتی شۆڕشی سیاسی جودا لە گۆڕانکاری کۆمەڵایەتی بەڵکو: هەموویان پڕۆسەیەکی یەکگرتوون پێکەوە ١. بنەمای تیۆری: "شۆڕشی فراوان" (Total Revolution) تیزی سەرەکی: "گۆڕینی دەسەڵات بێ گۆڕینی کۆمەڵگە ، دەسەڵاتی نوێ، ستەمی کۆن" بۆچی ناکرێت جیا بکرێنەوە: لە ئاستی تیۆری: ستەمی نەتەوەیی لە ناو چینایەتی دا دەژی (دەوڵەتی فارس ، چینی حوکمڕانی فارس) سیستمی سەرمایەداری پشت بە ستەمی نەتەوەیی دەبەستێت (سامانی کوردستان بۆ ناوەند) کۆمەڵگەی پاتریارکی هەم نەتەوە و هەم چین بەرهەم دێنێتەوە لە ئاستی مێژوویی: نموونەی شکستخواردوو: عێراق 2003: گۆڕانی سیاسی ✓ → گۆڕانی کۆمەڵایەتی ✗ → نەماوە ئێران 1979: شۆڕش ✓ → گۆڕانی بنەڕەت ✗ → دیکتاتۆریەتی نوێ ئەفغانستان: گۆڕانی حکومەت ✓ → هەمان سیستم ✗ → کاولبوون نموونەی سەرکەوتوو (نیسبی): ڤێتنام: خەباتی نیشتمانی + شۆڕشی کۆمەڵایەتی + گۆڕانی کولتووری کوبا: ڕزگاری نیشتمانی + دەستپێکردنی سۆسیالیزم + کەمپەینی خوێندنەوار مۆدێلی "سێ گۆڕانکاری یەکگرتوو" خەباتی سیاسی: ├─ ناڕەزایەتی و مانگرتن ├─ ڕێکخستنی جوڵەی گشتی └─ پلاتفۆڕمی مەدەنی خەباتی ئابووری: ├─ مانگرتنی کرێکاران ├─ گێڕانەوەی زەوی بۆ جوتیاران └─ دامەزراندنی کۆمەڵگەی هاوکاری خەباتی کۆمەڵایەتی: ├─ شکاندنی تابووەکان ├─ بزووتنەوەی ئافرەتان └─ گۆڕینی پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان بەندی سێیەم: "دەمی شۆڕش" لەم دەمەدا هەموو سێ ئاست پێکەوە بەرجەستە دەبن: قەیرانی سیاسی (لاوازی دەسەڵات) + قەیرانی ئابووری (تێکچوونی سیستم) + قەیرانی کۆمەڵایەتی (شکستی ئایدۆلۆژیای کۆن) قۆناغی خەبات و یەک ڕیزی و بنیاد نان. بەندی چوارەم: بنیاتنانی سیستمی نوێ دەسەڵاتی نوێ (سیاسی) ↓ کۆمەڵگەی نوێ (کولتووری) ئابووری نوێ (چینایەتی) مرۆڤی نوێ (هەستی نوێ) ٤. پرینسیپە پراکتیکییەکان هەموو خەباتی سیاسییەک، کۆمەڵایەتییە نموونەی کۆنکرێت: شێوازی هەڵە: "ئێستا با سەرەتا سەربەخۆیی بگرین، دواتر باس لە ئافرەتان بکەین" شێوازی ڕاست: "لە ناو خەباتماندا بۆ سەربەخۆیی، ئافرەتان ڕۆڵی یەکسانیان هەیە و ئێمە ئێستا ئاوا نێرسالاری دەشکێنین" "هەموو کارێکی ڕۆژانە، سیاسییە" پراکتیک: کۆمیونە بنیاد بنێ (کۆمەڵگەی بچووک) کە تێیدا: بڕیار بە شێوەی دیموکراتیک دەدرێت (سیاسی) سامان بە هاوبەشی هەیە (ئابووری) ژن و پیاو بەرابەرن (کۆمەڵایەتی) زمانی کوردی قسە دەکرێت (نەتەوەیی) ڕێکخراو ، نموونەی مینیاتۆری کۆمەڵگەی داهاتوو بزووتنەوەی ئایندە دەبێ خۆی وەک کۆمەڵگەی ئایدیاڵ ڕەفتار بکات: لە ناوخۆی ڕێکخراودا: دیموکراسی بنکەیی (هەموو دەنگدان دەکەن) دادپەروەری ئابووری (هەموو مووچەی یەکسانن) بەرابەری ڕەگەز (ژنان ٥٠٪ ڕابەری)✓ فێرکردنی بەردەوام (خوێندنی شێوازی نوێ) خۆڕەخنەگری (ڕەخنەو ئامۆژگاری ئەندامان) تیۆری: "دیالێکتیکی سێگانە" هێگل/مارکس دەیانگوت: Thesis تیز) → Antithesis (ئەنتی ێتیز Synthesis (سینتیز بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت : ستەمی نەتەوەی ستەمی چینایەتی ستەمی کۆمەڵایەتی سیستمێکی یەکگرتووی ستەم کەواتە: خەباتی نەتەوەیی خەباتی چینایەتی خەباتی کۆمەڵایەتی شۆڕشێکی یەکگرتوو ئەمە تیۆریەکی زۆر لۆژیکییە چونکە: دوژمن سیستمێکی یەکگرتووە کەواتە خەبات دەبێ یەکگرتوو بێت کرێکارانی کورد (نەتەوەیی ، چینایەتی) ژنانی کورد (نەتەوەیی ، چینایەتی ،ڕەگەزی) جوتیارانی هەژار (نەتەوەیی ، چینایەتی ، لادێ) هاوپەیمانێتی فراوان : خەڵک بە ئەزموونی ژیان تێدەگەن: "من کوردم ،چەوساوەم (نەتەوەیی) من هەژارم ،بێکارم (ئابووری) من ئافرەتم ، ماف نییە (کۆمەڵایەتی) کەواتە: هەر سێکیان پێکەوە دژمنن!" خەباتی چەکداری (نەتەوەیی) دروستکردنی کۆمیون (ئابووری) جینۆلۆژی = شۆڕشی ژنان (کۆمەڵایەتی) مانیفێستۆی ئایندە: "سێ شۆڕش، یەک بزووتنەوە" "ئێمە باوەڕمان وایە کە ڕزگاری نەتەوەی کوردستان ناکرێت جیا بکرێتەوە لە ڕزگاری چینی کرێکار و هەژار، و ناکرێت جیا بکرێتەوە لە ڕزگاری ژنان و هەموو ستەملێکراوان. ستەمی نەتەوەیی، ستەمی چینایەتی، و ستەمی کۆمەڵایەتی سێ بنەمای یەک ستەمن. کۆماری ئیسلامی هەم دەوڵەتێکی فارس-شۆڤینیستە، هەم سیستمێکی سەرمایەداری و ئایینی یە، هەم کۆمەڵگەیەکی نێرسالار و تاریک پەرستە.کەواتە خەباتمان لە هەر سێ ئاستدایە، لە هەمان کاتدا:خەباتی نەتەوەیی: بۆ مافی چارەنووس و سەربەخۆیی کوردستان خەباتی چینایەتی: بۆ دادپەروەری ئابووری و سۆسیالیزمخەباتی کۆمەڵایەتی: بۆ گۆڕینی بنەڕەتی لە پەیوەندییە مرۆییەکانشۆڕشی ئێمە نە تەنها گۆڕینی حکومەتە، بەڵکو گۆڕینی کۆمەڵگە و مرۆڤە. ئێمە نە تەنها دەوڵەتی نوێ مان دەوێت، بەڵکو کۆمەڵگەیەکی نوێ و مرۆڤێکی نوێشمان دەوێت .ئەمە "شۆڕشی فراوان"ە: نەتەوەیی ، کۆمەڵایەتی ،چینایەتی ،یەکگرتوو و جیانەکراوە."سێ شۆڕش، یەک ڕێگە"نەتەوە + چین + کۆمەڵگە = شۆڕش"ئازادی نەتەوە، ئازادی چین، ئازادی مرۆڤ"دژی هەموو جۆرە ستەمێک، لە هەموو ئاستێک"گۆڕانی دەسەڵات بێ گۆڕانی کۆمەڵگە هیچ بەهاو بایەخێکی نیە.. ئەنجامی فەلسەفی پێشنیار کردنی تیۆرییەکی نوێ : "شۆڕشی گشتگیر" (Total Revolution) هەموو جۆرە ستەمێک بە یەکەوە گرێدراون کەواتە ناتوانیت تەنها یەکێکیان چارەسەر بکەیتپێویستە هەمان کاتدا لە هەموو ئاستێک بجوڵێیتبزووتنەوەی ئایندە نموونەی کۆمەڵگەی داهاتووە . تیۆری سێ ستەم ١. چۆن ئەم تیۆریە فێری خەڵک بکەین بە شێوەیەکی سادە؟ ٢. چۆن لە پراکتیکدا دەستپێ بکەین (چی یەکەم هەنگاو بێت)؟ ٣. چۆن بزووتنەوەی ئایندە ئەم دیدگایە پراکتیک بکات ؟ چۆن بزووتنەوەی ئایندە دەکەین بە ئایدۆلۆژی و فکری نەتەوەیی؟ ئەمە گەورەترین پرسیارە و گرنگترین ئامانجە! یەکەم: تێگەیشتن لە "ئایدۆلۆژی" چییە ئایدۆلۆژی شێوازی بیرکردنەوەی حیزبی نیە ئایدۆلۆژی شێوەی بیرکردنەوە گشتیە نموونەکان: ├─ مارکسیزم ، شێوەی تێڕامانی جیهان ├─ لیبراڵیزم ، شێوەی تێڕامانی ئازادی ├─ فێمینیزم ، شێوەی تێڕامانی ڕەگەز └─ بزووتنەوەی ئایندە شێوەی تێڕامانی...؟ سێ ئاستی "کاتێک کەسێک دەڵێ 'من لەسەر فکری بزووتنەوەی ئایندەم'، چی مانای هەیە؟" دووەم: بنەماکانی "فکری بزووتنەوەی ئایندە" با چەند ستوونی فکری دیاری بکەین: دیموکراسی ڕادیکاڵ (Radical Democracy) بیروباوەڕ: "دەسەڵات پێویستە لە خوارەوە بێت، نەک لە سەرەوە" مانای پراکتیکی: هەموو بڕیارە گەورەکان بە ڕێفراندۆم هیچ ڕێبەرێک "بۆ هەمیشە" نییە ڕۆتەیشنی دەسەڵات (بۆماوەیی نیە لێپرسینەوەی بەردەوام دەنگی هەژار ، دەنگی دەوڵەمەند جیاوازی لەگەڵ دیموکراسی کۆن: کۆن: دەنگ بدە و 4 ساڵ بێدەنگ بە نوێ: بەشداری بەردەوام لە هەموو بڕیارێک "دەسەڵات هی خەڵکە، نەک هی ڕێبەران" فیدراڵیزمی ئەخلاقی (Ethical Federalism) مانای پراکتیکی: کوردستان بەشێکە لە ئێران، بەڵام سەربەخۆیە لە بڕیارەکانی فەرهەنگ/زمان/پەروەردە کوردی ئابووری/سیاسەتی ناوخۆیی کوردی بەرگری /دەرەوە/دراوهاوبەش لەگەڵ ئێران هەموو نەتەوەکان مافی یەکسانیان هەیە جیاوازی لەگەڵ فکری تر: ناسیۆنالیزمی کلاسیک : "تەنها کورد" ئیسلامیزم: "تەنها موسڵمان" فیدراڵیزمی ئەخلاقی: "هەموومان لە جیاوازیدا" مافەکانی مرۆڤ وەک ئاین (Human Rights as Religion) بیروباوەڕ: "مافەکانی مرۆڤ سەقامگیرترە لە هەر ئایدۆلۆژییەک" مانای پراکتیکی: ژیان = پیرۆزترین شت ئازادی = مافی سروشتی ڕەوا = بنەمای کۆمەڵگە دیدگا = بەهای ئێمە کەرامەتی مرۆڤ "ژیان پیرۆزە. هەموو ژیانێک." ژینۆسەنتریزم (Gynocentrism / Feminism) بیروباوەڕ: "کۆمەڵگە کە ئافرەتان تیای ئازادن ، مرۆڤ تیای ئازادە " مانای پراکتیکی: ڕێبەرایەتی ئافرەت هەموو یاساکان لە ڕوانگەی ئافرەتەوە دابڕێژرێتەوە توندوتیژی دژ بە ئافرەت = تاوانی گەورە ئازادی پۆشاک/کار/ژیان = مافی بنەڕەتی پیاوان و ئافرەتان هاوبەشن لە بونیادنانی ئایندە جیاوازی لەگەڵ فێمینیزمی کلاسیک: کلاسیک: "ئافرەتان = پیاوان" نوێ: "ئافرەتان جیاوازن، بەڵام یەکسانن لە مافدا" ئەمە واتە: دایکایەتی = کار و ئەرکی کۆمەڵایەتییە پارێزگاری لە مناڵ = ئەرکی هەردووکیانە دەنگی ئافرەت لە بڕیاری شەڕ/ئاشتیدا "ژن، ژیان، ئازادی - بنەمای کۆمەڵگەیە، نەک دروشم" ژینگەپارێزی نەتەوەیی (Eco-Nationalism) بیروباوەڕ: "کوردستان تەنها سیاسەت نییە، زەوی و سروشتیشە" مانای پراکتیکی: ڕووبارەکان = خوێن و مافی ئێمەن چیاکان = ناسنامەی ئێمەن بەفر/دارستان/ئاژەڵ = میراتی ئێمەن هەر پرۆژەیەک ژینگە لەبەرچاو بگیرێ نەوەی داهاتوو مافی سروشتی پاکی هەیە ئەمە واتە: دژایەتی بە بەنداوەکانی تورکیا/ئێران کە ئاوەکانمان دەبڕن پاراستنی دارستانەکان لە برینەوە دژایەتی بە پیسبوونی هەوا/ئاو وزەی سروشتی (خۆر/با/ئاو) > وزەی چەور جیاوازی: ناسیۆنالیزمی کلاسیک : "خاک = سیاسەت" ژینگە-ناسیۆنالیزمی مۆدێرن : "خاک = ژیان" "کوردستان بە بێ سروشتی، تەنها ناوە لەسەر نەخشەیە" دیجیتاڵ-دیموکراسی (Digital Democracy) بیروباوەڕ: "تەکنەلۆژیا ئامرازی ئازادکردنە، نەک کۆنترۆڵکردن" مانای پراکتیکی: ئینتەرنێتی ئازاد = مافی بنەڕەتی دەنگدانی ئۆنلاین شەفافیەتی بلۆکچەین بەشداری دیجیتاڵی هەموان دەسەڵات هی خەڵکە ئێمە باوەڕمان وایە کە هیچ کەسێک، هیچ حیزبێک، هیچ ڕێبەرێک مافی "هەمیشە" دەسەڵاتی نییە. دەسەڵات قەرزە. خەڵک دەیداتێ. خەڵک دەیگرێتەوە. کوردستان بەشێکە لە ئێرانی فیدڕاڵ دیموکرات : ئێمە باوەڕمان بە ئێڕانی فیدڕڵ دیموکرات هەیە ئێمە مافی خۆمان دەپارێزین. ئێمە دەڵێین: "ئێران دەبێ فیدراڵ بێ. کوردستان دەبێ سەربەخۆ بێ لە کاروباری خۆیدا. بەڵام هاوبەش لە ئایندەیەکی دیموکراتدا." ئێمە پاسەوانی زەوی خۆمانین. بۆ ئێمە. بۆ منداڵەکانمان. بۆ هەزار ساڵی داهاتوو. ئێمە چی دەکەین ڕاستگۆیی لە هەموو بارودۆخێک شەفافیەت لە هەموو کارێک بەشداری بۆ هەموو کەسێک لێپرسینەوە لە هەموو بڕیارێک کار بۆ هەموو نەوەیەک بانگهێشتمان ئەگەر تۆ باوەڕت بەمانە هەیە: دیموکراسی، نەک دیکتاتۆری شەفافیەت، نەک گەندەڵی کەرامەت، نەک کۆیلایەتی ئایندە، نەک مێژوو، ڕابوردوو ئەوا تۆ لە بزووتنەوەی ئایندەیت. ئێمە حیزب نین. ئێمە بزووتنەوەین. ئێمە ڕێبەر نین. ئێمە هاوڕێین. ئێمە پێکەوە بڕیار دەدەین. وەرە بەشداربە ئاینەدە هی تۆشە بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لەگەڵ خەڵک. لە پێناوی خەڵک. لەلایەن خەڵکەوە. چوارەم: دروستکردنی "کەلتوور" (Culture) ئای دیۆلۆژی تەنها فکر نییە. شێوەی ژیانیشە. زمان و سیمبۆل ڕەنگەکان: زەرد (خۆر، ڕووناکی، زانیاری) سور (قوربانی، بەرگری، خوێن) سەوز (سروشت، ژیان، هیوا) سیمبۆلەکان: چیا (بەرزی، بەرگری، سەربەخۆیی) ڕووبار (بەردەوامی، ژیان، گۆڕانکاری) کۆتر (ئازادی، بەرزفڕین، ئاسۆ) خۆر (ڕووناکی، ئومێد، بەیانی نوێ) دەستەواژەکان هاوبەش" نەک "ڕێبەر" بزووتنەوە" نەک "حیزب" ئایندە" نەک "ڕابردوو" نەوە" نەک "کەسایەتی" بەڵێ" نەک تەنها "نەخێر " کولتوور ڕۆژە تایبەتەکان: ├─ 16 ی سێپتامبر = ڕۆژی ژینا (ڕۆژی ئافرەت) ├─ 21 ی مارس = نەورۆز (ڕۆژی سروشت) ├─ 10 ی دسامبر = ڕۆژی مافەکانی مرۆڤ ├─ سەرەتای هەر ساڵ = ڕۆژی دامەزراندنی بزووتنەوە └─ کۆتایی هەر ساڵ = ڕۆژی لێپرسینەوە (ئەکاونتەبیلیتی) کۆبونەوەکان هەموو ئەندامان دەگرێنەوە باسی کارەکان هەڵسەنگاندنی ڕێبەرایەتی دەنگدان بۆ هەر گۆڕانکارییەک یادکردنەوەی بۆنەو یادە نەتەوەیی و نیشتمانیەکان چۆن ئەم فکرە بگەیەنین بە خەڵک؟ یەکخستنی چەپگەری و نەتەوەیی: چوارچێوەیەکی تیۆری ئەمە یەکێکە لە گرنگترین پرسیارە تیۆرییەکان. با بیخەینە ڕوو بە شێوەیەکی سیستماتیک: ١. تێگەیشتن لە پەیوەندی بنەڕەتی چەپگەری پێشنیار دەکات:دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ئابووری دژایەتی بە چینایەتی و دەسەڵاتی سەرمایەداری ئازادی و بەرابەری بۆ هەموو مرۆڤێک. مەسەلەی نەتەوەیی دەڵێت:کورد وەک نەتەوەیەک ستەملێکراوە مافی چارەنووس خۆبەڕێوەبەری ناسنامە و کولتووری نەتەوەیی خاڵی یەکبوونەوە: هەردووکیان دژی ستەمن - چەپ دژی ستەمی چینایەتییە، نەتەوەیی دژی ستەمی نەتەوەییە. ٢. چوارچێوەی تیۆری یەکگرتوو "ستەمی دووقات" (Double Oppression) کوردی کرێکار/هەژار ،ستەمی نەتەوەیی ،ستەمی چینایەتی کۆماری ئیسلامیدەسەڵاتی دەوڵەتی فارس ، سیستمی سەرمایەداری/ئۆلیگارشی تیۆری: کورد تەنها لەبەر کوردبوونی ستەملێکراو نییە، بەڵکو لەبەر چینی کۆمەڵایەتیشی. خەباتی ڕزگاری پێویستی بە هەردوو ئاستەکە هەیە. ٣. مۆدێلە جیهانییەکان لینین و مەسەلەی نەتەوەیی:مافی جیابوونەوەی نەتەوەکان ، نەتەوە ستەملێکراوەکان پێویستە بەشداری شۆڕشی جیهانی یەکیەتی خۆویستانەی گەلان. ماو تسێ تۆنگ:خەباتی نیشتمانپەروەرانە دژی ئیمپریالیزم پەیوەستی خەباتی نەتەوەیی بە خەباتی چینایەتی هۆ شی مین (ڤێتنام):ڕزگاری نەتەوەیی دادپەروەری کۆمەڵایەتی دژایەتی هەم بە داگیرکاری و هەم بە سەرمایەداری . ئەرنستۆ چی گیڤارا:خەباتی نیشتمانی لە ئەمریکای لاتین شۆڕشی کۆمەڵایەتی دژی ئیمپریالیزم ٤. ڕێگەی پراکتیکی بۆ یەکخستن لە ئاستی بیرکاری: "نەتەوەی کوردستان تەنها بە بە دەستهێنانی سۆسیالیزم دەتوانێت ڕزگار بێت، چونکە:" دەوڵەتە ڕەگەزپەرستەکان (ئێران، تورکیا، عێراق) پشت بە سیستمی سەرمایەداری و دەسەڵاتی چینی حوکمڕان دەبەستن ، دابەشبوونی سامان لە کوردستان دروست نابێت بێ دامەزراندنی سیستمێکی دادپەروەرانەئیمپریالیزم هەمیشە لە دژی ڕزگاری ڕاستەقینەی نەتەوەکانە: باڵە نەتەوەخوازەکان دەڵێن "چەپ نەتەوە لەبیر دەکات" ئێمە نەتەوەی کوردمان بە ناوەندی خەبات دادەنێین. بەڵام باوەڕمان وایە کە ڕزگاری تەواو تەنها بە دامەزراندنی دادپەروەری کۆمەڵایەتی دێت. "نەتەوەیەکی ستەملێکراو ناتوانێت نەتەوەیەکی دیکە ستەم لێ بکات" == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}}         rx9z05mkoo5c17792hskgtabqzbaqr7 1575144 1575143 2026-04-14T11:34:11Z ڕەندمەریوانی 73644 1575144 wikitext text/x-wiki {{سخ-و٧}} {{لەبەرگیراوە|بەش=وتار|ناونیشان=https://kfmeast.org/pages/28|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} '''[https://kurdipedia.org/default.aspx?q=20260225183039677518&lng=3 مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە]''' <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia- |سەردێڕ=مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان لەگەڵ خەلک. لە پێناو خەلک. لەلایەن خەلکەوە دیدگا |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20260225183039677518 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdipedia.org}}</ref>[[//ckb.wiktionary.org/wiki/پەڕگە:بزووتنەوەی_ئایندەی_کوردستان.jpg|link=https://ckb.wiktionary.org/wiki/%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95:%D8%A8%D8%B2%D9%88%D9%88%D8%AA%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C_%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86.jpg|وێنۆک|مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە]] '''ڕەند مەریوانی''' '''سەرپەرشتیاری گشتی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' '''[[مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە]]''' {{زانیاریدانی کەسایەتی|name=بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ڕۆژهەڵات|وێنە=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|image caption=کوردستانی ازاد گەلێکی پێشکەوتوو شارستانی|yearsactive=ساڵی ٢٠٢٠|term=دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان لەگەڵ خەڵک. لە پێناو خەڵک. لەلایەن خەڵکەوە}} '''[https://www.kurdipedia.org/Default.aspx?q=20260225183039677518&lng=1 دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان]''' '''[https://ainde.org/kurdi/ لەگەڵ خەڵک. لە پێناو خەڵک. لەلایەن خەڵکەوە.]''' '''دیدگای زانستی بۆ ڕێنێسانسی نەتەوە و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی''' کتێبی دووەم :        کتێبی دووەم : • لە کاتێکدا کۆمەڵگەی کوردی لەو پەڕی نا ئومێدی بێ ئاسۆیی دایە و، لە هەموو لایەکەوە ئاستەنگە نێودەوڵەتی و هەرێمیەکان فراوانتر و قوڵتر بونەتەوەلە سەردەمێکدا کە مرۆڤی کورد لەنێوان بەرداشی داگیرکاری و بێ بەرنامەییدا دەهاڕدرێت، بزووتنەوەی ئایندە وەک زەروورەتێکی مێژوویی و وەڵامێکی زانستی بۆ پرسیارە بێ وەڵامەکان، لەدایک دەبێت. لە کاتێکدا بزووتنەوەی ڕزگاری خوازی کورد لە ڕوژهەڵاتی کوردستان خەفە دەکرێت و دترنجێنرێتە نێو کەمپەکان و ڕوژانە بەبەرچاوی جیهانەوە دەیان گەنجی کورد لە سێدارە دەدرێت ودەخرێتە نێو زیندانەکانی کۆماری پەت و سێدارە، ئالەم ساتەدا کە هیوایەک بۆ ئازادی و ژیان نەماوەتەوەدۆخی ڕۆژهەڵات بەتەواوی لەبەردەم نەهامەتی و بارگرانیەکی سەخت دایە ، بزووتنەوەی ئایندە دێت ، بە پلان و ستراتیژی نوێوە تا ماف و ئازادی بۆ هاونێشتمانیان و کۆمەڵگەی ستەم لێکراوی کوردی بگێڕێتەوە .ئەو کۆڵبەرەی کە مان و ژیانی پێکەوە گرێداوە و ئەوکرێکارە بێکارەی کە ژیانی هەڕاج کردوە لە بازاڕی نا ئومێدیدا ، ئەو دیمەنە تراژیدیەم هەرگیز بیر ناچێت کە ساڵانێک پێش ئێستا کاتێک لە گوندێکی کوردستان دەگەڕام، جووتیارێکی بەتەمەن دەستی گرتم و وتی ژیان لە نێو قڵیشەکانی دەستمدایە ... هەر بۆیە ئەمڕۆ لە بزووتنەوەی ئایندەدا، بڕیارمان داوە دەسەڵات و ماف و ژیان بۆ ئەو دەستە قڵیشاوانە بگەڕێنینەوە." <nowiki>:</nowiki> دۆخی ئێستا: The Diagnosis <nowiki>:</nowiki> [https://kfmeast.org/ بزووتنەوەی ئایندە] باوەڕی وایە کە قەیرانی ڕۆژهەڵات تەنها سیاسی نییە، بەڵکو کلتووری کۆمەڵایەتیشە. ئێمە دەمانەوێت شۆڕشێکی هزری بەرپا بکەین ئەقڵ زاڵ بێت. باسکردنی حکومەتی بچووک، شایستەسالاری، دەسەڵاتی جووتیار و کرێکار و پسپۆڕان بەشی نەخشەڕێگای جێبەجێکردن (The Action Plan) عەقڵ و ئازادی (The Book of Reason and Freedom) تێڕوانینێکی زانستی بۆ دۆزی کورد و مرۆڤ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان. تایبەتمەندی: ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ئێمە هێزی ئەقڵین بەرامبەر هێزی ، سۆز. ڕێگای سێیەم (The Third Way) ئاماژەیە بۆ ئەوەی ئێمە نە ڕژێمین، نە حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان ، بەڵکو ڕێگای سێیەم و ئایندەین. تێزی مرۆڤی سەربەخۆ (The Thesis of Independent Human) ئازادیی خاک بەبێ ئازادیی تاک مەحاڵە. [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|شوێنی جوگرافی وجیۆپۆلەتیکی کوردستان.]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ |سەردێڕ=مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان لەگەڵ خەلک. لە پێناو خەلک. لەلایەن خەلکەوە |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/Default.aspx?q=20260225183039677518&lng=1 |وێبگە=kurdipedia|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> ئاماژەیە بۆ ئایندە و ڕەتکردنەوەی ڕابردووی سواو. مانیفێست: وشەیەکی جیهانی و شۆڕشگێڕانەیە (وەک مانیفێستی کۆمۆنیست، بەڵام بۆ سەردەمی نوێ). زانست و دادپەروەری: ئاماژە بە جیاوازیی ئێمەو ئەوان . فەلسەفەی ئێمە (The Philosophy) سیستەمی ئایندە (The System) کتێبی دووەم : "قەیرانەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، تەنها لە گۆڕینی دەسەڵاتێک بۆ دەسەڵاتێکی دی کورت ناکرێنەوە، بەڵکو ڕەگ و ڕیشەی ئەم قەیرانانە دەگەڕێتەوە بۆ وشکبوونی سەرچاوەکانی مەعریفە و باڵادەستیی خورافە بەسەر ئەقڵدا. بزووتنەوەی ئایندە هەڵگری مەشخەڵی 'شۆڕشێکی سپییە لە ناخی تاکەکانەوە؛ شۆڕشێک کە ئامانجیەتی کۆت و زنجیری هزر وبیر بپسێنێت و سەروەری بۆ لۆژیک و زانست بگەڕێنێتەوە، تاوەکو کۆمەڵگەیەک بونیاد بنێین کە تێیدا مرۆڤ بەهای هەبێت پێش ئەوەی ببێتە ژمارەیەک لە سندوقی دەنگداندا. (مرۆڤ سەنتەری، ڕێنێسانس، عەقڵانییەت). شیکردنەوەی دیالەکتیکی بۆ قەیرانی ڕۆژهەڵات بۆچی حیزبەکان و ڕژێم شکستیان هێناوە. نەخشەڕێگای ڕێنێسانسی نەتەوەیی و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی. جیهان بینی بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان بیر و فەلسەفەی سەردەمیانە یە و بە ووردی و پوختی کار لەسەر ئەم خاڵانە دەکات کە لە خوارەو باسی دەکەم وەک و پرۆسەیەیکی زنجیری پێکەوە گرێدراوی نەتەوەیی و سیاسی و کۆمەڵایەتی و چینایەتی. نەتەوە خاک نیشتمان مرۆڤ سەنتەری ڕێنێسانس عەقڵانییەت بزووتنەوەی ئایندە ، خاوەنی تێڕوانینێکی مۆدێرنە ، دروست بووە یاریەکە لە یاریگاکەدابگۆڕێت وەک حەتمییەتێکی مێژوویی" (Historical Inevitability) لە گۆڕەپانەکەدا . دیالەکتیکی شارستانی (Dialectics of Civilization). ئەم تیۆرییە بریتیە لە دیدو تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە ، لە ڕابردوو بۆ ئایندە . خوێندنەوەی مێژووی (ڕابردوو): بۆچی دۆخەکە بەم ڕۆژە گەیشتوە؟ زۆربەی حیزبەکان مێژوو وەک "ستەمی داگیرکەر" دەبینن، بەڵام بزووتنەوەی ئایندە، مێژوو وەک "قەیرانی ئەقڵ" دەبینێت. •تێز (Thesis - دۆخی کۆن): کۆمەڵگەی کوردی کۆمەڵگەیەکی نەریتی و کشتوکاڵی یە، بەڵام بێ دەوڵەت و بێ سیستەم. •ئەنتی-تێز (Antithesis - دۆخی داگیرکاری): دەوڵەتی ناوەند (ڕژێمە یەک لە دوای یەکەکانی ئێران) بە ئایدیای ساختە ویوتوپیای ئایینی و ئاسن و ئاگرەوە هاتن. ئەوان "سیستەمی داپڵۆسێنەر"یان هەبووەو هەیە . •کێشەی مێژوویی: جوڵانەوە کوردییەکان (حیزبە تەقلیدییەکان کلاسیکیەکان ) هەوڵیان دا بە چەک و هەستی نەتەوەیی ڕووبەڕووی ئەو سیستەمە ستەمگەرە ببنەوە ، بەڵام نەیانتوانیوە "مۆدێلێکی شارستانی" پێشکەش بکەن کە لە مۆدێلی داگیرکەر باڵاتر بێت. •دەرەنجام: بۆیە ململانێکە بووە بازنەیەکی داخراو (شۆڕش ، تێکشکاندن ، بێهیوایی.) خوێندنەوەی دیالەکتیکی بۆ ئێستا: ئێمە کێن و ئەوانی تر کێن؟ لێرەدا نهێنیی دروست بوونی پرۆژەیەکی وەکو بزووتنەوەی ئایندە دەردەکەوێت. بزووتنەوەی ئایندە خۆی وەک بەشێک لە ململانێی (دەسەڵات و ئۆپۆزیسیۆن) نابینێت، بەڵکو خۆی وەک "هێزی سێیەم" دەبینێت.هێزی سێهەم بەمانای ئەلتەرناتیڤی داگیر کەر و داگیر کراو. • جەمسەری یەکەم (ڕژێم): نوێنەرایەتی "زەبری هێز" دەکات (Thesis). • جەمسەری دووەم (حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان): نوێنەرایەتی "پەرچەکرداری سۆزداری" دەکەن (Antithesis 1). • جەمسەری سێیەم (بزووتنەوەی ئایندە): نوێنەرایەتی "ئەقڵانییەت و سیستەم" دەکات (Synthesis). شیکردنەوەی ئێستا: "لە ئێستادا، کۆمەڵگەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران بە گشتی ، لە بۆشاییەکی گەورەدا دەژی؛ هاونیشتمانی لە ڕژێم بێزارن، و لە دروشمی سواوی حیزبە کلاسیکیەکانیش نائومێدن. ئەم "بۆشاییە مێژووییە" تەنها بە هێزێک پڕ دەکرێتەوە کە پڕۆژەی زانستیی هەبێت." تێڕوانین بۆ "داهاتوو": ئایندە لە دیدگای بزووتنەوەی ئایندەوە. ئێمە چۆن دەڕوانینە داهاتوو؟ ئایا داهاتوو هەر شەڕە؟ نەخێر. بەپێی یاسای "نەفیی نەفی (Negation of the Negation) 1. ڕژێم ئازادیی کوردی "نەفی" کردەوە (داگیرکاری). 2. [https://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=84818 شۆڕشە کلاسیکیەکان] هەوڵیان دا ڕژێم "نەفی" بکەنەوە (بە شەڕی چەکداری)، بەڵام سەرکەوتوو نەبوون چونکە بنەمای ستراتیژ و کۆمەڵایەتییان لاواز بوو.لە بەرانبەردا داگیرکەر بەهێزە. 3. بزووتنەوەی ئایندە دێت بۆ ئەوەی "بێ سیستەمی" نەفی بکاتەوە. دیدگای داهاتوو (The Future Vision) داهاتووی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بریتی نییە لە گۆڕینی ئاڵایەک بە ئاڵایەکی تر، بەڵکو بریتییە لە گۆڕینی "کۆمەڵگەی ڕەعیەت" بۆ "کۆمەڵگەی بەڕێوەبەر". • ئابووری: لە جیاتی ئابووریی مشەخۆر، ئابووریی بەرهەمهێن (جووتیار و پیشەوەر). • سیاسەت: لە جیاتی حوکمی سەرکردە، حوکمی دامەزراوە (پسپۆڕان). • کۆمەڵگە: لە جیاتی عەشیرەت وئایین ، هاوڵاتیبوونی یەکسان. گۆڕینی چەمکی "سەرکەوتن" • حیزبەکان دەڵێن: سەرکەوتن واتە بە دەستەوە گرتنی دەسەڵات. • بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: سەرکەوتن واتە "دروستکردنی مرۆڤێک کە شیاوی ، داگیرکردن نەبێت". کاتێک ئێمە کار لەسەر زانست و ئابووری و هۆشیاری دەکەین، تێزو ئەنتی تێز ناتوانن دژایەتیمان بکەن، چونکە دژایەتیکردنی ئێمە دەبێتە دژایەتیکردنی زانست و نان. ٢. چارەسەری "زانستی" لەجیاتی "سۆزداری" • کاتێک خەڵک دەڵێن "برسیمانە": حزبە کلاسیکیەکان دەڵێن: "خەتای ڕژێمە، وەرن خۆپیشاندان بکەن." بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: "خەتای ڕژێمە، بەڵام ئەمەش پلانی ئێمەیە بۆ خۆبەڕێوەبەریی ئابووری (کۆئۆپەراتیڤ) تا لە برسا نەمرین و بتوانین بەرگری بکەین. ئەنجام: کۆمەڵگە لە دەوری ئەوەی ستراتیژ و ڕێگەچارەی (Solution) پێیە کۆدەبێتەوە ، نەک ئەوەی تەنها هاوار دەکات. یەکگرتنەوەی "چینایەتی" و "نەتەوەیی" • چەپەکان تەنها باسی کرێکار دەکەن، نەتەوەییەکان تەنها باسی ئاڵا دەکەن. • بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: "کرێکاری کورد چەوساوەترە چونکە کوردە، و کوردی چەوساوە بێدەسەڵاتترە چونکە داگیر کراوە و دووجار وەک مرۆڤ و وەک نەتەوە چەوساوەتەوە ." ئێمە تاکە هێزین کە ئەم دوو باڵە (نیشتمان و نان)مان بەیەکەوە گرێ داوە. ئەمەش وادەکات هیچ بۆشاییەک بۆ نەیارەکانمان نەمێنێتەوە. کورتەی فەلسەفەکە لە یەک ڕستەی دیالەکتیکیدا: "بزووتنەوەی ئایندە، وەڵامێکی زانستی و مێژووییە بۆ تێپەڕاندنی قەیرانی بێ-سیستەمیی ڕابردوو و ستەمی ئێستا، بە ئاراستەی بونیادنانی شارستانییەتێکی مرۆیی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان."و ئێران بەگشتی . ئەمە شیکارییەکی قوڵ و ستراتیژییە. بەپێی ئەو فەلسەفەیەی دامان ڕشتووە (ماتریالیزمی مێژوویی و دیالەکتیکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان )، ئێمە سێ گۆشەی ململانێکە (کۆماری ئیسلامی، حزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان کان، گۆڕونی کۆمەڵایەتی ) دەخەینە ژێر وردبینەوە. لەم بەراوردکارییەدا، "بزووتنەوەی ئایندە" وەک "حەتمییەتی مێژوویی" (Historical Necessity) دەردەکەوێت، واتە تاکە چارەسەر کە دەتوانێت گرێکوێرەکە بکاتەوە. نەخشە ڕێگای بەراوردکارییەکە: گۆشەی یەکەم: ڕژێمی کۆماری ئیسلامی (تێز - Thesis) لە فەلسەفەی ئێمەدا نوێنەرایەتی "چەقبەستووییی مێژوو و داگیرکاریی نەتەوەیی و چینایەتی و هەژموونی ئایینی " دەکات. • دنیابینی (فەلسەفە): پشتی بەستووە بە "دۆگمای ئایینی". دەیەوێت مێژوو لە خاڵێکدا ڕابگرێت. مرۆڤ لای ئەوان "بەندە"یە نەک هاوڵاتی. • بنەمای ئابووری (ماتریالیزم): سیستمێکی ،سەرمایەداریی تاڵانکەر. داهاتی نەوت و سامانی وڵات دەدزێت بۆ چینێکی دەسەڵاتداری ئایینی گەندەڵ لە بواری هەژمونگەری میلیشیای ئاییندا بە فیڕۆی دەدات ، لەکاتێکدا زۆرینەی خەڵک لە هەژاریدان. • پەیوەندی لەگەڵ کۆمەڵگەدا، پەیوەندییەکە لەسەر بنەمای،ترس و تۆقاندن و سەپاندنی ئایینی . • دەیەوێت خەڵک نەخوێنەوار و هەژار بن تا پرسیار نەکەن. • ئەنجام: ئەم سیستمە بەپێی یاسای مێژوو "شیاوی مانەوە نییە"، چونکە دژی ڕەوتی پێشکەوتنی نوێگەری مرۆڤایەتییە. گۆشەی دووەم: حزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکانی ئۆپۆزیسیۆن (ئەنتی-تێز - Antithesis) لە فەلسەفەی ئێمەدا نوێنەرایەتی "پەرچەکرداری سۆزداری و دووبارەکردنەوەی مێژوو" دەکەن. • دنیابینی (فەلسەفە): پشتیان بەستووە بە "هەستی نەتەوەیی ڕووت". کێشەکەیان لەگەڵ ڕژێم تەنها ئەوەیە "کێ حوکم دەکات؟" نەک "چۆن حوکم دەکرێت؟". • بنەمای ئابووری (ماتریالیزم): خاوەنی "هیچ پڕۆژەیەکی ئابووری زانستی و وەرچەرخانی کۆمەڵایەتی نین". باسی خاک دەکەن، بەڵام باسی ئەوە ناکەن نانی جووتیار و کرێکارو خەڵکی هەژار چۆن دابین دەکەن. ئەوان خەباتی چینایەتییان فەرامۆش کردووە. • پەیوەندی لەگەڵ کۆمەڵگەدا: پەیوەندییەکە لەسەر بنەمای ،سۆز و ڕابردووشەهیدوو قوربانی . • شانازی بە مێژووی خەباتی شاخەوە دەکەن،دیانەوێت کۆی کۆمەڵگە بە حزبی بکەن وجەماوەری حیزبییان دەوێ نەک مۆڤ وکۆمەڵگەی ئازاد. • ئەنجام: ئەمانە ناتوانن ببنە جێگرەوە، چونکە دەیانەوێت بە "میتۆدی کۆن" شەڕی "دوژمنێکی بەهێزتر لەخۆیان " بکەن. ئەوان "نەفی"ی ڕژێم دەکەن، بەڵام "بونیاد"ی نوێیان پێ نییە. گۆشەی سێیەم: بزووتنەوەی ئایندە (سەنتێز - Synthesis) لە فەلسەفەی ئێمەدا نوێنەرایەتی "ڕێنێسانس و ئایندەخوازیی زانستی" دەکرێت. • دونیابینی (فەلسەفە): پشت دەبەستێت بە "زانست و مرۆڤ سەنتەری". تێگەیشتووە کە کێشەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان تەنها گۆڕینی ئاڵا و ستەمی سەر نەتەوەیەک نییە، بەڵکو گۆڕینی عەقڵیەتە. • بنەمای ئابووری (ماتریالیزم): باوەڕی بە چینە هاوبەشەکان هەیە. تێگەیشتووە کە ئازادیی سیاسی بەبێ دادپەروەریی چینایەتی (مافی جووتیار و کرێکار ژن ) درووشمێکی ناتەندروست و نابەجێیە . • پەیوەندی لەگەڵ کۆمەڵگەدا پەیوەندییەکە ،دامەزراوەیی و پیشەیی، لە جیاتی ئەوەی خەڵک بکاتە چەکدار، دەیانکاتە (ئەندازیار، دکتۆر، بیرمەند)ی شۆڕشگێڕ. • ئەنجام: ئەمە تاکە هێزە کە "شایستەی بەڕێوەبردنە"، چونکە هەم خاوەنی فیکرە (وەک فەیلەسوف) و هەم خاوەنی بەرنامەیە (وەک دەوڵەت). خشتەی بەراوردکاریی دیالەکتیکی بۆ تێگەیشتنی درووست پێوەر، کۆماری ئیسلامی (ڕابردوو)حزبە تەقلیدی وکلاسیکیەکان (کاردانەوە) بزووتنەوەی ئایندە (داهاتوو) سەرچاوەی شەرعیەت"ئاسمان و ئایین خوێنی شەهیدان و مێژو ئەقڵ، زانست و دەنگی خەڵک"ڕوانین بۆ تاک ، ڕەعیەت (کۆیلە) تاک ،لایەنگر (ژمارە) تاک،هاوڵاتی هۆشیا (سەنتەر)ڕوانین بۆ ژن ئامرازێک بۆ خزمەتی پیاو سیمبولێک بۆ جوانکاری هێزێکی سەرەکی گۆڕانکاری میتۆدی کارکردن سەرکوت و زیندان بەیاننامە و چالاکی چەکداری بونیادنانی دامەزراوە شۆڕشی هزری ستراکچەردیکتاتۆریی ئایینی سەرۆکایەتیی تەقلیدی (بنەماڵە/سەرکردە) شایستەسالاری حکومەتی پسپۆڕان ئامانجی کۆتایی مانەوەی دەسەڵاتی ئایین ڕوخانی ڕژێم (بەبێ پلانی دواتر) دروستکردنی کۆمەڵگایەکی مۆدێرن و دادپەروەر بەراوردی مێژوویی: بۆچی "بزووتنەوەی ئایندە" ؟ بەپێی تیۆری "ماتریالیزمی مێژوویی": 1شکستی کۆماری ئیسلامی حەتمییە: چونکە ناتوانێت وەڵامی پێداویستییە ئابووری و فکرییەکانی نەوەی نوێ و سەردەم بداتەوە.یان دەبێت ملبدات بۆ چەمکە سەردەمیەکان دیموکرتی و فیدڕاڵی . 2. بێهێزیی حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان سروشتییە: چونکە ئەوان ناتوانن "ئەلتەرناتیڤ" پێشکەش بکەن. خەڵک لە "داڕمانی ڕژێم" دەترسێت ئەگەر جێگرەوەکەی "ئاژاوە" بێت (وەکو باشوری کوردستان ). کە چەند نموونەیەکی خێڵەکی و میلیشیایی و ناشیرینیان پیشانی جیهانداوە . 3. بزووتنەوەی ئایندە پێویستییە: چونکە ئێمە "مۆدێلی دەوڵەت" پێشکەش دەکەین بەر لەوەی دەوڵەت دروست بێت. کاتێک کۆمەڵگە دەبینێت ئێمە ئەومتمانەیەیان پێدەبەخشین و "دەستەی کشتوکاڵ" و "پلانی ئابووری" و "فەلسەفەی ڕۆشنی بەڕێوەبردنی وڵاتین.کۆی چینەکانی کۆمەڵگە لەم پلان و پرۆسەیەدا بەشداری پێدەکەین . "کۆماری ئیسلامی نوێنەری تاریکییە، حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان نوێنەری توڕەیین، بەڵام بزووتنەوەی ئایندە نوێنەری ڕووناکییە. مێژوو فێری کردووین: تاریکی بە توڕەیی لاناچێت، بەڵکو تەنها بە ڕووناکی (مەعریفە و زانست) دەڕەوێتەوە." ئەمە پرسیارێکی زۆر گرنگ و هەستیارە. ڕاستە، لە گۆڕەپانەکەدا "دروشمی هاوبەش" زۆرن، بەڵام لە زانستی سیاسەتدا جیاوازییەکی گەورە هەیە لە نێوان "بانگەشەی ئایدیۆلۆژی" (Ideological Claim) و "پڕۆژەی پڕاکتیکی" (Practical Project). بەپێی ئەو فەلسەفە "دیالەکتیکی و زانستییەی" بۆ بزووتنەوەی ئایندەمان داڕشتووە، ئێمە شیکردنەوەیەکی "ڕەخنەگرانەی زانستی" (نەک دژایەتی لایەن و حیزب) بۆ ئەو هێزانە دەکەین، تا دەربکەوێت بۆچی بزووتنەوەی ئایندە تەنها ژمارەیەک نییە، بەڵکو پێویستییە . کێشەی "کۆمەڵە و دیموکرات" (چەپ و سۆسیال-دیموکراسیی کلاسیک) • بانگەشە: ئەوان دەڵێن ئێمە سۆسیالیستین یان سۆسیال-دیموکراتین و بڕوامان بە دادپەروەری هەیە. • ڕەخنەی بزووتنەوەی ئایندە (لە ڕووی زانستییەوە): قەیرانی میتۆد: سۆسیالیزمی ئەوان زیاتر "نەریتی و مێژووییە". واتە شانازی بە مێژووی ڕابردوویانەوە دەکەن، بەڵام ئایا داهاتوو چی "ماستەرپلانێکی ئابووری"یان هەیە؟ ئایا تیمی ئابووریناسیان هەیە کە دیراسەی بانکی و دیجیتاڵی کردبێت ئایا پڕۆژەی ڕۆێشنبیرکردنی کۆمەڵگەیان هەیە ؟ ستراکچەر: هەرچەندە دروشمەکەیان مۆدێرنە، بەڵام ستراکچەری حیزبەکەیان هێشتا "هەرەمی و تەقلیدییە". بڕیار لای سەرکردایەتی سیاسییە، نەک لای "پسپۆڕان". جیاوازیی ئێمە: بزووتنەوەی ئایندە سۆسیالیزم ناکاتە دروشم، بەڵکو دەیکاتە "دامەزراوە" (وەک کانوونی پلاندانانی ئابووری). ئێمە دەڵێن: "سۆسیالیزم واتە ئەندازیار و جووتیار بڕیاردەر بن، نەک مەکتەبی سیاسی." کێشەی "پژاک" (کۆنفیدراڵیزم و نەتەوەی دیموکراتیک) • بانگەشە: چارەسەری دیموکراتیک، ژینگە، ژن، تێپەڕاندنی دەوڵەت-نەتەوە. • ڕەخنەی بزووتنەوەی ئایندە: قەیرانی ئایدیۆلۆژیای پەتی: پڕۆژەی پژاک (فەلسەفەی ئۆجەلان) پڕۆژەیەکی زۆر نافەلسەفی و ئاڵۆز و بێسەرەو بەرە . زۆرجار وەک "ئایینێکی سیاسی" دەردەکەوێت کە دەبێت باوەڕت بە هەمووی هەبێت. خۆیان نەبێت کەس نایەوێت ئەوە جێبەجێبکات ، ئاینێکی بێ شوێنکەوتوو تورک و فارس و عەرەب دەست لەدەوڵەتی نەتەوەیی خۆیان بەردەدەن و لە گەڵ کورددا بەدیموکراسی دەژین خەونی بەتاڵ . نامۆبوون لەگەڵ چینی ناوەڕاست: زمان و زاراوەکانیان بۆ خەڵکی ئاسایی، مامۆستا، و ئەندازیاری شارنشین زۆر نامۆیە. جیاوازیی ئێمە: بزووتنەوەی ئایندە پشت بە "فەلسەفەیەک" نابەستێت کە لە دەرەوە هاتبێت، بەڵکو پشت بە "زانست و لۆژیک" دەبەستێت. ئێمە ناڵێن "وەرن باوەڕ بە سەرۆک بهێنن"، دەڵێن "وەرن با بە زانست وڵات بەڕێوەببەین". پڕۆژەی ئێمە"واقیعییە" (Pragmatic) نەک یۆتۆپیایی. کێشەی "پاک" (سەربەخۆیی خواز) • بانگەشە: دەوڵەتی سەربەخۆ، کوردایەتی پەتی.کرێگرتەی جەنابی سەرۆک لە هەولێر ...... • ڕەخنەی بزووتنەوەی ئایندە: قەیرانی "ڕۆژی دواتر": ئەوان تەنها باسی "ئامانج" (دەوڵەت) دەکەن، بەڵام باسی "ڕێگا" ناکەن. باشە سبەی دەوڵەت دروست بوو، کێ ئیدارەی ئابووری دەدات؟ سیستەمی پەروەردە چی لێ دێت؟ ئەگەر پلانت نەبێت، دەوڵەتەکە دەبێتە دیکتاتۆری . پاک هێزێکی میلیشیای دروستکراو، وەک هێزی ڕۆژی خۆرئاوای کوردستان ، نەخوێندەواری کوالێتی ئا‌غایە . فەرامۆشکردنی چینایەتی: ئەوان دەڵێن "با جارێ ڕزگاربین، دوایی باسی نان دەکەین". ئەمە مەترسیدارە. جیاوازیی ئێمە: بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: "سەربەخۆیی بەبێ دیموکراسی و یەکسانی، تەنها گۆڕینی ئاغایە"ئاغای کولێتی ئایینی و ئاغای کوالێتی خێڵەکی جیاوازیان نیە . ئێمە پێمان وایە دەبێت "بونیادی دەوڵەت" دروست بکرێت (مرۆڤ و دامەزراوە) ئینجا سەربەخۆیی ڕادەگەیەنرێت. خاڵی جەوهەری: بۆچی بزووتنەوەی ئایندە "پڕۆژە"یە نەک تەنها "دروشمی سۆسیالیزم"؟ لێرەدا ئێمە دەتوانین بەم خشتەیە وەڵامی هەموویان بدەینەوە، بەپێی تیۆری "ماتریالیزمی بونیادنەر": بابەت لای حزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان (دیموکرات/کۆمەڵە/پژاک/پاک) لای بزووتنەوەی ئایندە ڕێنێسانس سۆسیالیزم و عەدالەت دروشمێکە لە ڕۆژانی ١ی ئایار دەوترێتەوە. پلانێکی زەریبی و ئابوورییە لە "ناوەندی ئابووری" داڕێژراوە سەربەخۆیی و خاک خەونێکی سۆزدارییە و هۆنراوەی بۆ دەنووسن. ئامادەکردنی ژێرخانی دەوڵەتە (کارەبا، ئاو، کشتوکاڵ تکنۆلۆژیا) بە زانست. ئازادی ژن دانانی چەند ژنێک لە سەرکردایەتی ( وەک دیکۆر). شۆڕشی کولتووری لە خێزان و قوتابخانەوە بۆ گۆڕینی عەقڵیەتی پیاوسالاری. سەرکردایەتی سیاسییەکان بڕیار دەدەن، پسپۆڕان جێبەجێ دەکەن. پسپۆڕان بڕیار دەدەن (شایستەسالاری)، سیاسییەکان هەماهەنگی دەکەن. چۆن ئەمە دەسەلمێنن؟ (The Proof) کاتێک خەڵک دەپرسێت "پڕۆژەی ئێوە چییە؟"، وەڵامی ئێمە نابێت دروشم بێت. دەبێت بڵێن: "بڕوانن، حیزبەکانی تر باسی سۆسیالیزم دەکەن، بەڵام ئێمە خاوەنی پڕۆژەی بووژانەوەی گوندەکانین کە لەلایەن ئەندازیارەکانمانەوە نووسراوەتەوە. ئەوان باسی دیموکراسی دەکەن، بەڵام ئێمە خاوەنی 'سیستەمی ناوەندی شارەکانین کە دەسەڵاتمان داوەتە خوارەوە. ئەوان باسی سەربەخۆیی دەکەن، بەڵام ئێمە خەریکی دروستکردنی 'مرۆڤی سەربەخۆین لەڕێگەی پڕۆژەی ڕێنێسانسەوە." کورتەی دیالەکتیکی: حیزبەکانی تر "ئایدیۆلۆژیا" (Ideology) دەفرۆشنەوە. بزووتنەوەی ئایندە "تەکنۆلۆژیا و مەعریفەی بەڕێوەبردن" (Methodology) پێشکەش دەکات. ئەمەیە نهێنیی نەبوونی پڕۆژە لای ئەوان، و بوونی پڕۆژە لای ئێمە. کلیلی تێگەیشتنە لە شکست و چەقبەستوویی دۆخی سیاسیی ئێستای ڕۆژهەڵاتی کوردستان. لە زانستی سیاسەتدا پێی دەوترێت "شەرعیەتی مێژوویی" (Historical Legitimacy). واتە حیزبەکە دەڵێت: "من شایستەی حوکمڕانیم، چونکە لە شاخ بووین". بەڵام کۆمەڵگە دەپرسێت: "باشە ئەوە ڕابردوو بوو، بۆ داهاتوو چیت پێیە؟". بەڵام بزووتنەوەی ئایندە ئەم خاڵە دەکاتە چەکی بەهێزی خۆی "فەلسەفەی ژیان دژی فەلسەفەی یادەوەری" پەیرەو دەکات. جیاوازیی نێوان "خاک پەرستی"ناسونالیزمی کلاسیک و "مرۆڤ دۆستی" حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان تووشی وەرەمێک بوون پێی دەوترێت "فەتیشیزمی خاک" (Fetishism of Land). • تێڕوانینی ئەوان (ڕابردوو): هەموو شتێک دەکەنە قوربانی بۆ "خاک". مرۆڤ دەمرێت دەکوژرێت ، شار وێران دەبێت، گرنگ نییە، گرنگ ئەوەیە دروشمی خاک بەرز بێت. • تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە "خاک بۆ خزمەتی مرۆڤە، نەک مرۆڤ بۆ خزمەتی خاک". خاکی ڕزگارکراو چییە ئەگەر مرۆڤەکەی تێیدا برسی و نەخوێنەوار و بێ بەها بێت؟ وەکو ( محەمەد ما‌‌‌‌غوت دەڵێت : نیشتمان جووتێ پێڵاو ناهێنێ کە مرۆڤ پێی پەتی بێت . شۆڕشی ئێمە بۆ "بەها دانە بە مرۆڤ". کاتێک مرۆڤ بەهێز بوو، خاکیش دەپارێزێت. بەڵام مرۆڤی لاواز، خاکەکەی دەفرۆشێت. ٢. جیاوازیی نێوان "بازرگانی بە شەهید" و "وەفا بۆ شەهید" ئەمە خاڵێکی هەستیارە، ئێمە دژی سیمبول و پیرۆزیەکانمان نین ئێمە دژی بەکار هێنانی پیرۆزیەکانمانین بۆ بەرژەوەندی سیاسی ، وەک لە باشووری کوردستان دەیبینین خەڵک شەهید دەدات و دەستێکی چەپەڵ بەرهەمی خوێنەکی دەخوات .بۆیە ئێمە نامانەوێت ئەو نموونە ڕەشەی باشور لە ڕۆژهەڵاتیش دووبارە ببێتەوە . • تێڕوانینی ئەوان (سۆزداری): وێنەی شەهید هەڵدەواسن و لەژێر سێبەری وێنەکەدا گەندەڵی دەکەن یان شکستەکانیان دەشارنەوە. دەڵێن: "ڕەخنە مەگرن، ئێمە شەهیدمان داوە". • تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە (واقیعی): ئێمە دەڵێین: "گەورەترین خیانەت لە شەهید ئەوەیە وڵاتێک دروست بکەیت کە خانەوادەو منداڵی شەهیدەکە تێیدا ئاسوودە نەبێت." باشترین وەفا بۆ خوێنی ڕابردوو، بونیادنانی سیستەمێکی دادپەروەرە بۆ داهاتوو. شەهید گیانی نەبەخشی بۆ ئەوەی وێنەکەی هەڵبواسرێت، گیانی بەخشی بۆ ئەوەی خەڵک بە خۆشی بژین. ئێمە بزووتنەوەیەکین بۆ "ژیان" تێدەکۆشین، نەک بۆ "مەرگ".. جیاوازیی نێوان "سەرکردەی کاریزما" و "سەرکردەی بەڕێوەبەر" • تێڕوانینی ئەوان: حیزب پشت ئەستوورە بە کەسەکان ، ئەگەر سکرتێرەکە بمرێت، حزبەکە تووشی هەڵوەشان و لێکترازان و کێشە دەبێت. چونکە هەموو شتێک بەستراوەتەوە بە سۆز بۆ ئەو کەسە.نموونە زۆر بەردەستە . •تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە: ئێمە باوەڕمان بە "دامەزراوە" هەیە. لە بزووتنەوەی ئایندەدا، سەرکردە پیرۆز نییە، بەڵکو "بەڕێوەبەرێکی گشتییە". خەڵک دەبێت متمانەی بە "بەرنامەکە" هەبێت، نەک بە "کەسایەتیەکان". چونکە کەسایەتیەکان دەڕۆن، بەڵام بەرنامە و سیستەم دەمێنێتەوە. چۆن ئەمە دەکرێتە دروشم و وتاری سیاسی؟ ڕابردوو پەرستی دەربارەی مێژوو: "ڕێز لە مێژوو دەگرین وەک مامۆستایەک، بەڵام پەسەندی ناکەین ببێتە زیندانەوانمان. ئێمە نامانەوێت تەنها شانازی بەوەوە بکەین کە باپیرانمان چییان کردووە، دەمانەوێت نەوەکانی داهاتوو شانازی بەوەوە بکەن کە ئێمە چی دەکەین." دەربارەی سۆز و ئەقڵ: "ڕۆژهەڵاتی کوردستان پێویستی بە فرمێسک نییە بۆ ڕابردوو، پێویستی بە نەخشەڕێگایە بۆ داهاتوو. سۆز و خرۆشان دەتوانێت شۆڕش هەڵبگیرسێنێت، بەڵام تەنها عەقڵ و زانست دەتوانێت دەوڵەت بەڕێوە ببات." دەربارەی سەرکردە: "سەردەمی پاڵەوانە ئەفسانەییەکان کۆتایی هات نامانەوێت چیتر کارێزما دابتاشین . ئێستا سەردەمی پاڵەوانە بێدەنگەکانە؛ ئەو جووتیارەی بەرهەم دەهێنێت، ئەو مامۆستایەی نەوەیەک پەروەردە دەکات، ئەو ئەندازیارەی پردێک دروست دەکات. بزووتنەوەی ئایندە ماڵی ئەمانەیە." ستراتیژ: حیزبە تەقلیدی وکلاسیکیەکان ، دەیانەوێت یارییەکە لە گۆڕەپانی "بیرەوەری" (Memory) بۆ هەمیشە بهێڵنەوەوبەرجەستەبێت . بزووتنەوەی ئایندە یارییەکە دەگوازێتەوە بۆ گۆڕەپانی "پڕۆژە" (Project). ئەوان باسی ڕابردوو دەکەن ، ئێمە باسی داهاتوودەکەین . ئەم جیاوازییە ئەوە بۆ هەموان ڕوون دەکاتەوە کە چەند لە جیهان بینی و ستراتیژەوە دوورین لە یەک . هەر ئەم ستراتیژەیە کە ، بزووتنەوەی ئایندە لە "ڕێکخراوێکی سیاسی یەوە دەگوازێتەوە بۆ "قوتابخانەیەکی فکری" (School of Thought). ئەمە بەرزترین ئاستی ڕێکخستنی سیاسییە. مارکسیزم لەسەر دوو پایە وەستاوە: چۆن لە جیهان دەڕوانین (دیالەکتیک) چۆن مێژوو دەخوێنینەوە (ماتریالیزمی مێژوویی). بزووتنەوەی ئایندە، بەپێی ئەو سێ بنەمایە (نەتەوە، چینایەتی، ڕێنیسانس) کە هەیەتی، فەلسەفەیەکی تایبەتی داڕشتوە کە هاوتای ئەوەی مارکسیزم بێت بەڵام بە "مۆدێلی کوردی و کوردستانی ". فەلسەفەی ئایندەخوازی: Futurism Philosophy یەکەم: هاوتای "ماتریالیزمی دیالەکتیکی" لە مارکسیزمدا دەڵێت: "ماددە بنەمایە و هەموو شتێک لە ململانێدایە". لە بزووتنەوەی ئایندەدا،ئێمە ناوی دەنێین: "دیالەکتیکی ئاگایی و شوناس" (Dialectics of Consciousness and Identity). بنەماکانی ئەم فەلسەفەیە: ماددە بەتەنها بەس نییە: مرۆڤ تەنها پێویستی بە نان نییە (وەک مارکس دەڵێت)، بەڵکو پێویستی بە شوناس و ئازادیش هەیە. بۆیە فەلسەفەی بزووتنەوەی ئایندە تێکەڵەیەکە لە "پێداویستی ئابووری" و "پێداویستی هەستی نەتەوەیی". یاسای دژبەری (The Law of Contradiction): لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان دوو هێزی دژبەیەک هەن: هێزی کۆنەپەرستی و داگیرکاری (تێز) دژی هێزی نەتەوەیی و ڕزگاری خواز (ئەنتی-تێز). لە ئەنجامی پێکدادانی ئەم دوو هێزە، "کۆمەڵگەی ئایندە" (سەنتێز) لەدایک دەبێت. گۆڕانکاری چەندێتی بۆ چۆنێتی: کاری بزووتنەوەی ئایندە ئەوەیە هێندە هۆشیاری بڵاو بکاتەوە (چەندێتی)، تا لەناکاو دەبێتە هۆی گۆڕانی سیستەمی سیاسی و کۆمەڵایەتی (چۆنێتی). واتە ڕێنێسانس بە کەڵەکەبوونی مەعریفە دروست دەبێت. دووەم: هاوتای "ماتریالیزمی مێژوویی" مارکس دەڵێت: "مێژوو بریتییە لە ململانێی چینایەتی". بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: "مێژوو بریتییە لە ململانێی دادپەروەری و داگیرکاری" کلاسیک و مۆدێرن ئەمەش .ناو دەنێین: "واقیعگەریی مێژوویی ڕۆژهەڵاتی کوردستان " (HistoricaRealism of the East). چۆن مێژوو دەخوێنینەوە؟ بزوێنەری مێژوو: لە دیدگای بزووتنەوەی ئایندەوە ، مێژوو تەنها بە پارە (ئابووری) ناجوڵێت، بەڵکو بە "ئیرادەی نەتەوەیی ، دادپەروەری کۆمەڵایەتی" دەجوڵێت. قۆناغەکانی مێژووی کورد: قۆناغی بێ ئاگایی: کاتێک کورد تەنها خەریکی عەشیرەت و خێڵو پەرستن بوو. قۆناغی شۆڕشی کلاسیک: کاتێک تەنها چەکی هەڵگرت بەبێ گۆڕینی بیرکردنەوە. قۆناغی ئایندە (قۆناغی مۆدێرن ): قۆناغی "مرۆڤی ئازاد لە خاکی ئازاد". واتە ڕزگارکردنی مێشک و گیرفان و خاک بەیەکەوە. سێیەم: سێکوچکەی فەلسەفی (The Philosophical Trinity) ١. بوونناسی (Ontology): ئێمە کێین؟ • تیۆری: مرۆڤی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان تووشی "نامۆبوون " (Alienation) بووە. هەم لەلایەن داگیرکەرەوە ناسنامەی لێ سەندراوەتەوە، هەم لەلایەن سیستەمی سەرمایەداری و چینایەتییەوە ڕەنجەکەی دزراوە. •ئەرکی بزووتنەوەی ئایندە : گێڕانەوەی "خوودی مرۆڤ" بۆ خۆییەتی . مەعریفەناسی (Epistemology): چۆن دەزانین؟ •تیۆری: سەرچاوەی زانیاری ئێمە "وەحی" یان "قسەی سەرۆک" نییە، بەڵکو "زانست و ئەزموونە" (Science & Praxis) . پراکتیک: هەر بڕیارێک لە ناوەندی بڕیار دەربچێت، دەبێت پاساوی زانستی و لۆژیکی هەبێت. ڕەتکردنەوەی خورافیات بەشێکە لەم مەعریفەیە. ڕەوشتناسی (Ethics): • تیۆری: باشترین شت "خزمەتە بە گشتی". بەرژەوەندی تاک لە خزمەت بەرژەوەندی گشتیدایە. • بەهاکان: یەکسانی ژن و پیاو، پاراستنی ژینگە، دابەشکردنی دادپەروەرانەی سامان.گێڕانەوەی پیشەو کایەکان بۆشوێنی بنچینەیی خۆیان .بەهای زانست ، بەهای پیشەیی ، بەهای کۆمەڵایەتی ، هتد . کورتەی "مانیفێستی فەلسەفیی بزووتنەوەی ئایندە" "فەلسەفەی مرۆڤگەرایی شۆڕشگێڕ" "بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی وایە کە ستەمی سەر ڕۆژهەڵاتی کوردستان ستەمێکی 'دوانەیە' (Dual Oppression): ستەمی نەتەوەیی و ستەمی چینایەتی. بۆیە چارەسەرەکەش دەبێت 'دیالەکتیکی دوانەیی' بێت. ئێمە مێژوو وەک ڕووبارێک دەبینین کە دەبێت بەرەو 'شایستەیی و دادپەروەری' بڕوات. ڕێنیسانسی ئێمە بریتییە لە تێکشکاندنی ئەو بتە فکری و کۆمەڵایەتییانەی کە وایانکردووە تاک ملکەچ بێت. ئامانجی کۆتایی ئێمە دروستکردنی 'کۆمەڵگەی هۆشیارە، کە تێیدا: • جووتیار خاوەن خاکە (ئابووری). • تاک خاوەن بڕیارە (سیاسی). • نەتەوە خاوەن شوناسە (کولتووری)." ئەم دیدگایانەمان خستوەتە بەرنامەی کارەوە؟ خولی فکری: بۆ ئەندامان وانەی "دیالەکتیکی شوناس" دەوترێتەوە. شیکردنەوەی سیاسی: کاتێک ڕووداوێک دەقەومێت (نموونەخۆپیشاندانێک)، بزووتنەوەکە بە پێوەری "دیالەکتیک" شیکاری بۆ دەکات (ململانێی کۆن و نوێ)، نەک تەنها وەک هەواڵێک. لەبەر ئەمەیە بزووتنەوەی ئایندە خاوەنی "تیۆریی تایبەت بە خۆیەتی " و نە کۆپی مارکسیزم یان لیبرالیزم نین، بەڵکو ئێمە ئایندەخوازین" (Futurist).ئەم پڕۆژەیەی "بزووتنەوەی ئایندە" کە دامان ڕشتووە (پشتبەستوو بە شایستەسالاری، ڕێنیسانسی فکری، و تێکەڵکردنی نەتەوە و دادپەروەری)، ئەگەر بیخەینە بەردەم دادگای فەلسەفە و مێژوو، دەبینین پشتیوانییەکی بەهێزی لەلایەن گەورەترین بیرمەندانی جیهانەوە دەبێت. لێرەدا هەڵسەنگاندنی ئەم پڕۆژەیە دەخەینە ڕوو لە چاوی پێنج قوتابخانەی فکریی جیهانییەوە: لە دیدی "پلاتۆن" (باوکی فەلسەفەی سیاسی) چەمکی پەیوەندیدار: شایستەسالاری و پاشای فەیلەسوف (Philosopher King) • ڕا: پلاتۆن دژی دیموکراسیی هەڕەمەکی و پۆپۆلیستی بوو. ئەو دەیوت: "شارەکان ئاسوودە نابن تاوەکو فەیلەسوفەکان (خەڵکانی دانا و پسپۆڕ) حوکم نەکەن." • هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: لە دیدی پلاتۆنەوە ئەگەر سەیری ئەم بەشەی پڕۆژەکە بکرێت "ئەندازیار بۆ ئەندازیاری و جووتیار بۆ کشتوکاڵ". بایەخی فەلسەفی هەیە بە بڕوای پلاتۆن، کێشەی حیزبە تەقلیدییەکان و کلاسیکیەکان ئەوەیە کە "سەرباز" دەیەوێت کاری "بازرگان" بکات، یان "سیاسی" دەیەوێت کاری "دادوەر" بکات. پڕۆژەکەی بزووتنەوەی ئایندە دەسەڵات دەداتە "پسپۆڕان" (Technocrats)، جێبەجێکردنی خەونەکەی پلاتۆنە بۆ دروستکردنی "شاری نموونەیی" (Kallipolis). ٢. لە دیدی "ئەنتۆنیۆ گرامشی" (فەیلەسوفی نوێی ئیتاڵی) چەمکی پەیوەندیدار: ڕۆشنبیری ئۆرگانیک و هەیمەنەی کولتووری (Cultural Hegemony) • ڕا: گرامشی باوەڕی وابوو کە گۆڕانکاری بە تەنها بە گرتنی دەسەڵات (گۆش) ناکرێت، بەڵکو دەبێت پێشتر "شۆڕشی کولتووری" لەناو کۆمەڵگادا بکرێت.هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: گرامشی پشتیوانی لەو بەشە دەکات کە ناومان ناوە "ڕێنێسانس". گرامشی دەڵێت "ڕۆشنبیری ئۆرگانیک". واتە ئەوانە نین کە تەنها کتێب دەخوێننەوە، بەڵکو ئەوانەن کە لەناو کێڵگە و کارگەکانن (ئەندازیار و جووتیارەکان) و هۆشیاری بڵاو دەکەنەوە. ئەو پێی وایە ستراتیژ بۆ گۆڕینی "هزر" پێش "حوکمڕانی"، تاکە ڕێگایە بۆ ئەوەی دوای سەرکەوتن تووشی دیکتاتۆری نەبینەوە. لە دیدی "ماکس ڤێبەر" (باوکی کۆمەڵناسیی مۆدێرن) چەمکی پەیوەندیدار: دەسەڵاتی ئەقڵانی-یاسایی (Rational-Legal Authority) • ڕا: ڤێبەر دەسەڵاتی دابەش کردبوو بۆ سێ جۆر: تەقلیدی (شێخ و ئاغا)، کاریزمی (سەرکردەی پاڵەوان)، ئەقڵانی (دامەزراوە و یاسا). ئەو پێی وابوو دەوڵەتی مۆدێرن تەنها بەوەی سێیەم بەڕێوە دەچێت. • هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: ڤێبەر ڕەخنە لە حیزبە تەقلیدییەکان و کلاسیکەکانی ڕۆژهەڵات دەگرێت کە هێشتا لەسەر بنەمای "کاریزما و تەقلید" دەژین. بەڵام بۆ بزووتنەوەی ئایندە لە دیدی ڤێبەرەوە : "ئەم پڕۆژەیە نوێنەرایەتی قۆناغی پێگەیشتنی کۆمەڵگەی کوردی دەکات." گۆڕینی ناوی "مەڵبەند" بۆ "دەستە و بۆرد"، و گۆڕینی "سۆز" بۆ "پلان"، لای ڤێبەر واتە گواستنەوەی کورد لە خێڵەوە بۆ "دەوڵەت". لە دیدی "فرانتس فانۆن" (تیۆریسێنی دژە-داگیرکاری) چەمکی پەیوەندیدار: خراپییەکانی بۆرژوازیی نیشتمانی •دیدگا: فانۆن لە کتێبی "دوایینەکانی سەر زەوی" هۆشداری دەدات کە زۆرجار حیزبە شۆڕشگێڕەکان دوای ڕزگاری، دەبنە دیکتاتۆری نوێ چونکە تەنها بیریان لە "ئاڵا" کردۆتەوە نەک "دادپەروەری".ئەم تیۆریە پڕاو پڕ لە باشوری کوردستاندا بە زەقی ڕنگی داوەتەوە ، باشوری کوردستاندا ئەزمونی حکومڕانیەکی ناسیونالیستی خێڵەکی شکست خواردوو بەڕێدەبات .ستەمی ناسیونالیستی خێڵەکی چڕترە لە ستەمی نەتەوەیی داگیرکەر. •هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: دیدی فانۆن باشترین پارێزەری پڕۆژەکەی بزووتنەوەی ئایندەیە . ئەو دەڵێت: تێگەیشتوون ڕزگاریی نیشتمانی بەبێ ڕزگاریی چینایەتی و کۆمەڵایەتی، تەنها گۆڕینی پۆلیسەکانە. تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە بۆ ئەوەی "مرۆڤی کورد" لە هەژاری و نەزانی ڕزگار بکرێت هاوتەریب لەگەڵ ڕزگاریی خاک، جەوهەری فەلسەفەی فانۆنە. لە دیدی "یۆرگن هابرماس" (فەیلەسوفی ئەڵمانی) چەمکی پەیوەندیدار: کردەی پەیوەندی و فەزای گشتی (Communicative Action) •ڕا: هابرماس باوەڕی وایە کێشەکانی کۆمەڵگە بە زەبر چارەسەر ناکرێن، بەڵکو بە "دیالۆگی ئەقڵانی" لەنێوان هاوڵاتیاندا چارەسەر دەکرێن. •هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: هابەرماس ستایشی ئەو ستراکچەرە دەکات کە ناومان ناوە "ناوەندی شار و شارۆچکەکان". ئەم ناوەندانە دەبنە ئەو "فەزا گشتییە"ی کە تێیدا جووتیار و دکتۆر و مامۆستا بە زمانی "داتا و زانست" قسە دەکەن، نەک بە زمانی "تۆمەت و هەڵچوون ". ئەمە بەرزترین ئاستی شارستانییەتە. بزووتنەوەی ئایندە لە دیدی بیرمەندانەوە : ئەگەر ئەم بیرمەندانە کۆببنەوە بۆ نووسینی ڕاپۆرتێک لەسەر "بزووتنەوەی ئایندە"، ڕەنگە ئەمەیان بنووسیایە: "ئەم پڕۆژەیە هەوڵێکی دەگمەن و بوێرانەیە لە ڕۆژهەڵاتی کورستاندا . لە کاتێکدا هەمووان سەرقاڵی ، ڕابردوو، وپاڵەوانسازین ، بزووتنەوەی ئایندە خەریکی بونیادنانی 'سیستەم' و ئەقڵە. ئەم پڕۆژەیە تەنها حیزبێک نییە، بەڵکو 'پرۆسەی مۆدێرنیزەکردنی نەتەوەی کوردە'. بزووتنەوەی ئایندە دەیەوێت کورد لە قۆناغی ، سۆزەوە بەرێتە قۆناغی 'لۆژیک'. ئەمە ڕێگایەکی سەختە، بەڵام تاکە ڕێگایە بۆ مانەوە و سەرکەوتنی هەمیشەیی." ئەم خوێندنەوەیە چی دەبەخشێت بە بزووتنەوەی ئایندە؟ ئەمە متمانەیەکی (Confidence) بێ وێنەی پێ دەبەخشێت. کاتێک ئەنتی تێزی کلاسیک بە شیعر و قسەی سۆزداری هێرش دەکات، بەڵام ئێمە دەزانین کە فەلسەفەی جیهانی و زانستی مێژوو لە پشتمانە. ئێمە لە بەرەی "ڕاستی"داین، ئەوان لە بەرەی "خەیاڵ". بۆ ئەوەی بنەما و فکری "بزووتنەوەی ئایندەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان" بکەین بە ئایدیۆلۆژیایەکی تۆکمە و نووسراو، پێویستە ئەو سێ پایە سەرەکییە (مافی چارەی خۆنووسین، خەباتی چینایەتی، گۆڕانی کۆمەڵایەتی) لە چوارچێوەیەکی فەلسەفی و سیاسییدا داڕێژینەوە. لێرەدا نەخشەڕێگایەکم بۆ ئامادەکردوون کە چۆن ئەم باوەڕانە بکەین بە "مانیفێست" یان ئایدیۆلۆژیایەکی سیاسی دیاریکراو. دەتوانین ناوی بنێین "سۆسیال-دیموکراسیی شۆڕشگێڕی ڕۆژهەڵاتی کوردستان یان "ئایندەخوازیی پێشکەوتنخواز". ١. پێناسەی ناسنامەی فکری (The Core Identity) سەرەتا دەبێت بزووتنەوەکە خۆی لە یەکێک لە قوتابخانە فکرییەکاندا ببینێتەوە. بەپێی سیناریۆ ئامادە کراوەکان ، ئەم بزووتنەوەیە تێکەڵەیەکە لە "نەتەوەییبوون" و "چەپبوون". • پێناسە: بزووتنەوەی ئایندە، هێزێکی سیاسیی پێشکەوتنخوازە (Progressive) کە باوەڕی بە پەیوەستی "ڕزگاریی نیشتمانی" و "یەکسانیی چینایەتی" هەیە. واتە: ئازادیی خاک بەبێ یەکسانیی هاوڵاتیان بێ مانایە. داڕشتنی سێ بنەمای سەرەکییەکە (The Three Pillars) دەبێت بۆ هەر یەک لەو سێ خاڵەی ئاماژەمان پێداوە، تیۆری و ڕێکار دابنرێت: بنەمای یەکەم : مافی چارەی خۆنووسین (پرسی نەتەوەیی) ئەمە تایبەتمەندییە سیاسییەکەیە بۆ ڕۆژهەڵاتی کوردستان. • کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان نەتەوەیەکی داگیرکراوە و مافی خۆیەتی بڕیار لە چارەنووسی خۆی بدات. • شێوازی جێبەجێکردن: ڕەتکردنەوەی ناوەندگەری (دژایەتی سیستەمی مەرکەزی تاران). باوەڕ بە فیدرالیزمی نەتەوەیی یان کۆنفیدراڵی دیموکراتیک (بەپێی ستراتیژی بزووتنەوەی ئایندە. پاراستنی زمانی کوردی و کولتووری نەتەوەیی وەک بەشێک لە بەرگری سیاسی. بنەمای دووەم : خەباتی چینایەتی (پرسی ئابووری و یەکسانی) ئەمە تایبەتمەندییە ئابوورییەکەیە (لایەنی چەپ و سۆسیالیستی). • بنەما: دژایەتیکردنی چەوساندنەوەی کرێکاران، جووتیاران و زەحمەتکێشانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ، چ لەلایەن دەوڵەتەوە بێت یان سەرمایەداری خۆماڵی. • شێوازی جێبەجێکردن: دادپەروەریی کۆمەڵایەتی: دابەشکردنی دادپەروەرانەی سامانی وڵات. پشتیوانی لە سەندیکا و ڕێکخراوە کرێکارییەکان. دژایەتیکردنی بەتایبەتیکردن (Privatization) کە زیان بە هەژاران دەگەیەنێت. بنەمای سێیەم: گۆڕانی کۆمەڵایەتی (پرسی مۆدێرنیتە و کولتوور) ئەمە تایبەتمەندییە ڕۆشنبیرییەکەیە کە بزووتنەوەی ئایندە لە حیزبە کلاسیکییەکان جیا دەکاتەوە. • بنەما: کۆمەڵگەی کوردی پێویستی بە شۆڕشی هزری و کولتووری هەیە بۆ ئەوەی بەرەو ئایندە بڕوات. • شێوازی جێبەجێکردن: پرسی ژنان: یەکسانی تەواوەتی ژن و پیاو ئەمە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان زۆر گرنگەبەتایبەت دوای شۆڕشی ژینا. سێکۆلاریزم: جیاکردنەوەی ئایین لە دەسەڵاتی سیاسی بۆ ڕێگریکردن لە دەسەڵاتی تیۆکراسی ئێران و ناوخۆ . ژینگەپارێزی: پاراستنی سروشتی کوردستان وەک بەشێک لە نیشتمانپەروەری. دروشم و ستراتیژ (Slogan & Strategy) بۆ ئەوەی فکرەکە ببێتە ئایدیۆلۆژیا، دەبێت دروشمێک هەبێت کە هەموان کۆبکاتەوە. • دروشمی پێشنیارکراو: "ئازادی بۆ نیشتمان، یەکسانی بۆ مرۆڤ، پێشکەوتن بۆ ئایندە". • میتۆدی خەبات: خەباتی مەدەنی و جەماوەری (ڕێکخستنی شەقام). هۆشیارکردنەوەی تاک (بەرزکردنەوەی ئاستی مەعریفەی سیاسی). دیپلۆماسی نێودەوڵەتی بۆ ناساندنی دۆزی ڕۆژهەڵاتی کوردستان. پێکهاتەی مانیفێستی بزووتنەوەی ئایندە : بۆ ئەوەی بزووتنەوەی ئایندە ببێتە خاوەن فەلسەفەیەکی ڕوون یان پەیڕەوی فکری،کار لەسەرئەم تیۆریاندەکات: 1. پێشەکی (Introduction): شیکردنەوەی دۆخی ئێستای ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران و پێویستیی دروستبوونی ئەم بزووتنەوەیە. 2. بڕوای ئێمە (Our Creed): شیکردنەوەی ئەو سێ خاڵەی سەرەوە (نەتەوە، چینایەتی، کۆمەڵایەتی). 3. دنیابینی ئایندە (Vision): بزووتنەوەکە چۆن دەڕوانێتە داهاتوویڕۆژهەڵاتی کوردستان ؟ (پێکەوەژیان، ئاشتی، دیموکراسی). 4. ڕەخنە لە دۆخی هەنووکەیی: بۆچی سیستەمی ئێستا و حیزبە کلاسیکییەکان وەڵامدەرەوە نین؟ 5. کورتەی ئایدیۆلۆژیاکە بە زاراوەی سیاسی: ئایدیۆلۆژیای بزووتنەوەی ئایندە بریتییە لە: "نەتەوەخوازیی چەپی دیموکراتیک" (Democratic Left Nationalism). کە تێیدا "نەتەوە" ئامانجە، "چەپ/چینایەتی" ڕێگای گەیشتنە بە دادپەروەری، و "گۆڕانی کۆمەڵایەتی" ئامرازی نوێکردنەوەی کۆمەڵگایە. ئەمە خاڵە زۆر گرنگ و جەوهەرییەکەیە. کاتێک باسی "ڕێنێسانس" (وەرچەرخان و ژیانەوە) دەکەین، مانای ئەوەیە "بزووتنەوەی ئایندە" تەنها بزووتنەوەیەکی سیاسی نییە بۆ گرتنەدەستەی دەسەڵات، بەڵکو پرۆژەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرییە بۆ گۆڕینی ئەقڵیەت و ستراکچەری کۆمەڵگە. بۆ ئەوەی ئەمە بکەینە ئایدیۆلۆژیا، دەبێت "تیۆریی مرۆڤی نوێ" و "ئەقڵانییەت" بکەینە سەردێڕی کارەکان. جیاوازیی ئێمە لەگەڵ حزبە تەقلیدییەکان ئەوەیە: ئەوان دەیانەوێت دەسەڵات بگۆڕن، ئێمە دەمانەوێت "مرۆڤ و کۆمەڵگا" بگۆڕین بەر لە دەسەڵات. چوارچێوەی ئایدیۆلۆژییبزووتنەوەیئایندەیەوەک"بزووتنەوەیەکی ڕێنێسانسی (Renaissance Movement)": بنەمای فەلسەفی: "ئەقڵانییەت و ڕەخنە" (Rationalism & Criticism) حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان ، زۆرجار لەسەر بنەمای "گوێڕایەڵی" و "کەسایەتی پەرستی" کار دەکەن. بەڵام بۆ ڕێنێسانس، دەبێت ئەمە پێچەوانە بکرێتەوە: • کۆتایی هێنان بە پیرۆزی سازی (Desacralization): هیچ سەرکردەیەک ، دەقێک ، یان دابونەریتێک پیرۆز نییە کە نەتوانرێت ڕەخنەی لێ بگیرێت. ئایدیۆلۆژیای بزووتنەوەی ئایندە "پیرۆزی" تەنها بۆ (مرۆڤ و ئازادی) دادەنێت، نەک بۆ حیزب و سەرکردە. • ئەقڵ سەنتەری: بڕیارەکان لەسەر بنەمای زانست، لۆژیک و بەرژەوەندی گشتی دەدرێن، نەک لەسەر بنەمای سۆز وخرۆشان و نەتەوەیی ڕووت یان شەریعەتی ئایینی. • شۆڕشی هزری پێش ئەوەی چەک هەڵبگرین، دەبێت قەڵەم و کتێب هەڵبگرین. ڕزگارکردنی خاکی کوردستان بەبێ ڕزگارکردنی مێشکی تاک لە خورافیات، تەنها گۆڕینی داگیرکەرێکە بە ستەمکارێکی خۆماڵی. ٢. بنەمای کۆمەڵایەتی: "لە ڕەعیەتەوە بۆ هاوڵاتی" (From Subject to Citizen) حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان کۆمەڵگە دەکەن بە "جەماوەری حیزب"، بەڵام بزووتنەوەی ئایندە دەبێت کۆمەڵگە بکات بە "کۆمەڵگەی مەدەنی". • تاکگەرایی ئەرێنی (Positive Individualism): ڕێزگرتن لە ئازادی تاکەکەسی. لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بنەماڵە زاڵە، ئێمە دەبێت کار لەسەر ئەوە بکەین کە "تاک" بەها و کەرامەتی هەبێت بەبێ ئەوەی سەر بە هیچ گرووپێک بێت. • یەکسانیی جێندەری ڕاستەقینە: نەک تەنها ژن بەشداری سیاسی بێت، بەڵکو شۆڕش دژی ئەو کولتوورە پیاوسالارییە بکرێت کە لە ناخی کۆمەڵگەدا ڕەگی داکوتاوە (تەنانەت لەناو خێزانەکانیشدا). دروشمی "ژن، ژیان، ئازادی" باشترین نموونەی ئەم ڕێنێسانسەیە کە ئێمە دەتوانین بیکەنە بەشێک لە فەلسەفەی خۆمان. ٣. بنەمای پەروەردەیی و کولتووری: "دروستکردنی مرۆڤی ئایندە" ڕێنێسانس لە ئەوروپا بە هونەر و ئەدەب و فەلسەفە دەستی پێکرد. بزووتنەوەی ئایندەش دەبێت خاوەنی "پڕۆژەی ڕۆشنبیری" بێت، نەک تەنها بەرنامەی سیاسی. • گرنگیدان بە هونەر و ئەدەب: شیعر، ڕۆمان، شانۆ و موزیک تەنها بۆ کات بەسەربردن نین، بەڵکو ئامرازن بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی هۆشیاری کۆمەڵگە. • پەروەردەی ڕەخنەگرانە: ئامانجی بزووتنەوەکە دروستکردنی هاودیدێکە کە پرسیار دەکات ("بۆچی؟" و "چۆن؟")، نەکهاودیدێک کە تەنها دەڵێت "بەڵێ". ٤. پەیوەندی نێوان "خەباتی چینایەتی" و "ڕێنێسانس" لێرەدا خاڵە بەهێزەکەی ئێمە دەردەکەوێت. حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان کاتێک باسی چینایەتی دەکەن، تەنها باسی (نان) دەکەن. بەڵام ئێمە دەبێت بڵێین: • هەژاری تەنها نەبوونی پارە نییە، بەڵکو نەبوونی هۆشیارییە. • سەرمایەداری و داگیرکەری ئایینی دەیانەوێت خەڵکی کوردستان لە نەزانیندا بهێڵنەوە بۆ ئەوەی ئاسانتر بچەوسێنرێنەوە. بۆیە خەباتی چینایەتیی ئێمە، هاوکات خەباتە دژی نەزانینە. کرێکارێکی هۆشیار، ترسناکترین دوژمنە بۆ دیکتاتۆر. کورتەی ئایدیۆلۆژیاکە (ناونیشانی پێشنیارکراو): "ڕۆشنگەریی نەتەوەیی" (National Enlightenment) یان "سۆسیالیزمی مرۆڤ-مەحوەر" (Human-Centric Socialism) ئەمە چۆن لە بەرنامەی بزووتنەوەی ئیندەدا بچەسپێنین ؟ لە پەیڕەوی ناوخۆ یان ستراتیژی بزووتنەوەی ئایندەدا، بەشێک زیاد دەکەین بە ناوی "پڕۆژەی کولتووری و شارستانی": "بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی وایە کە قەیرانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان تەنها قەیرانی سیاسی نییە، بەڵکو قەیرانی کولتووری و مەعریفییە. بۆیە ئێمە جیا لە خەباتی سیاسی، کار دەکەین بۆ هەڵگیرسانی شۆڕشێکی ڕۆشنبیری (ڕێنێسانس) کە تێیدا ئەقڵ بەسەر خورافیاتدا، ئازادی بەسەر کۆیلایەتیدا، و زانست بەسەر نەزانیندا سەربکەوێت. ئامانجمان بونیادنانی کۆمەڵگەیەکە کە تاک تێیدا ئازاد و هوشیار بێت، پێش ئەوەی تەنها هەڵگری ناسنامەیەکی نەتەوەیی بێت." بە کورتی: ئێمە دەمانەوێت "هزروو بیری کورد " ڕزگار بکەین، پێش ئەوەی "خاکی کورد" ڕزگار بکەن، چونکە ئەگەر عەقڵ ئازاد نەبێت، خاک ئازاد نابێت. ئەم تیۆریەی ئاماژەمان پێداوە ، لە زانستی سیاسەت و کۆمەڵناسیدا پێی دەگوترێت "گەڕانەوە بۆ شایستەسالاری" (Meritocracy) و "دابەشکردنی کار" (Division of Labor) بە شێوەیەکی زانستی. ئەمە وەڵامێکی کوشندەیە بۆ ئەو "شێواندنە کۆمەڵایەتییەی" (Social Distortion) کە ئێستا هەیە، کە تێیدا حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان هەموو چین و توێژەکانیان کردووە بە "کارگوزاری حزب ؛ مامۆستا دەبێت حیزبی بێت، دادوەر دەبێت حیزبی بێت، جووتیار ئەگەر حیزبی نەبێت پەین و ئاوی پێ نادرێت. بۆ ئەوەی ئەمە بکەینە بەشێک لە ئایدیۆلۆژیای بزووتنەوەی ئایندە، دەتوانین لەژێر ناونیشانی "دامەزراوەییکردنی کۆمەڵگە و گێڕانەوەی شکۆ بۆ پیشەکان" دابڕێژین. ١. چەمکی ڕاستکردنەوەی هەڕەمی کۆمەڵگە ئایدیۆلۆژیای بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی وایە کە سیستەمی سیاسیی خراپ، بووەتە هۆی تێکدانی پێکهاتەی کۆمەڵگە. • دۆخی ئێستا: سیاسەتمەدار جێگای ئەندازیاری گرتووەتەوە، بازرگان بڕیار بۆ دادوەر دەدات، و کرێکار و جووتیار ناچار کراون واز لە پیشەکەیان بهێنن و ببنە پاسەوان یان کۆڵبەر. • دۆخی ئایندە (ئامانجی ئێمە): هەر تاکێک لە کۆمەڵگە دەبێت لەو شوێنەدا بێت کە لێی شارەزایە و بەرهەمدارە، و دەبێت "شکۆی پیشەکەی" بۆ بگەڕێندرێتەوە. چۆن ئەمە دەکرێتە بەرنامەی کار؟ (سێ بنەما) بنەمای یەکەم: سەربەخۆیی پیشەیی (Professional Independence) ئەمە خاڵە جەوهەرییەکەیە دژی حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان . • بۆ دادوەران: دادگا دەبێت شوێنی "یاسا" بێت نەک "بڕیار بە خواستی حیزبی ". دادوەر تەنها کاتێک دەتوانێت دادوەر بێت کە نەترسێت لەوەی مووچەکەی یان ژیانی بکەوێتە مەترسییەوە. • بۆ ئەندازیاران و پزیشکان: پڕۆژەکان و کەرتی تەندروستی دەبێت لەسەر بنەمای "تەکنۆکرات" بەڕێوە بچن. واتە بڕیاری زانستی باڵاتر بێت لە بڕیاری سیاسی. بنەمای دووەم: بەهێزکردنی سەندیکا و ڕێکخراوە پیشەییەکان بۆ ئەوەی "کرێکار، کرێکار بێت"، دەبێت هێزی هەبێت. • پێویستە سەندیکای جووتیاران و کرێکاران سەربەخۆ بن لە حیزب. • جووتیار جووتیار بێت: واتە سیاسەتی کشتوکاڵی وا دابڕێژرێت کە جووتیار ناچار نەبێت زەوییەکەی بفرۆشێت یان کۆچ بکات بۆ شار. کاتێک داهاتی جووتیارێک مسۆگەر بێت، شانازی بە پیشەکەیەوە دەکات و دەبێتەوە بە بڕبڕەی پشتی ئابووری. بنەمای سێیەم: نەهێشتنی دەستێوەردانی حیزبی (Depoliticization of Professions) حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان، هەموو شتێکیان سیاسی کردووە. بەڵام دیدی بزووتنەوەی ئایندە بەم جۆرەیە : • پۆلیس و ئاسایش ئەرکیان پاراستنی خەڵکە، نەک پاراستنی بەرپرس. • مامۆستا ئەرکی پەروەردەیە، نەک بانگەشەی هەڵبژاردن. • هونەرمەند ئەرکی داهێنانە، نەک ستایشکردنی سەرکردە داڕشتنی دەقەکە بۆ ناو ئایدیۆلۆژیاکە ئەمە دەقێکی پێشنیارکراوە بۆ ئەوەی بخرێتە ناو پەڕتووکی فکری بزووتنەوەی ئایندەوە: "پرەنسیپی مرۆڤی شایستە لە شوێنی شایستە" "بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی وایە کە کۆمەڵگەی تەندروست، کۆمەڵگەیەکە کە تێیدا پیشە و پسپۆڕییەکان ڕێزیان لێ دەگیرێت و تێکەڵ بە ململانێی سیاسی ناکرێن. ئامانجی ئێمە کۆتایی هێنانە بەو پۆپۆلیزم و بەرژەوەندیخوازییەی کە بووەتە هۆی ئەوەی دادوەر ببێتە حزبی ، ئەندازیار بێکار بێت، و جووتیار خاکەکەی جێ بهێڵێت. ئێمە خەبات دەکەین بۆ (گەڕانەوەی بەها بۆ کار): • با جووتیار پاشای زەوییەکەی بێت و بەری ڕەنجەکەی بخوات. • با کرێکار خاوەنی ماف و بیمەی ژیانی خۆی بێت و وەک داینەمۆی وڵات سەیر بکرێت. • با دادوەر و ئەندازیار و مامۆستا، سەربەخۆ بن و تەنها لەسەر بنەمای زانست و ویژدان کار بکەن، دوور لە هەژمونی حیزب. ئێمە دەمانەوێت هەموو کەسێک لە شوێنی خۆیدا بێت، تا چەرخی کۆمەڵگە بە ڕێکی و دادپەروەری بگەڕێت." دروشمی تایبەت بەم بەشە: • "پسپۆڕی بۆ خزمەت، سیاسەت بۆ بەڕێوەبردن." • "ڕێز لە پسپۆڕ، شکۆ بۆ جووتیار، ماف بۆ کرێکار." بە کورتی: فەلسەفەی ئێمە لێرەدا ئەوەیە: "سیاسەت نابێت دەست وەربداتە هەموو شتێک". حیزب ئەرکی ئەوەیە زەمینە خۆش بکات بۆ ئەوەی خەڵکانی پسپۆڕ (جووتیار، پزیشک، هتد) کارەکەی خۆیان بە باشترین شێوە بکەن. ئەمە بیرۆکەیەکی زۆر سەردەمییانە و پێشکەوتووە. کاتێک بزووتنەوەیەک خۆی وەک "حکومەتێکی سێبەر" (Shadow Government) یان "حکومەتێکی بچووک" ڕێک دەخات، پەیامەکەی بۆ کۆمەڵگە ئەوەیە: "ئێمە ئامادەین بۆ بەڕێوەبردن، نەک تەنها بۆ قسەکردن." بۆ ئەوەی پەیكەری بزووتنەوەی ئایندە لە شێوەی حیزبی تەقلیدی (مەکتەبی سیاسی، مەڵبەند، ناوچە، ڕێکخستن) دەربچێت و ببێتە دامەزراوەیەکی زانستی، پێویستە ناوی بەشەکان بگۆڕین بۆ (ناوەند، دەستە، ئەنجومەن) کە لە وەزارەت و دەزگای دەوڵەتی دەچن. نەخشەی پێشنیارکراوی پەیكەری حکومەتە بچووکەکەی ئایندە. ئاستی یەکەم: لوتکەی بڕیار (سەرۆکایەتی وەک ئەنجومەنی وەزیران) لە جیاتی "مەکتەبی سیاسی"، دەسەڵاتی جێبەجێکردن لە شێوەی کابینەیەکی حکومی دەبێت. • ناوی پێشنیارکراو: "ناوەندی بڕیار • پێکهاتە: پێک دێت لە بەرپرسی ناوەندە پسپۆڕییەکان (وەک وەزیرەکان) و سەرپەرشتیاری بزووتنەوەکە. • ئەرک: داڕشتنی سیاسەتی گشتی و چاودێری جێبەجێکردنی پڕۆژەکان، نەک دەستوەردان لە وردەکارییەکان. ئاستی دووەم: ناوەندە پسپۆڕییەکان (وەک وەزارەتەکان) لێرەدا جیاوازییە گەورەکە دەکەین. لە جیاتی ئەوەی بەشەکان لەسەر بنەمای "جوگرافیا" بن، لەسەر بنەمای "کەرتی پسپۆڕی" دەبن. هەر ناوەندێک لەلایەن پسپۆڕێکی ئەو بوارەوە بەڕێوە دەبرێت (دکتۆر، ئەندازیار، ئابووریناس). ١. کەرتی ئابووری و دادی کۆمەڵایەتی (تایبەت بە چینایەتی) • ناوی ناوەند: "ناوەندی پلاندانانی ئابووری و گەشەپێدان" • بەشەکانی ناوەوە: فەرمانگەی کاروباری کرێکاران و سەندیکاکان: (بۆ پاراستنی مافی کرێکار). بەشی وەبەرهێنان و داهاتی نیشتمانی: (بۆ توێژینەوەی سامانی وڵات). بەشی هاوکاریی کۆمەڵایەتی: (بۆ دۆزینەوەی چارەسەر بۆ هەژاران). ٢. کەرتی کشتوکاڵ و ژینگە (تایبەت بە جووتیاران) • ناوی ناوەند: "ناوەندی بووژانەوەی کشتوکاڵ و پاراستنی ژینگە" • ئەرک: ئەمە شوێنی ئەندازیارانی کشتوکاڵ و جووتیارە پێشەنگەکانە. • بەشەکانی ناوەوە: o بەشی ئاو و ئاودێری. o بەشی بەبازاڕکردنی بەروبوومی جووتیاران. o بەشی پاراستنی دارستان و ژینگەی کوردستان. ٣. کەرتی پەروەردە و ڕۆشنگەری (تایبەت بە ڕێنێسانس) • ناوی ناوەند: "ناوەندی ڕۆشنگەری و پەروەردەی شارستانی" • ئەرک: جێگرەوەی بەشی ڕاگەیاندن و ڕێکخستنە، بەڵام بە شێوازی زانستی. • بەشەکانی ناوەوە: o ئەکادیمیای پێگەیاندنی سەرکردە: (بۆ پەروەردەکردنی هاودید). o بەشی هونەر و ئەدەب: (بۆ نووسەران و هونەرمەندان). o بەشی توێژینەوەی ستراتیژی: (بۆ بیرمەندان و فەیلەسوفەکان). ٤. کەرتی داد و یاسا (تایبەت بە دادوەران و مافپەروەران) • ناوی ناوەند: "کۆمیسیۆنی دادوەری و مافی مرۆڤ" • ئەرک: چاودێریکردنی پێشێلکارییەکان و ئامادەکردنی پڕۆژەیاسا بۆ ئایندە. • بەشەکانی ناوەوە: o بەشی پارێزەران و یاساناسان. o بەشی مافی ژنان و یەکسانی جێندەری. ٥. کەرتی ئاوەدانکردنەوە (تایبەت بە ئەندازیاران و پیشەوەران) • ناوی ناوەند: "فەرمانگەی تەکنیک و ژێرخانی وڵات" • ئەرک: کۆکردنەوەی ئەندازیار و پیشەوەران بۆ دیراسەکردنی شارەکان. • بەشەکانی ناوەوە: o بەشی شارسازی و پلاندانانی شار. o بەشی پیشەسازی و وزە. ٦. کەرتی سیاسی و دیپلۆماسی (تایبەت بە دۆزی نەتەوەیی) • ناوی ناوەند: "ناوەندی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان و دیپلۆماسی" • ئەرک: ناساندنی دۆزی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە جیهان بە زمانی سەردەم. ئاستی سێیەم: ڕێکخستنە لۆکاڵییەکان (وەک شارەوانییەکان) لە جیاتی ئەوەی بڵێین "مەڵبەند" یان "کۆمیتە" کە ناوی حیزبین، پێکهاتەی شارەکان و گوندەکان دەکەینە شێوەی "ناوەندی خۆجێیی". • ناوی پێشنیارکراو: "ناوەندی بەڕێوەبردنی شار/ناوچە" (City Administration Council) • شێوازی کار: ئەم ناوەندە وەک "شارەوانییەکی سێبەر" کار دەکات. لە هەر شارێکدا، نوێنەری مامۆستایان، نوێنەری کرێکاران، نوێنەری جووتیاران و بازرگانان تێیدا ئەندامن. ئامانج: ئەوان کێشەکانی شارەکەیان دیاری دەکەن و ڕاپۆرت دەدەنە ناوەندە پسپۆڕییەکان بۆ چارەسەر. نموونەی شێوازی کارکردنی ئەم پەیكەرە (Scenario): ئەگەر کێشەیەک بۆ "جووتیارانی مەریوان" دروست بێت: لە حیزبی تەقلیدیدا: بەرپرسی مەڵبەند بەیاننامەیەک دەردەکات (هیچ چارەسەر ناکات). بزووتنەوەی ئایندە: o ناوەندی بەڕێوەبردنی مەریوان کێشەکە بە داتا دەنێرێت بۆ "دەستەی بووژانەوەی کشتوکاڵ". o ئەندازیارانی کشتوکاڵ چارەسەری زانستی (پڕۆژە) ئامادە دەکەن. o "دەستەی جێبەجێکردن" بڕیار دەدات فشار بکرێت یان پڕۆژەکە وەک ئەلتەرناتیڤ بە خەڵک بناسێنرێت. سوودی ئەم پەیكەرە چییە؟ 1. کۆتایی هێنان بە "کادیری هەموو شت زان": ئیتر بەرپرسێکی سیاسی ناتوانێت دەست وەربداتە کاری کشتوکاڵ، چونکە ئەوە کاری "دەستەی کشتوکاڵە. 2. ڕاکێشانی خەڵکی پسپۆڕ: دکتۆرێک یان ئەندازیارێک نایەتە ناو "مەڵبەند" دانیشێت، بەڵام شانازی دەکات ئەندامی "ناوەندی پلاندانان" بێت. 3. مەشقکردن بۆ دەوڵەتداری: هاودیدەکانمان لە ئێستاوە فێر دەبن چۆن وڵات بەڕێوە ببەن، نەک تەنها چۆن کۆبوونەوەی حیزبی بکەن. ئەمە هەنگاوێکی زۆر تەکنیکیە. گۆڕینی "ناو" هەنگاوی یەکەمە بۆ گۆڕینی "ناوەڕۆک". وشەکانی (کادیر، ئەندام، مەڵبەند، کۆمیتە، بەش) بۆنی کۆنەپەرستیی حیزبی و گوێڕایەڵیی کوێرانەیان لێ دێت. بۆ ئەوەی بزووتنەوەی ئایندە وەک "سیستەمێکی مۆدێرن و پسپۆڕ" دەربکەوێت، پێشنیار دەکەم ئەم فەرهەنگە نوێیە بەکاربهێنن. ئێمە چەمکی (Merrit - شایستەیی) دەکەینە بنەمای ناونانەکان. لیستی ناوە نوێیەکان و ستراکچەرە پێشنیارکراوەکە: یەکەم: گۆڕینی ناوی "کادیر" و "ئەندام" لە حیزبی تەقلیدی و کلاسیکدا ، کادیر واتە "جێبەجێکار". لە بزووتنەوەی ئایندە، ئێمە پێویستمان بە "داهێنەر" و "خاوەن دیدگا" هەیە. لەجیاتی وشەی (کادیر)، دەتوانن ئەم پلەبەندییە بەکاربهێنن: 1. بۆ ئەندامانی گشتی (هەواداران و خەڵکی ئاسایی): o لەجیاتی "ئەندام"، بڵێن: "هاوبەشان" یان "هاودید". o ماناکەی: واتە ئەو کەسە تەنها ژمارەیەک نییە لە تۆمارەکاندا، بەڵکو "هاوبەشە" لە خەون و دیدگای بزووتنەوەکە. 