ویکیپیدیا ckbwiki https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%BE%DB%8E%DA%A9 MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter میدیا تایبەت وتووێژ بەکارھێنەر لێدوانی بەکارھێنەر ویکیپیدیا لێدوانی ویکیپیدیا پەڕگە وتووێژی پەڕگە میدیاویکی وتووێژی میدیاویکی داڕێژە وتووێژی داڕێژە یارمەتی وتووێژی یارمەتی پۆل وتووێژی پۆل دەروازە لێدوانی دەروازە ویکیپرۆژە لێدوانی ویکیپرۆژە ڕەشنووس لێدوانی ڕەشنووس TimedText TimedText talk مۆدیوول لێدوانی مۆدیوول Event Event talk 0 46 1575178 1575122 2026-04-14T17:01:56Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ئیسلام|ئیسلام]] 1575178 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی_وڵات |ناو_فەرمی = کۆماری عێراق |ناو_خۆماڵی = جُمْھُوریَّة العِرَاق |ناوی_باو = عێراق |ئاڵا_وێنە = Flag of Iraq.svg |نیشانی_نەتەوەیی_وێنە = Coat of arms of Iraq.svg |دروژمی_نەتەوەیی = |سروودی_نیشتمانی = «نیشتمانی من» |سروودی_پاشایی = |نەخشە_وێنە = Iraq in its region.svg |نەخشە_سەردێڕ = |پایتەخت = [[بەغدا]] |latd= | latm= | latNS= = |longd= | longm= | longEW= = |شار_گەورەترین = [[بەغدا]]، [[مووسڵ]]، [[بەسرە]]، [[ھەولێر]] |زمانەکان_فەرمی = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی کوردی|کوردی]] |زمانەکان_ناوچەیی = |جۆری_زمانەکان = |ڕەگەز_گرووپەکان = |جۆری_دەسەڵات = |پلەی_سەرۆک١ = [[سەرۆککۆماری عێراق|سەرۆک کۆمار]] |ناوی_سەرۆک١ = [[نزار ئامێدی]] |پلەی_سەرۆک٢ = [[سەرۆک وەزیرانی عێراق|سەرۆک وەزیران]] |ناوی_سەرۆک٢ = [[محەممەد شیاع سوودانی]] |پلەی_سەرۆک٣ = [[پێڕستی سەرۆکەکانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|سەرۆک پەرلەمان]] |ناوی_سەرۆک٣ = [[هەیبەت حەلبوسی]] |جۆری_وەرگرتنی_دەسەڵات = سەربەخۆیی |زانیاریی_وەرگرتنی_دەسەڵات = |ڕووداوی_سەربەخۆیی١ = لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی١ =١ی تشرینی یەکەم ١٩١٩ |ڕووداوی_سەربەخۆیی٢ = لە [[شانشینی عێراق]] |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٢ =٢٣ی ئاب ١٩٢١ |ڕووداوی_سەربەخۆیی٣ = لە [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]] |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٣ =٣ی تشرینی یەکەم ١٩٣٢ |ڕووداوی_سەربەخۆیی٤ = لە [[دامەزراندنی کۆمار]] |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٤ =١٤ی تەممووز ١٩٥٨ |پلە_ ڕووبەر =٤٣٨٣١٧ |ڕووبەر_ک. م. ٤گ = ١٦٩٢٣٤ |مەزەندەی_ژمارەی_دانیشتووان = ٤٥٬٣٩٠٬٤١٥ |پلە_مەزەندەی_دانیشتووان = ٣٥ |ساڵی_مەزەندەی_دانیشتووان = ٢٠٢٣ |سەرژمێریی_دانێشتوان = ٤٥٫٤٠٧٫٨٩٥ |ساڵی_سەرژمێریی_دانێشتوان = ٢٠٢٤ |چڕیی_دانیشتووان_ک. م. ٤گۆش = ٢٦٨ |پلە_چڕیی_دانیشتووان = |دراو = [[دیناری عێراقی]] |کۆدی_دراو = IQD |کاتی_ناوچەیی = +٣ |قەرەبووی_کات = |لای_لێخوڕین = ڕاست |پاشگر_دۆمەین = [[.iq]] |کۆدی_تەلەفوون = +٩٦٤ }} '''عێراق'''<ref>(http://www.maajim.com/dictionary/عراق) من موقع المعاجم (http://www.maajim.com/)، واطلع علییە فی 10 مایو 2016، وجاء ڕسم الکلمة ھکذا العِرَاق {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نسخة مؤرشفة|ناونیشان=https://www.maajim.com/dictionary/عراق|ڕێکەوتی سەردان=4 أکتوبر 2020}}</ref> بە فەرمی '''کۆماری عێراق'''<ref>[https://www.iraqipresidency.net/ رئاسة جمهورية العراق] {{Webarchive}}</ref> ({{بە عەرەبی|جُمْهُوريَّة العِرَاق}}) [[جیھانی عەرەب|وڵاتێکی ڕۆژھەڵاتی نێوەڕاستە]]، و بەپێی [[دەستووری عێراق]] بە [[کۆمار|کۆمارێکی]] [[پەرلەمان]]ی [[فیدرالیزم|فیدراڵی]] دادەنرێت،<ref>المادة (1): جمھوریة العراق دولة اتحادیة واحدة مستقلة ذات سیادة کاملة، نظام الحکم فیھا جمھوری نیابی (برلمانی) دیمقراطی.</ref> لە نۆزدە پارێزگای [[دی فاکتۆ]] (پارێزگای نۆزدەھەم [[پارێزگای ھەڵەبجە|ھەڵەبجە]]یە)، پایتەختەکەی بریتییە لە [[بەغدا|بەغدا]]. دەکەوێتە [[ڕۆژاوای ئاسیا]]<ref>[https://www.luventicus.org/alxrajt/ehsia/gnubehsia.html خریطە جنوب آسیا: البلدان وعواصم] {{Webarchive}}</ref> و یەکێکە لەو وڵاتانەی دەکەوێتە [[کەنداوی فارس]]ی. لە باشوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ [[کووەیت]] و [[عەرەبستانی سعوودی]]،<ref>[https://arabic.cnn.com/middleeast/2014/01/12/saudi-iraq-history العراق والسعودیة.]</ref> لە باکوور (هەرێمی کوردستان) لەگەڵ [[تورکیا]]،<ref>[https://www.el-balad.com/943392 منورات ترکیة علی الحدود العراقیة] {{Webarchive}}</ref> لە [[ڕۆژاوا]] لەگەڵ [[سووریا]] و [[ئوردن]]<ref>[https://www.alarabiya.net/ar/arab-and-world/syria/2014/01/05/داعش-یسعی-إلی-تأسیس-دولة-علی-الحدود-السوریة-العراقیة.html "داعش" یسعی لتأسیس دولة علی حدود سووریا والعراق] {{Webarchive}}</ref> و لە [[ڕۆژھەڵات]]ەوە لەگەڵ [[ئێران]]، ئەندامی دامەزرێنەری [[کۆمکاری عەرەبی]]<ref>[https://www.arableagueonline.org/ جامعة الدول العربیة] {{Webarchive}}</ref> [[ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی|ڕێکخراوی کۆنفرانسی ئیسلامی]]<ref>[https://www.oic-oci.org/oicv2/states/ الدول الاعضاء] {{Webarchive}}</ref> و [[ئۆپێک]]ە. زۆربەی زەوییەکانی وڵاتەکە لە ئێستادا دەکەوێتە [[ھەرێمی ئاناتۆلیای باشووری ڕۆژھەڵات|ناوچەی]] [[مێزۆپۆتامیا|میزۆپۆتامیا]] و ناوچەکە یەکەم ناوەندی شارستانییەتی لە [[جیھان|جیھاندا]] لەخۆگرتبوو کە دەکەوێتە نێوان ڕووباری [[دیجلە]] و [[فورات]] کە [[شارستانێتی]] [[سۆمەر|سۆمەرییە]]. ھەروەھا شوێنەواری سۆمەرییەکان لە ئێستادا دۆزرایەوە ویلایەتی [[کووەیت|کووێت]]<ref>[https://www.kuwaitarchaeology.org/ الآثار الموجودة فی جزیرة فیلکة] {{Webarchive}}</ref> [[بەحرەین]]<ref>[https://www.theregister.com/2010/12/09/ancient_dilmun_garden_eden_gulf_lost_civilisation/ الآثار السومریة 1] {{Webarchive}}</ref><ref>[https://hindunet.org/hindu_history/sarasvati/html/artefacts.htm الآثار السومریة 2] {{Webarchive}}</ref> و [[ئەھواز]] لە [[ئێران]]. مێزۆپۆتامیا پەیوەندی لەگەڵ [[شارستانێتی|شارستانییەتە]] کۆنەکانی [[میسر]] و [[ھیندستان]] ھەبووە.<ref>[https://hindunet.org/hindu_history/sarasvati/html/artefacts.htm اتصالات الحضارات القدیمة ببعضھا] {{Webarchive}}</ref> زۆر وڵات و شارستانییەتی فەرمانڕەوایەتیی عێراقیان دەکرد، گرنگترینیان بریتین لە سۆمەری، ئیمپراتۆرییەتیی بابلی نوێ، [[ئاشوور]]ی، [[ماد]]، [[ئیمپراتۆریەتیی سلووکی]]، [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی]]، [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمانی]]، [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانییەکان]]، مەناتیرە، خەلافەتی ڕەشیدون، [[دەوڵەتی ئەمەوی|ئەمەوی]]، [[خەلافەتی عەباسی|عەباسی]]، [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|ئیمپراتۆرییەتیی مۆنگۆل]]، [[سەفەوییەکان|سەفەوی]]، ئەفشارد، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] پاشان لەژێرفەرمانی [[شانشینی یەکگرتوو]]، پاشان [[شانشینی عێراق]]، یەکەم ڕژێمی کۆماری، پاشان [[ڕژێمی بەعس|کۆماری ژێر دەسەڵاتی بەعس]]، پاشان دەسەڵاتی ئۆرھا (ئاوەدانکردنەوەی عێراق<ref>[http://alarabnews.com/alshaab/GIF/16-01-2004/a2.htm امریکا لا ترید عراقا آمنا وھذا ھو الدلیل:] {{Webarchive}}</ref>)، و دەسەڵاتی [[ھاوپەیمانیی دەسەڵاتی کاتی لە عێراق|کاتی ھاوپەیمانی]]، پاشان [[حکوومەت]]ی کاتی عێراق، پاشان حکوومەتی ڕاگوزەر، لە کۆتایدا کۆماری پەرلەمانی فیدراڵی لە عێراق. ژمارەی دانیشتووانی کۆماری عێراق [[ساڵ|لە]] ساڵی ٢٠٢٠بە نزیکەی ٤٠٬١٥٠٬٠٠٠ کەس خەمڵێندراوە، کە بە (٥٠٫٥٠٪) بۆ پیاوان و (٤٩٫٥٪) بۆ ژنان دابەشکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=العراق: عدد السکان یتجاوز 40 ملیون نسمة&nbsp;|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/ar/الدول-العربیة/العراق-عدد-السکان-یتجاوز-40-ملیون-نسمة/2107332|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref> ڕێژەی [[عەرەب]] لە ٧٥–٨٠٪، کوردیش ١٥–٢٠٪ پێکدەھێنن لەکاتێکدا ئەوانەی کە ماونەتەوە (٥٪) [[ئاشوورییەکان|ئاشووری/سریا/کادان]]، [[تورکمانی عێراق|تورکمان]] و کەمینەکانی دیکەن، ئایینی زۆرینەی دانیشتووانی عێراق [[ئیسلام]]ە و ڕێژەکەیان دەگاتە ٩٥٪ی دانیشتووان.<ref name="مولد تلقائیا10">Casey, p.</ref><ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/iz.html The World Factbook] {{Webarchive}}</ref> کەمینە ئایینییەکان دەگەنە ٥٪ی دانیشتووان، کە زۆرینەیان [[کریستیان|خاچ پەرست]] کلدانن، ئایینەکانی دیکەش ھەن وەک ئایینەکانی مەندایی، [[ئێزدی]]، [[جوولەکایەتی|جوولەکە]]، [[یارسان]]ی، و [[ئایینی بەھایی|بەھایی]]. سەبارەت بە نەتەوەکانی عێراقیش بریتین لە [[عەرەب]]، [[کورد]]، [[تورکمان]]، [[ئاشوورییەکان|ئاشووری/سوریای/کلدانی]]، [[فەیلییەکان|کوردی فەیلی]]، کوردی ئێزدی، [[شەبەک|کوردی شەبەک]]، کوردی یارسانی (کاکەیی)، جوولەکە، [[چەرکەس]]ی عێراقی، [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] عێراقی، [[دۆم|کاولییە]] (ڕۆمای عێراقی)، [[ئایینی بەھایی|بەھایی]]. عێراق وڵاتێکە پێکھاتەی زەوییەکەی جۆراوجۆرە؛ لە [[کێو|شاخ]] و [[دۆڵ]] و [[دارستان|دارستانەکانی]] [[باکوور]]ی عێراق و بەتایبەتی لە [[ھەرێمی کوردستان|ناوچەی کوردستان]]، تا گردەکانی زنجیرەی [[زنجیرەچیای حەمرین|گردەکانی حەمرین]] و لە دەشتە دەشتە بەپیتەکانی نیشتووی نێوان ڕووبارەکانی [[دیجلە]] و [[فورات]]ەوە تا [[بیابان]]ە وشکەکانی وەک: [[بیابانی سووریا]] و [[بیابانی عەرەبی|عەرەبی]]. چەندین دەریاچەی دەستکرد لە عێراقدا ھەن، وەک دەریاچەی تارتار، ئەلڕەزازا و ئەوانی تر، ھەروەھا دەریاچەی سروشتی ھەیە، وەک دەریاچەی سەوا لە بیابانی سەماوە لە [[پارێزگای موسەنا]]. [[پێغەمبەر]] [[ئیبراھیم]] لە عێراق لەدایکبووە، و خاکی چەندین پێغەمبەرە وەک [[یوونس]]، [[حیزقیل|حەزەقیل]]، [[دانیال]]، [[عوزەیر]]، [[ناحوم]]، حەنینا [[ئادەم]]، [[نووح]]، [[ھوود]]، [[ساڵح]]، [[زول کیفل]]، [[سولەیمان|سلێمان]]، و [[ئەیووب]] (ھەموو ئەمانە بەپێی بوونی مەزارگای ڕاستەقینە و سەرچاوە ئیسلامی و [[کریستیان|خاچ پەرست]] و [[جوو|جووەکان]])، و خاکی زۆرێک لە ئیمامەکانی موسڵمانانی [[سوننە]] و [[شیعە]]ن، وەک [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب]]، [[حوسێن کوڕی عەلی]] و [[عەبباس کوڕی عەلی|براکەی]]، [[محەممەد کوڕی حەسەن ئەلمەھدی]]، [[عەبدولقادری گەیلانی]]، [[ئەبووحەنیفە]]، و خاکی مەزارگای زۆرێک لە منداڵانی [[ئیمام]]ەکانی [[شیعە]] و [[ھاوەڵان|ھاوەڵانە]] وەکو [[سەلمانی فارسی]] و [[تابعین|شوێنکەوتووانی]]. لەڕووی جوگرافیاوە [[کەنداوی فارس]]ی تاکە بەندەری دەریایییە بۆ عێراق بۆ [[جیھان]]، بەو پێیەی درێژی کەنار دەریاکانی عێراق نزیکەی ٥٨ کیلۆمەتر دەبێت، ھەروەھا بەندەری ئوم قەسر لە [[بەسرە]] یەکێکە لە گرنگترین بەندەرەکانی عێراق کە ڕووی لە [[کەنداو]] کردووە.<ref>[https://www.arab-tourismorg.org/index.php/about-organization/states-members?id=318 میناء أم قصر المنفذ الخلیجی الوحید للعراق] {{Webarchive}}</ref> ڕووبارەکانی دیجلە و فورات لە باکووری عێراقەوە بەرەو باشووری تێدەپەڕن، کە بنەمای سەرھەڵدانی یەکەم ناوەندی شارستانی بوون لە جیھاندا کە بە [[مێزۆپۆتامیا]] ناودەبرێت، لەسەر دەستی [[ئەکەد|ئەکەدییەکان]] و [[سۆمەر|سۆمەرییەکان]] و [[ئاشوور|ئاشوورییەکان]] و [[بابل|بابلییەکان]]. لەنێو ئەو بەرھەمانەی کە شارستانییەتی مێزۆپۆتامیا بەرھەمی ھێنابوو داھێنانی پیت بوو لەلایەن [[سۆمەر|سۆمەرییەکانەوە]] بوو.<ref>[https://www.arab-tourismorg.org/index.php/about-organization/states-members?id=318 السومریون أول من اخترع الکلمات] {{Webarchive}}</ref> و دەرکردنی یەکەمین [[یاسا]]ی نووسراو لە [[مێژووی مرۆڤایەتی]]دا، لەوانە ئەوەی لە سەرچاوە مێژوویییەکاندا بە کۆدی [[یاساکانی حامۆرابی|حامۆرابی]] ناسراوە، لە سەرچاوە مێژوویەکان ئاماژە بەوەدراوە کە پێدەچێت عێراق خاوەنی یەکەم مۆزەخانەبووبێت لە جیھان بە ناوی ئەنگاڵدی-نانە<ref name="anzovin">Anzovin, item # 1824, p. 69 ''The first museum known to historians (circa 530 BCE) was that of Ennigaldi-Nanna, the daughter of Nabu-na'id (Nabonidus), the last king to Babylonia.''</ref><ref name="Casey">Casey, p.</ref><ref name="Harvey">Harvey, p. 20 ''Princess Ennigaldi-Nanna, collected antiques from the southern regions of Mesopotamia, which she stored in a temple at Ur – the first known museum in the world. ''</ref><ref name="Leon">Leon, pp. 36–37 ''...the first known museum.''</ref> زۆربەی سنوورە مۆدێرنەکانی عێراق لە ساڵی [[١٩٢٠]] لەلایەن [[کۆمەڵەی نەتەوەکان|کۆمەڵەی گەلانەوە]] داڕێژراون، کاتێک زەوییەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆرییەتیی عوسمانی]] بە [[پەیمانی سیڤەر]] دابەشکرا. عێراق خرایە ژێر دەسەڵاتی [[شانشینی یەکگرتوو]] لە ناوچەیەک کە پێی دەگوترا ژێرفەرمانیی [[شانشینی یەکگرتوو]] لە عێراق. لە [[١٩٢١|ساڵی ١٩٢١]] دەسەڵاتی [[پاشایەتی]] دامەزرا و [[شانشینی عێراق]] لە [[١٩٣٢|ساڵی ١٩٣٢]] سەربەخۆیی لە [[شانشینی یەکگرتوو]] بەدەستھێنا. لە [[١٩٥٨|ساڵی ١٩٥٨]]، دەسەڵاتی پاشایەتی ڕووخێنرا و کۆماری عێراق دامەزرا. [[حیزبی بەعسی عێراق|پارتی بەعسی عێراق]] لە [[١٩٦٨|ساڵی ١٩٦٨]] تا [[٢٠٠٣]] فەرمانڕەوایەتیی عێراقی کرد. دوای ئەوەی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] و ھاوپەیمانەکانی لە ساڵی ٢٠٠٣دا عێراقیان داگیرکرد، بەعس لە دەسەڵات دوورخرایەوە، پاشان حکوومەتێکی نوێی عێراق پێکھێنرا کە لە [[٢٠٠٥|ساڵی ٢٠٠٥]] ھەڵبژاردنی فرەیی پەرلەمانی ئەنجامدا. بوونی ئەمریکا لە عێراق لە [[٢٠١١|ساڵی ٢٠١١]] کۆتایی ھات،<ref name="cnn-dec11">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://edition.cnn.com/2011/12/17/world/meast/iraq-troops-leave/index.html|سەردێڕ=Deadly Iraq war ends with exit of last U.S. troops|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> بەڵام [[سەربزێویی عێراق (٢٠١١–٢٠١٣)|یاخیبوونی عێراق]] بەردەوام بوو و چڕتر بووەوە دوای ھاتنە ناوەوەی کۆمەڵێک [[تیرۆریزم|تیرۆریست]] لە [[سووریا]] و لەکاتی [[شەڕی ناوخۆیی سووریا|شەڕی ناوخۆی سووریا]]دا؛ و ٤٥٠ سەربازی ئەمریکی لە [[١٠ی حوزەیران]]ی [[٢٠١٥]] ڕەوانەی عێراق کران.<ref name="مولد تلقائیا2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Gordon|یەکەم=Michael|سەردێڕ=In Shift, U.S. Will Send 450 Advisers to Help Iraq Fight ISIS|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2015/06/11/world/middleeast/us-embracing-a-new-approach-on-battling-isis-in-iraq.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[نیویورک تایمز]]|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref>دوای ڕووخانی [[ڕژێمی بەعس]] لە عێراق کێشە و ناکۆکی لەسەر چۆنییەتی پێکھێنانی حکوومەتی نوێی عێراق دروست بوو؛ بۆیە سیستەمی پشکپشکێنە (لەسەر بنەمای [[ڕێباز]] و [[پارت]])پەیڕەوکرا. لە ساڵی [[٢٠١٤]] ژمارەیەک پارێزگا و ناوچەی عێراق کەوتنە دەست [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|ڕێکخراوی تیرۆریستی داعش]]، بۆیە [[شەڕ]]ی ڕزگارکردنی ناوچەکان لە چنگی داعش سەریھەڵدا و لە [[٩ی کانوونی یەکەم|٩ی کانوونی دووەمی]] ٢٠١٧ ھەموو ئەو ناوچانەی کە لەلایەن ڕێکخراوەکەوە کۆنترۆڵکرابوون ئازادکران. لە [[١ی تشرینی یەکەم]]ی [[ساڵ|٢٠١٩]] چەندین خۆپیشاندان و ناڕەزایەتی گەورە ئەنجامدرا. [[عادل عەبدولمەھدی]]، سەرۆکی حکوومەتی چوارەمی پەرلەمانی عێراق لە [[٣٠ی تشرینی دووەم]]ی [[٢٠١٩]] نامەی دەستلەکارکێشانەوەی لە پۆستەکەی پێشکەش کرد، دواتر وڵات لە [[٢٢ی کانوونی یەکەم]]ی ھەمان [[ساڵ]]دا چووە دۆخێکی بۆشایی دەستوورییەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الفراغ الدستوری وغیاب السلطة&nbsp;|ناونیشان=https://iraqi-forum2014.com/اللجان/اللجنة-القانونیة/الفراغ-الدستوری-وغیاب-السلطة/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}{{بەستەری مردوو|url=https://iraqi-forum2014.com/اللجان/اللجنة-القانونیة/الفراغ-الدستوری-وغیاب-السلطة/ |date=ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> و بۆشایی دەستووری لە [[٧ی ئایار]]ی [[٢٠٢٠]] بە پێکھێنانی [[حکوومەتی مستەفا کازمی|حکوومەتی کاتی مستەفا کازمی]] بۆ بەڕێوەبردنی عێراق بۆ ماوەیەکی کاتی کۆتایی ھات. لە [[١٠ی تشرینی یەکەم]]ی [[٢٠٢١]]، [[ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ٢٠٢١|ھەڵبژاردنی پێشوەختە]] ئەنجامدرا، بەڵام پێکھێنانی حکوومەت دواکەوت، بەو پێیەی ئەندامانی پەرلەمانی عێراق تا [[٢٧ی تشرینی یەکەم]]ی [[٢٠٢٢]] [[حکوومەتی محەممەد شیاع سوودانی|حکوومەتی نوێیان]] پێکنەھێنا، واتە زیاتر لە ساڵێکی تەواو دوای ھەڵبژاردنەکان. == مێژووی عێراق == {{سەرەکی|مێژووی عێراق}} عێراق لە مێژوودا بە وڵاتی دوو ڕووبار ناسراوە مێژووی ئەم ناوچەیە بۆ ١٠ ھەزار ساڵ زیاتر دەگەڕێتەوە خاوەن میژوویەکی زۆر دوور و درێژە سۆمەرییەکان ئەکەدییەکان ئاشوورییەکان بابلییەکان لە نەتەوە دێرینەکانی ئەم وڵاتەن خاوەنی شارستانییەتییەکی بەرز بووە لە مێژووی خۆیدا چەندین جار تووشی داگیرکاری و ھێرشی نەتەوەکان بووەتەوە لە سەردەمە جیاوازەکانی ئەمەش بەھۆی بوونی شوێنی عێراق وەک ناوچەیەکی جوگرافی گرینگ. ھەریەکە لە ساسانییەکان سەفەوییەکان عوسمانییەکان مەغۆلەکان مەمالیکەکان ئینگلیزەکان بۆ ماوەیەکی زۆر فەرمانڕەواییان لە عێراق کردووە دوایین ھێرش بۆ سەر عێراق لەلایەن ڕێکخراوی داعشەوە بوو کە توانی بۆ ماوەی سێ ساڵ چەندین ناوچەی گرینگی عێراق داگیر بکات. === دەسەڵاتی سۆمەرییەکان و ئاشوورییەکان === {{سەرەکی|سۆمەرییەکان|ئاشوورییەکان}} [[سۆمەر]]ییەکان دەسەڵاتی زۆریان ھەبوو لە خوارو ناوەڕاستی عێراقی ئێستادا، لە سەروەش گەلانی تری لێ دەژیان. لە سەردەمی ئامورابی لە ١٧٥٠ بۆ ١٧٩٢ پێش زایین لەگەڵ زۆربەی بەشەکانی تری یەکتریان گرت و بابلیشیان بە پایتەخت دانا، لە سەروشەوە ئاشورییەکان خەریکی بازرگانی بوون لەگەڵ [[ئاسیا]]دا. لە ١١٠–٥٠٠ پێش زایین [[بابل]] بەڕێوە دەچوو لەلایەن ڕۆژھەڵاتە ئاسیایییەکان، لە سەرو شەوە ئاشورییەکان دەمێکی باش دەسەڵاتیان ھەبوو تا ئەوکاتەی [[مووسڵ]] لەلایەن بابلییەکان و [[ماد|مادەکان]] (کوردەکان) لە ساڵی ٦١٢ پێش زایین دەستی بەسەردا گیرا. === دەسەڵاتداری فارسی === {{سەرەکی|ئێرانی مەزن}} بابل لەژێر دەسەڵاتی فارسدا (ئێران) بوون تا ئەو کاتەی [[ئەسکەندەری مەزن|ئەسکەندەری گەورە]] گرتی و پایتەختەکەی لە ڕۆژھەڵاتی خوارووی [[بەغدا]]ی ئێستادا بوو. === گرتنی عێراق لەلایەن عەرەبەوە === دوای وەفاتی [[محەممەد]] لە ساڵی ٦٣٢ خەلیفەی یەکەم [[ئەبووبەکر]] ھێرشێکی کرد دژی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانییەکان]] و ڕۆما. ئەوە بوو خواروی عێراقیان داگیرکرد و [[خالید کوڕی وەلید|خالیدی کوڕی وەلید]] سەرکردەی ھێرشەکە بووە. لە ساڵی ٦٣٤–٦٤٤ زایینی لەژێر دەسەڵاتی [[خەلیفە]]ی دووەم [[عومەری کوڕی خەتتاب|عومەر]] ھێزی خۆیان لەم دوو شارە کۆکردبوووە و [[مووسڵ]]یش لەژێر دەسەڵاتی ساسانییەکان دەرھێندرا و لە نەھاوەندیش دۆڕان بەم شێوەیە عەرەبەکان دەسەڵاتیان لە ڕۆژ ئاوا و ناوە ڕاستی [[ئێران]] ھەبوو بێجگە لە تەواوی عێراق. پەیوەندی لە نێوان عەرەبە مسوڵمانەکان و خەڵکی ناوچەکە باش پەرەی سەند. === ھاتنی ئەمەوییەکان بۆ عێراق === {{سەرەکی|دەوڵەتی ئەمەوی}} دوای کوشتنی خەلیفەی سێیەم [[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمان]] لە ساڵی ٦٥٦ ئاڵۆزی پەیدا بوو لە ناو خەلیفەکاندا. لە بەسڕە لە ساڵی ٦٥٦ کێشە دروست بوو لە ناو مسوڵماناندا. ئیمامی ئەلی لە ساڵی ٦٦١دا شەھید کرا. ھەر دوای ئەو فەرماندەی موئاوییە لە سووریا بانگەوازی خەلافەتی خۆی کرد، ئەو بوو بەیەکەم خەلیفە لە [[دەوڵەتی ئەمەوی|ئەمەوییەکان]] کە پایتەختەکەی دیمەشق بوو. لە ساڵی ٦٨٠ یەزید ھاتە سەر دەسەڵات دوای مردنی موئاوییە ئەوەش بوو بەھۆی ناڕەزایی چەند گرووپێک و کەسێک لەوانە کوڕی دووەمی ئیمامی ئلی، حوسێن، کە لە پێشەوەی نارەزایەکان بوو. لە [[کەربەلا]] ئیمامی حوسێن لەگەڵ نزیکەی ٢٠٠ ئەسحابە شەھید کران. === خەلافەتی عەبباسی === {{سەرەکی|خەلافەتی عەبباسی}} لەکاتی [[دەوڵەتی ئەمەوی|خەلافەتی ئەمەوی]]دا گەلێک کودەتا لە عێراق کران یەکێک لە نەوەکانی مامی پێغەمبەر عەباس (ئەبو موسلیم) کەپشت گیرییەکی زۆری ھەبوو لەلایەن ئەو ھێزانەی کە دژی خەلافەتی ئەمەوی بوون بەتایبەتی لەلایەن [[شیعە]]کانەوە. لە ساڵی ٧٤٧ ھێزی دەبوو موسلیم لە یەکیاندا لەگەڵ ئەمەوییەکان ئەوە بوو سەرکەوتن و عێراقیان گرت و بوو بە یەکەم خەلافەی عەباسییەکان لە بەغدا. لەژێر دەسەڵاتی حەوت خەلافەتی یەکەمی عەباسیدا بەغداد بوو بە سەنتەری دەسەڵات، لەوێ زانست و فەیلەسوفی و ڕۆشنبیری و بازرگانی گەشەیەکی چاکی کرد. خەلافەتی عەباسی دەسەڵاتی جگە لە عێراق و [[ئیسپانیا]] و [[باکووری ئەفریقا]]، [[سووریا]]، [[کەنداوی فارس|کەنداوی عەرەبی]]، [[ئێران]] و گەلێک ناوچە لە [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەراست]] و [[ھیندستان]] گرتەوە. لە ساڵی ٩٤٥ بەغدا داگیرکرا لەلایەن بویودییەکان کە شیعە بوون. لە ساڵی ١٠٥٥ تورکەکان ([[دەوڵەتی سەلجووقی|سەلجووقییەکان]]) کە سوننی بوون دەستیان بە سەر بیودەکاندا گرت. لەلایەن عەباسییەکانەوە سەرکردەی سەلجوقییەکان توغریل بەگ بەناوی پادشای ڕۆژھەڵات ناو دەبرد. لەژێر دەسەڵاتی سەلجوقی بە سەرکردایەتی مالیک شا فەرمان ڕەوایەتی خۆی گەورە کرد بۆ ڕۆژھەڵاتی دەریایی ناوەڕاست و ئاسیای بچووک و گەلێک بەش لە کەنداوی فارس. لە ھەمان کاتدا عێراق لە پێشکەوتندا بوو لەبارەی ڕۆشنبیری و زانستیدا لە دوای مردنی مالیک ویلایەتەکە ھەڵوەشایەوە. === ھاتنی مەغۆلەکان === {{سەرەکی|ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل}} لە ساڵی ١٢٥٨ مەغۆلەکان ھێزی داگیرکەری خۆیان بەرەو بەغدا کەوتوونەڕێ و داگیریان کرد. نەوەی [[چەنگیزخان]]، [[ھۆلاکۆ خان|ھولاکۆ]]، دەستی کرد بەلەسێدارەدانی ئاخیر خەلیفەی عەباسی؛ و مرۆڤی زاناولێزان، نیگارکێش، [[شاعیر|ھۆنەر]] و مرۆڤی بە ئایینی لەسێدارەدان ھەروەھا شتەکانی لێتێکدان. عێراق بەڕێوە دەچوو لە [[تەورێز]]ەوە لە ئێران. دوای سەرکردەی [[مەغۆل]] ئەبووسەعید لە ساڵی ١٣٣٥ مرد، فەرماندەی جەلایل دەسەڵاتیان گرتە دەست لە عێراق تا ئەو کاتەی سەرکردەیەکی مەغۆلەکان [[تەیموورلەنگ]] بوو، بەغدای لە ساڵی ١٤٠١ داگیرکردەوە؛ و زۆر لە خەڵکانی ئەوێی لە سێدارەدا. لەماوەی ساڵی ١٤٠٠دا عێراق لە بارێکی ڕامیاری ئاڵۆزدا بوو لەڕووی [[ئابووری]] و ژیانی کۆمەڵایەتی. === سەفەوی و عوسمانی === {{سەرەکی|سەفەوییەکان|عوسمانییەکان|مەمالیکی عێراق}} لە سەرەتای ١٥٠٠ عێراق داگیرکرا لەلایەن تورکیا و فەرمانرەوای شیعەی تورکی ([[سەفەوییەکان]]). لە ساڵی ١٥٣٤ عێراق داگیرکرایەوە لەلایەن ئیسلامە سونییەکانی عوسمانی کە [[ئەستەمبوڵ]]یان پایتەخت بوو. لە عێراق سێ ناوچە دروست بوو بەغدا، [[مووسڵ]] و [[بەسرە]]، کە بەڕێوە دەچوون لەلایەن سێ پاشاوە کە [[سوڵتان]] لە ئەستەمبوڵ بۆخۆی دەست نیشانی کرد بوون؛ بەڵام عوسمانییەکان وڵاتەکەیان بەشێوەیەکی کەم و کوڕی و بێسەرووبەر بەڕێوە دەبرد بۆیە سەفەوییەکان لە ساڵی ١٦٢٣ توانیان عێراق بگرنەوە. لە ساڵی ١٦٣٨ دیسانە کە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] بە سەرکردەی عوسمان [[مورادی چوارەم|مرادی چوارەم]]، ھەرسێک ناوچەکەیان گرتنەوە. عوسمانییەکان لە عێراق بوون تا ساڵی ١٩١٨ بەڵام لە زۆر کاتدا، و لە زۆر شوێندا ناوچەی سەربەخۆ ھەبوو. لەوانە کوردەکان فەرمان ڕەوای بابان دەسەڵاتی خستە ژێر دەستی خۆی لە سەرووی عێراق لە کۆتای ١٦٠٠ دا. لە ناوچەکانی بەسڕەدا زۆر ناوچە بە دەست [[شێخ]]ەکانی ناوچەکەدا بوون. لە ساڵی ١٧٠٤ حەسەن پاشا لە بەغدا سەرکردایەتییەکی ناوچەی دامەزراند، کە تا ساڵی ١٨٣١مایەوە. لە کۆتای ١٨٩٠دا و لە سەرەتای ١٩٠٠ کێبڕکێی گرنگی [[بەریتانیای مەزن|بەریتانییەکان]] و [[ئەڵمانیا|ئەڵمانییەکان]] لە عێراق بوو. ئەڵمانییەکان ڕێگایان پێدرا بوو لەلایەن سوڵتانەوە لە [[ئەستەمبوڵ]] کە ھێڵی شەمەندەفەر ڕاکێشێ بۆ بەغدا. ئەوەش لەلایەن بەریتانییەکانەوە وەکوو دژایەتییەک دەبینرا دژی دەسەڵاتی خۆیان لە ھیند و [[ئەفغانستان]]. === جەنگی جیھانی یەکەم و عێراق === {{سەرەکی|جەنگی جیھانیی یەکەم}} بەریتانییەکان لە شەڕی جەنگی جیھانی یەکەم وردە وردە عێراقی خستە ژێر دەسەڵاتی خۆیان. لە کۆنفرانسی ئاشتی لە پاریس لە ساڵی ١٩١٩ عێراق بوو بە ژێر دەستەی بەیتانیا؛ و بڕیارەکەش جێبەجێ کرا لە ساڵی١٩٢٠. بەریتانییەکان بڕیاریاندا کە عێراق بکەن بەمەلیکییەت و [[فەیسەڵی یەکەم|مەلیک فەیسەڵیان]] دانا. مەلیک فەیسەڵ کە ھاوپەیمان بووە لەگەڵ بەریتانییەکان دژی تورکەکان. ناوچەی مووسڵ بوو بە پرسیارێکی ئاڵۆز لە نێوان عێراق و تورکیادا، بەڵام ([[نەتەوە یەکگرتووەکان|نەتەوەیەکگرتووەکان]]) کردیان بە خاکی عێراق لە ساڵی ١٩٢٥. لە جیاتی ئەوە بەریتانیا داوای لە عێراق کرد لە بڕیارێک کە لە ساڵی ١٩٢٣دا واژووکرا بوو کە بۆ ماوەی چوار ساڵ بەریتانیا لەوێ بمێنێتەوە بەڵام دەیان ویست زیاد بکرێت بۆ ٢٥ ساڵ و پارێزگاری لە کوردەکان بکەن لە عێراق. دەسەڵاتی ڕامیاری لە عێراق ھاتەدەستی عەرەبی سونی کە مایەتی، مەلیک فەیسەڵ سونی بووە و و بوونی ئەو چووەتەوە سەر ئایلەی ھاشمی. عەرەبی شیعەی زۆرینە دەسەڵاتی لێ کەم کرایەوە لەڕووی کۆمەڵایەتی و [[ئابوور]]یدا بەڵام کوردە سونییەکەمایەتییەکان دەسەڵاتی ڕامیاری خۆیان پتەوتر کرد. === سیستمی پاشایەتی عێراقی === سەربەخۆ بوونی پاشایەتی لە عێراق لە ساڵی ١٩٣٢ دانی بەرەسمی پێدانرا، لە ساڵی ١٩٣٣ مەلیک فەیسەڵی یەک مردو کوڕەکەی غازی ھاتە جێگای ئەو. غازی کێشەیەکی گەورەی ھەبوو لەگەڵ کوتلە ئایینییەکان و کەمەنەتەوەیەکان. غازی لە کارەساتێکی ئۆتۆمبێلدا لە ساڵی ١٩٣٩ گیانی لە دەست دا؛ کە فەیسەڵی دوو منداڵبوو بۆیە ئامۆزایەکی خۆی، [[ئەمیر]] ئەبدوڵڵا دانا بە مەلیک [[نووری سەعید]] کە ھاورێیەکی مەلیک فەیسەڵ بوو دەسەڵاتی وەزیرایەتی تەواوی لە دەستدا بوو لە سەردەمی پاشایەتیدا عێراق یەکێک بوو لە دامەزرێنەرەکانی نەتەوەیەگرتووەکانی عەرەب لە ساڵی١٩٤٥ و ھەمان ساڵ بوو بە ئەندام لە وڵاتە یەگرتووەکان. عێراق دژی پلانی دابەشکردنی [[فەلەستین]] بوو لە وڵاتە یەکگرتووەکان و بەشداری بەھێزی چەکداری شەڕی عەرەب و [[ئیسرائیل]] کرد لە ساڵی ١٩٤٨. بەرھەمھێنانی نەوت زیادی کرد و بۆڕی نەوت بۆ [[لوبنان]] و [[سووریا|سووریا]] دروست کران لە نێوان ساڵەکانی ١٩٤٩ بۆ ١٩٥٢، ئەوەش بۆ ھۆی پەرەسەندنی ئابووری وڵاتەکە. ئەو ھێزانەی کە دژی ڕژێم بوون زۆر بەخێرایی لە زیاد بووندا بوون، بەھۆی ناڕەزای دژی ڕژێم و بەڕازی نەبونی ھاوبەشیکردنی ڕژێم لە پەیمان نامەی بەغدا لە ساڵی ١٩٥٥. ھەروەھا لە بەر ئەوەی ڕژێمی نووری کەوتبووە پارە خواردن و بەرتیل خواردن و خەڵکی ڕامیاری دژ بە ئەو ئازارو [[ئەشکەنجە]] دەدران. لە ساڵی ١٩٥٨ کودەتایەک دژی مەلیکایەتی فەیسەڵی دوو نووری سەعید بەرپا بوو کە ناوی بە شۆڕشی ١٤ی ئەیلوول دانرا. لە کودە تایەکەدا مەلیک فەیسەڵی دوو، و ئەمیر ئەبدوڵڵا کوژران و نووری سەعید لە ڕێگای ھەڵاتندا کوژرا. === سەردەمی کۆماری لە ١٩٥٨ === لە ساڵی ١٩٥٨ سەردەمی مەلیکایەتی ڕووخا و وڵاتی عێراق دروست بوو و [[عەبدولکەریم قاسم]] ھاتە سەر دەسەڵات. قاسم بانگەوازی بیروڕای ئازادی دەکرد و پەیماننامەی بەغدای لە ساڵی ١٩٥٩ ھەڵوەشاندەوە. قاسم، بارزانی بانگ ھێشت کردەوە بۆ خاکی عێراق لە وڵاتی دەربەدەری [[یەکێتیی سۆڤیەت]]ی ئەوکاتە. قاسم لە سەرەتادا ھاریکاری دەکرا لەلایەن عەرەبەکان و شوعییەکان ھەروەھا سەرۆک ھۆزەکانی کورد وەک [[بنەماڵەی بارزانی|بارزانی]] لە فەرمانڕەوایەتیی خۆیدا؛ بەڵام ئەو ھاریکارییە زۆر تەمەنی کورت بوو. گرژی لە نێوان قاسم و بارزانی دا دروست بوو لەسەر بەڕێوە بردنی [[ئۆتۆنۆمی]] کوردستان. ھەروەھا لەگەڵ کۆمۆنیستەکان بارو دۆخی ئاڵۆز بوو تاوای لێھات قاسم لەکودەتایەکی سەربازی لە ساڵی ١٩٦٣دا کوژرا. [[میری]]یەکی نوێ بە سەرۆکایەتی [[عەبدولسەلام عارف|عەبدولسەلام ئارف]] ھاتە سەر دەسەڵات. عەبدولسەلام ئارف لەکارەساتێکی کۆپتەردا لە ساڵی ١٩٦٦دا کوژرا. جەنەڕاڵ عەبدولرەحمان عارف کە برای عەبدولسەلام بوو ھاتە جێگای ئەو. لە ساڵی ١٩٦٨ عەبدولرحمان لە کودەتایەکدا لەسەر دەسەڵات لابردرا. === ڕژێمی بەعس === {{سەرەکی|ڕژێمی بەعس}} [[حیزبی بەعس]] دەسەڵاتی گرتە دەست و ژەنەراڵ [[ئەحمەد حەسەن بەکر]] بوو بە [[سەرۆککۆماری عێراق]]. دروشمی حیزبی بەعس ئەوە بوو «یەکێتی حیزبی سۆسیالیستی عەرەبی بوو، لە دویشدا نیشتیمانی عەرەبی قسەی سەر زاریان بوو. دان پێدانان بەفەرمی بە مافەڕەواکانی کورد و ناوچە کوردییەکان، ئەوە بوو بەیانی ١١ ئازاری ١٩٧١لێ کەوتەوە، بەڵام ڕژێمی بەعس لە پەیمانەکانی خۆی پاشگەز بوووە [[ڕێکەوتننامەی جەزائیر|پەیمانی جەزائیر]]یان لە ساڵی ١٩٧٤ مۆرکرد لەگەڵ ئێران. لە پاش مردنی (کوشتنی) [[ئەحمەد حەسەن بەکر]] لە ساڵی ١٩٧٩[[سەددام حوسێن]] ھاتە سەر دەسەڵات، کە دەمێک بوو دەسەڵاتی سەرەکی لە دەست دابوو. === شەڕی عێراق و ئێران === {{سەرەکی|شەڕی عێراق و ئێران}} شەڕەکە لە نێوان ئێران و عێراقدا ڕوویدا ئێران بەسەرکردایەتی [[ڕووحوڵڵا خومەینی]] و عێراق بەسەرکردایەتی [[سەددام حوسێن]]، لە ساڵی ١٩٨٠ تا ١٩٨٨ شەڕەکە ٧ ساڵ و ١٠ مانگ و ١٦ ڕۆژی خایاند. لە ساڵی ١٩٨٠ عێراق دەیەویست، سنووری [[شەتەلعەرەب|شەتلعەرەب]] بگێرێتەوە بۆ خۆی کە لە ساڵی ١٩٧٤ عێراق دابووی بە ئێران لە بری ئەوەی ئێران ھاریکاری کوردەکان نەکات. عێراق ھاریکارییەکی تەواوی ھەبوو لەلایەن وڵاتە عەرەبییەکانەوە دژی شیعەی ئێران. لە شەرەکەدا [[ئەورووپا]] و [[ژاپۆن|یابان]] وڵاتی دوورگەی عەرەبی بەتایبەتی [[عەرەبستانی سعوودی|سعودیە]] ھاریکاری عێراقیان دەکرد بەپارە (قەرز) بە نزیکەی ٨٠ ملیارد دۆلاری ئەمریکی. دوای ڕاوەستانی شەڕ، وڵاتەکان دەیان ویست قەرزەکانی خۆیان لەگەڵ عێراق باس بکەن؛ بەڵام عێراق خۆی لە گێلی دەدا. ئەمریکا کە قەرزی نەدابوو بە عێراق لە جیاتی ئەوە قەرزی پێداو یارمەتی خواردەمەنی بە عێراق دەدا. ئەمریکا گەلێک کومپانیای نەوتی عێراقی کڕی و ھاوکاری ئەمریکا و عێراق زۆر گەرم بوو تا ئەو کاتەی عێراق لە ساڵی ١٩٩٠ [[کووەیت]]ی داگیر کرد، و لە ھەمان ساڵدا پەیمانی ئاشتی لە نێوان ئێران و عێراق مۆر کرا. دوو ھۆکاری ھێرشی عێراق بۆ سەر کووەیت، یەکەم: عێراق دەی گوت کووەیت سەر بە عێراق بووە و یەکێکە لە ناوچەکانی بەسڕە و ھۆکاری دووەم: داواکردنی کووەیت لە قەرزەکانی کە دابووی بە عێراق دژی شەڕی ئێران. ئەوە بوو ئەمریکا بە ڕەزامەندی وڵاتە یەکگرتووەکان لەگەڵ ھاوپەیمانییەکانی کە بەریتانیا، [[فەڕەنسا]] و پێنج وڵاتەکەی کەنداوی عەرەبی، [[میسر]]، [[سووریا|سووریا]] و [[مەغریب]] ھێرشیان کردە سەر عێراق. ئازادکردنی کووێت لە ١/١٧/ ١٩٩١ دەستی پێکرد و لە ٢٨ ی مانگی شوباتی ھەمان ساڵ شەڕ ڕاوەستا. ھاوپەیمانەکان کووەیتیان بە عێراق بەجێھێشت و سەرکەوتن، عێراق بە ھەموو مەرجێکی ئەمریکا ڕازی بوو. لەو مەرجانە نەمانی زۆری ھێزی سەربازی، داپڵۆساندنی چەکی قورس و دان پێنان بە وڵاتی کووێت. === ڕاپەرینی کوردەکان و شیعەکان === {{سەرەکی|ڕاپەڕین}} لە خواروی عێراقەوە شیعەکان و لە کوردستانیشەوە کوردەکان ھەلیان قۆستەوە بە کزبوونی ڕژێم و دەستیان کرد بە ڕاپەڕین. لە کوردستان لە ٥ ی مانگی ئازاری ١٩٩١ گەلی کورد بە ھاوکاری پێشمەرگە ڕاپەڕینی خۆیان دەست پێکرد لە شاری [[قەزای ڕانیە|ڕانیە]]وە گەلی کورد ئەوەندە تامەزرۆی ئازادی بوو یەکگرتنەکی تەواوی خەڵکانی گرتپووەوە، ھەمووی یەک دەنگ یەک ھەڵوێست بێ ئەوەی بیر لە تەسکایەتی حیزبی یان کەسایەتی بکاتەوە. دروشمی خەبات و ئازادی بوو بۆ کوردستان. بۆ ماوەیەکی کەم گشت ناوچە کوردییەکان ئازاد کران بە [[کەرکووک]]یشەوە. === کۆڕەوی ١٩٩١ === ڕژێمی بەغدا لە خواروی عێراقەوە کەوت بۆ سەر گیانی شیعەکان و کوشتن و برین و بەکۆمەڵ کوشتن. لە خوارو ڕاپەرینی شیعەی تواندەوە و ھەموو ھێزەکەی خۆی کۆکردەوە بۆ سەر کوردستان، بەکۆپتەر و تۆپ و لەشکرەوە ھێرشی ھێنا، ئەوە بوو کۆڕەوە بەکۆمەڵەکەی چەند ملیۆنی لێ کەوتەوە. دەتوانین بڵێین خۆش بەختانە لەرێگەی میدیاکانەوە کارەساتە دڵتەزێنەکە گوێزرایەوە بۆ سەر شاشەی تەلەڤیزیۆنەکان لە گشت جیھاندا. ھێزە ھاوپەیمانەکان دوو ھێزی دژە فڕۆکەیەکانی عێراقیان دروست کرد، کە عێراق نەتوانێت جمووجۆڵی سەربازی و فڕۆکەیی لەم ناو چانەدا بەکاربھێنێت، ئەویش ھێڵی ٣٢ لە خوارەوە، و ھێڵی ٣٦ لە سەرەوە. == جوگرافیا == {{سەرەکی|جوگرافیای عێراق}} وڵاتی عێراق ڕووبەرەکەی نزیکەی ٤٥٣٫٥٠٠ کم، شوێنێکی گرنگی ھەیە لە جیھانی نوێدا لەبەر ئەوەی شوێنێکی جوگرافی بایەخ داری ھەیە و دەروانێت بە سەر بەشی ڕۆژھەڵاتی ناوچەی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەراست]]، ھەروەھا دەکەوێتە سەر پردێک [[زەوی]] ھەرسێ کیشوەرەکان بەیەکتر دەگەیەنێت [[ئەورووپا]]، [[ئاسیا]]، [[ئەفریقا]]، و ئاسانترین شوێن و ڕێگای وشکانی و ئاوییە کە بە ناوچە ئاوەدانەکاندا دەروات، عێراق بەشێکە لە ناوچەی یان لە ڕێگای (ھلال الخصیب) ئەم ناوچەیە دەست پێدەکات لە [[کەنداوی فارس]] و پاشان پێچ دەخواتەوە بەرەو عێراق و [[سووریا]] و [[فەلەستین]] و [[لوبنان]] و تا دەگاتە سەر [[دەریای ناوین|دەریای سپی ناوەراست]]. لە سەردەمی مێژووی کۆندا ئەم ناوچەیە ڕێگای بە یەکگەیشتنی نەتەوەکانی ڕۆژھەڵات بە [[ڕۆژاوا]] بوو. سەرەڕای پێشکەوتنی شارستانی و ھۆیەکانی گواستنەوە، عێراق گرنگی و تایبەتمەندی شوێنی خۆی پاراست، لەبەر ئەوەی ھەموو ڕێگاکان لە ناوچەی [[کەنداو]] کۆدەبێتەوە و ناوچەکانی باکوورو ڕۆژھەڵاتی [[کەنداوی فارس]] ناوچەی شاخاوی و سەختن سەرەڕای ئەوەی ناوچەی [[کەنداوی فارس]] شوێنێکی بازرگانی مامناوەندییە ئەویش لەبەر بوونی ڕێگاکانی ئاوی بەدەریای سوور و نۆکەندی سوێسدا؛ بەڵام باشووری عێراق گرنگییەکی تایبەتی ھەیە لەبەر ئەوەی ناوچەیەکی بازرگانی یان بەناوچەیەکی (ترانسێت)ە سەرەرای گرنگی شوێنەکەی وڵاتی عێراق لەرووی ئابوورییەوە بایەخی زۆری ھەیە چونکە مادەی سەرەتایی کانزایی زۆری تێدایە کە جیھانی نوێ پێویستییەتی، و عێراق لەڕووی کشتوکاڵییەوە گرینگی خۆی ھەیە بەتایبەتی لە بواری چاندنی دانەوێلە ([[گەنم]] و [[جۆ]])دا، سەرەرای بوونی چەندین جۆر [[کانزا]] و [[سامانی سروشتی]] تر. === سنوور === دەکەوێتە باشووری ڕوژئاوای [[ئاسیا]] و باکووری ڕوژھەلاتی نیشتمانی عەرەبی. [[تورکیا]] دەکەوێتە باکوورییەوە و لای ڕوژھەلاتی [[ئێران]]ە و ھەریەک لە [[سووریا]] و [[ئوردن]] و [[عەرەبستانی سعوودی]] دەکەونە ڕۆژاوایەوە، و [[کووەیت]] و [[کەنداوی فارس|کەنداوی عەرەبی]] لە باشوورییدان. {{شوێنی شار | باکووری ڕۆژاوا = {{flag|سووریا}} | شار باکوور = {{flag|تورکیا}} | باکووری ڕۆژھەڵات = {{flag|ئێران}} | شار ڕۆژھەڵات = {{flag|ئێران}} | ناوی شار = {{flag|عێراق}} | شار ڕۆژاوا = {{flag|ئوردن}} | باشووری ڕۆژھەڵات = {{flag|ئێران}} | باشووری ڕۆژاوا = {{flag|عەرەبستانی سەعوودی}} | شار باشوور = {{flag|کووەیت}}، {{flag|عەرەبستانی سەعوودی}} }} === بەرزی و نزمی === [[پەڕگە:Iraq Topography.png|وێنۆک|250px|نەخشەی تۆپۆگرافی عێراق]] لێکۆلینەوە لە فیسۆگرافیای وڵاتی عێراق کارێکی ئاسان نییە لەبەر ئەوەی لە سنووری ئەم ولاتە چەندین جۆر دیاردەی سروشتی ڕووی زەوی بە چاو دەبینین، ناوچە شاخاوییە بەرزەکان لە باکوور و باکووری ڕۆژھەڵاتدا کە لە ڕووی پێکھاتەوە بەشێکن لە زنجیرە چیاکانی ئەلپی لە ئەورووپادا پاشان بەرەو ئاسیا درێژدەبنەوە لە ناوچەکانی بێرنە لە ئیسپانیا تا دەگاتە چیاکانی الیوماس لە [[میانمار|بۆرما]]. بەشەکانی ڕۆژاوای عێراق بەشێکن لە بانەکانی نیمچە دوورگەی عەرەبی کە لە ڕووی جیۆلۆجییەوە لە تاوێری زۆر کەونن (بەردی کۆن)، و زۆر ڕەقن بەڵام، بەشەکانی ناوەراستی یان (دەشتەکانی دۆلی دیجلە و فورات) کە بە قووڕ و ڵیتە داپۆشراوە لە سەردەمی دووھەم و سێیەمی جیۆلوجی دروستبوون لەگەل دروستبوونی دەشتەکانی ھیند کە (کنج و سند) ناسراون ئەم دەشتانە زۆر نزمن، بەڵام ناوچەی زۆرگ چەند تایبەتمەندییەکی خۆی ھەیە کە جیا دەکرێتەوە لە ناوچەکانی تر ئەم ناوچەیە لە پێچی سادە پێک ھاتووە و لە نێوان ئەو پێچانەدا دەشتی فراوان ھەیە بۆیە ناتواندرێت لەگەل ناوچە شاخاوییە بەرزەکاندا یەک بخرێت، لەرووی بەرزی و نزمییەوە ناوچەی زوورگ جیاوازە لەگەل دەشتی نیشتەنی بۆیە ناتواندرێت لەگەل ئەم دەشتانەدا یەک بخرێت، بەڵام ناوچەی بانی ڕۆژاوا تەنھا بەشە یا ناوچەیە لە عێراقدا پێکھاتەکەی بەردی زۆر کۆنن کە بۆ سەردەمە کۆنەکان دەگەرێتەوە ئەم بەردانە بەبەردی کلس داپۆشراون کە پێک ھاتەکەی دەگەرێتەوە بۆ سەردەمی دووھەم و سێیەمی جیۆلۆجی. دواتر ئەو بەرگانە لە بەشەکانی ڕۆژاوا نەمان بەھۆی دامالینەوە ھەرچەندە لە ڕۆژاواوە بەرەو ڕۆژھەڵات بچین جۆری بەردەکان دەگۆرێت لە بەردی کۆنەوە بۆ بەردی نوێ و ئەگەر سەیری چینەکانی ئەم بەردانە بکەین لە بانی ڕۆژاوا لێژاییان زۆر کەمە چونکە دامالین زۆر کاری تێکردوون تەنھا لە ناوچەی (کارە) نەبێت لە ڕۆخەکانی ڕۆژھەڵاتی بانی ڕۆژاوا کە بەپێچی سادە کۆتاییان دێت و لە ھەندێ شوێندا تووشی شکان بوونەوە؛ بەڵام دەشتی نیشتەنی ھەموو بەشەکانی تەختن تەنھا بەشی ڕۆژاوای نەبێت کە ھەندێ بانی تێکەل بووە کە سەردەمی جیۆلۆجییەکەشی دەگەرێتەوە بۆ سەردەمی (میۆسین). عێراق لە ڕووی بەرز و نزمییەوە دابەش دەبێت بۆ چوار بەش؛ * [[ناوچەی شاخاوی]] لە عێراقدا * [[ناوچەی زوورگ]] * [[بانی ڕۆژاوا]] * [[دەشتی نیشتەنی]] === کەشوھەوا === [[پەڕگە:Dust Storm over Iraq.jpg|وێنۆک|220px|گەردەلوولی خۆڵاوی لە عێراقدا لە ٣٠ی تەممووزی ٢٠٠٩|alt=]] لەکاتی ھەر لێکۆلینەوەیەکی ئاووھەوادا پێویستە ڕەگەزەکانی ئاووھەوا وەربگرین وەکو ([[گەرمی]]، [[باران]]، [[با]]، پالەپەستۆ، [[شێ]]) بۆ دیاریکردنی ڕوخساری ئاووھەوای ھەرناوچەیەک و ھەر ھەرێمێکی جوگرافی. ھەندێک جارھۆکاری شوێن و دوورو نزیکی لە ڕووبەرە ئاوییەکان ڕۆلی خۆی دەبینێ بۆ دەستنیشانکردنی جۆری ئاووھە응애وا لە عێراقدا، پلەی گەرمی بەرزدەبێتەوە لەوەرزی ھاویندا پاشان نزم دەبێتەوە لە وەرزی زستاندا. 응애 بەرزی و پلەی گەرمی لەعێراقدا دەگەرێتەوە بۆچەند ھۆیەک وەک دووری شوێنەکەی لەرووبەرە ئاوییەکان و نزیکی لە ھێڵی یەکسانی و درێژی کاتژمێرەکانی ڕۆژ کە لە ھەندێ ڕۆژەکانی مانگی تەممووز (١٤٫٤) کاتژمێر و چوار دەقیقە دەبێت و ھەروەھا کەمی ڕێژەی شێ و ئاسمانی ساف (سامال). بەڵام نزمی لەزستاندا دەگەرێتەوە بۆ و بەرزی ونزمی ڕووی خاکەکەی و سەرەرای کاریگەری پالەپەستۆ و پەستانی کەش کە کار لەئاووھەواکەی دەکەن لەم وەرزەدا؛ بەڵام لەرووی بارانبارینەوە کە جۆری بارانی گەردەلولە (بابۆران) و ڕێژەکەش جی응애اوازە ئەویش بەپێی ئەندازەی ھاتنی ئەو (نەوالە شێیانە). جیاوازی بەرزی لە ئاستی ڕووی دەریاوە کە ڕێژەکەی لەنێوان(١٠ – ١٠٠ سم) دەبێت ھەر چەندە بەرەو باکوورو باکووری ڕۆژھەڵات برۆین بایەکەی لەجۆری باکووری ڕۆژاوایە خێرایییەکەی مام ناوەندییە بەدرێژایی ڕۆژەکانی سال، بەڵام لەباشوردا جۆری بایەکە دەگۆرێ بۆ بای باشووری ڕۆژھەڵات و عێراق بەزۆری لەژێر پالە پەستۆی بەرزی نیمچە خولگەیییە کە زالە بەسەر بیابانی گەورەی عەرەبی و نابێ کاریگەری بەرزی ونزمی لەبیربکەین بەتایبەتی لەناوچە شاخاوییەکاندا لەسەر ئاراستەی (با) و ڕێژەی باران و جۆری داباریندا؛ بۆیە ئاووھەوای عێراق دەکەوێتە ژێرکاریگەری کۆمەلێک گۆراوی ئاووھەوای جێگیر و ناجێگیر کە ئەوانەی دەبنەھۆی جیاوازی ئاووھەوا لەزستانەوە بۆھاوین و لەباکورەوە بۆ باشوور. [[پەڕگە:The Euphrates River-Iraq.jpg|وێنۆک|220px|ڕووباری فوڕات]] === دەرامەتی ئاو === مەبەست لەدەرامەتی ئاو لە عێراقدا ھەموو ئەو سەرچاوانە دەگرێتەوە کە لە سنوورەکەی دایە وەک: # ئاوی سەرزەوی: پێکدێت لەئاوی [[دیجلە|ڕووباری دیجلە]] و [[فورات|ڕووباری فورات]] و لقەکانیان و جۆگەکانیان و ([[شەتەلعەرەب|شەتولعەرەب]]) زۆربەی ئەم سەرچاوانە لە دەرەوەی سنووری عێراقن. گشت سەرچاوانە ھەمیشەیین تەنھا (ڕووخانە، عوزێم) نەبێت لە لقەکانی ڕووباری دیجلە. لەئەنجامی بوونی [[ڕووبار]]ەکان و لقەکانی کۆمەڵێک ڕووبار، چەندین بەست و بەنداو لەسەر ئەم سەرچاوانە دروستکراون وەک (بەستی سامەڕا، بەستی کووت) لەسەر ڕووباری دیجلە؛ و (بەستی حەدیسە و ڕەمادی و ھیندییە) لەسەر ڕووباری فوڕات. # باران وبەفر: ئەم درامەتە یەکێکە لە سەرچاوەکانی ھەموو جۆرە ئاوێک لە عێراق، بەھۆی بوونی بەفرو باران لە [[کێو|چیاکانی]] [[کوردستان]]، ڕووباری دیجلە و لقەکانی دروست بووە. # ئاوی ژێر زەوی: بەتیبەتی ئەم جۆرە ئاوە لە [[کوردستان]] زۆرە لەئەنجامی بارینی باران و بەفر. ھەروەھا جۆری بەردەکان ولێژی ناوچەکە یارمەتی کۆبوونەوەی ئاوی ژێر زەوی داوە، ڕێژەی ئاوی ژێر زەوی عێراق بەم شێوەیەیە: * ئاوی ناوچەی شاخاوی (ئاوی زۆرە). * ناوچەی زورگ (ئاوی کەمترە لە ناوچەی شاخاوی). * جاوچەی دەشتی نیشتەیی (ئاوی کەمە). * بانی جەزیرە: (ئاوی زۆرە) بەڵام تامی ناخۆشە بەھۆی بوونی ماددەی گۆگردیک و کالیسیۆمی تواوە. عێراق ھەر لەکۆندا بە وڵاتی یان دۆلی دوو ڕووبار ناسراوە ئەمەش وای کردووە گرنگییەکی ئابووری ھەبێت پاشان ببیتە ھۆی دروستبوونی چەندین شارستانییەتی == دانیشتووان == [[پەڕگە:Ethnoreligious Iraq.svg|وێنۆک|کۆمەڵە ڕەگەزی و ئایینییە سەرەکییەکان لە عێراقدا:{{ھن}} {{legend|#ffaaaa|شیعەی عەرەب}} {{legend|#aaffcc|سوننەی عەرەب}} {{legend|#eeffaa|[[کورد]]}} {{legend|#ccaaff|[[ئاشوور]]}} {{legend|#cdde87|[[یەزیدی]]}} {{legend|#ff9955|[[تورکمان]]}}]] بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠٢٣ ژمارەی دانیشتووانی وڵاتی عێراق ٤٢٬٩٦٣٬٠٠٠ کەس بووە،<ref>بەرنامەی «ڕێژەی دانیشتووان»</ref> کە دەکاتە ٠٫٤٨ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مامناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ١٩٫٩ ساڵە. ھەروەھا ٦٦ لەسەدی دانیشتووانی وڵات لە شارەکان دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Countries in the world (ranked by 2014 population)| ناونیشان = http://www.worldometers.info/world-population/population-by-country/ |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی ئایاری ٢٠١٥ | بڵاوکەرەوە = ماڵپەڕی Worldometers |زمان = ئینگلیسی}}</ref> === ئایین === {{bar box | title=ئایینەکان لە عێراق<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران}}</ref> | titlebar=#ddd | left1='''ئایینەکان''' | right1='''ڕێژە''' | float=left | bars= {{bar percent|[[شیعە]]|black|٥٥٫٠}} {{bar percent|[[سوننە]]|green|٤٥٫٠}}}} === مێژووی سەرژمێرییەکان === دانیشتووانی عێراق لە ساڵی ١٨٦٦ لە سەردەمی [[عوسمانییەکان]] دواتر لە ساڵی (١٩٠٥ و ١٩١٩) ھەندێک ھەوڵ درا بۆ زانینی ژمارەی دانیشتووان لە عێراقدا لە ١٩٢١ ھەروەھا ١٩٢٣ ھەوڵێک لە ئارادا بوو بۆ زانینی ژمارەی دانیشتووان لە ویلایەتی مووسڵ وەکوو سەرژمێری لە ساڵی ١٩٢٧ سەرژمێری گشتی دانیشتووان ئەنجام درا بەڵام سەرکەوتوو نەبوو کە ژمارەی دانیشتووانی عێراق لەو سەرژمێرییەدا ٢٫٩٦٨٫٠٠٠ کەس بوو، کە ١٫٠٥١٫٠٠٠ کوڕ بوو، و ١٫٤٥٥٫٠٠٠ کچ بوو، لە ساڵی ١٩٣٤ دیسان ھەوڵ درا سەرژمێری ئەنجام بدرێت و ئەنجام درا بەڵام نەک بە واتای سەرژمێری گشتی چونکە ئامادەکاری باش بۆ نەکرابوو، بەڵام یەکەم سەرژمێری گشتی بەمانی سەرژمێری لە ساڵی ١٩٤٧ ئەنجام درا ماوەی یەک مانگ بەردەوام بوو کە تێدا ژمارەی دانیشتووان نزیکەی (٥٫٠٠٠٫٠٠٠) کەس بوو کە تێدا ڕێژەی گەشەی دانیشتووان ٢٫٦ بوو، دواتر بەرز بووەوە بۆ ٣٫٢ بەڵام یەکەم سەرژمێری ڕاست و دروست کە ئەنجام درا لە ساڵی ١٩٥٧ بوو [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] سەرپەرشتی دەکرد ئەو کەم و کوڕییانەی کەلە ساڵی ١٩٤٧دا ھەبوو چارەسەرکرا پسوولەکانی بە زمانی ([[عەرەبی]]، [[کوردی]]، [[ئینگلیزی]]، [[تورکمانی]]، [[تورکی]]) چاپ کرابوو. دواتر لە ساڵی ١٩٦٥ سەرژمێرییەکی تر ئەنجام درا کە زیاتر مەبەستێکی [[ڕامیاری]] لە دوواوە بوو بە تایبەتی لە کاتی یەکگرتنەوەی ھەرسێ وڵاتی [[میسر]] و [[سووریا]] و عێراق، ئەم سەرژمێرییە دوو ساڵ پێش وادەی خۆی ئەنجام درا کە بە لۆژیکێکی شۆڤینیانە ئەنجام درا سەرەڕای ئەوەی لەو سەردەمە بە تایبەتی لە دوای ساڵی ١٩٦١ شۆڕشی کورد بەرپابوو کە بووە ھۆی دروستبوونی شەڕ ھەروەھا ئاوارە بوونی خەڵکێکی زۆر، مەبەستی سەرەکیش لەو سەرژمێرییەدا کەمکردنەوەی ڕێژەی کورد بەتایبەتی لەو شوێنانەی کە نەتەوەکانی تری لێبوو وەکو تورکمان و عەرەب؛ کە ڕێژەی کورد بە جۆرێک کەم کرایەوە کەمتر لە ٢٥٪ بوو، ھەروەھا بەشێک لە ڕێکەوتنامەی ١١ی ئازار لە ساڵی ١٩٧٠ ئەنجامدانی سەرژمێری بۆ دیاریکردنی ناوچەی [[ئۆتۆنۆمی]] بۆ [[کوردستان]] سەرەرای تەواو بوونی کارەکانی لیژنەی سەرژمێری و مانگێک بەر لە ئەنجامدانی ئەم پرۆسەیە دواخرا بۆ کاتێکی نادیار، ئەوەبوو لە ساڵی ١٩٧٤ شەڕ دەستی پێکرد، لە ساڵی ١٩٧٥ [[ڕێکەوتننامەی جەزائیر|ڕێکەوتنامەی جەزائیر]] مۆر کرا لە نێوان [[میری]] شا و عێراق لەو سەردەمەدا. پاشان شۆڕشی کورد تێکچوو و زۆربەی گوندەکان تێکچوون چۆڵ کران و خەڵکەکە ڕاگوێزرانەوە بۆ کۆمەلگا زۆرە ملێیەکان و خوارووی عێراق، دواتر لە ساڵی ١٩٧٧ سەرژمێری ئەنجام درایەوە کە لەکاتی شەڕ و بارودۆخێکی ڕامیاری نالەباردا بوو، دواتر دوای ھەڵگیرسانی شۆڕشی عێراق – ئێران، لە ساڵی ١٩٨٧ سەرژمێری ئەنجام درا ئەوەبوو بارودۆخی کوردستان نالەبار بوو و گوندەکانی کوردستان ڕاگواسترانەوە کران بۆ [[کۆمەڵگا]] زۆرە ملێیەکان، دوا سەرژمێریش لە ساڵی ١٩٩٧ ئەنجام درا لەلایەن ڕێکخراوی خۆراکی جیھانی، ھەرچەندە سەرژمێرییەکی گشتی نەبوو کەم و کوڕی زۆریشی تێدابوو، بڕیار وابوو لە ٢٠٠٧ ئەنجام بدرێت سەرژمێری بەڵام لەبەر بارودۆخی ڕامیاری ئەنجام نەدرا. {| class="wikitable" border="١" |- style="text-align:center; background: #efefef; border-bottom:2px solid gray;" ! ژمارە ! ساڵ ! کوڕ ! کچ ! ڕێژەی گەشە |- | ١ | ١٩٤٧ | ٢٢٥٧ | ٢٥٥٩ | ٢٫٦ |- | ٢ | ١٩٥٧ | ٣١٥٥ | ٣١٤٤ | |- | ٣ | ١٩٦٥ | ٤١٠٥ | ٣٩٥٤ | |- | ٤ | ١٩٧٧ | ٦١٨٣ | ٥٨١٧ | ٣٫٢ |- | ٥ | ١٩٨٧ | ٨٣٩٦ | ٨٤٧٥ | |- |} بەپێی ئەم خشتەیەی سەرەوە تێکرای زۆر بوون و گەشەکردن بەرەو سەرەوە دەروات لە زیاد بوون دایە لە ١٩٤٧–١٩٥٧ (٢٫٦) بووە، دواتر گەیشتە (٣٫٢) لە (١٩٧٧ – ١٩٨٧) ھۆکارەکانی ئەم گەشە سەندنە سروشتییە بۆ جیاوازی لە نێوان ڕێژەی لەدایکبوون و مردووان دەگەرێتەوە. بۆ نموونە: لە ساڵی ١٩٨٠ تاکو ١٩٨٥ ڕێژەی لەدایکبوون ٤٤٫٠٠٠ بوو بەرامبەر ڕێژە مردن کە تەنھا ١٠٫٠٠٠ بوو واتا زیاد بوونی سروشتی ٣٫٤ بوو، ئەمەش ژمارەیەکی بەرزە ئەگەر بەراوورد بکەین لەگەڵ وڵاتانی تری عەرەبیدا لە ([[میسر]]- ٢٫٥)، لە ([[مەغریب]] – ٣٫٢)، لە ([[سوودان]] – ٣٫٨)، ([[توونس]] – ٢٫٥)، ([[یەمەن]] – ٣٫١)، ([[مۆریتانیا]] – ٢٫٨)، ([[لوبنان]] – ٢٫٤)، ([[عەرەبستانی سعوودی]] –٦٫٥)، ([[ئیمارات]] – ١٢٪)، ([[بەحرێن]] – ١٤٫٥)، تێکرای گەشەی ساڵانەی دانیشتووان؛ بەڵام چری دانیشتووان لە عێراقدا بەردەوام لە زیاد بووندایە. چڕی دانیشتووان لە ساڵی ١٩٤٧ تەنھا ١١ کەس بوو پاشان بەرز بووەوە بۆ ١٤ لە ساڵی ١٩٥٧ دواتر ١٨ لە ساڵی ١٩٦٥ پاشان ٢٨ لە ساڵی ١٩٧٧، ٣٧ لە ١٩٨٨، بەڵام ئەم ڕێژەیە جیاوازی ھەیە لە شوێنێک بۆ شوێنێکی تر. === پێکھاتەی تەمەنی دانیشتووان === بە شێوەیەکی گشتی دەتوانین سێ جۆر لە پێکھاتەی تەمەن دیاری بکەین: # ئەوانەی کە تەمەنیان لە ١٥ ساڵ کەمترە؛ ئەوەی یەکەم چینێکی بەکاربەر و مشەخۆرە بەڵام ئەو ڕێژەیە واتا کۆمەڵگا لە باری لاوی دایە، تێکرای ژمارەکەی لە ساڵی (١٩٨٧) ٧٫٣٨١٫٤٩٢ کەس بوو واتا ٤٥٪ کۆی دانیشتووان ئەمەش ڕێژەیەکی بەرزە. # ئەوانەی کە تەمەنیان لە نێوان ١٥ تا ٦٤ ساڵە؛ کە گرینگترین چینەکانی کۆمەڵگایە و چینی بەرھەم ھێنە و چینەکانی تر لە ئەستۆ دەگرێت ژمارەی لە ساڵی (١٩٨٧) ٨٫١٨٠٫٢٦١ کەس بوو واتا ٥٠٪ کۆی گشتی دانیشتووان؛ بەڵام ئەگەر بەراووردی بکەین لەگەڵ ولاتانی تری جیھان کە لە ھەندێک وڵات دەگاتە ٥٦ ٪ تاکو ٦٠٪. # ئەوانەی تەمەنیان لە ٦٥ ساڵ بەرەو سەرەوەیە؛ چینی سێیەم وەک چینی یەکەم چینێکی بەکاربەرە کە ژمارەیەکی زۆری لە ژن و بێوەژن و پیر و پەککەوتەی تێدایە، کە تێکرای ژمارەکەی لە ساڵی ١٩٨٧ ٥٤٦٫٦٦٥ کەس بوو واتا ڕێژەکەی ٣٫٣٪ ھەمووی دانیشتووانی عێراق بوو، ئەم ڕێژەیەش کەمە ئەگەر بەراوورد بکەین لەگەڵ وڵاتانی تری جیھان. == دابەشبوونی کارگێڕی == عێراق دابەش دەبێت بۆ ١٩ ناوچەی کارگێڕی کە بە پارێزگا ناو دەبرێن، چوار لەم شارانە ([[سلێمانی]] و [[ھەولێر]] و [[دھۆک]] و [[ھەڵەبجە]]) دەکەونە ھەرێمی کوردستان لە عێراقدا: {| border="٠" |----- | * [[پارێزگای بەغدا|بەغدا]] * [[پارێزگای سەلاحەددین|سەلاحەددین]] * [[پارێزگای دیالە|دیالە]] * [[پارێزگای واسیت|واسیت]] * [[پارێزگای میسان|میسان]] * [[پارێزگای بەسرە|بەسرە]] | * [[پارێزگای زیقار|زیقار]] * [[پارێزگای موسەنا|موسەنا]] * [[پارێزگای قادسیە|قادسییە]] * [[پارێزگای بابل|بابل]] * [[پارێزگای کەربەلا|کەربەلا]] * [[پارێزگای نەجەف|نەجەف]] | * [[پارێزگای ئەنبار|ئەنبار]] * [[پارێزگای نەینەوا|نەینەوا]] * [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] * [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] * [[پارێزگای کەرکووک|کەرکووک]] * [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] * [[پارێزگای ھەڵەبجە|ھەڵەبجە]] |} [[پەڕگە:Iraqi Governorates ckb.svg|ناوەڕاست|وێنۆک|400 px|پارێزگاکانی عێراق]] == پێشانگا == {{چینی ناوەند}} <gallery> پەڕگە:Tigris river Mosul.jpg|دیجلە لە [[مووسڵ]] پەڕگە:Ihstar Gate RB.JPG|دەروازەی عەشتار ٦٠٤ تا ٥٦٢ پ. ز بابلی دێرین پەڕگە:Boat on Euphrates.jpg|بەلەمێک لە شەتی عەرەب پەڕگە:Mustansiriya University CPT.jpg|قوتابخانەی موستەنسرییە لە بەغدا پەڕگە:Old city of Basra 1954.jpg|شاری بەسرەی دێرین پەڕگە:Kerbela Hussein Moschee.jpg|ئارامگەی حوسێن کوڕی عەلی لە کەربەلا </gallery> {{کۆتایی}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == کتێبنامە == {{refbegin|30em}} * {{cite encyclopedia |title=ʿErāq-E ʿAjam(ī) |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica, Vol. VIII, Fasc. 5 |page=538 |last=Bosworth |first=C. E. |author-link=C. E. Bosworth |url=http://www.iranicaonline.org/articles/eraq-e-ajami |date=1998}} * Shadid, Anthony 2005. ''Night Draws Near''. Henry Holt and Co., [[New York City|NY]], US. {{ISBN|0-8050-7602-6}}. * Hanna Batatu, "The Old Social Classes and the Revolutionary Movements of Iraq", Princeton: [[Princeton University Press]], 1978. * [[Charles Glass]], "The Northern Front: A Wartime Diary"' Saqi Books, London, 2004. {{ISBN|0-86356-770-3}} * [https://web.archive.org/web/20050525231213/http://fax.libs.uga.edu/ds49x2xm465d/ A Dweller in Mesopotamia], being the adventures of an official artist in the garden of Eden, by Donald Maxwell, 1921 ''(a searchable facsimile at the University of Georgia Libraries; [[DjVu]] & [https://web.archive.org/web/20050906055955/http://fax.libs.uga.edu/DS49x2xM465D/1f/dweller_in_mesopotamia.pdf layered PDF] format)''. * [https://web.archive.org/web/20050402090804/http://fax.libs.uga.edu/DS49x2xW684B/ By Desert Ways to Baghdad], by Louisa Jebb (Mrs. Roland Wilkins) With illustrations and a map, 1908 (1909 ed.) ''(a searchable facsimile at the University of Georgia Libraries; [[DjVu]] & [https://web.archive.org/web/20050906060015/http://fax.libs.uga.edu/DS49x2xW684B/1f/desert_ways_to_baghdad.pdf layered PDF] format)''. * Benjamin Busch, "'Today is Better than Tomorrow'. A Marine returns to a divided Iraq", ''[[Harper's Magazine]]'', October 2014, pp.&nbsp;29–44. * [https://www.rand.org/content/dam/rand/pubs/notes/2009/N3248.pdf Global Arms Exports to Iraq 1960–1990, Rand Research report] * {{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Robert |دوایین=Lyman |زنجیرە=Campaign |سەردێڕ=Iraq 1941: The Battles for Basra, Habbaniya, Fallujah and Baghdad |بڵاوکەرەوە=Osprey |شوێن=Oxford |ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=١-٨٤١٧٦-٩٩١-٦}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Polk |یەکەم=William Roe |ساڵ=٢٠٠٥|سەردێڕ=Understanding Iraq |بڵاوکەرەوە=[[I.B. Tauris]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧١-٧٦٤-١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Simons |یەکەم=Geoff |ساڵ=١٩٩٦|سەردێڕ=Iraq: From Sumer to Saddam |بڵاوکەرەوە=[[St. Martin's Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٢-١٦٠٥٢-٤}} * {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iraqi Constitution |ناونیشان=http://www.iraqinationality.gov.iq/attach/iraqi_constitution.pdf |بڵاوکەرەوە=Ministry of Interior – General Directorate For Nationality |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠١٣|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦|ref={{harvid|Iraqi Constitution}} |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161128152712/http://www.iraqinationality.gov.iq/attach/iraqi_constitution.