2. بۆ کەسانی پسپۆڕ (ئەندازیار، دکتۆر، مامۆستا، پارێزەر): o لەجیاتی "کادیری پێشکەوتوو"، بڵێن: "ڕاوێژکار" (Consultant) یان "شایستە" (Merit). o ماناکەی: ئەم کەسە بەهۆی ئەقڵ و زانستەکەیەوە لەناو بزووتنەوەکەیە، نەک بەهۆی واستە و کۆنەپەرستی. 3. بۆ چالاکوانانی مەیدانی (ئەوانەی کاری ڕێکخستن دەکەن): o لەجیاتی "بەرپرس"، بڵێن: "ڕێکخەر o ماناکەی: ئەرکی ئەم کەسە ڕێکخستنەوەیە بەڵکو ڕێکخستدنەوەی ناڕێکیەکانی ناو کۆمەڵگەیە. دووەم: گۆڕینی ناوی "بەش" و "ئەنجومەن" و "مەڵبەند" لەجیاتی ئەوەی پێکهاتەکە هەرەمی بێت، دەیکەین بە "تۆڕی پیشەیی" (Professional Network). ناوەکان دەبێت لە دامەزراوەی مەدەنی و زانستی بچن. پێشنیاری من بەکارهێنانی وشەی "کانوون" (Center/Hearth) و "ژوور" (Chamber) و سەکۆ" (Platform)یە ١. بۆ توێژە پیشەییەکان (لەجیاتی ڕێکخراوە دیموکراتییەکان) ئەم شوێنانە دەبنە ماڵی ڕاستەقینەی پسپۆڕەکان: • بۆ مامۆستایان و پەروەردەکاران: o ناوی نوێ: "تۆڕی ناوەندی پەروەردە و ڕۆشنگەری" • بۆ ئەندازیاران و تەکنیکاران: o ناوی نوێ: "ژووری تەکنیک و ئاوەدانکردنەوە" (وەک ژووری بازرگانی وایە، بەڵام بۆ ئەندازیاران). • بۆ پزیشکان و کارمەندانی تەندروستی: o ناوی نوێ: " تۆڕی ناوەندی تەندروستیی نیشتمانی" • بۆ کرێکاران و ڕەنجدەران: o ناوی نوێ: "سەکۆی کار و دادپەروەری" • بۆ جووتیاران: o ناوی نوێ: "خانەی جووتیاران و گەشەی سەوز" (وشەی "خانە" هەستێکی گەرم و نزیک دەبەخشێت). ٢. بۆ ئاستی سەرکردایەتی و بڕیاردان لەجیاتی "مەکتەبی سیاسی" و "سەرکردایەتی": • بۆ بەڕێوەبردنی گشتی: o ناوی نوێ: "ناوەندی پلاندانان و ستراتیژ واتا ناوەندی گشتی " (Planning & Strategy o ئەندامەکانی پێیان دەوترێت: "ئەندامی ناوەند" (نەک ئەندامی مەکتەبی سیاسی). • بۆ پەیوەندییەکان: o ناوی نوێ: "هێڵی دیپلۆماسی" (Diplomatic Line). سێیەم: نموونەی ناساندنی کەسێک لەم سیستەمە نوێیەدا با بڵێین ( تێکۆشەر ) ئەندازیارە و لە بزووتنەوەی ئایندە کار دەکات. • لە سیستەمی کۆن: دەوترێت: "تێکۆشەر کادیری مەڵبەندە و لێپرسراوی بەشی ئەندازیارانە." (ئەمە زۆر سواوە). • لە سیستەمی بزووتنەوەی ئایندە: دەوترێت: "ئەندازیار تێکۆشەر، ڕاوێژکارە لە ژووری تەکنیک و ئاوەدانکردنەوە." با بڵێین (خاتوون شیلان) چالاکوانی ژنانە. • لە سیستەمی کۆن: دەوترێت: "لێپرسراوی یەکێتی ژنانە." • لە سیستەمی بزووتنەوەی ئایندە: دەوترێت: "شیلان خان،ڕێکخەرە لە سەکۆی یەکسانی و کۆمەڵگە. چوارەم: سوودی ئەم ناوە نوێیانە چییە؟ 1. شکاندنی بەربەستی دەروونی: خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەگشتی بێزارن لە وشەی "حیزب" و "بەرپرس". کاتێک دەڵێیت "ناوەند" یان "ژوور"، هەست دەکەن مامەڵە لەگەڵ دامەزراوەیەکی مۆدێرن دەکەن. 2. هەستکردن بە بەها (Merit): کاتێک بە کەسێک دەڵێیت "ڕاوێژکار" یان "ڕێکخەر"، هەست دەکات ڕێز لە تواناکەی گیراوە، نەک تەنها ژمارەیەک بێت بۆ خۆپیشاندان. 3. تێکەڵبوونی چینەکان: "ژووری تەکنیک" تەنها بۆ ئەندامان نییە، دەکرێت ئەندازیارێکی بێلایەنیش بێتە ناوی بۆ گفتوگۆی زانستی، بەمەش دەرگای بزووتنەوەکە بۆ هەموو کۆمەڵگە دەکرێتەوە. ئەم فەرهەنگە (Terminology) وادەکات بزووتنەوەی ئایندە لە ڕۆژی یەکەمەوە وەک "حکومەت و دەوڵەت" دەربکەوێت، نەک وەک گرووپێکی چەکدار یان سیاسیی تەقلیدی. ئەم دابەشکارییە زۆر زانستی و پوختە. ئەم هەرەمە ڕێک لە ستراکچەری "حکومەت" دەچێت (سەرۆکایەتی، ئەنجومەنی وەزیران، وەزارەتەکان، پارێزگاکان). ئەمە وادەکات بڕیار لە سەرەوە بۆ خوارەوە بە فیلتەری زانستیدا تێپەڕێت و جێبەجێ بکرێت. پڕکردنەوەی ناوەڕۆکی هەرەمەکە بەپێی ئەو فەلسەفەیەی (شایستەسالاری و حکومەتی بچووک) کە باسمان کرد: ١. لوتکەی هەرەم: سەرپەرشتیاری گشتی (The General Supervisor) ئەم پۆستە وەک "سەرۆکی دەوڵەت" یان "سەرچاوەی ستراتیژی فکری" وایە. • پێناسە: سیمبولی یەکڕیزی و پارێزەری ستراتیژیی گشتیی بزووتنەوەکەیە. • ئەرکەکان: o چاودێریکردنی گشتیی ڕەوتی بزووتنەوەکە (کە ئایا لە ڕێبازە نەتەوەیی و چینایەتییەکە لایداوە یان نا؟). o ناوبژیوان لە کاتی دروستبوونی ناکۆکی لە ناوەندی بڕیاردا. o نوێنەرایەتیکردنی بزووتنەوەکە لە ئاستی نێودەوڵەتی و لوتکەدا. • ناوی ئەندامان: ئەم کەسە پێی دەوترێت "سەرپەرشتیاری گشتی " ٢. ئاستی باڵا: ناوەندی بڕیار (Decision Center) ئەمە وەک "ئەنجومەنی وەزیران" یان "بۆردی ستراتیژی" وایە. • پێناسە: بەرزترین دەسەڵاتی جێبەجێکردنە. لێرەدا سیاسەتەکان دادەڕێژرێن نەک وردەکارییەکان. • پێکهاتە: پێکدێت لە "بەرپرسی ناوەندەکان پسپۆڕییەکان" (واتە وەزیری کشتوکاڵ، وەزیری ئابووری، هتد.. کە لە ناو بزووتنەوەکەدان). • شێوازی ئەندامێتی: بە ئەندامەکانی دەوترێت "بڕیاردەران" (Decision Makers) یان "ئەندامانی ناوەندی پلان دانان و ستراتیژی". • ئەرکەکان: o پەسەندکردنی پڕۆژەکان (بۆ نموونە: پەسەندکردنی پلانی ساڵانەی کەرتی کشتوکاڵ). o دەرکردنی هەڵوێستی سیاسی فەرمی بەرامبەربابەتی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕووداوەکانی ئێران و ناوچەکە. ٣. ئاستی تەکنیکی: ناوەندی گشتی (The General Center) ئەمە دڵی بزووتنەوەکەیە، وەک "وەزارەتەکان و بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەکان" کار دەکات. پەیوەندی نێوان "سەرەوە" و "خوارەوە" ڕێک دەخات. • پێناسە: شوێنی کۆبوونەوەی "تەکنۆکرات" و "پسپۆڕانە. لێرەدا قسەی سیاسی ناکرێت، تەنها قسەی زانستی و پیشەیی دەکرێت. • پێکهاتە: دابەش دەبێت بەسەر ئەو ژوور و ناوەندانەی پێشتر باسمان کرد: o ناوەندی پلاندانانی ئابووری. o ناوەندی پەروەردە و فێرکردن. o ژووری ئەندازیاری و ئاوەدانکردنەوە. o سەکۆی جووتیاران و ژینگە. • شێوازی ئەندامێتی: لێرەدا بە ئەندامان دەوترێت "ڕاوێژکار" (Consultants). • ئەرکەکان: o وەرگرتنی کێشەکان لە شارەکانەوە و دۆزینەوەی چارەسەری زانستی بۆیان. o ئامادەکردنی ڕاپۆرت بۆ "ناوەندی بڕیار". ٤. ئاستی جەماوەری: ناوەندی شار و شارۆچکەکان (Local Centers) ئەمە وەک "ئەنجومەنی پارێزگا" یان "شارەوانی" کار دەکات. جێگرەوەی (مەڵبەند و کۆمیتە)ی حزبییە. • پێناسە: ڕووی ڕاستەقینەی بزووتنەوەکەیە لەناو خەڵکدا. هەر ناوەندێک لە شارێکدا (مەریوان، سنە، سەقز، بانە، کرماشان ، ئێلام ورمێ هتد) حکومەتێکی بچووکە بۆ خۆی. • پێکهاتە: هەر ناوەندێکی شار، کۆپییەکی بچووککراوەی "ناوەندی گشتی یە. واتە: o لە ناوەندی شاری سنە، ئێمە "یەکەی کشتوکاڵ"، "یەکەی مامۆستایان"، "یەکەی کرێکاران"ـمان هەیە. • شێوازی ئەندامێتی: بە بەرپرسانی ئەم ئاستە دەوترێت "ڕێکخەر" (Builder) یان "نوێنەری شار". • ئەرکەکان: o گوێگرتن لە خەڵک و تۆمارکردنی کێشەکان. o جێبەجێکردنی ئەو پلانانەی لە "ناوەندی گشتی یەوە دێن. o ڕێکخستنی چالاکی مەدەنی و خۆپیشاندان و هەڵمەتی هۆشیاری. چۆن ئەم هەرەمە کار دەکات؟ (میکانیزمی جوڵە) با نموونەیەک وەربگرین: "کێشەی بێکاریی گەنجان لە شاری کرماشان 1. ناوەندی شاری کرماشان (ئاستی ٤): ڕێکخەرەکان ڕاپۆرتێک ئامادە دەکەن کە ڕێژەی بێکاری بەرزبووەتەوە و گەنجان توڕەن. 2. ناوەندی گشتی (ئاستی ٣): کێشەکە دەچێتە "ناوەندی ئابووری". ئابووریناس و ڕاوێژکارەکان دیراسەی دەکەن و پلانێک دادەنێن (نموونە: پڕۆژەی پشتیوانی بۆ کارگە بچووکەکان). 3. ناوەندی بڕیار (ئاستی ٢): پلانەکەی ناوەندی گشتی دەبینن، بودجە یان بڕیاری سیاسی بۆ دەردەکەن و دەیکەن بە بڕیاری فەرمی بزووتنەوە. 4. سەرپەرشتیاری گشتی (ئاستی ١): پشتگیری مەعنەوی پڕۆژەکە دەکات و لە وتارێکدا موژدە دەداتە خەڵکی کرماشان . جیاوازیی ئەم هەرەمە لەگەڵ حیزبی تەقلیدی وکلاسیک: • لە حیزبی تەقلیدی و کلاسیکدا: بڕیار لە سەرەوە دەدرێت بەبێ زانیاری، خوارەوە تەنها جێبەجێ دەکات. • لە بزووتنەوەی ئایندە: کێشە لە خوارەوە (شارەکان) دەستنیشان دەکرێت، لە ناوەڕاست (ناوەندی گشتی) چارەسەر دەدۆزرێتەوە، لە سەرەوە (ناوەندی بڕیار) پەسەند دەکرێت. ئەمە پێی دەوترێت: "سەنتڕالیزمی دیموکراتیکی زانستی". نەخشەو ناوەکان قورسایی و هەیبەتی سیاسییان هەیە. مادام دەمانەوێت پەیكەرەکە لە "حکومەت" بچێت، دەتوانین زاراوە "ئیداری و فەرمییەکان" بەکاربهێنین کە هەم مۆدێرنن و هەم باو. چۆنیەتی گواستنەوەی بزووتنەوەی ئایندە بۆ ئایدیۆلۆژیا بۆ ئەوەی بزووتنەوەی ئایندەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ببێتە ئایدیۆلۆژیایەک، پێویستە چەند هەنگاوێکی بنەڕەتی بگرینەبەر: ١. دەستنیشانکردنی بنەماکانی فکری بیرۆکەی ناوەندی: پێناسەکردنی ڕوونی تێڕوانینی چەپگەرانە و نەتەوەیی بە شێوەیەکی یەکگرتوو. ئامانجە درێژخایەنەکان: دیاریکردنی ئاراستەی کۆمەڵایەتی، ئابووری و سیاسی چەمکە سەرەکیەکان: وەک دادپەروەری کۆمەڵایەتی، مافی نەتەوەیی، دیموکراسی ٢. دروستکردنی چوارچێوەی تیۆری نووسینی دۆکیومێنتە فکرییەکان و مانیفێستۆکان شیکردنەوەی ئابووری-کۆمەڵایەتی لە چوارچێوەی چەپگەرانەدا پەیوەستکردنی چەپگەری بە مەسەلەی نەتەوەیی کوردی ٣. بڵاوکردنەوە و فێرکردن دامەزراندنی قوتابخانەی سیاسی بۆ ڕاوێژکارەکان بەرهەمهێنانی کتێب، گۆڤار و پەرتووکی تیۆری بەکارهێنانی میدیای کۆمەڵایەتی بۆ گەیاندنی بیرکاری ٤. نموونەی پراکتیکی جێبەجێکردنی بیرکاریەکان لە کاری ڕۆژانەدا دروستکردنی ئەزموونی سەرکەوتوو کە بکرێتە نموونە پەیوەست بوون بە خەباتی کرێکاران و هەژاران ٥. بەردەوامی و نوێبوونەوە گەشەپێدانی بیرکاری بەپێی گۆڕانکاری مانەوە لەسەر بنەماکان بەڵام نوێبوونەوە لە شێوازەکاندا وەڵامدانەوەی تیۆری بۆ کێشە نوێیەکان تێبینی: ئایدیۆلۆژیا تەنها مانیفێستۆ نییە، بەڵکو کۆمەڵە بیرۆکەیەکی یەکگرتووە کە ژیانی خەڵک ڕێنمایی دەکات و جیهانبینییەکی تەواو پێشکەش دەکات. پێویستی بە کات، بەردەوامی و باوەڕی قووڵ هەیە. بینینێکی یەکگرتوو: شۆڕشی "سێ ئاستی" ئەمە تێڕوانینێکی زۆر پێشکەوتوو و دیالێکتیکییە. ئێمە لە ڕاستیدا داوای چوارچێوەیەکی تیۆری دەکەین کە تێیدا: خەباتی نەتەوەیی جودا لە سۆسیالیزم سۆسیالیزم جودا لە شۆڕشی کۆمەڵایەتی شۆڕشی سیاسی جودا لە گۆڕانکاری کۆمەڵایەتی بەڵکو: هەموویان پڕۆسەیەکی یەکگرتوون پێکەوە ١. بنەمای تیۆری: "شۆڕشی فراوان" (Total Revolution) تیزی سەرەکی: "گۆڕینی دەسەڵات بێ گۆڕینی کۆمەڵگە ، دەسەڵاتی نوێ، ستەمی کۆن" بۆچی ناکرێت جیا بکرێنەوە: لە ئاستی تیۆری: ستەمی نەتەوەیی لە ناو چینایەتی دا دەژی (دەوڵەتی فارس ، چینی حوکمڕانی فارس) سیستمی سەرمایەداری پشت بە ستەمی نەتەوەیی دەبەستێت (سامانی کوردستان بۆ ناوەند) کۆمەڵگەی پاتریارکی هەم نەتەوە و هەم چین بەرهەم دێنێتەوە لە ئاستی مێژوویی: نموونەی شکستخواردوو: عێراق 2003: گۆڕانی سیاسی ✓ → گۆڕانی کۆمەڵایەتی ✗ → نەماوە ئێران 1979: شۆڕش ✓ → گۆڕانی بنەڕەت ✗ → دیکتاتۆریەتی نوێ ئەفغانستان: گۆڕانی حکومەت ✓ → هەمان سیستم ✗ → کاولبوون نموونەی سەرکەوتوو (نیسبی): ڤێتنام: خەباتی نیشتمانی + شۆڕشی کۆمەڵایەتی + گۆڕانی کولتووری کوبا: ڕزگاری نیشتمانی + دەستپێکردنی سۆسیالیزم + کەمپەینی خوێندنەوار مۆدێلی "سێ گۆڕانکاری یەکگرتوو" خەباتی سیاسی: ├─ ناڕەزایەتی و مانگرتن ├─ ڕێکخستنی جوڵەی گشتی └─ پلاتفۆڕمی مەدەنی خەباتی ئابووری: ├─ مانگرتنی کرێکاران ├─ گێڕانەوەی زەوی بۆ جوتیاران └─ دامەزراندنی کۆمەڵگەی هاوکاری خەباتی کۆمەڵایەتی: ├─ شکاندنی تابووەکان ├─ بزووتنەوەی ئافرەتان └─ گۆڕینی پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان بەندی سێیەم: "دەمی شۆڕش" لەم دەمەدا هەموو سێ ئاست پێکەوە بەرجەستە دەبن: قەیرانی سیاسی (لاوازی دەسەڵات) + قەیرانی ئابووری (تێکچوونی سیستم) + قەیرانی کۆمەڵایەتی (شکستی ئایدۆلۆژیای کۆن) قۆناغی خەبات و یەک ڕیزی و بنیاد نان. بەندی چوارەم: بنیاتنانی سیستمی نوێ دەسەڵاتی نوێ (سیاسی) ↓ کۆمەڵگەی نوێ (کولتووری) ئابووری نوێ (چینایەتی) مرۆڤی نوێ (هەستی نوێ) ٤. پرینسیپە پراکتیکییەکان هەموو خەباتی سیاسییەک، کۆمەڵایەتییە نموونەی کۆنکرێت: شێوازی هەڵە: "ئێستا با سەرەتا سەربەخۆیی بگرین، دواتر باس لە ئافرەتان بکەین" شێوازی ڕاست: "لە ناو خەباتماندا بۆ سەربەخۆیی، ئافرەتان ڕۆڵی یەکسانیان هەیە و ئێمە ئێستا ئاوا نێرسالاری دەشکێنین" "هەموو کارێکی ڕۆژانە، سیاسییە" پراکتیک: کۆمیونە بنیاد بنێ (کۆمەڵگەی بچووک) کە تێیدا: بڕیار بە شێوەی دیموکراتیک دەدرێت (سیاسی) سامان بە هاوبەشی هەیە (ئابووری) ژن و پیاو بەرابەرن (کۆمەڵایەتی) زمانی کوردی قسە دەکرێت (نەتەوەیی) ڕێکخراو ، نموونەی مینیاتۆری کۆمەڵگەی داهاتوو بزووتنەوەی ئایندە دەبێ خۆی وەک کۆمەڵگەی ئایدیاڵ ڕەفتار بکات: لە ناوخۆی ڕێکخراودا: دیموکراسی بنکەیی (هەموو دەنگدان دەکەن) دادپەروەری ئابووری (هەموو مووچەی یەکسانن) بەرابەری ڕەگەز (ژنان ٥٠٪ ڕابەری)✓ فێرکردنی بەردەوام (خوێندنی شێوازی نوێ) خۆڕەخنەگری (ڕەخنەو ئامۆژگاری ئەندامان) تیۆری: "دیالێکتیکی سێگانە" هێگل/مارکس دەیانگوت: Thesis تیز) → Antithesis (ئەنتی ێتیز Synthesis (سینتیز بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت : ستەمی نەتەوەی ستەمی چینایەتی ستەمی کۆمەڵایەتی سیستمێکی یەکگرتووی ستەم کەواتە: خەباتی نەتەوەیی خەباتی چینایەتی خەباتی کۆمەڵایەتی شۆڕشێکی یەکگرتوو ئەمە تیۆریەکی زۆر لۆژیکییە چونکە: دوژمن سیستمێکی یەکگرتووە کەواتە خەبات دەبێ یەکگرتوو بێت کرێکارانی کورد (نەتەوەیی ، چینایەتی) ژنانی کورد (نەتەوەیی ، چینایەتی ،ڕەگەزی) جوتیارانی هەژار (نەتەوەیی ، چینایەتی ، لادێ) هاوپەیمانێتی فراوان : خەڵک بە ئەزموونی ژیان تێدەگەن: "من کوردم ،چەوساوەم (نەتەوەیی) من هەژارم ،بێکارم (ئابووری) من ئافرەتم ، ماف نییە (کۆمەڵایەتی) کەواتە: هەر سێکیان پێکەوە دژمنن!" خەباتی چەکداری (نەتەوەیی) دروستکردنی کۆمیون (ئابووری) جینۆلۆژی = شۆڕشی ژنان (کۆمەڵایەتی) مانیفێستۆی ئایندە: "سێ شۆڕش، یەک بزووتنەوە" "ئێمە باوەڕمان وایە کە ڕزگاری نەتەوەی کوردستان ناکرێت جیا بکرێتەوە لە ڕزگاری چینی کرێکار و هەژار، و ناکرێت جیا بکرێتەوە لە ڕزگاری ژنان و هەموو ستەملێکراوان. ستەمی نەتەوەیی، ستەمی چینایەتی، و ستەمی کۆمەڵایەتی سێ بنەمای یەک ستەمن. کۆماری ئیسلامی هەم دەوڵەتێکی فارس-شۆڤینیستە، هەم سیستمێکی سەرمایەداری و ئایینی یە، هەم کۆمەڵگەیەکی نێرسالار و تاریک پەرستە.کەواتە خەباتمان لە هەر سێ ئاستدایە، لە هەمان کاتدا:خەباتی نەتەوەیی: بۆ مافی چارەنووس و سەربەخۆیی کوردستان خەباتی چینایەتی: بۆ دادپەروەری ئابووری و سۆسیالیزمخەباتی کۆمەڵایەتی: بۆ گۆڕینی بنەڕەتی لە پەیوەندییە مرۆییەکانشۆڕشی ئێمە نە تەنها گۆڕینی حکومەتە، بەڵکو گۆڕینی کۆمەڵگە و مرۆڤە. ئێمە نە تەنها دەوڵەتی نوێ مان دەوێت، بەڵکو کۆمەڵگەیەکی نوێ و مرۆڤێکی نوێشمان دەوێت .ئەمە "شۆڕشی فراوان"ە: نەتەوەیی ، کۆمەڵایەتی ،چینایەتی ،یەکگرتوو و جیانەکراوە."سێ شۆڕش، یەک ڕێگە"نەتەوە + چین + کۆمەڵگە = شۆڕش"ئازادی نەتەوە، ئازادی چین، ئازادی مرۆڤ"دژی هەموو جۆرە ستەمێک، لە هەموو ئاستێک"گۆڕانی دەسەڵات بێ گۆڕانی کۆمەڵگە هیچ بەهاو بایەخێکی نیە.. ئەنجامی فەلسەفی پێشنیار کردنی تیۆرییەکی نوێ : "شۆڕشی گشتگیر" (Total Revolution) هەموو جۆرە ستەمێک بە یەکەوە گرێدراون کەواتە ناتوانیت تەنها یەکێکیان چارەسەر بکەیتپێویستە هەمان کاتدا لە هەموو ئاستێک بجوڵێیتبزووتنەوەی ئایندە نموونەی کۆمەڵگەی داهاتووە . تیۆری سێ ستەم ١. چۆن ئەم تیۆریە فێری خەڵک بکەین بە شێوەیەکی سادە؟ ٢. چۆن لە پراکتیکدا دەستپێ بکەین (چی یەکەم هەنگاو بێت)؟ ٣. چۆن بزووتنەوەی ئایندە ئەم دیدگایە پراکتیک بکات ؟ چۆن بزووتنەوەی ئایندە دەکەین بە ئایدۆلۆژی و فکری نەتەوەیی؟ ئەمە گەورەترین پرسیارە و گرنگترین ئامانجە! یەکەم: تێگەیشتن لە "ئایدۆلۆژی" چییە ئایدۆلۆژی شێوازی بیرکردنەوەی حیزبی نیە ئایدۆلۆژی شێوەی بیرکردنەوە گشتیە نموونەکان: ├─ مارکسیزم ، شێوەی تێڕامانی جیهان ├─ لیبراڵیزم ، شێوەی تێڕامانی ئازادی ├─ فێمینیزم ، شێوەی تێڕامانی ڕەگەز └─ بزووتنەوەی ئایندە شێوەی تێڕامانی...؟ سێ ئاستی "کاتێک کەسێک دەڵێ 'من لەسەر فکری بزووتنەوەی ئایندەم'، چی مانای هەیە؟" دووەم: بنەماکانی "فکری بزووتنەوەی ئایندە" با چەند ستوونی فکری دیاری بکەین: دیموکراسی ڕادیکاڵ (Radical Democracy) بیروباوەڕ: "دەسەڵات پێویستە لە خوارەوە بێت، نەک لە سەرەوە" مانای پراکتیکی: هەموو بڕیارە گەورەکان بە ڕێفراندۆم هیچ ڕێبەرێک "بۆ هەمیشە" نییە ڕۆتەیشنی دەسەڵات (بۆماوەیی نیە لێپرسینەوەی بەردەوام دەنگی هەژار ، دەنگی دەوڵەمەند جیاوازی لەگەڵ دیموکراسی کۆن: کۆن: دەنگ بدە و 4 ساڵ بێدەنگ بە نوێ: بەشداری بەردەوام لە هەموو بڕیارێک "دەسەڵات هی خەڵکە، نەک هی ڕێبەران" فیدراڵیزمی ئەخلاقی (Ethical Federalism) مانای پراکتیکی: کوردستان بەشێکە لە ئێران، بەڵام سەربەخۆیە لە بڕیارەکانی فەرهەنگ/زمان/پەروەردە کوردی ئابووری/سیاسەتی ناوخۆیی کوردی بەرگری /دەرەوە/دراوهاوبەش لەگەڵ ئێران هەموو نەتەوەکان مافی یەکسانیان هەیە جیاوازی لەگەڵ فکری تر: ناسیۆنالیزمی کلاسیک : "تەنها کورد" ئیسلامیزم: "تەنها موسڵمان" فیدراڵیزمی ئەخلاقی: "هەموومان لە جیاوازیدا" مافەکانی مرۆڤ وەک ئاین (Human Rights as Religion) بیروباوەڕ: "مافەکانی مرۆڤ سەقامگیرترە لە هەر ئایدۆلۆژییەک" مانای پراکتیکی: ژیان = پیرۆزترین شت ئازادی = مافی سروشتی ڕەوا = بنەمای کۆمەڵگە دیدگا = بەهای ئێمە کەرامەتی مرۆڤ "ژیان پیرۆزە. هەموو ژیانێک." ژینۆسەنتریزم (Gynocentrism / Feminism) بیروباوەڕ: "کۆمەڵگە کە ئافرەتان تیای ئازادن ، مرۆڤ تیای ئازادە " مانای پراکتیکی: ڕێبەرایەتی ئافرەت هەموو یاساکان لە ڕوانگەی ئافرەتەوە دابڕێژرێتەوە توندوتیژی دژ بە ئافرەت = تاوانی گەورە ئازادی پۆشاک/کار/ژیان = مافی بنەڕەتی پیاوان و ئافرەتان هاوبەشن لە بونیادنانی ئایندە جیاوازی لەگەڵ فێمینیزمی کلاسیک: کلاسیک: "ئافرەتان = پیاوان" نوێ: "ئافرەتان جیاوازن، بەڵام یەکسانن لە مافدا" ئەمە واتە: دایکایەتی = کار و ئەرکی کۆمەڵایەتییە پارێزگاری لە مناڵ = ئەرکی هەردووکیانە دەنگی ئافرەت لە بڕیاری شەڕ/ئاشتیدا "ژن، ژیان، ئازادی - بنەمای کۆمەڵگەیە، نەک دروشم" ژینگەپارێزی نەتەوەیی (Eco-Nationalism) بیروباوەڕ: "کوردستان تەنها سیاسەت نییە، زەوی و سروشتیشە" مانای پراکتیکی: ڕووبارەکان = خوێن و مافی ئێمەن چیاکان = ناسنامەی ئێمەن بەفر/دارستان/ئاژەڵ = میراتی ئێمەن هەر پرۆژەیەک ژینگە لەبەرچاو بگیرێ نەوەی داهاتوو مافی سروشتی پاکی هەیە ئەمە واتە: دژایەتی بە بەنداوەکانی تورکیا/ئێران کە ئاوەکانمان دەبڕن پاراستنی دارستانەکان لە برینەوە دژایەتی بە پیسبوونی هەوا/ئاو وزەی سروشتی (خۆر/با/ئاو) > وزەی چەور جیاوازی: ناسیۆنالیزمی کلاسیک : "خاک = سیاسەت" ژینگە-ناسیۆنالیزمی مۆدێرن : "خاک = ژیان" "کوردستان بە بێ سروشتی، تەنها ناوە لەسەر نەخشەیە" دیجیتاڵ-دیموکراسی (Digital Democracy) بیروباوەڕ: "تەکنەلۆژیا ئامرازی ئازادکردنە، نەک کۆنترۆڵکردن" مانای پراکتیکی: ئینتەرنێتی ئازاد = مافی بنەڕەتی دەنگدانی ئۆنلاین شەفافیەتی بلۆکچەین بەشداری دیجیتاڵی هەموان دەسەڵات هی خەڵکە ئێمە باوەڕمان وایە کە هیچ کەسێک، هیچ حیزبێک، هیچ ڕێبەرێک مافی "هەمیشە" دەسەڵاتی نییە. دەسەڵات قەرزە. خەڵک دەیداتێ. خەڵک دەیگرێتەوە. کوردستان بەشێکە لە ئێرانی فیدڕاڵ دیموکرات : ئێمە باوەڕمان بە ئێڕانی فیدڕڵ دیموکرات هەیە ئێمە مافی خۆمان دەپارێزین. ئێمە دەڵێین: "ئێران دەبێ فیدراڵ بێ. کوردستان دەبێ سەربەخۆ بێ لە کاروباری خۆیدا. بەڵام هاوبەش لە ئایندەیەکی دیموکراتدا." ئێمە پاسەوانی زەوی خۆمانین. بۆ ئێمە. بۆ منداڵەکانمان. بۆ هەزار ساڵی داهاتوو. ئێمە چی دەکەین ڕاستگۆیی لە هەموو بارودۆخێک شەفافیەت لە هەموو کارێک بەشداری بۆ هەموو کەسێک لێپرسینەوە لە هەموو بڕیارێک کار بۆ هەموو نەوەیەک بانگهێشتمان ئەگەر تۆ باوەڕت بەمانە هەیە: دیموکراسی، نەک دیکتاتۆری شەفافیەت، نەک گەندەڵی کەرامەت، نەک کۆیلایەتی ئایندە، نەک مێژوو، ڕابوردوو ئەوا تۆ لە بزووتنەوەی ئایندەیت. ئێمە حیزب نین. ئێمە بزووتنەوەین. ئێمە ڕێبەر نین. ئێمە هاوڕێین. ئێمە پێکەوە بڕیار دەدەین. وەرە بەشداربە ئاینەدە هی تۆشە بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لەگەڵ خەڵک. لە پێناوی خەڵک. لەلایەن خەڵکەوە. چوارەم: دروستکردنی "کەلتوور" (Culture) ئای دیۆلۆژی تەنها فکر نییە. شێوەی ژیانیشە. زمان و سیمبۆل ڕەنگەکان: زەرد (خۆر، ڕووناکی، زانیاری) سور (قوربانی، بەرگری، خوێن) سەوز (سروشت، ژیان، هیوا) سیمبۆلەکان: چیا (بەرزی، بەرگری، سەربەخۆیی) ڕووبار (بەردەوامی، ژیان، گۆڕانکاری) کۆتر (ئازادی، بەرزفڕین، ئاسۆ) خۆر (ڕووناکی، ئومێد، بەیانی نوێ) دەستەواژەکان هاوبەش" نەک "ڕێبەر" بزووتنەوە" نەک "حیزب" ئایندە" نەک "ڕابردوو" نەوە" نەک "کەسایەتی" بەڵێ" نەک تەنها "نەخێر " کولتوور ڕۆژە تایبەتەکان: ├─ 16 ی سێپتامبر = ڕۆژی ژینا (ڕۆژی ئافرەت) ├─ 21 ی مارس = نەورۆز (ڕۆژی سروشت) ├─ 10 ی دسامبر = ڕۆژی مافەکانی مرۆڤ ├─ سەرەتای هەر ساڵ = ڕۆژی دامەزراندنی بزووتنەوە └─ کۆتایی هەر ساڵ = ڕۆژی لێپرسینەوە (ئەکاونتەبیلیتی) کۆبونەوەکان هەموو ئەندامان دەگرێنەوە باسی کارەکان هەڵسەنگاندنی ڕێبەرایەتی دەنگدان بۆ هەر گۆڕانکارییەک یادکردنەوەی بۆنەو یادە نەتەوەیی و نیشتمانیەکان چۆن ئەم فکرە بگەیەنین بە خەڵک؟ یەکخستنی چەپگەری و نەتەوەیی: چوارچێوەیەکی تیۆری ئەمە یەکێکە لە گرنگترین پرسیارە تیۆرییەکان. با بیخەینە ڕوو بە شێوەیەکی سیستماتیک: ١. تێگەیشتن لە پەیوەندی بنەڕەتی چەپگەری پێشنیار دەکات:دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ئابووری دژایەتی بە چینایەتی و دەسەڵاتی سەرمایەداری ئازادی و بەرابەری بۆ هەموو مرۆڤێک. مەسەلەی نەتەوەیی دەڵێت:کورد وەک نەتەوەیەک ستەملێکراوە مافی چارەنووس خۆبەڕێوەبەری ناسنامە و کولتووری نەتەوەیی خاڵی یەکبوونەوە: هەردووکیان دژی ستەمن - چەپ دژی ستەمی چینایەتییە، نەتەوەیی دژی ستەمی نەتەوەییە. ٢. چوارچێوەی تیۆری یەکگرتوو "ستەمی دووقات" (Double Oppression) کوردی کرێکار/هەژار ،ستەمی نەتەوەیی ،ستەمی چینایەتی کۆماری ئیسلامیدەسەڵاتی دەوڵەتی فارس ، سیستمی سەرمایەداری/ئۆلیگارشی تیۆری: کورد تەنها لەبەر کوردبوونی ستەملێکراو نییە، بەڵکو لەبەر چینی کۆمەڵایەتیشی. خەباتی ڕزگاری پێویستی بە هەردوو ئاستەکە هەیە. ٣. مۆدێلە جیهانییەکان لینین و مەسەلەی نەتەوەیی:مافی جیابوونەوەی نەتەوەکان ، نەتەوە ستەملێکراوەکان پێویستە بەشداری شۆڕشی جیهانی یەکیەتی خۆویستانەی گەلان. ماو تسێ تۆنگ:خەباتی نیشتمانپەروەرانە دژی ئیمپریالیزم پەیوەستی خەباتی نەتەوەیی بە خەباتی چینایەتی هۆ شی مین (ڤێتنام):ڕزگاری نەتەوەیی دادپەروەری کۆمەڵایەتی دژایەتی هەم بە داگیرکاری و هەم بە سەرمایەداری . ئەرنستۆ چی گیڤارا:خەباتی نیشتمانی لە ئەمریکای لاتین شۆڕشی کۆمەڵایەتی دژی ئیمپریالیزم ٤. ڕێگەی پراکتیکی بۆ یەکخستن لە ئاستی بیرکاری: "نەتەوەی کوردستان تەنها بە بە دەستهێنانی سۆسیالیزم دەتوانێت ڕزگار بێت، چونکە:" دەوڵەتە ڕەگەزپەرستەکان (ئێران، تورکیا، عێراق) پشت بە سیستمی سەرمایەداری و دەسەڵاتی چینی حوکمڕان دەبەستن ، دابەشبوونی سامان لە کوردستان دروست نابێت بێ دامەزراندنی سیستمێکی دادپەروەرانەئیمپریالیزم هەمیشە لە دژی ڕزگاری ڕاستەقینەی نەتەوەکانە: باڵە نەتەوەخوازەکان دەڵێن "چەپ نەتەوە لەبیر دەکات" ئێمە نەتەوەی کوردمان بە ناوەندی خەبات دادەنێین. بەڵام باوەڕمان وایە کە ڕزگاری تەواو تەنها بە دامەزراندنی دادپەروەری کۆمەڵایەتی دێت. "نەتەوەیەکی ستەملێکراو ناتوانێت نەتەوەیەکی دیکە ستەم لێ بکات" == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}}         d54w30esa1mm9o0wryncns7ew3u9ngg 0 293626 1575041 1574886 2026-04-13T16:38:48Z Kamaranahmedali 72885 /* سەرچاوەکان */ 1575041 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{سخ|سەرچاوەی لاواز، بێبایەخ}} '''محەممەد غەفوور تاهیر''' (لەدایکبووی ٢٠٠٢ لە [[هەولێر]]) ناسراو بە '''Muhammed G. Tahir'''، گۆرانیبێژ و ئەندازیارێکی کوردی بواری شاشەی LED و تەکنەلۆژیایە. {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = محەممەد غەفوور تاهیر | وێنە = Muhammed G. Tahir Portrait.jpg | وەسفی وێنە = محەممەد غەفوور تاهیر | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٠٠٢ | شوێنی لەدایکبوون = [[هەولێر]] | پیشە = [[گۆرانیبێژ]]، [[ئەندازیار]] | ساڵانی چالاکی = ٢٠٢٦–ئێستا |نەتەوە=[[کورد]]|nickname=Muhammed G. Tahir}} == ژیان و کار == محەممەد لە شاری هەولێر گەورە بووە و خوێندنی لە بواری تەکنەلۆژیا تەواو کردووە. وەک ئەندازیارێکی پسپۆڕ لە دامەزراندن و بەڕێوەبردنی شاشە زەبەلاحەکانی LED کار دەکات. هاوکات لە بواری هونەریدا وەک گۆرانیبێژ چالاکە و خاوەنی چەندین بەرهەمی مۆسیقاییە کە لە پلاتفۆرمە جیهانییەکان بڵاوکراونەتەوە. == بەرهەمەکان == * '''Nazaneen''' (نازەنین) * '''Gula Dilê Min''' (گوڵا دڵێ من) * '''Yara Min''' (یاری من) * '''Dilo Xayîn Dilo''' (دڵۆ خایین دڵۆ) * '''Ey Rengîne Ey Şengîne''' (ئەی ڕەنگینە ئەی شەنگینە) * '''Katana W Katana''' (کەتانە و کەتانە) * '''Çezhn (Jazhn)''' (جەژن) * '''Xēm''' (خێم) * '''Hey Dilberê''' (هەی دلبەرێ) * '''( My soul )Canê Min''' (جانی من) == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://open.spotify.com/artist/3GXmNxR1G0G0qxYR0Q74ak سپۆتیفای] * [https://open.anghami.com/0gmNdM1HQ1b ئەنخامی] * [https://music.apple.com/us/artist/muhammed-g-tahir/1887553832 ئەپڵ میوزیک] * [https://youtube.com/@kurdings یوتیوب] == سەرچاوەکان == [https://musicbrainz.org/artist/ba9288f7-d666-481b-a81a-9160c115ea0e محەممەد غەفوور تاهیر لە MusicBrainz] [[wikidata:Q138858431|ویکی داتا]] [https://www.kurdipedia.org/?q=20260412101242683659&lng=1 کورد پیدیا - زانیاری دەربارە] [https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20260412181604683717&lng=1 kurdipedia - ( My soul )Canê Min ] [https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20260412182417683718&lng=1 kurdipedia - Nazaneen ] [[پۆل:گۆرانیبێژانی کورد|محەممەد غەفوور تاهیر]] [[پۆل:خەڵکی هەولێر|محەممەد غەفوور تاهیر]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٢|محەممەد غەفوور تاهیر]] [[پۆل:ئەندازیارانی کورد]] [[پۆل:ئەندازیارانی کورد|محەممەد غەفوور تاهیر]] 8xkdtfhky039j5ggdunxvw98aav7fqm 1 293655 1575040 1569052 2026-04-13T16:20:27Z ~2026-22799-61 75733 /* دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە */ بەشی نوێ 1575040 wikitext text/x-wiki سڵاو، تکایە ئەم لاپەڕەیە مەسڕنەوە. ئەمە هونەرمەندێکی نوێیە و سەرچاوەی فەرمی لە MusicBrainz هەیە (https://musicbrainz.org/artist/ba9288f7-d666-481b-a81a-9160c115ea0e). هەروەها چەندین ئەلبومی مۆسیقا و لە چەندین پلاتفۆرمی جیهانی وەک Spotify جێگیر کراوە. داوا دەکەم کاتم پێ بدەن تاوەکو سەرچاوەی زیاتر و زیاد بکەم." == دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە == سەرچاوە زیادکراوە تکایە پێداچوونەوە بکەن وە زیاتریش زیاد دەکری[[تایبەت:بەشدارییەکان/&#126;2026-22799-61|&#126;2026-22799-61]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:&#126;2026-22799-61|talk]]) ١٦:٢٠، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) 6icu2e95p1pe9fqigbehlf8o3wue5iz 0 293680 1575059 1574031 2026-04-13T20:06:21Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1575059 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{بنبەست|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Status iucn3.1.svg|وێنۆک|گرافیکێکی تایبەت بە هەڵسەنگاندنی دۆخی پاراستن]] '''دۆخی پاراستن''' یان '''دۆخی قڕان''' سیستەمێکی هەڵسەنگاندنی کۆمەڵێک زیندەوەرە و ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ئایا گروپەکە هێشتا بوونی بەرفراوانی هەیە لە ژینگەدا یاخود ئەگەری لەناوچوونی لەسەرە لە داهاتوویەکی نزیکدا. زۆر هۆکار لە کاتی هەڵسەنگاندنی دۆخی پاراستندا لەبەرچاو دەگیرێن- وەک (ژمارەی ئەو تاکانەی بە زیندوویی ماونەتەوە، زیادبوون و کەمبوونەوەی گشتی زیندەوەرەکان لەگەڵ تێپەڕبوونی کات، و ڕێژەی سەرکەوتنی زاوزێکردن یاخود هەڕەشە دیارەکان) لەسەر ئەو گروپەی هەڵسەنگاندنی بۆ دەکرێت. ==سەرچاوەکان== ۱. https://en.wikipedia.org/wiki/Conservation_status {{تووڵی دەروازە|ژینگە|ژینناسی|}} {{پۆلی کۆمنز|Conservation status}} [[پۆل:قڕان]] [[پۆل:ژینناسیی پەرەسەندنی]] riobdm4r5sifmnec3nc0cefcijmtq91 0 293933 1575058 1574509 2026-04-13T20:03:25Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1575058 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{سخ|بێبایەخ، بێ سەرچاوە}}{{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=یەحیا ئەربیلی|وێنە=Yahya Arbili Artist.jpg|کار=هونەرمەند , خۆشنووس ، دیزاینەری زێڕ ، یاساناس ، زێڕنگەر|ناسراو بە=داهێنەری تابلۆی زێڕ و ئەڵماس|شوێنی لەدایکبوون=قەڵای هەولێر، عێراق|ناوبانگ=داهێنەری تابلۆی خۆشنووسی بە زێڕ و ئەڵماس}} '''یەحیا ئیبراهیم عوسمان''' ناسراو بە '''یەحیا ئەربیلی''' (لەدایکبووی [[قەڵای هەولێر]])، هونەرمەندێکی شێوەکار، خۆشنووس ، و زێڕنگرە . ئەو بە یەکەمین هونەرمەند دادەنرێت لەسەر ئاستی جيهان و ناوچەکە کە شێوازێکی نوێی لە هونەری هاوچەرخ داهێناوە بە تێکەڵکردنی پیشەی زێڕنگەری و هونەری خۆشنووسی لە ڕێگەی دروستکردنی تابلۆی هونەری بە بەکارهێنانی زێڕی عەیار ٢١، زیوی ساف و بەردی ئەڵماس. == خوێندن و ژیانی پیشەیی == ئەربیلی خاوەنی بڕوانامەی دبلۆمە لە ژمێریاری (٢٠٠٠-٢٠٠١) و بەکالۆریۆس لە یاسا (٢٠٠٩-٢٠٠٠) لە زانکۆی مووسڵ. لە ژیانی پیشەییدا وەک معاون قضائي و بەڕێوەبەری کارگێڕی لە وەزارەتی داد خزمەتی کردووە، هەروەها لە ساڵانی ٢٠١٠-٢٠١١ وەک پارێزەر کاری کردووە. == ژیانی زانستی و ئەکادیمی == * دبلۆم لە ژمێریاری (٢٠٠١) . * بکالۆریۆس لە یاسا لە زانکۆی مووسڵ (٢٠١٠). == کاروانی پیشەیی == * وەک کاتب عدل لە عەنکاوە (٢٠١١ - ٢٠١٩) و هەولێر (٢٠٢٢ - ٢٠٢٥) خزمەتی کردووە. * ئەندامی سەندیکای پارێزەرانی کوردستان و عێراق، و سەندیکای هونەرمەندانی کوردستانە. == خەڵات و ناسناوەکان == یەحیا ئەربیلی لە سۆنگەی کارە هونەرییە دەگمەنەکانی و چالاکییە مرۆییەکانی، چەندین خەڵات و بڕوانامەی ڕێزلێنانی نێودەوڵەتی پێ بەخشراوە: * '''دکتۆرای فەخری:''' لەلایەن "منظمة الدبلوماسية الدولية" لە ساڵی ٢٠٢٢ وەک ڕێزلێنان بۆ داهێنەرانی جیهان. * '''دکتۆرای فەخری:''' لەلایەن "جمعية أنامل مبدعة" لە وڵاتی لیبیا (٢٠٢٣) بۆ دەستڕەنگینی لە هونەری خۆشنووسی. * '''قەڵغانی داهێنان:''' وەرگرتنی قەڵغانی زێڕینی داهێنان لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی لە میسر (٢٠١٨). * '''بڕوانامەی ڕێزلێنان:''' لەلایەن وەزارەتی ڕۆشنبیری و لاوانی حکومەتی هەرێمی کوردستان بۆ بەشدارییە کاریگەرەکانی لە پێشانگا ناوخۆییەکان. * '''ناسناوی یەکەمین داهێنەر:''' ناساندنی وەک یەکەمین کەس لە جیهان کە توانیویەتی تابلۆی خۆشنووسی بە زێڕی عەیار ٢١ و ئەڵماس دروست بکات. == پێشانگا نێودەوڵەتییەکان == یەحیا ئەربیلی وەک نوێنەری هونەری کوردستانى و عێراقی، لە چەندین فێستیڤاڵ و پێشانگای جیهانیدا بەرهەمەکانی نمایش کردووە: * '''ئەمریکا (٢٠١٠):''' بەشداری لە پێشانگایەکی هونەری و کلتووری لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. * '''ئیتاڵیا (٢٠٢٠):''' نمایشکردنی کارە خۆشنووسییەکانی لە شاری ڕۆما وەک بەشێک لە ئاڵوگۆڕی هونەری نێودەوڵەتی. * '''میسر (٢٠١٨):''' بەشداری لە فێستیڤاڵی داهێنەری عەرەب و وەرگرتنی قەڵغانی داهێنان. * '''تورکیا:''' بەشداری چەندین خول و پێشانگای تایبەت بە خۆشنووسی ئیسلامی و هونەری هاوچەرخ. * '''پێشانگای تابلۆ گرانبەهاکان (٢٠٢٤):''' کردنەوەی پێشانگایەکی تایبەت لە شاری هەولێر کە تێیدا بۆ یەکەمجار تابلۆکانی دروستکراو لە زێڕ و ئەڵماس نمایش کران. == کاروانی هونەری و داهێنان == کاروانی هونەری ئەو بۆ ساڵی ١٩٩٣ دەگەڕێتەوە کاتێک وەک خەتات دەستی بە کار کردووە، و لە ساڵی ١٩٩٤ەوە چووەتە نێو جیهانی دیزاینکردنی زێڕ و زیو. لە ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤، پێشانگایەکی تایبەتی لە هەولێر کردەوە بۆ نمایشکردنی تابلۆ گرانبەهاکانی کە لە زێڕ و ئەڵماس دروست کرابوون. لە پاڵ ئەمانەشدا، وەک ئەکتەر بەشداری لە چەندین کاری سینەمایی و درامیدا کردووە، وەک فیلمی "٦ شەش"، فیلمی "مەهسا پێکەنی" و زنجیرەی "سجین ٨٨". == پێشانگا == <gallery mode="packed" heights="200"> پەڕگە:Yahya_Ibrahim_Arbilli_Exhibition_2024.jpg|ھونەرمەند یەحیا ئەربیلی لە کاتی پێشانگا تایبەتەکەی لە هەولێر. پەڕگە:Allah_Calligraphy_Gold_and_Diamond_Art.jpg|تابلۆیەکی زێڕ و ئەڵماس. </gallery> == کارە هونەرییەکان == * نوێنەرایەتی هەولێری کردووە لە پێشانگا نێودەوڵەتییەکانی ئەمریکا، ئیتاڵیا، میسر و تورکیا. * بەشداری وەک ئەکتەر لە زنجیرە درامای '''سجين (٨٨)''' و فیلمی '''مهسا ضحكت'''. == بەشدارییە نێودەوڵەتییەکان == ناوبراو نوێنەرایەتی هونەری کوردی کردووە لە چەندین وڵات و کێبڕکێی نێودەوڵەتیدا، لەوانە: * مسابقەی نێودەوڵەتی خەتاتی لە تورکیا (ئەرسیکا) لە ساڵانی ٢٠٠٠، ٢٠٠٤، ٢٠٠٧، ٢٠١٠ و ٢٠١٩. * مهرجانی واشینگتن لە ئەمریکا (٢٠١٠). * ملتقای هونەرمەندانی عەرەب لە میسر (٢٠١٨، ٢٠١٩). * پێشانگای نێودەوڵەتی لە هیندستان (٢٠٢٢، ٢٠٢٦) و لوبنان (٢٠٢٢). == ئەندامێتییەکان == * جێگری سەرۆکی کۆمەڵەی خەتاتانی کوردستان. * ئەندامی سەندیکای هونەرمەندانی کوردستان. * ئەندامی سەندیکای پارێزەرانی عێراق و کوردستان. * ئەندامی فەخری لە کۆمەڵەی خەتاتانی ئوردن. == سەرچاوەکان == * [https://www.erbil.gov.krd/app/en/node/9820 ماڵپەڕی فەرمی پارێزگای هەولێر]. * [https://ina.iq/ar/mix/221741--.html يحيى الإربيلي.. فنان يطوع الذهب والفضة في لوحاته] - ئاژانسی هەواڵی عێراقی (INA). * [https://alsabaah.iq/106028-.html الخطاط يحيى الإربيلي: الخط الذهب والفضة] - ڕۆژنامەی سەباح. * سیڤی فەرمی یەحیا ئەربیلی (٢٠٢٦) <nowiki>[[پۆل:خۆشنووسان]]</nowiki> <nowiki>[[پۆل:خەڵکی هەولێر]]</nowiki> <nowiki>[[پۆل:ئەکتەران]]</nowiki> {{ژێدەرەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 0q9o0n1bedo9br4rfl8lj25jj3xydpb 1 293968 1575140 1570857 2026-04-14T11:05:40Z ڕەندمەریوانی 73644 /* دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە */ بەشی نوێ 1575140 wikitext text/x-wiki == دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە == هیچ هۆکارێک بۆ سڕینەوەی پەڕەکە نیە تەواو گونگاوە لەگەڵ سیاسەتی ویکیپیدادا. تاگی سڕینەوەی لە سەر لابەن --[[بەکارھێنەر:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان باک|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان باک]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان باک|لێدوان]]) ٢١:١٠، ١ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) == دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە == سڵاو ئەم پەڕگیەی مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوەدستان دەکات و لە هەوڵی چاک کردنین بەم زوانە چاکی دەکەین و دای دەڕێژینە وە[[بەکارھێنەر:ڕەندمەریوانی|ڕەندمەریوانی]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ڕەندمەریوانی|لێدوان]]) ١١:٠٥، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) tjoxxj5224t6dozosn7t2fxryqif3jg 0 294128 1575004 1572300 2026-04-13T12:06:34Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1575004 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} '''عەکیف یەڵماز''' (١٩٥٦ – ١٥ی ئەیلوولی ١٩٨٢) چالاکوانی سیاسی [[کورد]] و یەکێک بوو لە دامەزرێنەرانی [[پارتی کرێکارانی کوردستان]]. بە ڕۆژووی تا [[مردن]] لە ١٤ی تەممووزی ١٩٨٢ کۆچی دوایی کردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.yuksekovahaber.com.tr/haber/bu-cigligi-duyun-55083.htm|سەردێڕ='Bu çığlığı duyun' |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211020003908/https://www.yuksekovahaber.com.tr/haber/bu-cigligi-duyun-55083.