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|بەستەری نووسەر=Charles R. H. Tripp |دوایین=Tripp |یەکەم=Charles R. H. |سەردێڕ=A History of Iraq |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٨٧٨٢٣-٤}} {{refend}} {{وڵاتەکانی ئاسیا}} {{وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{پارێزگاکانی عێراق}} {{کۆمکاری عەرەبی}} {{تووڵی دەروازە|وڵاتەکان|ئاسیا|ڕۆژھەڵاتی ناوین|عێراق|کوردستان|جوگرافیا|کۆمەڵگا|ئیسلام}} {{پۆلی کۆمنز|Iraq}} [[پۆل:عێراق|عێراق]] [[پۆل:شام]] [[پۆل:ئەندامانی کۆمکاری عەرەبی]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ڕۆژاوای ئاسیا]] [[پۆل:مانگیلەی بەپیت]] [[پۆل:مێزۆپۆتامیا]] [[پۆل:وڵاتانی ڕۆژاوای ئاسیا]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی عەرەبی ئاخێو]] [[پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٣٢]] [[پۆل:کۆمارە فێدراڵەکان]] [[پۆل:وڵاتانی ئەندامی ئۆپێک]] [[پۆل:دەوڵەتە ئیسلامیەکان]] [[پۆل:دەوڵەتە دیکتاتۆرەکان]] pn2lozzdpddhaz6t322lz9ik6atupdo 0 11032 1575212 160884 2026-04-14T23:16:52Z EmausBot 1914 چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە بۆ [[سەرژمێری]] 1575212 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[سەرژمێری]] fzdfl127itgxe0axyrf43mrkzc5o4vu 0 11051 1575203 160885 2026-04-14T23:15:22Z EmausBot 1914 چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە بۆ [[سەرژمێری]] 1575203 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[سەرژمێری]] fzdfl127itgxe0axyrf43mrkzc5o4vu 10 12182 1575173 1575139 2026-04-14T16:59:01Z ڕەندمەریوانی 73644 1575173 wikitext text/x-wiki {{navbox |name = ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان |title = [[پێڕستی ڕێکخراوە کوردییەکان|ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]] |bodyclass = hlist |state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | group1 = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵات]] | list1 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] * [[ڕێکخراوی خەباتی شۆڕشگێڕی کوردستان]] * [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]] * [[پارتی ئازادیی کوردستان (ئێران)|پارتی ئازادیی کوردستان]] (پاک) * [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] (حدکا) * [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]] (پژاک) * [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران]] * [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران]] * [[ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران]] * [[جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی ئێران]] * [[پارتی سەربەستیی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی کۆماریخوازی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[ھاوپەیمانی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[یەکێتیی دیمۆکراتیکی کوردستان]] (یەدەکە) * [[ڕێکخراوەی دیمۆکراتیکی یارسان]] (سەدەیە) * [[ڕێکخراوی یاریکورد]] * [[ڕێکخراوی کوردی کورمانجی خوراسان]] * [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * [[پارتی سەربەستیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی ھیوا]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان]] * [[کۆمیتەی شۆڕشگێڕی حیزبی دێموکراتی کوردستان]] * [[کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران]] * [[بەرەی یەکگرتووی کورد]] * [[سوپای ڕزگاریی کوردستان]] * [[یەکێتی شۆڕشگێڕانی کوردستان]] * [[پارتی سەربەخۆیی کوردستان]] * [[پارتی لیبراڵ دێموکراتی کوردستان]] * [[ڕەوتی سۆسیالیستی کۆمەڵە]] * [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] (حەدەکە) }} | group2 = [[باشووری کوردستان|باشوور]] | list2 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی کاری سەربەخۆیی کوردستان]] * [[جووڵانەوەی نەوەی نوێ]] * [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی گۆڕان]] * [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان/عێراق]] * [[Kurdish Tribal Association]] * [[پارتی ئازادی و دیموکراسیی ئێزیدییەکان]] (پادێ) * [[تەڤگەری ئازادیی ژنانی ئێزیدی]] (تاژێ) * [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق]] * [[پارتی پارێزگارانی کوردستان]] * [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] (پەدەکە) * [[پارتی دیموکراتی کوردستان-بەرەی پێشکەوتوو]] * [[تەڤگەری ئازادیی کۆمەڵگەی کوردستان]] * [[ڕێکخراوی ژنانی ئازادی کوردستان]] (ڕژاک) * [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان]] * [[لیستی کوردستانی]] * [[حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان]] (حەسەکە) * [[بزووتنەوەی سۆسیالیستی کوردستانی عێراق]] * [[حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] (یەنەکە) * [[لیستی خزمەتگوزاری و چاکسازی]] * [[حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان]] * [[بەرەی تێکۆشانی دیموکراسی]] * [[بزووتنەوەی دیموکراتی گەلی کوردستان]] * [[یەکگرتنی دیموکراتی کوردی فەیلی]] * [[پارتی کرێکاران و ڕەنجدەرانی کوردستان]] * [[پارتی سەوزی کوردستان]] * [[یەکێتیی نەتەوەییی دیموکراتی کوردستان]] (یەنەدەکە) * [[بزووتنەوەی ئێزیدی بۆ چاکسازی و پێشکەوتن]] * [[ڕەوتی ھەڵوێستی نیشتیمانی]] * [[بزووتنەوەی پەیوەندیی ئیسلامیی کوردستان]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[حیزبی ھیوا]] * [[حیزبی ڕزگاری]] * [[شۆڕش (حیزب)|شۆڕش]] * [[بەرەی کوردستانی]] * [[پاسۆک]] * [[کاژیک]] * [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]] * [[پارتی شۆڕشگێڕی کوردستان]] * [[پارتی چارەسەری دیموکراتیی کوردستان]] }} | group3 = [[ڕۆژاوای کوردستان|ڕۆژاوا]] | list3 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پارتی یەکێتیی دیموکرات]] (پەیەدە) * [[پارتەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کورد]] (پەیەنەکە) * [[تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکراتیک (سووریا)|تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکراتیک]] (تەڤ-دەم) * [[ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد (سووریا)|ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد]] (ئەنەکەسە) * [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کورد لە سووریا]] (ھەنەکەسە) * [[دەستەی بڵندی کورد]] * [[پارتی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] (ئەلپارتی) * [[یەکێتیی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] * [[بەرەی کوردان]] * [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (سووریا)|پارتی کۆمۆنیستی کوردستان]] (کەکەپە) * [[تەڤگەری کۆمۆنیستی شۆڕشگێڕ]] (تەکەشە) * [[تەڤگەری گەنجانی شۆڕشگێڕی سووریا]] (تەجەشەسە) * [[بەرەی کوردی]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[بەرەی ئیسلامی کورد]] }} | group4 = [[باکووری کوردستان|باکوور]] | list4 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[بزووتنەوەی کۆمەڵگای دیموکراتیک]] (دەتەھە) * [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (تورکیا)|پارتی کۆمۆنیستی کوردستان]] (کەکەپە) * [[یەکێتیی کۆمۆنیستەکانی کوردستان]] * [[ھوداپار]] * [[پارتی ئیسلامیی کوردستان]] (پیک) * [[جڤاکی ئیسلامیی کوردستان]] (جیک) * [[کۆنگرەی گەلی کوردستان]] (کۆنگرا-گەل) * [[پارتی دیموکراتی کوردستان-باکوور]] (پەدەکە-باکوور) * [[تەیرێن بازێن ئازادییا کوردستان]] (تاک) * [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] (پەکەکە) * [[پارتی ئازادیی ژنی کوردستان]] (پاژک) * [[پارتی دیموکراتی گەلان]] (ھەدەپە) * [[پارتی سۆسیالیستی کوردستان]] (پەسەکە) * [[پارتی شۆڕشی کوردستان]] (پەشەکە) * [[پارتی بۆلشڤیک (باکووری کوردستان-تورکیا)]] (بەپە(کەکە-تە)) * [[حیزبی کۆمۆنیستی مارکسیست-لێنینیست (تورکیا و کوردستان)]] (مەلەکەپە) * [[پارتی پێشەنگی کرێکارانی کوردستان]] (پەپەکەکە) * [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان]] (دەم پارتی) * [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان (تورکیا)]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[جەمعیەتی تەعالیی کورد]] * [[خۆیبوون]] * [[ئاڵای ڕزگاری]] * [[پارتی ڕزگاریی کوردستان]] (پەرەکە) * [[حەرەکەتی ئیسلامیی کوردستان]] (حیک) * [[پارتی دیموکراسی (تورکیا)|پارتی دیموکراسی]] * [[پارتی گەلی دیموکراتی (تورکیا)|پارتی گەلی دیموکراتی]] (DEHAP) * [[پارتی کۆمەڵگای دیموکراتی]] (دەتەپە) * [[حیزبووڵڵای کوردی]] * [[پارتی کاری گەل]] (ھەپ) * [[پارتی ئازادی و یەکسانی]] (ئۆزەپ) * [[پارتی ئازادی و دیموکراسی]] (ئۆزدەپ) * [[پارتی دیموکراسیی گەل]] (ھادەپ) * [[پارتی دیموکراتی گەل (تورکیا)|پارتی دیموکراتی گەل]] (دەھاپ) * [[پارتی ھەرێمە دێموکراتیکەکان]] (دەبەپە) * [[پارتی ئاشتی و دیموکراسی]] (بەدەپە) }} | group5 = [[لوبنان]] | list5 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی دیموکراتی کوردی لوبنان]] * [[حیزبی ڕزگاریی کوردی لوبنان]] | group2 = مێژوویی | list2 = }} | group6 = [[ئەرمەنستان]] | list6 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[یەکێتیی نەتەوەییی ئێزیدی]] | group2 = مێژوویی | list2 = }} | group7 = دایاسپۆرا{{ھن}}و سەرانسەری | list7 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان]] (کەنەکە) * [[کۆنگرەی کۆمەڵگا دیموکراتەکانی کوردستانیەکانی ئەورووپا]] (کەجەدەکە-ئەورووپا) * [[کۆنفیدراسیۆنی کۆمەڵە کوردستانییەکان لە ئەڵمانیا]] (کۆن-مەد) * [[پلاتفۆرمی کوردەکانی ئەنادۆڵی ناوین]] (پکان) * [[دامەزراوەی شوێنەواری کوردیی لە ئەمەریکا]] * [[کساف]] * [[کۆما جڤاکێن کوردستان]] (کەجەکە) | group2 = مێژوویی | list2 = }} |below = * [[کورد]] * [[کوردستان]] * [[میرنشینە کوردییەکان]] * [[شانشینی کوردستان]] * [[کۆماری مەھاباد]] * [[کۆماری ئارارات]] * [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] * [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|خۆبەڕێوەبەریی ڕۆژاوا]] * [[کارەساتی ئەنفال]] * [[شەڕی براکوژی]] * [[شۆڕشی ئەیلوول]] * [[ڕاپەڕین]] * [[شۆڕشی ڕۆژاوا]] }}<noinclude> [[Category:کوردایەتی]] [[Category:ڕێکخراوە کوردییەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]] </noinclude> <includeonly>[[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]]</includeonly> 0u9lqo7yto3bfzkrnzc3ctb1xyum1uu 1575179 1575173 2026-04-14T17:13:35Z -Haryad 40333 دەستکاریی [[Special:Contributions/ڕەندمەریوانی|ڕەندمەریوانی]] ([[User talk:ڕەندمەریوانی|لێدوان]]) بۆ دوایین پێداچوونەوەی [[User:-Haryad|-Haryad]] گەڕێندرایەوە 1453447 wikitext text/x-wiki {{navbox |name = ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان |title = [[پێڕستی ڕێکخراوە کوردییەکان|ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]] |bodyclass = hlist |state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | group1 = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵات]] | list1 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[ڕێکخراوی خەباتی شۆڕشگێڕی کوردستان]] * [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]] * [[پارتی ئازادیی کوردستان (ئێران)|پارتی ئازادیی کوردستان]] (پاک) * [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] (حدکا) * [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]] (پژاک) * [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران]] * [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران]] * [[ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران]] * [[جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی ئێران]] * [[پارتی سەربەستیی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی کۆماریخوازی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[ھاوپەیمانی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[یەکێتیی دیمۆکراتیکی کوردستان]] (یەدەکە) * [[ڕێکخراوەی دیمۆکراتیکی یارسان]] (سەدەیە) * [[ڕێکخراوی یاریکورد]] * [[ڕێکخراوی کوردی کورمانجی خوراسان]] * [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * [[پارتی سەربەستیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی ھیوا]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان]] * [[کۆمیتەی شۆڕشگێڕی حیزبی دێموکراتی کوردستان]] * [[کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران]] * [[بەرەی یەکگرتووی کورد]] * [[سوپای ڕزگاریی کوردستان]] * [[یەکێتی شۆڕشگێڕانی کوردستان]] * [[پارتی سەربەخۆیی کوردستان]] * [[پارتی لیبراڵ دێموکراتی کوردستان]] * [[ڕەوتی سۆسیالیستی کۆمەڵە]] * [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] (حەدەکە) }} | group2 = [[باشووری کوردستان|باشوور]] | list2 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی کاری سەربەخۆیی کوردستان]] * [[جووڵانەوەی نەوەی نوێ]] * [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی گۆڕان]] * [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان/عێراق]] * [[Kurdish Tribal Association]] * [[پارتی ئازادی و دیموکراسیی ئێزیدییەکان]] (پادێ) * [[تەڤگەری ئازادیی ژنانی ئێزیدی]] (تاژێ) * [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق]] * [[پارتی پارێزگارانی کوردستان]] * [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] (پەدەکە) * [[پارتی دیموکراتی کوردستان-بەرەی پێشکەوتوو]] * [[تەڤگەری ئازادیی کۆمەڵگەی کوردستان]] * [[ڕێکخراوی ژنانی ئازادی کوردستان]] (ڕژاک) * [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان]] * [[لیستی کوردستانی]] * [[حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان]] (حەسەکە) * [[بزووتنەوەی سۆسیالیستی کوردستانی عێراق]] * [[حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] (یەنەکە) * [[لیستی خزمەتگوزاری و چاکسازی]] * [[حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان]] * [[بەرەی تێکۆشانی دیموکراسی]] * [[بزووتنەوەی دیموکراتی گەلی کوردستان]] * [[یەکگرتنی دیموکراتی کوردی فەیلی]] * [[پارتی کرێکاران و ڕەنجدەرانی کوردستان]] * [[پارتی سەوزی کوردستان]] * [[یەکێتیی نەتەوەییی دیموکراتی کوردستان]] (یەنەدەکە) * [[بزووتنەوەی ئێزیدی بۆ چاکسازی و پێشکەوتن]] * [[ڕەوتی ھەڵوێستی نیشتیمانی]] * [[بزووتنەوەی پەیوەندیی ئیسلامیی کوردستان]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[حیزبی ھیوا]] * [[حیزبی ڕزگاری]] * [[شۆڕش (حیزب)|شۆڕش]] * [[بەرەی کوردستانی]] * [[پاسۆک]] * [[کاژیک]] * [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]] * [[پارتی شۆڕشگێڕی کوردستان]] * [[پارتی چارەسەری دیموکراتیی کوردستان]] }} | group3 = [[ڕۆژاوای کوردستان|ڕۆژاوا]] | list3 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پارتی یەکێتیی دیموکرات]] (پەیەدە) * [[پارتەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کورد]] (پەیەنەکە) * [[تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکراتیک (سووریا)|تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکراتیک]] (تەڤ-دەم) * [[ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد (سووریا)|ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد]] (ئەنەکەسە) * [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کورد لە سووریا]] (ھەنەکەسە) * [[دەستەی بڵندی کورد]] * [[پارتی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] (ئەلپارتی) * [[یەکێتیی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] * [[بەرەی کوردان]] * [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (سووریا)|پارتی کۆمۆنیستی کوردستان]] (کەکەپە) * [[تەڤگەری کۆمۆنیستی شۆڕشگێڕ]] (تەکەشە) * [[تەڤگەری گەنجانی شۆڕشگێڕی سووریا]] (تەجەشەسە) * [[بەرەی کوردی]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[بەرەی ئیسلامی کورد]] }} | group4 = [[باکووری کوردستان|باکوور]] | list4 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[بزووتنەوەی کۆمەڵگای دیموکراتیک]] (دەتەھە) * [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (تورکیا)|پارتی کۆمۆنیستی کوردستان]] (کەکەپە) * [[یەکێتیی کۆمۆنیستەکانی کوردستان]] * [[ھوداپار]] * [[پارتی ئیسلامیی کوردستان]] (پیک) * [[جڤاکی ئیسلامیی کوردستان]] (جیک) * [[کۆنگرەی گەلی کوردستان]] (کۆنگرا-گەل) * [[پارتی دیموکراتی کوردستان-باکوور]] (پەدەکە-باکوور) * [[تەیرێن بازێن ئازادییا کوردستان]] (تاک) * [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] (پەکەکە) * [[پارتی ئازادیی ژنی کوردستان]] (پاژک) * [[پارتی دیموکراتی گەلان]] (ھەدەپە) * [[پارتی سۆسیالیستی کوردستان]] (پەسەکە) * [[پارتی شۆڕشی کوردستان]] (پەشەکە) * [[پارتی بۆلشڤیک (باکووری کوردستان-تورکیا)]] (بەپە(کەکە-تە)) * [[حیزبی کۆمۆنیستی مارکسیست-لێنینیست (تورکیا و کوردستان)]] (مەلەکەپە) * [[پارتی پێشەنگی کرێکارانی کوردستان]] (پەپەکەکە) * [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان]] (دەم پارتی) * [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان (تورکیا)]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[جەمعیەتی تەعالیی کورد]] * [[خۆیبوون]] * [[ئاڵای ڕزگاری]] * [[پارتی ڕزگاریی کوردستان]] (پەرەکە) * [[حەرەکەتی ئیسلامیی کوردستان]] (حیک) * [[پارتی دیموکراسی (تورکیا)|پارتی دیموکراسی]] * [[پارتی گەلی دیموکراتی (تورکیا)|پارتی گەلی دیموکراتی]] (DEHAP) * [[پارتی کۆمەڵگای دیموکراتی]] (دەتەپە) * [[حیزبووڵڵای کوردی]] * [[پارتی کاری گەل]] (ھەپ) * [[پارتی ئازادی و یەکسانی]] (ئۆزەپ) * [[پارتی ئازادی و دیموکراسی]] (ئۆزدەپ) * [[پارتی دیموکراسیی گەل]] (ھادەپ) * [[پارتی دیموکراتی گەل (تورکیا)|پارتی دیموکراتی گەل]] (دەھاپ) * [[پارتی ھەرێمە دێموکراتیکەکان]] (دەبەپە) * [[پارتی ئاشتی و دیموکراسی]] (بەدەپە) }} | group5 = [[لوبنان]] | list5 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی دیموکراتی کوردی لوبنان]] * [[حیزبی ڕزگاریی کوردی لوبنان]] | group2 = مێژوویی | list2 = }} | group6 = [[ئەرمەنستان]] | list6 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[یەکێتیی نەتەوەییی ئێزیدی]] | group2 = مێژوویی | list2 = }} | group7 = دایاسپۆرا{{ھن}}و سەرانسەری | list7 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان]] (کەنەکە) * [[کۆنگرەی کۆمەڵگا دیموکراتەکانی کوردستانیەکانی ئەورووپا]] (کەجەدەکە-ئەورووپا) * [[کۆنفیدراسیۆنی کۆمەڵە کوردستانییەکان لە ئەڵمانیا]] (کۆن-مەد) * [[پلاتفۆرمی کوردەکانی ئەنادۆڵی ناوین]] (پکان) * [[دامەزراوەی شوێنەواری کوردیی لە ئەمەریکا]] * [[کساف]] * [[کۆما جڤاکێن کوردستان]] (کەجەکە) | group2 = مێژوویی | list2 = }} |below = * [[کورد]] * [[کوردستان]] * [[میرنشینە کوردییەکان]] * [[شانشینی کوردستان]] * [[کۆماری مەھاباد]] * [[کۆماری ئارارات]] * [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] * [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|خۆبەڕێوەبەریی ڕۆژاوا]] * [[کارەساتی ئەنفال]] * [[شەڕی براکوژی]] * [[شۆڕشی ئەیلوول]] * [[ڕاپەڕین]] * [[شۆڕشی ڕۆژاوا]] }}<noinclude> [[Category:کوردایەتی]] [[Category:ڕێکخراوە کوردییەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]] </noinclude> <includeonly>[[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]]</includeonly> sp3f61e0md8cq1vpnomc014rmco79y5 0 12224 1575230 1575138 2026-04-15T07:29:04Z Hemin.ibrahimm 75723 زیادکردنی ٣ بەستەر بۆ سەلماندنی زانکۆکە لە لیستی وەزارەت، و زانکۆی تیشک لە سلێمانی 1575230 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ویکیسازی}} {{Coord|36|10|14|N|43|57|41|E|region:IQ_type:edu|display=title}} {{زانیاریدانی زانکۆ |ناو = زانکۆی نێودەوڵەتیی تیشک{{ھن}}<small>Tishk International University</small> |ناوی وێنە = Tishk University-Logo.png |وێنە_لێدوان =لۆگۆی زانکۆی نێودەوڵەتیی تیشک |سەردێڕ =وێنەی مۆری زانکۆی نێودەوڵەتیی تیشک |دامەزراندن = [[٢٠٠٨]] |جۆر =[[تایبەت]] |سەرۆکی زانکۆ =[[پ. سوڵتان ت. ئەبوئرەبی]] |شار =[[ھەولێر]] - [[سلێمانی]] |پارێزگا = |ماڵپەڕ ='''[http://tiu.edu.iq/ tiu.edu.iq]'''}} '''زانکۆی نێودەوڵەتیی تیشک''' (پێشتر: زانکۆی ئیشک) ({{بە ئینگلیزی|Tishk International University}}) زانکۆیەکی تایبەتییە، کە دەکەوێتە شاری [[ھەولێر]] و سلێمانی لە باشووری [[کوردستانی گەورە]] و باکووری [[عێراق|عێراقدا]]. ئەم زانکۆیە لە ساڵی (٢٠٠٨) بە مۆڵەتی [[وەزارەتی خوێندنی باڵا]]ی [[ھەرێمی کوردستان]] کرایەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=قادر |first=شەوکەت |ڕێکەوت=28 ئەیلوول |سەردێڕ=وەزارەتی خوێندنی باڵا ناوی زانکۆ تایبەتە مۆڵەتپێدراوەکان بڵاودەکاتەوە - AVA News |ناونیشان=https://ava.news/news/35361 |ڕێکەوتی سەردان=2026-04-15 |وێبگە=ava.news}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=حکومەتی هەرێمی کوردستان {{!}} وەزارەتی خوێندنی باڵا |ناونیشان=https://gov.krd/mohe/publications/%D8%B2%D8%A7%D9%86%DA%A9%DB%86-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D9%85%DB%95%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D9%88%DB%95-%D8%A6%DB%95%DA%A9%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-04-15 |وێبگە=حکومەتی هەرێمی كوردستان |زمان=en}}</ref>. زانکۆیەکە لە کۆتایییەکانی ٢٠١٤ بۆ خوێندنی وەرزی ٢٠١٤–٢٠١٥ لقی سلێمانی کردەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پارێزگای سلێمانی |ناونیشان=https://slemani.gov.krd/so/newsDetail.php?newsID=630&secID=33 |ڕێکەوتی سەردان=2026-04-15 |وێبگە=slemani.gov.krd}}</ref>. [[پەڕگە:زانکۆی تیشک.jpg|وێنۆک|400x400پیکسڵ|زانکۆی تیشک، پێشتر ناوی ئیشک بوو.]] == کۆلێژەکان == === ھەولێر === * کۆلێژی پزیشکی بەشی (ددان و دەرمانسازی). * کۆلێژی ئەندازیاری (کۆمپیوتەر، شارستانی (سڤیل)، تەلارسازی، دیزاینی ناوخۆ، ڕووپێوان و جیۆماتیک، نەوت و کانزاکان، مێکاترۆنیکس، فڕۆکەوانی). * کۆلێژی [[زانکۆی تیشک - کۆلێژی زانستی کرداری|زانستی کرداری]] (تەکنەلۆژیای زانیاری، شیکاری نەخۆشییەکان، سایبەرسیکیوریتی، چارەسەری سروشتی، نیوترشن و دایەتێتێکس، تەکنیکی پزیشکی تیشک، [[ژیریی دەستکرد]]، سڕکردن) * کۆلێژی زانستە ئابووریییەکان و بەڕێوەبردن (بازرگانی و بەڕێوەبردن، دارایی و بانک، ژمێریاری، گەشت و گوزار). * کۆلێژی پەروەردە (زمانی ئینگلیزی، بیرکاری، زیندەزانی، فیزیک، کۆمپیوتەر). * کۆلێژی [[یاسا]]. * پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان و دیپلۆماسی. === سلێمانی === * کۆلێژی ئەندازیاری بە بەشەکانی تەلارسازی، شارستانی * کۆلێژی زانستی کارگێڕی بە بەشەکانی زانستە نێونەتەوەیییەکان، دارایی و بانک، کارگێڕیی کار، ژمێریاری == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://tiu.edu.iq/}} {{زانکۆکانی کوردستان}} {{زانکۆکانی عێراق}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|دەیەی ٢٠٠٠|زانکۆکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ishik University}} [[پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی ھەولێر]] [[پۆل:زانکۆکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنەکانی ھەولێر]] [[پۆل:زانکۆ کوردییەکان]] 5ut3gtzq0dao2etwgzm3w6tvau2myf5 0 20483 1575191 1405074 2026-04-14T20:28:27Z ~2026-23042-98 75758 1575191 wikitext text/x-wiki {{ڕێکخستن|date=ئاب ٢٠٢١}} {{زانیاریدانی کۆمپانیا |ناو = وارنەر برۆس ئینتەرتەینمەنت{{ھن}}Warner Bros. Entertainment, Inc. |لۆگۆ= [[پەڕگە:Warner Bros. logo 2023.svg|160px]] |جۆر=بەشێک لە [[وارنەر میدیا|تایم وارنەر]] |بازرگانی_لە = |پیشەسازی = |بوار= |جێگر = |دامەزراندن =١٩١٨ (بە ناوی وارنەر برۆس. ستودیۆز){{ھن}}١٩٢٣ (بە ناوی [[وارنەر برۆس پیکچەرز]]) |دامەزرێنەر =[[جاک وارنەر]]{{ھن}}[[ھاری وارنەر]]{{ھن}}[[ئالبێرت وارنەر]]{{ھن}}[[سام وارنەر]] |ناونیشانی_شار = |ناونیشانی_وڵات= |نووسینگەکان =[[کالیفۆرنیا]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] |ئەو وڵاتانەی کە تیایەتی = |بەڕێوەبەران =[[باری مایەر]] (خاوەن و بەڕێوەبەر) |بەرھەمەکان =[[ئەنیمەیشن|وێنەی جوڵاو]]، [[بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی]] |خزمەتگوزارییەکان = |داھات = ١٢٫٦٣٨ میلیارد $ (٢٠١١) |مایە = ١٫٢٦٣ میلیارد $ (٢٠١١) |خاوەن = |ژ. کارمەند = |ماڵپەڕی سەرەکی =http://www.warnerbros.com |پەراوێزەکان = }} '''وارنەر برۆس. ئینتەرتەینمەنت''' ({{بە ئینگلیزی|Warner Bros. Entertainment}}) یەکێکە لە ستۆدیۆکانی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] بۆ بەرھەمھێنانی [[فیلم]] و کاری وێنەیی و [[ئەنیمەیشن|وێنەی جوڵاو]] و [[بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی]] و [[مۆسیقا]]. بەتایبەتی یەکێکە لە ستودیۆ سەرەکییە جیھانییەکانی بواری بەرھەمھێنانی فیلم، ھەروەھا بەشێکە لە کۆمپانیای [[وارنەر میدیا|تایم وارنەر]]، نووسینگەی ھەیە لە ویلایەتەکانی [[کالیفۆرنیا]] و [[نیویۆرک (ویلایەت)|نیویۆرک]].<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Warner_Bros.</ref> وارنەر برۆس. چەندین ستودیۆی تر لە خۆ دەگرێت لەوانە [[وارنەر برۆس ستودیۆز]]، [[وارنەر برۆس پیکچەرز]]، [[نیو لاین سینەما]] … ھتد. وارنەر برۆس ھەروەھا بەشی جۆراوجۆری تایبەت بە بڵاوکردنەوە و بەرزکردنەوەی و موزیک و شانۆ و پارکەکان بە کار دەخات. بوگس بەنی، کارەکتەرێکی کارتۆنییە و وەک بەشێک لە زنجیرەی لونی تونس دروستکراوە، وەک بەختبەختێکی فەرمی کۆمپانیاکە خزمەت دەکات. == مێژوو == ناوی کۆمپانیاکە لە دامەزرێنەرانی برایانی وارنەرەوە پەیدابووە،<ref>{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|people=Warner Sperling, Cass (Director) |ڕێکەوت=2008 |ناونیشان=http://www.warnersisters.com/ourstore.html |سەردێڕ=The Brothers Warner (DVD film documentary) |بڵاوکەرەوە=Warner Sisters, Inc. |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160217043304/http://www.warnersisters.com/ourstore.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠١٦|df=mdy-all}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=http://www.newspress.com/Top/Article/article.jsp?Section=LOCAL&ID=565517034704732185&Archive=true| سەردێڕ=Journey of discovery: Warner documentary the result of a twenty-year effort| ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ئیش=[[Santa Barbara News-Press]]| ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠٠٨| دوایین=McMorris| یەکەم=Bill| دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.newspress.com/Top/Article/article.jsp?Section=LOCAL&ID=565517034704732185&Archive=true |date=شوباتی ٢٠٢١ }}{{Dead link|date=November 2019 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref> وەک: ھاری، ئەلبێرت، سام، جاک. ھاری و ئەلبێرت و سام وەک منداڵی بچووک لەگەڵ [[دایک و باوک]]ی جولەکە پۆڵەندییەکانیان<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=https://digitalcommons.chapman.edu/vocesnovae/vol10/iss1/2/ |سەردێڕ=The Warner Brothers Prove Their Patriotism |ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٨|دوایین=Jacobson |یەکەم=Lara | journal=Voces Novae |بەرگ=١٠| issue=1 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191030081340/https://digitalcommons.chapman.edu/vocesnovae/vol10/iss1/2/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hixson|یەکەم=Walter L.|سەردێڕ=The American Experience in World War II: The United States and the road to war in Europe|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=CAEyh6EY9kYC&pg=PA28|ساڵ=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٤٠٢٩-٠|پەڕە=٢٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cocks|یەکەم=Geoffrey|سەردێڕ=The Wolf at the Door: Stanley Kubrick, History, & the Holocaust|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=nJ9h50sMkOMC&pg=PA41|ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Peter Lang|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٠٤-٧١١٥-٠|پەڕە=٤١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| دوایین=Meyer | یەکەم=Carla | سەردێڕ=California Hall of Fame to induct the four Warner brothers | وێبگە=California Museum | ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠١٣| ناونیشان=https://www.californiamuseum.org/museum-news/california-hall-fame-induct-four-warner-brothers | ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191028052512/https://www.californiamuseum.org/museum-news/california-hall-fame-induct-four-warner-brothers | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە کراسنۆسەلک و کۆنگرەی پۆڵەندا و پاشان بەشێک لە ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیاوە کۆچیان بۆ کەنەدا کرد، وەک لە زۆربەی خێزانە کۆچبەرەکانی تردا، ھەندێک منداڵ وردە وردە وەشانی ھەڵگەڕاندنەوەیان پەیدا کرد کە بە شێوەی ھەڵچوو دەردەکەون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://bialczynski.pl/2016/04/22/wielcy-polacy-warner-bros-czyli-bracia-wytwornia-zostala-zalozona-przez-braci-warner-aaron-albert-szmul-sam-i-hirsz-harry-wonsal-oraz-jack-itzhak-wonsal/|سەردێڕ=Wielcy Polacy – Warner Bros czyli bracia Warner: Aaron (Albert), Szmul (Sam) i Hirsz (Harry) Wonsal oraz Jack (Itzhak) Wonsal – Białczyński|ڕێکەوت=٢٢ی نیسانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190921214039/https://bialczynski.pl/2016/04/22/wielcy-polacy-warner-bros-czyli-bracia-wytwornia-zostala-zalozona-przez-braci-warner-aaron-albert-szmul-sam-i-hirsz-harry-wonsal-oraz-jack-itzhak-wonsal/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> جاک، برا بچووکترە، لە شاری ئۆنتاریۆ لە دایک بووە، ئەو سێ برا بەتەمەنانە دەستیان کرد بە کارکردن لە سینەماکان، ئەوەش دوای ئەوەی کە فیلمێکی سینەمایییان پەیدا کرد، کە لە شارەکانی کانگەلەکان لە پەنسلڤانیا و ئۆھایۆ فیلمیان تێدا نمایش کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب| دوایین=Green| یەکەم=Fitzhugh| سەردێڕ=The Film Finds Its Toungue|شوێن=New York| پەڕە=٤١| بڵاوکەرەوە=G.P. Putnam's Sons| ساڵ=١٩٢٩| ناونیشان=https://books.google.com/?id=NipDAAAAIAAJ&dq=The+Film+Finds+Its+Tongue&q=warner|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> سەرەتا سام و ئەلبێرت وارنەر ١٥٠ دۆلاری ئەمریکیان وەبەرھێندا بۆ دابینکردنی ژیانی ئاگربڕی ئەمریکی و دزی شەمەندەفەری گەورە، یەکەم شانۆی خۆیان کردەوە، کاسکادێ لە نیوکاسڵ لە پەنسلڤانیا لە ساڵی ١٩٠٣. == زنجیرە بەرھەمەکانی وارنەر برۆس. == ئەمە لیستی ئەو زنجیرە بەرھەمانەن کە وارنەر برۆس. ئینتەرتەینمەنت بەرھەمی ھێناون تایبەتن تەنھا بە خۆی. واتە ئەو بەرھەمانەی کە پێکدێن لە چەند بەشێک بۆ نموونە: ([[تۆم و جێری]]) {| class="wikitable sortable" |- ! ناونیشان ! ساڵەکان ! تێبینی |- | ''Looney Tunes'' || ١٩٢٩–ئێستا || |- | ''[[تۆم و جێری]]'' || ١٩٤٠–ئێستا || ئەمە لەبنەڕەتدا خاوەندارییەتی لێکرابوو لەلایەن MGMCS |- | ''Dirty Harry'' || ١٩٧١–١٩٨٨ || بەرھەمھێنراوە لەگەڵ ماڵپاسۆ پرۆدەکشن |- | ''The Exorcist'' || ١٩٧٣–٢٠٠٥ || |- | ''Oh, God!'' || ١٩٧٧–١٩٨٤ || |- | ''Superman'' || ١٩٧٨–ئێستا || بەرھەمھێنراوە لەگەڵ [[کۆمیکەکانی دی سی]] |- | ''Caddyshack'' || ١٩٨٠–١٩٨٨ || بەرھەمھێنراوە لەگەڵ [[ئۆریۆن پیکچەرز]] |- | ''Arthur '' || ١٩٨١–٢٠١١ || بەرھەمھێنراوە لەگەڵ ئۆریۆن پیکچەرز |- | ''National Lampoon's Vacation'' || ١٩٨٣–١٩٩٧ || |- | ''Police Academy'' || ١٩٨٤–١٩٩٤ || |- | ''Gremlins'' || ١٩٨٤–١٩٩٠ || |- | ''The NeverEnding Story'' || ١٩٨٤–١٩٩٦ || |- | ''Lethal Weapon'' || ١٩٨٧–١٩٩٨ || produced with [[Silver Pictures]] |- | ''The Lost Boys'' || ١٩٨٧-ئێستا || |- | ''Batman'' || ١٩٨٩–ئێستا || produced with [[DC Comics]] |- | ''Under Siege'' || ١٩٩٢–١٩٩٥ || |- | ''Free Willy'' || ١٩٩٣–٢٠١٠ || produced with [[Regency Enterprises]] |- | ''Grumpy Old Men'' || ١٩٩٣–١٩٩٥ || |- | ''Ace Ventura'' || ١٩٩٤–٢٠٠٩ || produced with [[Morgan Creek Productions]] |- | ''Analyze This'' || ١٩٩٩–٢٠٠٢ || |- | ''The Matrix'' || ١٩٩٩–٢٠٠٣ || produced with [[Village Roadshow Pictures]] and [[Silver Pictures]] |- | ''The Whole Nine Yards'' || ٢٠٠٠–٢٠٠٤ || |- | ''Miss Congeniality''|| ٢٠٠٠–٢٠٠٥ || |- | ''Cats & Dogs'' || ٢٠٠١–٢٠١٠ || produced with [[Village Roadshow Pictures]] |- | ''Harry Potter'' || ٢٠٠١–٢٠١١ || produced with [[Heyday Films]] |- | ''Ocean's Eleven'' || ٢٠٠١–٢٠٠٧ || also distributed the [[Ocean's Eleven (1960 film)|١٩٦٠ film]] |- | ''[[سکووبی دوو]]'' || ٢٠٠٢–٢٠٠٤ || |- | ''A Cinderella Story'' || ٢٠٠٤–٢٠١١ || |- | ''The Sisterhood of the Traveling Pants'' || ٢٠٠٥–٢٠٠٨ || |- | ''Happy Feet'' || ٢٠٠٦–ئێستا || produced with [[Village Roadshow Pictures]] and [[Kennedy Miller Mitchell]] |- | ''The Hangover'' || ٢٠٠٩–ئێستا || produced with [[Legendary Pictures]] And Green Hat Films |- | ''Sherlock Holmes'' || ٢٠٠٩–ئێستا || produced with [[Village Roadshow Pictures]] and [[Silver Pictures]] |- | ''Clash of the Titans'' || ٢٠١٠–ئێستا || produced with [[Legendary Pictures]] |} :'''[[نیو لاین سینەما]]''' {| class="wikitable sortable" |- ! ناونیشان ! ساڵەکان ! تێبینی |- | ''[[The Street Fighter]]'' || ١٩٧٤–١٩٧٦ || produced with [[Toei Company]] |- | ''[[A Nightmare on Elm Street (franchise)|A Nightmare on Elm Street]]'' || ١٩٨٤–٢٠١٢ || |- | ''[[Critters (film series)|Critters]]'' || ١٩٨٦–١٩٩٢ || |- | ''[[House Party (film)|House Party]]'' || ١٩٩٠–٢٠٠١ || |- | ''[[Teenage Mutant Ninja Turtles (film series)|Teenage Mutant Ninja Turtles]]'' || ١٩٩٠–١٩٩٣ || |- | ''[[The Lawnmower Man (film)|The Lawnmower Man]]'' || ١٩٩٢–١٩٩٦ || |- | ''[[The Mask (film)|The Mask]]'' || ١٩٩٤–٢٠٠٥ || produced with [[Dark Horse Entertainment]] |- | ''[[Dumb and Dumber]]'' || ١٩٩٤–٢٠٠٣ || |- | ''[[Friday (1995 film)|Friday]]'' || ١٩٩٥–٢٠٠٢ || |- | ''[[Mortal Kombat]]'' || ١٩٩٥–١٩٩٧ || |- | ''[[Austin Powers (film series)|Austin Powers]]'' || ١٩٩٧–٢٠٠٢ || |- | ''[[Blade (film series)|Blade]]'' || ١٩٩٨–٢٠٠٤ || produced with [[Marvel Entertainment]] |- | ''[[Rush Hour (film series)|Rush Hour]]'' || ١٩٩٨–٢٠٠٧ || |- | ''[[Final Destination (series)|Final Destination]]'' || ٢٠٠٠–٢٠١١ || |- | ''[[The Lord of the Rings film trilogy|The Lord of the Rings]]'' || ٢٠٠١–٢٠٠٣ || produced with [[WingNut Films]] |- | ''[[Harold & Kumar]]'' || ٢٠٠٤–٢٠١١ || |- | ''[[Sex and the City (film)|Sex and the City]]'' || ٢٠٠٨–٢٠١٠ || produced with [[ئێچ بی ئۆ فیلمز|HBO Films]] |- | ''[[Journey to the Center of the Earth (2008 film)|Journey to the Center of the Earth]]'' || ٢٠٠٨–ئێستا || produced with [[Walden Media]] |- | ''[[The Hobbit (film series)|The Hobbit]]'' || ٢٠١٢–ئێستا || produced with [[WingNut Films]] and [[Metro-Goldwyn-Mayer]] |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{ستۆدیۆی فیلم}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کالیفۆڕنیا|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|کۆمپانیا}} {{پۆلی کۆمنز|Warner Bros. Entertainment}} [[پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٢٣]] [[پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩١٨]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٢٣ لە کالیفۆرنیا]] [[پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:وارنەر برەدرز]] [[پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا]] [[پۆل:مافە دەستوورییەکانی وارنەر برۆس پیکچەرز]] [[پۆل:کۆمپانیا ئەمریکییەکان کە لە ساڵی ١٩٢٣ دامەزراون]] [[پۆل:کۆمپانیا ڕاگەیاندنە گشتییەکان کە لە ساڵی ١٩٢٣ دامەزراون]] [[پۆل:ستۆدیۆکانی فیلم]] 7ree26uw3kvo7msz0bkzmt92zh51ssi 0 33742 1575204 160819 2026-04-14T23:15:32Z EmausBot 1914 چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە بۆ [[سەرژمێری]] 1575204 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[سەرژمێری]] fzdfl127itgxe0axyrf43mrkzc5o4vu 0 43254 1575152 1575010 2026-04-14T12:01:53Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ چاکسازیی ژمارەکان؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1575152 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = سەید ڕووحوڵڵا خومەینی | ناوی_خۆماڵی = سید ڕوحاللە مصطفوی موسوی خمینی | زمانی_ناوی_خۆماڵی = فارسی | وێنە =[[پەڕگە:Ruhollah_Khomeini_by_Jamaran_1.jpg|وێنۆک]] | قەبارەی وێنە = 230px | جێگری_وێنە = | سەردێری وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٤ی ئەیلوولی ١٩٠٢ | شوێنی لەدایکبوون = [[خومەین]]، [[ئێران]] | ڕێکەوتی_ونبوون = | شوێنی_ونبوون = | ڕەوشی_ونبوون = | ڕێکەوتی مردن = ٣ی حوزەیرانی ١٩٨٩ | شوێنی مردن = [[تاران]]، [[ئێران]] | ھۆکاری مردن = [[جەڵدەی دڵ]] | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = مەزارگەی خومەینی | مۆنۆمێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[فارس]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | پیشە = [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران]] | ساڵانی چالاکی = ١٩٧٩–١٩٨٩ | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | ناسراو_بەناوی = | کارە_دیارەکان = | شێواز = | کاریگەر_بووە = | کاریگەری_بووە = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | تەلەڤیزیۆن = | سەرناو = | وادە = | پێشوو =پۆستەکە دامەزرا -[[محەممەدڕەزا پەھلەوی]] وەکوو شای ئێران | جێگر =[[عەلی خامنەیی]] | حیزب = | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سزای_تاوانباری = | ڕەوشی_تاوانباری = | ھاوسەر = خەدیجە سەقەفی | یار = | منداڵەکان = ٧ لەوانە مستەفا ٬زەھرا، فەریدە و ئەحمەد | دایک و باوک = | خزمەکان = | خەڵاتەکان = | واژوو = Ruhollah Khomeini signature.png | جێگری_واژوو = | قەبارەی_واژوو = | ماڵپەڕ ={{URL|imam-khomeini.ir}} }} '''سەید ڕووحوڵڵا موستەفەوی خومەینی''' ({{بە فارسی|سید ڕوحاللە موسوی خمینی}}؛ ٢٤ی ئەیلوولی ١٩٠٢ لە [[خومەین]] – ٣ی حوزەیرانی ١٩٨٩ لە [[تاران]])، ناسراو بە '''ئایەتوڵڵا خومەینی''' یان '''ئیمام خومەینی'''، پێشەوا، نووسەر، شاعیر و مەرجەعێکی تەقلیدی [[شیعە]]ی ئێرانی بوو، کە وەکوو دامەزرێنەر و یەکەمین [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران]] ھەتا دواڕۆژی ژیانی لەسەر کار بوو. خومەینی یەکێک لە ڕێبەرانی جەماوەری ئێران بوو کە لە ڕووخانی [[شانشینی پەھلەوی|ڕژێمی پەھلەوی]] و سەرکەوتنی [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران]]دا ڕۆڵی سەرەکی ھەبوو.<ref>http://www.iranchamber.com/history/rkhomeini/ayatollah_khomeini.php</ref><ref>http://www.britannica.com/eb/article-32981</ref> خومەینی لە مەدرەسە فیقە و [[فەلسەفەی ئیسلامی]] و [[عیرفان]]ی خوێندووە و لە ساڵی ١٣١٣دا گەیشتووەتە ئیجتیھاد. بە گوتەی [[ساواک]] مۆڵەتی ئیجتیھادەکەی لە عەبدولکەریم حائری یەزدی وەرگرتووە بەپێی وەشانێکی دیکە نەیکردووە ئیجتیھاد لە ھیچ کەسێک داوای مۆڵەتی نەکردووە و مۆڵەتی لەو شێوەیەی بە کەس نەداوە. دژی سیاسەتەکانی [[محەممەدڕەزا پەھلەوی]] بەتایبەت [[شۆڕشی سپی]] و پێدانی مافی دەنگدان بە ژنان لەلایەن شاوە خەباتی کردووە و بەھۆی تۆمەتبارکردنی شا بە پەیڕەوکردنی سیاسەتەکانی [[ئیسرائیل]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] لە ساڵی ١٣٤٢، بۆ ماوەی ١٠ مانگ زیندانی کرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=خبرگزاری باشگاە خبرنگاران | آخرین اخبار ایران و جھان ||دوایین١=YJC|سەردێڕ=از ماجرای دستگیری امام خمینی (ڕە) در 15 خرداد 42 تا قیامی کە ڕنگ خون گرفت|ناونیشان=https://www.yjc.ir/fa/news/6115389/از-ماجرای-دستگیری-امام-خمینیرھ-در-15-خرداد-42-تا-قیامی-کھ-رنگ-خون-گرفت|وێبگە=yjc.ir/fa|شوێن=تاران|زمان=fa}}</ref> و ساڵی دواتر، بەھۆی وتارەکانی دژی تەسلیمبوون بە ڕاوێژکارە سەربازییەکانی ئەمریکا، دەربەدەر کرا، سەرکردایەتی ئیسلامییەکان و ئۆپۆزسیۆنی کرد و دەستی کرد بە داڕشتنی تیۆری دەسەڵاتی ئایینی - کە بنەماکانی تا شۆڕش بۆ خەڵک بە نادیاری مانەوە - لە ڕۆژانی کۆتاییدا کە بەرەو سەرکەوتنی شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران، وەک ڕێبەرەکەی، شورای شۆڕشگێڕی و حکوومەتی کاتی پێکھێنا. لە ١٢ی ڕێبەندان ١٣٥٧، خومەینی گەڕایەوە بۆ ئێران و لە ٢٢ی ڕێبەندان شۆڕشەکە سەرکەوتنی بەدەستھێنا. == ساڵانی سەرەتایی == === پاشخان === ڕوحوڵڵا خومەینی لە ڕەچەڵەکی خاوەن زەوییە بچووکەکان و پیاوانی ئایینی و بازرگانەکانەوە ھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Ervand |دوایین=Abrahamian |سەردێڕ=Radical Islam: The Iranian Mojahedin |ناونیشان=https://archive.org/details/radicalislamiran0000abra |بڵاوکەرەوە=I.B. Tauris|ساڵ=١٩٨٩|ژپنک=١-٨٥٠٤٣-٠٧٧-٢|پەڕەکان=[https://archive.org/details/radicalislamiran٠٠٠٠abra/page/٢٠ ٢٠]}}</ref> باوباپیرانی بەرەو کۆتایی سەدەی ١٨ لە ماڵە ڕەسەنەکەیانەوە لە نیشاپور لە پارێزگای خۆراسان لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئێران بۆ مانەوەیەکی کورت بۆ شانشینی ئاواد کە ناوچەیەکە لە ویلایەتی مۆدێرن ئۆتار پرادێش لە ھیندستان کە فەرمانڕەواکانی موسڵمانی [[شیعەی دوازدە ئیمام|شیعە دوازدە ئیمامی]] بە ڕەچەڵەک فارس بوون کۆچیان کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Algar|یەکەم١=Hamid|بەستەری نووسەر١=Hamid Algar|editor1-last=Koya|editor1-first=Abdar Rahman|سەردێڕ=Imam Khomeini: Life, Thought and Legacy|ڕێکەوت=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Islamic Book Trust|ژپنک=٩٧٨–٩٦٧٥٠٦٢٢٥٤|پەڕە=١٩|chapter=A short biography}}</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=ntarP5hrza0C&dq=awadh+persian&pg=PA8 Sacred space and holy war: the politics, culture and history of Shi'ite Islam] by Juan Ricardo Cole</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=7BaVwfpWZgUC&dq=awadh+origin&pg=RA2-PA17 Art and culture: endeavours in interpretation] by Ahsan Jan Qaisar, Som Prakash Verma, Mohammad Habib</ref><ref name="Avadh">''Encyclopædia Iranica'', [http://www.iranicaonline.org/articles/avadh-english-also-audh-or-oudh-an-ancient-cultural-and-administrative-region-lying-between-the-himalayas-and-the-ganges-i "Avadh"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170517012521/http://www.iranicaonline.org/articles/avadh-english-also-audh-or-oudh-an-ancient-cultural-and-administrative-region-lying-between-the-himalayas-and-the-ganges-i |date=17 May 2017}}, E. Yarshater</ref> لە ماوەی حوکمڕانییەکەیاندا بە شێوەیەکی بەرفراوان بانگھێشتی ژمارەیەکی بەردەوام لە زانایانی فارسی، شاعیر، دادوەر، تەلارساز و وێنەکێشیان کرد.<ref name="Avadh"/> لە کۆتاییدا خێزانەکەی لە شارۆچکەیەکی بچووک لە کینتور، نزیک لوکناو پایتەختی ئاوەد نیشتەجێ بوون.<ref name="Hamid">Ruhollah Khomeini's brief biography by Hamid Algar</ref><ref name="Iranian">[http://www.iranian.com/Books/1999/June/Khomeini/index.html From Khomein, ''A biography of the Ayatollah''], 14 June 1999, The Iranian</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=rNrMilgHKKEC&dq=Seyyed+Ahmad+Musavi+Hindi&pg=PA199 The Columbia world dictionary of Islamism] by Olivier Roy, Antoine Sfeir</ref><ref name="Moin1999">[https://books.google.com/books?id=B-ihPNR4iaoC&dq=Seyyed+Ahmad+Musavi+Hindi&pg=PA2 Khomeini: life of the Ayatollah, Volume 1999] by Baqer Moin</ref> باپیرەی خومەینی، سەید ئەحمەد موسەوی ھیندی، لە کینتوور لەدایکبووە.<ref name="Iranian"/><ref name="Moin1999"/> لە ساڵی ١٨٣٠ لێنۆی بەجێھێشت بۆ سەردان کردنی گۆڕی [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب]] لە نەجەف، عێراقی عوسمانی (عێراقی ئێستا) و ھەرگیز نەگەڕایەوە. بە گوتەی مۆین ئەم کۆچکردنە بۆ دەربازبوون بوون لە بڵاوبوونەوەی دەسەڵاتی بەریتانیا لە ھیندستان بوو. لە ساڵی ١٨٣٤ سەید ئەحمەد موسەوی ھیندی سەردانی ئێرانی کرد و لە ساڵی ١٨٣٩ لە خومەین نیشتەجێ بوو. ھەرچەندە لە ئێران مایەوە و نیشتەجێ بوو، بەڵام بەردەوام بە ناوی ھیندی ناسراوە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ مانەوەی لە ھیندستان و تەنانەت ڕوحوڵڵا خومەینی لە ھەندێک لە غەزەلەکانیدا زمانی ھیندی وەک ناوی قەڵەم بەکارھێناوە. باپیری خومەینی، میرزا ئەحمەد موجتەھید خونساری، ئەو پیاوە ئایینییە بوو کە لە کاتی ناڕەزایەتی تووتندا فەتوای قەدەغەکردنی بەکارھێنانی [[تووتن]]ی دەرکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Staff writer |سەردێڕ=Imam Khomeini's Biography |ناونیشان=http://english.khamenei.ir/news/2116/Imam-Khomeini-s-Biography |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190403160844/http://english.khamenei.ir/news/2116/Imam-Khomeini-s-Biography |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی نیسانی ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Moin |یەکەم١=Baqer |سەردێڕ=Khomeini: Life of the Ayatollah |بڵاوکەرەوە=I.B. Tauris|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٥١١-٧٩٠-٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=b2OL9IEXaAgC|orig-year=1999|ساڵ=٢٠٠٩}}</ref> === منداڵی === بەپێی بەڵگەنامەی لەدایکبوونی، ڕوحوڵڵا موسەوی خومەینی کە ناوی یەکەمی بە واتای «ڕۆحی خوا» دێت، لە ١٧ی گوڵانی ١٩٠٠ لە خومەین سەر بە [[پارێزگای مەرکەزی]] لەدایک بووە ھەرچەندە مورتەزای برای (دواتر بە ئایەتوڵڵا پەسەندی دە ناسراوە) ڕۆژی لەدایکبوونی خۆی لە ٢٤ی ڕەزبەری ١٩٠٢ ساڵیادی لەدایکبوونی کچی محمد، فاتیمە دادەنێت .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Researcher's Note: Ruhollah Khomeini's birth date|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Ruhollah-Khomeini/additional-info#Researchers-Note|وێبگە=[[Britannica.com]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230412021509/https://www.britannica.com/biography/Ruhollah-Khomeini/additional-info#Researchers-Note|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ayatollah Khomeini (1900–1989) |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/khomeini_ayatollah.shtml |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٣|وێبگە=BBC History}}</ref> دوای کوژرانی باوکی، زیاتر لە دوو ساڵ دوای لەدایکبوونی لە ساڵی ١٩٠٣، لەلایەن خاڵۆزایییەوە پەروەردە کزا. ڕووحوڵڵا لە تەمەنی شەش ساڵییەوە دەستی بە خوێندنی سەرەتایی قورئان و فارسی کرد. ساڵی دواتر دەستی کرد بە خوێندن لە قوتابخانەیەکی ناوچەکە، لەوێ فێری ئایین و نۆحە خانی (خوێندنەوەی ماتەمینی) و بابەتەکانی تری نەریتی بوو. بە درێژایی تەمەنی منداڵی بە ھاوکاری خزم و کەسوکاری لەوان جەعفەر ئامۆزای دایکی و مۆرتەزا پەسەندی دە برا گەورەکەی درێژە بە خوێندنی ئایینی دا. === پەروەردە و وانەوتنەوە === [[پەڕگە:خمینی و ھمدرسان.JPG|وێنۆک|خومەینی وەک خوێندکارێک لەگەڵ ھاوڕێکانی (دووەم لە ڕاستەوە)]] لەدوای [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانی یەکەم]]، ڕێکخستن کرا بۆ ئەوەی لە مەدرەسەی ئیسلامی لە [[ئەسفەھان]] بخوێنێت، بەڵام لەبری ئەوە چوو بۆ مەدرەسەی [[ئەراک]]. خرایە ژێر سەرکردایەتی ئایەتوڵڵا عەبدولکەریم حائری یەزدی. خومەینی لە ساڵی ١٩٢٠دا ڕووی لە شاری ئەراک کرد و دەستی بە خوێندن کرد. ساڵی دواتر ئایەتوڵڵا حانری یەزدی گواسترایەوە بۆ مەدرەسەی ئیسلامی لە شاری قوم لە باشووری ڕۆژاوای [[تاران]] و قوتابییەکانی بانگھێشت کرد بۆ شوێنکەوتن. خومەینی بانگھێشتەکەی قبوڵ کرد و لە قوتابخانەی دار ئەلشەفا لە [[قوم]] نیشتەجێ بوو. لێکۆڵینەوەکانی خومەینی بریتی بوون لە شەریعەتی ئیسلامی ([[شەریعەتی ئیسلامی|شەریعەت]]) و فیقھی ([[فیقھی ئیسلامی|فیقھ]])، بەڵام تا ئەو کاتە خومەینی حەزێکی لە شیعر و [[فەلسەفە]] ([[عیرفان]])یشی بەدەستھێنابوو. کەواتە خومەینی لەگەڵ گەیشتن بە قوم داوای ڕێنوێنی لە میرزا عەلی ئەکبەر یەزدی زانای فەلسەفە و عیرفان دەکات. یەزدی لە ساڵی ١٩٢٤ کۆچی دوایی کرد، بەڵام خومەینی لەگەڵ دوو مامۆستای دیکە بە ناوەکانی جەواد عەقا مەلەکی تەبریزی و ڕافیعی [[قەزوین]] بەردەوام بوو لە پەیڕەوکردنی حەز و ئارەزووی [[فەلسەفە]]؛ بەڵام ڕەنگە گەورەترین کاریگەری لەسەر خومەینی مامۆستایەکی دیکە بووبێت بە ناوی میرزا محمد عەلی شەھابادی و عیرفانی مێژوویی سۆفی، لەوانە مەلا سەدرا و [[ئیبن عەرەبی]]. خومەینی فەلسەفەی یۆنانی کۆنی خوێندووە و ھەم لەژێر کاریگەری ھەردوو فەلسەفەی ئەرستۆ کە بە دامەزرێنەری [[ژیربێژی (مەنتیق)|ژیربێژی]] سەیری دەکرد<ref name="imamreza">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Philosophy as Viewed by Ruhollah Khomeini |ناونیشان=http://www.imamreza.net/eng/imamreza.php?print=4250 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110614032732/http://www.imamreza.net/eng/imamreza.php?print=4250 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=www.imamreza.net}}</ref> و ھەم [[ئەفلاتوون]] کە بۆچوونەکانی «لە بواری خودایی» دا بە «گۆڕ و پتەو» دەزانی بە شێوەیەکی سەرەکی لەژێر کاریگەری [[ئیبن سینا]] و [[مەلا سەدرا]] بوو.<ref>Kashful-Asrar, p. 33 by Ruhollah Khomeini.</ref><ref name="imamreza"/> === لایەنە سیاسییەکان === زۆرجار وانەوتنەوەکانی لە مەدرەسەدا لەسەر گرنگی ئایین بۆ پرسە کۆمەڵایەتی و سیاسییە پراکتیکییەکانی ئەو سەردەمە بوو، ھەروەھا لە چلەکانی سەدەی ڕابردوودا دژی سیکولاریزم کاری دەکرد. خومەینی ھەروەھا بەھای دا بە ئامانجی ئیسلامییەکان وەک شێخ فەزلوڵڵا نوری و ئەبولقاسم کاشانی. خومەینی فەزلوڵڵا نوری وەک «کەسایەتییەکی پاڵەوان» دەبینی و ناڕەزایەتییەکانی خۆی بە دەستوور و دەسەڵاتی سیکولار لە ئەنجامی ناڕەزایەتییەکانی نوری دژی دەستووری ساڵی ١٩٠٧ دانا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان = https://books.google.com/books?id=AJ6i2-s7hoQC&q=khomeini+pepsi+roast+in+the+fires+of+hell&pg=PT107 |سەردێڕ=Khomeini's Ghost: Iran since 1979|نووسەر=Con Coughlin |ڕێکەوت= ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Pan MacMillan |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٧٤٣١٠-٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان = https://books.google.com/books?id=TteJzQyDS5kC&q=khomeini+Shaikh+Fazlollah&pg=PA45|سەردێڕ=Globalisation, Religion & Development |ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=International Journal of Politics & Economics |پەڕە=٤٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٩٥٦٨٢٥٦-٠-٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان = https://books.google.com/books?id=OeqHjo6JkUsC&q=khomeini+Shaikh+Fazlollah&pg=PA159|سەردێڕ=A Social History of Iranian Cinema, Volume 3: The Islamicate Period, 1978–1984|نووسەر=Hamid Naficy |ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Duke University Press Books |پەڕە=١٥٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٢٣-٤٨٧٧-١}}</ref> == چالاکیی سیاسی سەرەتایی == === پاشبنەما === لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەمدا، پیاوانی ئایینی خۆیان بە ھێزێکی سیاسی بەھێز لە ئێراندا نیشان دابوو کە دژی ئیمتیازێک بۆ بەرژەوەندییەکی بیانی (بەریتانی)، دەستپێشخەری ناڕەزایەتی تووتنیان کردبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Fischer|یەکەم١=Michael M. J.|سەردێڕ=Iran: From Religious Dispute to Revolution|ڕێکەوت=ی ی 2003|بڵاوکەرەوە=Univ of Wisconsin Press|شوێن=Wisconsin|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٩-١٨٤٧٣-٥|پەڕە=٣١|ناونیشان=https://books.google.it/books/about/Iran.html?id=QzDMzTWRnFIC&redir_esc=y|زمان=en}}</ref> خومەینی لە تەمەنی ٦١ ساڵیدا دوای مردنی ئایەتوڵڵا سەید حوسێن بۆروجێردی (١٩٦١)، پێشەنگی ئایینی شیعەگۆڕەپانی سەرکردایەتی بە کراوەیی بینی، ھەرچەندە بێدەنگ بوو؛ چینی ڕۆحانیی ھەر لە بیستەکانی سەدەی ڕابردووەوە کە مۆدێرنیزەری [[سیکولاریزم|سێکۆلار]] و دژە ڕۆحانیی [[ڕەزا شا|ڕەزاشا پەھلەوی]] ھاتە سەر دەسەڵات، لە دۆخی بەرگریدا بوو. [[محەممەدڕەزا پەھلەوی|محەممەد ڕەزاشا]] کوڕی ڕەزا [[شۆڕشی سپی]] ڕێکخست کە ئەمەش بەرەنگاربوونەوەکی دیکە بوو بۆ [[مەلا]]کان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ruhollah Musavi Khomeini, Ayatollah Summary|ناونیشان=http://www.bookrags.com/biography/ruhollah-musavi-khomeini-ayatollah/|وێبگە=bookrags.com|بڵاوکەرەوە=BookRags, Inc.