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Yüksekova Haber Portalı |زمان=tr}}</ref> ئەو لە ساڵی ١٩٥٦ لە گوندی [[میچیکا]]، [[ئەردێخان]] لەدایکبووە، ھەرچەندە دۆخی دارایی خێزانەکە باش نەبووە، بەڵام باوکی ویستوویەتی بخوێنێت. عەکیف کە تەنانەت پێش چاوپێکەوتنی لەگەڵ [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] دیدگای [[چەپڕەوی|چەپ]] و [[پێشکەوتخوازی|پێشکەوتنخوازانە]]ی ھەبوو، دوای گواستنەوەی خەبات بۆ وڵات جێگەی خۆی لەنێو ڕیزەکانیدا گرتەوە. لە ٢ی ئایاری ١٩٨٠ دەستبەسەر کرا و ڕەوانەی [[زیندانی ئامەد|زیندانی سەربازی ئامەد]] کرا. دوای چالاکییەکەی [[مەزڵووم دۆغان]] لە ٢١ی ئازار و [[چالاکیی چوار قارەمانەکە لە ١٨ی ئایار]]، لە ١٤ی تەممووزی ١٩٨٢ بە سەرکردایەتی [[مەھمەت حەیری دوورمووش]] ڕۆژووی تا مردنیان دەستیپێکرد، ھەروەھا عەکیف بەشداری کرد و لە ڕۆژی ٦٣ی چالاکییەکەدا، لە ١٥ی ئەیلوولی ١٩٨٢دا گیانی لەدەستدا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تد|تورکیا|کوردستان|ژیاننامە}} [[پۆل:شۆڕشگێڕەکان]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٢]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦]] [[پۆل:Pages using deprecated image syntax]] tn8axhupf768pa35iox73z34odmnrmg 1 294222 1575020 1574988 2026-04-13T15:40:28Z Tessla 41338 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1575020 wikitext text/x-wiki == ناو == {{وب|Tessla}} بۆ ئەم ناوە لە چەند شوێنێک گەڕام، لە هیچیان نیشتەجێ نەهاتووە. لە کام فەرهەنگ وا هاتووە؟ [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ٠٩:٢٦، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]]: لێرە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Habitat+&f=0 هاتووە]. گەر باشترت زانی بیگۆڕە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٢٩، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] کوا؟ سەیری هەموویم کرد، نیشتەجێی تێدا نەبوو! فەرھەنگی ژیان «شوێنی نیشتەجێ»ی داناوە، نەک «نیشتەجێ». ھەر لە ڤەژینلێکسدا «نیشتەجێ»ت بنووسیبا ماناکەیت دەزانی. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:٢١، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: مەگەر خۆت نەتووتووە کە لەو فەرهەنگە نووسراوە: شوێنی نیشتەجێ! جیاوازی چییە؟ ئێوەش عەزێتێک بکێشن بیگوازنەوە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٠١، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ئەمە وەک ئەوە وایە بڵێی «نوێژ» و «شوێنی نوێژ» فەرقیان چییە! «نیشتەجێ» یانی «resident» یان «مقيم» و ئەو پێشنیارەی فەرھەنگی ژیان بۆ habitat بە گونجاو نابینم. تکایە لە شتێک نازانی، خۆتی لێ مەدە. ویکیپیدیات وێران کردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: من دەڵێم گەر ناوێکی ترتان پێ باشە بیگوازنەوە، ئیتر چ پێویست بە قسەی زیاتر دەکات. گەر پێتان وایە من ویکیپیدیام تێکداوە، فەرموو سکاڵا بکە بزانم دەگەیت بەچی! '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٥:٤٠، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) nmw30x70iqedktl6s1gfo71n6t7yvtn 1575039 1575020 2026-04-13T16:11:16Z حوسێن 42516 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1575039 wikitext text/x-wiki == ناو == {{وب|Tessla}} بۆ ئەم ناوە لە چەند شوێنێک گەڕام، لە هیچیان نیشتەجێ نەهاتووە. لە کام فەرهەنگ وا هاتووە؟ [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ٠٩:٢٦، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]]: لێرە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Habitat+&f=0 هاتووە]. گەر باشترت زانی بیگۆڕە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٢٩، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] کوا؟ سەیری هەموویم کرد، نیشتەجێی تێدا نەبوو! فەرھەنگی ژیان «شوێنی نیشتەجێ»ی داناوە، نەک «نیشتەجێ». ھەر لە ڤەژینلێکسدا «نیشتەجێ»ت بنووسیبا ماناکەیت دەزانی. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:٢١، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: مەگەر خۆت نەتووتووە کە لەو فەرهەنگە نووسراوە: شوێنی نیشتەجێ! جیاوازی چییە؟ ئێوەش عەزێتێک بکێشن بیگوازنەوە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٠١، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ئەمە وەک ئەوە وایە بڵێی «نوێژ» و «شوێنی نوێژ» فەرقیان چییە! «نیشتەجێ» یانی «resident» یان «مقيم» و ئەو پێشنیارەی فەرھەنگی ژیان بۆ habitat بە گونجاو نابینم. تکایە لە شتێک نازانی، خۆتی لێ مەدە. ویکیپیدیات وێران کردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: من دەڵێم گەر ناوێکی ترتان پێ باشە بیگوازنەوە، ئیتر چ پێویست بە قسەی زیاتر دەکات. گەر پێتان وایە من ویکیپیدیام تێکداوە، فەرموو سکاڵا بکە بزانم دەگەیت بەچی! '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٥:٤٠، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ھەڵەی دنیا دەکا، دۆ و دۆشاو تێکەڵ دەکا، کە پێی دەڵێی بۆچی وا دەکەی و دەست ھەڵبگرە، دەڵێ بڕۆ سکاڵا بکە! لەبریی ئەوەی داوای لێبووردن بکا و چاکی بکا، خۆی لێ بێمنەت دەکا! ئەمە یەکەم جاریشت نییە. ویکیپیدیایەک تۆ بەڕێوەبەرەکەی بی، با ھەر وێران بێ و ھەر بۆ وێرانکردن باشە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:١١، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) adx9oihq2a0z2purxbbrlw85sdedbud 1575049 1575039 2026-04-13T19:56:37Z -Haryad 40333 لێدوان 1575049 wikitext text/x-wiki == ناو == {{وب|Tessla}} بۆ ئەم ناوە لە چەند شوێنێک گەڕام، لە هیچیان نیشتەجێ نەهاتووە. لە کام فەرهەنگ وا هاتووە؟ [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ٠٩:٢٦، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]]: لێرە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Habitat+&f=0 هاتووە]. گەر باشترت زانی بیگۆڕە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٢٩، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] کوا؟ سەیری هەموویم کرد، نیشتەجێی تێدا نەبوو! فەرھەنگی ژیان «شوێنی نیشتەجێ»ی داناوە، نەک «نیشتەجێ». ھەر لە ڤەژینلێکسدا «نیشتەجێ»ت بنووسیبا ماناکەیت دەزانی. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:٢١، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: مەگەر خۆت نەتووتووە کە لەو فەرهەنگە نووسراوە: شوێنی نیشتەجێ! جیاوازی چییە؟ ئێوەش عەزێتێک بکێشن بیگوازنەوە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٠١، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ئەمە وەک ئەوە وایە بڵێی «نوێژ» و «شوێنی نوێژ» فەرقیان چییە! «نیشتەجێ» یانی «resident» یان «مقيم» و ئەو پێشنیارەی فەرھەنگی ژیان بۆ habitat بە گونجاو نابینم. تکایە لە شتێک نازانی، خۆتی لێ مەدە. ویکیپیدیات وێران کردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: من دەڵێم گەر ناوێکی ترتان پێ باشە بیگوازنەوە، ئیتر چ پێویست بە قسەی زیاتر دەکات. گەر پێتان وایە من ویکیپیدیام تێکداوە، فەرموو سکاڵا بکە بزانم دەگەیت بەچی! '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٥:٤٠، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ھەڵەی دنیا دەکا، دۆ و دۆشاو تێکەڵ دەکا، کە پێی دەڵێی بۆچی وا دەکەی و دەست ھەڵبگرە، دەڵێ بڕۆ سکاڵا بکە! لەبریی ئەوەی داوای لێبووردن بکا و چاکی بکا، خۆی لێ بێمنەت دەکا! ئەمە یەکەم جاریشت نییە. ویکیپیدیایەک تۆ بەڕێوەبەرەکەی بی، با ھەر وێران بێ و ھەر بۆ وێرانکردن باشە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:١١، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ​سڵاو بەڕێزان @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: وەک بەشێک لە کۆمەڵگەی ویکیپیدیای کوردی، تکایە با ھەموومان ئەوەمان لەبێر بێت کە لێرە کۆبووینەتەوە بۆ دەوڵەمەندکردنی ناوەڕۆکی زانستی و زمانەوانی بە شێوەیەکی شارستانییانە. پێویست ناکات لەسەر ناوی وتارێک بە گژ یەکدا بچن؛ لەباتی ئەوەی کە ئاوا کێشە و ناکۆکی دروست بکەن، با خەریکی [[ویکیپیدیا:چارەسەرکردنی ناکۆکی|چاککردنی ناوی وتارەکە]] بین بە شێوەیەکی زانستی. بیرتان بێت لێرە یاسای [[ویکیپیدیا:لێکدانەوەت باش بێت|لێکدانەوەت باش بێت]] و [[ویکیپیدیا:ئاکار|ئاکار]] بنەمای سەرەکین و پێویستە لەبەرچاو بگیرێن. سوپاس بۆ تێگەیشتنتان! [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٩:٥٦، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) 6amp7ytwmzgo34u96hxofscwetw445f 1575117 1575049 2026-04-14T09:02:19Z Tessla 41338 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1575117 wikitext text/x-wiki == ناو == {{وب|Tessla}} بۆ ئەم ناوە لە چەند شوێنێک گەڕام، لە هیچیان نیشتەجێ نەهاتووە. لە کام فەرهەنگ وا هاتووە؟ [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ٠٩:٢٦، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]]: لێرە [https://lex.vejin.net/ck/search?t=Habitat+&f=0 هاتووە]. گەر باشترت زانی بیگۆڕە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٢٩، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] کوا؟ سەیری هەموویم کرد، نیشتەجێی تێدا نەبوو! فەرھەنگی ژیان «شوێنی نیشتەجێ»ی داناوە، نەک «نیشتەجێ». ھەر لە ڤەژینلێکسدا «نیشتەجێ»ت بنووسیبا ماناکەیت دەزانی. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ٢١:٢١، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: مەگەر خۆت نەتووتووە کە لەو فەرهەنگە نووسراوە: شوێنی نیشتەجێ! جیاوازی چییە؟ ئێوەش عەزێتێک بکێشن بیگوازنەوە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٠١، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ئەمە وەک ئەوە وایە بڵێی «نوێژ» و «شوێنی نوێژ» فەرقیان چییە! «نیشتەجێ» یانی «resident» یان «مقيم» و ئەو پێشنیارەی فەرھەنگی ژیان بۆ habitat بە گونجاو نابینم. تکایە لە شتێک نازانی، خۆتی لێ مەدە. ویکیپیدیات وێران کردووە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١١:٠٩، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: من دەڵێم گەر ناوێکی ترتان پێ باشە بیگوازنەوە، ئیتر چ پێویست بە قسەی زیاتر دەکات. گەر پێتان وایە من ویکیپیدیام تێکداوە، فەرموو سکاڵا بکە بزانم دەگەیت بەچی! '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٥:٤٠، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ھەڵەی دنیا دەکا، دۆ و دۆشاو تێکەڵ دەکا، کە پێی دەڵێی بۆچی وا دەکەی و دەست ھەڵبگرە، دەڵێ بڕۆ سکاڵا بکە! لەبریی ئەوەی داوای لێبووردن بکا و چاکی بکا، خۆی لێ بێمنەت دەکا! ئەمە یەکەم جاریشت نییە. ویکیپیدیایەک تۆ بەڕێوەبەرەکەی بی، با ھەر وێران بێ و ھەر بۆ وێرانکردن باشە. [[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:حوسێن|لێدوان]]) ١٦:١١، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: گەر بەدڵت نییە کارێک؛ یان چاکی بکە، یان''' بڕۆ سکاڵا بکە'''. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٠٢، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ​سڵاو بەڕێزان @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:حوسێن|حوسێن]]: وەک بەشێک لە کۆمەڵگەی ویکیپیدیای کوردی، تکایە با ھەموومان ئەوەمان لەبێر بێت کە لێرە کۆبووینەتەوە بۆ دەوڵەمەندکردنی ناوەڕۆکی زانستی و زمانەوانی بە شێوەیەکی شارستانییانە. پێویست ناکات لەسەر ناوی وتارێک بە گژ یەکدا بچن؛ لەباتی ئەوەی کە ئاوا کێشە و ناکۆکی دروست بکەن، با خەریکی [[ویکیپیدیا:چارەسەرکردنی ناکۆکی|چاککردنی ناوی وتارەکە]] بین بە شێوەیەکی زانستی. بیرتان بێت لێرە یاسای [[ویکیپیدیا:لێکدانەوەت باش بێت|لێکدانەوەت باش بێت]] و [[ویکیپیدیا:ئاکار|ئاکار]] بنەمای سەرەکین و پێویستە لەبەرچاو بگیرێن. سوپاس بۆ تێگەیشتنتان! [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٩:٥٦، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) 0daw6uftyyt0larvy2phy4s2ft9mn0p 0 294426 1575001 1574906 2026-04-13T12:00:55Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1575001 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{Infobox officeholder | birth_date = ٦ی شوباتی ١٩٦٨ | native_name = نزار محمد سعيد آميدي | name = Nizar Amidi |image = Nzar Amedi picture.jpg | office1 = [[سەرۆککۆماری عێراق]] | term_start1 = ١١ی نیسانی ٢٠٢٦ | prime_minister1 = [[محەممەد شیاع سوودانی]] | predecessor1 = [[لەتیف ڕەشید]] | office2 = Minister of Environment | term_start2 = ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ | term_end2 = ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ | prime_minister2 = محەممەد شیاع سوودانی | predecessor2 = جاسم عەبدولعەزیز | successor2 = ھەڵۆ عەسکەر | party = [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] | alma_mater = [[زانکۆی مووسڵ]] }} '''نزار محەممەد سەعید محەممەد''' ناسراو بە '''نزار ئامێدی''' ({{langx|ar|نزار محمد سعيد آميدي}} لەدایکبووی ٦ی شوباتی ١٩٦٨)[[ئەندازیار]]، [[سیاسەتوان|سیاسەتوانی]] کوردی عێراقە. لە ١١ی نیسانی ٢٠٢٦ وەک [[سەرۆککۆماری عێراق]] ھەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|سەردێڕ=نزار ئامێدی بە سەرکۆماری نوێی عێراق ھەڵبژێردرا |ناونیشان=https://www.aa.com.tr/ks/عێراق/نزار-ئامێدی-بە-سەرکۆماری-نوێی-عێراق-ھەڵبژێردرا/3902179 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Anadolu |زمان=tr}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=نزار ئامێدی كێیە؟ |ناونیشان=https://www.rachlaken.com/all-detail.aspx?Jimare=62823 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=www.rachlaken.com}}</ref>ئەندامی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانە]]، پێشتر لە ساڵی ٢٠٢٢ تا ٢٠٢٤ وەک [[وەزیری ژینگە]] کاری کردووە. == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == نزار لە ٦ی شوباتی ١٩٦٨، لە قەزای [[ئامێدی]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لەدایکبووە. بۆ خوێندنی باڵا ڕووی لە [[مووسڵ|موسڵ]] کردووە و لە ساڵی ١٩٩٣ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە ئەندازیاری لە [[زانکۆی مووسڵ]] وەرگرتووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.alsumaria.tv/news/politics/561309/من-هو-نزار-ئاميدي-رئيس-جمهورية-العراق-الجديد؟|سەردێڕ=من هو نزار ئاميدي رئيس جمهورية العراق الجديد؟ |وێبگە=Al Sumaria |زمان=ar}}</ref> دواتر لە ھەردوو شاری سلێمانی و بەغدا ژیاوە و کاری کردووە. ئامیدی خێزاندارە و خاوەنی چوار منداڵە.<ref name="964media">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=<!-- not stated --> |ناونیشان=https://en.964media.com/43954|سەردێڕ=PUK names Nizar Amedi for Iraq presidency as nomination window closes |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=+964}}</ref> == پیشەی سیاسی == ناوبراو چەندین پۆستی حکوومی و سیاسی لە دەوڵەتی نوێی فیدراڵی عێراقدا ھەبووە، وەکو پەیوەندیی نێوان [[حکوومەتی عێراق|حکوومەتی فیدراڵی عێراق]] و [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]]. === وەزیری ژینگە === نزار لە ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ەوە وەک وەزیری ژینگەی عێراق لە حکوومەتی [[محەممەد شیاع سوودانی]] کاری کردووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.alaraby.co.uk/politics/اكتمال-حكومة-السوداني-بعد-منح-البرلمان-الثقة-لوزيري-البيئة-والإعمار |وێبگە=العربي الجديد |زمان=ar-AR}}</ref> تا کۆتایی مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ دەستلەکارکێشانەوەی بووە. پێش ئەوەش لە سەردەمی سەرۆکایەتی [[فوئاد مەعسووم]] و [[بەرھەم ساڵح]]، و بۆ ماوەیەکی کورت لە ماوەی سەرۆکایەتی [[لەتیف ڕەشید]]، بەڕێوەبەری دیوانی سەرۆککۆمار بووە. == سەرۆکایەتی کۆمار == بەپێی [[سیاسەتی عێراق]] کە لەلایەن نوخبەی دەسەڵاتدار لە عێراقەوە لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە پەسەندکراوە، سەرۆکوەزیران دەبێت [[شیعە|موسڵمانی شیعە]] بێت و سەرۆکی پەرلەمان [[سوننە|موسڵمانی سوننە بێت]] و سەرۆککۆمار کە تاڕادەیەکی زۆر فەرمانگەیەکی ڕێوڕەسمییە، دەبێت کورد بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/2026/04/11/iraq-elects-nizar-ameidi-as-president-following-months-of-deadlock/|سەردێڕ=Iraq elects Nizar Amedi as president following months of deadlock |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=[[The National (United Arab Emirates)|The National]]}}</ref> بە پێچەوانەی ڕێککەوتنەکانی پێشووی نێوان ھەردوو حزبی دەسەڵاتداری کوردی ([[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی]] و [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی]]) کە تێیدا بە جۆرێک دەبێت کە سەرۆکایەتی فیدراڵی لەلایەن یەکێتیی و سەرۆکایەتی [[ھەرێمی کوردستان]] لەلایەن پارتییەوە بەڕێوەبچێت، سەرەڕای ئەوەش پارتی [[فوئاد حوسێن]]ی بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی کۆماری عێراق ٢٠٢٦ کاندید کرد، تەحەدای ئامێدی کرد بۆ ئەو پۆستە. بەھۆی ئەو ناکۆکییەوە دانیشتنەکانی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ و شوباتی ٢٠٢٦ی پەرلەمان دەنگدانی سەرۆککۆماری دواخست. ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی بۆ ماوەی پێنج مانگ دوای [[ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ٢٠٢٥]] سەرۆک وەزیرانی نوێ دەستنیشان نەکرێت، چونکە سەرۆک وەزیران لەلایەن سەرۆککۆمارەوە کاندید دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/04/10/iraqi-parliament-to-convene-on-saturday-for-another-attempt-to-elect-president/|سەردێڕ=Iraqi parliament to convene on Saturday for another attempt to elect president |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=The National}}</ref><ref name="AP-11042026">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Abdul-Zahra |یەکەم=Qassim |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://apnews.com/article/iraq-president-nizar-amidi-d4279d9afb91ad10bcb761c1ea71a993|سەردێڕ=Iraq elects Kurdish politician Nizar Amidi as president amid war fallout |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Associated Press]]}}</ref><ref name="AA-11042026">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/politics/nizar-amidi-elected-iraqs-president/3902198|سەردێڕ=Nizar Amidi elected Iraq's president |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Anadolu Agency}}</ref> لە ١١ی نیسانی ٢٠٢٦، نزار لە خولی دووەمی دەنگدان لەلایەن [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]] بە [[سەرۆککۆماری عێراق]] ھەڵبژێردرا، بە ٢٢٧ دەنگ بەرامبەر بە ١٥ دەنگ بۆ نەیارەکەی، کە [[موسەننا ئەمین]] بوو لە [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]]. ئامیدی بە ٢٠٨ دەنگ پێشەنگی گەڕی یەکەمی گرت، بەڵام لە ٢٢٠دەنگ کەم بوو، کە زۆرینەی دوو لەسەر سێی دەستوور داوا دەکات.<ref name="AP-110420262">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Abdul-Zahra |یەکەم=Qassim |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://apnews.com/article/iraq-president-nizar-amidi-d4279d9afb91ad10bcb761c1ea71a993|سەردێڕ=Iraq elects Kurdish politician Nizar Amidi as president amid war fallout |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Associated Press]]}}</ref><ref name="AA-110420262">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/politics/nizar-amidi-elected-iraqs-president/3902198|سەردێڕ=Nizar Amidi elected Iraq's president |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Anadolu Agency}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/iraqi-parliament-elects-nizar-amedi-countrys-new-president-2026-04-11/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Reuters}}</ref> بەم شێوەیە بە کۆدەنگی وەکو دەیەمین سەرۆککۆماری عێراق ھەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/politics/nizar-amidi-elected-iraqs-president/3902198|سەردێڕ=Nizar Amidi elected Iraq's president |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Shafaq News}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}}{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق|کوردستان|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Nizar Amidi}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨]] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی سەدەی ٢١ەمی عێراق]] [[پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی عێراق]] szns6wg1o33gxct7b1p01ofz8jz5fay 0 294444 1575000 1574923 2026-04-13T12:00:45Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1575000 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Sirius A and B Hubble photo.editted.PNG|وێنۆک|وێنەی سیستەمی سیریوس کە لەلایەن [[تەلیسکۆپی بۆشاییی ھەبڵ|تەلیسکۆپی بۆشاییی ھەبڵەوە]] گیراوە. سیریوس بی کە نزیکترین گرنگی سپییە لە زەوییەوە، دەتوانرێت وەک خاڵێکی ڕووناکی کاڵ لە لای چەپی خوارەوەی سیریوس ئەی زۆر ڕووناکترەوە ببینرێت.]] گرگنی سپی جۆرێکە لە ئەستێرەی زۆر [[چڕی|چڕ]]، هەرچەندە قەبارەکەی مەزەندە دەکرێت بە قەبارەی زەوی بەڵام بارستایی و قورسایی بەراورد دەکرێت بە هەمان بارستایی و قورسایی [[خۆر]]. گرگنی سپی دروەشانەوەکەی لە گەرمی پاشماوەوە بەدەستدەکەوێت نەک لە [[ناوکەیەکگرتن]]. ئەستێرەکانی وەکو خۆر کە بارستەیان ئەوەندە بەرز نییە بتوانن دابڕمێن و ببنە [[ئەستێرەی نیوترۆنی]] یان [[کونەڕەش]]، پێشبینی دەکرێت دواتر لە پەرەسەندنیاندا ببنە ئەستێرەی گرگنە سپییەکان. نزیکترین گرگنی سپی ناسراوە بە [[سیریوس بی]]، کە ٨.٦ ساڵی ڕووناکی لە هەسارەی زەوییەوە دوورە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Shapiro|یەکەم١=Stuart L.|سەردێڕ=Black Holes, White Dwarfs and Neutron Stars: the physics of compact objects|دوایین٢=Teukolsky|یەکەم٢=Saul A.|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA|ژپنک=٩٧٨-٣-٥٢٧-٤١٤٥٠-٥|زنجیرە=Physics textbook|شوێن=Weinheim}} * [http://www.sciencebits.com/StellarEquipartition Estimating Stellar Parameters from Energy Equipartition] at sciencebits.com. Discusses how to find mass-radius relations and mass limits for white dwarfs using simple energy arguments. * {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٣|editor2=Sion, E.M. |ناونیشان=http://www.astronomy.villanova.edu/WDCatalog/index.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240706202221/http://www.astronomy.villanova.edu/WDCatalog/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تەممووزی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=Villanova University |سەردێڕ=White Dwarf Catalogue WD |editor1=McCook, G.P.}} * [https://apod.nasa.gov/apod/white_dwarfs.html White dwarf images] at [[Astronomy Picture of the Day]] {{Commons category|White Dwarves}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|فڕینی بۆشایی|فیزیک|زانست}} [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:جۆری ئەستێرەکان]] [[پۆل:دیاردەی ئەستێرەکان]] [[پۆل:دیاردە ئەستێرەیییەکان]] [[پۆل:ماددەی نامۆ]] [[پۆل:پەرەسەندنی ئەستێرەكان]] [[پۆل:کورتەبنە سپییەکان]] 0p9enhv6ydsbeskrv2v13wdb06tdlbh 1575037 1575000 2026-04-13T16:03:43Z AramBot 39807 بۆت: گۆڕینی بەستەری پۆلی کۆمنز لە [[:Commons:Category:White Dwarves|White Dwarves]] بۆ [[:Commons:Category:White dwarfs|White dwarfs]] 1575037 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Sirius A and B Hubble photo.editted.PNG|وێنۆک|وێنەی سیستەمی سیریوس کە لەلایەن [[تەلیسکۆپی بۆشاییی ھەبڵ|تەلیسکۆپی بۆشاییی ھەبڵەوە]] گیراوە. سیریوس بی کە نزیکترین گرنگی سپییە لە زەوییەوە، دەتوانرێت وەک خاڵێکی ڕووناکی کاڵ لە لای چەپی خوارەوەی سیریوس ئەی زۆر ڕووناکترەوە ببینرێت.]] گرگنی سپی جۆرێکە لە ئەستێرەی زۆر [[چڕی|چڕ]]، هەرچەندە قەبارەکەی مەزەندە دەکرێت بە قەبارەی زەوی بەڵام بارستایی و قورسایی بەراورد دەکرێت بە هەمان بارستایی و قورسایی [[خۆر]]. گرگنی سپی دروەشانەوەکەی لە گەرمی پاشماوەوە بەدەستدەکەوێت نەک لە [[ناوکەیەکگرتن]]. ئەستێرەکانی وەکو خۆر کە بارستەیان ئەوەندە بەرز نییە بتوانن دابڕمێن و ببنە [[ئەستێرەی نیوترۆنی]] یان [[کونەڕەش]]، پێشبینی دەکرێت دواتر لە پەرەسەندنیاندا ببنە ئەستێرەی گرگنە سپییەکان. نزیکترین گرگنی سپی ناسراوە بە [[سیریوس بی]]، کە ٨.٦ ساڵی ڕووناکی لە هەسارەی زەوییەوە دوورە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Shapiro|یەکەم١=Stuart L.|سەردێڕ=Black Holes, White Dwarfs and Neutron Stars: the physics of compact objects|دوایین٢=Teukolsky|یەکەم٢=Saul A.|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA|ژپنک=٩٧٨-٣-٥٢٧-٤١٤٥٠-٥|زنجیرە=Physics textbook|شوێن=Weinheim}} * [http://www.sciencebits.com/StellarEquipartition Estimating Stellar Parameters from Energy Equipartition] at sciencebits.com. Discusses how to find mass-radius relations and mass limits for white dwarfs using simple energy arguments. * {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٣|editor2=Sion, E.M. |ناونیشان=http://www.astronomy.villanova.edu/WDCatalog/index.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240706202221/http://www.astronomy.villanova.edu/WDCatalog/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تەممووزی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=Villanova University |سەردێڕ=White Dwarf Catalogue WD |editor1=McCook, G.P.}} * [https://apod.nasa.gov/apod/white_dwarfs.html White dwarf images] at [[Astronomy Picture of the Day]] {{پۆلی کۆمنز|White dwarfs}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|فڕینی بۆشایی|فیزیک|زانست}} [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:جۆری ئەستێرەکان]] [[پۆل:دیاردەی ئەستێرەکان]] [[پۆل:دیاردە ئەستێرەیییەکان]] [[پۆل:ماددەی نامۆ]] [[پۆل:پەرەسەندنی ئەستێرەكان]] [[پۆل:کورتەبنە سپییەکان]] e8rkv9n6fb8fsplgxnbppnmygvongpx 1 294446 1575047 1574974 2026-04-13T17:29:17Z Serchia 5238 /* ناو */ وەڵام 1575047 wikitext text/x-wiki == ناو == {{وب|Tessla}}، لەم ماوەیە کۆمەڵێک کێشە لە ناوی ئەو وتارانە دەبینرێت کە دروستت کردوون. ئەگەر لە ناوێک دڵنیا نیت دەکرێت زیاتر بۆی بگەڕێی یان لە پەڕەی وتووێژێک باسی بکە کە پەیوەندیدارە. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ٢٠:١٣، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]]: لە پەڕەی [[وپ:دبک]] داوای ناوەکەم کردووە، هیوادارم زیاتر ئاگاداری ویکیپیدیا بیت و پاشان بێیت قسە بکەیت. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٠٠، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :: {{وب|Tessla}}،پرسیارەکە لە ٧ی نیشان کراوە و هەر لە ٧ی نیسانیش وتارەکە دروست کراوە. کە چاوەڕێ نەکەن، یان کەسێک تاگ ناکەن، گلەیی چی دەکەن. منیش بەڕێوەبەری ویکی نیم تا بێم ئاگاداری هەموو شتێک بم. بەپێچەوانەوە دەبێ بەڕێوەبەران ئاگادارتر بن لە وتارەکان و ناوەکانیان. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ١٧:٢٩، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) lhxzqghpjx0hen8j2lcihjs0gcvds1h 1575119 1575047 2026-04-14T09:05:34Z Tessla 41338 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1575119 wikitext text/x-wiki == ناو == {{وب|Tessla}}، لەم ماوەیە کۆمەڵێک کێشە لە ناوی ئەو وتارانە دەبینرێت کە دروستت کردوون. ئەگەر لە ناوێک دڵنیا نیت دەکرێت زیاتر بۆی بگەڕێی یان لە پەڕەی وتووێژێک باسی بکە کە پەیوەندیدارە. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ٢٠:١٣، ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]]: لە پەڕەی [[وپ:دبک]] داوای ناوەکەم کردووە، هیوادارم زیاتر ئاگاداری ویکیپیدیا بیت و پاشان بێیت قسە بکەیت. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:٠٠، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :: {{وب|Tessla}}،پرسیارەکە لە ٧ی نیشان کراوە و هەر لە ٧ی نیسانیش وتارەکە دروست کراوە. کە چاوەڕێ نەکەن، یان کەسێک تاگ ناکەن، گلەیی چی دەکەن. منیش بەڕێوەبەری ویکی نیم تا بێم ئاگاداری هەموو شتێک بم. بەپێچەوانەوە دەبێ بەڕێوەبەران ئاگادارتر بن لە وتارەکان و ناوەکانیان. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ١٧:٢٩، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]]: من بۆیە بەتۆم وتووە ئاگاداری ویکیپیدیا زیاتر ببە ئا لەبەر ئەم هۆکارەیە: من Aza تاگ دەکەم بەڵام وەڵامی نییە (چالاک نییە) بەڕێوەبەرەکان تەنیا منم کە چالاک بم، منیش کێشەیەکی ناوم بۆ دروست بێت بەکێ بڵێم؟ بەو هەموو کارە ڕاناگەم بەتەنیا. گەر تۆ یەکێک دەبیت لەو کەسانەی کە دەتەوێت زیاتر ئاگاداری ناوی وتارەکان بیت؛ کەواتە هەرکاتێک ناوی وتارێکم بە دروست نەزانی، تۆ تاگ دەکەم، پێت باشە؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٠٥، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) hkdlzrzlc1uvpxoppik9a0nzjk8d5v5 4 294448 1575107 1574944 2026-04-14T07:48:34Z -Haryad 40333 تاگی سڕینەوەی خێرا 1575107 wikitext text/x-wiki {{سخ-گ١}} #ڕەوانەکەر [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] 9i9vxf2r4py37c3gy9ndzh7pe2ck5l0 4 294449 1575106 1574945 2026-04-14T07:47:59Z -Haryad 40333 تاگی سڕینەوەی خێرا 1575106 wikitext text/x-wiki {{سخ-گ١}} #ڕەوانەکەر [[ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان (باک)]] 7yptvwbedjq6wrd6nh5grwr1gh34dw2 0 294457 1574998 1574983 2026-04-13T12:00:25Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1574998 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە سەرۆکایەتییەکان لە [[کۆریای باشوور]] لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٧ بەڕێوەچوون. ئەنجامەکە سەرکەوتن بوو بۆ کاندیدی ئۆپۆزیسیۆن کیم دای-جونگ، کە بە ٤٠٪ی دەنگەکان بردییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.electionguide.org/elections/id/2926/|سەردێڕ=IFES Election Guide {{!}} Elections: South Korean Presidency 1997 General |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠١٧|وێبگە=www.electionguide.org |زمان=en}}</ref> کاتێک لە ساڵی ١٩٩٨ دەستبەکاربوو، ئاماژە بوو بۆ یەکەمجار لە مێژووی کۆریادا کە پارتی دەسەڵاتدار بە شێوەیەکی ئاشتییانە دەسەڵاتی بۆ پارتی ئۆپۆزیسیۆن گواستەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} aaomv4zed77u0a192wlz0x6p94v4x51 1575042 1574998 2026-04-13T17:02:34Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]]، [[دەروازە:دەیەی ١٩٩٠|دەیەی ١٩٩٠]] و [[دەروازە:کۆریای باشوور|کۆریای باشوور]] 1575042 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە سەرۆکایەتییەکان لە [[کۆریای باشوور]] لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٧ بەڕێوەچوون. ئەنجامەکە سەرکەوتن بوو بۆ کاندیدی ئۆپۆزیسیۆن کیم دای-جونگ، کە بە ٤٠٪ی دەنگەکان بردییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.electionguide.org/elections/id/2926/|سەردێڕ=IFES Election Guide {{!}} Elections: South Korean Presidency 1997 General |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠١٧|وێبگە=www.electionguide.org |زمان=en}}</ref> کاتێک لە ساڵی ١٩٩٨ دەستبەکاربوو، ئاماژە بوو بۆ یەکەمجار لە مێژووی کۆریادا کە پارتی دەسەڵاتدار بە شێوەیەکی ئاشتییانە دەسەڵاتی بۆ پارتی ئۆپۆزیسیۆن گواستەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|دەیەی ١٩٩٠|کۆریای باشوور}} lkxz6cpaue7l46qx47gi2h02xrtqb37 1575052 1575042 2026-04-13T20:01:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1575052 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە سەرۆکایەتییەکان لە [[کۆریای باشوور]] لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٧ بەڕێوەچوون. ئەنجامەکە سەرکەوتن بوو بۆ کاندیدی ئۆپۆزیسیۆن کیم دای-جونگ، کە بە ٤٠٪ی دەنگەکان بردییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.electionguide.org/elections/id/2926/|سەردێڕ=IFES Election Guide {{!