|زمان=en}}</ref> === دژایەتی شۆڕشی سپی === شا لە مانگی یەکی ساڵی ١٩٦٣ [[شۆڕشی سپی]] ڕاگەیاند، کە بەرنامەیەکی شەش خاڵیی چاکسازییە و داوای چاکسازی لە زەوی و زار و بە نیشتیمانیکردنی دارستانەکان و فرۆشتنی کارگە دەوڵەتییەکان بە بەرژەوەندییە تایبەتییەکان و گۆڕانکارییەکانی ھەڵبژاردن بۆ مافی مافی ژنان و ڕێگەدان بە غەیرە موسڵمانان دەکرد وەرگرتنی پۆست، ھاوبەشکردنی قازانج لە پیشەسازیدا، و ھەڵمەتێکی خوێندەواری لە قوتابخانەکانی وڵاتدا. ھەندێک لەو دەستپێشخەرییانە بە مەترسیدار سەیر دەکران، بەتایبەتی لەلایەن مەلا شیعەکانی (زانایانی ئایینی) بەھێز و ئیمتیازدارەوە، ھەروەھا وەک ڕەوتی ڕۆژاواییکردن لەلایەن نەریتخوازەکانەوە. خومەینی بە «ھێرشکردن بۆ سەر ئیسلام» سەیری ئەوانی دەکرد. خومەینی کۆبوونەوەی مەرجەعە باڵاکانی دیکەی [[قوم]] بانگھێشت کرد و ڕازییان کرد کە بڕیاری بایکۆتی ڕیفراندۆمی شۆڕشی سپی بدەن. خومەینی لە ٢٢ی ڕێبەندانی ١٩٦٣ بەیاننامەیەکی بە وشەی توند دەرکرد کە ھەم شا و ھەم پلانی چاکسازییەکەی شەرمەزار کرد. دوای دوو ڕۆژ شا ستوونێکی زرێپۆشی بردە قوم، وتارێکی پێشکەش کرد و بە توندی ھێرشی کردە سەر مەلاکان وەک چینێک. خومەینی درێژەی بە ئیدانەکردنی بەرنامەکانی شا دا و مانیفێستێکی دەرکرد کە واژووی ھەشت زانای ئایینی باڵای شیعەی دیکەی لەسەر بوو. لە مانیفێستەکەی خومەینیدا ئاماژە بەوە کراوە کە شا بە شێوەی جۆراوجۆر دەستووری پێشێل کردووە، ئەو تەشەنەسەندنی گەندەڵی ئەخلاقی لەو وڵاتەدا شەرمەزار دەکات و شای بە ملکەچبوون بۆ ئەمریکا و ئیسرائیل تۆمەتبار کردووە. ھەروەھا فەرمانی دا کە ئاھەنگی نەورۆز بۆ ساڵی ١٣٤٢ی ئێران (کە کەوتە بەر ٢١ی ئازاری ١٩٦٣) وەک نیشانەی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سیاسەتەکانی حکوومەت ھەڵبوەشێتەوە. پاشنیوەڕۆی ڕۆژی عاشورا (٣ی خەرمانانی ١٩٦٣) خومەینی لە مەدرەسەی فەیزییە وتارێکی پێشکەش کرد کە شای کێشا ھاوتەریبی خەلیفەی [[یەزید کوڕی معاویە|یەزید]] کە لەلایەن شیعەکانەوە وەک 'ستەمکار' ھەست پێدەکرێت و و شای بە "بەدبەخت، " پیاوی بەدبەخت" و ئاگادارکردنەوەی ئەوەی کە ئەگەر ڕێگاکانی نەگۆڕێت ڕۆژێک دێت کە خەڵک سوپاسی ڕۆشتنی لە وڵات دەکەن. ڕێکەوتی ٥ی خەرمانانی ١٣٥٧ی ھەتاوی (١٥ی خورداد) کاتژمێر ٣:٠٠ی سەرلەبەیانی، دوو ڕۆژ دوای ئەم ئیدانەکردنی ئاشکرای شا، خومەینی لە شاری قوم ڕاگیرا و بۆ تاران ڕاگوێزرا. دوابەدوای ئەم چالاکییە، سێ ڕۆژ ئاژاوەی گەورە لە سەرتاسەری ئێران ڕوویدا و نزیکەی ٤٠٠ کەسیش گیانیان لەدەستدا. ئەو ڕووداوە ئێستا بە بزووتنەوەی ١٥ خورداد ناودەبرێت. خومەینی تا مانگی پووشپەڕ لەژێر دەستبەسەری ماڵەوەدا مایەوە. == ژیان لە تاراوگەدا == [[پەڕگە:خمینی_در_ترکیه.JPG|وێنۆک|خومەینی لە دەربەدەری لە [[بورسا]]، تورکیا بەبێ جل و بەرگی مەلایەتی]] خومەینی زیاتر لە ١٤ ساڵ لە تاراوگەدا بەسەر بردووە و زۆربەیان لە [[نەجەف|شاری نەجەف]]ی عێراق بووە. سەرەتا لە ٤ی تشرینی دووەمی ١٩٦٤ ڕەوانەی تورکیا کرا و لەوێ لە شاری [[بورسا]] لە ماڵی عەقید عەلی سێتینەری دەزگای زانیاری سەربازی [[تورکیا]] مایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Elaine|دوایین١=Sciolino|سەردێڕ=The People's Shah|ناونیشان=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E06E0D9153EF934A1575BC0A9669C8B63&sec=&pagewanted=all|وێبگە=The New York Times|زمان=en|ڕێکەوت=٢٧ی ئابی ٢٠٠٠}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٦٥، دوای کەمتر لە ساڵێک، ڕێگەی پێدرا ڕوو لە نەجەف بکات، تا ساڵی ١٩٧٨ لەوێ مایەوە، دواتر لەلایەن [[سەددام حوسێن]] جێگری سەرۆکی ئەوکاتەوە دەرکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Fisk|یەکەم١=Robert|سەردێڕ=The Great War for Civilisation: The Conquest of the Middle East|ڕێکەوت=ی ی 2007|بڵاوکەرەوە=Knopf Doubleday Publishing Group|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٧-٤٢٨٧١-٤|پەڕە=١٦٢|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/The_Great_War_for_Civilisation.html?id=jp2mZr7BoGsC|زمان=en}}</ref> لەم کاتەدا ناڕازیبوون لە شا خەریک بوو چڕتر بووەوە و خومەینی لە ٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٨ بە [[ڤیزە]]ی گەشتیاری سەردانی نۆفلی شاتۆی کرد کە یەکێکە لە گەڕەکەکانی [[پاریس]]ی فەرەنسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ruhollah Khomeini {{!}} Biography, Exile, Revolution, & Facts {{!}} Britannica|ناونیشان=http://www.britannica.com/eb/article-9045329/Ruhollah-Khomeini|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en|ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> تا کۆتایییەکانی شەستەکان، خومەینی یەکێک بوو لە شەش مەرجەعی تەقلید (نموونە بۆ لاساییکردنەوە) بوو لە جیھانی شیعەدا بۆ «سەدان ھەزار» شیعە یان زیاتر.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Mottahedeh|یەکەم١=Roy P.|سەردێڕ=The Mantle of the Prophet: Religion and Politics in Iran|ڕێکەوت=ی ی 1985|بڵاوکەرەوە=Simon and Schuster|شوێن=New York|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧١-٥٥١٩٧-١|پەڕە=٢٤٦|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/The_mantle_of_the_Prophet.html?id=KvprAAAAIAAJ|زمان=en}}</ref> لەکاتێکدا خومەینی لە چلەکانی سەدەی ڕابردوودا بیرۆکەی دەسەڵاتی پاشایەتی سنوورداری لەژێر دەستووری ساڵی ١٩٠٦دا قبوڵ کرد – وەک لە کتێبەکەیدا کەشف ئەلئەسرار بەڵگەی لەسەرە – دوای حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو ئەو بیرۆکەیەی ڕەتکردبووەوە. لە سەرەتای ساڵی ١٩٧٠ خومەینی زنجیرەیەک وتاری لە نەجەف سەبارەت بە حکوومەتی ئیسلامی پێشکەش کرد، دواتر وەک کتێبێک بە ناوی جۆراوجۆر حکوومەتی ئیسلامی یان حکوومەتی ئیسلامی: حوکمڕانی فەقیھ (حوکمەتی ئیسلامی: وەڵایەت فەقییە) بڵاوکرایەوە. ئەم پرەنسیپە، پێش شۆڕش بۆ خەڵک نەناسرابوو، لە دوای شۆڕشەوە بە دەستووری نوێی ئێرانەوە لکێنرا.<ref>Hamid Algar, "Development of the Concept of velayat-i faqih since the Islamic Revolution in Iran", paper presented at London Conference on vilayat al-faqih, in June 1988, quoted in "The Rule of the Religious Jurist in Iran" by Abdulaziz Sachedina, p. 133 in ''Iran at the Crossroads'', edited by John Esposito and R. K. Ramazani</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=NYU Law: A Guide to the Legal System of the Islamic Republic of Iran |ناونیشان=http://www.nyulawglobal.org/globalex/iran.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120107082546/http://www.nyulawglobal.org/globalex/Iran.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Nyulawglobal.org}}</ref><ref>Moin, ''Khomeini'' (2000), p. 218</ref> [[پەڕگە:Khomeini's House in Iraq-Najaf Ashraf by Samenp.jpg|150px|وێنۆک|alt=دەرگای ماڵی خومەینی لە نەجەف|دەرگای ماڵی خومەینی لە نەجەف]] === وەڵایەتی فەقییە (دەستەڵاتی زانای ئایینی) === ئەمە ناسراوترین و کاریگەرترین کاری خومەینی بوو، و بیرۆکەکانی خۆی لەسەر دەسەڵاتداری (لەو کاتەدا) داڕشت: * یاساکانی کۆمەڵگا تەنھا دەبێت لە یاساکانی خودا (شەرع) پێک بھێنرێن، کە بەسە چونکە «ھەموو کاروباری مرۆڤایەتی» و «ڕێنمایی و دەستوور دابین دەکات ،» بۆ ھەر «بابەتێک» لە «ژیانی مرۆڤدا»<ref>''[[Islam and Revolution]]'' (1981), pp. 29–30.</ref> دادەمەزرێنێت. * لەبەر ئەوەی شەریعەت یاسایەکی گونجاوە، پێویستە ئەوانەی پۆستی حکومی دەگرن، زانیارییان لەسەر شەریعەت ھەبێت. بەو پێیەی زانایانی ئایینی ئیسلامی شارەزاترینن، فەرمانڕەوای وڵات دەبێ فەقیھێک بێت کە «لە زانست و دادپەروەری لە ھەموو ئەوانی تر بەرزتر بێت»،<ref>''Islam and Revolution'' (1981), p. 59.</ref> (کە بە مەرجەع ناسراوە)، ھەروەھا ھەبوونی زیرەکی و توانای کارگێڕی. حوکمڕانی پاشا و یان کۆبوونەوەکان «ئەوانەی کە نوێنەری زۆرینەی خەڵک دەکەن» (واتە [[پەرلەمان]] و دەسەڵاتی ھەڵبژێردراوی یاسادانان) لەلایەن ئیسلامەوە بە «ھەڵە» ناسێنراوە.<ref>''Islam and Revolution'', (1981), pp. 31, 56.</ref> * ئەم سیستەمە دەسەڵاتدارییە بۆ ڕێگریکردن لە نادادپەروەری و گەندەڵی و چەوساندنەوەی دەسەڵاتداران بەسەر ھەژاران و لاوازەکان و کوفر و لادان لە ئیسلام و شەریعەت؛ ھەروەھا بۆ لەناوبردنی کاریگەری و پیلانەکانی دژە ئیسلام لەلایەن زلھێزە دەرەکییە غەیرە موسڵمانەکانەوە پێویستە.<ref>''Islam and Revolution'' (1981), p. 54.</ref> === چالاکی سیاسی پێش شۆڕش === فۆرمێکی دەستکاریکراوی سیستەمی ویلایەتی فەقیھ دوای دەستبەکاربوونی خومەینی و شوێنکەوتووانی وەرگیرا و خومەینی یەکەمین «پاسەوان»یان «ڕێبەری مەزن»ی کۆماری ئیسلامی بوو؛ بەڵام لەم نێوەندەدا خومەینی تەنیا باسی «حکوومەتی ئیسلامی»ی دەکرد، ھەرگیز بە ڕستەیی نەیخستەڕوو کە بەڕاستی مانای چییە.<ref name="Schirazi"/> ڕەنگە ئەوانەی دەوروبەری ئاگاداری پێویستیی دەستەڵاتداری فەقیھ بووبن بەڵام «لە چاوپێکەوتن، وتارەکان، پەیام و فەتواکان لەو ماوەیەدا یەک ئاماژە بە ولایەتی فەقیھ نەکراوە.»<ref name="Schirazi">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Schirazi|یەکەم١=Asghar|سەردێڕ=The Constitution of Iran: Politics and the State in the Islamic Republic: Asghar Schirazi Translated by John O&#39;Kane|journal=Digest of Middle East Studies|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٩|ناونیشان=https://www.academia.edu/7644699|زمان=en|issn=1060-4367}}</ref> خومەینی ئاگادار بوو کە بیروبۆچوونەکانی بۆ دەستەڵاتی زانای ئایینیلە دەرەوەی تۆڕی ئیسلامی دژ بە شاکەی بڵاو نەکاتەوە و چینی مامناوەندی سێکۆلار لە بزووتنەوەکەی نەترسێنێت. بزووتنەوەکەی جەختی لە پۆپۆلیزم دەکرد، باسی لە شەڕکردن بۆ مۆستەزعەفین دەکرد، کە زاراوەیەکی قورئانییە بۆ چەوساوەکان یان بێبەشەکان، کە لەم چوارچێوەیەدا بە مانای «لە ئێران ھەمووان جگە لە شا و دیوانی شا» ھاتە ئاراوە.<ref name="Kepel">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Kepel|یەکەم١=Gilles|سەردێڕ=جیھاد: شوێنپێی ئیسلامی سیاسی: Jihad: the trail of political Islam|ڕێکەوت=ی ی 2002|بڵاوکەرەوە=Cambridge, Mass. : Harvard University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٤-٠٠٨٧٧-٩|پەڕە=١١١|ناونیشان=https://www.hup.harvard.edu/books/9780674010901|زمان=en}}</ref> لە ئێران، ژمارەیەک لە ھەنگاوە ھەڵەکانی شا، لەوانە سەرکوتکردنی ناڕەزایی دەربڕین، دژایەتی ڕژێمەکەی لێکەوتەوە. کۆپی کاسێتی وتارەکانی، کە بە توندی ئیدانەی شا دەکرد، بۆ نموونە "سیخوڕی جوولەکە، مارە ئەمریکییەکە کە دەبێت بە بەرد لە سەری بدرێت " بوو بە کاڵایەکی باو لە ئێراندا و یارمەتیدەر بوو بۆ لابردنی ئەفسانەی شا و شکۆمەندی دەسەڵاتی لەبەرچاوی خەڵکدا.<ref name="Kepel"/> === پەیوەندی خومەینی لەگەڵ ئەمریکا === بەگوێرەی بی بی سی، پەیوەندییەکانی خومەینی لەگەڵ ئەمریکا "بەشێکە لە کۆکراوەی بەڵگەنامەکانی حکومەتی ئەمەریکا کە تازە ئاشکرا کراون، وەک بروسکەی دیپلۆماسی، تێبینی سیاسی، تۆماری کۆبوونەوەکان". بەڵگەنامەکان ئەوە دەردەخەن کە ئیدارەی [[جیمی کارتەر|کارتەر]] یارمەتی خومەینی داوە بۆ گەڕانەوە بۆ ئێران بە ڕێگریکردن لە کودەتای سەربازی لەلایەن سوپای ئێرانەوە و خومەینی بە ئەمریکییەکانی لە فەڕەنسا وتووە پەیامێک بە [[واشینگتن دی سی|واشینگتن]] بگەیەنێت کە نابێت ترسی نەوتیان ھەبێت. ئەم بابەتە ڕاست نییە کە ئێمە بە ئەمریکا نەوت نافرۆشین."<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Two Weeks in January: America's secret engagement with Khomeini-دوو ھەفتەی مانگی ژانویە: پەیوەندییە نھێنییەکانی ئەمریکا لەگەڵ خومەینی|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-36431160|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ئیش=BBC News|agency=بی بی سی|بڵاوکەرەوە=bbc.com|ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦|زمان=En}}</ref> == ڕێبەری مەزنی ئێران == === گەڕانەوە بۆ ئێران === [[پەڕگە:Imam Khomeini in Mehrabad.jpg|220px|وێنۆک|گەیشتنی خومەینی لە ١ی ڕەشەمەی ١٩٧٩ بە یاوەریی فڕۆکەوانێکی ئایر فرانس. کاتێک پرسیاری لەبارەی ھەستەکانی گەڕانەوەی لە دەربەدەری لە فڕۆکەکەدا لێکرا، وەڵامی ھیچ دایەوە؛ «ھیچ.»]] شا لە ١٦ی ژانویەی ١٩٧٩ وڵاتی بەجێھێشت بۆ چارەسەری پزیشکی (بە ڕواڵەت "لە پشوودا")، ھەرگیز نەگەڕایەوە. دوای دوو ھەفتە و لە ڕۆژی پێنجشەممە ١ی ڕەشەممەی ١٩٧٩ خومەینی بە سەرکەوتن گەڕایەوە بۆ ئێران و لەلایەن جەماوەرێکی دڵخۆشەوە پێشوازی لێکرا کە دەوترێت پێنج ملیۆن کەس بوون. لە گەشتە بەکرێگیراوەکەی ئایر فرانس بۆ گەڕانەوەی بۆ تاران، ١٢٠ ڕۆژنامەنووس یاوەری بوون کە سێیان ژن بوو. یەکێک لە ڕۆژنامەنووسەکان بە ناوی پیتەر جێنینگز پرسیاری کرد: یەکێک لە ڕۆژنامەنووسان بەناوی پیتەر جێنینگز پرسیاری کرد: ئایەتوڵڵا، ئایا دەتوانیت پێمان بڵێیت ھەستت چۆنە سەبارەت بە گەڕانەوە بۆ ئێران؟ خومەینی لە ڕێگەی سادق قوتبزادەی یاریدەدەرییەوە وەڵامی دایەوە: "ھیچی" (ھیچ). لێدوانەکەی - کە لەو کاتەدا زۆر باسی لێوەکرا و ھەروەھا لەو کاتەوە - لەلایەن ھەندێک کەسەوە بە ڕەنگدانەوەی بیروباوەڕە عیرفانییەکانی و وابەستەنەبوون بە خۆ دادەنرا. === شۆڕش === خومەینی بە توندی دژی حکوومەتی کاتی شاپوور بەختیار وەستایەوە و بەڵێنیدا «من بە دەمیاندا دەدەم، حکوومەت دادەمەزرێنم».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=متن، صوت و فیلم سخنرانی امام خمینی در 12 بھمن 57 - تسنیم|ناونیشان=https://tn.ai/650172|وێبگە=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim|بڵاوکەرەوە=ئاژانسی ھەواڵی تەسنیم|شوێن=تاران|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://tn.ai/650172 |date=شوباتی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Taheri|یەکەم١=Amir|سەردێڕ=The Spirit of Allah: Khomeini and the Islamic Revolution|ڕێکەوت=ی ی 1986|بڵاوکەرەوە=Hutchinson|شوێن=Bethesda, Md|ژپنک=٩٧٨-٠-٩١٧٥٦١-٠٤-٧|پەڕە=٢٤١|ناونیشان=https://books.google.it/books/about/The_Spirit_of_Allah.html?id=SQYPAAAAMAAJ&redir_esc=y|زمان=en}}</ref> خومەینی لە ١١ی بەفرانبار (٢٢ی بەھمەن) دا، [[مەھدی بازرگان]]، سەرۆک وەزیرانی کاتیی ڕکابەری خۆی بۆ خۆی دەستنیشان کرد و داوای کرد «بەو پێیەی من ئەوم داناوە، دەبێت گوێڕایەڵی بن». . ھۆشداریشی دا کە ئەوە «حکوومەتی خودایە»،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Moin|یەکەم١=Baqer|سەردێڕ=Khomeini: Life of the Ayatollah|ڕێکەوت=ی ی 1999|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press|شوێن=England|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٠٤٣-١٢٨-٢|پەڕە=٢٠٤|ناونیشان=https://books.google.it/books/about/Khomeini.html?id=b2OL9IEXaAgC&redir_esc=y|زمان=en}}</ref> و نافەرمانی دژی ئەو یان بازرگان بە «یاخیبوون لە خودا» دادەنرێت، و «یاخیبوون لە خودا کوفرە». لەگەڵ پەرەسەندنی بزووتنەوەی خومەینی، سەربازەکان دەستیان کرد بە لادان بۆ لای ئەو و خومەینی بەختی ناخۆشی لەسەر ئەو سەربازانە ڕاگەیاند کە خۆیان ڕادەست نەدەکرد. لە ١١ی ڕەشەممەدا لەگەڵ بڵاوبوونەوەی شۆڕش و دەستبەسەرداگرتنی چەکخانەکان، سوپا بێلایەنی ڕاگەیاند و ڕژێمی بەختیار ڕووخا. لە ١٢ی خاکەلێوە ٢٦٧٩ (٣٠ و ٣١ی ئازاری ١٩٧٩)دا ڕیفراندۆمێک بۆ جێگرتنەوەی دەسەڵاتی پاشایەتی بە کۆماری ئیسلامی- بە پرسیارێکەوە: "ئایا دەبێت دەسەڵاتی پاشایەتی لە بەرژەوەندی حکومەتێکی ئیسلامی ھەڵبوەشێتەوە؟"- بە دەنگی ٩٨٪ بە بەڵێ بۆ جێگرەوە تێپەڕی. === سەرەتای پتەوکردنی دەسەڵات === کاتێک خومەینی لە پاریس بوو، بەڵێنی «سیستەمێکی سیاسی دیموکراتی» بۆ ئێران دا، بەڵام کاتێک گەییشتە دەسەڵات، داکۆکی لە دروستکردنی دەوڵەتی ئایینی کرد<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=BBC News {{!}} Middle East {{!}} Analysis: The forces for change|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/269799.stm|وێبگە=news.bbc.co.uk|بڵاوکەرەوە=British Broadcasting Corporation|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=en}}</ref> کە لەسەر بنەمای پارێزگای فەقییە وەرگیراوە. ئەم پرۆسەیە دەستی کرد بە سەرکوتکردنی گرووپەکانی ناو ھاوپەیمانێتییە فراوانەکە بەڵام لە دەرەوەی تۆڕەکەی کە ھیوایان بە خومەینی بەستبوو بەڵام چیتر خومەینی پێویستی بە پشتیوانی ئەوان نەبوو. ھەروەھا ئەمەش بووە ھۆی پاکتاوکردن یان گۆڕینی زۆرێک لە سیاسەتمەدارانی سێکۆلار لە ئێران و خومەینی و کەسە نزیکەکانی ئەم ھەنگاوانەی خوارەوەیان گرتەبەر:دامەزراندنی دادگاکانی شۆڕشی ئیسلامی؛ جێگرتنەوەی ھێزی سەربازی و پۆلیسی پێشوو؛ دانانی زانایانی باڵای دینی و ڕۆشنبیرانی ئیسلامی ئێران بە بەرپرسی نووسینی دەستوورێکی دینی، لەگەڵ ڕۆڵێکی ناوەندی بۆ دەسەڵاتی فەقییە؛ دروستکردنی پارتی کۆماری ئیسلامی لە ڕێگەی مۆتجاھیدەکانی خومەینی بە ئامانجی دامەزراندنی حکوومەتێکی دینی و ڕووخاندنی ھەر ئۆپۆزسیۆنێکی سێکۆلار؛ گۆڕینی ھەموو یاسا سێکۆلارەکان بە یاسای ئیسلامی؛ و بێلایەنکردن یان سزادانی ئیلاھیناسە باڵاکان ("ڕکابەرەکانی خومەینی لە پلەبەندی ئایینیدا")، کە بیرۆکەکانی لەگەڵ بیرۆکەکانی خومەینی ناکۆکی ھەبوو، لەوانە محەممەد کازم شەریعەتمەداری، حەسەن تەباتەبایی قۆمی و [[حوسێنعەلی مونتەزیری]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Cloninger|یەکەم١=Susan C.|دوایین٢=Leibo|یەکەم٢=Steven A.|سەردێڕ=Understanding Angry Groups: Multidisciplinary Perspectives on Their Motivations and Effects on Society|ڕێکەوت=ی ی 2017|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO|شوێن=Santa Barbara, California|ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٠٨-٣٣٥١-٩|پەڕەکان=٣٤٢–٣٥٣|ناونیشان=https://books.google.it/books/about/Understanding_Angry_Groups_Multidiscipli.html?id=PiwRDgAAQBAJ&redir_esc=y|زمان=en}}</ref> ھەندێک ڕۆژنامەکان داخران، ئەوانەی ناڕەزایەتیان دەربڕی بەرامبەر بە داخستنی ڕۆژنامەکان ھێرشیان کرایە سەر.<ref>Moin ''Khomeini'', (2000), p.219</ref> گرووپە ئۆپۆزسیۆنەکانی وەک بەرەی دیموکراسی نیشتمانی و پارتی کۆماریخوازی گەلی موسڵمان ھێرشیان کرایە سەر و دواجار قەدەغە کران.<ref>Bakhash, Shaul, ''The Reign of the Ayatollahs'', p.68–69</ref> === دەستووری ئیسلامی و بوون بە ڕێبەری مەزن === وەک بەشێک لە گواستنەوە لە سەرکردایەتی بزووتنەوەیەکی سیاسی بەرفراوان بۆ حوکومەتی توندوتیژی ئایینی، خومەینی بۆ یەکەم جار ڕای گەیاند کە پشتگیری لە دەستووری کاتی کۆماری ئیسلامی دەکات کە ھیچ پۆستێکی بۆ حوکمی باڵای زانای ئیسلامی تێدا نەبوو. دوای ئەوەی لایەنگرانی زۆرینەی ڕەھای کورسییەکانی ئەو لیژنەیەیان بەدەستھێنا کە گۆڕانکاریی کۆتاییان لە ڕەشنووسەکەدا (ئەنجومەنی شارەزایان)<ref>Schirazi, ''Constitution of Iran'' Tauris, 1997 p.22–23</ref> ئەنجامدا، دەستووری پێشنیارکراویان نووسییەوە بۆ ئەوەی [[شەرعزان]]ێکی باڵای ئیسلامی سەرکردایەتی وڵات بکات، ھەروەھا [[ئەنجومەنی پارێزەران]]ی بەھێزتر بۆ [[ڤیتۆ]]کردنی یاسا نائیسلامییەکان و پشکنینی کاندیدەکان بۆ پۆستەکان و دوورخستنەوەی ناموسڵمانان. ڕێبەری مەزنی ئینقلابی ئیسلامی لە کتێبەکەیدا بە ناوی حکوومەتی ئیسلامی: وەڵایەتی فەقییە (حکوومەتی ئیسلامی: حوکمڕانی فەقییە) لە ساڵی ١٩٧٠دا کە بەسەر لایەنگرانیدا دابەشکرابوو و لە خەڵک ڕاگیرابوو، لە نزیکەوە بەدواداچوونی بۆ بیرۆکەکانی خومەینی دەکرد بەڵام نە بە تەواوی. لە تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٧٩ دەستووری نوێی کۆماری ئیسلامی بە ڕیفراندۆمی نەتەوەیی پەسەند کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Sial|یەکەم١=Omar|سەردێڕ=A Guide to the Legal System of the Islamic Republic of Iran|journal=GlobaLex {{!}} Foreign and International Law Research|ناونیشان=http://www.nyulawglobal.org/globalex/iran.htm|بڵاوکەرەوە=New York University School of Law.|شوێن=New York|زمان=En}}</ref> خومەینی خۆی بە ڕێبەر دەستنیشان کرا و بە فەرمی بە «ڕێبەری شۆڕش» ناسێنرا. لە ٢ ی شوباتی ١٩٨١، [[ئەبوولحەسەن بەنیسەدر|ئەبولحەسەن بەنیسەدر]] وەک یەکەم سەرۆککۆماری ئێران ھەڵبژێردرا. ڕەخنەگران گلەییان لەوە دەکرد کە خومەینی بەڵێنەکەی بۆ ئامۆژگاریکردن لە جیاتی بەڕێوەبردنی وڵاتی شکاندووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Swenson|یەکەم١=Elmer|سەردێڕ=Khomeini's REVERSALS of Promises|journal=gemsofislamism.tripod.com|ناونیشان=http://gemsofislamism.tripod.com/khomeini_promises_kept.html|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=THE IRANIAN: Khomeini before & after revolution|ناونیشان=https://www.iranian.com/Opinion/2003/August/Khomeini/|وێبگە=www.iranian.com|زمان=en}}</ref> === قەیرانی دیل گرتن === [[پەڕگە:Iran hostage crisis - Iraninan students comes up U.S. embassy in Tehran.jpg|302px|وێنۆک|خوێندکارانی ئێرانی لە باڵیۆزخانەی ئەمریکا، تاران داگیر دەکەن]] پێش پەسەندکردنی دەستوور، لە ٢٢ ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٩، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا [[محەممەدڕەزا پەھلەوی|شای]] دوورخراو و نەخۆشی ھێنا بۆ وڵاتەکە بۆ چارەسەری شێرپەنجە. لە ئێران دەستبەجێ خۆپیشاندان دەستی پێکرد و خومەینی و گرووپە چەپەکان داوایان کرد شا بۆ دادگاییکردن و لەسێدارەدان بگەڕێتەوە بۆ ئێران. لە ٤ ی تشرینی دووەمدا، گرووپێک لە خوێندکارانی ئێرانی کە خۆیان بە خوێندکارانی موسڵمانی شوێنگری ھێڵی ئیمام ناودەبرد، کۆنتڕۆڵی باڵیۆزخانەی ئەمریکایان لە تاران گرتە دەست و ٥٢ کارمەندی باڵیۆزخانەکەیان بۆ ماوەی ٤٤٤ ڕۆژ بە دیلی گرت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ١٩٨٠|سەردێڕ=The Mystic Who Lit The Fires of Hatred. 7 January 1980 |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |ناونیشان=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,923854,00.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071023031644/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,923854,00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> لە ئەمریکا دیل گرتن وەک پێشێلکارییەکی ئاشکرای یاسای نێودەوڵەتی تەماشا دەکرا و توڕەیی توند و ھەستی دژە ئێرانی لێکەوتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Bowden|یەکەم١=Mark|سەردێڕ=Guests of the Ayatollah: The Iran Hostage Crisis: The First Battle in America's War with Militant Islam|ڕێکەوت=ی ی 2007|بڵاوکەرەوە=Open Road + Grove/Atlantic|شوێن=New York|ژپنک=٩٧٨-١-٥٥٥٨٤-٦٠٨-٤|ناونیشان=https://books.google.it/books/about/Guests_of_the_Ayatollah.html?id=5m0kyPc18l4C&redir_esc=y|زمان=en}}</ref> === پەیوەندی لەگەڵ وڵاتانی ئیسلامی === خومەینی باوەڕی بە یەکڕیزی موسڵمانان، بە ھەناردەکردنی شۆڕشەکەی بۆ سەرتاسەری جیھان و دواجاریش یەکێک لە «ئامانجە گەورەکانی شۆڕش» بە «دامەزراندنی دەوڵەتی ئیسلامی لەسەر ئاستی جیھان» بوو. ئەو پێیوابوو شیعە و موسڵمانانی سوننە کە ژمارەیان زیاترە، پێویستە «یەکگرتوو بن و بە توندی دژی [[زلھێز]]ە ڕۆژاوایی و خۆبەزلزانەکان بوەستن».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Imam Emphasized Unity Between Shia and Sunni: Ayatollah Mousawi Jazayeri|ناونیشان=http://en.imam-khomeini.ir/en/n6322/News/Imam_Emphasized_Unity_Between_Shia_and_Sunni_Ayatollah_Mousawi_Jazayeri|وێبگە=Imam Khomeini|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151208151025/http://en.imam-khomeini.ir/en/n6322/News/Imam_Emphasized_Unity_Between_Shia_and_Sunni_Ayatollah_Mousawi_Jazayeri|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەفتەی لەدایکبوونی [[محەممەد]] (ھەفتەی نێوان ١٢ تا ١٧ی ڕەبیع الاول)ی وەک ھەفتەی یەکگرتوویی و کۆتا ھەینی ڕەمەزانی وەک [[ڕۆژی قودس]] لە ساڵی ١٩٨١ ناساند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.opendemocracy.net/article/iran-s-unfinished-crisis |سەردێڕ=Iran's unfinished crisis Nazenin Ansari, 16–09–2009 |بڵاوکەرەوە=Opendemocracy.net |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141110165615/https://www.opendemocracy.net/article/iran-s-unfinished-crisis |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === شەڕی ئێران و عێراق === شەڕی ئێران و عێراق دوای ماوەیەکی کورت لە گەیشتنە دەسەڵات، خومەینی داوای شۆڕشی ئیسلامی لە سەرانسەری جیھانی ئیسلامی، وەکوو عێراق دراوسێی عەرەبی ئێران کرد. عێراق تاکە وڵاتی گەورەی دراوسێی ئێران بوو کە زۆرینەی دانیشتووانەکەی شیعە بوون.<ref>1980 April 8 – Broadcast call by Khomeini for the pious of Iraq to overthrow Saddam Hussein and his regime. Al-Dawa al-Islamiya party in Iraqi is the hoped for catalyst to start rebellion. From: Mackey, ''The Iranians'', (1996), p.317</ref>لە ھەمان کاتدا [[سەددام حوسێن|سەدام حوسێن]] سەرکردەی [[بەعسیزم|بەعسی عەرەبی عێراقی]] بە پەرۆش بوو بۆ سوود وەرگرتن لە لاوازی سوپای ئێران و ئاژاوەی شۆڕشگێڕانە بەتایبەت بۆ داگیرکردنی [[پارێزگای خووزستان]] کە دەوڵەمەندە بە [[نەوت]] و لاوازکردنی ھەوڵەکانی شۆڕشی ئیسلامی ئێران بۆ ھاندانی زۆرینەی شیعە لە وڵاتەکەیدا. لە ئەیلوولی ١٩٨٠، عێراق ھێرشێکی تەواوی کردە سەر ئێران و سەرەتای جەنگی ئێران و عێراق (ئەیلوولی ١٩٨٠ - ئابی ١٩٨٨). تێکەڵەیەک لە بەرھەڵستکاری توند و ناکارامەیی سەربازی ھێزە عێراقییەکان زوو پێشڕەوی عێراقیان وەستاند و سەرەڕای ئیدانەکردنی نێودەوڵەتی بۆ بەکارھێنانی گازی ژەھراوی لەلایەن سەدامەوە، ئێران لە سەرەتای ساڵی ١٩٨٢ نزیکەی ھەموو ناوچە لەدەستچووەکانی لە ھێرشەکەدا بەدەست ھێنایەوە. ئەم داگیرکارییە ئێرانییەکانی لە پشت ڕژێمی نوێوە کۆکردەوە، پێگەی خومەینی بەرز کردەوە و ڕێگەی دا سەرکردایەتی خۆی بەھێز بکات. دوای ئەم گۆڕانکارییە لە ھەڵوێستدا، خومەینی پێشنیاری ئاگربەستی عێراقی ڕەتکردەوە و لە جیاتی ئەوە داوای قەرەبووکردنەوە و لابردنی سەدام حوسێنی لە دەسەڵات کرد.<ref>Wright, ''In the Name of God'' (1989), p.126</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Smith |یەکەم=William E. |ناونیشان=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,950688,00.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071015110904/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,950688,00.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=The $150 Billion Question |magazine=Time |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ١٩٨٢|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٢، کودەتایەکی سەربازی سەرنەکەوتوو لە دژی خومەینی ڕوویدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=IRAN SAYS AN ATTEMPTED COUP BY ARMY GROUP WAS FOILED|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1982/06/28/world/iran-says-an-attempted-coup-by-army-group-was-foiled.html|وێبگە=The New York Times|بڵاوکەرەوە=nytimes.com|شوێن=New York|زمان=en}}</ref> ھەرچەندە ژمارەی دانیشتووان و ئابووری ئێران سێ ئەوەندەی عێراق بوو، بەڵام عێراق سوودی لە پشتیوانی وڵاتانی کەنداوی عەرەبی دراوسێ و بلۆکی سۆڤیەت و وڵاتانی ڕۆژاوا وەرگرت. وڵاتانی عەرەبی [[کەنداوی فارس]] و ڕۆژاوا دەیانویست دڵنیا بن کە شۆڕشی ئیسلامی لە کەنداو بڵاو نەبێتەوە، لەکاتێکدا یەکێتی سۆڤیەت نیگەران بوو لە ھەڕەشەیەکی شاراوە کە ڕژێمەکەی لە ئاسیای ناوەڕاست لە باکوور دەخاتە مەترسییەوە. ھەرچەندە ئێران لە سەردەمی شادا بڕێکی زۆر چەک و تەقەمەنی ھەبوو کە لەلایەن ئەمریکاوە دابین دەکرا و سەرەڕای سیاسەتەکانی خومەینی دژ بە ڕۆژاوا ئەمریکا لە ساڵانی ھەشتاکان بە نھێنی و نایاسایی چەکی بۆ ئێران قاچاخ دەکرد. لە کاتی جەنگدا، ئێرانییەکان ھێرشی شەپۆلی مرۆڤیان بەکارھێنا (ئەو کەسانەی کە بە پێ دەڕۆیشتن بۆ مردنێکی دیاریکراو، سەربازانی منداڵیشیان لەخۆگرتبوو) و خومەینی بەڵێنی دا کە ئەگەر لە جەنگدا بمرن، خۆکارانە دەچنە بەھەشت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Mohammadi|یەکەم١=Kamin|سەردێڕ=The Cypress Tree|ڕێکەوت=ی ی 2012|بڵاوکەرەوە=A&C Black|شوێن=London|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٨٨-٣٤٢٩-٩|ناونیشان=https://books.google.it/books?id=L_RqWaBZqLcC&q=would+be+used+in+human—wave+attacks,+used+to+walk+over+minefields,+giving+their+lives+for+Khomeini,+brainwashed+into+thinking+that+it+was+sweeter+to+die,&pg=PA205&redir_esc=y|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Carol|یەکەم١=Steven|سەردێڕ=Understanding the Volatile and Dangerous Middle East: A Comprehensive Analysis|ڕێکەوت=ی ی 2015|بڵاوکەرەوە=iUniverse|ژپنک=٩٧٨-١-٤٩١٧-٦٦٥٨-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=iIy5CgAAQBAJ&q=khomeini+human+wave+attack+promise+walking+to+certain+death&pg=PT872|زمان=en}}</ref> بەدواداچوونەکانی خومەینی بۆ سەرکەوتن دواجار بێھودە بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Shane Harris and Matthew M.|دوایین١=Aid|سەردێڕ=Exclusive: CIA Files Prove America Helped Saddam as He Gassed Iran|ناونیشان=https://foreignpolicy.com/articles/2013/08/25/secret_cia_files_prove_america_helped_saddam_as_he_gassed_iran|وێبگە=Foreign Policy|زمان=en|ڕێکەوت=18ی ئەیلوولی 2025}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ruhollah Khomeini {{!}} Biography, Exile, Iranian Revolution, Family, Ayatollah, & Facts {{!}}|ناونیشان=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/316812/Ruhollah-Khomeini|وێبگە=www.britannica.com|بڵاوکەرەوە=Britannica|زمان=en}}</ref> تا مانگی ئازاری ساڵی ١٩٨٤ دوو ملیۆن لە خوێندەوارترین ھاووڵاتیانی ئێران وڵاتیان بەجێھێشتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Ladan|دوایین١=Boroumand|سەردێڕ=Iranians Turn Away from the Islamic Republic|ناونیشان=https://www.journalofdemocracy.org/articles/iranians-turn-away-from-the-islamic-republic/|وێبگە=Journal of Democracy|بڵاوکەرەوە=journalofdemocracy.org|شوێن=Washington|زمان=en}}</ref> خومەینی لە مانگی گەلاوێژی ساڵی ١٩٨٨، بە وتەی خۆی، «کوپەکەی ژەھری خواردەوە» و ئاگربەستێکی بە ناوبژیوانی نەتەوە یەکگرتووەکان قبوڵ کرد. سەرەڕای تێچووی زۆری شەڕەکە کە ٤٥٠ بۆ ٩٥٠ ھەزار قوربانیی ئێرانی و ٣٠٠ ملیار دۆلاری ئەمریکی بوو، بەڵام خومەینی پێداگری لەسەر ئەوە کرد کە درێژکردنەوەی شەڕ بۆ ناو عێراق لە ھەوڵێکدا بۆ ڕووخاندنی سەدام ھەڵە نەبووە. لە "نامەیەکدا بۆ پیاوانی ئایینی" نووسیویەتی "تەوبە ناکەین، تەنانەت بۆ یەک ساتیش پەشیمان نابینەوە بۆ ئەدای کارکردنمان لە کاتی شەڕدا. ئایا لەبیرمان چووە کە شەڕمان کردووە بۆ جێبەجێکردنی ئەرکی ئایینی خۆمان و ئەنجامەکەی پرسێکی پەراوێزییە؟".<ref>Moin, ''Khomeini'' (2000), p. 285</ref> === فەتوای دژی چەکی کیمیایی === موحسین ڕەفیقدۆست فەرماندەی سوپای پاسداران لە ساڵی ١٩٨٢ تا ١٩٨٩ لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ گارێس پۆرتەر جەختی لەوە کردەوە کە خومەینی دژایەتی پێشنیازەکەی کردووە بۆ دەستپێکردنی کارکردن لەسەر [[چەکی ناوکی|چەکی ئەتۆمی]] و کیمیایی بە فەتوایەک کە وردەکارییەکانی سەبارەت بە کات و دەرکردنی ھەرگیز ئاشکرا نەکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Gareth|دوایین١=Porter|سەردێڕ=(کاتێک ئایەتوڵڵا وتی نەخێر بە ئەتۆم) When the Ayatollah Said No to Nukes|ناونیشان=https://foreignpolicy.com/2014/10/16/when-the-ayatollah-said-no-to-nukes/|وێبگە=Foreign Policy|بڵاوکەرەوە=Foreign Policy|شوێن=Washington|زمان=en|ڕێکەوت=2ی تشرینی یەکەمی 2025}}</ref> === فەتوا لە دژی کوردەکان === لە ١٩ی ئابی ١٩٧٩، خومەینی فەتوایەکی (بڕیاری شەرعی) دەرکرد و تێیدا جیھادی (شەڕی) دژ بە گرووپە یاخیبووەکانی کورد ڕاگەیاند، بەتایبەتی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] (KDPI) و کۆمەڵە. ئەم بڕیارە دوای [[شەڕی پاوە]] ھات، کە تێیدا چەکدارانی کورد گەمارۆی پێگەکانی حکوومەتیان دابوو. خومەینی یاخیبووەکانی وەک موحاریب (ئەوانەی شەڕ لە دژی خودا دەکەن) ناساند. دوای بڕیارەکە، دادوەری شۆڕش [[سادق خەڵخاڵی]] دادگاییکردنی خێرا و کورتکراوەی لە سنە، پاوە، مەریوان، سەقز و مەھاباد ئەنجامدا، کە بووە ھۆی لەسێدارەدانی سەدان کەس بە تۆمەتی چالاکی دژە شۆڕش. بەپێی ڕێکخراوی لێبوردنی نێودەوڵەتی، نزیکەی ١٠٬٠٠٠ کەس لە کاتی ململانێ فراوانەکەدا (١٩٧٩–١٩٨٣) کوژراون، و ھەزاران کەسیش لە دادگاییکردنە خێراکاندا سزای لەسێدارەدانیان بەسەردا سەپێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=IHRDC |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠١٢|سەردێڕ=Haunted Memories: The Islamic Republic’s Executions of Kurds in 1979 |ناونیشان=https://iranhrdc.org/haunted-memories-the-islamic-republics-executions-of-kurds-in-1979/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=Iran Human Rights Documentation Center |زمان=en-US}}</ref> === ژیان لە سەردەمی خومەینیدا === لە وتارێکدا لە ١ی شوباتی ١٩٧٩، کە لەبەردەم ئاپۆرایەکی گەورەی جەماوەردا پاش گەڕانەوەی لە تاراوگە بۆ ئێران پێشکەشی کرد، خومەینی چەندین بەڵێنی بە ئێرانییەکان دا سەبارەت بە ڕژێمە ئیسلامییەکەی داھاتووی: حکوومەتێکی ھەڵبژێردراوی گەل کە نوێنەرایەتی خەڵکی ئێران بکات بێ ئەوەی پیاوانی ئایینی دەستوەردانی تێدا بکەن. ئەو بەڵێنیدا کە «نابێت ھیچ کەسێک لەم وڵاتەدا بێ ماڵ و حاڵ بمێنێتەوە»، ھەروەھا ئێرانییەکان لەبەردەم دەرگاکانیاندا خزمەتگوزارییەکانی تەلەفۆن، گەرمکەرەوە، کارەبا، پاس و نەوت بە بێبەرامبەر بەدەست دەھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Moin |یەکەم١=Baqer |سەردێڕ=Khomeini: life of the Ayatollah |ڕێکەوت=٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=Thomas Dunne Books |شوێن=New York |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٢-٢٦٤٩٠-١|پەڕە=٢٥٨|edition=First U.S. |ناونیشان=https://www.goodreads.com/book/show/216746.Khomeini |ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> لە سایەی دەسەڵاتی خومەینیدا، ئێران بەتەواوی بە ئیسلامی کرا. شەریعەتی ئیسلامی جێبەجێ کرا و پۆشاکی ئیسلامی بەسەر ژنان و پیاواندا لەلایەن سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی و گرووپە ئیسلامییەکانی دیکەوە سەپێندرا. ژنان ناچار کران قژیان دابپۆشن، و پۆشینی شۆرت بۆ پیاوان قەدەغە کرا. خواردنەوە کحولییەکان، زۆربەی فیلمە ڕۆژاوایییەکان، و تێکەڵاوبوونی ژنان و پیاوان لە کاتی مەلەکردن یان خۆدانە بەر ھەتاو قەدەغە کران. پرۆگرامی خوێندنی ئێران لە سەرجەم قۆناغەکاندا لە ڕێگەی «شۆڕشی ڕۆشنبیریی ئیسلامی»یەوە بە ئیسلامی کرا؛ ئەم پرۆسەیەش بەوردی لەلایەن «لیژنەی بەئیسلامیکردنی زانکۆکان»ەوە جێبەجێ کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.iranculture.org/en/about/tarikh.php |سەردێڕ=Secretariat of the Supreme Council of the Cultural Revolution. Brief history of the SCCR |بڵاوکەرەوە=Iranculture.org |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20071230042759/http://www.iranculture.org/en/about/tarikh.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> لە تەممووزی ١٩٧٩، خومەینی پەخشکردنی ھەر جۆرە مۆسیقایەکی لە ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنی ئێراندا قەدەغە کرد،<ref name="ReferenceA"/> جگە لە مۆسیقای سەربازی و ئایینی. ئەم قەدەغەکردنە بۆ ماوەی ١٠ ساڵ (واتە نزیکەی تا کۆتایی تەمەنی خومەینی) بەردەوام بوو.<ref>قەدەغەکردنەکە لە شۆڕشەوە دەستی پێکرد و ١٠ ساڵی خایاند. [http://www.iranian.com/History/2001/September/BBC/ Hossein Shahidi. 'BBC Persian Service 60 years on.'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211214010513/http://www.iranian.com/History/2001/September/BBC/ |date=14 December 2021}} The Iranian. 24 September 2001</ref> بە وتەی جانێت ئافاری: «ڕژێمە تازە دامەزراوەکەی ئایەتوڵڵا خومەینی، بە خێرایی دەستی کرد بە سەرکوتکردنی فێمینیستەکان، کەمینە نەتەوەیی و ئایینییەکان، لیبراڵەکان و چەپڕەوەکان – ھەموو ئەمانەش لەپێناو و بە ناوی ئیسلامەوە بوو.»<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Janet |دوایین=Afari|سەردێڕ=Foucault and the Iranian Revolution: Gender and the Seductions of Islamism|بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٠٠٧٨٦-١|پەڕە=١٦٣}}</ref> بەڵام لە ڕووی ئابوورییەوە، ئەو خزمەتگوزارییە خۆڕاییانەی بەڵێنیان لەسەر درابوو جێبەجێ نەکرا. لەگەڵ بەرزبوونەوەی نرخەکاندا، داھاتی ڕاستەقینەی ئێرانییەکان بۆ خوار ئاستی بژێویی چینی ناوەڕاست دابەزی، ئەمەش وای کرد خەڵک بە کردەیی ڕووبەڕووی ھەژاری ببنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|یەکەم١=Tara |دوایین١=Rahmani |سەردێڕ=Life on the Ground in Iran: From the View of the People |ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|journal=Wilson Center. MENA360 |ناونیشان=https://www.wilsoncenter.org/article/life-ground-iran-view-people |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === مافی ژنان و منداڵان === خومەینی لە کاتی ڕووخانی شا و گەڕانەوەی دواتری بۆ وڵات، پشتیوانییەکی بەرفراوان و چالاکانەی لە ژنان کرد، و داوای دەکرد ژنان بێنە ناو ھەموو بوارەکانی ژیانەوە، تەنانەت پێشبینی ئەوەشی دەکرد کە ژنێک ببێتە سەرۆکی دەوڵەت؛ بەڵام کاتێک گەڕایەوە، ھەڵوێستەکانی سەبارەت بە مافەکانی ژنان بە شێوەیەکی بەرچاو گۆڕانکارییان بەسەردا ھات. خومەینی یاسای جیابوونەوەی ساڵی ١٩٦٧ی ئێرانی ھەڵوەشاندەوە، و ھەر جیابوونەوەیەکی بەپێی ئەو یاسایە بە پووچەڵ دانا. سەرەڕای ئەوەش، خومەینی پشتیوانی لە مافی جیابوونەوەی ژنان دەکرد وەک ئەوەی لە شەریعەتی ئیسلامیدا ڕێگەی پێدراوە. خومەینی جەختی لەسەر ھەڵوێستی نەریتی دەستدرێژی سێکسی لە یاسای ئیسلامیدا کردەوە کە تێیدا دەستدرێژی سێکسی لەلایەن ھاوسەرەوە ھاوتای دەستدرێژی سێکسی یان زینا نەبوو لەژێر ھەندێک بارودۆخی دیاریکراودا. چەند فەتوایەکی ئەو سەبارەت بە پرسەکانی ژنان ئەمانە دەگرێتەوە: مەسەلەی ٢٤١٢ – ئەو ژنەی کە گرێبەستی ھاوسەرگیری ھەمیشەیی کردووە، نابێت بەبێ مۆڵەتی مێردەکەی لە ماڵ بچێتە دەرەوە، و دەبێت ڕازی بێت بە ھەر چێژێک کە ئەو دەیەوێت و بەبێ بیانوویەکی شەرعی ڕێگری لێ نەکات لە خەوتن لەگەڵیدا. ئەگەر لەم بابەتانەدا گوێڕایەڵی مێردەکەی بێت، ئەوا لەسەر مێردەکە پێویستە خواردن، جلوبەرگ، ماڵ و ئەو شتەکانی تری بۆ دابین بکات کە لە پەڕتووکەکاندا باسکراون، و ئەگەر دابینی نەکات، ئەوا قەرزارباری ژنەکەیە، چ توانای ھەبێت یان نەبێت. مەسەلەی ٢٤١٣ – ئەگەر ژن لەو بابەتانەی لە مەسەلەی پێشوودا باسکراون گوێڕایەڵی مێردەکەی نەکات، ئەوا گوناھبارە و مافی خواردن، جلوبەرگ، نیشتەجێبوون و پێکەوە خەوتنی نییە، بەڵام مارەیییەکەی لەدەست نادات. مەسەلەی ٢٤١٤ – پیاو مافی ئەوەی نییە ژنەکەی ناچار بکات خزمەتی ماڵ بکات. مەسەلەی ٢٤٢٠ – ئەگەر لە کاتی خوێندنەوەی مارەبڕینی ھەمیشەییدا کاتێکی دیاریکراویان بۆ پێدانی مارەیی دیاری نەکردبێت، ئەوا ژنەکە دەتوانێت ڕێگری لە مێردەکەی بکات لە خەوتن لەگەڵیدا پێش وەرگرتنی مارەیییەکە، چ مێردەکە توانای پێدانی مارەیییەکەی ھەبێت یان نەبێت؛ بەڵام ئەگەر پێش وەرگرتنی مارەیی ڕازی بێت بە جووتبوون و مێردەکەش جووتبوونی لەگەڵدا بکات، ئیتر ناتوانێت بەبێ بیانوویەکی شەرعی ڕێگری لە مێردەکەی بکات لە جووتبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Khomeini |یەکەم=Ruhollah |سەردێڕ=رساله توضیح المسائل حضرت آیةالله العظمی امام خمینی قدس سره |بڵاوکەرەوە=Imam Khomeini (PBUH) Editing and Publishing Institute |ساڵ=٢٠٢٤|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٣٥-٠٢٥-٣|edition=2nd |شوێن=Iran-Tehran |ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=2013–2014 |پەڕەکان=٤٣٠–٤٣١|زمان=Persian |trans-title=A treatise explaining the verdicts of Grand Ayatollah Imam Khomeini (Quds Sera)}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Mousavi Khomeini |یەکەم=Sayed Rohullah |سەردێڕ=the resale of Ayatollah Khomeini |ناونیشان=https://www.leader.ir/fa/book/2?sn=544 |وێبگە=2412 Sentence|ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20180225074639/https://www.leader.ir/fa/book/2?sn=544|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aghtaie|یەکەم=Nadia|سەردێڕ=Breaking the silence: rape law in Iran and controlling women's sexuality|chapter=Breaking the silence|ڕێکەوت=٢٠١١|زنجیرە=International Approaches to Rape|پەڕەکان=١٢١–١٤٦|editor-last=Westmarland|editor-first=Nicole|edition=1st|بڵاوکەرەوە=Bristol University Press|doi=10.2307/j.ctt9qgkd6.10|jstor=j.ctt9qgkd6.10|editor2-last=Gangoli|editor2-first=Geetanjali}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Khomeini|یەکەم=Ruhollah|سەردێڕ=A Clarification of Questions: An Unabridged Translation of Resaleh Towzih al-Masael|پەڕەکان=١–٣٩٣|ساڵ=٢٠١٩|orig-year=1984|no-pp=yes|ئەوانی تر=foreword by Michael M. J. Fischer and Mehdi Abedi|chapter=Resaleh Towzih al-Masael |بڵاوکەرەوە=Routledge|doi=10.4324/9780429047114-1|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٢٩-٠٤٧١١-٤|s2cid=197985749|translator-last=Borujerdi|translator-first=J.}}</ref> == سەرچاوەکان == === ئاماژەکان === {{سەرچاوەکان|٢}} === سەرچاوەکان === {{refbegin}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Ansari |یەکەم= Hamid |ناونیشان= http://www.ghadeer.org/english/imam/n_o_a/html/fehrest.html |سەردێڕ= The Narrative of Awakening |بڵاوکەرەوە= The Institute for Compilation and publication of the work of Imam Khomeini|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20150514145122/http://www.ghadeer.org/english/imam/n_o_a/html/fehrest.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٤ی ئایاری ٢٠١٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Bakhash |یەکەم= Shaul |سەردێڕ= The Reign of the Ayatollahs: Iran and the Islamic Revolution |بڵاوکەرەوە=Basic Books |شوێن=New York |ساڵ=١٩٨٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Brumberg |یەکەم= Daniel |سەردێڕ= Reinventing Khomeini: The Struggle for Reform in Iran |بڵاوکەرەوە= University of Chicago Press |ژپنک= ٠-٢٢٦-٠٧٧٥٨-٦|ساڵ= ٢٠٠١}} * {{cite encyclopedia |title = Zoroastrianism ii. Historical Review: from the Arab Conquest to Modern Times |last = Choksy |first = Jamsheed K. |author-link = Jamsheed Choksy |url = http://www.iranicaonline.org/articles/zoroastrianism-02-arab-conquest-to-modern |encyclopedia = Encyclopaedia Iranica |year = 2015}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=sTFdNNQP4ewC&q=intitle:%22Islamic+revolution%22 |دوایین= Dabashi |یەکەم= Hamid |سەردێڕ= Theology of Discontent: The Ideological Foundation of the Islamic Revolution in Iran|ساڵ= ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Transaction Publishers |ژپنک=١-٤١٢٨-٠٥١٦-٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Daniel |یەکەم= Elton L. |سەردێڕ= The History of Iran |ناونیشان= https://archive.org/details/historyofiran0000dani |دەستپێگەیشتنی ناونیشان= registration |بڵاوکەرەوە=Greenwood Press |ژپنک= ٠-٣١٣-٣٠٧٣١-٨|ساڵ=٢٠٠١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= DeFronzo |یەکەم=James |سەردێڕ= Revolutions And Revolutionary Movements |بڵاوکەرەوە=Westview Press |ژپنک= ٩٧٨-٠-٨١٣٣-٤٣٥٤-٩|ساڵ=٢٠٠٧|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ناونیشان= https://archive.org/details/revolutionsrevol0000defr_m6p2}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Harney |یەکەم= Desmond |سەردێڕ= The priest and the king: an eyewitness account of the Iranian revolution |بڵاوکەرەوە=I.B. Tauris |ساڵ=١٩٩٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=bxJgsRRtDsoC&q=intitle:%22Islamic+revolution%22 |دوایین= Hoveyda |یەکەم= Fereydoun |سەردێڕ= The Shah and the Ayatollah: Iranian Mythology and Islamic Revolution |ساڵ=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Praeger/Greenwood|ژپنک=٠-٢٧٥-٩٧٨٥٨-٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Karsh |یەکەم= Efraim |سەردێڕ=Islamic Imperialism: A History |بڵاوکەرەوە=Yale University Press |ژپنک= ٩٧٨-٠-٣٠٠-١٢٢٦٣-٣|ساڵ=٢٠٠٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Keddie |یەکەم=Nikkie R. |سەردێڕ= Modern Iran: Roots and Results of Revolution |بڵاوکەرەوە=Yale University Press |ژپنک= ٠-٣٠٠-٠٩٨٥٦-١|ساڵ=٢٠٠٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١= Khomeini |یەکەم١= Ruhollah |دوایین٢=Algar |یەکەم٢=Hamid |سەردێڕ= Islamic Government: Governance of the Jurist |بڵاوکەرەوە=Alhoda UK |ژپنک= ٩٦٤-٣٣٥-٤٩٩-٧|ساڵ=٢٠٠٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Khomeini |یەکەم= Ruhollah |editor = Algar, Hamid (translator and editor) |سەردێڕ= Islam and Revolution: Writing and Declarations of Imam Khomeini |ناونیشان= https://archive.org/details/islamrevolutionw00khom |دەستپێگەیشتنی ناونیشان= registration |بڵاوکەرەوە=Mizan Press |شوێن=Berkeley, CA |ساڵ=١٩٨١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Khomeini, Ruhollah |سەردێڕ= Sayings of the Ayatollah Khomeini: political, philosophical, social, and religious |بڵاوکەرەوە=Bantam |ساڵ=١٩٨٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=XgoNAAAAIAAJ&q=intitle:%22khomeini%22 |دوایین= Lee |یەکەم= James |سەردێڕ= The Final Word!: An American Refutes the Sayings of Ayatollah Khomeini |ساڵ=١٩٨٤|بڵاوکەرەوە=Philosophical Library|ژپنک=٠-٨٠٢٢-٢٤٦٥-٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Mackey |یەکەم= Sandra |سەردێڕ= The Iranians: Persia, Islam and the Soul of a Nation |بڵاوکەرەوە=Dutton |ساڵ=١٩٩٦|ژپنک= ٠-٥٢٥-٩٤٠٠٥-٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Milani |یەکەم= Mohsen M. |سەردێڕ=The Making of Iran's Islamic Revolution: From Monarchy to Islamic Republic |بڵاوکەرەوە=Westview Press|ژپنک=٠-٨١٣٣-٨٤٧٦-١|ساڵ=١٩٩٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Moin |یەکەم= Baqer |سەردێڕ= Khomeini: Life of the Ayatollah |بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press |ژپنک= ٠-٣١٢-٢٦٤٩٠-٩|ساڵ=٢٠٠٠|ناونیشان= https://archive.org/details/khomeinilifeofay00moin}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Molavi, Afshin |سەردێڕ= The Soul of Iran: a Nation's Journey to Freedom |بڵاوکەرەوە= Norton paperbacks |شوێن=New York |ساڵ=٢٠٠٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Rāhnamā |یەکەم= 'Ali |سەردێڕ= Pioneers of Islamic Revival |بڵاوکەرەوە=Macmillan |ژپنک= ١-٨٥٦٤٩-٢٥٤-٠|ساڵ=١٩٩٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Reich |یەکەم= Bernard |سەردێڕ=Political Leaders of the Contemporary Middle East and North Africa: A Biographical Dictionary |بڵاوکەرەوە=Greenwood Press |ژپنک= ٠-٣١٣-٢٦٢١٣-٦|ساڵ=١٩٩٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Schirazi, Asghar |سەردێڕ= The Constitution of Iran |بڵاوکەرەوە=Tauris |شوێن=New York |ساڵ=١٩٩٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Taheri |یەکەم= Amir |سەردێڕ= The Spirit of Allah |بڵاوکەرەوە=Adler & Adler |ساڵ=١٩٨٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان= https://books.google.com/books?id=4Qt-zJ7V0v8C&q=intitle:%22khomeini%22 |دوایین= Willett|یەکەم= Edward C. |سەردێڕ=Ayatollah Khomeini |ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=The Rosen Publishing Group|ژپنک=٠-٨٢٣٩-٤٤٦٥-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Wright |یەکەم= Robin |سەردێڕ= In the Name of God: The Khomeini Decade |ناونیشان= https://archive.org/details/innameofgodkhome00wrig |دەستپێگەیشتنی ناونیشان= registration |بڵاوکەرەوە=Simon & Schuster |شوێن=New York |ساڵ=١٩٨٩|ژپنک= ٩٧٨-٠-٦٧١-٦٧٢٣٥-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Wright |یەکەم= Robin |سەردێڕ= The Last Revolution |بڵاوکەرەوە=Knopf |شوێن=New York |ساڵ=٢٠٠٠}} {{refend}} {{S-start}} {{S-off}} {{S-bef|before = ناونیشانی نوێ}} {{S-ttl|title = [[Supreme Leader of Iran]]|years=١٩٧٩–١٩٨٩}} {{S-aft|after = [[عەلی خامنەیی]]}} {{s-mil}} {{S-bef|before=[[ئەبوولحەسەن بەنیسەدر|ئەبولحەسەن بەنیسەدر]]}} {{S-ttl|title=[[فەرماندەی گشتی ھێزە چەکدارەکانی ئێران]]|years=١٩٨١–١٩٨٩}} {{S-aft|after=[[عەلی خامنەیی]]}} {{S-end}} {{ئیسلامی سیاسی}} {{کەسایەتیی ساڵی گۆڤاری تایم}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|سیاسەت|ئیسلام|شیعە|شەڕی سارد|ھیندستان|تۆپی پێ|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Ruhollah Khomeini}} [[پۆل:ڕووحوڵڵا خومەینی|ڕووحوڵڵا خومەینی]] [[پۆل:سەرکردەکانی شەڕی سارد]] [[پۆل:سیایسەتوانە ئێرانییەکان]] [[پۆل:شاعیرانی ئێرانی]] [[پۆل:فەیلەسووفانی موسڵمان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٩]] [[پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە ئێران]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٠]] [[پۆل:شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:شیعە ئێرانییەکان]] [[پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی گەدە]] [[پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)]] 9llnsgsp410ixhtut38sy53n0bu381h 0 53619 1575200 246676 2026-04-14T23:14:52Z EmausBot 1914 چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە بۆ [[سەرژمێری]] 1575200 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[سەرژمێری]] fzdfl127itgxe0axyrf43mrkzc5o4vu 0 53620 1575201 246677 2026-04-14T23:15:02Z EmausBot 1914 چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە بۆ [[سەرژمێری]] 1575201 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[سەرژمێری]] fzdfl127itgxe0axyrf43mrkzc5o4vu 0 53621 1575202 246678 2026-04-14T23:15:12Z EmausBot 1914 چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە بۆ [[سەرژمێری]] 1575202 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[سەرژمێری]] fzdfl127itgxe0axyrf43mrkzc5o4vu 0 60829 1575211 253889 2026-04-14T23:16:42Z EmausBot 1914 چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە بۆ [[سەرژمێری]] 1575211 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[سەرژمێری]] fzdfl127itgxe0axyrf43mrkzc5o4vu 0 101732 1575198 1574254 2026-04-14T23:14:32Z EmausBot 1914 چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە بۆ [[باڵندە]] 1575198 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[باڵندە]] 6a9jhiqhg5up1i8z5s2r9zcdh12wizr 0 101734 1575209 475002 2026-04-14T23:16:22Z EmausBot 1914 چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە بۆ [[باڵندە]] 1575209 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[باڵندە]] 6a9jhiqhg5up1i8z5s2r9zcdh12wizr 0 107623 1575197 475003 2026-04-14T23:14:31Z EmausBot 1914 چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە بۆ [[باڵندە]] 1575197 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[باڵندە]] 6a9jhiqhg5up1i8z5s2r9zcdh12wizr 0 115020 1575205 475004 2026-04-14T23:15:42Z EmausBot 1914 چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە بۆ [[باڵندە]] 1575205 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[باڵندە]] 6a9jhiqhg5up1i8z5s2r9zcdh12wizr 0 116093 1575206 475005 2026-04-14T23:15:52Z EmausBot 1914 چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە بۆ [[باڵندە]] 1575206 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[باڵندە]] 6a9jhiqhg5up1i8z5s2r9zcdh12wizr 0 116094 1575207 475006 2026-04-14T23:16:02Z EmausBot 1914 چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە بۆ [[باڵندە]] 1575207 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[باڵندە]] 6a9jhiqhg5up1i8z5s2r9zcdh12wizr 0 125181 1575224 1467412 2026-04-15T04:28:51Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1575224 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''ئیلۆن ڕیڤ ماسک''' ({{ئینگ|Elon Reeve Musk}}) ئەندازیار،<ref><cite class="citation web" contenteditable="false">[https://www.asme.org/career-education/early-career-engineers/me-today/engineer-in-focus-elon-musk "Early Career Engineers, Conferences and Careers"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170919231046/https://www.asme.org/career-education/early-career-engineers/me-today/engineer-in-focus-elon-musk |date=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}. asme.org<span class="reference-accessdate">. </span></cite></ref> کارساز،<ref><cite class="citation web" contenteditable="false">Bellis, Mary. </cite></ref> خاوەن تۆڕی کۆمەڵایەتی تویتەر و سەرمایەدارێکی<ref><cite class="citation news" contenteditable="false">[http://www.forbes.com/video/3391084854001 "The Top 10 Venture Capitalists on 2014's Midas List"]. </cite></ref><ref><cite class="citation news" contenteditable="false">Albergotti, Reed (March 21, 2014). </cite></ref><ref><cite class="citation web" contenteditable="false">Love, Dylan (March 21, 2014). </cite></ref> ئەمەریکی-کەنەدییە کە لە ٢٨ حوزەیرانی ١٩٧١ لە ئەفریقای باشوور لەدایک بووە.<ref><cite class="citation news" contenteditable="false">Curtis, Sophie (November 10, 2014). </cite></ref><ref><cite class="citation web" contenteditable="false">Vance, Ashlee (September 13, 2012). </cite></ref> بەڕێوبەری گشتی و تەکنەلۆژی [[تێسلا مۆتۆرز]]، سەرۆکی [[سۆلار سیتی]] و ھاوسەرۆکی [[ئۆپن ئەی ئای]]ە. [[سپەیس ئێکس]] [[Zip2]]، [[پەیپاڵ]] و [[تێسلا مۆتۆرز]]ی دامەزراندووە.