}} Elections: South Korean Presidency 1997 General |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠١٧|وێبگە=www.electionguide.org |زمان=en}}</ref> کاتێک لە ساڵی ١٩٩٨ دەستبەکاربوو، ئاماژە بوو بۆ یەکەمجار لە مێژووی کۆریادا کە پارتی دەسەڵاتدار بە شێوەیەکی ئاشتییانە دەسەڵاتی بۆ پارتی ئۆپۆزیسیۆن گواستەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|دەیەی ١٩٩٠|کۆریای باشوور}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} pw6yll18brjpgcd1v8nxhv72px9z6zp 0 294458 1574999 1574982 2026-04-13T12:00:35Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1574999 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە سەرۆکایەتییەکان لە کۆریای باشوور لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٢ بەڕێوەچوون، کە دووەم ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی دیموکراتیک بوون لە دوای کۆتاییھاتنی دەسەڵاتی سەربازی لە ساڵی ١٩٨٧. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٨١٫٩٪ بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Croissant |یەکەم=Aurel |ناونیشان=http://library.fes.de/pdf-files/iez/01361008.pdf |پەڕە=٢٦٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] ho108n6xp8njt6zs6bbyd0v5egyjpjs 1575056 1574999 2026-04-13T20:01:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}، {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}}، {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1575056 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{بنبەست|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە سەرۆکایەتییەکان لە کۆریای باشوور لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٢ بەڕێوەچوون، کە دووەم ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی دیموکراتیک بوون لە دوای کۆتاییھاتنی دەسەڵاتی سەربازی لە ساڵی ١٩٨٧. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٨١٫٩٪ بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Croissant |یەکەم=Aurel |ناونیشان=http://library.fes.de/pdf-files/iez/01361008.pdf |پەڕە=٢٦٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 03o4y12p51ittaken0y04pnknm4rau6 0 294459 1575043 1574981 2026-04-13T17:02:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]] و [[دەروازە:کۆریای باشوور|کۆریای باشوور]] 1575043 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە سەرۆکایەتییەکان لە [[کۆریای باشوور]] لە ١٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٧ بەڕێوەچوون. ئەمانە ئاماژە بوون بۆ دامەزراندنی [[مێژووی کۆریای باشوور|کۆماری شەشەم]]، ھەروەھا کۆتاییھاتنی دەسەڵاتی تاکڕەوی کە لەوەتەی دامەزراندنی لە ساڵی ١٩٤٨ەوە لە وڵاتەکەدا باڵادەست بوو جگە لە ماوەی یەک ساڵ. ئەمانە یەکەمین ھەڵبژاردنی ڕاستەوخۆی سەرۆکایەتی بوون لەوەتەی ساڵی ١٩٧١ەوە. لە ماوەی نێوانیاندا، سەرۆکەکان بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ لەلایەن کۆنفرانسی نیشتمانی بۆ یەکگرتنەوە ھەڵدەبژێردران، کە کۆمەڵەیەکی ھەڵبژاردن بوو و لەلایەن پارتی دەسەڵاتدارەوە کۆنترۆڵ کرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|کۆریای باشوور}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 01ilbgxprp4rtmwxm0m3jodqc6xtk99 1575051 1575043 2026-04-13T20:01:07Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1575051 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە سەرۆکایەتییەکان لە [[کۆریای باشوور]] لە ١٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٧ بەڕێوەچوون. ئەمانە ئاماژە بوون بۆ دامەزراندنی [[مێژووی کۆریای باشوور|کۆماری شەشەم]]، ھەروەھا کۆتاییھاتنی دەسەڵاتی تاکڕەوی کە لەوەتەی دامەزراندنی لە ساڵی ١٩٤٨ەوە لە وڵاتەکەدا باڵادەست بوو جگە لە ماوەی یەک ساڵ. ئەمانە یەکەمین ھەڵبژاردنی ڕاستەوخۆی سەرۆکایەتی بوون لەوەتەی ساڵی ١٩٧١ەوە. لە ماوەی نێوانیاندا، سەرۆکەکان بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ لەلایەن کۆنفرانسی نیشتمانی بۆ یەکگرتنەوە ھەڵدەبژێردران، کە کۆمەڵەیەکی ھەڵبژاردن بوو و لەلایەن پارتی دەسەڵاتدارەوە کۆنترۆڵ کرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|کۆریای باشوور}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 9q9dvujphjjosctj56gfx5d48902g2q 0 294460 1575044 1574980 2026-04-13T17:02:54Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]] و [[دەروازە:کۆریای باشوور|کۆریای باشوور]] 1575044 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە سەرۆکایەتییە دوو-قۆناغییەکان لە کۆریای باشوور لە شوباتی ١٩٨١ بەڕێوەچوون. کۆمەڵەیەکی ھەڵبژاردن لە ١١ی شوبات ھەڵبژێردرا، کە ئەویش لە بەرامبەردا سەرۆکی لە ٢٥ی شوبات ھەڵبژارد. ئەمانە دوایین ھەڵبژاردنە ناڕاستەوخۆکانی سەرۆکایەتی بوون کە لەلایەن حکوومەتی چون دوو-ھوانەوە لەژێر دەستوورە نوێیەکەی ١٩٨٠دا کۆنترۆڵ کرابوون. چون بە ٩٠٪ی دەنگی کۆمەڵەی ھەڵبژاردن دووبارە ھەڵبژێردرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|کۆریای باشوور}} 7v06q7h45secengky0e2ak889byjsjj 1575050 1575044 2026-04-13T20:00:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1575050 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە سەرۆکایەتییە دوو-قۆناغییەکان لە کۆریای باشوور لە شوباتی ١٩٨١ بەڕێوەچوون. کۆمەڵەیەکی ھەڵبژاردن لە ١١ی شوبات ھەڵبژێردرا، کە ئەویش لە بەرامبەردا سەرۆکی لە ٢٥ی شوبات ھەڵبژارد. ئەمانە دوایین ھەڵبژاردنە ناڕاستەوخۆکانی سەرۆکایەتی بوون کە لەلایەن حکوومەتی چون دوو-ھوانەوە لەژێر دەستوورە نوێیەکەی ١٩٨٠دا کۆنترۆڵ کرابوون. چون بە ٩٠٪ی دەنگی کۆمەڵەی ھەڵبژاردن دووبارە ھەڵبژێردرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|کۆریای باشوور}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} etm1mwq1idfi9vjvsa8i0s4791vmi06 0 294463 1575003 1574996 2026-04-13T12:03:24Z ڕەندمەریوانی 73644 دەستکاری بچووک 1575003 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = ڕەند مەریوانی (ReandMariwani) | وێنە = <!--[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] --> | قەبارەی_وێنە = | وەسفی_وێنە = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | لەدایکبوون = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|01|01}} ساڵ) | شوێنی_لەدایکبوون = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | نەتەوە = [[کورد]] | ئایین =[[سیکۆلار]] | پارت = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک) | پلە = فەرماندەی سەربازی | زانکۆ = کۆلێژی سەربازی (زانستە سەربازییەکان) | کار = سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی | ناسراوە_بە = سەرپەشتیاری گشتی باک | ماڵپەڕ = [https://ayinda.org ayinda.org] }} '''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.<ref name="KFM">کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی</ref> == ژیان و پەروەردە == ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی</ref> == دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان == لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە "کلاسیک" بۆ "مۆدێرن" بونیاد نراوە.<ref name="Kurdipedia">بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]</ref> === ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات === مەریوانی لەرێگەی "مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.<ref name="AyindaNet">ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە</ref> === هێما و ڕەنگەکان === * '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.ەوەیە:( فایل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg) * '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.<ref name="KurdNation">کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا</ref> == دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی == ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.<ref name="KFM" /> === پێگەی ژن === لە دیدگای مەریوانیدا، ژن لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینەیە'''. باوەڕی وایە بێ ئازادیی ژن، نیشتمان و مرۆڤی کورد ڕزگار نابێت.<ref name="AyindaOrg" /> == پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان == مەریوانی توانیویەتی پەیوەندییەکی دیپلۆماسی مۆدێرن لەگەڵ وڵاتان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دروست بکات. بە تایبەت ناردنی یاداشتی فەرمی بۆ ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) سەبارەت بە دۆخی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.<ref name="Amnesty">ئارشیفی پەیوەندییەکانی باک و ئامنستی</ref> == هێزە سەربازییەکان == وەک فەرماندەیەکی سەربازی، مەریوانی سەرپەشتی دوو هێزی سەرەکی دەکات: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)''' ئەم هێزانە بە شێوازێکی مۆدێرن و لەسەر ستانداردی سەربازیی جیهانی پەروەردە کراون.<ref name="Rudaw24" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە] * [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی مەریوان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]] [[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] 7zoqt5kg1jdt9co6i0hmqpz5iqm3a81 1575005 1575003 2026-04-13T12:08:17Z ڕەندمەریوانی 73644 1575005 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = ڕەند مەریوانی (ReandMariwani) | وێنە = <!--[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] --> | قەبارەی_وێنە = | وەسفی_وێنە = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | لەدایکبوون = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|01|01}} ساڵ) | شوێنی_لەدایکبوون = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | نەتەوە = [[کورد]] | ئایین =[[سیکۆلار]] | پارت = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک) | پلە = فەرماندەی سەربازی | زانکۆ = کۆلێژی سەربازی (زانستە سەربازییەکان) | کار = سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی | ناسراوە_بە = سەرپەشتیاری گشتی باک | ماڵپەڕ = [https://ayinda.org ayinda.org] '''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.<ref name="KFM">کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی</ref> == ژیان و پەروەردە == ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی</ref> == دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان == لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە "کلاسیک" بۆ "مۆدێرن" بونیاد نراوە.<ref name="Kurdipedia">بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]</ref> === ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات === مەریوانی لەرێگەی "مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.<ref name="AyindaNet">ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە</ref> === هێما و ڕەنگەکان === * '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.ەوەیە: * '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.<ref name="KurdNation">کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا</ref> == دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی == ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.<ref name="KFM" /> === پێگەی ژن === لە دیدگای مەریوانیدا، ژن لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینەیە'''. باوەڕی وایە بێ ئازادیی ژن، نیشتمان و مرۆڤی کورد ڕزگار نابێت.<ref name="AyindaOrg" /> == پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان == مەریوانی توانیویەتی پەیوەندییەکی دیپلۆماسی مۆدێرن لەگەڵ وڵاتان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دروست بکات. بە تایبەت ناردنی یاداشتی فەرمی بۆ ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) سەبارەت بە دۆخی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.<ref name="Amnesty">ئارشیفی پەیوەندییەکانی باک و ئامنستی</ref> == هێزە سەربازییەکان == وەک فەرماندەیەکی سەربازی، مەریوانی سەرپەشتی دوو هێزی سەرەکی دەکات: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)''' ئەم هێزانە بە شێوازێکی مۆدێرن و لەسەر ستانداردی سەربازیی جیهانی پەروەردە کراون.<ref name="Rudaw24" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە] * [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی مەریوان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]] [[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] q6btzpewg3ubkfippfffb7i8acpmrei 1575006 1575005 2026-04-13T12:09:35Z ڕەندمەریوانی 73644 1575006 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = ڕەند مەریوانی (ReandMariwani) | وێنە = <!--[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] --> | قەبارەی_وێنە = | وەسفی_وێنە = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | لەدایکبوون = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|01|01}} ساڵ) | شوێنی_لەدایکبوون = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | نەتەوە = [[کورد]] | ئایین =[[سیکۆلار]] | پارت = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک) | پلە = فەرماندەی سەربازی | زانکۆ = کۆلێژی سەربازی (زانستە سەربازییەکان) | کار = سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی | ناسراوە_بە = سەرپەشتیاری گشتی باک | ماڵپەڕ = [https://ayinda.org ayinda.org] |image=<!--[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]}} '''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.<ref name="KFM">کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی</ref> == ژیان و پەروەردە == ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی</ref> == دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان == لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە "کلاسیک" بۆ "مۆدێرن" بونیاد نراوە.<ref name="Kurdipedia">بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]</ref> === ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات === مەریوانی لەرێگەی "مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.<ref name="AyindaNet">ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە</ref> === هێما و ڕەنگەکان === * '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.ەوەیە: * '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.<ref name="KurdNation">کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا</ref> == دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی == ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.<ref name="KFM" /> === پێگەی ژن === لە دیدگای مەریوانیدا، ژن لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینەیە'''. باوەڕی وایە بێ ئازادیی ژن، نیشتمان و مرۆڤی کورد ڕزگار نابێت.<ref name="AyindaOrg" /> == پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان == مەریوانی توانیویەتی پەیوەندییەکی دیپلۆماسی مۆدێرن لەگەڵ وڵاتان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دروست بکات. بە تایبەت ناردنی یاداشتی فەرمی بۆ ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) سەبارەت بە دۆخی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.<ref name="Amnesty">ئارشیفی پەیوەندییەکانی باک و ئامنستی</ref> == هێزە سەربازییەکان == وەک فەرماندەیەکی سەربازی، مەریوانی سەرپەشتی دوو هێزی سەرەکی دەکات: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)''' ئەم هێزانە بە شێوازێکی مۆدێرن و لەسەر ستانداردی سەربازیی جیهانی پەروەردە کراون.<ref name="Rudaw24" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە] * [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی مەریوان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]] [[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] 59b4kqn5ssrp0o66xjilzhcpqtk8k4i 1575007 1575006 2026-04-13T12:12:14Z ڕەندمەریوانی 73644 گوڕنکاری زانیاری دان 1575007 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | ناو = ڕەند مەریوانی ((ReandMariwanI | وێنە = <!--[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] --> | قەبارەی_وێنە = | وەسفی_وێنە = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | لەدایکبوون = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|01|01}} ساڵ) | شوێنی_لەدایکبوون = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | نەتەوە = [[کورد]] | ئایین =[[سیکۆلار]] | پارت = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک) | پلە = فەرماندەی سەربازی | زانکۆ = کۆلێژی سەربازی (زانستە سەربازییەکان) | کار = سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی | ناسراوە_بە = سەرپەشتیاری گشتی باک | ماڵپەڕ = [https://ayinda.org ayinda.org] }} '''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.<ref name="KFM">کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی</ref> == ژیان و پەروەردە == ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی</ref> == دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان == لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە "کلاسیک" بۆ "مۆدێرن" بونیاد نراوە.<ref name="Kurdipedia">بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]</ref> === ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات === مەریوانی لەرێگەی "مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.<ref name="AyindaNet">ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە</ref> === هێما و ڕەنگەکان === * '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.ەوەیە: * '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.<ref name="KurdNation">کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا</ref> == دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی == ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.<ref name="KFM" /> === پێگەی ژن === لە دیدگای مەریوانیدا، ژن لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینەیە'''. باوەڕی وایە بێ ئازادیی ژن، نیشتمان و مرۆڤی کورد ڕزگار نابێت.<ref name="AyindaOrg" /> == پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان == مەریوانی توانیویەتی پەیوەندییەکی دیپلۆماسی مۆدێرن لەگەڵ وڵاتان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دروست بکات. بە تایبەت ناردنی یاداشتی فەرمی بۆ ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) سەبارەت بە دۆخی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.<ref name="Amnesty">ئارشیفی پەیوەندییەکانی باک و ئامنستی</ref> == هێزە سەربازییەکان == وەک فەرماندەیەکی سەربازی، مەریوانی سەرپەشتی دوو هێزی سەرەکی دەکات: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)''' ئەم هێزانە بە شێوازێکی مۆدێرن و لەسەر ستانداردی سەربازیی جیهانی پەروەردە کراون.<ref name="Rudaw24" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە] * [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی مەریوان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]] [[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] be7s5dqyyrnbivqgq5adl7xqdrv8y9s 1575064 1575007 2026-04-13T21:04:49Z ڕەندمەریوانی 73644 دەستکاری بچووک 1575064 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ڕەند مەریوانی(Rand Mariwani) | ناوی خۆماڵی = ڕەند مەریوانی | زمانی ناوی خۆماڵی = [[کوردی]] | وێنە =[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] | جێگری وێنە = ڕەند مەریوانی | لێدوانی وێنە = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|1|1}} ساڵ) | شوێنی لەدایکبوون = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | نیشتەجێ = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | نەتەوە = [[کورد]] | شارومەندێتی = | پەروەردە = بەکالۆریۆس لە زانستە سەربازییەکان | خوێندنگە = کۆلێژی سەربازی | پیشە = سیاسەتمەدار، فەرماندەی سەربازی | ساڵانی چالاکی = ٢٠٢٠–ئێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک) | ناوبانگ = سەرپەشتیاری گشتیی باک، پسپۆڕی سەربازی | کارە دیارەکان = مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە، دامەزراندنی سیستەمی سۆسیالیزمی نیشتمانیی دیموکراتیک | شێواز = مۆدێرن، عەقڵانی، هەرەمی تۆڕیی | تەلەڤیزیۆن =https://kfmeast.org/tv/ | ئۆفیس = سکرتاریەتی میدیایی ( س {{!}} پ {{!}} گ ) | وادە = ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ – ئێستا | پێش = (دامەزرێنەر) | بەرامبەرەکان = | خەڵاتەکان = | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = [https://ayinda.org https://kfmeast.org] | پەراوێزەکان = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی: '''ulzwwef''' |بزووتنەوە=[[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)|ئایین=(سیکۆلار)}} '''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.<ref name="KFM">کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی</ref> == ژیان و پەروەردە == ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی</ref> == دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان == لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە "کلاسیک" بۆ "مۆدێرن" بونیاد نراوە.<ref name="Kurdipedia">بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]</ref> === ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات === مەریوانی لەرێگەی "مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.<ref name="AyindaNet">ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە</ref> === هێما و ڕەنگەکان === * '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.ەوەیە: * '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.<ref name="KurdNation">کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا</ref> == دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی == ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.<ref name="KFM" /> === پێگەی ژن === لە دیدگای مەریوانیدا، ژن لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینەیە'''. باوەڕی وایە بێ ئازادیی ژن، نیشتمان و مرۆڤی کورد ڕزگار نابێت.<ref name="AyindaOrg" /> == پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان == مەریوانی توانیویەتی پەیوەندییەکی دیپلۆماسی مۆدێرن لەگەڵ وڵاتان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دروست بکات. بە تایبەت ناردنی یاداشتی فەرمی بۆ ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) سەبارەت بە دۆخی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.<ref name="Amnesty">ئارشیفی پەیوەندییەکانی باک و ئامنستی</ref> == هێزە سەربازییەکان == وەک فەرماندەیەکی سەربازی، مەریوانی سەرپەشتی دوو هێزی سەرەکی دەکات: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)''' ئەم هێزانە بە شێوازێکی مۆدێرن و لەسەر ستانداردی سەربازیی جیهانی پەروەردە کراون.<ref name="Rudaw24" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە] * [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی مەریوان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]] [[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] 9mmrvjhpudjt214vpulugsde7wjq5c8 1575065 1575064 2026-04-13T21:08:23Z ڕەندمەریوانی 73644 دەستکاری بچووک 1575065 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ڕەند مەریوانی(Rand Mariwani) | ناوی خۆماڵی = ڕەند مەریوانی | زمانی ناوی خۆماڵی = [[کوردی]] | وێنە = | جێگری وێنە = ڕەند مەریوانی | لێدوانی وێنە = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|1|1}} ساڵ) | شوێنی لەدایکبوون = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = بەکالۆریۆس لە زانستە سەربازییەکان | خوێندنگە = کۆلێژی سەربازی | پیشە = سیاسەتمەدار، فەرماندەی سەربازی | ساڵانی چالاکی = ٢٠٢٠–ئێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک) | وەکیل = | ناوبانگ = سەرپەشتیاری گشتیی باک، پسپۆڕی سەربازی | کارە دیارەکان = مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە، دامەزراندنی سیستەمی تەکنۆکراسی | شێواز = مۆدێرن، عەقڵانی، هەرەمی تۆڕیی | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | وادە = ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ – ئێستا | پێش = (دامەزرێنەر) | پاش = | بەرامبەرەکان = | تۆمەت = | دۆخی دادوەری = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = بڕوانامەی سەربازیی هێزەکانی هاوپەیمانان (دژی داعش) | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = [https://ayinda.org https://kfmeast.org] | پەراوێزەکان = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی: '''ulzwwef''' |بزووتنەوە=[[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)}} '''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.<ref name="KFM">کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی</ref> == ژیان و پەروەردە == ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی</ref> == دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان == لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە "کلاسیک" بۆ "مۆدێرن" بونیاد نراوە.<ref name="Kurdipedia">بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]</ref> === ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات === مەریوانی لەرێگەی "مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.<ref name="AyindaNet">ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە</ref> === هێما و ڕەنگەکان === * '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.ەوەیە: * '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.<ref name="KurdNation">کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا</ref> == دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی == ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.<ref name="KFM" /> === پێگەی ژن === لە دیدگای مەریوانیدا، ژن لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینەیە'''. باوەڕی وایە بێ ئازادیی ژن، نیشتمان و مرۆڤی کورد ڕزگار نابێت.<ref name="AyindaOrg" /> == پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان == مەریوانی توانیویەتی پەیوەندییەکی دیپلۆماسی مۆدێرن لەگەڵ وڵاتان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دروست بکات. بە تایبەت ناردنی یاداشتی فەرمی بۆ ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) سەبارەت بە دۆخی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.<ref name="Amnesty">ئارشیفی پەیوەندییەکانی باک و ئامنستی</ref> == هێزە سەربازییەکان == وەک فەرماندەیەکی سەربازی، مەریوانی سەرپەشتی دوو هێزی سەرەکی دەکات: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)''' ئەم هێزانە بە شێوازێکی مۆدێرن و لەسەر ستانداردی سەربازیی جیهانی پەروەردە کراون.<ref name="Rudaw24" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە] * [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی مەریوان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]] [[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] 7rmy9yb06c8wr02fjpd9mhg1gtk5kdx 1575066 1575065 2026-04-13T21:11:13Z ڕەندمەریوانی 73644 1575066 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ڕەند مەریوانی(Rand Mariwani) | ناوی خۆماڵی = ڕەند مەریوانی | زمانی ناوی خۆماڵی = [[کوردی]] | وێنە =[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] | جێگری وێنە = ڕەند مەریوانی | لێدوانی وێنە = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|1|1}} ساڵ) | شوێنی لەدایکبوون = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = بەکالۆریۆس لە زانستە سەربازییەکان | خوێندنگە = کۆلێژی سەربازی | پیشە = سیاسەتمەدار، فەرماندەی سەربازی | ساڵانی چالاکی = ٢٠٢٠–ئێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک) | وەکیل = | ناوبانگ = سەرپەشتیاری گشتیی باک، پسپۆڕی سەربازی | کارە دیارەکان = مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە، دامەزراندنی سیستەمی تەکنۆکراسی | شێواز = مۆدێرن، عەقڵانی، هەرەمی تۆڕیی | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | وادە = ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ – ئێستا | پێش = (دامەزرێنەر) | پاش = | بەرامبەرەکان = | تۆمەت = | دۆخی دادوەری = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = بڕوانامەی سەربازیی هێزەکانی هاوپەیمانان (دژی داعش) | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = [https://ayinda.org https://kfmeast.org] | پەراوێزەکان = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی: '''ulzwwef''' |بزووتنەوە=[[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)}} '''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.<ref name="KFM">کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی</ref> == ژیان و پەروەردە == ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی</ref> == دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان == لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە "کلاسیک" بۆ "مۆدێرن" بونیاد نراوە.<ref name="Kurdipedia">بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]</ref> === ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات === مەریوانی لەرێگەی "مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.<ref name="AyindaNet">ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە</ref> === هێما و ڕەنگەکان === * '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.ەوەیە: * '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.<ref name="KurdNation">کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا</ref> == دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی == ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.<ref name="KFM" /> === پێگەی ژن === لە دیدگای مەریوانیدا، ژن لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینەیە'''. باوەڕی وایە بێ ئازادیی ژن، نیشتمان و مرۆڤی کورد ڕزگار نابێت.<ref name="AyindaOrg" /> == پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان == مەریوانی توانیویەتی پەیوەندییەکی دیپلۆماسی مۆدێرن لەگەڵ وڵاتان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دروست بکات. بە تایبەت ناردنی یاداشتی فەرمی بۆ ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) سەبارەت بە دۆخی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.<ref name="Amnesty">ئارشیفی پەیوەندییەکانی باک و ئامنستی</ref> == هێزە سەربازییەکان == وەک فەرماندەیەکی سەربازی، مەریوانی سەرپەشتی دوو هێزی سەرەکی دەکات: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)''' ئەم هێزانە بە شێوازێکی مۆدێرن و لەسەر ستانداردی سەربازیی جیهانی پەروەردە کراون.<ref name="Rudaw24" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە] * [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی مەریوان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]] [[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] gto1j2bqfioashx7uak2icnp26q217p 1575067 1575066 2026-04-13T21:11:20Z ڕەندمەریوانی 73644 1575067 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ڕەند مەریوانی(Rand Mariwani) | ناوی خۆماڵی = ڕەند مەریوانی | زمانی ناوی خۆماڵی = [[کوردی]] | وێنە = | جێگری وێنە = ڕەند مەریوانی | لێدوانی وێنە = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|1|1}} ساڵ) | شوێنی لەدایکبوون = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = بەکالۆریۆس لە زانستە سەربازییەکان | خوێندنگە = کۆلێژی سەربازی | پیشە = سیاسەتمەدار، فەرماندەی سەربازی | ساڵانی چالاکی = ٢٠٢٠–ئێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک) | وەکیل = | ناوبانگ = سەرپەشتیاری گشتیی باک، پسپۆڕی سەربازی | کارە دیارەکان = مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە، دامەزراندنی سیستەمی تەکنۆکراسی | شێواز = مۆدێرن، عەقڵانی، هەرەمی تۆڕیی | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | وادە = ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ – ئێستا | پێش = (دامەزرێنەر) | پاش = | بەرامبەرەکان = | تۆمەت = | دۆخی دادوەری = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = بڕوانامەی سەربازیی هێزەکانی هاوپەیمانان (دژی داعش) | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = [https://ayinda.org https://kfmeast.org] | پەراوێزەکان = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی: '''ulzwwef''' |بزووتنەوە=[[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)}} '''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.<ref name="KFM">کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی</ref> == ژیان و پەروەردە == ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی</ref> == دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان == لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە "کلاسیک" بۆ "مۆدێرن" بونیاد نراوە.<ref name="Kurdipedia">بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]</ref> === ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات === مەریوانی لەرێگەی "مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.<ref name="AyindaNet">ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە</ref> === هێما و ڕەنگەکان === * '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.ەوەیە: * '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.<ref name="KurdNation">کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا</ref> == دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی == ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.<ref name="KFM" /> === پێگەی ژن === لە دیدگای مەریوانیدا، ژن لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینەیە'''. باوەڕی وایە بێ ئازادیی ژن، نیشتمان و مرۆڤی کورد ڕزگار نابێت.<ref name="AyindaOrg" /> == پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان == مەریوانی توانیویەتی پەیوەندییەکی دیپلۆماسی مۆدێرن لەگەڵ وڵاتان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دروست بکات. بە تایبەت ناردنی یاداشتی فەرمی بۆ ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) سەبارەت بە دۆخی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.<ref name="Amnesty">ئارشیفی پەیوەندییەکانی باک و ئامنستی</ref> == هێزە سەربازییەکان == وەک فەرماندەیەکی سەربازی، مەریوانی سەرپەشتی دوو هێزی سەرەکی دەکات: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)''' ئەم هێزانە بە شێوازێکی مۆدێرن و لەسەر ستانداردی سەربازیی جیهانی پەروەردە کراون.<ref name="Rudaw24" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە] * [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی مەریوان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]] [[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] 7rmy9yb06c8wr02fjpd9mhg1gtk5kdx 1575076 1575067 2026-04-13T22:02:54Z ڕەندمەریوانی 73644 دانانی وێنە 1575076 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ڕەند مەریوانی(Rand Mariwani) | ناوی خۆماڵی = ڕەند مەریوانی | زمانی ناوی خۆماڵی = [[کوردی]] | وێنە =[[File:Kfmeast.jpg|thumb|]] | جێگری وێنە = ڕەند مەریوانی | لێدوانی وێنە = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | ڕەنگی_پاشبنەما = #800080 | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|1|1}} ساڵ) | شوێنی لەدایکبوون = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = بەکالۆریۆس لە زانستە سەربازییەکان | خوێندنگە = کۆلێژی سەربازی | پیشە = سیاسەتمەدار، فەرماندەی سەربازی | ساڵانی چالاکی = ٢٠٢٠–ئێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک) | وەکیل = | ناوبانگ = سەرپەشتیاری گشتیی باک، پسپۆڕی سەربازی | کارە دیارەکان = مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە، دامەزراندنی سیستەمی تەکنۆکراسی | شێواز = مۆدێرن، عەقڵانی، هەرەمی تۆڕیی | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | وادە = ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ – ئێستا | پێش = (دامەزرێنەر) | پاش = | بەرامبەرەکان = | تۆمەت = | دۆخی دادوەری = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = بڕوانامەی سەربازیی هێزەکانی هاوپەیمانان (دژی داعش) | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = [https://ayinda.org https://kfmeast.org] | پەراوێزەکان = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی: '''ulzwwef''' |بزووتنەوە=[[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)}} '''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.<ref name="KFM">کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی</ref> == ژیان و پەروەردە == ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی</ref> == دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان == لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە "کلاسیک" بۆ "مۆدێرن" بونیاد نراوە.<ref name="Kurdipedia">بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]</ref> === ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات === مەریوانی لەرێگەی "مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.<ref name="AyindaNet">ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە</ref> === هێما و ڕەنگەکان === * '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.ەوەیە: * '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.<ref name="KurdNation">کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا</ref> == دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی == ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.<ref name="KFM" /> === پێگەی ژن === لە دیدگای مەریوانیدا، ژن لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینەیە'''. باوەڕی وایە بێ ئازادیی ژن، نیشتمان و مرۆڤی کورد ڕزگار نابێت.<ref name="AyindaOrg" /> == پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان == مەریوانی توانیویەتی پەیوەندییەکی دیپلۆماسی مۆدێرن لەگەڵ وڵاتان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دروست بکات. بە تایبەت ناردنی یاداشتی فەرمی بۆ ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) سەبارەت بە دۆخی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.<ref name="Amnesty">ئارشیفی پەیوەندییەکانی باک و ئامنستی</ref> == هێزە سەربازییەکان == وەک فەرماندەیەکی سەربازی، مەریوانی سەرپەشتی دوو هێزی سەرەکی دەکات: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)''' ئەم هێزانە بە شێوازێکی مۆدێرن و لەسەر ستانداردی سەربازیی جیهانی پەروەردە کراون.<ref name="Rudaw24" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە] * [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی مەریوان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]] [[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] lmorc2il83h4wg3a0kid1x5ezsbzjle 1575077 1575076 2026-04-13T22:03:06Z ڕەندمەریوانی 73644 دانانی وێنە 1575077 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ڕەند مەریوانی(Rand Mariwani) | ناوی خۆماڵی = ڕەند مەریوانی | زمانی ناوی خۆماڵی = [[کوردی]] | وێنە = | جێگری وێنە = ڕەند مەریوانی | لێدوانی وێنە = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | ڕەنگی_پاشبنەما = #800080 | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|1|1}} ساڵ) | شوێنی لەدایکبوون = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = بەکالۆریۆس لە زانستە سەربازییەکان | خوێندنگە = کۆلێژی سەربازی | پیشە = سیاسەتمەدار، فەرماندەی سەربازی | ساڵانی چالاکی = ٢٠٢٠–ئێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک) | وەکیل = | ناوبانگ = سەرپەشتیاری گشتیی باک، پسپۆڕی سەربازی | کارە دیارەکان = مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە، دامەزراندنی سیستەمی تەکنۆکراسی | شێواز = مۆدێرن، عەقڵانی، هەرەمی تۆڕیی | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | وادە = ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ – ئێستا | پێش = (دامەزرێنەر) | پاش = | بەرامبەرەکان = | تۆمەت = | دۆخی دادوەری = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = بڕوانامەی سەربازیی هێزەکانی هاوپەیمانان (دژی داعش) | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = [https://ayinda.org https://kfmeast.org] | پەراوێزەکان = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی: '''ulzwwef''' |بزووتنەوە=[[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)}} '''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.<ref name="KFM">کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی</ref> == ژیان و پەروەردە == ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی</ref> == دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان == لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە "کلاسیک" بۆ "مۆدێرن" بونیاد نراوە.<ref name="Kurdipedia">بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]</ref> === ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات === مەریوانی لەرێگەی "مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.<ref name="AyindaNet">ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە</ref> === هێما و ڕەنگەکان === * '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.ەوەیە: * '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.<ref name="KurdNation">کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا</ref> == دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی == ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.<ref name="KFM" /> === پێگەی ژن === لە دیدگای مەریوانیدا، ژن لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینەیە'''. باوەڕی وایە بێ ئازادیی ژن، نیشتمان و مرۆڤی کورد ڕزگار نابێت.<ref name="AyindaOrg" /> == پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان == مەریوانی توانیویەتی پەیوەندییەکی دیپلۆماسی مۆدێرن لەگەڵ وڵاتان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دروست بکات. بە تایبەت ناردنی یاداشتی فەرمی بۆ ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) سەبارەت بە دۆخی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.<ref name="Amnesty">ئارشیفی پەیوەندییەکانی باک و ئامنستی</ref> == هێزە سەربازییەکان == وەک فەرماندەیەکی سەربازی، مەریوانی سەرپەشتی دوو هێزی سەرەکی دەکات: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)''' ئەم هێزانە بە شێوازێکی مۆدێرن و لەسەر ستانداردی سەربازیی جیهانی پەروەردە کراون.<ref name="Rudaw24" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە] * [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی مەریوان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]] [[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] ht3dgpi335zd1hc09scarh0kqdq8090 1575078 1575077 2026-04-13T22:09:19Z ڕەندمەریوانی 73644 /* دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان */ 1575078 wikitext text/x-wiki == سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات == [[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] == [[ماد|ئاڵای ئیمپراتۆریەتی ماد]] == {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ڕەند مەریوانی(Rand Mariwani) | ناوی خۆماڵی = ڕەند مەریوانی | زمانی ناوی خۆماڵی = [[کوردی]] | وێنە = | جێگری وێنە = ڕەند مەریوانی | لێدوانی وێنە = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | ڕەنگی_پاشبنەما = #800080 | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|1|1}} ساڵ) | شوێنی لەدایکبوون = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = بەکالۆریۆس لە زانستە سەربازییەکان | خوێندنگە = کۆلێژی سەربازی | پیشە = سیاسەتمەدار، فەرماندەی سەربازی | ساڵانی چالاکی = ٢٠٢٠–ئێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک) | وەکیل = | ناوبانگ = سەرپەشتیاری گشتیی باک، پسپۆڕی سەربازی | کارە دیارەکان = مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە، دامەزراندنی سیستەمی تەکنۆکراسی | شێواز = مۆدێرن، عەقڵانی، هەرەمی تۆڕیی | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | وادە = ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ – ئێستا | پێش = (دامەزرێنەر) | پاش = | بەرامبەرەکان = | تۆمەت = | دۆخی دادوەری = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = بڕوانامەی سەربازیی هێزەکانی هاوپەیمانان (دژی داعش) | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = [https://ayinda.org https://kfmeast.org] | پەراوێزەکان = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی: '''ulzwwef''' |بزووتنەوە=[[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)}} '''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.<ref name="KFM">کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی</ref> == ژیان و پەروەردە == ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی</ref> == دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان == لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە "کلاسیک" بۆ "مۆدێرن" بونیاد نراوە.<ref name="Kurdipedia">بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]</ref> [[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک]] === ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات === مەریوانی لەرێگەی "مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.<ref name="AyindaNet">ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە</ref> === هێما و ڕەنگەکان === * '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.ەوەیە: * '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.<ref name="KurdNation">کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا</ref> == دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی == ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.<ref name="KFM" /> === پێگەی ژن === لە دیدگای مەریوانیدا، ژن لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینەیە'''. باوەڕی وایە بێ ئازادیی ژن، نیشتمان و مرۆڤی کورد ڕزگار نابێت.<ref name="AyindaOrg" /> == پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان == مەریوانی توانیویەتی پەیوەندییەکی دیپلۆماسی مۆدێرن لەگەڵ وڵاتان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دروست بکات. بە تایبەت ناردنی یاداشتی فەرمی بۆ ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) سەبارەت بە دۆخی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.<ref name="Amnesty">ئارشیفی پەیوەندییەکانی باک و ئامنستی</ref> == هێزە سەربازییەکان == وەک فەرماندەیەکی سەربازی، مەریوانی سەرپەشتی دوو هێزی سەرەکی دەکات: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)''' ئەم هێزانە بە شێوازێکی مۆدێرن و لەسەر ستانداردی سەربازیی جیهانی پەروەردە کراون.<ref name="Rudaw24" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە] * [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی مەریوان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]] [[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] mnpj0e8xzi5acbax4ks69gh24jzc1qs 1575079 1575078 2026-04-13T22:11:36Z ڕەندمەریوانی 73644 1575079 wikitext text/x-wiki == سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات == [[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] == [[ماد|ئاڵای ئیمپراتۆریەتی ماد]] == {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ڕەند مەریوانی(Rand Mariwani) | ناوی خۆماڵی = ڕەند مەریوانی | زمانی ناوی خۆماڵی = [[کوردی]] | وێنە = | جێگری وێنە = ڕەند مەریوانی | لێدوانی وێنە = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | ڕەنگی_پاشبنەما = #800080 | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|1|1}} ساڵ) | شوێنی لەدایکبوون = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = بەکالۆریۆس لە زانستە سەربازییەکان | خوێندنگە = کۆلێژی سەربازی | پیشە = سیاسەتمەدار، فەرماندەی سەربازی | ساڵانی چالاکی = ٢٠٢٠–ئێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک) | وەکیل = | ناوبانگ = سەرپەشتیاری گشتیی باک، پسپۆڕی سەربازی | کارە دیارەکان = مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە، دامەزراندنی سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتی | شێواز = مۆدێرن، عەقڵانی، هەرەمی تۆڕیی | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | وادە = ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ – ئێستا | پێش = (دامەزرێنەر) | پاش = | بەرامبەرەکان = | تۆمەت = | دۆخی دادوەری = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = بڕوانامەی سەربازیی هێزەکانی هاوپەیمانان (دژی داعش) | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = [https://ayinda.org https://kfmeast.org] | پەراوێزەکان = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی: '''ulzwwef''' |بزووتنەوە=[[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)}} '''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.<ref name="KFM">کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی</ref> == ژیان و پەروەردە == ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی</ref> == دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان == لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە "کلاسیک" بۆ "مۆدێرن" بونیاد نراوە.<ref name="Kurdipedia">بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]</ref> [[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک]] === ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات === مەریوانی لەرێگەی "مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.<ref name="AyindaNet">ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە</ref> === هێما و ڕەنگەکان === * '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.ەوەیە: * '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.<ref name="KurdNation">کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا</ref> == دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی == ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.<ref name="KFM" /> === پێگەی ژن === لە دیدگای مەریوانیدا، ژن لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینەیە'''. باوەڕی وایە بێ ئازادیی ژن، نیشتمان و مرۆڤی کورد ڕزگار نابێت.<ref name="AyindaOrg" /> == پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان == مەریوانی توانیویەتی پەیوەندییەکی دیپلۆماسی مۆدێرن لەگەڵ وڵاتان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دروست بکات. بە تایبەت ناردنی یاداشتی فەرمی بۆ ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) سەبارەت بە دۆخی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.<ref name="Amnesty">ئارشیفی پەیوەندییەکانی باک و ئامنستی</ref> == هێزە سەربازییەکان == وەک فەرماندەیەکی سەربازی، مەریوانی سەرپەشتی دوو هێزی سەرەکی دەکات: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)''' ئەم هێزانە بە شێوازێکی مۆدێرن و لەسەر ستانداردی سەربازیی جیهانی پەروەردە کراون.<ref name="Rudaw24" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە] * [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی مەریوان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]] [[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] 5y1w2wc1lcygrdcg241yraiens6j1ds 1575098 1575079 2026-04-14T06:48:46Z -Haryad 40333 تاگی سڕینەوەی خێرا 1575098 wikitext text/x-wiki {{سخ-و٧}} == سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات == [[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] == [[ماد|ئاڵای ئیمپراتۆریەتی ماد]] == {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ڕەند مەریوانی(Rand Mariwani) | ناوی خۆماڵی = ڕەند مەریوانی | زمانی ناوی خۆماڵی = [[کوردی]] | وێنە = | جێگری وێنە = ڕەند مەریوانی | لێدوانی وێنە = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | ڕەنگی_پاشبنەما = #800080 | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|1|1}} ساڵ) | شوێنی لەدایکبوون = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = بەکالۆریۆس لە زانستە سەربازییەکان | خوێندنگە = کۆلێژی سەربازی | پیشە = سیاسەتمەدار، فەرماندەی سەربازی | ساڵانی چالاکی = ٢٠٢٠–ئێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک) | وەکیل = | ناوبانگ = سەرپەشتیاری گشتیی باک، پسپۆڕی سەربازی | کارە دیارەکان = مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە، دامەزراندنی سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتی | شێواز = مۆدێرن، عەقڵانی، هەرەمی تۆڕیی | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | وادە = ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ – ئێستا | پێش = (دامەزرێنەر) | پاش = | بەرامبەرەکان = | تۆمەت = | دۆخی دادوەری = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = بڕوانامەی سەربازیی هێزەکانی هاوپەیمانان (دژی داعش) | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = [https://ayinda.org https://kfmeast.org] | پەراوێزەکان = کۆدی ناساندنی نێودەوڵەتی: '''ulzwwef''' |بزووتنەوە=[[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)}} '''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.<ref name="KFM">کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی</ref> == ژیان و پەروەردە == ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی</ref> == دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان == لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە "کلاسیک" بۆ "مۆدێرن" بونیاد نراوە.<ref name="Kurdipedia">بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]</ref> [[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک]] === ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات === مەریوانی لەرێگەی "مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.<ref name="AyindaNet">ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە</ref> === هێما و ڕەنگەکان === * '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.ەوەیە: * '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.<ref name="KurdNation">کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا</ref> == دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی == ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.<ref name="KFM" /> === پێگەی ژن === لە دیدگای مەریوانیدا، ژن لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینەیە'''. باوەڕی وایە بێ ئازادیی ژن، نیشتمان و مرۆڤی کورد ڕزگار نابێت.<ref name="AyindaOrg" /> == پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان == مەریوانی توانیویەتی پەیوەندییەکی دیپلۆماسی مۆدێرن لەگەڵ وڵاتان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دروست بکات. بە تایبەت ناردنی یاداشتی فەرمی بۆ ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) سەبارەت بە دۆخی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.<ref name="Amnesty">ئارشیفی پەیوەندییەکانی باک و ئامنستی</ref> == هێزە سەربازییەکان == وەک فەرماندەیەکی سەربازی، مەریوانی سەرپەشتی دوو هێزی سەرەکی دەکات: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)''' ئەم هێزانە بە شێوازێکی مۆدێرن و لەسەر ستانداردی سەربازیی جیهانی پەروەردە کراون.<ref name="Rudaw24" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە] * [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی مەریوان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]] [[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] rrg7aeg7v8sxppag20qaazz7nss1y1i 1575114 1575098 2026-04-14T08:58:49Z تیار مستقبل کردستان 75742 دەستکاری بچوک 1575114 wikitext text/x-wiki {{سخ-و٧}} == سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات == [[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] == [[ماد|ئاڵای ئیمپراتۆریەتی ماد]] == {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ڕەند مەریوانی(Rand Mariwani) | ناوی خۆماڵی = ڕەند مەریوانی | زمانی ناوی خۆماڵی = [[کوردی]] | وێنە =[[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] | جێگری وێنە = ڕەند مەریوانی | لێدوانی وێنە = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | ڕەنگی_پاشبنەما = #800080 | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|1|1}} ساڵ) | شوێنی لەدایکبوون = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = بەکالۆریۆس لە زانستە سەربازییەکان | خوێندنگە = کۆلێژی سەربازی | پیشە = سیاسەتمەدار، فەرماندەی سەربازی | ساڵانی چالاکی = ٢٠٢٠–ئێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک) | وەکیل = | ناوبانگ = سەرپەشتیاری گشتیی باک، پسپۆڕی سەربازی | کارە دیارەکان = مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە، دامەزراندنی سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتی | شێواز = مۆدێرن، عەقڵانی، هەرەمی تۆڕیی | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | وادە = ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ – ئێستا | پێش = (دامەزرێنەر) | پاش = | بەرامبەرەکان = | تۆمەت = | دۆخی دادوەری = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = بڕوانامەی سەربازیی هێزەکانی هاوپەیمانان (دژی داعش) | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = [https://ayinda.org https://kfmeast.org] | پەراوێزەکان = ناساندنی نێودەوڵەتی: ''' |بزووتنەوە=[[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)}} '''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.<ref name="KFM">کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی</ref> == ژیان و پەروەردە == ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی</ref> == دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان == لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە "کلاسیک" بۆ "مۆدێرن" بونیاد نراوە.<ref name="Kurdipedia">بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]</ref> [[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک]] === ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات === مەریوانی لەرێگەی "مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.<ref name="AyindaNet">ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە</ref> === هێما و ڕەنگەکان === * '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.ەوەیە: * '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.<ref name="KurdNation">کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا</ref> == دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی == ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.<ref name="KFM" /> === پێگەی ژن === لە دیدگای مەریوانیدا، ژن لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینەیە'''. باوەڕی وایە بێ ئازادیی ژن، نیشتمان و مرۆڤی کورد ڕزگار نابێت.<ref name="AyindaOrg" /> == پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان == مەریوانی توانیویەتی پەیوەندییەکی دیپلۆماسی مۆدێرن لەگەڵ وڵاتان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دروست بکات. بە تایبەت ناردنی یاداشتی فەرمی بۆ ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) سەبارەت بە دۆخی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.<ref name="Amnesty">ئارشیفی پەیوەندییەکانی باک و ئامنستی</ref> == هێزە سەربازییەکان == وەک فەرماندەیەکی سەربازی، مەریوانی سەرپەشتی دوو هێزی سەرەکی دەکات: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)''' ئەم هێزانە بە شێوازێکی مۆدێرن و لەسەر ستانداردی سەربازیی جیهانی پەروەردە کراون.<ref name="Rudaw24" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە] * [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی مەریوان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]] [[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] e3uwzfl4r8zn91wlpsfstzqxd2x54uo 1575115 1575114 2026-04-14T09:00:58Z تیار مستقبل کردستان 75742 1575115 wikitext text/x-wiki {{سخ-و٧}} [[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ڕەند مەریوانی(Rand Mariwani) | ناوی خۆماڵی = ڕەند مەریوانی | زمانی ناوی خۆماڵی = [[کوردی]] | وێنە =[[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] | جێگری وێنە = ڕەند مەریوانی | لێدوانی وێنە = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | ڕەنگی_پاشبنەما = #800080 | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|1|1}} ساڵ) | شوێنی لەدایکبوون = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = بەکالۆریۆس لە زانستە سەربازییەکان | خوێندنگە = کۆلێژی سەربازی | پیشە = سیاسەتمەدار، فەرماندەی سەربازی | ساڵانی چالاکی = ٢٠٢٠–ئێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک) | وەکیل = | ناوبانگ = سەرپەشتیاری گشتیی باک، پسپۆڕی سەربازی | کارە دیارەکان = مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە، دامەزراندنی سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتی | شێواز = مۆدێرن، عەقڵانی، هەرەمی تۆڕیی | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | وادە = ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ – ئێستا | پێش = (دامەزرێنەر) | پاش = | بەرامبەرەکان = | تۆمەت = | دۆخی دادوەری = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = بڕوانامەی سەربازیی هێزەکانی هاوپەیمانان (دژی داعش) | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = [https://ayinda.org https://kfmeast.org] | پەراوێزەکان = ناساندنی نێودەوڵەتی: ''' |بزووتنەوە=[[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)}} '''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.<ref name="KFM">کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی</ref> == ژیان و پەروەردە == ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی</ref> == دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان == لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە "کلاسیک" بۆ "مۆدێرن" بونیاد نراوە.<ref name="Kurdipedia">بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]</ref> [[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک]] === ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات === مەریوانی لەرێگەی "مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.<ref name="AyindaNet">ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە</ref> === هێما و ڕەنگەکان === * '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.ەوەیە: * '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.<ref name="KurdNation">کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا</ref> == دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی == ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.<ref name="KFM" /> === پێگەی ژن === لە دیدگای مەریوانیدا، ژن لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینەیە'''. باوەڕی وایە بێ ئازادیی ژن، نیشتمان و مرۆڤی کورد ڕزگار نابێت.<ref name="AyindaOrg" /> == پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان == مەریوانی توانیویەتی پەیوەندییەکی دیپلۆماسی مۆدێرن لەگەڵ وڵاتان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دروست بکات. بە تایبەت ناردنی یاداشتی فەرمی بۆ ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) سەبارەت بە دۆخی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.<ref name="Amnesty">ئارشیفی پەیوەندییەکانی باک و ئامنستی</ref> == هێزە سەربازییەکان == وەک فەرماندەیەکی سەربازی، مەریوانی سەرپەشتی دوو هێزی سەرەکی دەکات: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)''' ئەم هێزانە بە شێوازێکی مۆدێرن و لەسەر ستانداردی سەربازیی جیهانی پەروەردە کراون.