<ref><cite class="citation news" contenteditable="false">[http://techcrunch.com/gallery/a-brief-history-of-tesla "A Brief history of Tesla"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170614233419/https://techcrunch.com/gallery/a-brief-history-of-tesla/ |date=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ }}. </cite></ref><ref><cite class="citation news" contenteditable="false">Hardy, Quentin; Bilton, Nick (March 16, 2014). </cite></ref><ref><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.entrepreneur.com/article/232954 "Trust Your Own Focus Group of One"]. </cite></ref> و ھەروەھا بیرۆکەی سیستەمێکی گواستنەوەی خێرای داناوە کە بە [[ھایپەرلووپ]] ناسراوە لەگەڵ بیرۆکەی فڕۆکەیەکی کارەبایی کە توانای ئەوەی ھەیە بە شێوەیەکی ئەستوونی بنیشێتەوە.<ref><cite class="citation web" contenteditable="false">Jonathan Charlton. </cite></ref><ref><cite class="citation audio-visual">[https://www.youtube.com/watch?v=IxTPKIvn--A ''Elon Musk on dodging a nervous breakdown (2013)'']. </cite></ref> == سەرەتای ژیان == === سەردەمی منداڵییەتی === مەسک لە ٢٨ی حوزەیرانی ١٩٧١ لە [[پرێتۆریا]]، [[تڕانسڤاڵ]]، [[ئەفریقای باشوور]] لە دایکبووە.<ref><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1676437/Elon-Musk "Elon Musk (South African entrepreneur)"]. </cite></ref> دایکی (مێی) نمایشکار بووە و خەڵکی [[کەنەدا]] بووە<ref name="Biog">[http://twit.tv/shows/triangulation/episodes/203/ His Biography author] Ashlee Vanceinterviewed on the TV show Triangulation on theTWiT.tvnetwork, discussion of his family starts around the 15th minute</ref> و باوکیشی (ئیڕۆڵ مەسک) لە ئەفریقای باشوور لەدایک بووە و ئەندازیاری ئیلیکتڕۆمێکانیک بووە. برایەکی لەخۆی بچووکتری ھەیە بەناوی [[کیمباڵ مەسک|کیمباڵ]] (لە ١٩٧٢ لەدایک بووە)، و خوشکێکیش بەناوی [[تۆسکا مەسک|تۆسکا]] (لە ١٩٧٤ لەدایک بووە).<ref><cite class="citation journal" contenteditable="false">Friend, Tad (2009). </cite></ref><ref name="forbes20120326"><cite class="citation news" contenteditable="false">Elliott, Hannah (March 3, 2012). </cite></ref> دوای ئەوەی لە ١٩٨٠ دایک و باوکی لەیەک جیابوونەوە، مەسک زۆربەی کات لەگەڵ باوکی دەژیا لە ئەفریقای باشوور. لە تەمەنی ١٠ ساڵیدا، دەستی بە بەکارھێنانی کۆمپیوتەری جۆری [[Commodore VIC-20]] کرد.<ref name="Rue89-2015-05-28"><cite class="citation news" contenteditable="false">Pierre Haski (May 28, 2015). </cite></ref> خۆی فێری [[بەرنامەسازی کۆمپیوتەر]] کرد و لە ٣ ڕۆژ دا فیری بوو. لە ١٢ ساڵیدا کۆدی یارییەکی ڤیدیۆیی، کە بە زمانی بەرنامەسازی BASIC دروستی کردبوو، فرۆشتە گۆڤارێکی تەکنەلۆژی بە نزیکەی ٥٠٠$. یارییەکە ناوی بلاستەر بوو و وەشانێکی وێبی یارییەکە ئێستا بەردەستە. مەسک ماوەیەکی کەم پێش ١٨ھەمین ساڵیادی لەدایکبوونی چووە کەندا و مافی ھاووڵاتیبوونی لە کەنەدا وەرگرت بەھۆی ئەوەی دایکی کەنەدی بوو. === زانکۆ === لە تەمەنی ١٩ ساڵی، مەسک لە زانکۆی [[زانکۆی کوینز|کوینز یونیڤێرستی]] لە [[کینگستن]]، [[ئانتاریۆ|ئۆنتاریۆ]] وەرگیرا؛ و لە ١٩٩٢، دوای دوو ساڵ خوێندن لەو زانکۆیە، مەسک خۆی گواستەوە بۆ زانکۆی [[پێنسیلڤانیا]]. لەوێ لە تەمەنی ٢٤ ساڵی، بڕوانامەی زانستی لە [[فیزیک|فیزیا]] وەرگرت لە کۆلێژی ھونەر و زانستی ھەمان زانکۆ، و لەگەڵ بڕوانامەی بەکالۆریۆس لە ئابووری لە [[سکووڵی واڕتن]]ی زانکۆی پێنسیلڤانیا وەرگرت.<ref><cite class="citation news" contenteditable="false">Robin Keats (2013). </cite></ref> لە ساڵی ١٩٩٥، لە تەمەنی ٢٤ ساڵیدا، مەسک چووە کالیفۆڕنیا بۆ ئەوەی خوێندنی دکتۆرا لە ئەپلاید فیزیکس لە زانکۆی ستانفۆڕد تەواو بکات، بەڵام دوای دوو ڕۆژ وازی لە خوێندن ھێنا بۆ ئەوەی دەست ھێنانەدی خەونەکانی بکات لە بواری [[ئینتەرنێت]]، [[وزەی دووبارەبەکارھاتوو|وزەی خاوێن]] و [[بۆشایی ئاسمان]].<ref name="OnInnovation"><cite class="citation audio-visual">[http://www.oninnovation.com/videos/detail.aspx?video=1259&title=Inspirations ''Inspirations with Elon Musk''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160227190037/http://www.oninnovation.com/videos/detail.aspx?video=1259&title=Inspirations |date=٢٧ی شوباتی ٢٠١٦}}. </cite></ref> لە ٢٠٠٢، بووە ھاووڵاتی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]].<ref name="junod"><cite class="citation web" contenteditable="false">Junod, Tom (November 15, 2012). </cite></ref><ref name="bh20140927"><cite class="citation news" contenteditable="false">Clark, Steve (September 27, 2014). </cite></ref> == پیشە == === زیپ توو (Zip2) === لە ١٩٩٥، مەسک و برا بچووکەکەی، کیمباڵ، Zip2 یان دامەزراند، کە کۆمپانیایەکی نەرمەکاڵای وێب بوو، بەو ٢٨٬٠٠٠ [[دۆلاری ئەمریکی|دۆلارە ئەمریکی]]یەی کە لە باوکیان (ئیڕۆڵ مەسک) بۆیان جێمابوو. ھەرچەندە مەسک دەیەویست ببێتە بەڕێوبەری گشتی Zip2 بەڵام بۆڕدی بەڕێوەبردن نەیاندەھێشت. لە ١٩٩٩، کۆمپانیای [[کۆمپاک]] Zip2 ی بە ٣٠٧ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی بەکاش و ٣٤ ملیۆن دۆلاری بشکەکانی کڕییەوە.<ref><cite class="citation web" contenteditable="false">Junnarkar, Sandeep (February 16, 1999). </cite></ref> مەسک %٧ یان ٢٢ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی بەرکەوت لەو مامەڵەیەدا. === X.com و پەیپاڵ === [[پەڕگە:PayPal.svg|وێنۆک|لۆگۆی ٢٠١٤ی پەیپاڵ]] لە ئازاری ١٩٩٩، مەسک X.comی دامەزراند، کە کۆمپانیایەک بوو تایبەت بە خزمەتگوزاریی سەرمایەگوزاریی سەرھێڵ و پارەدان بەھۆی ئیمەیڵ. ئەویش بە تەرخانکردنی ١٠ ملیۆن دۆلاری ئەو پارەیەی لە فرۆشتنی Zip2 دەستی کەوتبوو. پاش یەکساڵ، کۆمپانیاکە یەکخرا لەگەڵ [[کانفینیتی]] (Confinity)، کە خزمەتگوزایییەکی ناردنی پارەی ھەبوو بەناوی [[پەیپاڵ]]. دوای یەکختستن، کۆمپانیا نوێیەکە زۆرتر سەزنجی خستە سەر پەیپاڵ و لە ٢٠٠١ ی ناوی کۆمپانیاکە گۆڕدرا بۆ پەیپاڵ.<ref><cite class="citation audio-visual">Musk, Elon (October 8, 2003). </cite></ref> دواتر مەسک لە بەڕێوبەری گشتیی لادرا بەھۆی ناکۆکی دەربارەی داھاتووی پەیپاڵ. لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٢، ئی بەی پەیپاڵی کڕییەوە بە ١٫٥ ملیار دۆلار لە پشکی کۆمپانیاکە. لەو بڕەش، مەسک ١٦٥ ملیۆن دۆلاری وەرگرت. پێش فرۆشتنی پەیپاڵ، مەسک گەورەترین خاوەن پشکی کۆمپانیاکە بوو، کە %١١٫٧ پشکەکانی پەیپاڵی بەدەست بوو. === سپەیس ئێکس (SpaceX) === [[پەڕگە:Falcon 1 Flight 5 rises over Omelek Island.jpg|وێنۆک|فالکۆن ١]] لە ٢٠٠١، مەسک بیرۆکەی «مێرگی مەریخ»ی بە مێشکدا ھات؛ کە پڕۆژەیەک بوو بۆ دروستکردنی خانووێکی شووشەیی بچووکی تاقیکاری لەسەر مەریخ، کە ڕوەکی تێدا بچێندرێ.<ref><cite class="citation web" contenteditable="false">McKnight, John Carter (September 25, 2001). </cite></ref><ref name="spectrum"><cite class="citation news" contenteditable="false">Musk, Elon. </cite></ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠١ مەسک و جیم کانتڕێل و ئادیۆ ڕێسی چوونە مۆسکۆ بۆ کڕینی ڕۆکێتێکی نۆژەنکراوی جۆری (Dnepr-1) کە دەیتوانی ئەو بارەی لە خەیاڵی مەسکدا بوو بنێرێتە بۆشایی ئاسمان. لە مۆسکۆ لەگەڵ چەند کۆمپانیایەک کۆپوونەوە بەڵام بەپێی قسەی جیم کانتڕێل، ڕووسەکان مەسکیان بە ناشارەزا دەبینی و لەگەڵ بەڕێوبەری دیزاینی کۆمپانیایەک چەند جارێک تووشی ناکۆکی ھاتن، لەبەر ئەوە گرووپەکە گەڕانەوە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بە دەست بەتاڵی. لە شوباتی ٢٠٠٢ گرووپەکە دووبارە گەڕانەوە ڕووسیا، ئەمجارە Kosmotras مووشەکێکی بە ٨ ملیۆن دۆلا بۆ پێشکەشکردن، بەڵام، بەڵام مەسک نرخەکەی زۆر پێ گران بوو. لەبەر ئەوەش مەسک لە کۆبوونەوەکە چووە دەرەوە. لە ڕێگەی گەڕانەوەیان، مەسک بۆی دەرکەوت کە دەتوانێ کۆمپانیایەک دابمەزرێنێت کە بتوانێت ئەو ڕۆکێتانەی کە پێویستییەتی بە نرخێکی ھەرزان دروست بکات. مەسک نرخی ماددە خاوەکانی دروستکردنی ڕۆکێتی لێکدایەوە و کردییە %٣ نرخی ڕۆکێت لەو کاتەدا.<ref><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.businessinsider.com/steve-jurvetson-spacex-elon-musk-2012-9 "How Steve Jurvetson Saved Elon Musk"]. </cite></ref> [[پەڕگە:Elon Musk gives tour for President Barack Obama.jpg|وێنۆک|360x360px|مەسک و [[باراک ئۆباما]] لە شوێنی ھەڵدانای فالکۆن ٩.]] لە حوزەیرانی ٢٠٠٢ بە ١٠٠ ملیۆن دۆلاری سامانەکەی مەسک (سپەیس ئیکسپلۆرەیتشن تێکنۆلۆجیس)یان (سپەیس ئێکسی) دامەزراند. نە حەوت ساڵ، سپەیس ئێکس خێزانی ڕۆکێتەکانی فالکۆن و کەشتییەکانی دڕاگۆنی تەواوکرد. لە ئەیلوولی ٢٠٠٩، فالکۆن ١ی سپەیس ئێکس، بووە یەکەم ڕۆکێتی کۆمپانیایەکی کەرتی تایبەت کە مانگی دەستکرد بگوازێتەوە بۆ خولگەی زەوی؛ و لە ٢٥ی گوڵانی ٢٠١٢، کەشتی ئاسمانی دڕاگۆن لەگەڵ ISS لەنگەری گرت. ئەوەش بۆ یەکەمجار بوو کە کەشتییەکی ئاسمانیی کۆمپانیایەکی کەرتی تایبەت لەگەڵ ISS دا لەنگەر بگرێت. === تێسلا مۆتۆڕز (Tesla Motors) === تێسلا مۆتۆڕز لەلایەن ماڕتن ئێبێرھارد و ماڕک تاڕپێنینگ دامەزرا. مەسک لە شوباتی ٢٠٠٤ دا ھاتە ناو کۆمپانیاکە و بووە ئەندام لە بۆڕدی بەڕێوەبەران وەک سەرۆکی کۆمپانیاکە. [[پەڕگە:Tesla Model S Japan trimmed.jpg|وێنۆک|تێسلا مۆدێل ئێس]] دوای قەیرانە ئابوورییەکەی ٢٠٠٨، مەسک بووە بەڕێوبەری گشتی و ئەندازیار لە کۆمپانیاکە. [[تێسلا مۆتۆرز|تێسلا]] یەکەمجار ئۆتۆمبێلێکی وەزشی کارەبایی دروست کرد بە ناوی [[تێسلا ڕۆدستەر]]، کە نزیکەی ٢٥٠٠ دانەی لێ فرۆشت بە ٣١ وڵاتی جیھان. دواتر لە ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٢، تێسلا دەستی بە گەیاندنی جۆرێکی دیکە کرد بە ناوی [[مۆدێل ئێس]]. و لە ئەیلوولی ٢٠١٥ [[مۆدێل ئێکس]] ی خستە بازاڕ. === سۆلار سیتی (SolarCity) === دوو ئامۆزای مەسک، کۆمپانیای سۆلار سیتی یان لە ٢٠٠٦ دامەزراند، مەسک<ref name="Management Team"><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.solarcity.com/media-center/management-team.aspx "Management Team"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140508200610/http://www.solarcity.com/media-center/management-team.aspx |date= ٨ی ئایاری ٢٠١٤ }}. </cite></ref><ref name="Kanellos"><cite class="citation web" contenteditable="false">Kanellos, Michael (February 15, 2008). </cite></ref> لە ئێستادا خاوەنی زۆرترین پشکی کۆمپانیاکەیە، لەبەر ئەوەی ھەر لە زووەوە سەرمایەگوزاری لە کۆمپانیاکەدا کرد. لە ئێستادا سۆلار سیتی گەورەترین دابینکەری سیستەمی وزەی خۆرە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref><cite class="citation news" contenteditable="false">[http://www.solarpowerworldonline.com/top-250-solar-contractors/ "2013 Top 250 Solar Contractors"]. </cite></ref> ھاندەری مەسک بۆ پاڵپشتیکردنی تێسلا و سۆلارسیتی ڕێگریکردن بوو لە گەرمبوونی جیھان. === ھایپەرلووپ (Hyperloop) === [[پەڕگە:Hyperloop.jpg|وێنۆک|ھایپەرلووپ]] لە ١٢ی ئابی ٢٠١٣، مەسک پێشنیاری شێوازێکی نوێی گواستنەوەی خستەڕوو.<ref><cite class="citation web" contenteditable="false">Ashlee Vance. </cite></ref> دوای ئەوەش، دەرزەنێک ئەندازیاری لە تێسلا مۆتۆڕز و سپەیس ئێکسی ڕاسپارد بۆ دانانی بناغەی دیزاینکردنی بیرۆکەکە. ئەو پڕۆسەیەش نۆ مانگی خایاند.<ref><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.gizmag.com/musk-developing-hyperloop-demonstrator/28684/ "Musk announces plans to build Hyperloop demonstrator"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160712155605/http://www.gizmag.com/musk-developing-hyperloop-demonstrator/28684/ |date=١٢ی تەممووزی ٢٠١٦ }}. gizmag.com<span class="reference-accessdate">. </span></cite></ref> دیزاینە سەرەتایییەکان لە بڵاگی تێسلا و سپەیس ئێکس بڵاوکرانەوە.<ref name="AlphaSpaceX"><cite class="citation web" contenteditable="false">Musk, Elon (August 12, 2013). </cite></ref><ref name="AlphaSpaceX"/> بە شێوەی تیۆری سەرنشینانی ھایپەرلووپ دەتوانن لە لۆس ئەنگلس و بچنە سان فڕانسیسکۆ، کە مەودای نێوانیان ٥٦٠ کیلۆمەترە، بەماوەی تەنیا ٣٥ خولەک یان کەمتر. === ئۆپن ئەی ئای (OpenAI) === لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٥، ئیلۆن مەسک دروستکردنی (ئۆپن ئەی ئای) ڕاگەیاند، کە کۆمپانیایەکی قازانج نەویستی بواری زیرەکی دەستکرد، بەشێوەیەک کە سەلامەت و سوودبەخشبێت بۆ مرۆڤایەتی<ref name="NYT_AI"><cite class="citation web" contenteditable="false">Markoff, John (December 11, 2015). </cite></ref> بە فەراھەمکردنی زیرەکی دەستکرد بۆ ھەمووان، OpenAI دەیەوێ دڵنیاببێتەوە کە کۆمپانیا زەبەلاحەکان و حکوومەتەکان ھێزی زیاد لە پێویست بەدەست ناھێنن بە بەکارھێنانی زیرەکی دەستکردی پێشکەوتوو.<ref><cite class="citation web" contenteditable="false">Levy, Steven (December 11, 2015). </cite></ref> === ئێکس (X) === لە نیسانی ٢٠٢٢، ئیلۆن مەسک بە فەرمی تۆڕی کۆمەڵایەتیی ئێکسی ([[تویتەر|تویتەری پێشوو]]) بە بڕی ٤٤ ملیار دۆلار بە تەواوەتی کڕییەوە و بووە خاوەنی تەواوی پشکەکانی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Elon Musk and Twitter Reach Deal for Sale|ناونیشان=https://www.nytimes.com/live/2022/04/25/business/elon-musk-twitter|newspaper=The New York Times|ڕێکەوت=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٢|issn=0362-4331|زمان=en-US|یەکەم=Mike|دوایین=Isaac|یەکەم٢=Lauren|دوایین٢=Hirsch}}</ref> == تێڕوانینی کەسی == تێڕوانینە کەسییەکانی مەسک جیاوازن لە ھاوپیشەکانی و زۆرجار بە لێدوانەکانی لە ئێکس ([[تویتەر|تویتەری پێشوو]]) ھەرا دەنێتەوە لە سۆشیاڵ میدیادا لەسەر بابەتە جیاوازەکانی وەک سیاسەت، تەندروستی، و پەروەردە. لە یەکێک لە چاوپێککەوتنەکانی لەگەڵ [[جۆردن پیترسۆن|جۆردن پیتەرسۆن]] بەڵێنی دا کە تۆڵە لە جووڵانەوەی وۆک بکاتەوە بە تۆمەتی ئەوەی کە کوڕە گەورەکەیان ھەڵخەڵەتاندووە و ھانیانداوە بۆ گۆڕینی ڕەگەزی لە کوڕەوە بۆ کچ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/notfound.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{بەستەری پرۆژە خوشکەکان|wikt=no|species=no|voy=no|d=Q317521|c=Category:Elon Musk|n=Category:Elon Musk|s=no|b=no|v=no}} * {{توویتەر}} * {{C-SPAN|1020671}} * {{IMDb name|1907769}} * [https://www.forbes.com/profile/elon-musk/ ''Forbes'' profile] * [https://patents.justia.com/inventor/elon-musk List of inventions & patents] {{S-start}} {{S-hon}} {{S-bef|before=[[جیف بیزۆس]]}} {{S-ttl|title=[[ملیاردێرەکانی جیھان|دەوڵەمەندترین کەسایەتییەکانی جیھان]]|years=٢٠٢٢–ئێستا}} {{S-aft|after=پێویستە}} {{S-end}} {{Navboxes|title=وتارە پەیوەندیدارەکان بە ئیلۆن مەسک|list= {{کەسایەتیی ساڵی گۆڤاری تایم}} }} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کەنەدا|ئۆتۆمۆبیل|وزە|ئینتەرنێت|گەردوون|تەکنۆلۆژیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئابووری|فیزیک|کۆمەڵەی خۆر|فڕینی بۆشایی|کۆمپانیا}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Elon Musk}} [[پۆل:ئیلۆن مەسک| ]] [[پۆل:ئەندازیارانی نەرمەواڵەی ئەمریکا]] [[پۆل:ئەندازیارانی نەرمەواڵەی کەنەدی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی]] [[پۆل:ئەو کەسانەی پەیوەندییان بە وزەی خۆرەوە ھەیە]] [[پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشیی ئاسپێرگەریان ھەیە]] [[پۆل:بازرگانان لە نەرمەواڵەدا]] [[پۆل:بازرگانانی ئەفریقای باشوور لە سەدەی بیست و یەکەم]] [[پۆل:بازرگانانی ئەفریقای باشوور لە سەدەی بیستەم]] [[پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم]] [[پۆل:بازرگانانی بواری ئۆتۆمبێل]] [[پۆل:بازرگانانی بواری فڕۆکەوانی ئەمریکا]] [[پۆل:بازرگانانی کەنەدا لە سەدەی بیست و یەکەم]] [[پۆل:بازرگانانی کۆمپیوتەری کەنەدا]] [[پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:بازرگانی سەدەی بیستەمی کەنەدی]] [[پۆل:براوەی مەدالیای ئاڵتونی کۆمەڵەی شاھانەی ئاسمانی]] [[پۆل:بەڕێوەبەرانی جێبەجێکاری تەکنەلۆجیا لە کەنەدا]] [[پۆل:بەڕێوەبەرانی جێبەجێکاریی تەکنەلۆژیای ئەمریکی]] [[پۆل:بەڕێوەبەرانی قازانج نەویست لە ئەمریکا]] [[پۆل:بەڕێوەبەرانی قازانج نەویستی کەنەدی]] [[پۆل:بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنان لە ئەمریکا]] [[پۆل:پارێزەرانی بۆشایی ئاسمان]] [[پۆل:پڕۆگرامەرەکانی کۆمپیوتەر لە ئەمریکا]] [[پۆل:پڕۆگرامەری کۆمپیوتەری ئەفریقای باشوور]] [[پۆل:پێشەنگەکانی ئۆتۆمبێل لە ئەمریکا]] [[پۆل:پێشەنگەکانی ئۆتۆمۆبێل لە کەنەدا]] [[پۆل:پێشەنگەکانی گواستنەوەی بەردەوام]] [[پۆل:خەڵک لە پیشەسازی بۆشایی ئاسماندا]] [[پۆل:خەڵکی ئەفریقای باشور بە ڕەچەڵەک کەنەدی]] [[پۆل:خەڵکی ئەفریقای باشوور بە ڕەچەڵەک بەریتانی]] [[پۆل:خەڵکی ئەمریکا بە ڕەچەڵەک پێنسیلڤانیای ھۆڵەندین]] [[پۆل:خەڵکی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک کەنەدی]] [[پۆل:خەڵکی پریتۆریا]] [[پۆل:خەڵکی سپەیس ئێکس]] [[پۆل:خەڵکی کەنەدا بە ڕەچەڵەک ئەفریقای باشوور]] [[پۆل:خەڵکی کەنەدای بە ڕەچەڵەک بەریتانی]] [[پۆل:خوێندکاری پێشووی ئامادەیی پریتۆریای کوڕان]] [[پۆل:خوێندکارێکی پێشووی قوتابخانەی وارتۆن لە زانکۆی پێنسلڤانیا]] [[پۆل:خێرخوازانی باشووری ئەفریقا]] [[پۆل:خێرخوازە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:خێزانی مەسک|Elon]] [[پۆل:دامەزرێنەرانی ئەمریکی بۆ بەرھەمھێنانی ئۆتۆمۆبیل]] [[پۆل:دامەزرێنەرانی کەنەدی بۆ دروستکردنی ئۆتۆمۆبیل]] [[پۆل:دامەزرێنەرانی کۆمپانیای ئەفریقای باشوور]] [[پۆل:دامەزرێنەرانی کۆمپانیای تەکنەلۆژی کەنەدی]] [[پۆل:دە بۆرینگ کەمپەنی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:سەرۆک کۆمپانیاکانی باشووری ئەفریقا]] [[پۆل:سەرۆکی ئەفسەرانی تەکنەلۆژیا]] [[پۆل:سەرۆکی جێبەجێکاری ئەمریکا لە پیشەسازی ئۆتۆمبێل]] [[پۆل:سەرۆکی جێبەجێکاری کۆمپانیا وزەبەخشەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:سەرۆکی کۆمپانیا ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سەرۆکی کۆمپانیا کەنەدیەکان]] [[پۆل:کۆچبەرانی ئەفریقای باشوور بۆ ئەمریکا]] [[پۆل:کۆچبەرە کەنەدییەکان بۆ ئەمریکا]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١]] [[پۆل:ملیاردێرەکانی باشوری ئەفریقا]] [[پۆل:ملیاردێرەکانی کەنەدا]] [[پۆل:میلیاردێرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ناتالیزم]] [[پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ھایپەرلووپ]] [[پۆل:وەبەرھێنەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:بازرگانی سەدەی بیستەمی كەنەدی]] [[پۆل:بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیاکانی بەرھەمهێنان لە ئەمریکا]] [[پۆل:بەڕێوەبەرانی قازانج نەویستی كەنەدی]] [[پۆل:كۆچبەرانی ئەفریقای باشوور بۆ ئەمریكا]] [[پۆل:ئەمریکییە سیاسەتوانەکانی سەدەی بیست و یەکەم]] [[پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)]] n1vbavfpv1vaedsj80enr2i9h0d8im2 0 126157 1575199 475007 2026-04-14T23:14:42Z EmausBot 1914 چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە بۆ [[باڵندە]] 1575199 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[باڵندە#ناوەکانی تر]] 8wi2w04loo2co9lu0zg5ny5xdvnwqgj 0 126408 1575208 474924 2026-04-14T23:16:12Z EmausBot 1914 چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە بۆ [[باڵندە]] 1575208 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[باڵندە]] 6a9jhiqhg5up1i8z5s2r9zcdh12wizr 0 133356 1575174 1575112 2026-04-14T17:00:51Z ڕەندمەریوانی 73644 /* ئێستا */ 1575174 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Diagrojhelat.jpg|alt=|وێنۆک|حیزبەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە ڕاستەوە بۆ چەپ]] '''حیزبەکانی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|رۆژهەڵاتی کوردستان]]''' بەو حیزب و ڕێکخراوە سیاسیانە دەگوترێ کە لە ناوخۆ یان لە دەرەوەی رۆژهەڵاتی کوردستان (''[[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]'') خەباتی سیاسی و \یان چەکداری لە پێناو مافەکانی گەلی کورد لە ڕۆژهەڵات دەکەن. بە هۆی ئەوەی هەبوونی حیزبی سیاسی کوردی لە چوارچێوەی رژیمی ئێراندا رێگەی پێ نەدراوە، نزیک بە تەواوی حیزبە سیاسییەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان لە دەرەوەی رژهەڵاتی کوردستان کار و چالاکی دەکەن و خەباتی خۆیان بە شێوەی نەهێنی لە نێو رۆژهەڵاتی کوردستان درێژە پێ دەدەن.<ref>http://www.rudaw.net/sorani/middleeast/iran/040120172 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170106204403/http://rudaw.net/sorani/middleeast/iran/040120172 |date= ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ }}</ref><ref>https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=2011100614264962228 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161018020347/http://rudaw.net/sorani/kurdistan/1307201624 |date=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.politiste.com|سەردێڕ=بە لاڕێدا چوونی دۆزی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان|وێبگە=politiste.com|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190219190600/http://politiste.com/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == پێڕستی حیزبەکان == === ئێستا === * [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] *پارتی وڵاتپارێزانی کوردستان * [[ڕێکخراوی خەباتی شۆڕشگێڕی کوردستان]] * [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]] * [[پارتی ئازادیی کوردستان (ئێران)|پارتی ئازادیی کوردستان]] (پاک) * [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] (حدکا) * [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]] (پژاک) * [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران]] * [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران]] * [[ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران]] * [[جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی ئێران]] * [[پارتی سەربەستیی کوردستان]] * [[پارتی سەربەستیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی کۆماریخوازی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[ھاوپەیمانی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[یەکێتیی دیمۆکراتیکی کوردستان]] (یەدەکە) * [[ڕێکخراوەی دیمۆکراتیکی یارسان]] (سەدەیە) * [[پلاتفۆرمی یارسان]] * [[پلاتفۆرمی زاگرۆس]] * [[پلاتفۆرمی ھۆرام]] * [[ڕێکخراوی یاریکورد]] * [[ڕێکخراوی کوردی کورمانجی خوراسان]] * [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی ھیوا]] * [[بەرەی یەکگرتووی کورد]] === ھەڵوەشێندراو === * [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان]] * [[کۆمیتەی شۆڕشگێڕی حیزبی دێموکراتی کوردستان]] * [[کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران]] * [[سوپای ڕزگاریی کوردستان]] * [[یەکێتی شۆڕشگێڕانی کوردستان]] * [[پارتی سەربەخۆیی کوردستان]] * [[پارتی لیبراڵ دێموکراتی کوردستان]] * [[ڕەوتی سۆسیالیستی کۆمەڵە]] * [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] (حەدەکە) *پارتی وڵاتپارێزانی کوردستان == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:بزووتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەڵاتی کوردستان]] 3si7xqe4o9dir9fkil1gw0piiaype69 1575180 1575174 2026-04-14T17:13:59Z -Haryad 40333 دەستکاریی [[Special:Contributions/ڕەندمەریوانی|ڕەندمەریوانی]] ([[User talk:ڕەندمەریوانی|لێدوان]]) بۆ دوایین پێداچوونەوەی [[User:-Haryad|-Haryad]] گەڕێندرایەوە 1575112 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Diagrojhelat.jpg|alt=|وێنۆک|حیزبەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لە ڕاستەوە بۆ چەپ]] '''حیزبەکانی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|رۆژهەڵاتی کوردستان]]''' بەو حیزب و ڕێکخراوە سیاسیانە دەگوترێ کە لە ناوخۆ یان لە دەرەوەی رۆژهەڵاتی کوردستان (''[[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]'') خەباتی سیاسی و \یان چەکداری لە پێناو مافەکانی گەلی کورد لە ڕۆژهەڵات دەکەن. بە هۆی ئەوەی هەبوونی حیزبی سیاسی کوردی لە چوارچێوەی رژیمی ئێراندا رێگەی پێ نەدراوە، نزیک بە تەواوی حیزبە سیاسییەکانی رۆژهەڵاتی کوردستان لە دەرەوەی رژهەڵاتی کوردستان کار و چالاکی دەکەن و خەباتی خۆیان بە شێوەی نەهێنی لە نێو رۆژهەڵاتی کوردستان درێژە پێ دەدەن.<ref>http://www.rudaw.net/sorani/middleeast/iran/040120172 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170106204403/http://rudaw.net/sorani/middleeast/iran/040120172 |date= ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ }}</ref><ref>https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=2011100614264962228 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161018020347/http://rudaw.net/sorani/kurdistan/1307201624 |date=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.politiste.com|سەردێڕ=بە لاڕێدا چوونی دۆزی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان|وێبگە=politiste.com|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190219190600/http://politiste.com/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == پێڕستی حیزبەکان == === ئێستا === *پارتی وڵاتپارێزانی کوردستان * [[ڕێکخراوی خەباتی شۆڕشگێڕی کوردستان]] * [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]] * [[پارتی ئازادیی کوردستان (ئێران)|پارتی ئازادیی کوردستان]] (پاک) * [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] (حدکا) * [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]] (پژاک) * [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران]] * [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران]] * [[ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران]] * [[جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی ئێران]] * [[پارتی سەربەستیی کوردستان]] * [[پارتی سەربەستیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی کۆماریخوازی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[ھاوپەیمانی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[یەکێتیی دیمۆکراتیکی کوردستان]] (یەدەکە) * [[ڕێکخراوەی دیمۆکراتیکی یارسان]] (سەدەیە) * [[پلاتفۆرمی یارسان]] * [[پلاتفۆرمی زاگرۆس]] * [[پلاتفۆرمی ھۆرام]] * [[ڕێکخراوی یاریکورد]] * [[ڕێکخراوی کوردی کورمانجی خوراسان]] * [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی ھیوا]] * [[بەرەی یەکگرتووی کورد]] === ھەڵوەشێندراو === * [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان]] * [[کۆمیتەی شۆڕشگێڕی حیزبی دێموکراتی کوردستان]] * [[کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران]] * [[سوپای ڕزگاریی کوردستان]] * [[یەکێتی شۆڕشگێڕانی کوردستان]] * [[پارتی سەربەخۆیی کوردستان]] * [[پارتی لیبراڵ دێموکراتی کوردستان]] * [[ڕەوتی سۆسیالیستی کۆمەڵە]] * [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] (حەدەکە) *پارتی وڵاتپارێزانی کوردستان == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:بزووتنەوەی کۆماریخوازی رۆژهەڵاتی کوردستان]] anix3snhxdige2snl72asuonyrmdgy2 3 134072 1575217 1575015 2026-04-15T01:48:27Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 1 بابەت (کۆنتر لە ٣١ ڕۆژ) بۆ [[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/ئەرشیڤی ١٤]] 1575217 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(31d) |counter = 14 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}}{{لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/سەرپەڕە}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 1 }} {{سەرقاڵ}} ---- {{تۆخ|{{ناوەڕاست|{{دوایین جار دەستکاری کراوە لەلایەن}}}}}} <!--{{پەیامەکان بۆ کۆمەڵگە}}--> {{لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/سەرپەڕە}} {{ھن|٥}} <!-- تکایە دەستکاریی بەشی سەرەوە مەکە --> == چاکردنی ساڵە کۆچییەکان == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٩:٥٣، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٣١ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٤٧١٨١٩٨٩}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو بەڕێز ئارام، سپاس بۆ بەسەرداچوونەوەی وتارەکان، پێشنیارێکم ھەیوو، پێم وابێت ھەڵەیەک ھەبوو لە گۆڕینی ساڵە کۆچیەکان بۆ زاینی، کە بۆ نموونە ١٣٧٤کۆچی کرابوو لە ١٩٩٢ لەجیاتی ١٩٥٤. حەزم کرد ئاگادارتان بکەمەوە نەک کێشەیەک لە سیستەمەکە ھەبێت. زۆر سپاس[[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Daniel abdullah|لێدوان]]) ‏٢١:١٤، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :سڵاو لە ئێوەش {{وب|Daniel abdullah}} ساڵی زایینی = ساڵی کۆچی + ٦٢١. وا نییە؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢١:٣٣، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :: سڵاو، نا منیش جاران وام ئەزانی وایە، بەڵام ئەوە ھەڵەیە،<br> ::بەشێوەیەکی گشتی ئاوا ئەکرێت، بۆ کۆچی مانگی کە سوننەکان بەکاری ئەھێنن(جیاوازە لە کۆچی خۆریی کە شیعەکان بەکاری ئەبەن) بە ھەرحاڵ ئەمە یاساکەیە <br> ::زاینی= ((کۆچی*0.97)+622)، <br> ::کۆچی=((ساڵی زاینی-622)*1.03)<br> ::بۆ زانیاری زیاتر بڕوانە [https://jostrans.org/issue17/art_darani.php ئێرە]، ھەڵبەت مانگەکانیش کێشە دروست ئەکەن، بۆ ئەوەی وردتر گۆڕانکاریەکان بکەن بەتایبەت ئەگەر مانگ و ڕۆژی لەگەڵ بوو [https://www.islamicity.org/hijri-gregorian-converter/# ئەمە] بەکار ببەن زۆر بێ کێشەیە.<br> ::ڕێز و سڵاو[[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Daniel abdullah|لێدوان]]) ‏١١:٥٩، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::{{وب|Daniel abdullah}} زۆر سپاس بۆ ڕوونکردنەوەکانت! حەز دەکەم ڕای {{وب|Calak|Serchia}} وەرگرین و قسەیەک لەم بارەوە بکەن. من کەمێک سەرم لێ تێک چووە! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٩:٤٩، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::: شایەنی نییە براکەم، منیش تازە فێری ئەوە بووم، دەستی بەڕێزتان خۆش بێت ھۆکارەکەی ئێوە بوون، لەشتان ساخ بێت.[[بەکارھێنەر:Daniel abdullah|Daniel abdullah]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Daniel abdullah|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٦، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::::نازانم ئێستا بەدیاریکراوی کێشەکە لەکوێ دروست بووە. بۆ گۆڕینی ساڵی کۆچی بە زایینی، ئەوەی بزانم حسابێکی ئاسانی نییە و کێشە لە ئاڵوگۆڕ دروست دەبێت. ھەرچۆن بێت، باشترە ویکیی عەرەبی یان ئینگلیزی بکرێتە سەرچاوە لەم بابەتە. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٨:٢٤، ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) :::::: ئەرێ مام {{وب|Calak}} تۆ سەر لەم باسە دەردەکەی؟ زۆر دەمێکە ئەم بەشەم لە چوونە نێو ئەرشیڤەکان ڕاگرتووە. گەر ئێوەش نایزانن یان ناتانەوێت قسەی لێوە بکەن، بێزەحمەت قورنچکێ لە یەکێکی شارەزا بگرە و سپاسیش! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٠٨:١٧، ١٨ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::نەکنیکیەن ساڵنامەی کۆچی ١٠ ڕۆژی کەمترە لە زایینی بۆیەش ناتوانی بەو ڕێگایە ھەژماری بکەیت ,ئەشتوانی ئەم [[Https://www.islamicity.org/hijri-gregorian-converter/|وێبسایت]]ە بەکار بێنی بۆ ھەژمارکردنی دروست . [[بەکارھێنەر:KOJIN VIO|KOJIN VIO]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:KOJIN VIO|لێدوان]]) ‏٠٢:٠٠، ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) :::::::: {{وب|KOJIN VIO}} سپاس بۆ لێدوانەکەت، بەڵام لێرەدا باسەکە بەتایبەت لەسەر ساڵەکە بوو نەک ڕۆژ و مانگیش. دوگمەیەکی بچووکمان بۆ ئەوە دروست کردبوو تا ساڵی کۆچی بکاتە زایینی چونکە بەشێک لە بەکارھێنەرانمان لە ویکیپیدیای فارسییەوە وەرگێڕان دەکەن و لەوێش کار بە ساڵنامەی کۆچی دەکەن؛ وتمان با کاری گۆڕینی ساڵەکان ئاسانتر بکەین و ئیتر ئەم باسەی لێوە دروست بوو کە جارێ ئەوسەری دیار نییە. لەگەڵ سپاسی دووبارەی بەندە، ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٠١:٥٧، ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) == فۆنتی سەربەشەکان == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٣٢، ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٣ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٨٨٨٠٧٥٢٢}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو کاک ئارام، تێبینیم کردووە فۆنتی سەردێڕی بەشەکان گۆڕاوە (کرۆمی دیسکتۆپ). ویستم بزانم لای ئێوەش وایە، تا ئەگەر وا بێت چارە بکرێت. ([https://ibb.co/gyJq60L وێنە]) [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ‏١٥:١٤، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :سڵاو کاک {{وب|Serchia}} من و کاک {{وب|Kushared}} ئاگادارین. منیش چاوەڕێی وەڵامێکم لە کاک محەممەدەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٧:٠٤، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == ساڵی ھەڵە == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٠:٠٧، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٣٤ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٣٧٢١١٦٦١}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> سڵاو کاک {{وب|Aram}} بڕوانە ئەم [[داڕێژە:بڕیارنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایش ٢٠٠٥|داڕێژەیە]] زۆربەی ساڵەکان ھەڵەیە ناوەڕۆک و ساڵەکان یەکناگرنەوە. پێشتر لە ڕێگای بۆتەوە درووست کراون، بۆئەوەی کاتێکی زیاترمان بۆ بگەڕێتەوە لە ڕێگای بۆتەوە چارەسەری بکە. بۆ نموونە؛ ئەم [[بڕیارنامەی ١٥٦٩ی ئەنجومەنی ئاسایش|وتارە]] گەر سێرێکی وتارە ئینگلیزییەکە بکەی لە ناوەڕۆکەوە جیاوازی ھەیە. یاخود ھەندێک لە وتارەکان یان گرێنەدراون بە زمانەکانی ترەوەیان بە ساڵێکی ھەڵەوە گرێدراون. [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ‏١٧:٥٤، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو {{وب|Arya sarhan}} ئەگەر مەبەستت ڕێکەوتی دەرچوونی بڕیارنامەکانە، بەڵێ، تێبینیی ڕێکەوتی نادروستم کرد، بەڵام ھەمووشیان ھەڵە نین. لەسەر ئەوەی وتتان «ھەندێک لە وتارەکان یان گرێنەدراون بە زمانەکانی ترەوەیان بە ساڵێکی ھەڵەوە گرێدراون.» دەتوانی نموونەم بۆ دانێیت؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٠:٠٦، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) ::ئەم وتارانە بە ھەڵە گرێدراون؛ ([[بڕیارنامەی ١٥٨٥ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٩٨٥]]، [[بڕیارنامەی ١٥٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٦]] ، [[بڕیارنامەی ١٥٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٧]] ، [[بڕیارنامەی ١٥٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٨]]) چەندانی تریش. وە [[بڕیارنامەی ١٥٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایش|١٥٨٣]]ش گرێنەدراوە، گەر سێری ناوی وتارەکە و سەردیڕی داڕێژەکەش بکەی جیاوازن. زۆربەیان وان ناوی وتار و سەردێڕی داڕێژەکە ساڵێکیان جیاوازە. چەند دانەیەکم چاک کرد و چەند وتارێکم گرێدا بەڵام زۆرن باشترە بە بۆت بکرێت. [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya sarhan|لێدوان]]) ‏٢٢:٤٧، ٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) :::{{وب|Arya sarhan}} زۆر سپاس بۆ وردبوونەوەت لێیان! ئەمانە ئەوانەن کە لێرە و لەوێ جیاوازن: :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 70]]|[[بڕیارنامەی ٧١ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 570]]|[[بڕیارنامەی ٥٧٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1574]]|[[بڕیارنامەی ١٥٧٥ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1575]]|[[بڕیارنامەی ١٥٧٦ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1583]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٤ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1584]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٥ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1585]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٦ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1586]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٧ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1587]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٨ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1588]]|[[بڕیارنامەی ١٥٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1590]]|[[بڕیارنامەی ١٥٩١ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[en:United Nations Security Council Resolution 1589]]|[[بڕیارنامەی ١٥٩٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::ئەمانەش ئەوانەن کە زمانەکانی تریان پێوە گرێ نەدراوە و بە لێکدانیان لەگەڵ بەندی ئینگلیزییەکە چارە دەبن نەک بە گواستنەوە کە ئیشەکە دەکاتە دوو ئیش: :::*[[بڕیارنامەی ١٥٧٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ١٥٧٨ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ١٥٧٩ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ١٥٨٣ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ٤٣١ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ٥٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::*[[بڕیارنامەی ٧٠ی ئەنجومەنی ئاسایش]] :::لەسەر چاکسازیی ڕێکەوتەکانیش، کاتی دەوێ و ماوەیەک لێرە نابم. ئیشەڵڵا کە ھاتمەوە، خەریکیان دەبین. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٠١:٢٠، ٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٣٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:٤٩، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٢٣، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٦:١٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٥:١٦، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> 7xlox5q4peregy4bg6il475v7kp6bdh 0 140994 1575168 1545211 2026-04-14T16:49:26Z ~2026-23062-04 75755 مێژووی دروستبونیم زیادکرد، لەگەڵ گردەکانی چوواردەوری و ناوەکانیان. 1575168 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = کەڵەکن | ناوی_خۆماڵی = Kalakn | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای سلێمانی]](ناوەند) | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی بەکرەجۆ]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م =٩٤١ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''کەڵەکن''' گوندێکی کۆنی شاری سلێمانیە مێژووی دروستبونی دەگەڕێتەوە بۆ نزیکەی ٤٠٠ ساڵ پێش ئێستا، لەکۆندا بە بەرهەمی هەنجیر بەناوبانگ بوە لە ناو سلێمانیدا. لەدوای ساڵی ٢٠٠٣ ەوە بۆتە گەڕەکێکی شاری سلێمانی، وە پارکی هەواری شار لەسەر زەوی ئەم گوندە دروست کراوە، هەردوو پڕۆژەی بەرزاییەکانی سلێمانی و MJتاوەرزیش هەر لەسەر زەوی گوندەکە دروستکراوە. لەکۆندا خاوەنی چەندین باخ و کانی و کارێزی بوژاوەو تایبەت بە خۆی بوە. لەبەشی ڕۆژ هەڵاتیەوە پێنج گرد هەن کە بە هەڕەمەکانی سلێمانی ناسراون، ئەوانیش گردەکانی بێژن بەسەر، مانگا خوراو، حەمەی عەزە، مامە حەمە، و گردەپانە. وە لە نێوەندیانا تونێلی پێشڕەو هەیە کە دەیبەستێتەوە بە ناحیەی سیتەکەوە. ، [[قەزای سلێمانی]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == کەڵەکن لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[مەلاداود]] و لە باشوور لەگەڵ شاری [[سلێمانی]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[سیتەک]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شاری [[سلێمانی]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای سلێمانی}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] nc1hxedoex2bxcz6f79sdz2ki830bey 0 141503 1575196 1487627 2026-04-14T21:59:40Z Kwamikagami 5810 1575196 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Asteroid 2004 FH.gif|وێنۆک|گەڕەستێرۆچکەی ئێف ئێچ ٢٠٠٤]] '''FH 2004''' (بە [[ئینگلیزی]]:2004 FH) گەڕستێرۆچکەیەکی نزیکی هەسارەی [[زەوی]]یە، ئەو گەڕستێرۆچکەیە ئاشکرا کرا لە ١٥ ئازاری ٢٠٠٤، ئەو دۆزینەوەیەش لەلایەن [[ناوەندی لێنکۆڵن بۆ گەڕان بە دوای گەڕەستێرەکانی نزیک زەوی]] دۆزرایەوە کە یەکەیەکی سەر بە [[ناسا]] و [[هێزی سەربازی ئەمەریکا]]یە وە تاقیگەی لێنکۆڵن سەر بە زانکۆیی [[ئەنستیتۆی تەکنۆلۆژیی ماساچووسیتس]] ئەو [[گەڕەستێرۆچکە]]یە نزیکی ٣٠ مەترە، یەکێکە لە ٤ گەورەترین [[گەڕەستێرۆچکە]]کانی نزیک هەسارەکەمان ==سەرچاوە== * [https://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=3177202 ناوەندی لێکۆڵینەوەی ناسا] * [https://web.archive.org/web/20181225093556/https://cneos.jpl.nasa.gov/news/news142.html شوێنی گەڕەستێرۆچکەی ئێف ئێچ ٢٠٠٤ ] {{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر}} {{پۆلی کۆمنز|2004 FH}} [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:ئەو شتە ئەستێرەوانیانەی لە ٢٠٠٤ دۆزراونەتەوە]] 96mewlgwxtqr97lhju60s2a8g6pty05 1 150170 1575225 1215122 2026-04-15T04:29:02Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1575225 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی [[ئیلۆن مەسک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=600891 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170919231046/https://www.asme.org/career-education/early-career-engineers/me-today/engineer-in-focus-elon-musk بۆ https://www.asme.org/career-education/early-career-engineers/me-today/engineer-in-focus-elon-musk زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠١:٤٤، ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی [[ئیلۆن مەسک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=616718 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160227190037/http://www.oninnovation.com/videos/detail.aspx?video=1259&title=Inspirations بۆ http://www.oninnovation.com/videos/detail.aspx?video=1259&title=Inspirations زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:٢٠، ٢٦ی نیسانی ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئیلۆن مەسک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1198199 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140508200610/http://www.solarcity.com/media-center/management-team.aspx بۆ http://www.solarcity.com/media-center/management-team.aspx زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٣:٠٢، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئیلۆن مەسک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1215121 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170614233419/https://techcrunch.com/gallery/a-brief-history-of-tesla/ بۆ http://techcrunch.com/gallery/a-brief-history-of-tesla زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٧:٢١، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئیلۆن مەسک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1575224 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160712155605/http://www.gizmag.com/musk-developing-hyperloop-demonstrator/28684/ بۆ http://www.gizmag.com/musk-developing-hyperloop-demonstrator/28684/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٤:٢٩، ١٥ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) fzl4fkxml0c2s2ncp10dmjyrvw6016k 0 187920 1575194 1358502 2026-04-14T21:15:42Z 1silent scientist 51740 /* بەستەرە دەرەکییەکان */ 1575194 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = عەلی عارف ئاغا | وێنە = | شرۆڤەی وێنە = | قەبارەی وێنە = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩١٠ | ڕێکەوتی مردن = ١٩٩٦ | شوێنی مردن = [[سلێمانی]] | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = [[شاعیر]] | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | شار = | مووچە = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بەھۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرامبەرەکان = | ئایین = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | باوک = | خزمەکان = | پەیوەندییەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''عەلی عارف ئاغا''' ناسراو بە '''شاری''' لەدایکبووی ١٩١٠ شاعیرێکی خەڵکی [[سلێمانی]]یە. شاری شیعرەکانی لەسەر شێوەی کلاسیکە و تێکڕای شیعرەکانی بە ڕواڵەت ئاسانن و ئەمەی وەکوو ڕێچکەیەک ھەڵبژارتووە، بە وتەی خۆی «حەزی لە شیعری ئاڵۆز و قورس نییە چونکە ھەست و [[مێشک]] ماندوو دەکەن».<ref>دیوانی شاری، سەرجەم شیعرەکانی عەلی عارف ئاغا، ئامادەکردنی ئەحمەد حسێن ئەحمەد</ref> == ژیان == عەلی کوڕی عارف ئاغا، کوڕی عەزیز ئاغا، لە ساڵی ١٩١٠ی زایینی، لە شاری سلێمانی، لە گەڕەکی دەرگەزێن، بنەماڵەی ئاغا تەھا لەدایک بوو. ھەتا پلەی ناوەندی خوێندوویەتی، ھەر لە سەرەتای لاویدا ھۆگری شیعری شاعیرەکانی وەکوو [[نالی]]، [[کوردی]]، [[سالم]]، [[شێخ ڕەزای تاڵەبانی|شێخ ڕەزا]]، [[مەولەوی]]، زێوەر، بێکەس و ...بووە. بەشی زۆری شیعرەکانی، لە بابەتی دڵدارییە، و شیعری کۆمەڵایەتی و شیننامە و نیشتمانیش لەناو شیعرەکانیدا دەبینرێت.<ref>دیوانی شاری، سەرجەم شیعرەکانی عەلی عارف ئاغا، ئامادەکردنی ئەحمەد حسێن ئەحمەد</ref> == نموونە شیعر == نموونە غەزەلێکی نیشتمانی: {{شیعر}} {{ب|دەمێکە گیانی ئەم قەومە پڕووکاوە لە ئازارا|بەڵام شێرانە ڕوو نادا بە ئازار و بەبێ زارا}} {{ب|بەچالاکی بەدڵپاکی خەباتی کردووە ھەردەم|لەدەشت و شاخ و ڕووبارا لە دێھاتا لەناو شارا}} {{ب|بەرامبەر ئاگر و لافاوی زەحمەت نەیبووە باکی|بەمەردانەش کە وەستاوە لە ڕووی ناپاک و بەدکارا}} {{ب|ئەوەی ھاشە و فشەی زۆرە لە دیواخان و چاخانە|ئومێدی پێ مەکە بڕوا بەناو بەرد و بەناو دارا}} {{ب|بە کوردی تێ مەگە ھەرکەس لەڕێی ئەم خاکە پیرۆزە|وەکوو کاوە فیداکاریی نەبێ ھەردەم لە کردارا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=گیانی ئەم قەومە |ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/7359|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=books.vejin.net|زمان=ku}}</ref>}} {{کۆتاییی شیعر}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} *دیوانی شاری، سەرجەم شیعرەکانی عەلی عارف ئاغا، ئامادەکردنی ئەحمەد حسێن ئەحمەد == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{ڤەژینبوکس | ٧٣}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژەی کوردی|شیعر|کوردستان|عێراق}} {{شیعری کلاسیکی کوردی}} {{نووسەر-کۆلکە}} [[پۆل:شاعیران]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٠]] 4dfxqo8fvcqzeem67t3ruet2i17pju6 0 213226 1575220 1452601 2026-04-15T04:09:03Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1575220 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | name = ئیسماعیلی دووەم | succession = شای ئێرانی سەفەوی | image = Shah Ismayil I.jpg | caption = کاری ھونەری ئیسماعیل دووەم | reign = ٢٢ی ئابی ١٥٧٦ – ٢٤ی تشرینی دووەمی ١٥٧٧ | coronation = | full name = | birth_date = ٣١ی ئایاری ١٥٣٧ | birth_place = [[قوم]]، ئێرانی سەفەوی | death_date = ٢٤ی تشرینی دووەمی ١٥٧٧ | death_place = [[قەزوین]]، ئێرانی سەفەوی | burial_date = | burial_place = ئیمام زادە حوسێن، قەزوین، [[ئێران]] | predecessor = [[تەھماسبی یەکەم]] | successor = [[محەممەد خودابەندە]] | spouse = پەری پایکار خانم | royal house = | dynasty = [[سەفەوی]] | father = تەھماسبی یەکەم | mother = [[سوڵتانام بێگم]] | religion = [[شیعەی دوازدە ئیمام]] | signature = }} '''ئیسماعیل میرزا''' ({{بە فارسی|اسماعیل میرزا}}؛ دواتر بە یەکەم ناوی خانەدانی خۆی کە ئیسماعیل دووەم بوو ناسرا (٣١ی ئایاری ١٥٣٧<ref>[http://www.nosabooks.com/WebUI/Search.aspx?qk=isbn&q=9643251063&rp=1&adv=0&fv=0&pv=0 ''Ismail II '', Dr Manouchehr Parsadoost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170810052122/http://www.nosabooks.com/WebUI/Search.aspx?qk=isbn&q=9643251063&rp=1&adv=0&fv=0&pv=0 |date=١٠ی ئابی ٢٠١٧ }}, {{ISBN|9643251063}}, 2003</ref>- ٢٤ی تشرینی دووەمی ١٥٧٧) سێیەم شای [[سەفەوییەکان|سەفەویی]] ئێران بوو، لە ساڵی ١٥٧٦ تا ١٥٧٧ حوکمی کرد. == سەرەتای ژیانی == [[پەڕگە:Qahqaheh Castle 2.jpg|وێنۆک|وێنەی قەڵای قەحقەھ]] ئیسماعیل کوڕی شا تەحمەسپی یەکەم بووە لەلایەن دایکێکی [[تورکمانی عێراق]] خەڵکی ناوچەی مووسڵ بە ناوی [[سوڵتانوم بێگم]] مەوسیلو.<ref>Andrew J. Newman, ''Safavid Iran'' (IB Tauris, 2004) p. 42</ref>لە ساڵی ١٥٤٧ دا کرا بە حاکمی پارێزگای شیروان و لەوێ سەرکردایەتی چەندین ھەڵمەتی کرد دژی عوسمانییەکان. لە ساڵی ١٥٥٦ بوو بە پارێزگاری [[خوراسان]] بەڵام یەکێک لە دەربارییە پێشەنگەکانی باوکی بە ناوی مەعسوم بەگ سەفەوی شاەکەی قەناعەت پێکرد کە ئیسماعیل پیلانی ڕووخاندنی دادەڕێژێت. ئیسماعیل ٢٠ ساڵی داھاتوو لە زیندانی قەڵای قەحقاح بەسەر برد.<ref>Savory p. 68.</ref> لە ١٨ی تشرینی یەکەمی ١٥٧٤دا، تەھمەسپ نەخۆش کەوت- لە کاتی نەخۆشییەکەیدا دوو جار نزیک بوو لە مردن و تا ئێستاش جێنشینی ھەڵنەبژاردبوو. بەم شێوەیە سەرۆکە سەرەکییەکانی قزیلباش کۆبوونەوەیەکیان ڕێکخست بۆ گفتوگۆکردن لەسەر ئەوەی کێ دەبێت جێنشین بێت. خێڵی ئوستاجلو، و خێڵی شێخەوەند (کە خزمایەتی بە بنەماڵەی سەفەوییەوە ھەبوو) حەزیان لە [[حەیدەر میرزا سەفەوی]] بوو. ھەروەھا جۆرجیاکان پشتگیریان دەکرد، بەو پێیەی دایکی جۆرجیی بوو. ڕوملو و [[ئەفشار]] و خێڵی قاجار لە بەرژەوەندی ئیسماعیل بوون کە ھێشتا لە قەڵای قەحقاحە زیندانی بوو. ھەروەھا پەری خان خانم کچە چەرکەسییە دڵخوازەکەی تەھمەسپ لە بەرژەوەندیدا بوو. ڕوملو و ئەفشار و خێڵی قاجار لە بەرژەوەندی ئیسماعیل بوون کە ھێشتا لە قەڵای قەحقاحە زیندانی بوو. ھەروەھا پەری خان خانم کچە چەرکەسییە دڵخوازەکەی تەھمەسپ لە بەرژەوەندیدا بوو.{{sfn|Parsadust|2009}}لەکاتێکدا کە تەiمەسپ ھێشتا نەخۆش بوو ئەوانەی پشتیوانی لە حەیدەر میرزایان دەکرد، پەیامێکیان ئاراستەی کاستێلانی قەڵای قەحقاحە کرد، بە ناوی خەلیفە ئەنسار قەرەدغلو. داوایان لێکرد ئیسماعیل بکوژرێت. بەڵام پەری خان خانم توانی لەو بارەیەوە بزانێت و باسی ئەو پیلانەیەی بۆ تەھمەسپی گوت. تەھمەسپ کە تائێستاش ھەندێک ھەستی بۆ ئیسماعیل ھەبووە بەھۆی ئەو بوێرییەوە کە پێشتر لە شەڕەکاندا لەگەڵ ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی ھەیبوو کۆمەڵێک لە موشکەتەکانی ئەفشاری نارد بۆ قەڵای قەقەحە بۆ پاراستنی{{sfn|Parsadust|2009}} دوای دوو مانگ، تەھمەسپ لەو نەخۆشییە چاک بووەوە کە مەترسی لەسەر ژیانی ھەبوو. دوو ساڵ دواتر لە ١٤ی ئایاری ١٥٧٦ لە [[قەزوین]] کۆچی دوایی کرد. حەیدەر میرزا تاکە کوڕ بوو کە لە کاتی مردنیدا لەگەڵی بوو، بەم شێوەیە ڕۆژی دواتر، خۆی وەک پاشای نوێ ڕاگەیاند. بە شێوەیەکی ئاسایی ھەندێک لە ھۆزەکانی قزیلباش پاسەوانی کۆشکی شاھانەیان دەکرد و بە نۆرە لەگەڵ ئەوانی تردا دەگێڕا- بەداخەوە بۆ حەیدەر میرزا، لەو ڕۆژەدا ھەموو پاسەوانەکانی قزیلباش یان لە ڕۆملو، ئەفشار، قاجار، بەیات، یان ھۆزی دۆرساک بوون- ھەموویان لایەنگری دڵسۆزی ئیسماعیل.{{sfn|Parsadust|2009}}کاتێک حەیدەر میرزا ئەو پێگە مەترسیدارەی زانی کە تێیدایە، پەری خان خانم (کە لە کۆشکەکەشدا بوو) "وەک ڕێکارێکی خۆپارێزی" (پەرسەدست)ی بردە دەستبەسەری.{{sfn|Parsadust|2009}}پاشان پەری خان خانم "بە ئامادەبوونی دایکی [[حەیدەر میرزا]] خۆی فڕێدایە بەر پێی براکەی"، و ھەوڵیدا داوای لێبکات ڕێگەی پێبدات کۆشکەکە بەجێبھێڵێت، ئاماژەی بەوەشکرد کە ئەو یەکەم کەسە دان بە حوکمڕانی ئەودا دەنێت بە [[سوجدە]] بردن بۆ ئەو- ئەو سوێندی خوارد کە ھەوڵ دەدات لایەنگرانی ئیسماعیل میرزا ڕازی بکات بیرۆکەکەیان بگۆڕن، کە سلێمان میرزا برای تەواوی و شەمخاڵ سوڵتانی مامی لەخۆدەگرت. حەیدەر میرزا داواکەی قبوڵ کرد، و مۆڵەتی دا کە کۆشکەکە بەجێبھێڵێت. بەڵام دوای ئەوەی کە لە کۆشک دەچێتە دەرەوە، سوێندەکەی شکاند و کلیلی دەروازەی کۆشکی بە شەمخاڵ دا{{sfn|Parsadust|2009}}کاتێک لایەنگرانی حەیدەر میرزا زانییان ئەو ھەڕەشەیەی پاشاکەیان لەسەرە، بەپەلە بەرەو شوێنی نشینگەی شاھانەی خۆی دەڕۆن بۆ ئەوەی ڕزگاری بکەن. بەڵام پاسەوانەکانی کۆشک کە حەزیان لە حەیدەر میرزا نەبوو (ھەرچەندە بە چەند بەڵێنێک ھەوڵی داوە بیانباتە لای خۆی) دەرگای چوونە ژوورەوەی کۆشکەکەیان داخست.{{sfn|Parsadust|2009}}لە ھەمان کاتدا لایەنگرانی ئیسماعیل میرزا، چوونە ناو کۆشکەکە و چوونە ناوەوەی. بەڵام لایەنگرانی حەیدەر میرزا بە ماوەیەکی کەم توانیان دەروازەکە بشکێنن، بەڵام لە کاتی خۆیدا نەگەیشتنە ئەوێ- لایەنگرانی ئیسماعیل میرزا حەیدەر میرزایان دۆزییەوە، کە جل و بەرگی ژنێکی لەبەردا بوو لە [[حەرەم]]ی شاھانەدا. دەستبەجێ گیرا و سەری بڕی.{{sfn|Blow|2009|p=٢٠}}پاشان سەرە خوێناوییەکەی فڕێدرایە خوارەوە بۆ لای لایەنگرانی حەیدەر میرزا، ئەوانیش بەرخۆدانیان ڕاگرت، ئەمەش بەو مانایە بوو کە ئیسماعیل میرزا دەتوانێت بە سەلامەتی لەسەر تەختی تەخت سەرکەوێت..{{sfn|Parsadust|2009}}لە کاتی ململانێی خانەدانیی نێوان ئەو دوو برایە، پەری خان خانم بوو بە فەرمانڕەوای دەوڵەت{{sfn|Parsadust|2009}}ئەوە ئەو بوو کە فەرمانی بە ھەموو شازادە و ئەندامانی پلە باڵاکانی ئەو شایەدا کرد کە لە ٢٣ی ئایاری ١٥٧٦ لە مزگەوتی سەرەکی قەزوین کۆببنەوە، لەوێ پیاوێکی ئایینی بەناوبانگ بە ناوی میر مەخدوم شەریفی، خوتبە بە ناوی ئیسماعیل میرزا، خوێندەوە، بەم شێوەیە وەک پاشای نوێی بنەماڵەی سەفەوی پشتڕاستی کردەوە.{{sfn|Parsadust|2009}} ئیسماعیل میرزا کە ھێشتا لە قەڵای قەحقاھە بوو، بە ماوەیەکی کەم لەگەڵ ھەزاران جەنگاوەری قزیلباش بە یاوەری لە شوێنەکە دەرکرا و لە ٤ی خەرمانانی ١٥٧٦ گەیشتە لادێی قەزوین خێڵەکانی قزیلباش ڕۆژانە سەردانی کۆشکی پەری خان خانمیان کردبوو و بە گوتەی ئەسکەندەر بەگ مونشی، "لە کاروباری بەپەلەی ئەو کایەیە ئاگاداریان کردبووەوە جا چ دارایی بێت یان دارایی یان پەیوەندی بە سیاسەتی ئەو ڕۆژەوە ھەبێت و کەس ھیچ مەیلییەکی نەبوو و نە بوێری ئەوەی ھەبوو". سەرپێچی فەرمانەکەی بکەن".{{sfn|Parsadust|2009}} ئیسماعیل میرزا دوای چوونە ناو قەزوین ڕاستەوخۆ پێشڕەوی نەکرد بۆ کۆشکی شاھانە بەو پێیەی ئەستێرەناسەکان ڕایان گەیاندبوو کە ئەو کاتە نەگبەتانە. بەم شێوەیە بۆ ماوەی ١٤ ڕۆژ لە ماڵی حوسەینقولی خولەفا، سەرۆکی خێڵی ڕوملو و خەلیفەت ئەلخولەفا (کارگێڕی کاروباری [[سۆفییایەتی|سۆفی]]) ماوەتەوە. ھەرچەندە ئیسماعیل میرزا نازناوی پاشای ھەبوو بەڵام زۆرینەی فەرماندەکانی قزیلباش و دەوڵەتمەدارە باڵاکان بەردەوام بوون لەسەر ئەوەی بە شێوەیەکی ئاسایی سەردانی کۆشکی پەری خان خانم بکەن. لە ھەمان کاتدا، پەری خان خانم توانیبووی دادگایەکی سەرنجڕاکێش بۆ خۆی ڕێکبخات "کە خزمەتکارەکانی و خانمە چاوەڕوانکراوەکانی وەک ئەوەی لە دەربارێکی شاھانەی دروستدا خزمەت بکەن، ڕەفتاریان دەکرد" (پەرسادوست).{{sfn|Parsadust|2009}} == گرتنە دەستی دەسەڵات == [[پەڕگە:"Luhrasp Hears from the Returning Paladins of the Vanishing Kai Khusrau", Folio from a Shahnama (Book of Kings) of Firdausi MET DP215765.jpg|وێنۆک|دادگای ئیسماعیل دووەم.]] [[پەڕگە:Safavid_Flag.svg|وێنۆک|ڕاست|ئەم ئاڵایە لەلایەن شا ئیسماعیلی دووەمەوە داھێنراوە کە تا کۆتایی سەردەمی سەفەوی ئاڵای ئێران بووە.]] ئیسماعیل میرزا لە ٢٢ی ئابی ١٥٧٦ لەژێر ناوی خانەدانی ئیسماعیل دووەمدا سەرکەوتە سەر تەخت.{{sfn|Savory|p=٦٩|٢٠٠٧}}١٩ ساڵ زیندانیکردنی لە قەڵای قەحقاح کاریگەرییەکی قووڵی لەسەری دانابوو و بەم پێیەش مەیلی ئەوە نەبوو کە ڕێگە بە نمایشکردنی دەسەڵات بدات لەلایەن ھیچ کەسێکی دیکەوە بە تێچووی خۆی. ڕاشی گەیاند، چوونە ناو کۆشکی پەری خان خانم، قەدەغەیە سەرۆک و فەرماندە و بەرپرسە باڵاکانی قزیلباش. خزمەتگوزاری پاسەوانەکانی و خزمەتکارانی دادگای ھەڵوەشاندەوە و دەست بەسەر فەزای بەرفراوانی موڵک و ماڵی ئەودا گرت. جگە لەوەش، ئەو ڕەفتارێکی سارد و نزیک نەکراوەی لە باوەش گرت کاتێک ڕێگەی بە بینەرێک دا.{{sfn|Parsadust|2009}}جگە لەوەش دەستی کرد بە لەسێدارەدانی ئەو ئەندامانەی ئەو فراکسیۆنە کە دژایەتیان کردبوو، ھەروەھا جگە لە پەری خان خانم، ھێرشی کردە سەر ھەندێک لە لایەنگرانی دیکەی. پێنج برای خۆی و چوار شازادەی تری سەفەوی کوشت یان کوێری کرد، لەنێویاندا ئیبراھیم میرزا بۆیە نەیاندەتوانی تەختی پاشایەتی لێ وەربگرن. ئیسماعیل، لە ھەڵمەتەکانیدا لە قەفقاز، ٣٠ ھەزاری دیکەی [[جۆرجی]] و [[چەرکەس]]ی دیل ھێنایە [[ئێران]] زیاتریش بەرنامەی دروستکردنی چینێکی نوێ لە کۆمەڵگەی فارسدا خستە سەر، کە پێشتر لەلایەن باوکی تەھمەسپی یەکەمەوە دەستیپێکردبوو.<ref>Oberling, Pierre, ''Georgians and Circassians in Iran'', The Hague, 1963; pp.127-143</ref> == کۆچی دوایی == لە ٢٥ی تشرینی دووەمی ١٥٧٧ ئیسماعیل دووەم لەناکاو و بەبێ ھیچ نیشانەیەکی سەرەتایی تەندروستی خراپ کۆچی دوایی کرد. پزیشکانی دادگا کە پشکنینیان بۆ تەرمەکە کردووە، گومانیان کردووە کە ڕەنگە بەھۆی ژەھرەوە گیانی لەدەستدابێت ڕێککەوتنی گشتی ئەوە بوو کە پەری خان خانم بڕیاری داوە بە یارمەتی خەزوورەکانی حەرەمی ناوەوە ژەھراوی بکات وەک تۆڵەسەندنەوەیەک لە ڕەفتارە خراپەکانی بەرامبەری.{{sfn|Parsadust|2009}} ئیسماعیل [[شاعیر]] و [[نیگارکێش]] و خۆشنووس بوو، کە پاڵپشتی ھونەری دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Andrew J Newman|سەردێڕ=Safavid Iran: Rebirth of a Persian Empire|ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=I.B.Tauris|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧١-٦٦١-٣|پەڕە=٤٧}}</ref> == ھاوسەرگیری و پەیوەندی خێزانییەکان == * ژنەکان # سەفییە سوڵتان خانم ناسراو بە پەری پایکار خانم (لە قەزوین، ١٥٥٥)<ref name="American Society of Genealogists">{{بیرخستنەوەی کتێب| نووسەر=American Society of Genealogists | سەردێڕ=The Genealogist | بڵاوکەرەوە=Association for the Promotion of Scholarship in Genealogy | issue=v. 11-12 | ساڵ=١٩٩٧| پەڕەکان=٢٤٤–٤٦}}</ref> # کچێکی حوسەین خان سوڵتان کینسلو (لە قەزوین، ١٥٧٦)<ref name="American Society of Genealogists"/> # کچێکی شەمخال سوڵتان (لە قەزوین، ١٥٧٦)<ref name="Nashat Beck 2003">{{بیرخستنەوەی کتێب| دوایین=Nashat | یەکەم=G. |دوایین٢=Beck |یەکەم٢=L. | سەردێڕ=Women in Iran from the Rise of Islam to 1800 | بڵاوکەرەوە=University of Illinois Press | ساڵ=٢٠٠٣| ژپنک=٩٧٨-٠-٢٥٢-٠٧١٢١-٨| پەڕە=١٤٧}}</ref><ref name="American Society of Genealogists"/> # کچێکی پیر محمد خان ئوستاجلو (لە قەزوین، ١٥٧٦)<ref name="American Society of Genealogists"/> * کوڕ # شوجا الدین محمد میرزا (١٦ی تشرینی یەکەمی ١٥٧٧ – ١٧ی شوباتی ١٥٧٨)، پارێزگاری [[فارس]]<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ESMĀʿIL II – Encyclopaedia Iranica|ناونیشان=https://www.iranicaonline.org/articles/esmail-02|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.iranicaonline.org}}</ref><ref name="American Society of Genealogists"/> * کچان # سەفییە سوڵتان بێگم ناسراو بە شەھزادە خانم (١٥٥٥ – ٣ی ئەیلوولی ١٦١٧) لەگەڵ پەری پەیکەر خانم، لەگەڵ خەلیلوڵڵا کرمانی، پارێزگاری [[یەزد]] ھاوسەرگیری کردووە<ref name=":0"/><ref name="American Society of Genealogists"/> # فەخر جەھان بێگم، سەرەتا لەگەڵ حوسەین خان شەملو، کوڕی عەلی قولی خان شەملو ھاوسەرگیری کردووە، دووەم لە ئەسفەھان، تشرینی دووەمی ١٦٠١، لەگەڵ ئامۆزاکەی، سەفی میرزا ھاوسەرگیری کردووە<ref name="American Society of Genealogists"/> # گەورە سوڵتان خانم (لەدایکبووی ١٥٧٧/٧٨)، ھاوسەرگیری لەگەڵ ئەمیر سەلمان خان ئوستاجلو کوڕی شا عەلی قولی خان ئوستاجلو کردووە<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nashat|یەکەم=Guity|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tLRem_ixfcEC|سەردێڕ=Women in Iran from the Rise of Islam to 1800|دوایین٢=Beck|یەکەم٢=Lois|ڕێکەوت=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=University of Illinois Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٥٢-٠٧١٢١-٨|پەڕەکان=١٤٦|زمان=en}}</ref><ref name="American Society of Genealogists"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٣}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|ئێران|مێژوو|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Ismail II}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٥٣٧]] [[پۆل:مردووانی ١٥٧٧]] [[پۆل:شیعە ئێرانییەکان]] [[پۆل:خەڵکی ئەسفەھان]] [[پۆل:ئەندامی خێزانی شاھانە پەیوەست بە کۆمەڵگای پەلکەزێڕینە]] bbaekfzy0fjc2d6lq4ulxp5554gwd9t 3 215674 1575184 1575073 2026-04-14T17:48:51Z Arya Omer 59103 /* جوگرافیا */ وەڵامدانەوە 1575184 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <center><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></center> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} <center>ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</center> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue"><span style="font-size:14px">'''سەرچیا'''</span></span>]] ‏٠٨:٣٥، ١٤ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == لەبەرچی لە ویکیپیدیا کار دەکەم == سڵاو من دەمەوێت ویکیپیدیا کوردی پێش بکەوێت، هەموو هەوڵێک دەدەم بۆ باشتر کردنی، هەر هەڵەیەکم هەبوو ئاگادارم بکەنەوە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٨:٤٠، ١٤ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Original Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی سەرەکی''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سپاس بۆ بەشدارییەکانت لە چاکسازیکردن لە ناوەڕۆکی ویکیپیدیا [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٣٣، ١٧ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) |} == سڕینەوەی خێرا بۆ [[باڵانسی بەدواداچوونی ملیۆنێر: بێ سنوور]] == تکایە گەر دەتەوێت نەسڕێتەوە ناڕەزای دەرببڕە لە [[باڵانسی بەدواداچوونی ملیۆنێر: بێ سنوور]] [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٧:٢٦، ١٨ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] براکەم بۆچی دەسڕێتەوە؟ تەنها لەسەر وێنەکە؟ یان سەرچاوە؟ هەڵەی ڕێزمانی؟ چ هەڵەیەکی تێدایە براکەم؟ [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٧:٣٨، ١٨ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) گە دەتەوێت بزانیت سەردانی وتارەکە بکە و ناڕەزای دەرببڕە [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٧:٤١، ١٨ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == داواکاریی == {{وب|1silent scientist}} بۆم دەرکەوتووە کە تۆ کەسێکی لێهاتووی بۆ ویکیپیدیا، بۆیە دەمەوێت بزانم تۆ چ زمانیک دەزانیت بێجگە لە کوردی؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٣:٣١، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] نەخێر کاک ئارۆ وا مەڵێ، پێشتر ئەکاونتێکی ترم هەبوو بەڵام لەناوچوو ئێستا ئەمەم هەیە، لەزمانی عەرەبی شارەزام و لە ئنگلیزی خراپ نیم، هەر ڕەخنەیەکت هەیە لەسەر ئەو پەڕانەی کە دروستم کردوون بینوسە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٤:٢٤، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) ئەکاونتەکەی پێشوت ناوی چی بوو؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٤:٢٨، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] ناوی Kurd king22 بوو [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٥:٠٣، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) {{وب|1silent scientist}} بەس هیچ کارێکی پێنەکراوە [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٥:٢٤، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] بەڵێ وایە زۆر بەکەمی کارم تێدا کردووە، کاک ئارۆ کێشەی گرێدانم هەیە مافم پێنادات پەڕەیەک ببەستم بە زمانەکانی دیکە :وەک https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%A6%DB%95%D9%86%D8%AF%D8%B1%DB%86_%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AA :لە ئنگلیزی وەرمگرتووە ناتوانم بە زمانەکانی تر بلکێنم [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٥:٥٧، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] تێبینی ئەوە بکە ئەو وتارەی کە داوای دەکەی ببەسترێتەوە پێویستە ناوەکەی بەو زمانە بنووسی کە لێوەیت وەرگرتووە، بۆ نموونە نابێت: وتارێکت لە عەرەبی وەرگرتبێت و بنووسی "مەرقۆس" داوای بەستنەوە بکەی بەڵکو "مرقس" ھەروەک خۆی کە لە وتارە عەرەبییەکە ھەیە تا من بتوانم لە ویکیپیدیای عەرەبی بیدۆزمەوە و کاری زمانەوانی بۆ بکەم، گەر نەزانم ناوەکە لە ڕەسەنەوە چۆن دەنووسرێ ناتوانم بەستنەوەی زمانەوانییەکەش بکەم. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:١٠، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :::[[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] :::منیش ویکی عەرەبی و پەڕە عەرەبیەکە بە ناوی"مرقس" دانا بەڵام دوای هەوڵی بەستنەوەی بە زمانەکانی ترەوە نوسینێکی سوور دەردەکەوێت [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٦:٤٢، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) تۆ بە کۆمپیوتەری کار دەکەیت؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٦:١٢، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] بە موبایل بەڵام دەیخەمە سەر شێوەی کۆمپیتەر [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٦:٢٥، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] کاک ئارۆ پەڕەی https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%A6%DB%95%D9%86%D8%AF%D8%B1%DB%86_%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%AA :هەڵەکان و پێشنیارەکانتم پێ بڵێ و گەر عەزێت نیە بیخە ڕیزی زمانەکانی ترەوە چونکە ئەو مافەم نیە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٨:٥٢، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) بۆت دەکەم، بەس بۆ زانیاریت من منداڵێکی ١٤ ساڵم [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:١٠، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] بە کۆمپیتەر کار دەکەیت؟ [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:١٣، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] چۆن ئیتر بتوانم پەڕەکانم بخەمە ڕیزی زمانەکانی تر؟ [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:١٤، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) بە موبایل [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:١٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] چۆن لیستێک دانێم وەک لیستی پەڕەی لێکۆڵەری ملیۆنێر یان وەک ئەحمەد ئەلبەشیر؟ [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:١٧، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) لە دەتوانی وێنەیەک بنێریت؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:١٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) کە دەتەوێت بەیەکیان بگەیەنیت [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:١٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] کاک ئارۆ فەیسبووک یان ئەنستاگرامت دانێ وا باشترە چونکە هەندێک شت لێرە سنوور دارە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:١٨، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) مەبەستت لە وتووێژە؟ گفتووگۆ؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:١٩، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] بەڵێ، لە فەیسبووک بێت یان ئنستاگرام لەوێ باشترە و هەندێک شتم فێر بکە با ئەوەندە بێزارتان نەکەم [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٠، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) دەتوانم هی ساکورا خانت بدەمێ چوونکە هی ئەو زۆر باشترە، و شارەزاترە و بەڕێوبەرە [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٢، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] باشە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٤، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] ناکرێتەوە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٠، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) {{وب|1silent scientist}} [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:٣٧، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) دڵنیای [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٢، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] بەڵێ داوای ئیمێڵ و نهێنوشە دەکات [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٥، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) ئیمیلەکەت بنێرە [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٣، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) هی خۆت [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٦، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] نامەوێت لەوێ هیچ دانێم بەڵام لێرە ئەکاونتەکەم دانێم باشترە ئینستگرام pretender198 [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٨، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] وەرە ئینستاگرامم باشترە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٠، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] کاک ئارۆ هەندێک پەڕەم بۆ دانێ کە نەکرابێت بە کوردی [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٩:١٥، ٢١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) وەک [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٩:٢١، ٢١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) {{وب|1silent scientist}} واتا چەند وتارێکت بۆ دابنێم؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٩:٢٧، ٢١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|@ئارۆ سالار محمود]] بە ئارەزووی خۆت ٢ وتار یان ٣ بابەتەکە هەرچی بێت [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٨:١٣، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) {{وب|1silent scientist}} وتاری [https://en.m.wikipedia.org/wiki/Castle_of_Magical_Dreams کرتە بکە] وەربگێڕە.[[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٤:٤٩، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == ئامادەکردن == سڵاو ئەو وتارانەی ھێشتا لەژێر ئامادەکردن دایە و ئامادە نییە بۆ خوێندنەوە تکایە داڕێژەی {{دا|ئامادەکردن}}ی بخە سەر. بۆ ئەوەی ئەوانی تر بزانن کە وتارەکەت لەژێر ئامادەکردنە و بەھەڵە دەستکاری نەکەن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:٠٢، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) == بەژداریکردن لە [[ویکیپرۆژە:فلیمەکان و زنجیرەکان]] == [[File:بانگێشتنامەی بەکارهێنەران.jpg|بانگێشتنامە|thumb]] <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/ئارۆ سالار محمود|بەشدارییەکان]]) ١٢:٢٧، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ (UTC)</small> == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:زامران]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:زامران]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:زامران|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:١٨، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] :سەرچاوە دانرا، پێویست بە سڕینەوە ناکات [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٣:١٦، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::زۆر سپاس [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٢٤، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::[[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] :::خاتوو ساکورا، ناوی پەڕەی سەرەکی زامران بگۆڕە بۆ زیمران. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٣:٢٩، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::ھۆکارەکەی چییە؟ سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٣٩، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :::::[[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] :::::ناوەکە هەڵەی تێدابوو [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٣:٤٠، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:تانجیرۆ کامادۆ]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:تانجیرۆ کامادۆ]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:تانجیرۆ کامادۆ|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٢:١٨، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:کڵێسەی ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:کڵێسەی ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:کڵێسەی ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:١٧، ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == پشیلەیەک بۆ تۆ! == [[پەڕگە:Red Kitten 01.jpg|left|150px]] . [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٣١، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) <br style="clear: both;"/> == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:دەیەی ١٩٩٠]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:دەیەی ١٩٩٠]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:دەیەی ١٩٩٠|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٧:٢٨، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:رياح موسمية]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:رياح موسمية]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:رياح موسمية|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢١:٣٤، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:ڕووقەییە کچی محەممەد]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:ڕووقەییە کچی محەممەد]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:ڕووقەییە کچی محەممەد|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٢:٥٦، ١٩ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) == پەڕگەی نێو سندووقی زانیاریدانەکان == سڵاو، زۆر سپاس بۆ سەرجەم بەشدارییە بەنرخەکانت لەپاڵ ویکیپیدیادا! ویستم بڵێم کە تکایە پەڕگەی نێو سندووقی داڕێژەکان وەک ئەوەی لە [[تایبەت:permalink/1045142|باڵانسی لێکۆڵەری ملیۆنێر: بێسنوور]] دەبینرێت مەخە نێو ویکیکۆدی <code><nowiki>[[پەڕگە:]]</nowiki></code> بەڵکوو تەنیا ناوی پەڕگەکە (<code><nowiki>|وێنە= Fugo Keiji Balance Unlimited logo.png</nowiki></code>) دانێ. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٩:٥٩، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC) ==[[:کوردپڵەس]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:کوردپڵەس]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:کوردپڵەس|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%BE%DA%B5%DB%95%D8%B3|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:٤٩، ١ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] :پەڕەکە کێشەکەی لەچیدایە؟ ماڵپەڕێکی کوردییە کە ئەوەی هەواداری ئەنیمێ بێت دەزانێت چ ماڵپەڕێکە و ناوبانگی هەیە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:١٩، ١ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] بۆ ماوەی دوو مانگێکە داوا لە بەرێزتان کراوە سەرچاوە زیاد بکەن، و تا ئێستاش سەرچاوەی نەبوو، بۆیە ئەمڕۆ سڕدرایەوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٢٣، ١ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) :::[[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] ::: خۆم لەوێ بووم و لەسەر زاری خاوەن ماڵپەڕ و ئەندامانی بوو ئەگینا لەخۆمەوە شت دانانێم، ماڵپەڕەکەشم دانا لەگەڵ ئەندامانی، پێم وایە زانیاری زیاتری پێویست نەبوو، بەڵام وتارەکە سڕدرایەوە ئیتر! [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٤:٠٩، ٢ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) ::::ھیچ شتێک نەچووە گەڕانەوەی نەبێت گەر دەزانیت ماڵپەرەکە بایەخدارە و دەتوانیت بایەخداری بەسەرچاوەی باوەڕپێکراو بسەلێمینیت من وتارەکە دەگەڕێنمەوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:٤٠، ٢ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == گۆڕینی == کاکا برا تکایە واز لە گۆڕینی «مەسیحی» بۆ «کریستیان» بێنە، کەس ناڵێت کریستیان ئەوە ووشە ئینگلیزییە نە کوردییە. [[بەکارھێنەر:Xaneqînî|Xaneqînî]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Xaneqînî|لێدوان]]) ‏١٦:٤٠، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Xaneqînî|@Xaneqînî]] :بەڕێزم وشەکە ئینگلیزییە، دەتوانم بیکەم بە کوردی پەتی بەڵام خەڵکی لێیان تێناگات، من نامەوێت هیچ وتارێک وشەی عەرەبی تێدا بێت. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٧:٠٦، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) ::بە تایبەتی وشەی «فەلە» و «گاور» پێشنیار دەکەم ھەرگیز ئەم وشە نافەرمیانە لە ناوەڕۆکەکان بە شێوەیەکی ''فەرمی ''بەکارنەھێنی. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٩:٠٤، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) :::[[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] :::جگە لەوە، من تا بتوانم وشەی بیانی بەکارناھێنم، و وشەیەک کە سەیر و سەمەرە بێت یان واتا باوەکەی دادەنێم لەگەڵیدا، یان هەر وشە باوەکە، بەداخەوە ویکیپیدیای کوردی نەگەشتووە بەو ئاستەی کە زمانی خۆی پاک ڕابگرێت. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٩:١٥، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) :::: ==[[:Hamid Hirad]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:Hamid Hirad]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>زمانی بیانی</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:Hamid Hirad|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=Hamid+Hirad|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٢١:٥٩، ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Tessla|@Tessla]] :با بسڕدرێتەوە، خۆم دەمویست بیکەم بە ئینگلیزی بۆ ویکیپیدیای ئینگلیزی، بەڵام نازانم بۆچی بەم شێوەی لێھاتووە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٤، ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]]: کێشە نییە، '''سڕدرایەوە'''. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٢٢:٠٧، ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Featured Article Barnstar 1br Degree Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''پەرەپێدەری وتار''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ئەم نیشانە وەک سوپاسێکە بۆ بەشدارییەکانت، بەتایبەت پەرەپێدانی وتارە کورتەکان (کە ئەم کارە زۆر کەم کەس هەیە ئەنجامی بدات). <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٩:٤٨، ١٦ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) |} :[[بەکارھێنەر:Tessla|@Tessla]] :زۆر سووپاس. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٨:٢٨، ١٦ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Resilient Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی بەھێزیی''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | لەپای وتووێژەکانت و خۆڕاگریت، و دروستکردنی وتارە ناوازەکانت، دەست خۆشیم هەیە بۆت. هەمیشە لەبیرت بێت (هەمووان کاری یەکتر دەبینن). <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٥:٥٣، ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) |} == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:سۆران شافعی]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:سۆران شافعی]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:سۆران شافعی|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٠:٢١، ١٢ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Doc James@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/40&oldid=25451578 --> == [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]] بۆ [[:دەشتی خالید]] == [[پەڕگە:Ambox warning yellow.svg|left|link=|alt=تێبینی|48px|]] وتاری [[:دەشتی خالید]] [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پێشنیاری سڕینەوە]]ی بۆ کراوە. تاگی پێشنیاری سڕینەوە کە لەسەر وتارەکە داندراوە ڕوونی دەکاتەوە بۆچی. ھەرچەندە ھەموو بەشدارییە سوودبەخشەکان لە ویکیپیدیا بەرز دەنرخێندرێن، بەڵام لەوانەیە پەڕەکان [[وپ:پسخ|لەبەر چەند ھۆکارێک بسڕدرێنەوە]]. دەتوانیت ئەم سڕینەوەیە بوەستێنیت بە لابردنی ئاگاداری {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}}، بەڵام تکایە ھەوڵی ڕوونکردنەوە لە [[یارمەتی:کورتەی دەستکاری|کورتەی دەستکارییەکە]] یان لە [[وتووێژ:دەشتی خالید|پەڕەی وتووێژی وتارەکە]] بدە کە بۆچی نابێت بسڕدرێتەوە. تکایە بیر لە چاکسازیکردنی پەڕەکە و چارەسەرکردنی ئەو کێشانە بکەرەوە کە ڕوون کراوەتەوە. لابردنی {{Tlc|پێشنیاری سڕینەوە/ڕێکەوتکراو}} [[ویکیپیدیا:سڕینەوەی پێشنیارکراو|پڕۆسەی پێشنیاری سڕینەوەکە]] دەوەستێنێت، بەڵام [[:en:Wikipedia:Deletion process|پڕۆسەکانی تری سڕینەوە]] بوونیان ھەیە. بەتایبەتی، پڕۆسەی [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] دەتوانێت بەبێ وتووێژ ببێتە ھۆی سڕینەوە، و [[ویکیپیدیا:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]] ڕێگە بە وتووێژ دەدات تا [[ویکیپیدیا:یەکدەنگی|بگەین بە یەکدەنگی]] بۆ سڕینەوە.<!-- داڕێژە:ئاگاداریی پێشنیاری سڕینەوە --> [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١٣:٢٥، ١٣ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) == وتار == [[بەکارھێنەر:Min.neel|@Min.neel]] سڵاو، تکایە با وتارەکانت زۆر کورت نەبن، و ئەگەر هەر بە کوردی داتنا ئەوا داڕێژەی «کورت» لە بەشی سەرچاوەکان دابنێ، و بۆ ئەوەی سەرچاوەی ویکی فارسی دەربکەوێت بیرخستنەوەی ویکی فارسی بنووسە وەک لە وتاری ڕۆژە مارتن دو گاردا دامنا، و بەپێی ڕۆژی دەستکارییەکەت بەروارەکە دانێ، و لە تووڵی دەروازەش ئەو دەروازانە دادەنێیت کە لەبارەی وتارەکەوە وەرتگێڕاوە بۆ نموونە: ژیاننامە، شانۆ، وێژە هتد، دەتوانیت لە وتارەکەت بە ناوی ڕۆژە مارتن دو گار وەک پێشتر باسم کرد لە بەشی سەرچاوە بیبینیت [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٧:٢٢، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) == خانەنشینکردنی بەکارھێنەر == دەم باش 1silent scientist، ویستم بزانم بۆچی [[تایبەت:diff/1101669|لەم دەستکارییەت]] ئەو بەکارھێنەرەت خانەنشین کردووە؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٢:٠١، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Aram|@Aram]] :ڕوونە بۆچی ئەم کارەم کردووە، ئەم بەرکارھێنەرە سێ ساڵە لە ویکیپیدیا چالاک نییە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٣:٣٠، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) :: نابێ کەس کەس خانەنشین بکات بێجگە لە خۆی. بەکارھێنەر ھەیە دوای چەندین ساڵ گەڕاوەتەوە و دەستکاری دەکات. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٤:٠٦، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) == زیادکردنی دەقی بێسەرچاوە == سڵاو، سپاس بۆ بەشدارییەکانت، بەڵام زۆر جار دەبینم کۆمەڵێک دەق زیاد دەکەیت بەبێ ئەوەی سەرچاوە دانێی یان کۆمەڵە دەقێک دەھێنی و لە سەرچاوەکان دەنووسی فڵان ویکیپیدیا! بەڕاستی ئەمە وا نابێ. تکام وایە دەق دانەنێی تا سەرچاوەکانی بەڕێکوپێکی بۆ دانەنێی. لە ویکیپیدیای ئینگلیزی وشە یان ڕستەیەکیشت لێ قبووڵ ناکەن گەر [[وپ:دسب|سەرچاوەی باوەڕپێکراوی]] بۆ نەھێنیتەوە، بەڵام لێرە چوار دەستکاریی وا (وەک [//ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئیمپراتۆریەتیی_ڕووسی&diff=1105047&oldid=1105045 ئەمە]) دەبینرێ ئینجا دەڵێن ویکیپیدیا بێسەرچاوەیە. ئێستا بمگەڕاندایەتەوە، دەتانوت «[[تایبەت:diff/1104863|سڕینەوەی لەخۆڕا]]»! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٩:٤٤، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Aram|@Aram]] :کاک ئارام تۆ ویکی ئینگلیزی و کوردی دەکەیت بە یەک؟ سەرچاوەکان لە ویکی ئینگلیزی و فارسی و عەرەبی دێنم کە یەکێکن لە ویکییە گەورەکان کە زۆر لە ویکی کوردی گەورەترن، گەر سەرچاوەیان هەبێت دایاندەنێم بەڵام کە نەبوو چی بکەین؟ دەزانم دەتەوێت وتارەکان ڕێکوپێک و بێ کێشە بن بەڵام کە بەدەستی من نەبێت چی بکەم؟ ئەگەر وتارێک سەرچاوەی نەبێت کەوایە لە چ شوێنێکەوە بیهێنم؟ مەرج نییە چی دابنرێت وتەی گیرفان بێت، وتاری زۆر هەن بێ سەرچاوەن بەڵام ویکی کوردییان دەوڵەمەند کردووە هەرچەندە لەگەڵ ئەوەدا نیم کە بێ سەرچاوە بن. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٩:١١، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) :: ئەگەر بەڕێکوپێکی کارەکان بچێتە پێش، بۆ نا؟ ڕەنگە ھەندێ لە سیاسەت و ڕێساکانی ویکیی ئینگلیزی بۆ ئێمە تۆزێ قورس بێ، بەڵام من لێرەدا باسی ھێنانەوەی سەرچاوە دەکەم کە ئەوە بۆ ویکیپیدیا ھێڵی سوورە. کە سەرچاوە ھەبوو، دایان بنێ و کە نەشبوو، خۆ کەس بەزۆر نەیوتووە ئەم دەقە بێسەرچاوەیە دانێی. من نازانم چی لە دەستی تۆ نییە. من تەنیا وتوومە سەرچاوە دانێ و کەمێک ویکیسازی لە وتارەکان بکە. ئەوە لە دەستی تۆ نییە؟ ئەو وتارە بێسەرچاوانەی باسیان دەکەی ڕەنگە بۆ ھەندێ کەس ویکیپیدیایان دەوڵەمەند کردبێ، بەڵام بۆ زۆر کەس خاڵێکی بەھێزە تا بڵێن ویکیپیدیا سەرچاوەیەکی باوەڕپێکراو نییە. منیش لە شوێنی ئەو کەسانە بم، ڕەنگە بڕوای پێ نەکەم. [[وپ:ویکیپیدیا ئینسایکڵۆپیدیایە|ویکیپیدیا زەویی فڕێدانی زانیارییە ھەڕەمەکییەکان نییە]]. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٢:٢٢، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) ==[[:خاچ پەرست]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:خاچ پەرست]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>[[special:permanentlink/ویکیپیدیا:دیوەخان_(پێشنیارەکان)&oldid=1112430#خاچپەرستن|لە مەسیحییەت خاچ ناپەرسترێت]]، و ناتوانرێت خاچ پەرستن بگوازینەوە بۆ مەسیحی</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:خاچ پەرست|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D8%AE%D8%A7%DA%86+%D9%BE%DB%95%D8%B1%D8%B3%D8%AA|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٤، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Sakura emad|@Sakura emad]] :هەرچەندە خۆم وتارەکەم داناوە بەڵام ئاگاداری شتی وا نەبوومە!، گەر بمزانیبا داوام دەکرد بسڕدرێتەوە، سوپاس، وازم لە بەکارهێنانی خاچ پەرستی هێناوە، کاتی خۆی زۆر بە وشەی کوردییەوە دەمگرت بەڵام بۆچوونم گۆڕاوە و خاچ پەرستی بۆ وشەی «مەسیحییەت» ناگونجێت، فەلە لەوانەیە بەڵام باو نییە بۆیە مەسیحییەت درووستە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:١١، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::سپاس بۆ ئێوەش بابەتێکم بۆی کردۆتەوە لە دیوەخان بەبەڵگە کە [[Special:Permalink/1112438#خاچپەرستن|چۆن خاچ ناپەرسترێت لە مەسیحییەت]] دووبارە سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:١٨، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی == [[بەکارھێنەر:Bilalinfo|@Bilalinfo]] سڵاو، سووپاس بۆ بەشدارییەکانت، وشەی تەلەفیزیۆن بکە بە "تەلەڤیزیۆن" چونکە ئەوە ستاندارە، و ھ بەکاربھێنە چونکە ستاندارە و کوردیترە، دووبارە سووپاس. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٢٠:٤٤، ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ==[[:ھاوپا]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>ئەگەر ئەمە یەکەمین وتارە کە نووسیوتە، لەوانەیە پێویست بکات [[وپ:وتار چییە؟|ئەم پەڕەیە بخوێنیتەوە]] بۆ ئەوەی لە نووسینەوەی وتار شارەزا بیت.</p><p>لەوانەیە پێویست بکات [[وپ:جادووگەری وتارەکان/وەشانی ١|جادووگەری وتارەکان]] بەکار بھێنیت بۆ ئەوەی یارمەتی دروستکردنی وتارەکانت بدات.</p>|width=20%|align=left}} تاگێک لەسەر [[:ھاوپا]] داندراوە کە داوا دەکات بە خێرایی بسڕدرێتەوە. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#گ١١|بەشی گ١١ی پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە، چوونکە وادیارە کە پەڕەکە تەنیا ڕێکلامێکە بۆ ناودارکردنی کۆمپانیایەک، گرووپێک، بەرھەمێک، خزمەتگوزارییەک، کەسێک، یان بۆچوونێک و پێویستی بە دووبارەنووسینەوە ھەیە تاکوو زانستنامەیی دەرکەوێت. ڕێکلامکردن لە ویکیپیدیا ناکرێت و پەڕەی ڕێکلامی بە خێرایی دەسڕدرێتەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ھاوپا|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%DA%BE%D8%A7%D9%88%D9%BE%D8%A7|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}. <!-- Template:Db-spam-notice --> [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٣، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] :پرسیارەکە ئەوەیە بۆچی؟ مەگەر ئەم وتارە زمانی دیکە لە خۆ ناگرێت و نەسڕدراوەتەوە؟ یان ویکی سۆرانی زۆر لە فارسی و ئینگلیزی پێشکەوتووترە؟ نابێت سڕینەوەی وتارەکان بە پێی عەقڵی تاک بێت بەڵکو دەبێت گشتی بێت و وتووێژی لەسەر بکرێت، گەر وتارەکە تەنیا ویکی سۆرانی لەخۆ گرتبا ئەوا دەمگوت سڕینەوەی ھۆکارێکی ھەیە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٨:٣٨، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::سڵاو، سڕدراوەتەوە چونکە بەپێی پێویست بایەخدار نەبووە بۆ ئەوەی وتارێکی سەربەخۆی ھەبێت، لە ویکیپیدیا وتارێک دەسڕینەوە ئەگەر ھاتوو ھێشتا بەپێی پێوست بایەخدار نەبوو تا بمێنێتەوە، باسی ویکیپیدیای ئینگلیزیت کرد وابزانم ئاشکرایە لەوێش داوای سەلماندن و سەرچاوەی زیاتر دەکەن، و ھەر پڕۆژەیەک سەربەخۆیە و پشت بەیەکتر نابەستن لە بڕیاردان. ھەر بۆ ئەوەش کە بە لۆژیکی بەڕێزتان قسە بکەم پێشووتر لە ویکیپیدیای ئەڵمانی و تورکی درووستکرابوو سڕدراوەتەوە. ::گەر ھەر کێشەیەک دەبینی لە سڕینەوەکە و پێت وایە ھەڵەیەکم کردووە لە بڕیاردان تکایە ئاگادارم بکەوە سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢١:٤٧، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Original Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی سەرەکی''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سوپاس بۆ نووسینی ئەم [[یاخیبوونی حیزبی دێموکرات (١٩٨٩–١٩٩٦)|وتارە]]، دەستت خۆشبێ و بەردەوامبە! [[بەکارھێنەر:Zamand Karim| <span style="font-weight: bold; background-color: #648533; color: #ffffff;">زەمەنCefayî</span>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zamand Karim|لێدوان]]) ‏٢١:١١، ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) |} ==[[:بۆکان جاف]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[Image:Copyright-problem.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>ئەگەر ئەمە یەکەمین وتارە کە نووسیوتە، لەوانەیە پێویست بکات [[وپ:وتار چییە؟|ئەم پەڕەیە بخوێنیتەوە]] بۆ ئەوەی لە نووسینەوەی وتار شارەزا بیت.</p><p>لەوانەیە پێویست بکات [[وپ:جادووگەری وتارەکان/وەشانی ١|جادووگەری وتارەکان]] بەکار بھێنیت بۆ ئەوەی یارمەتی دروستکردنی وتارەکانت بدات.</p>|width=20%|align=left}} تاگێک لەسەر [[:بۆکان جاف]] دانراوە کە داوا دەکات بەخێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیادا. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#گ١٢|پێوەری گ١٢ بۆ سڕینەوەی خێرا]] کراوە، لەبەرئەوەی وادیارە پەڕەکە [[ویکیپیدیا:پێشێلکارییەکانی مافی لەبەرگرتنەوە|پێشێلکارێکی مافی لەبەرگرتنەوە]] بێت. بۆ ھۆکارە یاسایییەکان ئێمە ناتوانین دەقە مافپارێزراوەکان یان وێنە وەرگیراوەکان لە وێبگەکانی ترەوە پەسەند بکەین یان بابەتە چاپکراوەکان، و لە ئاکامدا، لەوانەیە زیادکردنەکەت گونجاوتر بێت بە سڕینەوە. دەشێت تۆ وێبگە دەرەکییەکان یان بابەتە چاپکراوەکانی تر بەکاربھێنیت وەک سەرچاوەی ''زانیاری''، بەڵام نەک وەک سەرچاوەیەکی ''ڕستەکانت''. ئەم بەشە ترسناکە: ''لە زاری خۆتەوە وشەکان بڵێ''. ویکیپیدیا پێشێلکردنەکانی مافی لەبەرگرتنەوە زۆر بەجدی وەردەگرێت و بەردەوام سەرپێچیکاریش '''[[ویکیپیدیا:سیاسەتی بەربەستن|بەربەست دەکات لە دەستکاریکردن]]'''. ئەگەر وێبگە دەرەکییەکە یان وێنەکە بۆ خۆت دەگەڕێتەوە، و دەتەوێت ڕێگە بە ویکیپیدیا بدەیت تا دەقەکە یان وێنەکە بەکاربھێنێت — بە مانای ڕێگەپێدانی خەڵکانی تر بە بەکارھێنانی بۆ ھەر ھۆکارێک — ئەوکاتە ''دەبێت'' لەڕێگەی یەک لە کردارە ڕوونکراوەکان لە [[ویکیپیدیا:بەخشینی بابەتە مافپارێزراوەکان]] بیسەلمێنیت. ھەمان شت دەگرێتەوە ئەگەر تۆ خاوەنی نیت بەڵام ڕێگەپێدانت لەژێر دەستدایە. ئەگەر تۆ خاوەنی نیت و ڕێگەپێدانیشت لەژێر دەستدا نییە، بۆ چۆنییەتی دەستکەوتنی ئەوە بنۆڕە [[ویکیپیدیا:داواکردنی ڕێگەپێدانی مافی لەبەرگرتنەوە]]. لەوانەیە بتەوێت چاوێک لە [[ویکیپیدیا:مافەکانی لەبەرگرتنەوە|سیاسەتی مافی لەبەرگرتنەوەی ویکیپیدیا]] بکەیت بۆ زانیاری زیاتر، یان [[ویکیپیدیا:پرسگا|لێرە]] پرسیار بکەیت. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:بۆکان جاف|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. <!-- داڕێژە:سخ-پێشێلکاری-ئاگاداری --> [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٠٤:٢٦، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]، @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]، @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] :مەعقول نییە تەنها لەبەر ئەوەی تارەکە زمانی تری لەخۆ نەگرتووە بڕیاری سڕینەوەی لەسەر بدرێت یان لەبەر ئەوەی کابرا بەدڵی نییە، ئێوەش ڕای خۆتان بڵێن. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٦:٢٣، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]]: باشتر وابوو کرتە لەسەر '''دەربڕینی ناڕەزایەتی''' بکەیت. بەهەرحاڵ، هۆکاری تاگی سڕینەوەکە لەسەر خوودی تاگەکە نووسراوە؛ هیچ پەیوەندی بە زمانەکانی ترەوە نییە، وە بگرە ئەم وتارە هیچ سوودێکی بۆ زمان و ویکییەکانی تر نییە جا بگرە فارسیش بێت، کاک بۆکان تەنیا لە کوردستان ناسراوە. ئەم وتارە بەهۆی پێشێلکردنی [[وپ:لەبەرگرتنەوە]] تاگی لێدراوە. ناکرێت دەقێک لە سەرچاوەیەک بە تەواوەتی کۆپی بکرێت و لە ویکیپیدیا دابنرێت، مەگەر تەنھا کەمێک لەو دەقە بھێندرێت. هەروەها وتارەکە دەکرێت بمێنێتەوە و سوودی دەبێت، تەنیا بە چارەسەرکردنی کێشەکە. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏٠٦:٥٨، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) :::وەک تێسلا نووسی و لە تاگەکە و کورتەی دەستکاریدا منیش نووسیومە دوو کێشەی هەیە: ١) پێشێلکردنی ماف ٢) نادیاریی گرنگی و کێشەی سەلماندنیبوون. باسی زمانی ترم نەکردووە. ئێرە وەیکیی کوردییە. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ‏٠٣:٤٧، ١٥ی نیسانی ٢٠٢٤ (UTC) == دەروازە == @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] [[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] دەروازەی "پارێزگای بەغدا" و "شەڕی ناوخۆ"مان نییە دەتوانن دروستی بکەن تاکو سوودی زیاتری هەبێت؟ [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٦:٤٧، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :سڵاو، ڕاستییەکەی من کاتم بۆ دروستکردنی دەروازەکان نییە، بەڵام ئیشی دووپات و وەڕەزکەرتان ھەبوو، ئاگادارم بکەنەوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٨:١٠، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::سڵاو، دەروازەی پارێزگای بەغدا دروست دەکەم، بەڵام ئایا دەروازەی شەڕی ناوخۆ لە ویکیی عەرەبی بوونی هەیە گەر بزانیت؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏٢٠:٠٧، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::بەڵێ هەیە [[:ar:بوابة:حرب أهلية]] :::[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٦:٤٥، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::بیرمچوو دەروازەی "زانستی سیاسی"شمان نییە، من بەتۆی دەڵێم چونکە لە تۆ ڕا دەبینم. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٥:١٠، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]]: دروستیان دەکەم بێ خەمبە، گەر ئەمڕۆ نەبێت، بەیانی دروستیان دەکەم. کەس چالاکمان بۆ دەروازە دروستکردن نییە، بۆیە کام دەروازەتان ویست بەمنی بڵێن. هەروەها باشیش دەبێت گەر دەروازەی عەرەبییەکەشم بۆ تاگ بکەن. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏١٥:٢٨، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::::[[:ar:بوابة:بغداد/مقدمة]] [[:ar:بوابة:علوم سياسية]] [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏١٦:٢٤، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]]: هەرسێکیان تەواو کران. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏١٧:٥٧، ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::دەروازەکان عادەتەن بۆ کۆکردنەوەی کۆمەڵە وتارێکی زۆرن لەسەر یەک بابەت. ئەگەر وتارەکان کەم بن، بەپێویستی نابینم. &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٠٨:٢٨، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :::::::دەتوانی لینکی فەیسبووکت دانێیت یان تەلەگرام؟ [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ‏٠٧:١٦، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::::[https://www.facebook.com/tonyjax.to?mibextid=ZbWKwL بەستەری فەیسبووک]. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ‏٠٩:٢٤، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Tireless Contributor Barnstar Hires.gif|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی بەشداربووی نەبەز''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سپاس بۆ دەستکارییە بەنرخەکانت، ھەر بژین! [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٦، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) |} == Translation request == Hello, 1silent scientist. Can you translate and upload the article about the prominent economist [[:en:Dani Rodrik]] in Sorani Kurdish Wikipedia? Kindest regards, [[بەکارھێنەر:Moroike|Moroike]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Moroike|لێدوان]]) ٠٩:٠١، ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ==[[:پەڕگە:FB IMG 1696192400264.jpg]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:پەڕگە:FB IMG 1696192400264.jpg]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>دووبارەیە</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:FB IMG 1696192400264.jpg|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95%3AFB+IMG+1696192400264.jpg|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٠:١٥، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ==[[:پەڕگە:Thumbs b c e18aa84136bbd93caf9ed5eef6bd951a.jpg]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:پەڕگە:Thumbs b c e18aa84136bbd93caf9ed5eef6bd951a.jpg]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە: <blockquote>دووبارەیە</blockquote> لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:Thumbs b c e18aa84136bbd93caf9ed5eef6bd951a.jpg|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95%3AThumbs+b+c+e18aa84136bbd93caf9ed5eef6bd951a.jpg|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٠:٢٠، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Resilient Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی بەھێزیی''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو، ماوەیەکە دەبینم خەریکی بڵاوکردنەوەی چەندین وتاری بەسوود و بەنرخن، سپاستان دەکەم و ھیوای بەردەوامی و سەرکەوتنتان بۆ دەخوازم. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:٣٥، ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) |} == . == @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] دەتوانیت لینکی ئەکاونتەکانت دانێیت؟ فەیسبووک بێت یان تەلەگرام، کارم پێتە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ٠٩:٣٠، ٤ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) سڵاو [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] بەکارهێنەری سۆشیاڵ میدیا نیم ئەگەر هەر شتێکت پێویستە دەتوانی لێرە پێم بڵێی. [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ١٢:٥١، ٨ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == تکایە سەرچاوەکانتان لەبیر نەچێت == سڵاو، وێڕای سپاس بۆ ماندووبوونەکانت لەپاڵ ویکیپیدیا و ئەو کاتەی بۆی تەرخان دەکەیت، چەند دەستکارییەکم بینی (بۆ نموونە [[تایبەت:diff/1442023|ئەمە]]) کە ناوەڕۆکت زیاد کردووە، بەڵام ھیچ سەرچاوەیەکت دانەناوە. تکایە زیادکردنی ناوەڕۆک بەبێ دانانی سەرچاوەکان، ئاستی وتارەکە دادەبەزێنێت و ھەوڵ بدەن سەرچاوەکان لەبیر نەکەن. لەگەڵ سپاسی دووبارەی ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٥:٢٣، ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بەخوا کاک ئارام زۆری دەوێت بۆیە وا تەنھا "بیرخستنەوە" دادەنێم، بەلامەوە ئاساییە ئەوەی سەرچاوەی بووێت سەیری ویکی وەرگێڕدراو بکات. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ٠٩:٠٢، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :: تێدەگەم، بەڵام وتارێکی ڕێکوپێک لە سەدان وتاری ناڕێک باشترە. ئەرکەکەش ئەوەندە گران نییە و ھەر سەرچاوەکانی ئەو ویکییە ھاوردە بکە و تەواو. بۆتەکەم چارەسەری بەشێک لە کێشەکانی سەرچاوەکان دەکات. خۆتان دەزانن بەپێی ڕێنمایییەکان بجوڵابایەمەوە، دەستکارییەکانم پووچەڵ دەکردەوە، بەڵام بۆ بەکارھێنەرێکی ئەزموونداری وەک ئێوە پێم باشتر بوو پەیامتان بۆ بنێرم. ئەم داڕێژەی بیرخستنەوەی ویکیی فڵان و فیسارە بیانووی باش دەداتە بەکارھێنەران تا خۆیان لە دانانی سەرچاوەکان لادەن و بە دەستی من بێت ئەو داڕێژانە دەمسڕمەوە. خۆتان دەزانن ویکیپیدیا چۆن کار دەکات. تکایە سەرچاوەکان لەبیر مەکەن ئەگەر نا دەبێ لامان ئاسایی بێت کە بە بێسەرچاوە باسی ویکیپیدیا بکرێت. تکایە لێدوانەکانم بە کەسی وەرمەگرە؛ ئێمە لەبەر پڕۆژەکە لێرەین. سپاس و ماندوو نەبیت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٤١، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :::سڵاو @[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]]. وێڕای سپاس و پێزانینم بۆ دەستکارییەکانت لێرە، بە پێویستم زانی منیش ئەم تێبینییە بنووسم. بە کورتی دەڵێم، ئەگەر شارەزاییەکی بچووکیشت لە زمانی ئینگلیزی ھەیە، تکایە لە ویکیی ئینگلیزییەوە وتار وەربگێڕە، ھەرچەنە ئەمە ئازادیی خۆتە و من ناتوانم بیسەپێنم، بەڵام خۆزگە وەرگێڕانی وتار لە ویکیپیدیای عەرەبییەوە قەدەغە دەکرا. بێ سەروبەرترین ویکیپیدیایە، ھەر لە ناوی وتارەکەوە تا ناوەڕۆکەکانیان لایەنگریی پێوە دیارە؛ خوا ئەزانێ، سەرچاوەیەکیان لە وتارەکە داناوە و دنیایەک ترش و خوێی بۆ زیاد ئەکەن و ئەڵێن ئەمە سەرچاوەکەیە. بۆ ناوی وتارە دووبارەکانی وەک [[پەیوەندی نێوان سووریا و فەلەستین]] و [[تەقینەوەی تەلەعفەر ٢٠٠٧]]، بڕوانە وتارە ھاوشێوەکانیان بزانە چۆن ناوەکانیان نووسراون، ئاوا: [[پەیوەندییەکانی ھەرێمی کوردستان و ئیتاڵیا]]، [[تەقینەوەی ٢٠٠٥ی ھەولێر]]. لەگەڵ ڕێز. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٤:٢٩، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] من زمانی عەرەبیم وەک زمانی دایکە، فارسییەکەشم زۆر بۆ وەرگێڕان ناشێت، ویکی عەرەبی لایەنگرانەیە نکۆڵی لەوە ناکرێت، و دەستکاری باشیش وەرناگرن یان سەرچاوەش گەر بەدڵیان نەبێت، بەڵام من ئینگلیزیم خراپە و بۆ وەرگێڕان نابێت. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٥:٢٠، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] و یەکێک لە ئەکاونتەکانت لێرە دابنێ فەیسبووک بێت یان تەلەگرام، خۆم ئەکاونتی کاک ئارامم لایە و پێم خۆشە تۆش بناسم. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٥:٥٠، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) == گۆڕانکاری == @[[بەکارھێنەر:JC Love 20420|JC Love 20420]] سڵاو، سووپاس بۆ دەستکارییەکانت، تکایە چوارچێوەی {{|گەورە|}} بۆ وتار بەکارمەھێنە چونکە پێویست نییە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٧:٣٩، ٨ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) == فراوانکردنی وتارەکانی ویلایەتەکانی ئەمریکا == @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] سڵاوتان لێبێت، لە ئێستادا خەریکی فراوانکردنی وتارەکانی ویلایەتەکانی ئەمریکام تکایە گەر تواناتان هەیە ئێوەش هاوکاربن بۆ باشترکردنی ئەو وتارانە چونکە زۆربەیان کورتەن. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ٠٩:٤٩، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]]: سڵاو لەتۆش، هەر بەکارهێنەرێک بەپێی کاتی پێویستی خۆی و ئارەزووی بۆ بابەتەکە بەشدار دەبێت. من وەک خۆم کاریان لەسەر دەکەم، و دەستی تۆش خۆش بێت. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٠:١١، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] من زۆر دەگمەن وتار دروست یان فراوان دەکەم، بەڵام ئەگەر زانیتان شتێکم پێ دەکرێت، پێم بڵێن. تکایە سەرچاوەکانیش لەگەڵ دەستی خۆتان دانێن. ماندوو نەبن ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٥٥، ٢٤ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) == ئاسانکاری وەرگێڕان! == @[[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] @[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] سڵاوتان لێبێت، بۆ ئاسانکاری وەرگێڕان google ai studio بەکاربھێنن لە سێرچ دەیدۆزنەوە وەرگێڕانی وردترە [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٩:٤٢، ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == وتووێژ == @[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] کاک ئاری گەر لات ئاسایی بێت فەیسبووک یان هەر لینکێکی سۆشیال میدیات دانێیت بۆ وتووێژ و باشترکردنی ویکیپیدیا [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٧:٥٢، ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو! زۆر چاکە، بەڵام کامە سۆشیال میدیا؟ [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١٨:٥٣، ١٣ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] لینکی هەژماری فەیسبووکت بێت باشترە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ٠٨:٤٧، ١٤ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :::فەرموو: [https://www.facebook.com/people/Arî-Xoşnaw/pfbid056VR7LXQ7BQzx7jBBAUG2wHkVoyjE6V1CVS5vtKfCfDf5pSERRcKFuGSz3v5SWnyl فەیسبووک] [[بەکارھێنەر:Ari Qasm|Ari Qasm]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ari Qasm|لێدوان]]) ١١:١٨، ١٤ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) == مانگی خەرمانان و گەلاوێژ == @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] @[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] سڵاوتان لێبێت، لە وتاری [[مانگە کوردییەکان]]دا [[خەرمانان]] کرابوو بە مانگی شەش و [[گەلاوێژ]] بۆ مانگی پێنج، بۆچی؟ مەگەر لە سەرەتای مانگی ئاب (٨)ەوە ئیتر [[گەلاوێژ (ئەستێرە)|ئەستێرەی گەلاوێژ]] دەرناکەوێت؟ و گەلاوێژ مانگێکە کە بەرەو ساردی و سەرما دەچێت، گەر مانگی پێنج بێت ئەوا لە مانگی تەممووز (٧)ی زایینی دەبێت! [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٣:٥٣، ٢٩ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] من زۆری لێ نازانم، ئەوەندە نەبێ لای ئێمە ڕۆژژمێر چاپ ئەکەن و لە جیاتیی مانگی مورداد کە مانگی پێنجی ڕۆژژمێری ئێران و ناوەڕاستی ھاوینە دەنووسن گەلاوێژ. گوایە بەم جۆرە ناوەکەیان کردووە بە کوردی. ئەشڵێن ئەوە گەلاوێژ ئیتر دەرکەوتووە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٧:٣٩، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Rosetta Barnstar Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی وەرگێڕ''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو، ویستم سوپاست بکەم لە بەردەوامبوونت لە دروستکردنی وتارەکانی ویکیی کوردی. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٢:٤٦، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) |} == گفتوگۆ == @[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] سڵاوت لێبێت، ئاساییە لینکی فەیسبووک یان تەلەگرامت دانێیت؟ دەمەوێت سوود لە نەخشەکانت ببینم بۆ بابەتی جوگرافی [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١١:٢٧، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) سڵاو برام، ئەو نەخشانەی من دام ناوە فرییە ئەتوانیت بیان بەیت و بەکاریان بھێنیت، بەڕێزت تلیگرام یا فەیسبووک دابنێ من پەیوەندیت پێوە دەکەم. [[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MFTG|لێدوان]]) ٠٦:٤٩، ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] نازانم چۆن لینکی تەلەگرام بنێرم، تۆ بینێرە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ٠٩:٢٩، ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::سڵاو کێشەی منیش ئەوەیە https://www.facebook.com/muhammad.ftofiq? [[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MFTG|لێدوان]]) ١٢:٥٠، ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) == پرسیار == کاکە سەلام. پرسیارێکم هەبوو، «حساب آزمایشی» بە کوردی دەبێتە چی؟ [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٩:٢٧، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] :«ھەژماری دیمۆ» یان «ھەژماری تاقیکاری» [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٠:٤٣، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::سوپاس. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٢٣:٠٨، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == تێبینی! == سڵاو چۆنیت! تۆ زۆر چالاکتریت لە ئێمە و دێرینیت. هیچ شتێک هەیە بتەوێت پێمی بڵێیت بیکەم؟ یان خۆت پێویستت بە هیچ هەیە؟ وە سوپاس بۆ چالاکیت و مانەوەت تا ئێستا. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٥:٣٢، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] :سوپاست دەکەم، لە ئێستادا ھیچم پێویست نییە. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ١٦:٥٢، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == Translation request == Hello, 1silent scientist. Can you translate and upload the articles [[:en:Bazardüzü]] and [[:en:Campi Flegrei]] in Sorani Kurdish Wikipedia? Yours sincerely, [[بەکارھێنەر:Kurcke|Kurcke]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurcke|لێدوان]]) ٠٧:٥١، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == جوگرافیا == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Arya Omer|Arya Omer]] تۆ گۆڕانکاریت لە وتاری [[سوسێ]] کردووە، سووپاست دەکەین بەڵام ئەزیزم گوندێک لە ڕاستیدا بوونی ھەیە لە قەزای کۆیە بەو ناوە، ئەو شوێنەی کە تۆ نوسیووتە ھیچ شوێنێکی دیکەیە بە ھەمان ناو ھیوادارم تێگەیشتبیت. [[بەکارھێنەر:1silent scientist|1silent scientist]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:1silent scientist|لێدوان]]) ٢١:٤٨، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو براگیان، من خۆم خەڵکی ئەوێم و ئەوەش تاکە هۆکارە کە دەستکاریم کردووە، ناوی سوسێ لە هەولێر و کۆیە و پیرەمەگروون هەرسێکیان هەیە :لە گۆگڵ ماپ بنووسە سوسێ بۆتی دەهینێت :دەشتوانیت بڵێیت لەو شوێنانە هەیە ئەو گوندە بەڵام بگرە ئەو وێنەیەشی بەکارهێنراوە سوسێی پیرەمەگروونە [[بەکارھێنەر:Arya Omer|Arya Omer]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Arya Omer|لێدوان]]) ١٧:٤٨، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) 5uyftxxeflpoklq88qs302wf7913wzs 0 216381 1575183 1397513 2026-04-14T17:45:49Z CommonsDelinker 62 "Андрей_Александрович_Жданов_1.jpg" سڕاوە؛ [[c:User:Ymblanter|Ymblanter]] ئەم پەڕگەی لەسەر کامانز سڕیەوە بە ھۆی: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Андрей Александрович Жданов 1.jpg|]]. 1575183 wikitext text/x-wiki '''ئاندرێ ئەلێکساندرۆڤیچ ژدانۆڤ''' (٢٦ی شوبات (١٤ شوبات. ساڵنامەی جوولیانی) ١٨٩٦ – ٣١ ئابی ١٩٤٨) سیاسەتمەدار و ئایدیۆلۆژیستێکی کولتووری [[سۆڤیەت]] بووە. دوای [[جەنگی جیھانی دووەم]] وا بیردەکرایەوە کە ژدانۆڤ جێنشینی چاوەڕوانی [[جۆزێف ستالین]] بێت بەڵام پێش ئەو کۆچی دوایی کرد. لە ساڵی ١٩٤٥ تا ١٩٤٨ وەک «پڕوپاگەندەکاری سەرەکی»یەکێتی سۆڤیەت وەسف کراوە.<ref name="autoRef Zubok">V. M. Zubok and Konstantin Pleshakov. Inside the Kremlin's Cold War: from Stalin to Khrushchev. Harvard: Harvard UP, 1996, p.119</ref> == مردن == [[پەڕگە:Kremlin_Wall_Necropolis_05.JPG|وێنۆک|ڕاست|گۆڕی ژدانۆڤ لە نەکرۆپۆلیسی دیواری کرێملین]] ژدانۆڤ لە ٣١ی ئابی ١٩٤٨ لە مۆسکۆ بەھۆی سستبوونی دڵەوە کۆچی دوایی کرد. لەوانەیە مردنی ئەو لە ئەنجامی ھەڵە دەستنیشانکردنی بە ئەنقەست بووبێت<ref>Jonathan Haslam (2011). ''Russia's Cold War''. Yale University Press. p. 104.</ref>ژدانۆڤ لە نەکرۆپۆلیسی دیواری کرێملین بە خاک سپێردرا، لە یەکێک لە دوازدە گۆڕی تاکەکەسی کە دەکەوێتە نێوان گۆڕستانی لینین و دیواری کرێملینی [[مۆسکۆ]]. == میراتەکە == سەرەڕای قسەکردن بە ئەخماتۆڤا، شۆستاکۆڤیچ، پرۆکۆفیێڤ و کەسایەتییە کولتوورییەکانی دیکە و ئەو مەترسییە ڕواڵەتییەی کە دامەزراندنی کۆمینفۆرم بۆ ئاشتی دروستی کرد، ژدانۆڤ لەلایەن زۆرێک لە زانایانی سۆڤیەتەوە بە «میانڕەو» لە چوارچێوەی ستالینیستی دوای جەنگدا ھەژمار دەکرێت ڕژێم<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=e.g. "Despite his reputation as a hardliner, Zhdanov appears to have been a more moderate influence that Stalin's other top deputies." Hahn |یەکەم١=Werner G. |سەردێڕ=Postwat Soviet Politics, The Fall of Zhdanov and the Defeat of Moderation, 1946-53 |ڕێکەوت=1982 |بڵاوکەرەوە=Cornell U.P. |شوێن=Ithaca, N.Y. |ژپنک=٠-٨٠١٤-١٤١٠-٥|پەڕە=٢٠}}</ref> خراپترین ڕووداوەکانی ساڵانی کۆتایی ستالین، وەک درز لەگەڵ یوگسلاڤیا، کاروباری لینینگراد، دادگاییکردنی نمایش لە [[بولگاریا]] و [[ھەنگاریا]] و [[چیکۆسلۆڤاکیا]] و پیلانی پزیشکە دژە جوولەکەکان ھەموویان دوای مردنی ژدانۆڤ ڕوویانداوە. کاروباری لینینگراد پاکتاوکردنی دڕندانە بوو لە ھاوپەیمانەکانی پێشووی ژدانۆڤ، بەتایبەتی کوزنێتسۆڤ و [[نیکۆلای ڤۆزنێسنسکی]]. دیارترین کەس کە لەو پاکتاوکردنەدا ڕزگاری بوو، ئەلێکسی کۆسیگین سەرۆکوەزیرانی داھاتوو بوو. [[نیکیتا خروشچۆڤ]] لە کتێبی بیرەوەرییەکانی خرۆشۆڤدا بیری ھێنایەوە کە ژدانۆڤ کەسێکی مەیخۆر بووە و لە دوایین ڕۆژەکانیدا [[ستالین]] ھاوار دەکاتە سەری کە واز لە خواردنەوە بھێنێت و پێداگری لەسەر ئەوە دەکات کە تەنھا شەربەتی میوە بخواتەوە.<ref>[[Simon Sebag Montefiore]] (2003). ''[[Stalin: The Court of the Red Tsar]]''. {{ISBN|1-4000-4230-5}}.</ref> ستالین باسی لەوە کردبوو کە ژدانۆڤ جێگرەوەی بێت، بەڵام ناخۆشی تەندروستی ژدانۆڤ، دەرفەتێکی بۆ ڕکابەرەکانی لە مەکتەبی سیاسی لاڤرێنتی بێریا و جۆرجی مالێنکۆڤ و نیکیتا خرۆشۆڤ ڕەخساند بۆ ئەوەی لەژێر کاریگەریدا بن. دواتر ستالین مردنی ژدانۆڤ دەخاتە ئەستۆی پزیشکانی کرێملین و پیلانگێڕانی «زایۆنیستەکان».<ref>V. M. Zubok and Konstantin Pleshakov. Inside the Kremlin's Cold War: from Stalin to Khrushchev. Harvard: Harvard UP, 1996, p.136</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Andrei Zhdanov}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|سۆشیالیزم|سیاسەت|چاند|ڕووسیا}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٦]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٨]] [[پۆل:کۆمۆنیستە ڕووسەکان]] [[پۆل:سیاسەتدارانی سۆڤیەت]] [[پۆل:بەلشەفییە کۆنەکان]] [[پۆل:وەرگرانی نیشنانی لێنین]] [[پۆل:وەرگرانی نیشانی دروشمی سووری کۆشش]] [[پۆل:ستالینیزم]] 1ipmzm5bn3ww4z9j26sbnftxs9f5f6k 0 219031 1575150 1575061 2026-04-14T12:01:33Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1575150 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga/Header|image=Chainsawman.jpg|caption=First ''[[tankōbon]]'' volume cover, featuring Denji in his devil-human hybrid form, Chainsaw Man|ja_kanji=チェンソーマン|ja_romaji=Chensō Man|genre={{ubl|[[Action fiction|Action]]|[[Comedy horror]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Official Website for Chainsaw Man|ناونیشان=https://www.viz.com/chainsaw-man|وێبگە=[[Viz Media]]|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210503001039/https://www.viz.com/chainsaw-man|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|[[Dark fantasy]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ja:『チェンソーマン』TVアニメ化、制作はMAPPA 「ジャンプ＋」で第2部連載も決定|ناونیشان=https://kai-you.net/article/79075|سەردێڕ=『チェンソーマン』TVアニメ化、制作はMAPPA 「ジャンプ＋」で第2部連載も決定|وێبگە={{ill|KAI-YOU|ja|KAI-YOU}}|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210301012827/https://kai-you.net/article/79075|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئازاری ٢٠٢١|زمان=ja|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Masuda|یەکەم=Hiromichi|script-title=ja:『بکوژی ئەھریمەنەکان』『جادوو』の次は『チェンソーマン』だ！ ジャンプ史上最もアブないダーク・ファンタジーをアニメ化する＜MAPPA＞とは？|ناونیشان=https://www.banger.jp/anime/52734/|سەردێڕ=『鬼滅』『呪術』の次は『チェンソーマン』だ！ ジャンプ史上最もアブないダーク・ファンタジーをアニメ化する＜MAPPA＞とは？ {{!}} BANGER!!!（バンガー） 映画愛、爆発!!!|وێبگە=Banger!!|بڵاوکەرەوە={{ill|Movie Plus|ja|ムービープラス}}|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210227024921/https://www.banger.jp/anime/52734/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠٢١|زمان=ja|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}}<!--تێبینی: سەرچاوەی متمانەپێکراو بەکاربھێنە و ئاماژەیان پێبدە بۆ دیاریکردنی ژانرەکان نەک لێکدانەوەی کەسی. تکایە لە سێ ژانر زیاتر مەخەنە ناوەوە (بۆ ھەر [[MOS:A&M]]).-->|وێنە=Chainsawman.jpg}} {{Infobox animanga/Print|type=manga|author=[[Tatsuki Fujimoto]]|publisher=[[Shueisha]]|publisher_en={{English manga publisher|NA=[[Viz Media]]}}|demographic=''[[Shōnen manga|Shōnen]]''|imprint=[[Jump Comics]]|magazine={{ubl|[[Weekly Shōnen Jump]]|{{noitalic|(December 3, 2018–December 14, 2020)}}|[[Shōnen Jump+]]|{{noitalic|(July 13, 2022–present)}}}}|magazine_en={{English manga magazines | NA = [[Weekly Shonen Jump (American magazine)|''Weekly Shonen Jump'']] }}|first=December 3, 2018|last=|volumes=12|volume_list=List of Chainsaw Man chapters}} {{Infobox animanga/Video|type=tv series|director={{ubl|ریۆ ناکایاما|ماساتۆ ناکازۆنۆ{{efn|{{nihongo|Chief Director / Chief Episode Director|チーフ演出}}}}}}|producer=|writer=[[ھێرۆشی سێکۆ]]|موزیک=[[کێنسۆکی ئوشیۆ]]|ستۆدیۆ=[[ماپپا]]|licensee=[[کرانچیڕۆڵ]] {{English anime licensee|[[باشووری ئاسیا|SA]]/[[باشووری ئاسیا|SEA]]|[[میدیالینک]]}}|network=[[تی ئێکس ئێن]] ([[ تیڤی تۆکیۆ]])|network_en=|first=١٢-١٠-٢٠٢٢ - تا ئێستا|last=|episodes=5<!-- ئەم پارامێتەرە تەنھا کاتێک زیاد بکرێت کە ئەڵقە نوێیەکان پەخش دەکەن یان کاتێک [[ویکیپیدیا:ناسینەوەی سەرچاوەی متمانەپێکراو|سەرچاوەی متمانەپێکراو]] دەتوانێت ژمارەیەکی دیاریکراو لە ئەڵقەکان پشتڕاست بکاتەوە. -->|episode_list=List of Chainsaw Man episodes}} {{Infobox animanga/Footer}} {{Nihongo|'''''پیاوی مشاری زنجیری'''''|チェンソーマン|''Chensō Man''|lead=yes}} زنجیرەیەکی [[مانگا (کۆمیک)|مانگای]] [[ژاپۆن|ژاپۆنییە]] لەلایەن [[تاتسووکی فوجیمۆتۆ]]وە نووسراوە و وێنەیکێشراوە، لە گۆڤاری [[ھەفتانەی شۆنن جەمپ|ھەفتانەی شۆنن]] و لەلایەن بڵاوکراوەی [[شوێشا]] لە نێوان مانگی [[کانوونی دووەم|کانوونی دووەمی]] ساڵی ٢٠١٨ و کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ بڵاویانکردەوە، و ڕایانگەیاند کە [[مانگا (کۆمیک)|مانگاکە]] بەردەوام دەبێت بە بەشی دووەمی کە بەشێوەی [[ئۆنڵاین]] لە ماڵپەڕی [[شۆنن جەمپ]] بڵاودەکرێتەوە و پلاتفۆرمی [[مانگا پڵەس]] لە تەمموزی ٢٠٢٢ەوە، و بەشەکانی لە ١٢ [[تانکۆبۆن|بەرگی تانکۆبۆن]] کۆکراونەتەوە. و [[ماپا|ستۆدیۆی ماپا]] بەرھەمھێنانی [[ئەنیمێ|ئەنیمێیەکی]] تەلەڤیزیۆنی ڕاگەیاند لەسەر بنەمای [[مانگا (کۆمیک)|مانگاکە]]، کە لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ بۆ یەکەمجار پەخش دەکرێت. لە ساڵی ٢٠٢١ [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]]<nowiki/>ی پیاوی مشاری زنجیری ٦٦ھەمین خەڵاتی [[مانگا (کۆمیک)|مانگای]] [[شۆگاکوکان]] لەبەشی [[شۆنن مانگا|شۆننی]] بەدەستھێنا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Viz's Shonen Jump to Preview Chainsaw Man by Fire Punch's Fujimoto - News - Anime News Network|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-11-26/viz-shonen-jump-to-preview-chainsaw-man-by-fire-punch-fujimoto/.139986|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210304002407/https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-11-26/viz-shonen-jump-to-preview-chainsaw-man-by-fire-punch-fujimoto/.139986|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=VIZ {{!}} The Official Website for Chainsaw Man|ناونیشان=https://www.viz.com/chainsaw-man|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210503001039/https://www.viz.com/chainsaw-man|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ==چیرۆکەکە== چیرۆکەکە لە جیھانێک ڕوودەدات کە ئەھریمەنەکان لە ترسی مرۆڤ لەدایک دەبن، ئەم ئەھریمەنانە زۆرجار خراپەکارن و مەترسیدارن بەڵام مرۆڤ دەتوانێت گرێبەستی لەگەڵ دروست بکات بۆ ئەوەی بەشێک لە ھێزی بەکاربھێنێت، "[[دێنجی]]" گەنجێکی خەمۆکە ھەوڵ دەدات قەرزەکانی باوکی بە [[یاکوزا]] بدات بە فرۆشتنی ئەندامی جەستەیی و پاشان وەک ڕاوچی ئەھریمەنەکان کار دەکات [[دێنجی]] ئەھریمەنێکی ھەیە بەناوی "[[پۆچیتا]]" کە وەک بڕە یارمەتی [[دێنجی]] دەدات لە کارەکەیدا، [[یاکوزا]] ئەرکی کوشتنی ئەھریمەنێکی کردە ئەستۆی [[دێنجی]] و زوو دەزانێت کە پیلانێکە دژی ئەو بۆ کوشتنی لەلایەن ئەھریمەنەکان لە کاتێکدا [[پۆچیتا]] بە سەختی بریندار دەبێت بەڵام پۆچیتا لە ئەنجامی پەیمانەکەی پێشوویان، لەگەڵ [[دێنجی]] تێکەڵ دەبێت بۆ زیندووکردنەوەی دەبێتە مرۆڤێکی دووبەرەکی و توانایی بڕەی لە [[پۆچیتا]] وەردەگرێت و ئەو ئەھریمەنە دەکوژێت کە پێشتر کوشتی پاشان دەست دەکات بە نزیک بوونەوەی لە تیمی ڕاوچی ئەھریمەنەکان ئۆفیسی سەلامەتی گشتی میری(حکومی)، پاشان [[ماکیما]] ڕازی دەکات کە یەکێکە لە ئەندامانی تیمەکە تاوەکو [[ماکیما]] ڕازی دەبێت تا ڕاو نەکرێت لەلایەن ھەمان تیم چونکە بۆتە نیو [[مرۆڤ]] و نیو [[شەیتان|ئەھریمەن]].<ref name=":0" /> == کەسایەتییەکان == === سەرەکییەکان === '''دێنجی (デンジ- ''Denji'')''' گەنجێکی قژ زەرد و چاو قاوەیی و ددانی تیژە، لە تەمەنی گەنجیدا قەرزەکانی باوکی بۆ مایەوە کە ھین [[یاکوزا]]یە ھەوڵ دەدات بیداتەوە، بەڵام یاکوزا لەژێر کۆنتڕۆڵی زۆمبی ئەھریمەن خیانەتی لێدەکەن تا دێنجی دەمرێت پاشان [[پۆچیتا]] لەگەڵی یەک دەگرێت تا گرێبەستەکەی نێوانیان جێبەجێ ببێت و بە دووبەرەکی ئەھریمەن و مرۆڤ و ناسراو دەبێت بە «پیاوی مشاری زنجیری» دوای ئەوەی [[ماکیما]] دەبینێت دەچێتە ناو تیمی ڕاوچی ئەھریمەنەکانی میری(حکومی) بۆ ئەوەی وەک مرۆڤ بژی، بەڵام ھاندەرە سەرەکیەکەی نزیک بوونەوەیەتی لە ماکیما. '''ماکیما(マキマ-''Makima'')''' ئافرەتێکی نامۆ کە لە بیستەکانی تەمەنیدا دەردەکەوێت، ڕاوچی ئەھریمەنەکانە لە ئۆفیسی سەلامەتی گشتی، [[دێنجی]] کردووە بە ئاژەڵی ماڵی خۆی، فێڵباز و زیرەکە سوودی لە سەرنج ڕاکێشی خۆی بینیووە بۆ فریودانی دێنجی و بەڵێنی پەیوەندیەکی ئەڤیندارانەی پێ دەدات بۆ ئەوەی ژێرڕێکێفی خۆی بخات و لە ھەمان کاتێکدا ھەڕەشەی کوشتنی لێ دەکات گەر لە فەرمانی دەربچێت. '''ئاکی ھایاکاوا (早アキ-''Hayakawa Aki'')''' ڕاوچیەکی ئەھریمەنی میریە کە لە بەشی تایبەتی ژمارە ٤ بە سەرۆکایەتی [[ماکیما]] کاردەکات گرێبەستی ھەیە لەگەڵ ئەھریمەنی نەفرەتەکان و ئەھریمەنی داھاتوو، و ڕێگەی پێدەدرێت نەفرەتەکانی بەکاربھێنێت لە بەرامبەر قوربانیدانی بەشێک لە تەمەنی و لەگەڵ بینینی چەند چرکەیەک لە داھاتوو.<ref name=":1" /> ==بەرھەمھێنان== سەرەڕای ڕەشبینی و توندوتیژی لە زنجیرەکەدا، نووسەر [[فوجیمۆتۆ]] دەیویست بەرھەمەکانی لە گۆڤاری ھەفتانەی [[شۆنن جەمپ|شۆنن جەمپدا]] بڵاوبکرێنەوە، بەڵام پێی وابوو کارەکانی دەنێژرێن ئەگەر [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]]<nowiki/>کە ھاوشێوەی "شێوازی جەمپ" نەکات، بۆیە چیرۆک و پێکھاتەکانی کارەکتەرەکانی دەستکاری کرد بۆ ئەوەی زیاتر لە چیرۆکەکانی جەمپ بچێت لە ھەمان کاتدا ھەوڵدەدات سەربەخۆیی خۆی بپارێزێت وەک نووسەرێک، [[فوجیمۆتۆ]] باسی لەوە کردووە کە سەرەڕای سەرکەوتنی مانگاکە کاتێک لە گۆڤارەکەدا بڵاوکرایەوە، ئەو پلانی ھەیە کە بەشی دووەمی بە شێوەی ئۆنلاین لەسەر پلاتفۆرمی [[شۆنن جەمپ]]+ بڵاوبکاتەوە، چونکە دەیەوێت بیکات بە زنجیرەیەکی تەواو جیاواز لە بەشی یەکەم، و بەپێی قسەکانی کە کاری زۆر نییە لە نێوان ھەفتانەی  [[شۆنن جەمپ]] و شۆنن جەمپ+ ڕوونی دەکاتەوە کە ھەندێک وێنە ھەبوون لە ڕەشنووسە سەرەتاییەکانی مانگاکەدا قەدەغە کرا بەڵام ئازادییەکی تەواویان پێدرا بە لۆژیکی چیرۆکەکە. ھەروەھا باسی لەوە کردووە کە لە زۆر بەرھەمی دیکەوە ئیلەمەی لە چیرۆکەکە وەرگرتووە، ھەرچەندە لە کاتی زنجیرەی [[مانگا (کۆمیک)|مانگادا]] زۆر سەرقاڵ بووە، بەڵام زۆرترین شتی نوێی بۆ دەرکەوتووە و شتی جیاواز لەوەی بینیویەتی و چیرۆکەکەی پەسن(وەسف) ی کردووە، "FLCL- ئێف ئێڵ سی ئێڵ" و "Apara- ئەپارا" پێکەوە. , ئاماژەیەی کردووە کە ئەو لە سەرەتاوە بابەتی زۆری ھەبوو بەڵام لەگەڵ پێشکەوتنی چیرۆکەکەدا شتی تر زیاد کرا، و بە ئەنقەست کۆمەڵێک شتی نھێنی لە چیرۆکەکەدا بەجێھێشت بۆ ئەوەی ئاسانکاری بکات بۆ نووسینی بەشی دووەمی. سەبارەت بە [[ئەنیمێ|ئەنیمێکە]]، نوسەر [[فوجیمۆتۆ]] ئاماژەی بەوەدا کە قسەی لەگەڵ ئەو کەسانە کردووە کە کار لەسەر ئەنیمێکە دەکەن و ھەستی بە ئاسوودەیی کردووە بۆیە کارەکەی بۆ ئەوان جێھێشت، کاتێک ئەنیمێکە بە فەرمی ڕاگەیەندرا، کۆمێنتێکی کردووە و دەڵێت " پیاوی مشاری زنجیری وەک لاسایکردنەوەیەکی [[دۆرۆھیدۆرۆ]] و [[جوجوتسو کایسن]] دەچێت، و ئەو ستۆدیۆیە کە ئەنیمێکە بەرھەم دەھێنێت ھەمان ستۆدیۆی دۆرۆھیدۆرۆ و جوجوتسۆ کایسنە!  ھیجم نیە بۆ گووتن!  تکایە ئەم کارە بکە!!"<ref name=":2" /> ==ڕاگەیاندن== ===مانگا=== بەشی یەکەمی [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]]<nowiki/>ی پیاوی مشاری زنجیری کە لەلایەن [[تاتسوکی فوجیمۆتۆ]] نووسراوە و وێنەکێشراوە (کەشتی سەلامەتی گشتی) لە گۆڤاری [[شۆنن جەمپ|شۆنن جەمپی]] ھەفتانە لە ٣ی کانوونی دووەمی [[٢٠١٨]] تا ١٤ی کانوونی دووەمی [[٢٠٢٠]] بڵاوکرایەوە، دواتر دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی [[شوێشا]] بەشەکانی [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]]<nowiki/>ی کۆکردەوە بۆ ئەوەی لە ١١دا بڵاویان بکاتەوە بەرگەکانی [[تانکۆبۆن]] کە یەکەمیان لە ٤ی ئازاری ٢٠١٩ و دوایینیان لە ٤ی ئازاری ٢٠٢١ بڵاوکرایەوە. لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠، دوای کۆتایی ھاتنی بەشی یەکەمی [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]] لە گۆڤاری [[شۆنن جەمپ|شۆنن جەمپی]] ھەفتانە، ڕاگەیەندرا کە بەشی دووەم لەسەر پلاتفۆرمی [[شۆنن جەمپ]] دەست پێدەکات، لە ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠، ڕاگەیەندرا کە بەشی دووەم (ئێرکی ئامادەیی) دەگرێتەوە کە [[دێنجی پیاوی|دێنجی]] دەچێت بۆ قوتابخانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Shonen Jump Magazine Launches 3 New Manga in December - News - Anime News Network|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-11-25/shonen-jump-magazine-launches-3-new-manga-in-december/.139892|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210503160935/https://www.animenewsnetwork.com/news/2018-11-25/shonen-jump-magazine-launches-3-new-manga-in-december/.139892|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=「ファイアパンチ」の藤本タツキが描くダークヒーロー譚、ジャンプで始動 - コミックナタリー|ناونیشان=https://natalie.mu/comic/news/310548|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201207214552/https://natalie.mu/comic/news/310548|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=Chainsaw Man Manga Ends on December 14 With 'Important Announcement' - News - Anime News Network|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-12-06/chainsaw-man-manga-ends-on-december-14-with-important-announcement/.167132|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210217192054/https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-12-06/chainsaw-man-manga-ends-on-december-14-with-important-announcement/.167132|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=漫画『チェンソーマン』第1部完結、第2部がジャンプ＋に掲載へ　TVアニメ化など新情報続々 {{!}} ORICON NEWS|ناونیشان=https://www.oricon.co.jp/news/2179155/full/|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201213222330/https://www.oricon.co.jp/news/2179155/full/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Chainsaw Man Manga's '2nd Part' to Feature 'School Arc' - News - Anime News Network|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/daily-briefs/2020-12-19/chainsaw-man-manga-2nd-part-to-feature-school-arc/.167630|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210426130812/https://www.animenewsnetwork.com/daily-briefs/2020-12-19/chainsaw-man-manga-2nd-part-to-feature-school-arc/.167630|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ===ئەنیمێ=== لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ ڕاگەیەندرا کە [[مانگا (کۆمیک)|مانگاکە]] [[ئەنیمێ]]<nowiki/>یەکی تەلەڤیزیۆنی بەدەسھێنا کە لەلایەن [[ستۆدیۆی ماپا]] بەرھەم ھێنراوە، یادی ١٠ ساڵەی ماپا کە لە ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١ بەڕێوەدەچێت. کاستی [[ئەنیمێ]]<nowiki/>کە بریتین لە [[ڕیۆ یاماناکا]] وەک دەرھێنەری گشتی و [[ماکۆتۆ ناکازونۆ]] وەک دەرھێنەری ئەڵقەی سەرەکی، سیناریۆکان [[ھیرۆشی سێکۆ]]، دیزاینی کارەکتەرەکان لەلایەن [[کازوتکا سوگییاما]]، دیزاینی [[جنۆکە]]<nowiki/>کان لەلایەن [[کییۆتاکا ئوچییاما]]، دەرھێنەری جوڵە لەلایەن [[تاتسویا یۆشیھارا]]، و دەرھێنانی ھونەری لەلایەن [[یوسوک تاکێدا]]، تەکنیکاری ڕەنگەکان لەلایەن [[نائۆمی ناکانۆ]]، و دیزاینی دیمەنەکان لەلایەن [[یۆھی میاھارا]]، [[مۆسیقا|موزیک]] لەلایەن [[کێنسوکی ئوشیۆ]] وە ئامادەکراوە. ئەنیمێکە لە ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ لە کەناڵی [[تۆکیۆ تیڤی]] و تۆڕەکانی دیکەدا بۆ یەکەمجار نمایشکرا و گۆرانی ئینترۆی ئەنیمێکە بە ناوی "کیک باک - گەڕانەوە بۆ سروشت" لەلایەن "[[کێنیچی یۆنێزو]]" ەوە، ھەر ئەڵقەیەکی ئەنیمێکە گۆرانییەکی ئیپیلۆگی جیاواز لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=藤本タツキ「チェンソーマン」TVアニメ化決定！制作はMAPPA（コメントあり） - コミックナタリー|ناونیشان=https://natalie.mu/comic/news/408647|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210416140126/https://natalie.mu/comic/news/408647|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Chainsaw Man Manga Gets TV Anime at MAPPA - News - Anime News Network|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-12-13/chainsaw-man-manga-gets-tv-anime-at-mappa/.167380|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210503161050/https://www.animenewsnetwork.com/news/2020-12-13/chainsaw-man-manga-gets-tv-anime-at-mappa/.167380|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Jump Festa Event to Host Stage Presentation for Chainsaw Man Manga - News - Anime News Network|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/daily-briefs/2020-11-16/jump-festa-event-to-host-stage-presentation-for-chainsaw-man-manga/.166336|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210125194538/https://www.animenewsnetwork.com/daily-briefs/2020-11-16/jump-festa-event-to-host-stage-presentation-for-chainsaw-man-manga/.166336|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Fully Online Jump Festa 2021 Event Schedule Released - Interest - Anime News Network|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/interest/2020-12-14/fully-online-jump-festa-2021-event-schedule-released/.167255|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210116113914/https://www.animenewsnetwork.com/interest/2020-12-14/fully-online-jump-festa-2021-event-schedule-released/.167255|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=MAPPA10周年記念イベント、参加作品に「チェンソーマン」が追加決定 - コミックナタリー|ناونیشان=https://natalie.mu/comic/news/424749|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210421101945/https://natalie.mu/comic/news/424749|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Crunchyroll - Chainsaw Man TV Anime to Get 1st Trailer at MAPPA Stage Event in June|ناونیشان=https://www.crunchyroll.com/anime-news/2021/04/15-1/chainsaw-man-tv-anime-to-get-1st-trailer-at-mappa-stage-in-june|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210420174433/https://www.crunchyroll.com/anime-news/2021/04/15-1/chainsaw-man-tv-anime-to-get-1st-trailer-at-mappa-stage-in-june|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ==پێشوازی== لە مانگی ئابی [[٢٠٢٠]]، [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]]<nowiki/>کە زیاتر لە ٣ [[ملیۆن]] کۆپیی لە تیراژدا بەدەستھێنا، لە مانگی [[تشرینی یەکەم|تشرینی یەکەمی]] دواتردا ژمارەکە گەیشتە زیاتر لە ٤.٢ ملیۆن دانە، تا مانگی یەکی [[٢٠٢١]] ژمارەکە گەیشتبووە ٦.٤ ملیۆن دانە، تا مانگی ئازاری [[٢٠٢١]] ژمارەکە گەیشتە ٩.٣ ملیۆن دانە لە تیراژدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=「チェンソーマン」300万部突破、藤本タツキからのコメント＆イラストも（コメントあり） - コミックナタリー|ناونیشان=https://natalie.mu/comic/news/390392|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210420083659/https://natalie.mu/comic/news/390392|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Crunchyroll - Chainsaw Man Manga Shreds Through 3 Million Copies in Circulation|ناونیشان=https://www.crunchyroll.com/anime-news/2020/08/03-1/chainsaw-man-manga-shreds-through-3-million-copies-in-circulation|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201227192219/https://www.crunchyroll.com/anime-news/2020/08/03-1/chainsaw-man-manga-shreds-through-3-million-copies-in-circulation|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=https://twitter.com/shiheilin/status/1317124701429248003|ناونیشان=https://twitter.com/shiheilin/status/1317124701429248003|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Twitter|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=https://twitter.com/shiheilin/status/1345235674710982656|ناونیشان=https://twitter.com/shiheilin/status/1345235674710982656|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Twitter|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Chainsaw Man Manga Has 9.3 Million Copies in Circulation - News - Anime News Network|ناونیشان=https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-03-03/chainsaw-man-manga-has-9.3-million-copies-in-circulation/.170182|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210515193021/https://www.animenewsnetwork.com/news/2021-03-03/chainsaw-man-manga-has-9.3-million-copies-in-circulation/.170182|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ==تێبینییەکان== {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ئەنیمێ و مانگا|ژاپۆن|تەلەڤیزیۆن|خەیاڵی زانستی|وێژە|ئەنیمەیشن|ھونەرەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Chainsaw Man}} [[پۆل:مانگاکانی ٢٠١٨]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیانەی لە ٢٠٢٢ دەستیان پێکردووە]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای جووڵە]] [[پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی پشت بە مانگا دەبەستێت]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای فەنتازیای تاریک]] [[پۆل:خەیاڵ دەربارەی شێوەگۆڕین]] [[پۆل:زنجیرە مانگاکان]] [[پۆل:مانگای شوئیشا]] [[پۆل:شۆنن مانگا]] [[پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی تۆکیۆ]] [[پۆل:مانگای ڤیز میدیا]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی شۆگاکوکان مانگا بۆ بەشی شۆنن مانگا]] [[پۆل:کرانچیڕۆڵ]] [[پۆل:وێب کۆمیکسی ژاپۆنی]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای کۆمیدی]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای وروژێنەر]] [[پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی خەڵاتی کڕەنچیرۆلیان بردۆتەوە]] jqysbwmpi12g980awo0m7zzbfu6xysx 4 241625 1575192 1575062 2026-04-14T21:01:03Z AramBot 39807 بۆت: نوێکردنەوە 1575192 wikitext text/x-wiki {{ئەمانەش ببینە|ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە ناچالاکەکان}} {{چینی ناوەند}} پێرستی [[وپ:بۆت|بۆت]]ە چالاکەکانی ویکیپیدیا{{ھن}} بۆتی چالاک بە بۆتێک دەڵێن کە لە ٣٠ ڕۆژی ڕابردوو لانی کەم [[تایبەت:بەشدارییەکان|بەشدارییەکی]] ھەبووە.{{ھن}} لە ئێستادا ئەم ئامارە ڕۆژانە نوێ دەکرێتەوە.{{ھن}} '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]'''؛ لە ''٢١:٠١، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)'' {{کۆتایی}} {| class="wikitable sortable" style="margin: auto;" |+ بۆتە چالاکەکان |- ! # !! بەکارھێنەر !! دوایین دەستکاری !! ژمارەی دەستکارییەکان !! مافەکان !! ڕێکەوتی خۆتۆمارکردن |- | ١ || [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/AramBot|١٤ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٣٥٣١١٥ || bot,botadmin || ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ |- | ٢ || [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/MediaWiki message delivery|١٣ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٣٤٤١ || bot || ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |- | ٣ || [[بەکارھێنەر:Dexbot|Dexbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Dexbot|١٣ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٨٣٨٧ || bot || ٢ی ئایاری ٢٠١٢ |- | ٤ || [[بەکارھێنەر:Xqbot|Xqbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Xqbot|١١ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٢١١٧٩ || bot || ٣١ی ئابی ٢٠٠٩ |- | ٥ || [[بەکارھێنەر:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/InternetArchiveBot|٣ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٨٤٤٤٨ || bot || ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] a7h391orqpy18b6e62one7yi1bc9hof 0 247266 1575229 1478289 2026-04-15T07:09:32Z Ziv 45722 ([[c:GR|GR]]) [[File:Flag of Transcaucasian SFSR (1925-1936).svg]] → [[File:Flag of the Transcaucasian SFSR (variant).svg]] → The file was renamed on Commons, but the filename was not changed in the language versions because Delinker did not perform the task. ([[c:c:GR]]) 1575229 wikitext text/x-wiki {{Infobox flag|Name=کۆماری ئەرمینیا|Nickname={{lang-hy|Եռագույն}}|Image=Flag of Armenia.svg|Proportion=١:٢|Adoption=٢٨ی ئایاری ١٩١٨ (لە ٢٤ی ئابی ١٩٩٠ پەسەندکرایەوە)|Design=سێ ڕەنگی ئاسۆیی سوور، زەرد، شین|Designer=ستیفان مالخاسیانتس|Image2=Flag of the President of Armenia.svg|Nickname2=|Morenicks2=|Use2=ستانداردی سەرۆکایەتی|Symbol2=|Proportion2=١:٢|Adoption2=|Design2=سێ ڕەنگی ئاسۆیی ئاڵای ڕەسەنی نیشتیمانی، بە نیشانێک|Designer2=}} '''ئاڵای نیشتمانی ئەرمینیا''' ({{بە ئەرمەنی|Հայաստանի դրոշ}})، کە بە '''سێ ڕەنگیش''' ناسراوە ({{بە ئەرمەنی|Եռագույն}})، پێکھاتووە لە سێ قاڵبی ئاسۆیی پانیی یەکسان، لە سەرەوە: [[سوور]]، لە ناوەڕاستی [[شین]] و لە خوارەوە پرتەقاڵی‒[[زەرد|زەردیی قەیسی]]. ناوەندی باڵای ئەرمەنستان لە ٢٤ی ئابی ١٩٩٠ [[ئاڵا]]ی ئێستای پەسەند کرد. لە ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٦، یاسای ئاڵای نیشتمانی [[ئەرمەنستان|ئەرمینیا]] کە بەکارھێنانەکەی بەڕێوە دەبات، لەلایەن ئەنجومەنی نیشتیمانیی ئەرمینیا پەسەند کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Flag of Armenia {{!}} History, Meaning & Symbolism {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/flag-of-Armenia|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=National flag of Armenia|ناونیشان=https://www.advantour.com/armenia/flag.htm|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.advantour.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Armenia National Symbols: National Animal, National Flower.|ناونیشان=https://symbolhunt.com/armenia/|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=symbolhunt.com|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230309220727/https://symbolhunt.com/armenia/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بە درێژایی مێژوو چەندین جۆری ئاڵای ئەرمینی ھەبووە. لە سەردەمی کۆندا، خانەدانەکانی ئەرمەنستان ئاژەڵە جیاوازەکانییان لەسەر ئاڵاکانیان نمایش دەکرد.<ref>[https://a-z-animals.com/animals/location/europe/armenia/#:~:text=The%20official%20national%20animal%20of%20Armenia%20is%20the%20Golden%20Eagle,marmots%2C%20and%20similarly%20small%20mammals. https://a-z-animals.com/animals/location/europe/armenia/#:~:text=The%20official%20national%20animal%20of%20Armenia%20is%20the%20Golden%20Eagle,marmots%2C%20and%20similarly%20small%20mammals.]</ref> لە سەدەی بیستەمدا، ئاڵا جۆراوجۆرەکانی [[یەکێتیی سۆڤیەت]] نوێنەرایەتی [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئەرمەنستان|کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتیی ئەرمینیایان]] دەکرد. مانای ڕەنگەکان بە چەندین شێوەی جیاواز لێکدەدرێتەوە؛ سوورەکە بۆ بەرزایییەکانی ئەرمەنستانە، و بەردەوامی خەباتی گەلی ئەرمینیایە [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|بۆ مانەوە]] و پاراستنی باوەڕی مەسیحی و سەربەخۆیی و ئازادی ئەرمینیا، شین بۆ ئاسمانی ئارامی ئەرمەنستانە، زەردی تێک ئاڵاوی پرتەقاڵیش نوێنەرایەتی بەھرە و ماندووبوونی گەل دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Global|یەکەم=AIST|سەردێڕ=Armenian Flag|ناونیشان=https://armeniadiscovery.com/en/articles/armenian-national-flag|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=armeniadiscovery.com|زمان=en}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=General Information: section the Flag|ناونیشان=http://www.gov.am/en/official/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|وێبگە=Government of Republic of Armenia}}</ref> == دیزاین == لە ساڵی ٢٠١٢ دامەزراوەی نیشتمانی ستانداردەکانی ئەرمەنستان (SARM) تایبەتمەندییەکانی سەبارەت بە ھێڵکاری و ڕەنگەکانی سەر ئاڵای نیشتمانی بڵاوکردەوە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=HST 50-2012 - General Specifications of the Republic of Armenia flag (AM)|ناونیشان=http://yeraguyn.com/wp-content/uploads/2010/04/HST-50-2012.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171014133731/http://yeraguyn.com/wp-content/uploads/2010/04/HST-50-2012.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Flag of Armenia Image and Meaning History Armenian - FlagsWorld|ناونیشان=https://flagsworld.org/armenia-flag.html|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=flagsworld.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231230121438/https://flagsworld.org/armenia-flag.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px solid #aaaaaa; border-collapse: collapse; white-space: nowrap; text-align: left" width="60%" !پلان ! style="background:#D90012; color:white" | سوور ! style="background:#0033A0; color:white" | شین ! style="background:#F2A800; color:black" | نارنجی (زەرد‒پرتەقاڵی) |- | RAL | ٣٠٢٠ | ٥٠٠٥ | ١٠٠٣ |- | پانتۆن | ٤٨٥ | ٢٨٦ | ١٢٣٥ |- | CMYK | ٠-١٠٠-١٠٠-٠ | ١٠٠-٨٠-٠-٠ | ٠-٣٥-١٠٠-٠ |- | RGB | ٢١٧–٠–١٨ | ٠–٥١–١٦٠ | ٢٤٢–١٦٨–٠ |- | سیانەی ھێکس RGB | #D90012 | #0033A0 | #F2A800 |} == مێژوو == [[پەڕگە:Standard_of_the_Artaxiad_dynasty.svg|alt=|وێنۆک|ئاڵای شانشینی ئارتاکسیاد، ١٨٩ پێش زایین - ١ی زایینی]] [[پەڕگە:Standard_of_the_Arshakuni_Arsacid_dynasty.svg|alt=|وێنۆک|٥٢ی زایینی – ٤٢٨ی زایینی، ستانداردی [[شانشینی ئەرساسیدی ئەرمینیا|شانشینی ئەرساسید]].]] [[پەڕگە:Flag_of_the_Arshakuni_dynasty_(non-original,_amateur_version).png|وێنۆک|وەشانێکی ئەگەریی ئاڵای شانشینی ئەرشەکونی]] === سەدەکانی ناوەراست === [[پەڕگە:Mamikonians.svg|alt=|وێنۆک|220x220پیکسڵ|ئاڵای خێڵی [[مامیکۆنیەکان|مامیکۆنییەکان]]]] [[پەڕگە:Fictitious_flag_of_Mamikonians2.svg|alt=|وێنۆک|290x290پیکسڵ|ئاڵای دووەمی خێڵی [[مامیکۆنیەکان]]]] [[پەڕگە:Bagratuni_flag.svg|alt=|وێنۆک|199x199پیکسڵ|ئاڵای شانشینی [[باگراتید ئەرمینیا|سەدەی ناوەڕاستی ئەرمینیا]] لە سەردەمی شانشینی باگراتییەکان (باگراتونی) (٨٨٥ زایینی - ١٠٤٥ زایینی)]] [[پەڕگە:Flag_of_Artsruni'_Vaspurakan_kingdom.jpg|alt=|وێنۆک|199x199پیکسڵ|ئاڵای [[شانشینی ڤاسپوراکان|ڤاسپوراکان]] لە شانشینی [[ئارتسرونی]]]] [[پەڕگە:Bagrotouni.svg|alt=|وێنۆک|199x199پیکسڵ|یەکێک لەو ھێمایانەی کە [[ئانی]] بەگراتییەکان بەکاری دەھێنن]] [[پەڕگە:Drapeau_roupénide.png|alt=|وێنۆک|199x199پیکسڵ|ئاڵای [[شانشینی کیلیسیای ئەرمەنستان|کیلیسیا]]، لە سەردەمی شانشینی ڕووبەنید]] [[پەڕگە:Flag_of_the_Rubenid_Dynasty.svg|alt=|وێنۆک|199x199پیکسڵ|ئاڵایەکی تری [[شانشینی کیلیسیای ئەرمەنستان|کیلیسیا]]، لە سەردەمی شانشینی ڕووبەنید]] [[پەڕگە:FlagKilikia.svg|alt=|وێنۆک|199x199پیکسڵ|دروستکردنەوەی یەکێک لە ئاڵاکانی شانشینی ڕووبەنیدەکان (١٠٨٠ز - ١٢٥٢ز)]] [[پەڕگە:Armenian_Cilicia_(Catalan_Atlas,_1375).png|alt=|وێنۆک|199x199پیکسڵ|ئاڵای کیلیسیا، لە سەردەمی شانشینی [[ھێتومیدەکان]] (١٢٢٦ز - ١٣٤١ز)]] [[پەڕگە:Flag_of_Hasan-Jalalians.svg|وێنۆک|199x199پیکسڵ|ئاڵای شانشینی [[حەسەن-جەلالیان]]]] [[پەڕگە:Royal_Standard_of_the_Principality_of_Khachen_(1214-1261).svg|وێنۆک|199x199پیکسڵ|ستانداردی شاھانەی [[میرنشینی خاچن]]]] === یەکەم کۆماری ئەرمینیا === [[پەڕگە:Flag_of_the_First_Republic_of_Armenia.svg|وێنۆک|200x200پیکسڵ|ئاڵای کۆماری یەکەمی ئەرمینیا ١٩١٨–١٩٢٢<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Hovhannissian|یەکەم=Petros|ڕێکەوت=٢٠٠٩|سەردێڕ=Հայաստանի աոաջին Հանրապետության պետական դրոշի՝ Մարտիրոս Սարյանի նախագիծը [The design of the national flag of the First Republic of Armenia by Martiros Sarian]|ناونیشان=http://echmiadzin.asj-oa.am/4639/|journal=[[Etchmiadzin (journal)|Etchmiadzin]]|زمان=hy|بڵاوکەرەوە=[[Mother See of Holy Etchmiadzin]]|بەرگ=٦٥|issue=5|پەڕەکان=١١٨–١١٩}}</ref>]] [[پەڕگە:Saryan_-_Flag_Rainbow.svg|وێنۆک|200x200پیکسڵ| ئاڵای کەوانەیی پێشنیارکراو بۆ یەکەمین کۆماری ئەرمینیا لەلایەن ھونەرمەند مارتیرۆس ساریان]] [[پەڕگە:Flag of the Transcaucasian SFSR (variant).svg|وێنۆک|200x200پیکسڵ|ئاڵای ترانسقەوقازی ئەرمەنی ١٩٢٢–١٩٣٦]] === ئەرمینیای سۆڤیەتی === [[پەڕگە:Flag_of_Armenian_SSR.svg|وێنۆک|200x200پیکسڵ|ئاڵای [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئەرمەنستان|ئەرمینیای سۆڤیەت]] ١٩٥٢–١٩٩٠]] == ئاڵای ژێر نەتەوەیی == === شارەوانییەکان === <gallery> پەڕگە:Flag_of_Ashtarak,_Armenia.svg|alt=Ashtarak| [[ئەشتەرەک]] پەڕگە:Flag_of_Abovyan.png|alt=Abovyan| [[ئابۆڤیان]] پەڕگە:Flag_of_Gyumri.svg|alt=Gyumri| [[گیومری]] پەڕگە:Flag_of_Ejmiatsin.svg|alt=Vagharshapat| [[ڤاغارشاپات]] پەڕگە:Flag_of_Yerevan.svg|alt=Yerevan| [[یەریڤان]] </gallery> === ئاڵای ئەرتساخ === [[پەڕگە:Flag_of_Artsakh.svg|وێنۆک| ئاڵای کۆماری ئەرتساخ، ئاڵای ئەرمەنستانە کە بە شیڤرۆنێکی سپی لای چەپی پێ تەندراوە]] == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.vexillographia.ru/armenia/index.htm ڤیکسیلۆگرافیا - Флаги Армении] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ئەرمەنستان}} {{پۆلی کۆمنز|National flag of Armenia}} [[پۆل:ئاڵاکانی ئەرمەنستان]] [[پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی ئەرمەنستان]] [[پۆل:ئاڵا نیشتمانییەکان]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئەرمەنی]] [[پۆل:ئاڵاکان]] grodlkz8klfdtv5zpjmvux7ieqg3o4x 0 254349 1575222 1427211 2026-04-15T04:24:35Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1575222 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئیلنجاخ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ئیلنجاخ}} <br>{{lang-en| Ilnjagh}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.82136| 44.57053}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ئیلنجاخ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.82136| 44.57053 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی شوان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٤٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئیلنجاخ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ | archive-url = https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | url-status = dead }}</ref> دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (١٦کم).<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''ئیلنجاخ''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[جگیلە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[ئۆمەرمەندانی خواروو]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[چوخلیجە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[مەرزیخەی سەروو]].<ref>https://www.openstreetmap.org/way/839622148#map=13/35.8331/44.5781</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٥١) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٣٠) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی شوان]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 4s2bwul2md0myk7vucv14g3kkk23o6j 0 278295 1575160 1535294 2026-04-14T13:39:26Z Hemin.ibrahimm 75723 دوو بەشی (ژیریی دەستکرد و سڕکردن) لە ساڵی ٢٠٢٥ بۆ ٢٠٢٦ زیاد کرد بە کۆلێژی زانستە کرداریەکان 1575160 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ویکیسازی}} {{زانیاریدانی زانکۆ|ناو=زانستی کرداری|دامەزراندن=٢٠٠٩|شار=ھەولێر|ماڵپەڕ=tiu.edu.iq|dean=پ. د. فایەق حوسێن|former_names=کۆلێژی زانست|سەردێڕ=کۆلێژی زانستی کرداری}} '''کۆلێژی زانستی کرداری''' یەکێکە لە کۆلێژەکانی '''[[زانکۆی نێونەتەوەییی تیشک|زانکۆی نێودەوڵەتی تیشک]]'''. بۆ یەکەم جار لە ساڵی ٢٠٠٩ دامەزراوە، لە ساڵی ٢٠٢١ ناوی لە کۆلێژی زانست گۆڕدرا بۆ کۆلێژی زانستی کرداری. کۆلێژەکە گەشەکردنی بەرچاوی بەخۆیەوە دیوە بەتایبەتی لە ساڵانی ٢٠٢٣ و ٢٠٢٤، بە کردنەوەی چەند بەشێک وەک سایبەرسیکیوریتی، چارەسەری سروشتی، نیوترشن و دایەتێتکس، تەکنیکیی پزیشکیی تیشک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Tishk International University - Tishk International University - previously Known As Ishik University |ناونیشان=https://tiu.edu.iq/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |زمان=en-US |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210301212053/https://tiu.edu.iq/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == بەشەکانی کۆلێژ == * بەشی تەکنەلۆژیای زانیاری * بەشی شیکاری نەخۆشییەکان * بەشی سایبەرسیکیوریتی * بەشی چارەسەری سروشتی * بەشی نیوترشن و دایەتێتێکس * بەشی تەکنیکیی پزیشکیی تیشک * ژیریی دەستکرد * سڕکردن == سەرۆک بەشەکان == * بەڕێز سەڤرەدین خەلیل (بەشی تەکنەلۆژیای زانیاری) * د. تۆڵە فەرەج (بەشی شیکاری نەخۆشییەکان) * د. ھێمن ئیبراھیم (بەشی سایبەرسیکیوریتی) * بەشی چارەسەری سروشتی * بەشی نیوترشن و دایەتێتێکس * بەشی تەکنیکیی پزیشکیی تیشک == کاروباری قوتابیان == * پ.د. کێنان کاپوکایا - بەرێوبەری گشتی بۆ کاروباری قوتابییانی کۆلێژ * بەرێز جەنگیز ئەکبالابان- نوێنەری تەکنەلۆژیای زانیاری بۆ کاروباری قوتابییان == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|زانکۆکان}} [[پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی ھەولێر]] [[پۆل:زانکۆکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنەکانی ھەولێر]] [[پۆل:زانکۆ کوردییەکان]] h3j77nkge6i9256zvhucs6dqs8rvc1d 1575228 1575160 2026-04-15T07:00:56Z Hemin.ibrahimm 75723 نێودەوڵەتیی بە دوو (ی) ا. 1575228 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ویکیسازی}} {{زانیاریدانی زانکۆ|ناو=زانستی کرداری|دامەزراندن=٢٠٠٩|شار=ھەولێر|ماڵپەڕ=https://applied-science.tiu.edu.iq/|dean=پ. د. فایەق حوسێن|former_names=کۆلێژی زانست|سەردێڕ=کۆلێژی زانستی کرداری}} '''کۆلێژی زانستی کرداری''' یەکێکە لە کۆلێژەکانی '''[[زانکۆی نێونەتەوەییی تیشک|زانکۆی نێودەوڵەتیی تیشک]]'''. بۆ یەکەم جار لە ساڵی ٢٠٠٩ دامەزراوە، لە ساڵی ٢٠٢١ ناوی لە کۆلێژی زانست گۆڕدرا بۆ کۆلێژی زانستی کرداری. کۆلێژەکە گەشەکردنی بەرچاوی بەخۆیەوە دیوە بەتایبەتی لە ساڵانی ٢٠٢٣ و ٢٠٢٥، بە کردنەوەی چەند بەشێک وەک سایبەرسیکیوریتی، چارەسەری سروشتی، نیوترشن و دایەتێتکس، تەکنیکیی پزیشکیی تیشک، ژیریی دەستکرد، سڕکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Tishk International University - Tishk International University - previously Known As Ishik University |ناونیشان=https://tiu.edu.iq/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |زمان=en-US |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210301212053/https://tiu.edu.iq/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == بەشەکانی کۆلێژ == * بەشی تەکنەلۆژیای زانیاری * بەشی شیکاری نەخۆشییەکان * بەشی سایبەرسیکیوریتی * بەشی چارەسەری سروشتی * بەشی نیوترشن و دایەتێتێکس * بەشی تەکنیکیی پزیشکیی تیشک * ژیریی دەستکرد * سڕکردن == سەرۆک بەشەکان == * بەڕێز سەڤرەدین خەلیل (بەشی تەکنەلۆژیای زانیاری) * د. تۆڵە فەرەج (بەشی شیکاری نەخۆشییەکان) * د. ھێمن ئیبراھیم (بەشی سایبەرسیکیوریتی) * بەشی چارەسەری سروشتی * بەشی نیوترشن و دایەتێتێکس * بەشی تەکنیکیی پزیشکیی تیشک == کاروباری قوتابیان == * پ.د. کێنان کاپوکایا - بەرێوبەری گشتی بۆ کاروباری قوتابییانی کۆلێژ * بەرێز جەنگیز ئەکبالابان- نوێنەری تەکنەلۆژیای زانیاری بۆ کاروباری قوتابییان == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|زانکۆکان}} [[پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی ھەولێر]] [[پۆل:زانکۆکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شوێنەکانی ھەولێر]] [[پۆل:زانکۆ کوردییەکان]] dypkk6foyabo9pl4ayzcyei6ew7izzw 0 281538 1575218 1427209 2026-04-15T04:07:31Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1575218 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئیسماعیلاوا | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.50463| 44.09406}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ئیسماعیلاوا''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.50463| 44.09406 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٦١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئیسماعیلاوا''' (''{{lang-ar| إسماعیلاوا}})، ({{lang-en| Ismai'lawa }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ | archive-url = https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | url-status = dead }}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[دووبز]] بە دووری (٢٨)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''ئیسماعیلاوا''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[دوورم]]. * لە باشوورەوە گوندی [[سەخرە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[ڕەمڵ]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[دوورمی کۆن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئیسماعیلاوا | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/2486472608 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٤٩) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٤٤) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] mc9aaoayf6ig1l7fyuuge081487m4us 0 286196 1575226 1518213 2026-04-15T06:59:07Z 1silent scientist 51740 /* ژیان */ 1575226 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Databox}}'''نزار عەبدولکەریم فەیسەڵ ئەلخەزرەجی'''، لە ١٣ی تشرینی دووەمی ١٩٣٦ لە [[مووسڵ|مووسڵ]] لەدایکبووە، لە ١٩٨٧ تا ١٩٩٠ سەرۆکی ئەرکانی [[ھێزە چەکدارەکانی عێراق|سوپای عێراق]] بووە. == ژیان == لە گەڕەکی نەبی شیت لە شاری [[مووسڵ]] لە باکووری [[عێراق]] لە ١٣ی تشرینی دووەمی ١٩٣٦ لە بنەماڵەیەکی سەربازی لەدایکبووە. باوکی فەریق عەبدولکەریم فەیسەڵ خەزرەجی بەشداری لە بزووتنەوەکانی ئاسایشی ناوخۆ و بزووتنەوەی مانگی ئایاری ١٩٤١ دژی ھێزەکانی بەریتانیا کردووە. خۆبەخشانە لە [[شەڕی عەرەب و ئیسرائیل (١٩٤٨)|شەڕی فەلەستین]] شەڕی کردووە، بەڵام لەو کاتەدا ڕەزامەندی دەسەڵاتی وەرنەگرتووە، بۆیە لە ساڵی ١٩٥٩ بە پلەی [[سەرتیپ|عەمید]] لە [[سوپای عێراق]] خانەنشین کراوە. مامی فەرماندەی سەربازی ئیبراھیم فەیسەڵ ئەنساری، سەرۆکی ئەرکانی پێشووی سوپای عێراق بوو. باپیرەی بە ناوی فەیسەڵ محەممەد ئەلجەسام ئەلخەزرەجی یەکێک بوو لە سەرکردەی ھۆزەکانی عەشیرەتی [[خەزرەج]].