<ref name="Rudaw24" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە] * [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی مەریوان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]] [[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] 72qevjrgdjqjs7yg3131z0zbigq6uvn 1575116 1575115 2026-04-14T09:02:17Z تیار مستقبل کردستان 75742 چاک کردنی ڕێنوس و وێنۆک 1575116 wikitext text/x-wiki {{سخ-و٧}} [[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک]] {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ڕەند مەریوانی(Rand Mariwani) | ناوی خۆماڵی = ڕەند مەریوانی | زمانی ناوی خۆماڵی = [[کوردی]] | وێنە =[[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] | جێگری وێنە = ڕەند مەریوانی | لێدوانی وێنە = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | ڕەنگی_پاشبنەما = #800080 | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|1|1}} ساڵ) | شوێنی لەدایکبوون = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = بەکالۆریۆس لە زانستە سەربازییەکان | خوێندنگە = کۆلێژی سەربازی | پیشە = سیاسەتمەدار، فەرماندەی سەربازی | ساڵانی چالاکی = ٢٠٢٠–ئێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک) | وەکیل = | ناوبانگ = سەرپەشتیاری گشتیی باک، پسپۆڕی سەربازی | کارە دیارەکان = مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە، دامەزراندنی سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتی | شێواز = مۆدێرن، عەقڵانی، هەرەمی تۆڕیی | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | وادە = ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ – ئێستا | پێش = (دامەزرێنەر) | پاش = | بەرامبەرەکان = | تۆمەت = | دۆخی دادوەری = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = بڕوانامەی سەربازیی هێزەکانی هاوپەیمانان (دژی داعش) | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = [https://ayinda.org https://kfmeast.org] | پەراوێزەکان = ناساندنی نێودەوڵەتی: ''' |بزووتنەوە=[[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)}} '''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.<ref name="KFM">کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی</ref> == ژیان و پەروەردە == ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی</ref> == دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان == لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە "کلاسیک" بۆ "مۆدێرن" بونیاد نراوە.<ref name="Kurdipedia">بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]</ref> [[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک]] === ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات === مەریوانی لەرێگەی "مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.<ref name="AyindaNet">ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە</ref> === هێما و ڕەنگەکان === * '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.ەوەیە: * '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.<ref name="KurdNation">کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا</ref> == دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی == ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.<ref name="KFM" /> === پێگەی ژن === لە دیدگای مەریوانیدا، ژن لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینەیە'''. باوەڕی وایە بێ ئازادیی ژن، نیشتمان و مرۆڤی کورد ڕزگار نابێت.<ref name="AyindaOrg" /> == پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان == مەریوانی توانیویەتی پەیوەندییەکی دیپلۆماسی مۆدێرن لەگەڵ وڵاتان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دروست بکات. بە تایبەت ناردنی یاداشتی فەرمی بۆ ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) سەبارەت بە دۆخی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.<ref name="Amnesty">ئارشیفی پەیوەندییەکانی باک و ئامنستی</ref> == هێزە سەربازییەکان == وەک فەرماندەیەکی سەربازی، مەریوانی سەرپەشتی دوو هێزی سەرەکی دەکات: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)''' ئەم هێزانە بە شێوازێکی مۆدێرن و لەسەر ستانداردی سەربازیی جیهانی پەروەردە کراون.<ref name="Rudaw24" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە] * [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی مەریوان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]] [[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] 0h6dduj7ahis9fn0nrwrcujndf0mxqf 1575118 1575116 2026-04-14T09:04:31Z تیار مستقبل کردستان 75742 1575118 wikitext text/x-wiki {{سخ-و٧}} {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ڕەند مەریوانی(Rand Mariwani) | ناوی خۆماڵی = ڕەند مەریوانی | زمانی ناوی خۆماڵی = [[کوردی]] | وێنە =[[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] | جێگری وێنە = ڕەند مەریوانی | لێدوانی وێنە = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | ڕەنگی_پاشبنەما = #800080 | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|1|1}} ساڵ) | شوێنی لەدایکبوون = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = بەکالۆریۆس لە زانستە سەربازییەکان | خوێندنگە = کۆلێژی سەربازی | پیشە = سیاسەتمەدار، فەرماندەی سەربازی | ساڵانی چالاکی = ٢٠٢٠–ئێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک) | وەکیل = | ناوبانگ = سەرپەشتیاری گشتیی باک، پسپۆڕی سەربازی | کارە دیارەکان = مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە، دامەزراندنی سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتی | شێواز = مۆدێرن، عەقڵانی، هەرەمی تۆڕیی | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | وادە = ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ – ئێستا | پێش = (دامەزرێنەر) | پاش = | بەرامبەرەکان = | تۆمەت = | دۆخی دادوەری = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = بڕوانامەی سەربازیی هێزەکانی هاوپەیمانان (دژی داعش) | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = [https://ayinda.org https://kfmeast.org] | پەراوێزەکان = ناساندنی نێودەوڵەتی: ''' |بزووتنەوە=[[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)}} '''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.<ref name="KFM">کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی</ref> == ژیان و پەروەردە == ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی</ref> == دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان == لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە "کلاسیک" بۆ "مۆدێرن" بونیاد نراوە.<ref name="Kurdipedia">بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]</ref> [[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک]] === ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات === مەریوانی لەرێگەی "مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.<ref name="AyindaNet">ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە</ref> === هێما و ڕەنگەکان === * '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.ەوەیە: * '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.<ref name="KurdNation">کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا</ref> == دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی == ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.<ref name="KFM" /> === پێگەی ژن === لە دیدگای مەریوانیدا، ژن لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینەیە'''. باوەڕی وایە بێ ئازادیی ژن، نیشتمان و مرۆڤی کورد ڕزگار نابێت.<ref name="AyindaOrg" /> == پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان == مەریوانی توانیویەتی پەیوەندییەکی دیپلۆماسی مۆدێرن لەگەڵ وڵاتان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ دروست بکات. بە تایبەت ناردنی یاداشتی فەرمی بۆ ڕێکخراوی [[لێبوردنی نێودەوڵەتی]] (Amnesty International) سەبارەت بە دۆخی ڕۆژهەڵاتی کوردستان.<ref name="Amnesty">ئارشیفی پەیوەندییەکانی باک و ئامنستی</ref> == هێزە سەربازییەکان == وەک فەرماندەیەکی سەربازی، مەریوانی سەرپەشتی دوو هێزی سەرەکی دەکات: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)''' ئەم هێزانە بە شێوازێکی مۆدێرن و لەسەر ستانداردی سەربازیی جیهانی پەروەردە کراون.<ref name="Rudaw24" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە] * [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی مەریوان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]] [[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] jawtzyrueeb49e4017eqdfaoqxpikz7 0 294465 1575021 2026-04-13T15:42:20Z ئایندەی کوردستان 75730 دانانی وتار 1575021 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ماڵپەڕ | ناو = ڕوداو٢٤ | لۆگۆ = <!--[[File:Rudaw1-5spi.png|thumb|روداو ٢٤]] --> | وێنە = [[File:Rudaw1-5spi.png|thumb|روداو ٢٤]] | وەسف = تۆڕێکی میدیایی سەرتاسەریی کوردستان | جۆر = میدیای هەواڵیی و سیاسی | زمان = ٦ زمان (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی، تورکی، فەڕەنسی) | خاوەن = <!-- ناوی دەزگاکە یان بە سادەیی جێیبهێڵە --> | دروستکەر = | دامەزراندن = [[٢٠٢٠]] | بارەگا = [[هەرێمی کوردستان]] / نێودەوڵەتی | ماڵپەڕ = [https://rudaw24.com rudaw24.com] | دۆخی_ئێستا = چالاک }} '''ڕوداو٢٤''' (بە ئینگلیزی: Rudaw24) تۆڕێکی میدیایی و ماڵپەڕێکی هەواڵیی سەرتاسەرییە کە لە ساڵی [[٢٠٢٠]] دامەزراوە. ئەم دەزگایە گرنگی بە هەواڵ و پێشهاتەکانی کوردستان و جیهان دەدات و بە ٦ زمانی جیاواز (کوردی "سۆرانی و کرمانجی"، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی و فەڕەنسی) بابەتەکانی بڵاو دەکاتەوە.<ref name="About">دەربارەی ڕوداو٢٤: [https://rudaw24.com rudaw24.com]</ref> == دیدگا و ئامانج == ڕوداو٢٤ وەک میدیایەکی مۆدێرن و پێشکەوتنخواز کار دەکات بۆ بڵاوکردنەوەی هۆشیاریی سیاسی و نەتەوەیی. ئاراستەی میدیایی ئەم دەزگایە جەخت لەسەر بنەماکانی '''عەقڵانییەت، تەکنۆکراسی و دیموکراسی''' دەکاتەوە. ڕوداو٢٤ هەوڵ دەدات ببێتە پردێکی پەیوەندی لە نێوان نەتەوەی کورد و جیهانی دەرەوە لەرێگەی وەرگێڕان و بڵاوکردنەوەی ناوەڕۆکی فرەزمان.<ref name="Vision">مانیفێستی میدیایی ڕوداو٢٤، ٢٠٢١</ref> == خزمەتگوزارییەکان == تۆڕی میدیایی ڕوداو٢٤ جگە لە هەواڵی سیاسی، گرنگییەکی تایبەت بە بوارەکانی: * '''مافی مرۆڤ:''' ڕووماڵکردنی پێشێلکارییەکان لە هەموو بەشەکانی کوردستان. * '''تەکنۆلۆژیا:''' بڵاوکردنەوەی زانیاری لەسەر پێشکەوتنە زانستییەکان. * '''دۆسیەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان:''' وەک یەکێک لە سەرچاوە گرنگەکان بۆ هەواڵەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەناسرێت. == پەیوەندی لەگەڵ ناوەندە سیاسییەکان == ڕوداو٢٤ وەک سەکۆیەکی ئازاد بۆ بڵاوکردنەوەی دیدگا و مانیفێستە مۆدێرنەکان دەناسرێت، بە تایبەت ئەو بزووتنەوە و ڕەوتە سیاسییانەی کە بڕوایان بە گۆڕانکاریی ڕیشەیی و سیستەمی فیدڕالی و تەکنۆکراسی هەیە لە ناوچەکەدا.<ref name="Politics">پەیوەندیی میدیا و سیاسەت لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، گۆڤاری ئایندە</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://rudaw24.com ماڵپەڕی فەرمی ڕوداو٢٤] * [https://ayinda.org بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان] [[پۆل:میدیای کوردی]] [[پۆل:ماڵپەڕە هەواڵییەکان]] [[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:کوردستان لە ٢٠٢٠]] nszypks268flp2h2s6856p15n4x4964 1575026 1575021 2026-04-13T15:48:20Z ئایندەی کوردستان 75730 1575026 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ماڵپەڕ | ناو = ڕوداو٢٤ | لۆگۆ = [[File:Rudaw1-5spi.png|thumb|روداو ٢٤]] | وەسف = تۆڕێکی میدیایی سەرتاسەریی کوردستان | جۆر = میدیای هەواڵیی و سیاسی | زمان = ٦ زمان (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی، تورکی، فەڕەنسی) | خاوەن = <!-- ناوی دەزگاکە یان بە سادەیی جێیبهێڵە --> | دروستکەر = | دامەزراندن = [[٢٠٢٠]] | بارەگا = [[هەرێمی کوردستان]] / نێودەوڵەتی | ماڵپەڕ = [https://rudaw24.com rudaw24.com] | دۆخی_ئێستا = چالاک |ڕووکار=<!--[[File:Rudaw1-5spi.png|thumb|روداو ٢٤]] -->}} '''ڕوداو٢٤''' (بە ئینگلیزی: Rudaw24) تۆڕێکی میدیایی و ماڵپەڕێکی هەواڵیی سەرتاسەرییە کە لە ساڵی [[٢٠٢٠]] دامەزراوە. ئەم دەزگایە گرنگی بە هەواڵ و پێشهاتەکانی کوردستان و جیهان دەدات و بە ٦ زمانی جیاواز (کوردی "سۆرانی و کرمانجی"، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی و فەڕەنسی) بابەتەکانی بڵاو دەکاتەوە.<ref name="About">دەربارەی ڕوداو٢٤: [https://rudaw24.com rudaw24.com]</ref> == دیدگا و ئامانج == ڕوداو٢٤ وەک میدیایەکی مۆدێرن و پێشکەوتنخواز کار دەکات بۆ بڵاوکردنەوەی هۆشیاریی سیاسی و نەتەوەیی. ئاراستەی میدیایی ئەم دەزگایە جەخت لەسەر بنەماکانی '''عەقڵانییەت، تەکنۆکراسی و دیموکراسی''' دەکاتەوە. ڕوداو٢٤ هەوڵ دەدات ببێتە پردێکی پەیوەندی لە نێوان نەتەوەی کورد و جیهانی دەرەوە لەرێگەی وەرگێڕان و بڵاوکردنەوەی ناوەڕۆکی فرەزمان.<ref name="Vision">مانیفێستی میدیایی ڕوداو٢٤، ٢٠٢١</ref> == خزمەتگوزارییەکان == تۆڕی میدیایی ڕوداو٢٤ جگە لە هەواڵی سیاسی، گرنگییەکی تایبەت بە بوارەکانی: * '''مافی مرۆڤ:''' ڕووماڵکردنی پێشێلکارییەکان لە هەموو بەشەکانی کوردستان. * '''تەکنۆلۆژیا:''' بڵاوکردنەوەی زانیاری لەسەر پێشکەوتنە زانستییەکان. * '''دۆسیەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان:''' وەک یەکێک لە سەرچاوە گرنگەکان بۆ هەواڵەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەناسرێت. == پەیوەندی لەگەڵ ناوەندە سیاسییەکان == ڕوداو٢٤ وەک سەکۆیەکی ئازاد بۆ بڵاوکردنەوەی دیدگا و مانیفێستە مۆدێرنەکان دەناسرێت، بە تایبەت ئەو بزووتنەوە و ڕەوتە سیاسییانەی کە بڕوایان بە گۆڕانکاریی ڕیشەیی و سیستەمی فیدڕالی و تەکنۆکراسی هەیە لە ناوچەکەدا.<ref name="Politics">پەیوەندیی میدیا و سیاسەت لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، گۆڤاری ئایندە</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://rudaw24.com ماڵپەڕی فەرمی ڕوداو٢٤] * [https://ayinda.org بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان] [[پۆل:میدیای کوردی]] [[پۆل:ماڵپەڕە هەواڵییەکان]] [[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:کوردستان لە ٢٠٢٠]] g1i3j95nw10gojrpg6t6rpvgity1h6s 1575027 1575026 2026-04-13T15:48:25Z ئایندەی کوردستان 75730 1575027 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ماڵپەڕ | ناو = ڕوداو٢٤ | لۆگۆ = <!--[[File:Rudaw1-5spi.png|thumb|روداو ٢٤]] --> | وێنە = [[File:Rudaw1-5spi.png|thumb|روداو ٢٤]] | وەسف = تۆڕێکی میدیایی سەرتاسەریی کوردستان | جۆر = میدیای هەواڵیی و سیاسی | زمان = ٦ زمان (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی، تورکی، فەڕەنسی) | خاوەن = <!-- ناوی دەزگاکە یان بە سادەیی جێیبهێڵە --> | دروستکەر = | دامەزراندن = [[٢٠٢٠]] | بارەگا = [[هەرێمی کوردستان]] / نێودەوڵەتی | ماڵپەڕ = [https://rudaw24.com rudaw24.com] | دۆخی_ئێستا = چالاک }} '''ڕوداو٢٤''' (بە ئینگلیزی: Rudaw24) تۆڕێکی میدیایی و ماڵپەڕێکی هەواڵیی سەرتاسەرییە کە لە ساڵی [[٢٠٢٠]] دامەزراوە. ئەم دەزگایە گرنگی بە هەواڵ و پێشهاتەکانی کوردستان و جیهان دەدات و بە ٦ زمانی جیاواز (کوردی "سۆرانی و کرمانجی"، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی و فەڕەنسی) بابەتەکانی بڵاو دەکاتەوە.<ref name="About">دەربارەی ڕوداو٢٤: [https://rudaw24.com rudaw24.com]</ref> == دیدگا و ئامانج == ڕوداو٢٤ وەک میدیایەکی مۆدێرن و پێشکەوتنخواز کار دەکات بۆ بڵاوکردنەوەی هۆشیاریی سیاسی و نەتەوەیی. ئاراستەی میدیایی ئەم دەزگایە جەخت لەسەر بنەماکانی '''عەقڵانییەت، تەکنۆکراسی و دیموکراسی''' دەکاتەوە. ڕوداو٢٤ هەوڵ دەدات ببێتە پردێکی پەیوەندی لە نێوان نەتەوەی کورد و جیهانی دەرەوە لەرێگەی وەرگێڕان و بڵاوکردنەوەی ناوەڕۆکی فرەزمان.<ref name="Vision">مانیفێستی میدیایی ڕوداو٢٤، ٢٠٢١</ref> == خزمەتگوزارییەکان == تۆڕی میدیایی ڕوداو٢٤ جگە لە هەواڵی سیاسی، گرنگییەکی تایبەت بە بوارەکانی: * '''مافی مرۆڤ:''' ڕووماڵکردنی پێشێلکارییەکان لە هەموو بەشەکانی کوردستان. * '''تەکنۆلۆژیا:''' بڵاوکردنەوەی زانیاری لەسەر پێشکەوتنە زانستییەکان. * '''دۆسیەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان:''' وەک یەکێک لە سەرچاوە گرنگەکان بۆ هەواڵەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەناسرێت. == پەیوەندی لەگەڵ ناوەندە سیاسییەکان == ڕوداو٢٤ وەک سەکۆیەکی ئازاد بۆ بڵاوکردنەوەی دیدگا و مانیفێستە مۆدێرنەکان دەناسرێت، بە تایبەت ئەو بزووتنەوە و ڕەوتە سیاسییانەی کە بڕوایان بە گۆڕانکاریی ڕیشەیی و سیستەمی فیدڕالی و تەکنۆکراسی هەیە لە ناوچەکەدا.<ref name="Politics">پەیوەندیی میدیا و سیاسەت لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، گۆڤاری ئایندە</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://rudaw24.com ماڵپەڕی فەرمی ڕوداو٢٤] * [https://ayinda.org بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان] [[پۆل:میدیای کوردی]] [[پۆل:ماڵپەڕە هەواڵییەکان]] [[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:کوردستان لە ٢٠٢٠]] nszypks268flp2h2s6856p15n4x4964 1575028 1575027 2026-04-13T15:48:28Z -Haryad 40333 پێشنیاری سڕینەوە 1575028 wikitext text/x-wiki {{پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو |ھۆ = بێبایەخی و سەرچاوەی باوەڕوپێنەکراو |کات = 20260413154748 |بکەر = -Haryad |یارمەتی = }} {{زانیاریدانی ماڵپەڕ | ناو = ڕوداو٢٤ | لۆگۆ = <!--[[File:Rudaw1-5spi.png|thumb|روداو ٢٤]] --> | وێنە = [[File:Rudaw1-5spi.png|thumb|روداو ٢٤]] | وەسف = تۆڕێکی میدیایی سەرتاسەریی کوردستان | جۆر = میدیای هەواڵیی و سیاسی | زمان = ٦ زمان (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی، تورکی، فەڕەنسی) | خاوەن = <!-- ناوی دەزگاکە یان بە سادەیی جێیبهێڵە --> | دروستکەر = | دامەزراندن = [[٢٠٢٠]] | بارەگا = [[هەرێمی کوردستان]] / نێودەوڵەتی | ماڵپەڕ = [https://rudaw24.com rudaw24.com] | دۆخی_ئێستا = چالاک }} '''ڕوداو٢٤''' (بە ئینگلیزی: Rudaw24) تۆڕێکی میدیایی و ماڵپەڕێکی هەواڵیی سەرتاسەرییە کە لە ساڵی [[٢٠٢٠]] دامەزراوە. ئەم دەزگایە گرنگی بە هەواڵ و پێشهاتەکانی کوردستان و جیهان دەدات و بە ٦ زمانی جیاواز (کوردی "سۆرانی و کرمانجی"، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی و فەڕەنسی) بابەتەکانی بڵاو دەکاتەوە.<ref name="About">دەربارەی ڕوداو٢٤: [https://rudaw24.com rudaw24.com]</ref> == دیدگا و ئامانج == ڕوداو٢٤ وەک میدیایەکی مۆدێرن و پێشکەوتنخواز کار دەکات بۆ بڵاوکردنەوەی هۆشیاریی سیاسی و نەتەوەیی. ئاراستەی میدیایی ئەم دەزگایە جەخت لەسەر بنەماکانی '''عەقڵانییەت، تەکنۆکراسی و دیموکراسی''' دەکاتەوە. ڕوداو٢٤ هەوڵ دەدات ببێتە پردێکی پەیوەندی لە نێوان نەتەوەی کورد و جیهانی دەرەوە لەرێگەی وەرگێڕان و بڵاوکردنەوەی ناوەڕۆکی فرەزمان.<ref name="Vision">مانیفێستی میدیایی ڕوداو٢٤، ٢٠٢١</ref> == خزمەتگوزارییەکان == تۆڕی میدیایی ڕوداو٢٤ جگە لە هەواڵی سیاسی، گرنگییەکی تایبەت بە بوارەکانی: * '''مافی مرۆڤ:''' ڕووماڵکردنی پێشێلکارییەکان لە هەموو بەشەکانی کوردستان. * '''تەکنۆلۆژیا:''' بڵاوکردنەوەی زانیاری لەسەر پێشکەوتنە زانستییەکان. * '''دۆسیەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان:''' وەک یەکێک لە سەرچاوە گرنگەکان بۆ هەواڵەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەناسرێت. == پەیوەندی لەگەڵ ناوەندە سیاسییەکان == ڕوداو٢٤ وەک سەکۆیەکی ئازاد بۆ بڵاوکردنەوەی دیدگا و مانیفێستە مۆدێرنەکان دەناسرێت، بە تایبەت ئەو بزووتنەوە و ڕەوتە سیاسییانەی کە بڕوایان بە گۆڕانکاریی ڕیشەیی و سیستەمی فیدڕالی و تەکنۆکراسی هەیە لە ناوچەکەدا.<ref name="Politics">پەیوەندیی میدیا و سیاسەت لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، گۆڤاری ئایندە</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://rudaw24.com ماڵپەڕی فەرمی ڕوداو٢٤] * [https://ayinda.org بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان] [[پۆل:میدیای کوردی]] [[پۆل:ماڵپەڕە هەواڵییەکان]] [[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:کوردستان لە ٢٠٢٠]] insrwyyjp7ybmy0g9r0g4li3ts3knva 1575034 1575028 2026-04-13T15:52:45Z ئایندەی کوردستان 75730 دستکاریبچووک 1575034 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ماڵپەڕ | ناو = ڕوداو٢٤ | لۆگۆ = <!--[[File:Rudaw1-5spi.png|thumb|روداو ٢٤]] --> | وێنە = [[File:Rudaw1-5spi.png|thumb|روداو ٢٤]] | وەسف = تۆڕێکی میدیایی سەرتاسەریی کوردستان | جۆر = میدیای هەواڵیی و سیاسی | زمان = ٦ زمان (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی، تورکی، فەڕەنسی) | خاوەن = <!-- ناوی دەزگاکە یان بە سادەیی جێیبهێڵە --> | دروستکەر = | دامەزراندن = [[٢٠٢٠]] | بارەگا = [[هەرێمی کوردستان]] / نێودەوڵەتی | ماڵپەڕ = [https://rudaw24.com rudaw24.com] | دۆخی_ئێستا = چالاک }} '''ڕوداو٢٤''' تۆڕێکی میدیایی و ماڵپەڕێکی هەواڵیی سەرتاسەرییە کە لە ساڵی [[٢٠٢٠]] دامەزراوە. ئەم دەزگایە گرنگی بە هەواڵ و پێشهاتەکانی کوردستان و جیهان دەدات و بە ٦ زمانی جیاواز (کوردی "سۆرانی و کرمانجی"، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی و فەڕەنسی) بابەتەکانی بڵاو دەکاتەوە.<ref name="About">دەربارەی ڕوداو٢٤: [https://rudaw24.com rudaw24.com]</ref> == دیدگا و ئامانج == ڕوداو٢٤ وەک میدیایەکی مۆدێرن و پێشکەوتنخواز کار دەکات بۆ بڵاوکردنەوەی هۆشیاریی سیاسی و نەتەوەیی. ئاراستەی میدیایی ئەم دەزگایە جەخت لەسەر بنەماکانی '''عەقڵانییەت، تەکنۆکراسی و دیموکراسی''' دەکاتەوە. ڕوداو٢٤ هەوڵ دەدات ببێتە پردێکی پەیوەندی لە نێوان نەتەوەی کورد و جیهانی دەرەوە لەرێگەی وەرگێڕان و بڵاوکردنەوەی ناوەڕۆکی فرەزمان.<ref name="Vision">مانیفێستی میدیایی ڕوداو٢٤، ٢٠٢١</ref> == خزمەتگوزارییەکان == تۆڕی میدیایی ڕوداو٢٤ جگە لە هەواڵی سیاسی، گرنگییەکی تایبەت بە بوارەکانی: * '''مافی مرۆڤ:''' ڕووماڵکردنی پێشێلکارییەکان لە هەموو بەشەکانی کوردستان. * '''تەکنۆلۆژیا:''' بڵاوکردنەوەی زانیاری لەسەر پێشکەوتنە زانستییەکان. * '''دۆسیەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان:''' وەک یەکێک لە سەرچاوە گرنگەکان بۆ هەواڵەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەناسرێت. == پەیوەندی لەگەڵ ناوەندە سیاسییەکان == ڕوداو٢٤ وەک سەکۆیەکی ئازاد بۆ بڵاوکردنەوەی دیدگا و مانیفێستە مۆدێرنەکان دەناسرێت، بە تایبەت ئەو بزووتنەوە و ڕەوتە سیاسییانەی کە بڕوایان بە گۆڕانکاریی ڕیشەیی و سیستەمی فیدڕالی و تەکنۆکراسی هەیە لە ناوچەکەدا.<ref name="Politics">پەیوەندیی میدیا و سیاسەت لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، گۆڤاری ئایندە</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://rudaw24.com ماڵپەڕی فەرمی ڕوداو٢٤] * [https://ayinda.org بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان] [[پۆل:میدیای کوردی]] [[پۆل:ماڵپەڕە هەواڵییەکان]] [[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:کوردستان لە ٢٠٢٠]] 2970az0tsfj0uv4bgvous4l4omdtakm 1575054 1575034 2026-04-13T20:01:37Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1575054 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی ماڵپەڕ | ناو = ڕوداو٢٤ | لۆگۆ = <!--[[File:Rudaw1-5spi.png|thumb|روداو ٢٤]] --> | وێنە = [[File:Rudaw1-5spi.png|thumb|روداو ٢٤]] | وەسف = تۆڕێکی میدیایی سەرتاسەریی کوردستان | جۆر = میدیای هەواڵیی و سیاسی | زمان = ٦ زمان (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی، تورکی، فەڕەنسی) | خاوەن = <!-- ناوی دەزگاکە یان بە سادەیی جێیبهێڵە --> | دروستکەر = | دامەزراندن = [[٢٠٢٠]] | بارەگا = [[هەرێمی کوردستان]] / نێودەوڵەتی | ماڵپەڕ = [https://rudaw24.com rudaw24.com] | دۆخی_ئێستا = چالاک }} '''ڕوداو٢٤''' تۆڕێکی میدیایی و ماڵپەڕێکی هەواڵیی سەرتاسەرییە کە لە ساڵی [[٢٠٢٠]] دامەزراوە. ئەم دەزگایە گرنگی بە هەواڵ و پێشهاتەکانی کوردستان و جیهان دەدات و بە ٦ زمانی جیاواز (کوردی "سۆرانی و کرمانجی"، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی و فەڕەنسی) بابەتەکانی بڵاو دەکاتەوە.<ref name="About">دەربارەی ڕوداو٢٤: [https://rudaw24.com rudaw24.com]</ref> == دیدگا و ئامانج == ڕوداو٢٤ وەک میدیایەکی مۆدێرن و پێشکەوتنخواز کار دەکات بۆ بڵاوکردنەوەی هۆشیاریی سیاسی و نەتەوەیی. ئاراستەی میدیایی ئەم دەزگایە جەخت لەسەر بنەماکانی '''عەقڵانییەت، تەکنۆکراسی و دیموکراسی''' دەکاتەوە. ڕوداو٢٤ هەوڵ دەدات ببێتە پردێکی پەیوەندی لە نێوان نەتەوەی کورد و جیهانی دەرەوە لەرێگەی وەرگێڕان و بڵاوکردنەوەی ناوەڕۆکی فرەزمان.<ref name="Vision">مانیفێستی میدیایی ڕوداو٢٤، ٢٠٢١</ref> == خزمەتگوزارییەکان == تۆڕی میدیایی ڕوداو٢٤ جگە لە هەواڵی سیاسی، گرنگییەکی تایبەت بە بوارەکانی: * '''مافی مرۆڤ:''' ڕووماڵکردنی پێشێلکارییەکان لە هەموو بەشەکانی کوردستان. * '''تەکنۆلۆژیا:''' بڵاوکردنەوەی زانیاری لەسەر پێشکەوتنە زانستییەکان. * '''دۆسیەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان:''' وەک یەکێک لە سەرچاوە گرنگەکان بۆ هەواڵەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەناسرێت. == پەیوەندی لەگەڵ ناوەندە سیاسییەکان == ڕوداو٢٤ وەک سەکۆیەکی ئازاد بۆ بڵاوکردنەوەی دیدگا و مانیفێستە مۆدێرنەکان دەناسرێت، بە تایبەت ئەو بزووتنەوە و ڕەوتە سیاسییانەی کە بڕوایان بە گۆڕانکاریی ڕیشەیی و سیستەمی فیدڕالی و تەکنۆکراسی هەیە لە ناوچەکەدا.<ref name="Politics">پەیوەندیی میدیا و سیاسەت لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، گۆڤاری ئایندە</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://rudaw24.com ماڵپەڕی فەرمی ڕوداو٢٤] * [https://ayinda.org بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان] [[پۆل:میدیای کوردی]] [[پۆل:ماڵپەڕە هەواڵییەکان]] [[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:کوردستان لە ٢٠٢٠]] lxeg7ngsabxwi4l2p3wvr1bsyle2xny 1575094 1575054 2026-04-14T05:30:21Z -Haryad 40333 پووچەڵکردنەوەی پێداچوونەوەی [[Special:Diff/1575027|1575027]] لە لایەن [[Special:Contributions/ئایندەی کوردستان|ئایندەی کوردستان]] ([[User talk:ئایندەی کوردستان|لێدوان]]) 1575094 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی ماڵپەڕ | ناو = ڕوداو٢٤ | لۆگۆ = [[File:Rudaw1-5spi.png|thumb|روداو ٢٤]] | وەسف = تۆڕێکی میدیایی سەرتاسەریی کوردستان | جۆر = میدیای هەواڵیی و سیاسی | زمان = ٦ زمان (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی، تورکی، فەڕەنسی) | خاوەن = <!-- ناوی دەزگاکە یان بە سادەیی جێیبهێڵە --> | دروستکەر = | دامەزراندن = [[٢٠٢٠]] | بارەگا = [[هەرێمی کوردستان]] / نێودەوڵەتی | ماڵپەڕ = [https://rudaw24.com rudaw24.com] | دۆخی_ئێستا = چالاک |ڕووکار=<!--[[File:Rudaw1-5spi.png|thumb|روداو ٢٤]] -->}} '''ڕوداو٢٤''' تۆڕێکی میدیایی و ماڵپەڕێکی هەواڵیی سەرتاسەرییە کە لە ساڵی [[٢٠٢٠]] دامەزراوە. ئەم دەزگایە گرنگی بە هەواڵ و پێشهاتەکانی کوردستان و جیهان دەدات و بە ٦ زمانی جیاواز (کوردی "سۆرانی و کرمانجی"، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی و فەڕەنسی) بابەتەکانی بڵاو دەکاتەوە.<ref name="About">دەربارەی ڕوداو٢٤: [https://rudaw24.com rudaw24.com]</ref> == دیدگا و ئامانج == ڕوداو٢٤ وەک میدیایەکی مۆدێرن و پێشکەوتنخواز کار دەکات بۆ بڵاوکردنەوەی هۆشیاریی سیاسی و نەتەوەیی. ئاراستەی میدیایی ئەم دەزگایە جەخت لەسەر بنەماکانی '''عەقڵانییەت، تەکنۆکراسی و دیموکراسی''' دەکاتەوە. ڕوداو٢٤ هەوڵ دەدات ببێتە پردێکی پەیوەندی لە نێوان نەتەوەی کورد و جیهانی دەرەوە لەرێگەی وەرگێڕان و بڵاوکردنەوەی ناوەڕۆکی فرەزمان.<ref name="Vision">مانیفێستی میدیایی ڕوداو٢٤، ٢٠٢١</ref> == خزمەتگوزارییەکان == تۆڕی میدیایی ڕوداو٢٤ جگە لە هەواڵی سیاسی، گرنگییەکی تایبەت بە بوارەکانی: * '''مافی مرۆڤ:''' ڕووماڵکردنی پێشێلکارییەکان لە هەموو بەشەکانی کوردستان. * '''تەکنۆلۆژیا:''' بڵاوکردنەوەی زانیاری لەسەر پێشکەوتنە زانستییەکان. * '''دۆسیەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان:''' وەک یەکێک لە سەرچاوە گرنگەکان بۆ هەواڵەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەناسرێت. == پەیوەندی لەگەڵ ناوەندە سیاسییەکان == ڕوداو٢٤ وەک سەکۆیەکی ئازاد بۆ بڵاوکردنەوەی دیدگا و مانیفێستە مۆدێرنەکان دەناسرێت، بە تایبەت ئەو بزووتنەوە و ڕەوتە سیاسییانەی کە بڕوایان بە گۆڕانکاریی ڕیشەیی و سیستەمی فیدڕالی و تەکنۆکراسی هەیە لە ناوچەکەدا.<ref name="Politics">پەیوەندیی میدیا و سیاسەت لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، گۆڤاری ئایندە</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://rudaw24.com ماڵپەڕی فەرمی ڕوداو٢٤] * [https://ayinda.org بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان] [[پۆل:میدیای کوردی]] [[پۆل:ماڵپەڕە هەواڵییەکان]] [[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:کوردستان لە ٢٠٢٠]] o0pec2ewr60rjiptgfm54psuhaufxd1 1575095 1575094 2026-04-14T05:32:04Z -Haryad 40333 تاگی پێشنیاری سڕینەوە 1575095 wikitext text/x-wiki {{پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو |ھۆ = بێبایەخی و سەرچاوەی باوەڕوپێنەکراو |کات = 20260414053155 |بکەر = -Haryad |یارمەتی = }} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی ماڵپەڕ | ناو = ڕوداو٢٤ | لۆگۆ = [[File:Rudaw1-5spi.png|thumb|روداو ٢٤]] | وەسف = تۆڕێکی میدیایی سەرتاسەریی کوردستان | جۆر = میدیای هەواڵیی و سیاسی | زمان = ٦ زمان (کوردی، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی، تورکی، فەڕەنسی) | خاوەن = <!-- ناوی دەزگاکە یان بە سادەیی جێیبهێڵە --> | دروستکەر = | دامەزراندن = [[٢٠٢٠]] | بارەگا = [[هەرێمی کوردستان]] / نێودەوڵەتی | ماڵپەڕ = [https://rudaw24.com rudaw24.com] | دۆخی_ئێستا = چالاک |ڕووکار=<!--[[File:Rudaw1-5spi.png|thumb|روداو ٢٤]] -->}} '''ڕوداو٢٤''' تۆڕێکی میدیایی و ماڵپەڕێکی هەواڵیی سەرتاسەرییە کە لە ساڵی [[٢٠٢٠]] دامەزراوە. ئەم دەزگایە گرنگی بە هەواڵ و پێشهاتەکانی کوردستان و جیهان دەدات و بە ٦ زمانی جیاواز (کوردی "سۆرانی و کرمانجی"، ئینگلیزی، فارسی، عەرەبی و فەڕەنسی) بابەتەکانی بڵاو دەکاتەوە.<ref name="About">دەربارەی ڕوداو٢٤: [https://rudaw24.com rudaw24.com]</ref> == دیدگا و ئامانج == ڕوداو٢٤ وەک میدیایەکی مۆدێرن و پێشکەوتنخواز کار دەکات بۆ بڵاوکردنەوەی هۆشیاریی سیاسی و نەتەوەیی. ئاراستەی میدیایی ئەم دەزگایە جەخت لەسەر بنەماکانی '''عەقڵانییەت، تەکنۆکراسی و دیموکراسی''' دەکاتەوە. ڕوداو٢٤ هەوڵ دەدات ببێتە پردێکی پەیوەندی لە نێوان نەتەوەی کورد و جیهانی دەرەوە لەرێگەی وەرگێڕان و بڵاوکردنەوەی ناوەڕۆکی فرەزمان.<ref name="Vision">مانیفێستی میدیایی ڕوداو٢٤، ٢٠٢١</ref> == خزمەتگوزارییەکان == تۆڕی میدیایی ڕوداو٢٤ جگە لە هەواڵی سیاسی، گرنگییەکی تایبەت بە بوارەکانی: * '''مافی مرۆڤ:''' ڕووماڵکردنی پێشێلکارییەکان لە هەموو بەشەکانی کوردستان. * '''تەکنۆلۆژیا:''' بڵاوکردنەوەی زانیاری لەسەر پێشکەوتنە زانستییەکان. * '''دۆسیەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان:''' وەک یەکێک لە سەرچاوە گرنگەکان بۆ هەواڵەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دەناسرێت. == پەیوەندی لەگەڵ ناوەندە سیاسییەکان == ڕوداو٢٤ وەک سەکۆیەکی ئازاد بۆ بڵاوکردنەوەی دیدگا و مانیفێستە مۆدێرنەکان دەناسرێت، بە تایبەت ئەو بزووتنەوە و ڕەوتە سیاسییانەی کە بڕوایان بە گۆڕانکاریی ڕیشەیی و سیستەمی فیدڕالی و تەکنۆکراسی هەیە لە ناوچەکەدا.<ref name="Politics">پەیوەندیی میدیا و سیاسەت لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان، گۆڤاری ئایندە</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://rudaw24.com ماڵپەڕی فەرمی ڕوداو٢٤] * [https://ayinda.org بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان] [[پۆل:میدیای کوردی]] [[پۆل:ماڵپەڕە هەواڵییەکان]] [[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:کوردستان لە ٢٠٢٠]] llmc990ub76r4mbwkgp5htjuldxthmt 0 294466 1575022 2026-04-13T15:44:09Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1348628784|2026 Hungarian parliamentary election]]» 1575022 wikitext text/x-wiki Parliamentary elections were held in [[مەجارستان|Hungary]] on 12 April 2026 to elect all 199 members of the National Assembly. It was the 10th parliamentary election since 1990,<ref name="AP News 2026">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=13 January 2026 |ناونیشان=https://apnews.com/article/hungary-election-scheduled-orban-challenge-magyar-71b54205f00252ca7c466eb5407a2aa1 |ڕێکەوتی سەردان=13 January 2026 |وێبگە=AP News}}</ref> with a record-high turnout for the first time since 2002. The opposition Tisza Party led by former Fidesz member and MEP Péter Magyar won the election in a landslide, obtaining a two-thirds supermajority with the power to amend the Constitution of Hungary, defeating the incumbent Fidesz–KDNP government of Prime Minister Viktor Orbán, and ending the 16-year Orbán era.<ref name="Higgins & Rutai 2026" /> تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:CS1 German-language sources (de)]] [[پۆل:CS1 Polish-language sources (pl)]] [[پۆل:CS1 Hungarian-language sources (hu)]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] aojwgpfs6xaxqbqq2wizw3mmvlrgrk2 1575023 1575022 2026-04-13T15:45:12Z Tessla 41338 شائەمراز 1575023 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنە پەرلەمانییەکان لە [[مەجارستان]]''' لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ بەڕێوەچوون بۆ ھەڵبژاردنی ھەموو ١٩٩ ئەندامەکەی کۆمەڵەی نیشتمانی. ئەمە ١٠ەمین ھەڵبژاردنی پەرلەمانی بوو لە ساڵی ١٩٩٠ەوە،<ref name="AP News 2026">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=13 January 2026 |ناونیشان=https://apnews.com/article/hungary-election-scheduled-orban-challenge-magyar-71b54205f00252ca7c466eb5407a2aa1 |ڕێکەوتی سەردان=13 January 2026 |وێبگە=AP News}}</ref> بە ڕێژەیەکی پێوانەیی بەرز لە بەشداریی دەنگدەران بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٠٢ەوە. پارتی ئۆپۆزیسیۆنی تیسا بە ڕێبەرایەتیی ئەندامی پێشووی فیدێس و ئێم ئی پی پێتەر مەجار ھەڵبژاردنەکەی بە جیاوازییەکی زۆر بردەوە، و زۆرینەیەکی ڕەھای دوو لەسەر سێی بەدەستھێنا کە دەسەڵاتی ھەموارکردنەوەی دەستووری مەجارستانی ھەیە، و لە حکوومەتی ئێستای فیدێس–کەی دی ئێن پیی سەرۆک وەزیران ڤیکتۆر ئۆربانی بردەوە، و کۆتایی بە سەردەمی ١٦ ساڵەی ئۆربان ھێنا.<ref name="Higgins & Rutai 2026"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:CS1 German-language sources (de)]] [[پۆل:CS1 Polish-language sources (pl)]] [[پۆل:CS1 Hungarian-language sources (hu)]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] fraqu9hv8rb8wrpfrl8gsjjsks8uib3 1575024 1575023 2026-04-13T15:45:25Z Tessla 41338 Tessla پەڕەی [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی مەجارستان، ٢٠٢٦]]ی گواستەوە بۆ [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانیی مەجارستان، ٢٠٢٦]] 1575023 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنە پەرلەمانییەکان لە [[مەجارستان]]''' لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ بەڕێوەچوون بۆ ھەڵبژاردنی ھەموو ١٩٩ ئەندامەکەی کۆمەڵەی نیشتمانی. ئەمە ١٠ەمین ھەڵبژاردنی پەرلەمانی بوو لە ساڵی ١٩٩٠ەوە،<ref name="AP News 2026">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=13 January 2026 |ناونیشان=https://apnews.com/article/hungary-election-scheduled-orban-challenge-magyar-71b54205f00252ca7c466eb5407a2aa1 |ڕێکەوتی سەردان=13 January 2026 |وێبگە=AP News}}</ref> بە ڕێژەیەکی پێوانەیی بەرز لە بەشداریی دەنگدەران بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٠٢ەوە. پارتی ئۆپۆزیسیۆنی تیسا بە ڕێبەرایەتیی ئەندامی پێشووی فیدێس و ئێم ئی پی پێتەر مەجار ھەڵبژاردنەکەی بە جیاوازییەکی زۆر بردەوە، و زۆرینەیەکی ڕەھای دوو لەسەر سێی بەدەستھێنا کە دەسەڵاتی ھەموارکردنەوەی دەستووری مەجارستانی ھەیە، و لە حکوومەتی ئێستای فیدێس–کەی دی ئێن پیی سەرۆک وەزیران ڤیکتۆر ئۆربانی بردەوە، و کۆتایی بە سەردەمی ١٦ ساڵەی ئۆربان ھێنا.<ref name="Higgins & Rutai 2026"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:CS1 German-language sources (de)]] [[پۆل:CS1 Polish-language sources (pl)]] [[پۆل:CS1 Hungarian-language sources (hu)]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] fraqu9hv8rb8wrpfrl8gsjjsks8uib3 0 294467 1575025 2026-04-13T15:45:25Z Tessla 41338 Tessla پەڕەی [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی مەجارستان، ٢٠٢٦]]ی گواستەوە بۆ [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانیی مەجارستان، ٢٠٢٦]] 1575025 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانیی مەجارستان، ٢٠٢٦]] 7uto2xknyhpytdu1qgnioxail16ok9c 0 294468 1575029 2026-04-13T15:49:53Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1348557462|Endangered species (IUCN status)]]» 1575029 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Jingu_Gaien_Ginkgo_Street_Tokyo.jpg|وێنۆک|The Ginkgo tree (''Ginkgo biloba'') is listed as 'endangered' by the IUCN.]] '''Endangered species''', as classified by the [[یەکێتیی نێونەتەوەیی بۆ پاراستنی سروشت|International Union for Conservation of Nature]] (IUCN), are [[جۆر (ژینناسی)|species]] which have been categorized as very likely to become [[قڕان|extinct]] in their known native ranges in the near future. On the IUCN Red List, endangered is the second-most severe [[دۆخی پاراستن|conservation status]] for wild populations in the IUCN's schema after critically endangered. In 2012, the IUCN Red List featured 3,079 [[گیانلەبەر|animal]] and 2,655 [[ڕوەک|plant]] species as endangered worldwide.<ref name="iucn 2012.2">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=2012 |ناونیشان=http://www.iucnredlist.org/documents/summarystatistics/2012_2_RL_Stats_Table_2.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130127140524/http://www.iucnredlist.org/documents/summarystatistics/2012_2_RL_Stats_Table_2.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2013-01-27 |ڕێکەوتی سەردان=2012-12-31}}</ref> The figures for 1998 were 1,102 and 1,197 respectively.<ref name="iucn 2012.2" /> تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:جۆرە مەترسیدارەکانی پێڕستی سووری ئای یوو سی ئێن]] [[پۆل:جۆرە مەترسیلەسەرەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] g1r586d2sgb9ea7tf3bhz4b6irqen66 1575030 1575029 2026-04-13T15:50:54Z Tessla 41338 شائەمراز 1575030 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Jingu_Gaien_Ginkgo_Street_Tokyo.jpg|وێنۆک|داری گینکگۆ (''Ginkgo biloba'') لەلایەن ئای یوو سی ئێنەوە وەک 'مەترسیی لەسەر' پۆلێن کراوە.]] '''جۆرە مەترسیی لەسەرەکان'''، وەک لەلایەن [[یەکێتیی نێونەتەوەیی بۆ پاراستنی سروشت]] (ئای یوو سی ئێن) پۆلێن کراون، ئەو [[جۆر (ژینناسی)|جۆرانەن]] کە پۆلێن کراون بەوەی ئەگەری زۆریان ھەیە لە داھاتوویەکی نزیکدا لە مەودا ڕەسەنە ناسراوەکانیاندا ڕووبەڕووی [[قڕان]] ببنەوە. لە لیستی سووری ئای یوو سی ئێن، مەترسیلەسەر دووەم توندترین [[دۆخی پاراستن|دۆخی پاراستنە]] بۆ کۆمەڵە کێوییەکان لە شێوازی ئای یوو سی ئێن دوای ئەوانەی لەژێر مەترسیی لەناوچوونی جددیدان. لە ساڵی ٢٠١٢دا، لیستی سووری ئای یوو سی ئێن ٣٬٠٧٩ جۆری [[گیانلەبەر]] و ٢٬٦٥٥ جۆری [[ڕوەک]]ی وەک مەترسیلەسەر لە سەرانسەری جیھاندا دیاری کردبوو.<ref name="iucn 2012.2">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=2012 |ناونیشان=http://www.iucnredlist.org/documents/summarystatistics/2012_2_RL_Stats_Table_2.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130127140524/http://www.iucnredlist.org/documents/summarystatistics/2012_2_RL_Stats_Table_2.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2013-01-27 |ڕێکەوتی سەردان=2012-12-31}}</ref> ئامارەکانی ساڵی ١٩٩٨ بە ڕیزبەندی ١٬١٠٢ و ١٬١٩٧ بوون.<ref name="iucn 2012.2"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:جۆرە مەترسیدارەکانی پێڕستی سووری ئای یوو سی ئێن]] [[پۆل:جۆرە مەترسیلەسەرەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] nbo63kv3vzicpgygu9e4wmikwvtg0q0 1575036 1575030 2026-04-13T16:00:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|IUCN Endangered species}} 1575036 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Jingu_Gaien_Ginkgo_Street_Tokyo.jpg|وێنۆک|داری گینکگۆ (''Ginkgo biloba'') لەلایەن ئای یوو سی ئێنەوە وەک 'مەترسیی لەسەر' پۆلێن کراوە.]] '''جۆرە مەترسیی لەسەرەکان'''، وەک لەلایەن [[یەکێتیی نێونەتەوەیی بۆ پاراستنی سروشت]] (ئای یوو سی ئێن) پۆلێن کراون، ئەو [[جۆر (ژینناسی)|جۆرانەن]] کە پۆلێن کراون بەوەی ئەگەری زۆریان ھەیە لە داھاتوویەکی نزیکدا لە مەودا ڕەسەنە ناسراوەکانیاندا ڕووبەڕووی [[قڕان]] ببنەوە. لە لیستی سووری ئای یوو سی ئێن، مەترسیلەسەر دووەم توندترین [[دۆخی پاراستن|دۆخی پاراستنە]] بۆ کۆمەڵە کێوییەکان لە شێوازی ئای یوو سی ئێن دوای ئەوانەی لەژێر مەترسیی لەناوچوونی جددیدان. لە ساڵی ٢٠١٢دا، لیستی سووری ئای یوو سی ئێن ٣٬٠٧٩ جۆری [[گیانلەبەر]] و ٢٬٦٥٥ جۆری [[ڕوەک]]ی وەک مەترسیلەسەر لە سەرانسەری جیھاندا دیاری کردبوو.<ref name="iucn 2012.2">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=2012 |ناونیشان=http://www.iucnredlist.org/documents/summarystatistics/2012_2_RL_Stats_Table_2.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130127140524/http://www.iucnredlist.org/documents/summarystatistics/2012_2_RL_Stats_Table_2.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2013-01-27 |ڕێکەوتی سەردان=2012-12-31}}</ref> ئامارەکانی ساڵی ١٩٩٨ بە ڕیزبەندی ١٬١٠٢ و ١٬١٩٧ بوون.<ref name="iucn 2012.2"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|IUCN Endangered species}} [[پۆل:جۆرە مەترسیدارەکانی پێڕستی سووری ئای یوو سی ئێن]] [[پۆل:جۆرە مەترسیلەسەرەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] pcpafhyirjjcw0q8u744hvn1du50h81 1575053 1575036 2026-04-13T20:01:27Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1575053 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Jingu_Gaien_Ginkgo_Street_Tokyo.jpg|وێنۆک|داری گینکگۆ (''Ginkgo biloba'') لەلایەن ئای یوو سی ئێنەوە وەک 'مەترسیی لەسەر' پۆلێن کراوە.]] '''جۆرە مەترسیی لەسەرەکان'''، وەک لەلایەن [[یەکێتیی نێونەتەوەیی بۆ پاراستنی سروشت]] (ئای یوو سی ئێن) پۆلێن کراون، ئەو [[جۆر (ژینناسی)|جۆرانەن]] کە پۆلێن کراون بەوەی ئەگەری زۆریان ھەیە لە داھاتوویەکی نزیکدا لە مەودا ڕەسەنە ناسراوەکانیاندا ڕووبەڕووی [[قڕان]] ببنەوە. لە لیستی سووری ئای یوو سی ئێن، مەترسیلەسەر دووەم توندترین [[دۆخی پاراستن|دۆخی پاراستنە]] بۆ کۆمەڵە کێوییەکان لە شێوازی ئای یوو سی ئێن دوای ئەوانەی لەژێر مەترسیی لەناوچوونی جددیدان. لە ساڵی ٢٠١٢دا، لیستی سووری ئای یوو سی ئێن ٣٬٠٧٩ جۆری [[گیانلەبەر]] و ٢٬٦٥٥ جۆری [[ڕوەک]]ی وەک مەترسیلەسەر لە سەرانسەری جیھاندا دیاری کردبوو.<ref name="iucn 2012.2">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=2012 |ناونیشان=http://www.iucnredlist.org/documents/summarystatistics/2012_2_RL_Stats_Table_2.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130127140524/http://www.iucnredlist.org/documents/summarystatistics/2012_2_RL_Stats_Table_2.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2013-01-27 |ڕێکەوتی سەردان=2012-12-31}}</ref> ئامارەکانی ساڵی ١٩٩٨ بە ڕیزبەندی ١٬١٠٢ و ١٬١٩٧ بوون.<ref name="iucn 2012.2"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|IUCN Endangered species}} [[پۆل:جۆرە مەترسیدارەکانی پێڕستی سووری ئای یوو سی ئێن]] [[پۆل:جۆرە مەترسیلەسەرەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] sy6auxq0w2t28awe7nwi4nplkra0uec 1 294469 1575031 2026-04-13T15:51:22Z Tessla 41338 /* ناو */ بەشی نوێ 1575031 wikitext text/x-wiki == ناو == گەر ناوێکی باشتر هەبوو، ئازادن لە گواستنەوە. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٥:٥١، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) rlcs3x5ejf9pdniemo2dmkb8yqqbbid 3 294470 1575032 2026-04-13T15:51:36Z -Haryad 40333 بەخێرهاتن 1575032 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٥:٥١، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) jsojrix2kcdb7842osezqvu3res2g8f 1575033 1575032 2026-04-13T15:51:56Z -Haryad 40333 /* پێشنیاری سڕینەوە بۆ ڕوداو٢٤ */ بەشی نوێ 1575033 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٥:٥١، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:ڕوداو٢٤]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:ڕوداو٢٤]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:ڕوداو٢٤|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٥:٥١، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) nyzvcy53ifn1mxnkek05z18t2xdcg1e 0 294472 1575088 2026-04-14T01:06:15Z MeerFarhad97 74793 پەڕەی دروست کرد بە «[[پەڕگە:Blue dwarf star artistic recreation-bpk.jpg|وێنۆک|ئمپرێشنی نیگارکێشێک بۆ گرگنێکی شین]] '''گرگنی شین''' ئەستێرەیەکە لە ڕیزبەندی پۆلی گریمانەیی گەلەئەستێرەکان کە لە [[گرگنی سوور|گرگنی سوورەوە]] گەشە دەکات دوای ئەوەی بەشێکی زۆری سووتەمەنی [[ھایدرۆجین|هایدرۆجینی]] گر...»ەوە 1575088 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Blue dwarf star artistic recreation-bpk.jpg|وێنۆک|ئمپرێشنی نیگارکێشێک بۆ گرگنێکی شین]] '''گرگنی شین''' ئەستێرەیەکە لە ڕیزبەندی پۆلی گریمانەیی گەلەئەستێرەکان کە لە [[گرگنی سوور|گرگنی سوورەوە]] گەشە دەکات دوای ئەوەی بەشێکی زۆری سووتەمەنی [[ھایدرۆجین|هایدرۆجینی]] گرگنە سوورەکە تەواو دەبێت. لەبەر ئەوەی گرگنە سوورەکان بە هێواشی هایدرۆجینەکەیان تێکەڵ و بەکار دەبەن و بە تەواوی وەچەرخانن، پێشبینی دەکرێت تەمەنیان تریلیۆنان ساڵ بێت؛ بەڵام لە ئێستادا گەردوون تەمەنی ئەوەندە نییە کە هێشتا هیچ گرگنێکی شین دروست بووبێت. پێشبینی بوونی داهاتوویان لەسەر بنەمای مۆدێلی گریمانەیی دەکرێت. == سەرچاوەکان == <references /> <ref name="Adams-Bodenheimer-Laughlin-2005"> {{cite journal |first1=F.C. |last1=Adams |first2=P. |last2=Bodenheimer |first3=G. |last3=Laughlin |year=2005 |title=M dwarfs: Planet formation and long term evolution |journal=Astronomische Nachrichten |volume= 326 |issue=10 |pages=913–919 |doi=10.1002/asna.200510440 |bibcode=2005AN....326..913A |doi-access=free }} </ref><ref name="Adams-Laughlin-Graves-2004"> {{cite conference | last1=Adams | first1=F.C. | last2=Laughlin | first2=G. | last3=Graves | first3=G.J.M. | year=2004 | title=Red dwarfs and the end of the Main Sequence | series=Revista Mexicana de Astronomía y Astrofísica | volume=22 | pages=46–49 | citeseerx=10.1.1.692.5492 }} </ref><ref name="Laughlin-Bodenheimer-Adams-1997"> {{cite journal | last1=Laughlin | first1=G. | last2=Bodenheimer | first2=P. | last3=Adams | first3=F.C. | date=10 June 1997 | title=The end of the Main Sequence | journal=The Astrophysical Journal | volume=482 | issue=1 | pages=420–432 | doi=10.1086/304125 | bibcode=1997ApJ...482..420L | s2cid=121940819 | doi-access=free }} </ref> {{Commons category|Blue Dwarf}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|فڕینی بۆشایی}} [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:جۆری ئەستێرەکان]] [[پۆل:دیاردەی ئەستێرەکان]] [[پۆل:دیاردە ئەستێرەیییەکان]] j4wvfaszcms3gski8p2mc5fwzdpig1w 0 294473 1575121 2026-04-14T09:14:08Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1347550567|International organization]]» 1575121 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Palace_of_Nations_Geneva_20102014_02.jpg|وێنۆک|The offices of the [[نەتەوە یەکگرتووەکان|United Nations]] in [[ژنێڤ|Geneva]] (Switzerland), which is the city that hosts the highest number of international organizations in the world<ref>{{In lang|fr}} François Modoux, "La Suisse engagera 300 millions pour rénover le Palais des Nations", ''[[Le Temps]]'', Friday 28 June 2013, p. 9.</ref>]] An '''international organization''', also known as an '''international institution''' or '''intergovernmental organization''' ('''IGO'''), is an association of states established by a treaty or other type of instrument governed by [[یاسای نێودەوڵەتی|international law]] to pursue the common aim of its member states.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Gaja |first=Giorgio |ڕێکەوت=9 December 2011 |ناونیشان=http://legal.un.org/avl/ha/ario/ario.html |ڕێکەوتی سەردان=2019-08-21 |وێبگە=Audiovisual Library of International Law}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bouwhuis |first=Stephen |date=2012-01-01 |title=The International Law Commission's Definition of International Organizations |url=https://brill.com/view/journals/iolr/9/2/article-p451_5.xml |journal=International Organizations Law Review |language=en |volume=9 |issue=2 |pages=451–465 |doi=10.1163/15723747-00902004 |issn=1572-3747 |url-access=subscription}}</ref> An IGO possesses its own legal personality separate from its member states and can enter into legally binding agreements with other IGOs or with other states. The [[نەتەوە یەکگرتووەکان|United Nations]] (UN), the [[ئەنجومەنی ئەورووپا|Council of Europe]], the [[یەکێتیی ئەفریقا|African Union]], the Organization of American States (OAS), the [[ناتۆ|North Atlantic Treaty Organization]] (NATO), Mercosur, and [[بریکس|BRICS]] are examples of IGOs. International organizations are composed of primarily member states, but may also include other entities, such as other international organizations, firms, and nongovernmental organizations.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Koremenos |first=Barbara |last2=Lipson |first2=Charles |last3=Snidal |first3=Duncan |date=2001 |title=The Rational Design of International Institutions |url=https://www.iilj.org/wp-content/uploads/2016/11/Raustiala-The-Rational-Design-of-International-Institutions-2010.pdf |url-status=live |journal=International Organization |volume=55 |issue=4 |pages=761–799 |doi=10.1162/002081801317193592 |issn=0020-8183 |jstor=3078615 |s2cid=41593236 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230422202631/https://www.iilj.org/wp-content/uploads/2016/11/Raustiala-The-Rational-Design-of-International-Institutions-2010.pdf |archive-date=Apr 22, 2023}}</ref> Additionally, entities may hold observer status.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.peacepalacelibrary.nl/research-guides/international-organisations-and-relations/international-organizations/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200513060037/https://peacepalacelibrary.nl/research-guides/international-organisations-and-relations/international-organizations/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=13 May 2020 |ڕێکەوتی سەردان=2019-08-21 |وێبگە=Peace Palace Library |زمان=en-US}}</ref> Under international law, although treaties are typically between states, intergovernmental organizations also have the capacity to enter into treaties. The traditional view was that only states were subjects of international law, but with the founding of the United Nations, that view expanded to include intergovernmental organizations. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:جیھانگیری کولتووری]] [[پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] nc07z9yugsj7g5i3f032dggrnc2ot41 1575123 1575121 2026-04-14T09:17:09Z Tessla 41338 شائەمراز 1575123 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Palace_of_Nations_Geneva_20102014_02.jpg|وێنۆک|نووسینگەکانی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] لە [[ژنێڤ]] (سویسرا)، کە ئەو شارەیە زۆرترین ژمارەی ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکانی جیھانی تێدایە<ref>{{In lang|fr}} François Modoux, "La Suisse engagera 300 millions pour rénover le Palais des Nations", ''[[Le Temps]]'', Friday 28 June 2013, p. 9.</ref>]] '''ڕێکخراوی نێونەتەوەیی'''، کە ھەروەھا وەک '''دامەزراوەی نێونەتەوەیی''' یان '''ڕێکخراوی نێوان-حکوومی''' (ئای جی ئۆ) دەناسرێت، کۆمەڵەیەکە لە دەوڵەتان کە بەپێی پەیماننامەیەک یان جۆرێکی تری ئامرازێک دامەزراوە کە لەلایەن یاسای نێودەوڵەتییەوە بەڕێوە دەبرێت بۆ شوێنکەوتنی ئامانجە ھاوبەشەکانی دەوڵەتانی ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Gaja |first=Giorgio |ڕێکەوت=9 December 2011 |ناونیشان=http://legal.un.org/avl/ha/ario/ario.html |ڕێکەوتی سەردان=2019-08-21 |وێبگە=Audiovisual Library of International Law}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bouwhuis |first=Stephen |date=2012-01-01 |title=The International Law Commission's Definition of International Organizations |url=https://brill.com/view/journals/iolr/9/2/article-p451_5.xml |journal=International Organizations Law Review |language=en |volume=9 |issue=2 |pages=451–465 |doi=10.1163/15723747-00902004 |issn=1572-3747 |url-access=subscription}}</ref> ئای جی ئۆ خاوەنی کەسایەتیی یاسایی خۆیەتی کە جیاوازە لە دەوڵەتانی ئەندامی و دەتوانێت ڕێککەوتنامەی پابەندکەری یاسایی لەگەڵ ئای جی ئۆکانی تر یان لەگەڵ دەوڵەتانی تردا ببەستێت. [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] (یو ئێن)، [[ئەنجومەنی ئەورووپا]]، [[یەکێتیی ئەفریقا]]، ڕێکخراوی دەوڵەتە ئەمریکییەکان (ئۆ ئەی ئێس)، [[ناتۆ|ڕێکخراوی پەیمانی ئەتڵەسی باکوور]] (ناتۆ)، مێرکۆسۆر، و [[بریکس]] نموونەی ئای جی ئۆکانن. ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکان لە پلەی یەکەمدا لە دەوڵەتانی ئەندام پێکدێن، بەڵام لەوانەیە قەوارەکانی تریش لەخۆ بگرن، وەک ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکانی تر، کۆمپانیاکان، و ڕێکخراوە ناحکوومییەکان.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Koremenos |first=Barbara |last2=Lipson |first2=Charles |last3=Snidal |first3=Duncan |date=2001 |title=The Rational Design of International Institutions |url=https://www.iilj.org/wp-content/uploads/2016/11/Raustiala-The-Rational-Design-of-International-Institutions-2010.pdf |url-status=live |journal=International Organization |volume=55 |issue=4 |pages=761–799 |doi=10.1162/002081801317193592 |issn=0020-8183 |jstor=3078615 |s2cid=41593236 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230422202631/https://www.iilj.org/wp-content/uploads/2016/11/Raustiala-The-Rational-Design-of-International-Institutions-2010.pdf |archive-date=Apr 22, 2023}}</ref> سەرەڕای ئەوەش، قەوارەکان لەوانەیە پێگەی چاودێریان ھەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.peacepalacelibrary.nl/research-guides/international-organisations-and-relations/international-organizations/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200513060037/https://peacepalacelibrary.nl/research-guides/international-organisations-and-relations/international-organizations/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=13 May 2020 |ڕێکەوتی سەردان=2019-08-21 |وێبگە=Peace Palace Library |زمان=en-US}}</ref> لەژێر یاسای نێودەوڵەتیدا، ھەرچەندە پەیماننامەکان بە شێوەیەکی گشتی لە نێوان دەوڵەتاندان، ڕێکخراوە نێوان-حکوومییەکان ھەروەھا توانای بەستنی پەیماننامەیان ھەیە. تێڕوانینە کلاسیکییەکە ئەوە بوو کە تەنھا دەوڵەتان بابەتەکانی یاسای نێودەوڵەتین، بەڵام لەگەڵ دامەزراندنی نەتەوە یەکگرتووەکان، ئەو تێڕوانینە فراوانتر بوو بۆ ئەوەی ڕێکخراوە نێوان-حکوومییەکانیش بگرێتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:جیھانگیری کولتووری]] [[پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] ehc5rrblnsq3zahzov9pnv0arizc5rz 0 294474 1575124 2026-04-14T09:18:44Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1326443468|Gland, Switzerland]]» 1575124 wikitext text/x-wiki '''Gland''' ({{IPA|fr|ɡlɑ̃|-|LL-Q150 (fra)-Eihel-Gland.wav}}{{IPA|fr|ɡlɑ̃|-|LL-Q150 (fra)-Eihel-Gland.wav}}{{IPA|fr|ɡlɑ̃|-|LL-Q150 (fra)-Eihel-Gland.wav}}) is a municipality in the district of Nyon in the canton of Vaud in [[سویسڕا|Switzerland]]. The city also is home to the [[یەکێتیی نێونەتەوەیی بۆ پاراستنی سروشت|IUCN]] and WWF headquarters. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:شارەکانی سویس]] [[پۆل:CS1 German-language sources (de)]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] 6vp7wvlib6pvk4qo27ikke4uwfnl3rb 1575125 1575124 2026-04-14T09:20:05Z Tessla 41338 شائەمراز 1575125 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''گلاند''' شارەوانییەکە لە ناوچەی نیۆن لە کانتۆنی ڤۆد لە [[سویسڕا]]. شارەکە ھەروەھا بارەگا سەرەکییەکانی [[یەکێتیی نێونەتەوەیی بۆ پاراستنی سروشت|ئای یوو سی ئێن]] و دەبلیوو دەبلیوو ئێفی لێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:شارەکانی سویس]] [[پۆل:CS1 German-language sources (de)]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] t3srk8f2kgmv50x25x7ek0jb0ne07n4 0 294475 1575126 2026-04-14T09:22:07Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1348545116|World Wide Fund for Nature]]» 1575126 wikitext text/x-wiki The '''World Wide Fund for Nature''' ('''WWF''') is a Swiss-based [[ڕێکخراوەی ناحکوومیی نێونەتەوەیی|international non-governmental organization]] founded in 1961 that works in the field of wilderness preservation and the reduction of [[کاریگەریی مرۆڤ لەسەر ژینگە|human impact on the environment]].<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.worldwildlife.org/about/history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200413065837/https://www.worldwildlife.org/about/history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=13 April 2020 |ڕێکەوتی سەردان=22 January 2019 |وێبگە=World Wildlife Fund}}</ref> It was formerly named the '''World Wildlife Fund''', which remains its official name in Canada and the United States. WWF is the world's largest conservation organization, with over 5 million supporters worldwide, working in more than 100 countries and supporting around 3,000 conservation and environmental projects.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.panda.org/about_wwf/where_we_work/project/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210212212431/https://wwf.panda.org/404error/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=12 February 2021 |ڕێکەوتی سەردان=6 February 2009}}</ref> It has invested over $1 billion in more than 12,000 conservation initiatives since 1995.<ref name="WorldWildLife">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.worldwildlife.org |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180417223651/https://www.worldwildlife.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=17 April 2018 |ڕێکەوتی سەردان=18 April 2018 |وێبگە=World Wildlife Fund}}</ref> WWF is a foundation with 65% of funding from individuals and bequests, 17% from government sources (such as the [[گرووپی بانکی جیھانی|World Bank]], Foreign Office, and USAID) and 8% from corporations in 2020.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://wwf.panda.org/discover/about_wwf/how_were_run/finance/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220613100459/https://wwf.panda.org/discover/about_wwf/how_were_run/finance/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=13 June 2022 |ڕێکەوتی سەردان=13 June 2022}}</ref><ref name="WWF-INT Annual Review">{{Cite book|url=https://wwfint.awsassets.panda.org/downloads/wwfintl_annualreview2020.pdf|title=WWFN-International Annual Review|publisher=World Wide Fund for Nature|year=2020|page=60|access-date=13 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221010020615/https://wwfint.awsassets.panda.org/downloads/wwfintl_annualreview2020.pdf|archive-date=10 October 2022|url-status=live}}</ref> تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:ڕێکخراوە سوودنەخوازەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٦١]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] pa9hkkqprf58w07t1ofmywho5cuudp0 1575127 1575126 2026-04-14T09:23:49Z Tessla 41338 شائەمراز 1575127 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''سندووقی جیھانیی بۆ سروشت''' ('''دەبلیوو دەبلیوو ئێف''') [[ڕێکخراوەی ناحکوومیی نێونەتەوەیی|ڕێکخراوەیەکی ناحکوومیی نێونەتەوەیییە]] کە بنکەکەی لە سویسڕایە، لە ساڵی ١٩٦١ دامەزراوە و لە بواری پاراستنی ژینگەی کێوی و کەمکردنەوەی [[کاریگەریی مرۆڤ لەسەر ژینگە|کاریگەریی مرۆڤ لەسەر ژینگەدا]] کار دەکات.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.worldwildlife.org/about/history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200413065837/https://www.worldwildlife.org/about/history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=13 April 2020 |ڕێکەوتی سەردان=22 January 2019 |وێبگە=World Wildlife Fund}}</ref> پێشتر بە '''سندووقی جیھانیی ژیانی کێوی''' ناودەبرا، کە وەک ناوی فەرمیی لە کەنەدا و ویلایەتە یەکگرتووەکاندا ماوەتەوە. دەبلیوو دەبلیوو ئێف گەورەترین ڕێکخراوی پاراستنە لە جیھاندا، کە زیاتر لە ٥ ملیۆن لایەنگری لە سەرانسەری جیھاندا ھەیە، لە زیاتر لە ١٠٠ وڵاتدا کار دەکات و پشتگیری لە نزیکەی ٣٬٠٠٠ پڕۆژەی پاراستن و ژینگەیی دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.panda.org/about_wwf/where_we_work/project/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210212212431/https://wwf.panda.org/404error/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=12 February 2021 |ڕێکەوتی سەردان=6 February 2009}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٥ەوە زیاتر لە ١ ملیار دۆلاری لە زیاتر لە ١٢٬٠٠٠ دەسپێشخەریی پاراستندا وەبەرھێناوە.<ref name="WorldWildLife">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.worldwildlife.org |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180417223651/https://www.worldwildlife.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=17 April 2018 |ڕێکەوتی سەردان=18 April 2018 |وێبگە=World Wildlife Fund}}</ref> دەبلیوو دەبلیوو ئێف دامەزراوەیەکە کە لە ساڵی ٢٠٢٠دا ٦٥٪ی داراییەکەی لەلایەن تاکەکان و وەسیەتەکانەوە، ١٧٪ لە سەرچاوە حکوومەتییەکانەوە (وەک [[گرووپی بانکی جیھانی|بانکی جیھانی]]، نووسینگەی دەرەوە، و یو ئێس ئەی ئای دی) و ٨٪ لە کۆمپانیاکانەوە دابین کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://wwf.panda.org/discover/about_wwf/how_were_run/finance/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220613100459/https://wwf.panda.org/discover/about_wwf/how_were_run/finance/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=13 June 2022 |ڕێکەوتی سەردان=13 June 2022}}</ref><ref name="WWF-INT Annual Review">{{Cite book|url=https://wwfint.awsassets.panda.org/downloads/wwfintl_annualreview2020.pdf|title=WWFN-International Annual Review|publisher=World Wide Fund for Nature|year=2020|page=60|access-date=13 June 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221010020615/https://wwfint.awsassets.panda.org/downloads/wwfintl_annualreview2020.pdf|archive-date=10 October 2022|url-status=live}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ڕێکخراوە سوودنەخوازەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٦١]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] l03tcn211twymvo4imsjk34abu3c8r3 0 294476 1575129 2026-04-14T09:27:20Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1324862305|Wereldmuseum Rotterdam]]» 1575129 wikitext text/x-wiki The '''Wereldmuseum Rotterdam''' (formerly known as the '''Museum voor Land- en Volkenkunde''') is an [[ئیتنۆگرافی|ethnographic]] museum, situated at Willemskade in Rotterdam, the [[ھۆڵەندا|Netherlands]]. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە The museum was founded in 1883 and shows more than 1800 ethnographic objects from various cultures in Asia, Oceania, Africa, the Americas and the Islamic heritage. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 1lstffs1pmic9a7tv5857zbm3xlca66 1575130 1575129 2026-04-14T09:28:16Z Tessla 41338 شائەمراز 1575130 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''وێرێلدمیوزییەم ڕووەتەردام''' مۆزەخانەیەکی [[ئیتنۆگرافی]]یە، کە لە ویلێمسکادێ لە ڕووەتەردام، [[ھۆڵەندا]] ھەڵکەوتووە. مۆزەخانەکە لە ساڵی ١٨٨٣ دامەزراوە و زیاتر لە ١٨٠٠ کەرەستەی ئیتنۆگرافی لە کولتوورە جیاوازەکانی ئاسیا، ئۆقیانووسیا، ئەفریقا، ئەمریکاکان و میراتی ئیسلامی نیشان دەدات.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 7k2mg9163yub38b1tvvmtdebyo98sya 1575131 1575130 2026-04-14T09:29:08Z Tessla 41338 Tessla پەڕەی [[وێرێلدمیوزیەم ڕۆتەردام]]ی بە بێ بەجێھشتنی ڕەوانەکەرێک گواستەوە بۆ [[وێرێلدمیوزییەم ڕووەتەردام]] 1575130 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''وێرێلدمیوزییەم ڕووەتەردام''' مۆزەخانەیەکی [[ئیتنۆگرافی]]یە، کە لە ویلێمسکادێ لە ڕووەتەردام، [[ھۆڵەندا]] ھەڵکەوتووە. مۆزەخانەکە لە ساڵی ١٨٨٣ دامەزراوە و زیاتر لە ١٨٠٠ کەرەستەی ئیتنۆگرافی لە کولتوورە جیاوازەکانی ئاسیا، ئۆقیانووسیا، ئەفریقا، ئەمریکاکان و میراتی ئیسلامی نیشان دەدات.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 7k2mg9163yub38b1tvvmtdebyo98sya 1 294477 1575132 2026-04-14T09:30:04Z Tessla 41338 /* ناو */ بەشی نوێ 1575132 wikitext text/x-wiki == ناو == سڵاو، بەڕای ئێوە بیکەینە: مۆرەخانەی جیھانیی ڕووەتەردام، یان وەک خۆی بمێنێتەوە؟ @[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٣٠، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) 2i0b5jnjp5cto26zdj7scrq87apt91j