<ref>مذكرات الفريق اول الركن نزار عبد الكريم الخزرجي؛ الأربعاء يوليو 01 2015، 23:39</ref> ===پێگەی سەربازی و دەسەڵات=== نزار جەزرەجی لە لوتکەی دەسەڵاتی سەربازی عێراقدا بوو کاتێک [[شاڵاوی ئەنفال]] (١٩٨٨) ئەنجامدرا. ئەو بەرپرسی ڕاستەوخۆی جووڵەی فەیلەقەکان و داڕشتنی نەخشە سەربازییەکانی هێرشکردنە سەر گوندەکانی کوردستان بوو. بەپێی بەڵگەنامەکان، ئەو هەماهەنگی تەواوی لەگەڵ [[عەلی حەسەن مەجید]] هەبووە بۆ جێبەجێکردنی بڕیارەکانی [[ئەنجومەنی سەرکردایەتیی شۆڕش (عێراق)|سەرکردایەتی شۆڕش]]. ===بەکارھێنانی چەکی کیمیایی=== یەکێک لە هەرە بەڵگە حاشاهەڵنەگرەکان دژی جەزرەجی، ئەو واژوو و فەرمانانەیە کە بۆ بەکارهێنانی «تەقەمەنی تایبەت» (کیمیایی) دەری کردوون. * بەڵگەی ١٩٨٧: جەزرەجی فەرمانی واژووکراوی هەیە کە تێیدا ڕێگەی داوە بە بەکارهێنانی [[چەکی کیمیایی]] بۆ لێدانی ئەو ناوچانەی هێزی [[پێشمەرگە]]ی لێ بووە، بەبێ ڕەچاوکردنی بوونی خەڵکی مەدەنی. * سەرپەرشتی مەیدانی: ئەو لە زۆرێک لە هێرشە کیمیاییەکاندا، بەتایبەت لە قۆناغەکانی ئەنفال، چاودێری ئاستی کاریگەریی گازە ژەهراوییەکانی کردووە لەسەر ئامانجە مرۆییەکان. ===ڕۆڵی لە پڕۆسەی ئەنفال (١٩٨٨)=== پڕۆسەی ئەنفال کە بووە هۆی کۆمەڵکوژکردنی زیاتر لە ١٨٢ هەزار [[کورد]]، لەژێر چاودێری وردی جەزرەجیدا ئەنجامدرا: * تەختکردنی گوندەکان: ئەو فەرمانی بە هێزە زەمینییەکان دابوو کە هیچ شوێنەوارێکی ژیان لەو ناوچانەدا نەهێڵنەوە کە دەکەونە چوارچێوەی «ناوچە قەدەغەکراوەکان». * ڕاوەدوونانی مەدەنییەکان: جەزرەجی هێزی سەربازی ناردووە بۆ گەمارۆدانی گوندنشینەکان و ڕێگریکردن لە هەڵاتنیان، کە دواتر ڕەوانەی زیندانەکانی [[زیندانی نوگرە سەلمان|نوگرە سەلمان]] و دبس کران و لەوێوە بێسەروشوێن کران. * هەماهەنگی لەگەڵ جاشەکان: ئەو سەرپەرشتی چەکدارکردن و بەکارهێنانی فەوجە سووکەکانی ([[جاش]]) دەکرد بۆ شارەزایی لە ناوچە شاخاوییەکان و دەستگیرکردنی خەڵک. ===دانپێدانانەکان لە بیرەوەرییەکانیدا=== نزار جەزرەجی لە پەرتووکی بیرەوەرییەکانیدا «مذكرات نزار الخزرجي»، هەرچەندە هەوڵ دەدات خۆی وەک سەربازێکی «پیشەیی» نیشان بدات، بەڵام دانی بەوەدا ناوە کە سوپاکەی ئەو گوندەکانی تێکداوە و هێرشی کردووەتە سەر ناوچە کوردییەکان، بەڵام هەمیشە هەوڵی داوە بەرپرسیارێتییە یاساییەکەی بخاتە ئەستۆی [[سەددام حوسێن]] و [[عەلی حەسەن مەجید]]. ===هەڵاتن و ڕاکردن لە دادگا=== * لە ساڵی ١٩٩٦ لە [[عێراق]] هەڵات و چووە وڵاتی [[دانمارک]]. * لە ساڵی ٢٠٠٢، ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ و کوردانی نیشتەجێی [[ئەورووپا]] سکاڵای یاساییان لەسەر تۆمار کرد. دادگای دانمارک جەزرەجی خستە ژێر چاودێری و «مانەوەی زۆرەملێ» بەتۆمەتی تاوانی [[جەنگ]] و [[جینۆساید]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|عێراق}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 5iksf5mrzo2vak0x26ypk2izda8v0e1 1575227 1575226 2026-04-15T07:00:39Z 1silent scientist 51740 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1575227 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Databox}}'''نزار عەبدولکەریم فەیسەڵ ئەلخەزرەجی'''، لە ١٣ی تشرینی دووەمی ١٩٣٦ لە [[مووسڵ]] لەدایکبووە، لە ١٩٨٧ تا ١٩٩٠ سەرۆکی ئەرکانی [[ھێزە چەکدارەکانی عێراق|سوپای عێراق]] بووە. == ژیان == لە گەڕەکی نەبی شیت لە شاری [[مووسڵ]] لە باکووری [[عێراق]] لە ١٣ی تشرینی دووەمی ١٩٣٦ لە بنەماڵەیەکی سەربازی لەدایکبووە. باوکی فەریق عەبدولکەریم فەیسەڵ خەزرەجی بەشداری لە بزووتنەوەکانی ئاسایشی ناوخۆ و بزووتنەوەی مانگی ئایاری ١٩٤١ دژی ھێزەکانی بەریتانیا کردووە. خۆبەخشانە لە [[شەڕی عەرەب و ئیسرائیل (١٩٤٨)|شەڕی فەلەستین]] شەڕی کردووە، بەڵام لەو کاتەدا ڕەزامەندی دەسەڵاتی وەرنەگرتووە، بۆیە لە ساڵی ١٩٥٩ بە پلەی [[سەرتیپ|عەمید]] لە [[سوپای عێراق]] خانەنشین کراوە. مامی فەرماندەی سەربازی ئیبراھیم فەیسەڵ ئەنساری، سەرۆکی ئەرکانی پێشووی سوپای عێراق بوو. باپیرەی بە ناوی فەیسەڵ محەممەد ئەلجەسام ئەلخەزرەجی یەکێک بوو لە سەرکردەی ھۆزەکانی عەشیرەتی [[خەزرەج]].<ref>مذكرات الفريق اول الركن نزار عبد الكريم الخزرجي؛ الأربعاء يوليو 01 2015، 23:39</ref> === پێگەی سەربازی و دەسەڵات === نزار جەزرەجی لە لووتکەی دەسەڵاتی سەربازی عێراقدا بوو کاتێک [[شاڵاوی ئەنفال]] (١٩٨٨) ئەنجامدرا. ئەو بەرپرسی ڕاستەوخۆی جووڵەی فەیلەقەکان و داڕشتنی نەخشە سەربازییەکانی ھێرشکردنە سەر گوندەکانی کوردستان بوو. بەپێی بەڵگەنامەکان، ئەو ھەماھەنگی تەواوی لەگەڵ [[عەلی حەسەن مەجید]] ھەبووە بۆ جێبەجێکردنی بڕیارەکانی [[ئەنجومەنی سەرکردایەتیی شۆڕش (عێراق)|سەرکردایەتی شۆڕش]]. === بەکارھێنانی چەکی کیمیایی === یەکێک لە ھەرە بەڵگە حاشاھەڵنەگرەکان دژی جەزرەجی، ئەو واژوو و فەرمانانەیە کە بۆ بەکارھێنانی «تەقەمەنی تایبەت» (کیمیایی) دەری کردوون. * بەڵگەی ١٩٨٧: جەزرەجی فەرمانی واژووکراوی ھەیە کە تێیدا ڕێگەی داوە بە بەکارھێنانی [[چەکی کیمیایی]] بۆ لێدانی ئەو ناوچانەی ھێزی [[پێشمەرگە]]ی لێ بووە، بەبێ ڕەچاوکردنی بوونی خەڵکی مەدەنی. * سەرپەرشتی مەیدانی: ئەو لە زۆرێک لە ھێرشە کیمیایییەکاندا، بەتایبەت لە قۆناغەکانی ئەنفال، چاودێری ئاستی کاریگەریی گازە ژەھراوییەکانی کردووە لەسەر ئامانجە مرۆیییەکان. === ڕۆڵی لە پڕۆسەی ئەنفال (١٩٨٨) === پڕۆسەی ئەنفال کە بووە ھۆی کۆمەڵکوژکردنی زیاتر لە ١٨٢ ھەزار [[کورد]]، لەژێر چاودێری وردی جەزرەجیدا ئەنجامدرا: * تەختکردنی گوندەکان: ئەو فەرمانی بە ھێزە زەمینییەکان دابوو کە ھیچ شوێنەوارێکی ژیان لەو ناوچانەدا نەھێڵنەوە کە دەکەونە چوارچێوەی «ناوچە قەدەغەکراوەکان». * ڕاوەدوونانی مەدەنییەکان: جەزرەجی ھێزی سەربازی ناردووە بۆ گەمارۆدانی گوندنشینەکان و ڕێگریکردن لە ھەڵاتنیان، کە دواتر ڕەوانەی زیندانەکانی [[زیندانی نوگرە سەلمان|نوگرە سەلمان]] و دبس کران و لەوێوە بێسەروشوێن کران. * ھەماھەنگی لەگەڵ جاشەکان: ئەو سەرپەرشتی چەکدارکردن و بەکارھێنانی فەوجە سووکەکانی ([[جاش]]) دەکرد بۆ شارەزایی لە ناوچە شاخاوییەکان و دەستگیرکردنی خەڵک. === دانپێدانانەکان لە بیرەوەرییەکانیدا === نزار جەزرەجی لە پەرتووکی بیرەوەرییەکانیدا «مذکرات نزار الخزرجی»، ھەرچەندە ھەوڵ دەدات خۆی وەک سەربازێکی «پیشەیی» نیشان بدات، بەڵام دانی بەوەدا ناوە کە سوپاکەی ئەو گوندەکانی تێکداوە و ھێرشی کردووەتە سەر ناوچە کوردییەکان، بەڵام ھەمیشە ھەوڵی داوە بەرپرسیارێتییە یاسایییەکەی بخاتە ئەستۆی [[سەددام حوسێن]] و [[عەلی حەسەن مەجید]]. === ھەڵاتن و ڕاکردن لە دادگا === * لە ساڵی ١٩٩٦ لە [[عێراق]] ھەڵات و چووە وڵاتی [[دانمارک]]. * لە ساڵی ٢٠٠٢، ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ و کوردانی نیشتەجێی [[ئەورووپا]] سکاڵای یاساییان لەسەر تۆمار کرد. دادگای دانمارک جەزرەجی خستە ژێر چاودێری و «مانەوەی زۆرەملێ» بەتۆمەتی تاوانی [[جەنگ]] و [[جینۆساید]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|عێراق}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} rfyvotegdh0vxup5u4u8nwwujecsin4 3 286951 1575169 1572008 2026-04-14T16:51:53Z ڕەندمەریوانی 73644 گۆڕانکاری وتار 1575169 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | ناوی_خۆماڵی = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک) | لۆگۆ = <!--[[File:Kfmeast.jpg|thumb|]] --> | ڕەنگی_پاشبنەما = #800080 | ڕەنگی_دەق = #FFFFFF | ڕەنگکۆد = #800080 | سەرپەشتیار = [[ڕەند مەریوانی]] | دامەزرێنەر = ڕەند مەریوانی و هاوبیرانی | دامەزراندن = [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] | بارەگا = [[هەرێمی کوردستان]] (سەنتەری ستراتیژی) | ئایدۆلۆژیا = [[سۆسیالیزم|سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات]]، [[تەکنۆکراسی]]، [[چەپی ناوەڕاست]] | ناوی_باڵی١ = فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC) | باڵی١ = هێزێکی سەربازیی نیشتمانی | ناوی_باڵی٢ = یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK) | باڵی٢ = هێزی یەکەی تایبەت | دروشم = عەقڵانییەت، تەکنۆلۆژیا، ئازادی | ماڵپەر = [https://ayinda.org ayinda.org] | وڵات = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] }} '''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan) ڕێکخراوێکی سیاسیی مۆدێرن و تەکنۆکراتە کە لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] دامەزراوە. بزووتنەوەکە نوێنەرایەتی ڕەوتێکی "نوێگەری" دەکات لە سیاسەتی کوردیدا کە ئامانجی تێپەڕاندنی مۆدێلە کلاسیکییەکان و بونیادنانی سیستەمێکی سیاسی و کارگێڕیی هاوچەرخە لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]].<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی ئایندە: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> == دیدگا و ئایدیۆلۆژیا == بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی بە چەمکی '''چەپی نەتەوەیی''' هەیە؛ تێکەڵەیەک لە دادپەروەری کۆمەڵایەتی و پرسی ڕزگاریی نەتەوەیی. بزووتنەوەکە هەوڵ دەدات هاوسەنگییەک لە نێوان "مافە سیاسییەکان" (وەک فیدڕالیزم و مافی چارەی خۆنووسین) و "مافە ئابوورییەکان" (پاراستنی چینی زەحمەتکێش) دروست بکات.<ref name="KFM">تۆڕی میدیایی کەی ئێف ئێم (KFM): ستراتیژی بزووتنەوەی ئایندە</ref> == تەکنۆکراسی و مۆدێلی نوێ == خاڵی جیاکەرەوەی باک لە پارتەکانی دیکە، جەختکردنەوەیە لەسەر '''تەکنۆکراسی'''. بزووتنەوەکە بڕوای وایە دەبێت وڵات لەلایەن کەسانی پسپۆڕ و شارەزا بەڕێوە ببرێت نەک تەنها سیاسییەکان. هەروەها بایەخێکی تایبەت بە تەکنۆلۆژیا دەدات بۆ پەرەپێدانی کۆمەڵگە و پاراستنی نەوەکانی داهاتوو لە هەژاری و ناسەقامگیری.<ref name="Founding">مانیفێستی مۆدێلی نوێی حوکمڕانی، بزووتنەوەی ئایندە</ref> == پێکهاتەی سەربازی == بزووتنەوەی ئایندە خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ پاراستنی نیشتمانی: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (National Defense Command - NDC):''' وەک هێزێکی بەرگری بۆ پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی کوردستان. # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (Special Unit of Protector of Kurdistan - SUPK):''' یەکەیەکی مەشقپێکراوی تایبەت بۆ ئەرکی پاراستنی ئاسایشی نەتەوەیی. ئەم هێزانە وەک ژێرخانێک بۆ سوپای نیشتمانی لە داهاتوودا پێناسە دەکرێن.<ref name="KFM" /> == ستراتیژییەتی دیپلۆماسی == بزووتنەوەکە لە قۆناغی ئێستادا کار لەسەر "دیپلۆماسی دیجیتاڵ" و "دەوڵەتسازی" دەکات. ئامانجی ئەوەیە وەک بەدیلێکی سیاسی و ئیداری شەرعی لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی بناسرێت. ئەم ستراتیژە لەسەر چوار تەوەر وەستاوە: * گۆڕینی گوتار لە شۆڕشگێڕییەوە بۆ دەوڵەتسازی. * هاوپەیمانی لەگەڵ نەتەوەکانی تری ناوخۆی ئێران بۆ گەیشتن بە فیدڕالیزم. * دیپلۆماسی "چەپی نوێ" و هاوکاری لەگەڵ ڕێکخراوە جیهانییەکانی مافی مرۆڤ. * لۆبیکردن بۆ مافی چارەی خۆنووسین وەک داوایەکی یاسایی.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ئاستەنگ و ئاسۆی دیپلۆماسیی باک</ref> == پێگەی ژنان == لە بزووتنەوەی ئایندەی کوردستاندا، ژن وەک '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە''' پێناسە کراوە. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە ئازادیی کۆمەڵگە و گۆڕانی کۆمەڵایەتی بەبێ بەشداریی کارای ژنان لە لوتکەی هەرەمی بڕیاردا سەرکەوتوو نابێت.<ref name="Ayinda" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان] * [https://kfmeast.org ماڵپەڕی کەی ئێف ئێم (KFM)] [[پۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:ڕێکخراوە تەکنۆکراتەکان]] [[پۆل:سۆسیالیزمی نیشتمانی]] [[بەکارھێنەر:ڕەندمەریوانی|ڕەندمەریوانی]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ڕەندمەریوانی|لێدوان]]) ١٦:٥١، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) slpgzdu5omq1hj8vioufbuk5wzp3jrg 1575170 1575169 2026-04-14T16:53:03Z ڕەندمەریوانی 73644 1575170 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | ناوی_خۆماڵی = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک) | لۆگۆ = <!--[[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kfmeast.jpg]] --> | ڕەنگی_پاشبنەما = #800080 | ڕەنگی_دەق = #FFFFFF | ڕەنگکۆد = #800080 | سەرپەشتیار = [[ڕەند مەریوانی]] | دامەزرێنەر = ڕەند مەریوانی و هاوبیرانی | دامەزراندن = [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] | بارەگا = [[هەرێمی کوردستان]] (سەنتەری ستراتیژی) | ئایدۆلۆژیا = [[سۆسیالیزم|سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات]]، [[تەکنۆکراسی]]، [[چەپی ناوەڕاست]] | ناوی_باڵی١ = فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC) | باڵی١ = هێزێکی سەربازیی نیشتمانی | ناوی_باڵی٢ = یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK) | باڵی٢ = هێزی یەکەی تایبەت | دروشم = عەقڵانییەت، تەکنۆلۆژیا، ئازادی | ماڵپەر = [https://ayinda.org ayinda.org] | وڵات = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] }} '''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan) ڕێکخراوێکی سیاسیی مۆدێرن و تەکنۆکراتە کە لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] دامەزراوە. بزووتنەوەکە نوێنەرایەتی ڕەوتێکی "نوێگەری" دەکات لە سیاسەتی کوردیدا کە ئامانجی تێپەڕاندنی مۆدێلە کلاسیکییەکان و بونیادنانی سیستەمێکی سیاسی و کارگێڕیی هاوچەرخە لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]].<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی ئایندە: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> == دیدگا و ئایدیۆلۆژیا == بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی بە چەمکی '''چەپی نەتەوەیی''' هەیە؛ تێکەڵەیەک لە دادپەروەری کۆمەڵایەتی و پرسی ڕزگاریی نەتەوەیی. بزووتنەوەکە هەوڵ دەدات هاوسەنگییەک لە نێوان "مافە سیاسییەکان" (وەک فیدڕالیزم و مافی چارەی خۆنووسین) و "مافە ئابوورییەکان" (پاراستنی چینی زەحمەتکێش) دروست بکات.<ref name="KFM">تۆڕی میدیایی کەی ئێف ئێم (KFM): ستراتیژی بزووتنەوەی ئایندە</ref> == تەکنۆکراسی و مۆدێلی نوێ == خاڵی جیاکەرەوەی باک لە پارتەکانی دیکە، جەختکردنەوەیە لەسەر '''تەکنۆکراسی'''. بزووتنەوەکە بڕوای وایە دەبێت وڵات لەلایەن کەسانی پسپۆڕ و شارەزا بەڕێوە ببرێت نەک تەنها سیاسییەکان. هەروەها بایەخێکی تایبەت بە تەکنۆلۆژیا دەدات بۆ پەرەپێدانی کۆمەڵگە و پاراستنی نەوەکانی داهاتوو لە هەژاری و ناسەقامگیری.<ref name="Founding">مانیفێستی مۆدێلی نوێی حوکمڕانی، بزووتنەوەی ئایندە</ref> == پێکهاتەی سەربازی == بزووتنەوەی ئایندە خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ پاراستنی نیشتمانی: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (National Defense Command - NDC):''' وەک هێزێکی بەرگری بۆ پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی کوردستان. # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (Special Unit of Protector of Kurdistan - SUPK):''' یەکەیەکی مەشقپێکراوی تایبەت بۆ ئەرکی پاراستنی ئاسایشی نەتەوەیی. ئەم هێزانە وەک ژێرخانێک بۆ سوپای نیشتمانی لە داهاتوودا پێناسە دەکرێن.<ref name="KFM" /> == ستراتیژییەتی دیپلۆماسی == بزووتنەوەکە لە قۆناغی ئێستادا کار لەسەر "دیپلۆماسی دیجیتاڵ" و "دەوڵەتسازی" دەکات. ئامانجی ئەوەیە وەک بەدیلێکی سیاسی و ئیداری شەرعی لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی بناسرێت. ئەم ستراتیژە لەسەر چوار تەوەر وەستاوە: * گۆڕینی گوتار لە شۆڕشگێڕییەوە بۆ دەوڵەتسازی. * هاوپەیمانی لەگەڵ نەتەوەکانی تری ناوخۆی ئێران بۆ گەیشتن بە فیدڕالیزم. * دیپلۆماسی "چەپی نوێ" و هاوکاری لەگەڵ ڕێکخراوە جیهانییەکانی مافی مرۆڤ. * لۆبیکردن بۆ مافی چارەی خۆنووسین وەک داوایەکی یاسایی.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ئاستەنگ و ئاسۆی دیپلۆماسیی باک</ref> == پێگەی ژنان == لە بزووتنەوەی ئایندەی کوردستاندا، ژن وەک '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە''' پێناسە کراوە. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە ئازادیی کۆمەڵگە و گۆڕانی کۆمەڵایەتی بەبێ بەشداریی کارای ژنان لە لوتکەی هەرەمی بڕیاردا سەرکەوتوو نابێت.<ref name="Ayinda" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان] * [https://kfmeast.org ماڵپەڕی کەی ئێف ئێم (KFM)] [[پۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:ڕێکخراوە تەکنۆکراتەکان]] [[پۆل:سۆسیالیزمی نیشتمانی]] [[بەکارھێنەر:ڕەندمەریوانی|ڕەندمەریوانی]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ڕەندمەریوانی|لێدوان]]) ١٦:٥١، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) 8l626pd6mhih5llm1mffa4qoep4nz73 1575171 1575170 2026-04-14T16:55:06Z ڕەندمەریوانی 73644 دەستکاری وێنە 1575171 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | ناوی_خۆماڵی = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک) | لۆگۆ = <!--[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] --> | ڕەنگی_پاشبنەما = #800080 | ڕەنگی_دەق = #FFFFFF | ڕەنگکۆد = #800080 | سەرپەشتیار = [[ڕەند مەریوانی]] | دامەزرێنەر = ڕەند مەریوانی و هاوبیرانی | دامەزراندن = [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] | بارەگا = [[هەرێمی کوردستان]] (سەنتەری ستراتیژی) | ئایدۆلۆژیا = [[سۆسیالیزم|سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات]]، [[تەکنۆکراسی]]، [[چەپی ناوەڕاست]] | ناوی_باڵی١ = فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC) | باڵی١ = هێزێکی سەربازیی نیشتمانی | ناوی_باڵی٢ = یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK) | باڵی٢ = هێزی یەکەی تایبەت | دروشم = عەقڵانییەت، تەکنۆلۆژیا، ئازادی | ماڵپەر = [https://ayinda.org ayinda.org] | وڵات = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] }} '''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan) ڕێکخراوێکی سیاسیی مۆدێرن و تەکنۆکراتە کە لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] دامەزراوە. بزووتنەوەکە نوێنەرایەتی ڕەوتێکی "نوێگەری" دەکات لە سیاسەتی کوردیدا کە ئامانجی تێپەڕاندنی مۆدێلە کلاسیکییەکان و بونیادنانی سیستەمێکی سیاسی و کارگێڕیی هاوچەرخە لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]].<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی ئایندە: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> == دیدگا و ئایدیۆلۆژیا == بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی بە چەمکی '''چەپی نەتەوەیی''' هەیە؛ تێکەڵەیەک لە دادپەروەری کۆمەڵایەتی و پرسی ڕزگاریی نەتەوەیی. بزووتنەوەکە هەوڵ دەدات هاوسەنگییەک لە نێوان "مافە سیاسییەکان" (وەک فیدڕالیزم و مافی چارەی خۆنووسین) و "مافە ئابوورییەکان" (پاراستنی چینی زەحمەتکێش) دروست بکات.<ref name="KFM">تۆڕی میدیایی کەی ئێف ئێم (KFM): ستراتیژی بزووتنەوەی ئایندە</ref> == تەکنۆکراسی و مۆدێلی نوێ == خاڵی جیاکەرەوەی باک لە پارتەکانی دیکە، جەختکردنەوەیە لەسەر '''تەکنۆکراسی'''. بزووتنەوەکە بڕوای وایە دەبێت وڵات لەلایەن کەسانی پسپۆڕ و شارەزا بەڕێوە ببرێت نەک تەنها سیاسییەکان. هەروەها بایەخێکی تایبەت بە تەکنۆلۆژیا دەدات بۆ پەرەپێدانی کۆمەڵگە و پاراستنی نەوەکانی داهاتوو لە هەژاری و ناسەقامگیری.<ref name="Founding">مانیفێستی مۆدێلی نوێی حوکمڕانی، بزووتنەوەی ئایندە</ref> == پێکهاتەی سەربازی == بزووتنەوەی ئایندە خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ پاراستنی نیشتمانی: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (National Defense Command - NDC):''' وەک هێزێکی بەرگری بۆ پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی کوردستان. # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (Special Unit of Protector of Kurdistan - SUPK):''' یەکەیەکی مەشقپێکراوی تایبەت بۆ ئەرکی پاراستنی ئاسایشی نەتەوەیی. ئەم هێزانە وەک ژێرخانێک بۆ سوپای نیشتمانی لە داهاتوودا پێناسە دەکرێن.<ref name="KFM" /> == ستراتیژییەتی دیپلۆماسی == بزووتنەوەکە لە قۆناغی ئێستادا کار لەسەر "دیپلۆماسی دیجیتاڵ" و "دەوڵەتسازی" دەکات. ئامانجی ئەوەیە وەک بەدیلێکی سیاسی و ئیداری شەرعی لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی بناسرێت. ئەم ستراتیژە لەسەر چوار تەوەر وەستاوە: * گۆڕینی گوتار لە شۆڕشگێڕییەوە بۆ دەوڵەتسازی. * هاوپەیمانی لەگەڵ نەتەوەکانی تری ناوخۆی ئێران بۆ گەیشتن بە فیدڕالیزم. * دیپلۆماسی "چەپی نوێ" و هاوکاری لەگەڵ ڕێکخراوە جیهانییەکانی مافی مرۆڤ. * لۆبیکردن بۆ مافی چارەی خۆنووسین وەک داوایەکی یاسایی.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ئاستەنگ و ئاسۆی دیپلۆماسیی باک</ref> == پێگەی ژنان == لە بزووتنەوەی ئایندەی کوردستاندا، ژن وەک '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە''' پێناسە کراوە. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە ئازادیی کۆمەڵگە و گۆڕانی کۆمەڵایەتی بەبێ بەشداریی کارای ژنان لە لوتکەی هەرەمی بڕیاردا سەرکەوتوو نابێت.<ref name="Ayinda" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان] * [https://kfmeast.org ماڵپەڕی کەی ئێف ئێم (KFM)] [[پۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:ڕێکخراوە تەکنۆکراتەکان]] [[پۆل:سۆسیالیزمی نیشتمانی]] [[بەکارھێنەر:ڕەندمەریوانی|ڕەندمەریوانی]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ڕەندمەریوانی|لێدوان]]) ١٦:٥١، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) --[[بەکارھێنەر:ڕەندمەریوانی|ڕەندمەریوانی]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ڕەندمەریوانی|لێدوان]]) ١٦:٥٤، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) fi2765oli7ffan8qoelxsg3qpz5qgkx 1575172 1575171 2026-04-14T16:56:08Z ڕەندمەریوانی 73644 1575172 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | ناوی_خۆماڵی = بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک) | لۆگۆ = <!--[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] --> | ڕەنگی_پاشبنەما = #800080 | ڕەنگی_دەق = #FFFFFF | ڕەنگکۆد = #800080 | سەرپەشتیار = [[ڕەند مەریوانی]] | دامەزرێنەر = ڕەند مەریوانی و هاوبیرانی | دامەزراندن = [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] | بارەگا = [[هەرێمی کوردستان]] (سەنتەری ستراتیژی) | ئایدۆلۆژیا = [[سۆسیالیزم|سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات]]، [[تەکنۆکراسی]]، [[چەپی ناوەڕاست]] | ناوی_باڵی١ = فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC) | باڵی١ = هێزێکی سەربازیی نیشتمانی | ناوی_باڵی٢ = یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK) | باڵی٢ = هێزی یەکەی تایبەت | دروشم = عەقڵانییەت، تەکنۆلۆژیا، ئازادی | ماڵپەر = [https://ayinda.org ayinda.org] | وڵات = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] }} '''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan) ڕێکخراوێکی سیاسیی مۆدێرن و تەکنۆکراتە کە لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] دامەزراوە. بزووتنەوەکە نوێنەرایەتی ڕەوتێکی "نوێگەری" دەکات لە سیاسەتی کوردیدا کە ئامانجی تێپەڕاندنی مۆدێلە کلاسیکییەکان و بونیادنانی سیستەمێکی سیاسی و کارگێڕیی هاوچەرخە لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]].<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی ئایندە: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> == دیدگا و ئایدیۆلۆژیا == بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی بە چەمکی '''چەپی نەتەوەیی''' هەیە؛ تێکەڵەیەک لە دادپەروەری کۆمەڵایەتی و پرسی ڕزگاریی نەتەوەیی. بزووتنەوەکە هەوڵ دەدات هاوسەنگییەک لە نێوان "مافە سیاسییەکان" (وەک فیدڕالیزم و مافی چارەی خۆنووسین) و "مافە ئابوورییەکان" (پاراستنی چینی زەحمەتکێش) دروست بکات.<ref name="KFM">تۆڕی میدیایی کەی ئێف ئێم (KFM): ستراتیژی بزووتنەوەی ئایندە</ref> == تەکنۆکراسی و مۆدێلی نوێ == خاڵی جیاکەرەوەی باک لە پارتەکانی دیکە، جەختکردنەوەیە لەسەر '''تەکنۆکراسی'''. بزووتنەوەکە بڕوای وایە دەبێت وڵات لەلایەن کەسانی پسپۆڕ و شارەزا بەڕێوە ببرێت نەک تەنها سیاسییەکان. هەروەها بایەخێکی تایبەت بە تەکنۆلۆژیا دەدات بۆ پەرەپێدانی کۆمەڵگە و پاراستنی نەوەکانی داهاتوو لە هەژاری و ناسەقامگیری.<ref name="Founding">مانیفێستی مۆدێلی نوێی حوکمڕانی، بزووتنەوەی ئایندە</ref> == پێکهاتەی سەربازی == بزووتنەوەی ئایندە خاوەنی دوو باڵی ڕێکخراوە بۆ پاراستنی نیشتمانی: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (National Defense Command - NDC):''' وەک هێزێکی بەرگری بۆ پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی کوردستان. # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (Special Unit of Protector of Kurdistan - SUPK):''' یەکەیەکی مەشقپێکراوی تایبەت بۆ ئەرکی پاراستنی ئاسایشی نەتەوەیی. ئەم هێزانە وەک ژێرخانێک بۆ سوپای نیشتمانی لە داهاتوودا پێناسە دەکرێن.<ref name="KFM" /> == ستراتیژییەتی دیپلۆماسی == بزووتنەوەکە لە قۆناغی ئێستادا کار لەسەر "دیپلۆماسی دیجیتاڵ" و "دەوڵەتسازی" دەکات. ئامانجی ئەوەیە وەک بەدیلێکی سیاسی و ئیداری شەرعی لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی بناسرێت. ئەم ستراتیژە لەسەر چوار تەوەر وەستاوە: * گۆڕینی گوتار لە شۆڕشگێڕییەوە بۆ دەوڵەتسازی. * هاوپەیمانی لەگەڵ نەتەوەکانی تری ناوخۆی ئێران بۆ گەیشتن بە فیدڕالیزم. * دیپلۆماسی "چەپی نوێ" و هاوکاری لەگەڵ ڕێکخراوە جیهانییەکانی مافی مرۆڤ. * لۆبیکردن بۆ مافی چارەی خۆنووسین وەک داوایەکی یاسایی.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ئاستەنگ و ئاسۆی دیپلۆماسیی باک</ref> == پێگەی ژنان == لە بزووتنەوەی ئایندەی کوردستاندا، ژن وەک '''بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە''' پێناسە کراوە. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە ئازادیی کۆمەڵگە و گۆڕانی کۆمەڵایەتی بەبێ بەشداریی کارای ژنان لە لوتکەی هەرەمی بڕیاردا سەرکەوتوو نابێت.<ref name="Ayinda" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان] * [https://kfmeast.org ماڵپەڕی کەی ئێف ئێم (KFM)] [[پۆل:پارتە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:دامەزراندنەکانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:ڕێکخراوە تەکنۆکراتەکان]] [[پۆل:سۆسیالیزمی نیشتمانی]] [[بەکارھێنەر:ڕەندمەریوانی|ڕەندمەریوانی]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ڕەندمەریوانی|لێدوان]]) ١٦:٥١، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) --[[بەکارھێنەر:ڕەندمەریوانی|ڕەندمەریوانی]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ڕەندمەریوانی|لێدوان]]) ١٦:٥٤، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) {{navbox |name = ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان |title = [[پێڕستی ڕێکخراوە کوردییەکان|ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]] |bodyclass = hlist |state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | group1 = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵات]] | list1 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[ڕێکخراوی خەباتی شۆڕشگێڕی کوردستان]] * [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران]] * [[پارتی ئازادیی کوردستان (ئێران)|پارتی ئازادیی کوردستان]] (پاک) * [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] (حدکا) * [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]] (پژاک) * [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران]] * [[حیزبی کۆمەڵەی کوردستانی ئێران]] * [[ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران]] * [[جەماعەتی دەعوەت و ئیسلاحی ئێران]] * [[پارتی سەربەستیی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی کۆماریخوازی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[ھاوپەیمانی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی سەربەخۆییخوازانی کوردستان]] * [[یەکێتیی دیمۆکراتیکی کوردستان]] (یەدەکە) * [[ڕێکخراوەی دیمۆکراتیکی یارسان]] (سەدەیە) * [[ڕێکخراوی یاریکورد]] * [[ڕێکخراوی کوردی کورمانجی خوراسان]] * [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * [[پارتی سەربەستیی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی ھیوا]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان]] * [[کۆمیتەی شۆڕشگێڕی حیزبی دێموکراتی کوردستان]] * [[کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران]] * [[بەرەی یەکگرتووی کورد]] * [[سوپای ڕزگاریی کوردستان]] * [[یەکێتی شۆڕشگێڕانی کوردستان]] * [[پارتی سەربەخۆیی کوردستان]] * [[پارتی لیبراڵ دێموکراتی کوردستان]] * [[ڕەوتی سۆسیالیستی کۆمەڵە]] * [[حیزبی دێموکراتی کوردستان (حدک)|حیزبی دێموکراتی کوردستان]] (حەدەکە) }} | group2 = [[باشووری کوردستان|باشوور]] | list2 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی کاری سەربەخۆیی کوردستان]] * [[جووڵانەوەی نەوەی نوێ]] * [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی گۆڕان]] * [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان]] * [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان/عێراق]] * [[Kurdish Tribal Association]] * [[پارتی ئازادی و دیموکراسیی ئێزیدییەکان]] (پادێ) * [[تەڤگەری ئازادیی ژنانی ئێزیدی]] (تاژێ) * [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق]] * [[پارتی پارێزگارانی کوردستان]] * [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] (پەدەکە) * [[پارتی دیموکراتی کوردستان-بەرەی پێشکەوتوو]] * [[تەڤگەری ئازادیی کۆمەڵگەی کوردستان]] * [[ڕێکخراوی ژنانی ئازادی کوردستان]] (ڕژاک) * [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان]] * [[لیستی کوردستانی]] * [[حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان]] (حەسەکە) * [[بزووتنەوەی سۆسیالیستی کوردستانی عێراق]] * [[حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] (یەنەکە) * [[لیستی خزمەتگوزاری و چاکسازی]] * [[حزبی کۆمۆنیستی کرێکاریی کوردستان]] * [[بەرەی تێکۆشانی دیموکراسی]] * [[بزووتنەوەی دیموکراتی گەلی کوردستان]] * [[یەکگرتنی دیموکراتی کوردی فەیلی]] * [[پارتی کرێکاران و ڕەنجدەرانی کوردستان]] * [[پارتی سەوزی کوردستان]] * [[یەکێتیی نەتەوەییی دیموکراتی کوردستان]] (یەنەدەکە) * [[بزووتنەوەی ئێزیدی بۆ چاکسازی و پێشکەوتن]] * [[ڕەوتی ھەڵوێستی نیشتیمانی]] * [[بزووتنەوەی پەیوەندیی ئیسلامیی کوردستان]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[حیزبی ھیوا]] * [[حیزبی ڕزگاری]] * [[شۆڕش (حیزب)|شۆڕش]] * [[بەرەی کوردستانی]] * [[پاسۆک]] * [[کاژیک]] * [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]] * [[پارتی شۆڕشگێڕی کوردستان]] * [[پارتی چارەسەری دیموکراتیی کوردستان]] }} | group3 = [[ڕۆژاوای کوردستان|ڕۆژاوا]] | list3 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پارتی یەکێتیی دیموکرات]] (پەیەدە) * [[پارتەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کورد]] (پەیەنەکە) * [[تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکراتیک (سووریا)|تەڤگەری کۆمەڵگای دیموکراتیک]] (تەڤ-دەم) * [[ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد (سووریا)|ئەنجومەنی نیشتمانیی کورد]] (ئەنەکەسە) * [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کورد لە سووریا]] (ھەنەکەسە) * [[دەستەی بڵندی کورد]] * [[پارتی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] (ئەلپارتی) * [[یەکێتیی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] * [[بەرەی کوردان]] * [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (سووریا)|پارتی کۆمۆنیستی کوردستان]] (کەکەپە) * [[تەڤگەری کۆمۆنیستی شۆڕشگێڕ]] (تەکەشە) * [[تەڤگەری گەنجانی شۆڕشگێڕی سووریا]] (تەجەشەسە) * [[بەرەی کوردی]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[بەرەی ئیسلامی کورد]] }} | group4 = [[باکووری کوردستان|باکوور]] | list4 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[بزووتنەوەی کۆمەڵگای دیموکراتیک]] (دەتەھە) * [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (تورکیا)|پارتی کۆمۆنیستی کوردستان]] (کەکەپە) * [[یەکێتیی کۆمۆنیستەکانی کوردستان]] * [[ھوداپار]] * [[پارتی ئیسلامیی کوردستان]] (پیک) * [[جڤاکی ئیسلامیی کوردستان]] (جیک) * [[کۆنگرەی گەلی کوردستان]] (کۆنگرا-گەل) * [[پارتی دیموکراتی کوردستان-باکوور]] (پەدەکە-باکوور) * [[تەیرێن بازێن ئازادییا کوردستان]] (تاک) * [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] (پەکەکە) * [[پارتی ئازادیی ژنی کوردستان]] (پاژک) * [[پارتی دیموکراتی گەلان]] (ھەدەپە) * [[پارتی سۆسیالیستی کوردستان]] (پەسەکە) * [[پارتی شۆڕشی کوردستان]] (پەشەکە) * [[پارتی بۆلشڤیک (باکووری کوردستان-تورکیا)]] (بەپە(کەکە-تە)) * [[حیزبی کۆمۆنیستی مارکسیست-لێنینیست (تورکیا و کوردستان)]] (مەلەکەپە) * [[پارتی پێشەنگی کرێکارانی کوردستان]] (پەپەکەکە) * [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان]] (دەم پارتی) * [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان (تورکیا)]] | group2 = مێژوویی | list2 = * [[جەمعیەتی تەعالیی کورد]] * [[خۆیبوون]] * [[ئاڵای ڕزگاری]] * [[پارتی ڕزگاریی کوردستان]] (پەرەکە) * [[حەرەکەتی ئیسلامیی کوردستان]] (حیک) * [[پارتی دیموکراسی (تورکیا)|پارتی دیموکراسی]] * [[پارتی گەلی دیموکراتی (تورکیا)|پارتی گەلی دیموکراتی]] (DEHAP) * [[پارتی کۆمەڵگای دیموکراتی]] (دەتەپە) * [[حیزبووڵڵای کوردی]] * [[پارتی کاری گەل]] (ھەپ) * [[پارتی ئازادی و یەکسانی]] (ئۆزەپ) * [[پارتی ئازادی و دیموکراسی]] (ئۆزدەپ) * [[پارتی دیموکراسیی گەل]] (ھادەپ) * [[پارتی دیموکراتی گەل (تورکیا)|پارتی دیموکراتی گەل]] (دەھاپ) * [[پارتی ھەرێمە دێموکراتیکەکان]] (دەبەپە) * [[پارتی ئاشتی و دیموکراسی]] (بەدەپە) }} | group5 = [[لوبنان]] | list5 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[پارتی دیموکراتی کوردی لوبنان]] * [[حیزبی ڕزگاریی کوردی لوبنان]] | group2 = مێژوویی | list2 = }} | group6 = [[ئەرمەنستان]] | list6 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[یەکێتیی نەتەوەییی ئێزیدی]] | group2 = مێژوویی | list2 = }} | group7 = دایاسپۆرا{{ھن}}و سەرانسەری | list7 = {{Navbox|subgroup | group1 = ھەنووکەیی | list1 = * [[کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان]] (کەنەکە) * [[کۆنگرەی کۆمەڵگا دیموکراتەکانی کوردستانیەکانی ئەورووپا]] (کەجەدەکە-ئەورووپا) * [[کۆنفیدراسیۆنی کۆمەڵە کوردستانییەکان لە ئەڵمانیا]] (کۆن-مەد) * [[پلاتفۆرمی کوردەکانی ئەنادۆڵی ناوین]] (پکان) * [[دامەزراوەی شوێنەواری کوردیی لە ئەمەریکا]] * [[کساف]] * [[کۆما جڤاکێن کوردستان]] (کەجەکە) | group2 = مێژوویی | list2 = }} |below = * [[کورد]] * [[کوردستان]] * [[میرنشینە کوردییەکان]] * [[شانشینی کوردستان]] * [[کۆماری مەھاباد]] * [[کۆماری ئارارات]] * [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] * [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|خۆبەڕێوەبەریی ڕۆژاوا]] * [[کارەساتی ئەنفال]] * [[شەڕی براکوژی]] * [[شۆڕشی ئەیلوول]] * [[ڕاپەڕین]] * [[شۆڕشی ڕۆژاوا]] }}<noinclude> [[Category:کوردایەتی]] [[Category:ڕێکخراوە کوردییەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]] </noinclude> <includeonly>[[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]]</includeonly> fcopqrickg8n1qscg9elujcp1d85ry4 0 287399 1575189 1575075 2026-04-14T20:01:13Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1575189 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{Use dmy dates|date=October 2022}} {{Infobox military conflict | conflict = ئۆپەڕاسیۆنی باربارۆسا | partof = بەرەی ڕۆژھەڵات (جەنگی جیھانیی دووەم) | image = Operation Barbarossa collage.jpg | image_size = 270 | caption = بە ئاراستەی کاتژمێر لە سەرەوە-چەپەوە:{{ھن}} {{flatlist| * سەربازانی ئەڵمانی لە ڕێگەی باکووری ڕووسیا پێشڕەوی دەکەن * تیمی [[فڕێندەری بڵێسە]]ی ئەڵمانی خانوویەک لە پێشینەکەدا دەسوتێنن * [[تانک]]ی ئەڵمانی [[پازدەر ٤]] بە بۆیەی سپی کامۆفلاج لەناو بەفردا گیر بووە * سۆڤیەت [[ئیلیوشین ئیل-٢]] بەسەر پێگەکانی ئەڵمانیا لە نزیک [[مۆسکۆ]] * دیلەکانی سۆڤیەت لە ڕێگای ئۆردووگاکانی زیندان * سەربازانی سۆڤیەت تۆپ دەتەقێنن }} | date = ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١–٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١ | place = ڕۆژاوای یەکێتیی سۆڤیەت | result = شکستھێنانی ئەڵمانیای نازی و ھێزەکانی تەوەر | territory = ھێزەکانی تەوەر نزیکەی ١٬٦٠٠٬٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشە لە خاکی سۆڤیەتیان داگیرکرد، بەڵام نەیانتوانی بگەنە ھێڵی ئارخانگێڵسک-ئاستراخان | combatant1 = * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ئەڵمانیای نازی]] * {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[ڕۆمانیا]] * {{flagicon|Finland}} [[فینلاند]] * [[ئیتاڵیای فاشست]] * {{flagicon|Kingdom of Hungary}} [[شانشینی ھەنگاریا (١٩٢٠–١٩٤٦)|ھەنگاریا]] * {{flagicon|Slovakia}} [[کۆماری یەکەمی سلۆڤاکیا|سلۆڤاکیا]] | combatant2 = '''{{flag|Soviet Union|1936}}''' | commander1 = * {{flagicon|Nazi Germany}} '''[[ئەدۆڵف ھیتلەر]]''' * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ڤیلھێلم کایتڵ]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ئەلفێرد یۆدڵ]] * {{nowrap|{{flagicon|Nazi Germany}} [[ڤاڵتەر فۆن بڕاوخیتش]]}} * {{flagicon|Nazi Germany}} [[فرانس ھالدەر]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ھێرمان گۆرینگ]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ھانس یێشۆنێک]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[فیۆدۆر ڤۆن بۆک]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[گەرد ڤۆن ڕوندشتێت]] * {{flagicon|Nazi Germany}} [[ڤیلھێڵم ڕیتەر فۆنڤۆن لیب]] * {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[یۆن ئەنتۆنێسکو]] * {{flagicon|FIN}} [[مانەرھایم]] | commander2 = * {{flagicon|Soviet Union|1936}} '''[[جۆزێف ستالین]]''' * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[جۆرجی ژوکۆف]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[بۆریس شاپۆشنیکۆڤ]] * {{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[ئەلێکساندەر ڤاسیلیڤسکی]]}} * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[کلیمێنت ڤۆرۆشیلۆڤو]] * {{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} [[سیمیۆن تیمۆشێنکۆ]]}} * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[سیمیۆن بوودیۆنی]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[پاڤێڵ ژیگارێڤ]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[مارکیان پۆپۆڤ]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[فیۆدۆر کوزنێتسۆڤ]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[دمیتری پاڤلۆڤ (general)|دمیتری پاڤلۆڤ]]{{Executed}} * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[ئاندرێ یێریۆمێنکۆ]] * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[میخائیل کیرپۆنۆس]]{{KIA}} * {{flagicon|Soviet Union|1936}} [[ئیڤان تیولێنێڤ]] | units1 = {{Collapsible list |title = ''سوپاکانی تەوەر'': |{{flagicon|Nazi Germany}} '''''[[کۆمەڵە سوپای باکوور]]''''' * [[سوپای ١٦یەم (ڤێرماخت)|سوپای ١٦یەم]] * [[سوپای ١٨یەم (ڤێرماخت)|سوپای ١٨یەم]] * [[سوپای ٤ەمی پازدەر]] |{{flagicon|Nazi Germany}} '''''[[کۆمەڵە سوپای ناوەڕاست]]''''' * [[سوپای ٢وەم (ڤێرماخت)|سوپای ٢وەم]] * [[سوپای ٤ەمی (ڤێرماخت)|سوپای ٤ەم]] * [[سوپای ٩یەمی (ڤێرماخت)|سوپای ٩یەم]] * [[سوپای ٢وەمی پازدەر]] * [[سوپای ٣یەمی پازدەر]] |{{flagicon|Nazi Germany}} '''''[[کۆمەڵە سوپای باشوور]]''''' * [[سوپای ٦ەمی (ڤێرماخت)|سوپای ٦ەم]] * [[سوپای ١١یەمی (ڤێرماخت)|سوپای ١١یەم]] * [[سوپای ١٧یەمی (ڤێرماخت)|سوپای ١٧یەم]] * [[سوپای ١ەمی پازدەر]] * {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[سوپای سێیەمی ڕۆمانیا|سوپای ٣یەم]] * {{flagicon|Kingdom of Romania}} [[سوپای چوارەمی ڕۆمانیا|سوپای ٤ەم]] |''سوپا سەربەخۆکان:'' * {{flagicon|Nazi Germany|1935}} [[سوپای نەرویژ (ڤێرماخت)|سوپای نەرویج]] * {{flagicon|Finland}} [[سوپای کارێلیا]] }} | units2 = {{Collapsible list |title = ''سوپاکانی سۆڤیەت'': |{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی باکوور (یەکێتیی سۆڤیەت)|بەرەی باکوور]]''''' * [[سوپای ٧ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٧ەم]] * [[سوپای ٨ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٨ەم]] * [[سوپای ٤٨ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٤٨ەم]] * [[سوپای ٥٢ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥٢ەم]] * [[سوپای ٥٤ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥٤ەم]] * [[سوپای ٥٥ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥٥ەم]] |{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی باکووری ڕۆژاوا]]''''' * [[سوپای ١١یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١١یەم]] * [[سوپای ٢٧ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٧ەم]] * [[سوپای ٣٤ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٣٤ەم]] |{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی ڕۆژاوا (یەکێتیی سۆڤیەت)|بەرەی ڕۆژاوا]]''''' * [[سوپای ٣یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٣یەم]] * [[سوپای ١٠یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٠یەم]] * [[سوپای ١٣یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٣یەم]] * [[سوپای ١٦یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٦یەم]] * [[سوپای ١٩یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٩یەم]] * [[سوپای ٢٠ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٠ەم]] * [[سوپای ٢٢ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٢ەم]] * [[سوپای ٢٤ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٤ەم]] * [[سوپای ٢٨ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٨ەم]] * [[سوپای ٤٠ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٤٠ەم]] * [[سوپای ٥٠ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥٠ەم]] |{{nowrap|{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی باشووری ڕۆژاوا (یەکێتیی سۆڤیەت)|بەرەی باشووری ڕۆژاوا]]'''''}} * [[سوپای ٥ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٥ەم]] * [[سوپای ٦ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٦ەم]] * [[سوپای ١٢یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٢یەم]] * [[سوپای ٢١ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢١ەم]] * [[سوپای ٢٦ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٢٦ەم]] * [[سوپای ٣٧ەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٣٧ەم]] |{{flagicon|Soviet Union|1936}} '''''[[بەرەی باشوور (یەکێتیی سۆڤیەت)|بەرەی باشوور]]''''' * [[سوپای ٩یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ٩یەم]] * [[سوپای ١٨یەم (یەکێتیی سۆڤیەت)|سوپای ١٨یەم]] * [[سوپای کەنار دەریای جیاواز|سوپای کەنار دەریا]] }} | strength1 = '''ھێزی بەرەی پێشەوە (٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١)''' * ٣٫٨ ملیۆن سەرباز{{sfn|Clark|2012|p=73}}{{sfn|Glantz|2001|p=٩}} * ٣٬٣٥٠–٣٬٧٩٥ تانک{{sfn|Glantz|2010a|p=20}}{{sfn|Clark|2012|p=73}}{{sfn|Liedtke|2016|p=220}}{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}} * ٣٬٠٣٠–٣٬٠٧٢ ئۆتۆمبێلی زریپۆشی تر{{sfn|Liedtke|2016|p=٢٢٠|loc= کە ٢٥٩یان تۆپی ھێرشبەر بوون}}{{efn|لەناو ئۆتۆمبێلە زریپۆشەکاندا، ئەسکی ڕاپۆرت دەکات کە ٣٠١ تۆپی ھێرشبەر، ٢٥٧ تانکتێکشکێن و تۆپی خۆبزوێن، ١٬٠٥٥ نیوە-ترانێتی زریپۆش، ١٬٣٦٧ ئۆتۆمبێلی زریپۆش، و ٩٢ ئۆتۆمبێلی ئەندازیاریی سەربازی و گواستنەوەی تەقەمەنی ھەبوون.{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}}}} * ٢٬٧٧٠–٥٬٣٦٩ فڕۆکە{{sfn|Glantz|2010a|p=20}}{{sfn|Bergström|2007|p=١٢٩}} * ٧٬٢٠٠–٢٣٬٤٣٥ تۆپھاوێژ{{sfn|Clark|2012|p=73}}{{sfn|Glantz|2010a|p=20}}{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}} * ١٧٬٠٨١ تۆپھاوێژی دژە ئاسمان{{sfn|Askey|2014|p=٨٠}} * ٦٠٠٬٠٠٠ ئەسپ{{sfn|Glantz|House|2015|p=٣٨٤}} * ٦٠٠٬٠٠٠ ئۆتۆمبێل{{sfn|Glantz|House|2015|p=٣٨٤}} | strength2 = '''ھێزی بەرەی پێشەوە (٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١)''' * ٢٫٦–٢٫٩ ملیۆن سەرباز{{sfn|Glantz|2001|p=٩|loc=دەڵێت ٢٫٦٨ ملیۆن}}{{sfn|Glantz|1998|pp=١٠–١١, ١٠١, ٢٩٣|loc=دەڵێت ٢٫٩ ملیۆن}} * ١١٬٠٠٠ تانک{{sfn|Mercatante|2012|p=64}}{{sfn|Clark|2012|p=٧٦}} * ٧٬١٣٣–٩٬١٠٠ فڕۆکەی سەربازی{{sfn|Glantz|2010a|p=٢٨|loc= دەڵێت ٧٬١٣٣ فڕۆکە}}{{sfn|Mercatante|2012|p=٦٤|loc=دەڵێت ٩٬١٠٠ فڕۆکە}}{{sfn|Clark|2012|p=٧٦|loc=دەڵێت ٩٬١٠٠ فڕۆکە}} | casualties1 = '''کۆی گشتیی زیانە گیانییەکانی سوپا:'''{{ھن}}١٬٠٠٠٬٠٠٠+{{efn|٨٨١٬٧٨٨ کەسیان ئەڵمانین{{sfn|Askey|2014|p=١٧٨}}}} {{Collapsible list |title = وردەکاریی زیانەکان |'''زیانەکانی ساڵی ١٩٤١:''' ---- بەپێی ڕاپۆرتە پزیشکییەکانی [[سوپای ئەڵمانیا (ڤێرماخت)|سوپای ئەڵمانیا]] (بە [[سوپای نەرویژ (ڤێرماخت)|سوپای نەرویج]]یشەوە):{{sfn|Askey|2014|p=١٧٨}} * ١٨٦٬٤٥٢ کوژراو * ٤٠٬١٥٧ ونبوو * ٦٥٥٬١٧٩ بریندار لە کردەوەی سەربازیدا{{Efn|ئەمە ٣٩٥٬٧٩٩ کەس ناگرێتەوە کە بەھۆی ھۆکاری دەرەوەی جەنگ بە نەشیاو بۆ خزمەت دانراون. ٩٨٪ی ئەو ٣٩٥٬٧٩٩ کەسە دوای ماوەیەکی کورت لە چارەسەر گەڕاونەتەوە بۆ خزمەتی چالاک، واتە تەنھا نزیکەی ٨٬٠٠٠ کەسیان بوونەتە زیانی ھەمیشەیی. Askey 2014, p. 178.}} * ٨٬٠٠٠ گواستنەوە بەھۆی نەخۆشییەوە ---- * ٢٬٨٢٧ فڕۆکە تێکشکاوە{{sfn|Bergström|2007|p=١١٧}} * ٢٬٧٣٥ تانک تێکشکاوە{{sfn|Liedtke|2016|p=220}}{{sfn|Askey|2014|p=١٨٥}} * ١٠٤ تۆپی ھێرشبەر تێکشکاوە{{sfn|Liedtke|2016|p=220}}{{sfn|Askey|2014|p=١٨٥}} ---- '''زیانەکانی وڵاتانی تری بەشداربوو''' * {{flagicon|Kingdom of Romania}} +١١٤٬٠٠٠ زیانی گیانی (لانی کەم ٣٩٬٠٠٠ کوژراو یان ونبوو){{sfn|Axworthy|1995|pp=٥٨, ٢٨٦}} * {{nowrap|{{flagicon|FIN}} ٧٥٬٠٠٠ زیانی گیانی{{ھن}}(٢٦٬٣٥٥ کوژراو) لە کارێلیا{{sfn|Vehviläinen|2002|p=٩٦}}}}{{ھن}}+٥٬٠٠٠ زیانی گیانی لە کاتی [[ئۆپەراسیۆنی ڕێوی زیوین]].{{sfn|Ziemke|1959|p=١٨٤}} * ئیتاڵیای فاشست: ٨٬٧٠٠ زیانی گیانی{{sfn|Kirchubel|2013|loc= chpt. "Opposing Armies"}} * شانشینی ھەنگاریا: ٤٬٤٢٠ زیانی گیانی{{Efn|٨٥٥ کوژراو، ٢٬٢٨٨ بریندار، ٢٧٧ ونبوو و دیل، ١٬٠٠٠ نەخۆش و بریندار{{sfn|Andaházi Szeghy|2016|pp=١٥١–١٥٢, ١٨١}}}} }} | casualties2 = '''کۆی گشتیی زیانە گیانییەکانی سوپا:'''{{ھن}}٤٬٥٠٠٬٠٠٠ {{Collapsible list |title = وردەکاریی زیانەکان |'''زیانەکانی ساڵی ١٩٤١:''' ---- بەپێی ئەرشیفەکانی سۆڤیەت:{{sfn|Krivosheev|1997|pp=٩٥–٩٨}} * ٥٦٦٬٨٥٢ کوژراو لە کردەوەی سەربازیدا (١٠١٬٤٧١یان لە نەخۆشخانە بەھۆی برینەکانیانەوە مردوون) * ٢٣٥٬٣٣٩ بەھۆی ھۆکاری دەرەوەی جەنگ مردوون * ١٬٣٣٦٬١٤٧ نەخۆش یان بریندار بەھۆی ھۆکاری جەنگی و دەرەوەی جەنگ * ٢٬٣٣٥٬٤٨٢ ونبوو لە کردەوەی سەربازیدا یان دیلکراو ---- * ٢١٬٢٠٠ فڕۆکە، کە ١٠٬٦٠٠یان لە کاتی شەڕدا لەدەستدراون{{sfn|Bergström|2007|p=١١٧}} * ٢٠٬٥٠٠ تانک تێکشکا{{sfn|Sharp|2010|p=٨٩}} }} | notes = }} '''ئۆپەڕاسیۆنی باربارۆسا''' گەورەترین ھێرشی سەربازی بوو لە مێژووی مرۆڤایەتیدا، کە لەلایەن [[ئەڵمانیای نازی]] و [[وڵاتانی تەوەر]] ھێرش کرایە سەر [[یەکێتیی سۆڤیەت]] لە یەکشەممەی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] دەستیپێکرد، نزیکەی ٣٫٨ ملیۆن سەربازی وڵاتانی تەوەر لە ھێڵێکی بەرەی شەڕ بە درێژی ٢٩٠٠ کیلۆمەتر ھێرشیان کردە سەر یەکێتیی سۆڤیەت لەژێر ئامانجی گرتنی شارە گرنگەکانی وەک [[مۆسکۆ]]، [[سەنت پیتەرزبورگ|لێنینگراد]] و [[ڤۆڵگۆگراد|ستالینگراد]]ی بە مەبەستی دەستبەسەرداگرتنی ناوەندە پیشەسازی و نیشتەجێبوونە سەرەکییەکانی یەکێتیی سۆڤیەت کە لەژێر [[ھێڵی ئارخانگێڵسک-ئاستراخان]] کێشرابوو. ئەم ھێرشە بوو بە گەورەترین ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە مێژووی مرۆڤایەتیدا بەجۆرێک لە قۆناغی دەستپێکردنیدا نزیکەی ١٠ ملیۆن سەرباز بەشدارییان تێدا کرد و ئەم ڕووداوە وەرچەرخانێکی گەورە بوو لە جەنگی جیھانیی دووەمدا و بووە ھۆی کردنەوەی بەرەی ڕۆژھەڵات، کە گەورەترین و خوێناویترین جەنگی وشکانییە لە مێژوودا، و بووە ھۆی ڕاکێشانی یەکێتیی سۆڤیەت بۆ ناو ڕیزی وڵاتانی [[ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانیی دووەم|ھاوپەیمان]]. دوو ساڵ پێش داگیرکارییەکە، ئەڵمانیا و یەکێتیی سۆڤیەت ڕێککەوتنی سیاسی و ئابوورییان بۆ مەبەستی ستراتیژی واژوو کرد بەناوی [[پەیمانی مۆلۆتۆڤ-ڕیبێنتڕۆپ]]، فەرماندەیی باڵای سوپای ئەڵمانیا لە تەممووزی ١٩٤٠ دەستی بە پلاندانان بۆ داگیرکردنی یەکێتیی سۆڤیەت کرد بە ناوی [[پلانی ئۆتۆ]]، کە [[ئەدۆڵف ھیتلەر]] لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٠ پەسەندی کرد. بە درێژایی ماوەی ئۆپەراسیۆنەکە، نزیکەی چوار ملیۆن سەربازی ھێزەکانی تەوەر ڕۆژاوای یەکێتیی سۆڤیەتیان داگیرکرد لە گەورەترین ھەڵمەتی سەربازی لە مێژووی جەنگەکاندا بە بەرەیەکی درێژی ٢٩٠٠ کیلۆمەتر (١٨٠٠ میل). سەرەڕای ئەوەش، [[ڤێرماخت]] نزیکەی ٦٠٠ ھەزار ئۆتۆمبێل و لە نێوان ٦٠٠–٧٠٠ ھەزار ئەسپ بۆ ئۆپەراسیۆنە ناسەربازییەکان بەکارھێنا. لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ کاتژمێر ٣ی بەرەبەیان بەبێ ڕاگەیاندنی فەرمی جەنگ، سەربازانی ھێزەکانی ئەڵمانیا دزەیان کردە ناو خاکی یەکێتی سۆڤیەت کە ١٥٣ فیرقەی ئەڵمانی لەگەڵ فیرقەی فینلەندی، ڕۆمانی، سلۆڤاکی و ھەنگاری دەستیان بە ھێرش کرد، بە ٣٫٨ ملیۆن سەرباز لەگەڵ ٦٠٠ ھەزار بارھەڵگر و زیاتر لە ٣ ھەزار [[تانک]] و ٧ ھەزار تۆپھاوێژ و ٣ ھەزار فڕۆکە. لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا ١٥٠٠ فڕۆکەی سۆڤیەتی کە لەسەر زەوی بوون تێکشکێنران، ئەڵمانەکان زیاتر لە ٣٠٠ فڕۆکەی یەکێتی سۆڤیەتیان لە ئاسمان خستەخوارەوە، ھێزی ئاسمانی سۆڤیەت تووشی گورزێکی کوشندەی لەناکاو بوو و باڵادەستی ئەڵمانیا ھەر لە سەرەتاوە ڕوون بوو. ھێرشی ئەڵمانیا بە درێژایی ٣٠٠٠ کم بۆ ناو خاکی یەکێتی سۆڤیەت بۆ چوار ئاڕاستەی سەرەکی یەکێتی سۆڤیەت دەستیپێکرد، کە پێکھاتبوون لە ئاڕاستەی باکووری ڕۆژاوا بۆ داگیرکردنی شاری لێنینگراد، ئاڕاستەی ڕۆژاوا بۆ داگیرکردنی مۆسکۆ، ئاڕاستەی ڕۆژاوای باشوور بۆ داگیرکردنی ستالینگراد و ئاڕاستەی باشوور بۆ داگیرکردنی کیێڤ. بەڵام سەرەڕای سەرکەوتنە زۆرەکانی ھێزەکانی تەوەر، ئۆپەڕاسیۆنی باربارۆسا بەفەرمی لە [[شەڕی مۆسکۆ]]دا کۆتای پێھات لە ڕێکەوتی ٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١، پاشان ھێزەکانی یەکێتی سۆڤیەت بە ھێرشێکی پێچەوانەی زستانە توانییان ھێزەکانی ئەڵمانیا بۆ دواوە پاشەکشە پێ بکەن و [[جۆزێف ستالین]] فەرمانی [[ژمارە ٢٢٧]] بۆ سەربازانی دەرکرد، کە لە فەرمانەکە دەڵێت "ھەنگاوێک نەگەڕێنەوە!" و پاشەکشە پێکردنی ئەڵمانیا لەلایەن یەکێتی سۆڤیەتەوە بە فەرمی دەستیپێکرد. [[سوپای سوور]] توانی بەھێزترین و کوشندەترین گورزەکانی خۆی لە سوپای ئەڵمانیا بدات ئەویش بە گەمارۆدانی [[فیرقەی شەشەمی ڤێرماخت]] لە [[شەڕی ستالینگراد]]، کە بە خوێناویترین شەڕی مێژوو دادەنرێت، کە دواجار ناچار بوون خۆیان بەدەستەوە بدەن، ئەم تێکشکانە گەورەیە بووە وەرچەرخانێکی ستراتیژی لە جەنگەکەدا، چونکە نەک ھەر ھێز و توانای سەربازی ئەڵمانیای بە توندی لاواز کرد، بەڵکوو ورەی سوپای نازییەکانی ڕووخاند و ڕێگەی بۆ سوپای سۆڤیەت خۆش کرد تا دەست بکات بە ھێرشی پێچەوانە و پاشەکشە بە ھێزەکانی دوژمن بەرەو ناو جەرگەی ئەورووپا بکات. ئەڵمانیا دەسپێشخەریی جەنگی لەدەستدا و ناچار بوون پلانە ستراتیژییەکانیان لە ھێرشبەرییەوە بگۆڕن بۆ بەرگری، کە ئەمەش سەرەتای دەستپێکی زنجیرە شکستەکانی ئەڵمانیا بوو کە دواجار لە ڕێکەوتی ٢ ئایاری ١٩٤٥ بەرلینی پایتەختی ئەڵمانیا لە [[شەڕی بەرلین]] بە ڕووخانی ڕژێمی نازی و داگیرکردنی بەرلین کۆتایی ھات. == ئامادەکارییەکانی ئەڵمانیا == [[پەڕگە:Bundesarchiv Bild 146-1974-099-19, Russland, Angriff auf ein Dorf.jpg|وێنۆک|200px|سەربازانی ئەڵمانیا (گرووپی بڵێسە فڕێدەر) لە یەکێتیی سۆڤیەت، حوزەیرانی ١٩٤١]] ئەڵمانەکان پێش کۆتایی ھاتنی [[ھەڵمەتی بەڵقان]] دەستیان بە جووڵاندنی ھێزەکان کرد بۆ سنووری سۆڤیەت. لە ھەفتەی سێیەمی شوباتی ١٩٤١، نزیکەی ٦٨٠٬٠٠٠ سەربازی ئەڵمانی لە ناوچەکانی کۆبوونەوە لەسەر سنووری [[ڕۆمانیا]]-سۆڤیەت کۆبوونەوە. بۆ ئامادەکاری بۆ ھێرشەکە، [[ھیتلەر]] بە نھێنی زیاتر لە ٣ ملیۆن سەربازی ئەڵمانی و نزیکەی ٦٩٠٬٠٠٠ سەربازی تەوەرەی گواستەوە بۆ سنووری سۆڤیەت. ھێزی ئاسمانی چەندین ئۆپەراسیۆنی سیخوڕی ئاسمانی لەسەر خاکی سۆڤیەت ئەنجامدا چەند مانگێک پێش ھێرشەکە. سەرەڕای ئەوەی کە فەرماندەیی باڵای سۆڤیەت نیگەران بوو لەو جووڵانە، بەڵام سەرکردەی یەکێتیی سۆڤیەت جۆزێف ستالین باوەڕی وابوو کە [[ڕایشی سێیەم]] ھێرش ناکات چونکە تەنھا دوو ساڵ بەسەر واژووکردنی پەیماننامەی (مۆلۆتۆڤ-ریبنترۆپ) تێپەڕیبوو. ھەروەھا پێی وابوو کە ئەڵمانیا دەبێت جەنگی خۆی لەگەڵ بەریتانیا تەواو بکات پێش ئەوەی بەرەیەکی نوێ بکاتەوە. ھەمیشە ئەو ھۆشداریانەی ڕەتدەکردەوە کە لە دەزگای ھەواڵگرییەوە پێی دەگەیشتن چونکە پێی وابوو کە زانیاری دزەپێکراوی بەریتانییە بۆ ھەڵگیرساندنی ئاگری جەنگ لە نێوان ئەڵمانیا و [[یەکێتیی سۆڤیەت]]. سیخوڕ دکتۆر ڕیچارد سۆرج کاتی دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنەکەی بە ستالین دابوو، بەڵام ستالین ئەوەی بە ھەند وەرنەگرت. ئەمەش بووە ھۆی ئامادەکارییەکی خاوی سۆڤییەت؛ بەڵام سۆڤیەتەکان بە تەواوی ھەڕەشەی دراوسێ ئەڵمانییەکانیان پشتگوێ نەخستبوو. مارشاڵ سیمیۆن تیمۆشینکۆ پێش داگیرکاریی ئەڵمانیا ئاماژەی پێکردبوون وەک «گرنگترین و بەھێزترین دوژمنی یەکێتیی سۆڤیەت». لە سەرەتای تەممووزی ١٩٤٠، سەرۆک ئەرکانی سوپای سوور بۆریس شاپۆشنیکۆڤ پلانێکی سەرەتایی سێ ئاراستەیی بۆ ھێرشکردنە سەر ئەوەی کە وەک داگیرکارییەکی ئەڵمانی دەردەکەوت داڕشت کە زۆر لە ھێرشە ڕاستەقینەکە دەچوو. پاشان ئەڵمانەکان لە سەرەتای نیسانی ١٩٤١ دەستیان بە ئامادەکاری کرد بۆ ئۆپەراسیۆنی ھایفیش و ئۆپەراسیۆنی ھارپون بۆ سەلماندنی ئیدعاکەیان کە بەریتانیا ئامانجی ڕاستەقینەیە. ناوچەکانی ئەو فێڵە نەرویج و کەنارەکانی کەناڵی ئینگلیزی دەگرتەوە و چالاکی وەک کۆکردنەوەی کەشتی و گەشتی سیخوڕی ئاسمانی و مەشقی سەربازی لەخۆگرتبوو. ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا لە کاتی دیاریکراوی خۆی لە ١٥ی ئایار دواخرا بۆ کاتی ڕاستەقینەی داگیرکاری لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ (دواکەوتنێک بۆ ماوەی ٣٨ ڕۆژ) بە چەند ھۆکارێک، گرنگترینیان: شێی وەرزی زستان نائاسایی بوو بەجۆرێک ڕووبارەکان تا کۆتایی بەھار لافاویان ھەڵدەستاند. ئەو لافاوانە دەبوونە ھۆی پەکخستنی ھێرشی زوو، تەنانەت پێدەچوو پێش کۆتایی ھاتنی ھەڵمەتی بەڵقان ڕوونەدەن. گرنگی دواکەوتنەکە ھێشتا جێگەی مشتومڕە. ویلیام شیرەر گوتی کە ھەڵمەتی [[ھیتلەر]] لە [[بەڵقان]] باربارۆسای بۆ چەند ھەفتەیەک دواخست و بەمەش خستییە مەترسییەوە. ئاماژەی بەوە کرد کە جێگری سەرۆک ئەرکانی ئەڵمانیا لە ساڵی ١٩٤١ فرێدریک پاولۆس ئیدعای کردووە کە ھەڵمەتەکە «نزیکەی پێنج ھەفتە» دواکەوتووە. ئەم ژمارەیەش لەلایەن یاداشتەکانی ھێزی دەریایی ئەڵمانیا و گێرد ڤۆن ڕوندشتێت پشتڕاست دەکرێتەوە. ئەنتۆنی بیڤۆر کۆمەڵێک ھۆکاری ھەمەجۆری خستەڕوو کە بوونە ھۆی دواکەوتنی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا، لەوانە دواکەوتن لە دابەشکردنی ئۆتۆمبێلی گواستنەوە و کێشەکانی پەیوەست بە دابەشکردنی سووتەمەنی، و سەختی دروستکردنی فڕۆکەخانەی پێشەوە بۆ لۆفتڤافە (بە [[ئەڵمانی]]: Luftwaffe). ئەڵمانەکان فەوجێکی سەربەخۆ و لیوایەکی مەشقی میکانیکی جیا و ١٥٣ فیرقەیان بۆ ھەڵمەتەکە بڵاوکردەوە کە ١٠٤ فیرقەی پیادە و ١٩ فیرقەی پازدەر و ١٥ فیرقەی پیادەی میکانیکی لەخۆگرتبوو کە دابەشکرابوون بەسەر سێ گرووپی سەربازیدا، جگە لە نۆ فیرقەی ئەمنی بۆ کارکردن لە ناوچە داگیرکراوەکان و چوار فیرقە لە فینلاند و دوو فیرقەی یەدەگ لەژێر بەڕێوەبردنی ڕاستەوخۆی فەرماندەیی باڵادا. ھەڵمەتەکە بە نزیکەی ٣٬٣٥٠ تانک و ٧٬٢٠٠ تۆپ و ٢٬٧٧٠ فڕۆکە (کە دەکاتە ٦٥ لەسەدی فڕۆکەکانی لۆفتڤافە) و نزیکەی ٦٠٠ ھەزار ئۆتۆمبێل و لە نێوان ٦٢٥٬٠٠٠–٧٠٠٬٠٠٠ ئەسپ ئامادەکرابوو. فینلاند ١٤ فیرقەی بۆ ئۆپەراسیۆنی داگیرکاری ھەڵبژارد، و ڕۆمانیا ١٣ فیرقە و ھەشت لیوای لە ماوەی ئۆپەراسیۆنەکەدا پێشکەش کرد. ھەموو ھێزەکانی تەوەرە کە ژمارەیان ٣٫٨ ملیۆن کەس بوو بە درێژایی بەرەیەک بڵاوکرانەوە کە لە زەریای بەستەڵەکی باکوورەوە تا دەریای ڕەش لە باشوور درێژ دەبووەوە. ھەموویان لەژێر بەڕێوەبردنی فەرماندەیی باڵای سوپای ئەڵمانیادا بوون و بەم شێوەیە دابەشکرابوون: سوپای نەرویج و گرووپی سوپای باکوور و گرووپی سوپای ناوەڕاست و گرووپی سوپای باشوور، لەگەڵ سێ کەشتیگەلی ئاسمانی «لۆفتفلۆتن» (ھاوتای ھێزی ئاسمانی بۆ سوپاکان) کە پاڵپشتی گرووپەکانی سوپایان دەکرد: لۆفتفلۆت ١ بۆ باکوور، لۆفتفلۆت ٢ بۆ ناوەڕاست و لۆفتفلۆت ٤ بۆ باشوور. سوپای نەرویج لە دوورترین باکووری ئەسکەندەنافیا و ناوچە سنوورییەکانی سۆڤیەت کاری دەکرد. گرووپی سوپای باکوور کە دەبوو بەناو وڵاتانی باڵتیکدا بۆ باکووری ڕووسیا بپەڕێتەوە، پێویست بوو یان شاری لێنینگراد داگیر بکات یان وێرانی بکات بۆ ئەوەی لەگەڵ ھێزەکانی فینلەندا یەکبگرێتەوە. گرووپی سوپای ناوەڕاست، کە زۆرترین زرێپۆش و ھێزی ئاسمانی بۆ دابین کرابوو، ئەرکی لێدانی بیلاڕووس و ناوچەکانی ڕۆژاوای ناوەڕاستی ڕووسیا بوو لە پۆڵەنداوە، پاشان بەرەو سمۆلێنسک و مۆسکۆ پێشڕەوی بکات. گرووپی سوپای باشوور دەبوو لە شوێنە کشتوکاڵییە گرنگەکان و پڕ دانیشتووانەکانی ئوکراینا بدات و کیێڤ داگیر بکات پێش ئەوەی بەردەوام بێت لە پێشڕەوی بەرەو ڕۆژھەڵات بۆ دەشتەکانی باشووری یەکێتیی سۆڤیەت تا [[ڤۆڵگا دێڵتا|ڤۆلگا]] بە مەبەستی کۆنترۆڵکردنی [[قەوقاز]]ی دەوڵەمەند بە [[نەوت]]. گرووپی سوپای باشوور بە مەودای ١٩٨ میل (٣١٩ کم) کرابووە دوو بەشی جیاوازەوە. بەشی باکوور کە تاکە گرووپی پازدەری سوپاکەی لەخۆدەگرت لە باشووری پۆڵەندا بوو لە تەنیشت ناوەندی فەرماندەیی سوپا، و بەشی باشووری لە [[ڕۆمانیا]] بوو. ھێزەکانی ئەڵمانیا ھەندێک ھێزی دواوەیان ھێشتەوە (زۆربەیان ڤافن-[[ئێس ئێس]] و یەکەکانی [[ئایینزاتسگرووپن]]) بۆ کارکردن لە ناوچە داگیرکراوەکان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ھەر چالاکییەکی [[پارتیزان]]ی لەو ناوچانەی کە داگیریان کردبوون، جگە لە گرتن و لەسێدارەدانی کۆمیسارە سیاسییەکانی سۆڤیەت و جوولەکەکان. لە ١٧ی حوزەیران، ڕاینھارد ھایدریش، سەرۆکی نووسینگەی ئاسایشی گشتی ڕایش (RSHA)، ڕاپۆرتێکی بە نزیکەی ٣٠–٥٠ لە سەرکردەکانی ئایینزاتسگرۆپن دا سەبارەت بە «سیاسەتی لەناوبردنی جوولەکەکان لە خاکەکانی سۆڤیەت، لانی کەم بە شێوەیەکی گشتی.» لەکاتێکدا یەکەکانی ئایینزاتسگرۆپن لە ھێزەکانی ڤێرماختدا دامەزرابوون و پێداویستی وەک بەنزین و خۆراکیان بۆ دابین دەکردن. پلانی فەرمی بۆ باربارۆسا وای دادەنا کە گرووپەکانی سوپا دەتوانن بە ئازادی لە بەدیھێنانی ئامانجە سەرەکییەکانیاندا لە کاتی دیاریکراودا پێشڕەوی بکەن بەبێ بڵاوبوونەوەی ناسەقامگیر دوای ئەوەی لە شەڕەکانی سنووردا سەرکەوتن و ھێزەکانی سوپای سووریان لە ناوچەی سنووریدا تێکشکاند. == داگیرکاری == [[پەڕگە:German troops crossing the Soviet border.jpg|وێنۆک|ھێزەکانی ئەڵمانیا نیشاندەرەکانی سنووری سۆڤیەت دەبەزێنن، ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١]] زیکەی کاتژمێر ١:٠٠ی بەیانی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١، وەزیری بەرگریی سۆڤیەت ڕێنمایی ژمارە ١ی بۆ ناوچە سەربازییەکانی سنووری سۆڤیەت نارد کە درەنگانی شەوی ٢١ی حوزەیران دەرچووبوو. تێیدا داوای لێکردبوون «ھەموو ھێزەکان بخەنە حاڵەتی ئامادەباشی جەنگییەوە» و ھەروەھا «ڕێگری لە ھەر جۆرە کارێکی دنەدەرانە بکەن». دوو کاتژمێری ویست تا فەرمانی ڕێنمایییەکە بگاتە ھەندێک لە یەکەکانی سەر بە بەرە، لەکاتێکدا زۆربەی یەکەکان فەرمانەکەیان وەرنەگرت تا دوای دەستپێکردنی داگیرکارییەکە. ڕۆژێک پێشتر، واتە ٢١ی حوزەیران، فەرماندەیی گرووپی سوپای باکوور لە کاتژمێر ١٣:٠٠ ڕەمزی دوسلدۆرفی وەرگرت، کە بە واتای دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا بوو لە بەیانی ڕۆژی دواتر، بۆیە ڕەمزی تایبەتی خۆی کە دۆرتمۆند بوو نارد. نزیکەی کاتژمێر ٠٣:١٥ی بەیانی ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١، ھێزەکانی تەوەرە دەستیان بە داگیرکردنی یەکێتیی سۆڤیەت کرد بە بۆردومانکردنی شارە گەورەکانی پۆڵەندا کە لەلایەن سۆڤیەتەوە داگیرکرابوون، لەگەڵ تۆپبارانکردنی ھەموو بەرگرییەکانی [[سوپای سوور]] لە بەرەکەدا. ھەریەک لە کرۆنشتات لە نزیک [[لێنینگراد]] و ئیسماعیل لە بێسارابیا و سیڤاستۆپۆل لە [[نیمچەدوورگەی قرم]] تووشی ھێرشی ئاسمانی بوون، و لە ھەمان کاتدا ھێزە زەمینییەکان توانیان لە سنوورەکان بپەڕنەوە بە یاوەری ستوونی پێنجەم لە ھەندێک لە خەڵکی [[لیتوانیا]] و [[ئوکراینا]]. سێ ملیۆن سەربازی ڤێرماخت کە لە سنوور پەڕینەوە، تەنھا ڕووبەڕووی ژمارەیەکی کەمی ھێزەکانی سۆڤیەت بوونەوە. نیوەڕۆ، وەزیری دەرەوەی سۆڤیەت ڤیاچیسلاڤ مۆلۆتۆڤ ھەواڵی داگیرکارییەکەی بە دانیشتووان ڕاگەیاند و وتی: «بەبێ ھیچ ڕاگەیاندنێکی جەنگ، ھێزەکانی ئەڵمانیا ھێرشیان کردە سەر وڵاتەکەمان و لە چەندین شوێنەوە ھێرشیان کردە سەر سنوورەکانمان، بەڵام [[سوپای سوور]] و ھەموو نەتەوەکە جەنگێکی نیشتمانی بێوچانیان دەبێت و ئێمە بۆ وڵاتی خۆشەویستمان، بۆ شەرەف و بۆ ئازادی سەردەکەوین، ئەمە دۆزی ئێمەیە. ئێمە لە دوژمن دەدەین و سەرکەوتن ھاوپەیمانمان دەبێت!». مۆلۆتۆڤ دەستی خستە سەر ژێی نیشتمانپەروەری کە یارمەتی خەڵکی دا ھەواڵە وێرانکەرەکان ھەرس بکەن، بۆیە خەڵک بۆ فریاکەوتنی نەتەوەکەیان کۆبوونەوە نەک بۆ فریاکەوتنی حیزب. فەرماندەیی باڵای سۆڤیەت و سوپای سوور توانیان لە ماوەی ڕۆژانی یەکەمی دوای داگیرکارییەکە بە خێرایی خۆیان ڕێکبخەنەوە و خۆیان بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەو جەنگە ئامادە بکەن. [[ستالین]] تا ٣ی تەممووز وتاری بۆ نەتەوەی سۆڤیەت نەدا سەبارەت بە داگیرکاریی ئەڵمانیا، کاتێک داوای «جەنگێکی نیشتمانی بۆ ھەموو چین و توێژەکانی گەلی سۆڤیەت» کرد. لە ئەڵمانیا، وەزیری پڕووپاگەندەی نازی [[جۆزێف گۆبێلز]] بەیانی ٢٢ی حوزەیران ئەڵمانەکانی بەخەبەر ھێنا و ھەواڵی ئۆپەراسیۆنەکەی لە پەخشێکی ڕادیۆییدا بە چەند وشەیەکی [[ھیتلەر]] ڕای گەیاند: «لەم ساتەدا ڕێپێوانەکەمان بەردەوامە و درێژ دەبێتەوە، و بە بەراورد لەگەڵ گەورەترین شت کە جیھان تا ئێستا بەخۆیەوە بینیبێتی، ئەمڕۆ بڕیارم دا چارەنووس و داھاتووی ڕایش و گەلی ڕایش بخەمە دەستی سەربازەکانمانەوە، با خودا لەو شەڕەدا یارمەتیمان بدات!» ھیتلەر لە ھەمان ڕۆژدا بە ھاوکارەکانی گوت: «پێش تێپەڕبوونی سێ مانگی تر، شایەتی ڕووخانی [[ڕووسیا]] دەبین، ڕووخانێک کە لە مێژوودا وێنەی نەبووە». ھەروەھا ھیتلەر لە ڕێگەی ڕادیۆوە قسەی بۆ گەلی ئەڵمانیا کرد و خۆی وەک پیاوێکی ئاشتیخواز ناساند کە بە ناچاری ھێرشی کردووەتە سەر یەکێتیی سۆڤیەت. گۆبێلز دوای داگیرکارییەکە بە ئاشکرا باسی «ھەڵمەتێکی خاچپەرستی ئەورووپی دژی [[بەلشەفیزم]]»ی کرد. == ئەنجامەکان == دوای شکستی شەڕی مۆسکۆ، دەست بە پێداچوونەوە بە ھەموو پلانەکانی ئەڵمانیادا کرا بۆ بەزاندنی [[یەکێتیی سۆڤیەت]]. ھێرشە دژبەرەکانی سۆڤیەت لە کانوونی یەکەمی ١٩٤١دا بووە ھۆی زیانێکی گەورە بۆ ھەردوو لا، بەڵام لە کۆتاییدا ھەڕەشەی ئەڵمانیای لەسەر مۆسکۆ نەھێشت. لە ھەوڵێکدا بۆ ڕوونکردنەوەی بارودۆخەکە، ھیتلەر ڕێنمایی ژمارە ٣٩ی دەرکرد و تێیدا ئاماژەی بەوەدا کە ھاتنی وەرزی [[زستان]] و سەرما و سۆڵەی زۆر بووەتە ھۆی شکستی ئەڵمانیا، لەکاتێکدا ھۆکاری سەرەکی ئامادەنەبوونی سەربازیی ئەڵمانیا بوو بۆ دامەزراوەیەکی وا گەورە. ڤێرماخت لە ٢٢ی حوزەیرانی ١٩٤١ نزیکەی ٢٠٩ فیرقەی لەبەردەستدا بوو، کە ١٦٣یان فیرقەی ھێرشبەر بوون. دوای کەمتر لە ساڵێک لە داگیرکردنی یەکێتیی سۆڤیەت، واتە لە ٣١ی ئازاری ١٩٤٢، تواناکانی مەیدانیی ڤێرماخت بۆ ٥٨ فیرقەی ھێرشبەر کەمکرایەوە. کەللەڕەقیی سوپای سوور و توانای کاریگەریی بۆ ھێرشی دژبەر، ئەڵمانییەکانی تووشی سەرسووڕمان کرد، ھێندەی سۆڤیەتەکان بە ھێرشی ئەڵمانیا بۆ سەریان سەرسام بوون. ستالین بە پشتیوانیی بەرگرییە سەرکەوتووەکەی و لە ھەوڵێکدا بۆ لاساییکردنەوەی ئەڵمانییەکان، ویستی دەست بە ھەڵمەتی چەتەئاسای خۆی بکات، نەک تەنھا دژی ھێزە ئەڵمانییەکانی دەوروبەری مۆسکۆ، بەڵکو دژی سوپاکانیان لە باکوور و باشوور. ھێرشە شکستخواردووەکانی ئەڵمانیا تووڕەیی [[ھیتلەر]]ی لێکەوتەوە، بۆیە مارشاڵ ڤاڵتەر فۆن براوخیچی لە پۆستەکەی دوورخستەوە و لە ١٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١ خۆی سەرکردایەتیی سوپای ئەڵمانیای گرتە ئەستۆ. یەکێتیی سۆڤیەت بە توندی کاریگەر بوو بە ململانێکان، چونکە ڕووبەرێکی بەرفراوانی خاکەکەی لەدەستدا و تووشی زیانێکی گەورەی مرۆیی و کەرەستەیی بوو. لەگەڵ ئەوەشدا، سوپای سوور توانای خۆی سەلماند لە ڕووبەڕووبوونەوەی ھێرشەکانی ڤێرماخت، بەتایبەتی کاتێک ئەڵمانییەکان دەستیان کرد بە کەمبوونەوەی ھێزی مرۆیی و چەک و پێداویستی و سووتەمەنی کە قەرەبووکردنەوەی مەحاڵ بوو. سەرەڕای زیادبوونی بەرچاوی بەرھەمھێنان لە ساڵی ١٩٤٢ لە ڕۆژھەڵاتی ئۆڕاڵ و ھەروەھا خێرایی گواستنەوەی چەکەکانی سوپای سوور لەوێوە، بەتایبەتی زرێپۆش و جۆرە نوێیەکانی فڕۆکە و تۆپھاوێژ، ڤێرماخت توانی ھێرشێکی دیکەی بەرفراوان لە تەممووزی ١٩٤٢دا دەستپێبکات، بەڵام بە بەراورد لەگەڵ ھاوینی ڕابردوو بەرەکانی شەڕی زۆر کەمکردەوە. دوای ئەوەی ھیتلەر درکی بەوە کرد کە یەدەگی نەوتی ئەڵمانیا بە توندی کەمبووەتەوە، ھێزەکانی ئاراستەی ھێرشکردنە سەر کێڵگە نەوتییەکانی باکۆ کرد بە ئامانجی دەستبەسەرداگرتنیان، لە ئۆپەراسیۆنێکدا کە ناوی لێنرا ئۆپەراسیۆنی شین؛ بەڵام بۆ جاری دووەم، ئەڵمانییەکان توانیان ڕووبەرێکی بەرفراوانی خاکی سۆڤیەت داگیر بکەن، بەڵام دوای شکستیان لە [[شەڕی ستالینگراد]]، نەیانتوانی ئامانجە کۆتایییەکانیان بەدی بھێنن. ساڵی ١٩٤٣، بەرھەمھێنانی چەکی سۆڤیەت بە تەواوی توانایەوە کاری دەکرد و بە شێوەیەکی بەرچاو لە بەرھەمھێنانی جەنگیی ئەڵمانیای تێپەڕاند. دوا ھێرشی گەورەی ئەڵمانیا لە گۆڕەپانی ئۆپەراسیۆنەکانی ڕۆژھەڵاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]]دا لە نێوان تەممووز و ئابی ١٩٤٣ بە ناوی ئۆپەراسیۆنی سیتادێل دەستیپێکرد، کە ھێرش بوو بۆ سەر گیرفانی کورسک. لەوێدا نزیکەی ملیۆنێک سەربازی ئەڵمانی ڕووبەڕووی ھێزێکی سۆڤیەت بوونەوە کە ژمارەیان ٢٫٥ ملیۆن سەرباز بوو. دوای شکستی ئۆپەراسیۆنی سیتادێل، سۆڤیەتەکان دەستیان بە ھێرشی دژبەر کرد و شەش ملیۆن پیاویان لە بەرەیەکی درێژ بە درێژایی ١٥٠٠ میل لە بەرامبەر ڕووباری دنیپەر کۆکردەوە دوای ئەوەی ئەڵمانییەکانیان بەرەو ڕۆژاوا پاڵنا. لە کۆتاییدا سوپای سوور توانی زۆرێک لەو خاکانە ئازاد بکات کە ئەڵمانییەکان پێش ھاوینی ١٩٤٤ داگیریان کردبوو، ئەمەش بە بەکارھێنانی ھێرشی پێشکەوتووی ئامانجدار و تاکتیکی، لەگەڵ ئەنجامدانی باشترکردنی کردەیی لە نھێنی و فێڵکردندا. لەناوبردنی گرووپی سوپای ناوەند لە ئەنجامی ئۆپەراسیۆنی باگراتیۆن، سەرکەوتنێکی یەکلاکەرەوەی بە سۆڤیەتەکان بەخشی؛ ھێرشەکانیان لە ساڵی ١٩٤٤ دژی گرووپی سوپاکانی باکوور و باشووری ئەڵمانیا بەردەوام بوو، ئەمەش وای کرد ئامێری جەنگیی ئەڵمانیا پاشەکشە بکات. تا گەیشتینە کانوونی دووەمی ١٩٤٥، سوپای سۆڤیەت بەرلین، پایتەختی ئەڵمانیای کردبووە ئامانج. جەنگ بە شکستی تەواو و خۆبەدەستەوەدانی ئەڵمانیای نازی لە ئایاری ١٩٤٥ کۆتایی ھات. === تاوانەکانی جەنگ === ھەرچەندە یەکێتیی سۆڤیەت ڕێککەوتننامەی جنێڤی واژوو نەکردبوو، بەڵام ئەمە بەو مانایە نییە کە سەربازەکانی پارێزراو نین بەو پارێزبەندییەی کە ڕێککەوتننامەکە دابینی دەکات؛ بەڵام ئەڵمانیا کە پەیماننامەکەی واژوو کردبوو، پابەند بوو بە پێدانی چاودێری بە دیلە سۆڤیەتییەکان بەپێی حوکمەکانی (ھەروەک چۆن بە گشتی لەگەڵ دیلەکانی ھاوپەیمانان دەیکرد). بە وتەی سۆڤیەتەکان، ئەوان ڕێککەوتننامەی جنێڤی ١٩٢٩یان واژوو نەکردبوو بەھۆی ماددەی ٩ کە تێیدا جیاکاریی ڕەگەزیی دیلەکانی جەنگی لە کامپە جیاوازەکاندا سەپاندبوو و ئەمەش دژی دەستووری سۆڤیەت بوو. ماددەی ٨٢ی ڕێککەوتننامەکە دەڵێت «لە کاتی جەنگدا، کاتێک یەکێک لە شەڕکەرەکان لایەن نەبێت لە ڕێککەوتننامەکە، ئەوا حوکمەکانی بە کاریگەریی دەمێننەوە لە نێوان لایەنە شەڕکەرەکاندا». سەرەڕای ئەوە، ھیتلەر داوای ئەوەی کردبوو کە شەڕ دژی یەکێتیی سۆڤیەت «خەباتێک بێت بۆ مانەوە» و جەختی لەسەر «لەناوبردنی» سوپاکانی ڕووسیا کردەوە، کە ئەمەش بیرکردنەوەیەک بوو کە بووە ھۆی ئەنجامدانی تاوانی جەنگ دژی دیلەکانی سۆڤیەت. مارتن بۆرمان لە یاداشتێکی نازی دا لە ١٦ی تەممووزی ١٩٤١، وتەیەکی ھیتلەری گێڕاوەتەوە و دەڵێت: «پێویستە ناوچە زەبەلاحەکە [داگیرکراوەکە] بە زووترین کات ھێمن بکرێتەوە و ئەمەش بە باشترین شێوە ڕوودەدات ئەگەر تەقە لە ھەرکەسێک بکرێت کە نامۆ دەربکەوێت». نازییەکان سوودیان لە واژوونەکردنی سۆڤیەت بۆ ڕێککەوتننامەکە وەرگرت و وەک کارتێک لە دەستیان دا بەکاریان ھێنا و ڕەفتارەکانی خۆیان بەو پێیە پاساو دا؛ بەڵام تەنانەت ئەگەر سۆڤیەتەکانیش واژوویان بکردایە، ئەگەری ئەوە کەم بوو کە ئەمە سیاسەتی کۆمەڵکوژیی نازی بەرامبەر بە شەڕکەران و خەڵکی سڤیل و دیلەکانی سۆڤیەت ڕابگرێت. ھیتلەر پێش جەنگ «فەرمانی کۆمیسارەکان»ی بەناوبانگی دەرکردبوو کە داوای کوشتنی ھەموو کۆمیسارە سیاسییەکانی سۆڤیەتی دەکرد کە لە بەرەی جەنگدا بەدیل دەگیران، دەستبەجێ و بەبێ دادگاییکردن. سەربازانی ئەڵمانیا لەم کوشتارە بەکۆمەڵانەدا لەگەڵ ئەندامانی ئێس ئێس-ئایینزاتسگرۆپن (بە [[ئەڵمانی]]: SS-Einsatzgruppen) بەشدارییان کرد، ھەندێک جاریش بە ناچاری بە بیانووی «پێویستیی سەربازی». لە ئاستی داگیرکاریدا، بە سەربازانی ئەڵمانیا ڕاگەیەنرا کە شەڕەکەیان «پێویستی بە ڕێوشوێنی توند و تیژ ھەیە دژی ھاندەرانی بەلشەفی، چەکدارەکان، تێکدەرەکان و جوولەکەکان و لەناوبردنی تەواوی ھەموو بەرگرییەکی چالاک و ناچالاک». سزای بەکۆمەڵ دژی ھەر ھێرشێکی حیزبی ڕێگەپێدراو بوو؛ ئەگەر تاوانبار بە خێرایی نەناسرایەوە، ئەوا چارەسەر سووتاندنی گوندەکان و لەسێدارەدانی بەکۆمەڵ بوو کە وەک کردەوەی تۆڵەسەندنەوەی قبوڵکراو دادەنرا. ھەرچەندە زۆرینەی سەربازانی ئەڵمانیا بەھۆی پڕوپاگەندەی نازییەوە کە سوپای سووری وەک ڕەگەزێکی نزمتر (ئۆنترمینش) وێنا دەکرد، بە ڕەزامەندییەوە پێشوازییان لەو تاوانانە کرد، بەڵام ژمارەیەکی کەمی ئەفسەرانی باڵای ئەڵمانیا بە ئاشکرا ناڕەزایەتییان بەرامبەر بەوە دەربڕی. نزیکەی دوو ملیۆن دیلی سۆڤیەت لە برسێتیدا لە کاتی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسادا گیانیان لەدەستدا. زۆرێک لە دیلە برسییەکان نەیاندەتوانی بەپێی خۆیان بڕۆن. لە کۆتایی جەنگدا، نزیکەی ٥٨٪ی دیلەکانی سۆڤیەت لە ناوەندەکانی دەستبەسەرکردنی ئەڵمانیادا مردن. پۆلیسی ئەڵمانیا و ھێزە سەربازییەکان، جگە لە ھاوکارە ناوخۆیییەکان، تاوانی ڕێکخراویان دژی خەڵکی سڤیل، لەوانەش ژنان و منداڵان، ئەنجامدا. تیمەکانی مەرگ، ئایینزاتسگرۆپن، لەژێر فەرماندەیی نووسینگەی ئاسایشی سەرەکیی ڕایشدا، کۆمەڵکوژیی گەورەیان بۆ سەر جوولەکە و شیوعییەکان لە خاکە داگیرکراوەکانی سۆڤیەتدا ئەنجامدا. لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٤١، ھیملەر و ھیتلەر گفتوگۆیان لەسەر «پرسی جوولەکە» کرد، کە تێیدا ھیملەر ئاماژەی بە ئەنجامی کۆبوونەوەکە کرد لە کتێبی دەستنیشانکردنیدا: «پێویستە وەک پارتیزانەکان لەناوببرێن». بە وتەی کریستۆفەر براونینگ، ئەمە نوێنەرایەتیی بڕیاری نازیی دەکرد «بۆ لەناوبردنی جوولەکەکان و چارەسەرکردنی ئەوەی پێی دەگوترا «پرسی جوولەکە» لەژێر پەردەی کوشتنی پارتیزانەکاندا». بەپێی سیاسەتەکانی نازی دژی گەلانی ئاسیایی «نزمتر»، تورکمانەکانیش بەشیان لە چەوسانەوە ھەبوو. ئەمیر والی قاجۆم خان لە ڕاپۆرتێکی دوای جەنگدا باسی لەوە کردووە کە ئەوان لە کامپەکانی دەستبەسەرکردندا لەژێر بارودۆخێکی ترسناکدا زیندانی کراون و ئەوانەی باوەڕ دەکرا خاوەنی تایبەتمەندیی «مەنگۆلی» بن، ڕۆژانە دەکوژران. ھەروەھا ئایینزاتسگرۆپن ئاسیایییەکانیان کردبووە ئامانج و تووشی تاقیکردنەوەی پزیشکیی کوشندە و کوشتن دەبوونەوە لە «پەیمانگای پەرستاری» لە کیێڤ. ھیتلەر ڕاپۆرتی لەبارەی کۆمەڵکوژییەکانی ئایینزاتسگرۆپنەوە پێدەگەیشت کە سەرەتا بۆ نووسینگەی ئاسایشی سەرەکیی ڕایخ دەنێردرا و ھاینریخ مولەر، سەرۆکی گێستاپۆ، لە ڕاپۆرتێکی کورتدا کۆی دەکردنەوە. کردەوەی سەربازانی سوپای نۆیەمی ئەڵمانیا بریتی بوو لە سووتاندنی ئەو ماڵانەی کە گومانیان لێدەکرا شوێنی کۆبوونەوەی پارتیزانەکان بن و ژەھراویکردنی بیرەکانی ئاو. لە خارکۆڤ، چوارەم گەورەترین شاری یەکێتیی سۆڤیەت، خواردن تەنھا بۆ ژمارەیەکی کەمی ئەو خەڵکە سڤیلە بوو کە بۆ ئەڵمانییەکان کاریان دەکرد، ئەوانی دیکە تووشی مردن لە برسێتیدا بوون. ئەڵمانییەکان ھەزاران سۆڤیەتیان بۆ ئەڵمانیا نارد بۆ ئەوەی وەک کرێکاری زۆرەملێ بەکاریان بھێنن، ئەمەش لە ساڵی ١٩٤٢ەوە دەستیپێکرد. ھاووڵاتیانی لێنینگراد تووشی گەمارۆ و بۆردوومانێکی توند بوون کە ٨٧٢ ڕۆژی خایاند و تێیدا زیاتر لە ملیۆنێک کەس لە برساندا مردن، لەوانە نزیکەی ٤٠٠٬٠٠٠ منداڵی خوار تەمەنی ١٤ ساڵ. گەمارۆی ئەڵمانی-فینلاندی ڕێگری لە گەیشتنی خواردن و سووتەمەنی و ماددەی خاو بە شارەکە کرد تا ئەو ڕادەیەی کە بەشەخۆراکەکان گەیشتنە ڕێژەیەکی زۆر نزم، دانیشتووانی بێکار چوار ئۆنس (پێنج پارچەی تەنک) نان و شۆربا و کەمێک ئاویان ڕۆژانە وەردەگرت. برسێتی وای لە دانیشتووانی شارەکە کرد کە ئاژەڵە زیندوو و مردووەکان و ھەروەھا دەرمانی قژ و ڤازلین بخۆن. برسێتی و بێھیوایی ھەندێکیانی گەیاندە ئەوەی کە گۆشتی مرۆڤ بخۆن؛ تۆمارەکانی سۆڤیەت باس لەوە دەکەن کە ٢٬٠٠٠ کەس بەھۆی «خواردنی گۆشتی مرۆڤ»ەوە لە کاتی گەمارۆکەدا دەستگیرکراون، ٨٨٦ کەسیان لە زستانی یەکەمی ١٩٤١–٤٢دا بوون. پلانی ڤێرماخت گەمارۆدانی تەواوی لێنینگراد و برسی کردنی دانیشتووانەکەی و پاشان وێرانکردنی تەواوی شارەکە بوو. === توندوتیژیی سێکسی === دەستدرێژیکردنی سەربازانی ئەڵمانیا بۆ سەر ژنانی سۆڤیەت بووە دیاردەیەکی بڵاو لە ڕۆژھەڵاتدا، کە تێیدا بە شێوەیەکی بەردەوام کردەوەی سێکسیی توندوتیژ ئەنجام دەدرا. ھەندێک جار یەکەی سەربازیی تەواو بەشدارییان دەکرد لە ئەنجامدانی زیاتر لە سێیەکی حاڵەتەکانی دەستدرێژیی بەکۆمەڵ. سەبارەت بە ژنانی جوولەکە، ئەوان دەستبەجێ دوای پرۆسەی دەستدرێژییەکە دەکوژران. مێژوونووس بێرگیت بێک جەختی لەوە کردووەتەوە کە بەکارھێنانی ڕێوڕەسمی سەربازی بۆ ڕێگەدان بە کردەوە دڕندانەکان لە چەندین ئاستدا، بنەماکانی ھەر دادگاییکردنێکی تاوانەکانی توندوتیژیی سێکسی کە لەلایەن سەربازانی ئەڵمانیاوە لە ڕۆژھەڵاتی یەکێتیی سۆڤیەت ئەنجام دراوە، تێکداوە. ھەروەھا ئیدعای ئەوەی کردووە کە ئاشکراکردنی ئەم جۆرە حاڵەتانە بەو ڕاستییە سنووردار بووە کە توندوتیژیی سێکسی زۆر جار لە شوێنی نیشتەجێبوونی خەڵکی سڤیلدا ڕوویداوە. === گرنگیی مێژوویی === ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا بە گەورەترین ئۆپەراسیۆنی سەربازی لە مێژووی مرۆڤایەتیدا دادەنرێت، چونکە تێیدا زۆرترین ژمارەی پیاو و تانک و تەقەمەنی و فڕۆکە زیاتر لە ھەر کاتێکی تر لە ھێرشێکدا بڵاوکرانەوە. داگیرکارییەکە گۆڕەپانی بەرەی ڕۆژھەڵاتی جەنگی جیھانیی دووەمی کردەوە، کە گەورەترین گۆڕەپانی جەنگ بوو لەو ململانێیەدا، و شایەتی توندوتیژی و وێرانکارییەک بوو کە چوار ساڵ پێشتر وێنەی نەبوو و بووە ھۆی کوژرانی زیاتر لە ٢٦ ملیۆن کەس لە سۆڤیەتەکان. ژمارەی کوژراوانی بەرەی ڕۆژھەڵات زیاترە لە کوژراوانی ھەموو شەڕەکانی دیکەی جیھان لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەمدا. زیانەکانی ئابووری و دیمەنی سروشتی بۆ یەکێتیی سۆڤیەت زۆر گەورە بوون، چونکە نزیکەی ١٬٧١٠ شارۆچکە و ٧٠٬٠٠٠ گوند وێران کران. شکستی ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا و لە ئەنجامدا شکستی ئەڵمانیا لە بەدیھێنانی ئامانجەکانی، دیمەنی سیاسیی ئەورووپای گۆڕی و دابەشی کرد بەسەر دوو بلۆکی ڕۆژھەڵاتی و ڕۆژاواییدا. یەکێتیی سۆڤیەت ئەو بۆشایییە سیاسییەی پڕکردەوە کە ئۆپەراسیۆنەکە لە نیوەی ڕۆژھەڵاتی کیشوەرەکەدا بەجێیھێشتبوو، کاتێک ستالین دەستکەوتە ھەرێمییەکانی لە ماوەی ١٩٤٤–١٩٤٥دا مسۆگەر کرد و سوپای سووری لە [[بولگاریا]]، [[ڕۆمانیا]]، [[ھەنگاریا]]، [[پۆڵەندا]]، [[چیکۆسلۆڤاکیا]] و بەشی ڕۆژھەڵاتی ئەڵمانیا جێگیر کرد. ترسی ستالین لە گەڕانەوەی ھەر ھێزێکی ئەڵمانی و متمانەنەبوونی بە وڵاتانی ھاوپەیمان، بووە ھۆی دەستپێشخەرییەکی سۆڤیەت بۆ یەکێتیی [[سلاڤ]]ی و پاشان ھاوپەیمانییەکی دواتری ئەو وڵاتانە. مێژوونووسان دەیڤید گلانتز و جۆناسان ھاوس ئاماژە بەوە دەکەن کە ئۆپەراسیۆنی باربارۆسا نەک تەنھا کاریگەریی لەسەر ستالین ھەبووە، بەڵکو لەسەر سەرکردەکانی دوای ئەویش، چونکە ئیدعایان دەکرد کە «ڕەنگی» بیرکردنەوەی ستراتیژیی بۆ ماوەی «چوار دەیەی داھاتوو» کردووە و ھانی دروستکردنی «سیستەمێکی پێشکەوتووی وڵاتانی داردەست و بەربەست»ی داوە بۆ دابڕینی یەکێتیی سۆڤیەت لە ھەر ھێرشێکی ئەگەریی داھاتوو. لە ئەنجامدا، ئەورووپای ڕۆژھەڵات لە ڕەفتاری سیاسیدا بوو بە شیوعی و ئەورووپای ڕۆژاوا کەوتە ژێر کاریگەریی دیموکراسیی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، کە وڵاتێک بوو سیاسەتەکانی داھاتووی لە [[ئەورووپا]] دڵنیا نەبوو. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی|سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٥\٢٩ی پووشپەڕی ٢٧٢٥}} {{پۆلی کۆمنز|Operation Barbarossa}} {{شریتی دەروازە|ئەڵمانیا|شەڕ|ڕووسیا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 7bgh2zhh0km9agsdiwuzbyldkuig0ve 3 291546 1575216 1574153 2026-04-15T01:48:26Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 1 بابەت لە [[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram]] 1575216 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤی وتووێژ}}{{لێدوانی بەکارھێنەر:Aram/سەرپەڕە}} == پرسیار لە [[User:Balabarz|Balabarz]]ەوە (٢٣:١٦، ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥) == سڵاو لێبێ مامۆسا ئەوە کەسێک هەیە ئەمەوێت لەسەر ڕەزامەندی خۆی لە ویکد پیدا کورتەیەکی ژیان نامەی دابنێم ئەتوانیت ڕێگاکانم پێ بڵێت ئەگەر ڕوقسەت هەبێ --[[بەکارھێنەر:Balabarz|Balabarz]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Balabarz|لێدوان]]) ٢٣:١٦، ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Balabarz|Balabarz]]، سەرەتا بڕواننە [[وپ:وچن]]. بۆ فێرکاری، [https://www.youtube.com/@centralkurdishwikipedia کەناڵی یووتیووب بگەڕێ]. ویکیپیدیا لەسەر [[وپ:ژکز]] توندە و دەبێ [[وپ:دسب|سەرچاوەی باوەڕپێکراو]] دانێیت ئەگەر نا دەسڕدرێتەوە. دوای بڵاوکردنەوەی وتارەکە، ڕەنگە بەکارھێنەرانی تر بەسەرداچوونەوەی بۆ بکەن و ئەگەر بەر [[وپ:پسخ]] یان [[وپ:پس]] بکەوێت، ڕەنگە بۆ سڕینەوە بیپاڵێون. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:٢٦، ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-46</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W46"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available. '''Updates for editors''' [[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]] * Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in "{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}". [https://phabricator.wikimedia.org/T379264] * MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347] * Using the "{{int:showpreview}}" or "{{int:showdiff}}" buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097] * Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454] * The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment] * The Reader Growth team is launching an experiment called "Image browsing" to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185] '''Updates for technical contributors''' * [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28. * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to <code><nowiki>https://meta.wikimedia.org</nowiki></code>. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from <code><user id></code> to <code dir=ltr style="white-space:nowrap">mw:<identity type>:<user id></code>, where <code><identity type></code> is typically <code dir=ltr>CentralAuth:</code><!-- not a typo --> (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or <code dir=ltr style="white-space:nowrap">local:<wiki id></code> (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the <code>sessionJwt</code> cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199] * MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page <code><nowiki>$9</nowiki></code> or emailing other users <code><nowiki>$</nowiki><nowiki>10</nowiki></code>. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612] * A <code>REL1_45</code> branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/] * The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W46"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٣٥، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29606150 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-47</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W47"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November. * Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]]. * One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|<code>s:min:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''"Report Visual Bug"'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. * Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email <bdi lang="en" dir="ltr">hackathon@wikimedia.org</bdi>. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W47"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٢٣، ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29627455 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-48</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W48"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the "DWIM" (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''<span lang="und" dir="ltr">cxfcnmt</span>'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''<span lang="ru" dir="ltr">счастье</span>'' ("happiness") that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734] * Later this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the "{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}" preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918] * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417] '''Updates for technical contributors''' * Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/] * The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for <code dir=ltr>format=xml'''&xlst={stylesheet}'''</code> will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/] * The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (<span dir=ltr><nowiki>https://query.wikidata.org/</nowiki></span> - Main graph or <span dir=ltr><nowiki>https://query-scholarly.wikidata.org/</nowiki></span> - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W48"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٥:٥٤، ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29702226 --> == خراپبوونی بەشی کوردی ویکیپدیا == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بیرم چوو لەو پەیامەی پێشتردا پێت بڵێم کە ماوەیەکی زۆۆرە ویکیپدیای کوردی کێشەو گرفتی زۆری تیا دروستبووە پێویستی بە چاکسازی گشتی و نوێکاری گەورە ھەیە جا نازانم لەلایەن ئێوە ئەکرێت یان نا ئەوە خۆتان ئەزانن. کێشەکان: ١- لەکاتی دەستکاریکردن یان وەرگێڕانێکی نوێ بۆ ووتارەکان سایتەکە لەکار ئەکەوێ وەک شێوازێک لە گلیچ یان وەستانی سێرڤەر کە بەھۆییەوە ناتوانرێت ئەو شتانەی چاکت کردووە یان وەرتگێڕاوە پاشەکەوت(Save) ببێت و ھەرچی کردووتە بەزیادە ئەڕوا کە لەکاتی ئەم دوو بابەتە [[وەن یو ئای]] و [[سانتیاگۆ بێرنابیۆ (یاریزان)]] تووشم بوو کە دوای ماندوونێکی زۆۆر لە وەرگێڕان کە دوو کاتژمێر یان زیاتری خایاند ھەرچی کرا لەدەست چوو خەزن نەبوو نەبوو ناچار لە سەرەتاوە دەستم پێکردەوە وە ھەر ئەوەش ھۆکارە بۆ ئەوەی ھەندێ بەشی ئینگلیزییە و وەرنەگێڕدراوە بە کۆپی پەیست لە ویکی ئینگلیزی ھێناومە، گەر ئەمە بەردەوام بێت ناتوانرێ بەشداری بکرێت و ووتاری نوێ دابنرێت جا من بم یان ھەر کەسێکی تر. ٢- کاتێ ئەتەوێ زمانی ووتارێک بگۆڕیت بۆ نمونە لە ئینگلیزی بۆ کوردی لیستی زمانەکان بەشێوەیەک سەقەت پیشان ئەدرێن و ھەر زمانێک سێجار پیشان ئەدات و سێبارە ئەبنەوە بۆچی و کێشە چیە نازانم (ئەمەیان تەنیا لە کوردیەکە وایە) بۆ زمانەکانی تر کێشەیان نیە. ٣- زۆرێک لە داڕێژەکان کۆن بوون و لەگەڵ ناوەڕۆک و بابەتی نوێ کار ناکەن و بەنوسینێکی سووری تۆخ ئاماژەی پی ئەدا کە دارێژە بەردەست نیە، ھەروەھا کاتی بەکوردیکردنی دارێژەیەک لە ئینگلیزی بۆ کوردی سەیرەکەیت جیاوازیان زۆر زۆرە و ھیچ لەیەک ناچن لەکوردیا وەک ئینگلیزیەکە پڕ داتاو زانیاری نیە کە ئەمیش بۆ خۆی کێشەت بۆ دروستەکا لەکاتی وەرگێڕانی نوێدا. ٤- لەکاتی وەرگێڕانی بابەتێک کە لە کوردییا نییە بەتایبەت بۆ ووتارێک کە دورودرێژەو پێویستی بەکاتی زۆرە رەنگە نەتوانیت بەیەکجار سەرجەم بەشەکان بکەیتەوە کوردی چونکە وەرگێڕە سەقەتەکەی گۆگڵ بەھیچ جۆرێ جێگای ئەوە نیە پشتی پێ ببەسترێت و پێویستە دێڕ بەدێڕ بەکارھێنەر خۆی ڕاستان بکاتەوە و کاتی باشی ئەوێت، کاتێ بەشێک وەرەگێڕیت و وازی لێ ئەھێنیت بۆ کاتێکی تر بیکەیت، لەکاتی دووبارە ھاتنەوە ناو ھەمان بابەت بۆ تەواوکردنی وەرگێڕانەکە سەیرەکەی ئەوەی کردوتە قبوڵی ناکات و ئەڵێ ئەمە بە وەشانی کۆنتر کراوە یان داتاو سەرچاوەکان گۆڕاون پێویستە سەرلەنوێ دەست بکەیتەوە بە وەرگێڕان ئەوەی کردوتە بەھەدەر ئەڕوا و ئەسڕێتەوە کە ئەمە گەورەترین کێشەی وەرگێڕەکە. زۆرێکی تر ماون بەڵام لەئێستادا ئەوەندەم لە خەیاڵدا بوو گرنگیش بوو ئەوانی تر زۆر جێی بایەخ نەبوون.. [[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ٢٣:١٣، ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو {{وب|GoRaN909}} شتێکی خۆشە بەکارھێنەران کێشە و چارەسەر بخەنە ڕوو تا ویکیپیدیای پێ باشتر بکرێت. ھەندێ شت لێرە چاک دەکرێت و ھەندێ شتی تریش لە دەرەوەی ئێرە. :# ئەوەی تۆ کەڵکی لێ وەردەگری پێی دەڵێن [[mw:Special:MyLanguage/Content translation]] و [[mw:Special:MyLanguage/Content translation/V2]] کە من کەڵکیان لێ وەرناگرم و شێوازە کۆنەکە بە کار دێنم. شتێکی ناخۆشە ئەوەت بەسەر ھاتووە، بەڵام من لێرەدا ناتوانم ھاوکاریت بکەم و تەنیا دەتوانم پێت بڵێم مادام شتەکە بەسەر خۆت ھاتووە و باشتر دەزانیت چۆن ڕوونی بکەیتەوە، بڕۆ بۆ https://phabricator.wikimedia.org و لەوێ بە ئینگلیزی ڕاپۆڕتێک بنووسە کە چی ڕووی داوە و دواتر خۆبەخشان کە زانییان شتەکە وایە و کێشەی تەکنیکی ھەیە، کاری لەسەر دەکەن. :# سەیرە! من شتی وام نەبینیوە. دەتوانیت ڤیدیۆیەکی کورتم لە دیسکۆرد بۆ بنێریت تا بزانم باسەکە چییە؟ :# دەزانم بەشێکی باشی داڕێژەکان کۆن بوونە، بەڵام ئێمە ژمارەمان کەمە و دەرەقەتی نوێکردنەوەی ھەزاران داڕێژە نایەین بۆیە بەپێی پێویست و بینینی کێشە تێیاندا نوێیان دەکەینەوە. ھەستیش دەکەم باسی ئەو داڕێژانە دەکەیت کە لەم چەند وتارەی دواییت دروست کردبوون، دەرکەوتبوون. ئەو ڕەنگە سوورە دەڵێ تۆ بانگی داڕێژەیەکت کردووە کە دروست نەکراوە بۆیە ئەگەر بە پێویستت زانی، دەتوانیت دروستی بکەیت و ئەگەریش لەم کاتەدا سوودێکی وای بۆ ئێمە نەبوو، باشترە ھەر بانگی داڕێژەکەش نەکەیت. کاتێک داڕێژەیەک لە ویکییەکی ترەوە ھاوردە دەکەیت، بێگومان وەک ئەوەی ئەوان دەردەچێت، بەڵام دەبێت پەیامەکانی بکەیتە کوردی ئەگینا نزیکەی ٩٩٪ی داڕێژەکان لە ھەموو ویکییەکان ھەمان شتن و وەک یەک دەردەچن. ڕەنگە ئەو داڕێژەی دروستی دەکەیت پشت بە داڕێژەیەک یان زیاتری تر ببەستێت و پێویست بێت ئەوانە نوێ بکرێنەوە. :# سەیری وەڵامی خاڵی یەک بکە. : ھەر شتێکی تریش ھەیە، فەرموو. ببوورە درەنگیش وەڵامم دایەوە؛ عادەتەن ئەم شتانە دەخەمە کۆتا ئیشەکانم تا بە ئیسراحەت وەڵامیان بدەمەوە. سپاس بۆ چاوەڕوانیت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٣٤، ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::سەرەتا ببورە درەنگ وەڵامم دایەوە بەھۆی کەمی مەجالەوە @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] .. وەڵا من دیسکۆرد بەکارناھێنم گەر فەیسبووک یان تیلیگرام خۆت یان تایبەت بە ویکی کوردی ھەیە ناونیشانەکەی چیە تا وێنەکەیت بۆ بنێرم، بۆ وەرگێڕانەکەش بەڵێ ئەو ئامرازە بەکارەھێنم چونکە ئاسانکاری باشی تیایە بۆ وەرگێڕان و باشتر تێگەیشتنی ناوەڕۆکەکان چونکە راستەوخۆ بابەتەکەت لەبەرچاوە ڕووکەشی دیارە شێوازە کۆنەکەم بەلاوە پەسەند نیە من، بۆ دارێژەکانیش بڵێم چی نازانم ئەوەی چالاکی ھەیەو بەشداری ھەیە لە بەرەوپێشچوونی ویکییا فەرامۆشکراوە و کۆمەڵێکیش کە ساڵ و دوو ساڵ یان زیاترە ھەر نەھاتونەتە خەت پلەو پۆست و توانای دەسکاریی سەرچاوەیان دراوەتێ ھتد... دووبارە نازانم بلێم چی بەڕاستی لێرە شتەکان ئاسانن و تێگەشتن لێی قورس نیە بەڵام قورسکراوە لەسەر بەکارھێنەران و دەسکاریکەران بۆ ئەوەی ویکی ئینگلیزیش من ئەکاونتێکی کۆنم ھەیە کاتی خۆی دروسمکرد بەڵام ناتوانم نە بچمە ناو نە بیگەڕێنمەوە لە بەشی ئینگلیزی تا قسەیان لەگەڵکەم و تێیان گەیەنم... [[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ١٩:٠٨، ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]] ئاسایییە و منیش درەنگ وەڵام دەدەمەوە، بەڵام بیرت بێت بەشە کۆنەکانی پەڕەی لێدوانەکەم دوای ٣١ ڕۆژ ئەرشیڤ دەکرێن مەگەر ئەوەی خۆم بە شێوەیەکی کاتی ڕای بگرم. بێمە سەر باسەکە، ڕاستییەکەی من لەم کاتەدا و لە دەرەوەی ویکیپیدیا، تەنیا لە [[ویکیپیدیا:دیسکۆرد]] دەتوانم قسە لەگەڵ بەکارھێنەران بکەم. بۆ ئەوەی https://phabricator.wikimedia.or، پێویستت بە ھەژماری تر نییە و ھەر دەتوانیت بەم ھەژمارەت بچیتە ژوورەوە و بەشداری بکەیت. بۆ قسەکانی تریشتان، بە خوا ئیتر بڵێین چی! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:٣٤، ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::::کێشە نیە کاکە ئاساییە بۆمن درەنگ وەڵامدانەوە باشترە لەوەی ھەرگیز وەڵامت دەسنەکەوێ، وێنەو کورتە ڤیدیۆم کردووە ئەتوانن لەڕێی گۆگڵ درایڤەوە سەیری کەن @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] ::::کێشەی وەرگێڕەکە: https://drive.google.com/file/d/1h4Oz4lKHYOkMVUwI_sr6sdpsOdFdWPgq/view?usp=sharing ::::کێشەی دەستکاریکردن: ::::https://drive.google.com/file/d/1MMI1Ae6v9CaP1_e40hehibQVN_GdK2sa/view?usp=sharing [[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ٢١:٤٥، ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]] بۆ وێنەکە، ئەوە تەنیا ئاگادارییەکە و پێت دەڵێت دوای ئەوەی دەستت بە وەرگێران کردووە، لە ویکیی سەرچاوەوە دەستکاری کراوە. جا لێرەدا تۆ ئەگەر وەرگێڕانێکی وات نەکردبوو و ئەگەر ویستت، دەتوانیت لە سەرەتاوە دەست پێ بکەیتەوە، بەڵام خوا قبوڵ ناکات بۆ نموونە ٨٠٪ وەرگێڕانت کردبێت و لەبەر دەستکارییەک یان زیاتری ویکیی سەرچاوە، بێیت لە سفڕەوە دەست پێ بکەیتەوە. بە کورتی، شتەکە لە دەستی خۆتە کە درێژە بە وەرگێڕان بدەیت یانیش لە سفڕەوە دەست پێ بکەیتەوە. ئەگەر ئیشی زۆرت لەسەری کردبوو، دەتوانیت ئەم ئاگادارییە بخەیتە پشتی گوێ و تەواو. بەستەری دووەم داوای مۆڵەتی دەکرد. ناتوانیت وەک وێنەکە بیخەیتە بەرچاوی گشتی؟ لایەنی کەم تا بزانم مەسەلە چییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٥:٢٩، ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::بەڵێ ئەزانم منیش بەردەوام فەرامۆشی ئەکەم خۆ ناچم بەقسەی ئەو لەبەر پیتێک یان دارێژەیەک ووشە بە ووشە لە سفرەوە بنوسمەوە، ئەوەی دووەمیش ئێستا کراوە بە گشتی سەیری بکە تا تێبگەیت لە بابەتەکە. @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] [[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:GoRaN909|لێدوان]]) ١٨:١٠، ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:GoRaN909|GoRaN909]] وای لێ بکە. بۆ ڤیدیۆکەش، وا بزانم پەیوەندیی بە خاڵی دووەمتەوە نەبوو و کێشەیەکی ترت پیشان داوە کە ھەڵە نەبم لەو کاتەدا ھێڵی ئینتەرنێتەکەت لاواز بووە یان پچڕاوە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:١٩، ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-49</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W49"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]]. * The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|<code>w:tok:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457] ** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|<code>q:pcm:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]] '''In depth''' * The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W49"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٥٥، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29732328 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-50</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W50"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions. '''Updates for editors''' * Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]]. * Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either <bdi lang="ka-Latn" dir="ltr">''bedniereba''</bdi> or <bdi lang="ka-Cyrl" dir="ltr">''бедниереба''</bdi> will now suggest the existing article about <bdi lang="ka" dir="ltr">ბედნიერება</bdi> ("happiness"). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development. * Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new "Edit full page" button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project. * Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485] * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025. * A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281] '''Updates for technical contributors''' * Starting this week, users of the "{{int:codemirror-beta-feature-title}}" [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711] * Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/] * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W50"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٤٢، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29738112 --> == New update request == {{Ltr}} Hello, Aram. Can you rename [[ئەندروو ماونتبەتن وینز]] back to [[ئەندروو ماونتبەتن-وینز]], by readding the hyphen in Andrew Mountbatten-Windsor's surname? Andrew Mountbatten-Windsor's surname has been hyphenated again, as decreed by late Queen Elizabeth II, after the hyphen was briefly omitted from his surname, after he was stripped of all his royal and military titles. https://www.theguardian.com/uk-news/2025/nov/12/andrew-mountbatten-windsor-hyphenated-decreed-queen-elizabeth Yours sincerely, [[بەکارھێنەر:Kurcke|Kurcke]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurcke|لێدوان]]) ١٥:٢٦، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) :Hi {{وب|Kurcke}}. {{Done|Done}} Although in my language there isn’t a clear consensus on when or how hyphens should be used. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٠٠، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::Thank you very much. [[بەکارھێنەر:Kurcke|Kurcke]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurcke|لێدوان]]) ٠٦:٢٣، ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) {{Ltr/end}} == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-51</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W51"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927] '''Updates for technical contributors''' * To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the <code dir=ltr>externallinks</code> table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W51"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٠٠، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29796010 --> == لوڕی باکووری == @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] کۆدی [[ئایزۆ ٦٣٩]]ی [[لوڕیی باکووری|لوڕی باکووری]] (lrc) لە کاتی بەکارھێنان بە زمانی ئینگلیزی دەنووسرێ کە لە پەڕەی [[لوڕی]] دیارە [[بەکارھێنەر:Average kurd|Average kurd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Average kurd|لێدوان]]) ٢٠:٤٦، ١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Average kurd|Average kurd]] {{کرا}} ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٢٦، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) == وتار == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] ماوەیەکە چەند وتارێکم نووسیووە، بۆتەکەت نیشانەی وتاری ھەتیووی دەخاتە سەر، نازانم بۆ وا دەنوسێت، بۆ نمونە وتاری [[مێرکێ]]. [[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MFTG|لێدوان]]) ١٠:٢٥، ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] وتاری هەتیو واتا ئەو وتارە لە وتارێکی تر بەستەری نییە. ئەگەر تۆ لە شوێنێکی تر مێرکێت بەکار هێنا و بەستەرت بۆی کرد ئەوا دەتوانی تاگی هەتیو لابەری. هیوادارم سوود لەم نامەیەدا ببینی [[بەکارھێنەر:Average kurd|Average kurd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Average kurd|لێدوان]]) ٢٠:٢٨، ١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:MFTG|MFTG]] ھەرچەندە ئەو بەکارھێنەرەش وەڵامی دایەوە، ویستم خۆیشم شتێک زیاد بکەم. وتارەکەت ھەتیوە چونکە ھیچ وتارێکی تر بەستەری پێ نەداوە. دەتوانن دوای ئەوەی وتارتان دروست کرد، بە [[ویکیپیدیا:بەستەردەری خێرا]] بەستەری پێ بدەیت، بەڵام تکایە بە وریایییەوە ئامڕازەکە بەکاربێنن؛ بۆی ھەیە بە ھەڵە بەستەر بە وتاری ناپەیوەندیدار بدەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٨، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2025-52</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2025-W52"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324] * The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping "First Steps" in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546] '''Updates for technical contributors''' * Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute <code dir=ltr>data-mw="interface"</code> to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with <code dir=ltr>data-mw-interface=""</code>, to avoid potential conflicts with other <code dir=ltr>data-mw</code> attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week. '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2025-W52"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:٤٢، ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29831856 --> == بۆتەکەد == سڵاو. گەلێ وتار ھەن سەرچاوەیان ھەیە کەچی ئارام بۆت تاکی بێسەرچاوەیان لێ دەدا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٨:٢٥، ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] سڵاو، لە ئێستادا مەرجی بۆتەکە تا بزانێت چی سەرچاوەیە ئەوەیە کە سەرچاوەکە لە <code><nowiki><ref></ref></nowiki></code> بئاڵێنیت. جگە لە سەرچاوەکانی کتێب و چەند دانەیەکی تر کە زۆر جار بە [[داڕێژە:Sfn]] دادەنرێن و دواتر لە خوارەوە لە بەشی بیبیلۆگڕافی بە جیا و لە دەرەوەی <code><nowiki><ref></ref></nowiki></code> بانگ دەکرێن. ئەگەر ئەو نموونانەی تۆ بینیوتن جیان لە مەرجەکان، تکایە بەستەری دەستکاری یان وتارەکانم بۆ دانێ تا بزانم مەسەلە چییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٢٠، ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] ئەو مەرجە ناتەواوە. وتار ھەن <code><nowiki><ref></ref></nowiki></code> تیا نییە، بەڵام سەرچاوەیان ھەیە. وەک وتاری [[تێوەپێچراوی]]. جیا لەوە، وتارێ سەروبنی یەک دوو پاراگرافە زیاتر لە یەک سەرچاوەی ناوێ. لێدانێ تاگی ھەر تەنیا سەرچاوە بۆ ئەم وتارانەش کارێکی هەڵەیە کە بۆتەکەت دەیکا. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٠٦:٣٠، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::: {{وب|Aza}} قسەکانت ماقوڵن، بەڵام ئەوەی ئەو وتارەش بە سەرچاوە ھەژمار ناکرێت. دیار نییە ئەو بەستەرە بۆ چی دەقێکی وتارەکە سەرچاوەیە و چی پشتڕاست دەکاتەوە. دەبێت بە سایتەیشن سەرچاوەکان دانرێن کە دەستکاریکەری دیداری کردوویەتی بە ھێلکەی پاککراو. ڕەنگە بڵێی جا خۆ ئەم وتارە تەنیا دوو سێ دێڕە و ئەوەی بۆ چییە؛ بەکارھێنەرانی تر چاو لە من و تۆ دەکەن و وەک دەڵێن ئێمە ئاو دەڕێژین و ئەوانیش پێی تێ دەخەن. بەکارھێنەر ھەیە بە قەد ڕۆژنامەیەک دەنووسێ و لە کۆتایی بەستەرێکی سادە یان دەقێکی ڕووت دادەنێ و دەڵێ گووگڵ یان فڵان سەرچاوەیە. ئەمە دەبێ؟! لەسەر قسەکەی دواترت، کە پێت باش نییە تاگی بێسەرچاوە و یەک سەرچاوە لە ھەندێک وتار بدرێن، لە ئێستادا لای بۆتەکە وتاری کورت و ھەڵبژێردراویش وەک یەکن. ئەگەر دەڵێن با ئیتر ئەو دوو تاگە لەو جۆرە وتارانە نەدرێن، دەتوانن مەرجێکم پێ بڵێن؟ بۆ نموونە پێت باشە بڵێین ئەگەر وتارەکە ئەندامی [[:پۆل:ھەموو کۆلکەوتارەکان]] بوو، ئەو دوو داڕێژەی لێ مەدە یان چۆن؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٢٦، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-03</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W03"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''Updates for editors''' * As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293] '''Updates for technical contributors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support "map" as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W03"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٣١، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29907192 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-04</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W04"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] * [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114] '''Updates for technical contributors''' * As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: <code dir=ltr>https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/</code>) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]! * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there! '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W04"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٠:٢٧، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29943403 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-05</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W05"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February. * All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. * Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the "prevent this user from editing their own talk page" is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385] '''Updates for technical contributors''' * A new AbuseFilter variable, <code>account_type</code>, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the <code>createaccount</code> and <code>autocreateaccount</code> actions. As part of this change, the variable <code>accountname</code> has been renamed to <code>account_name</code>, and <code>accountname</code> is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049] * Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to <code dir=ltr><nowiki>upload.wikimedia.org/…</nowiki></code> will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W05"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢١:١٥، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:UOzurumba (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=29969530 --> == پرسیار لە [[User:بارزان هۆزان قیتران|بارزان هۆزان قیتران]]ەوە (١٨:٠٤، ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦) == سلاو --[[بەکارھێنەر:بارزان هۆزان قیتران|بارزان هۆزان قیتران]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:بارزان هۆزان قیتران|لێدوان]]) ١٨:٠٤، ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:بارزان هۆزان قیتران|بارزان هۆزان قیتران]] ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٠:٣٧، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) == زاری بەختیاری == @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] لە وتاری «[[زاری بەختیاری]]» وە لە پەڕەی «[[ڕەشنووس:عەلی مەردان خان بەختیاری]]» کاتێک کۆدی زمانی بەختیاری بەکاردەهێنرێت بە ئینگلیزی دەنووسرێت. [[بەکارھێنەر:Average kurd|Average kurd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Average kurd|لێدوان]]) ٠٨:٤٤، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Average kurd|Average kurd]] {{کرا}} ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٠:٤٩، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) == پرسیار == سڵاو کاک ئارام. پرسیارێکم هەبوو، [https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D8%AF%DB%8C%D9%88%DB%95%D8%AE%D8%A7%D9%86_(%D8%AC%DB%86%D8%B1%D8%A7%D9%88%D8%AC%DB%86%D8%B1)#%D8%A6%DB%8C%D9%86%D8%B3%D8%A7%DB%8C%DA%A9%DA%B5%DB%86%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7_%D9%88%D8%B4%DB%95%DB%8C%DB%95%DA%A9%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C_%D9%86%DB%8C%D9%87! ئێرە] چی لێهاتەوە؟! [[بەکارھێنەر:Cizr|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Cizr|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٢٠:٠١، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو لە ئێوەش کاک @[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]]، وەڵا حیچ. یەکدەنگی لەسەر گۆڕینی نەبوو. گۆڕینی ئەم وشەیە ئاسان نییە و تا ١٠٠٪ دڵنیا نەبین دوای گۆڕینی پەشیمان نابینەوە یان نایکەینە وشەیەکی تر باشترە دەستی لێ نەدرێت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٠:٥٦، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) ::ئا، تکایە ناوەکەشتان لە بەشی واژوو لە Cizr بکەنە SiNa. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٠:٥٧، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) :::زۆر سپاس گۆڕیم. بەو وەڵامەتان پرسیارێکی دیشم بۆ دروست بوو، ئەویش ئەوەیە کێشەکەی چێ کە بگۆڕدرێ؟ پێم جالب نێ کە زۆر لە ویکەکان بە زمانی خۆیان ئەو وشەیان نوسیوە بەڵام کوردی بە ئینگلیسی، شتێکی دیش ئەوەیە کێ دێ بڵێ ئەمن دژی ئەوەم کە ئەو نێوەتان بە کوردی نوسیوە کە پەشیمان ببینەوە لەو شتەی؟ پێموانێ هیچکێها لە بەکارهێنەران دوای گۆڕین دژی بە کوردی نوسین بن. بە سپاسەوە [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ١٣:٢٠، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] قسەکان لە دیوەخان کراون و دیارە کە بۆچی من وەک خۆم لە گۆڕینی ڕاڕام. وشەکە لە چەندین شوێن نووسراوە و ئێستا بکرێتە شتێک و دوای دوو ڕۆژی تر بڵێن بیکەنەوە ئەوەی پێشوو یان وشەیەکی تر، ئیشەکە دەبێتە دوو ئیش و من وەک خۆم ناتوانم ئەوە بکەم تا کۆمەڵگە ١٠٠٪ لەسەر یەک وشە یەکلایی نەبووبێتەوە. وشەکە پێشی ئەوەی من بێمە ویکی دانراوە و ناشتوانم بە نابەدڵی بیگۆڕم. ڕاستی من خۆم دڵم لێی ساردە و کۆمەڵگەش یەکدەنگ نییە. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٤٨، ١ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-06</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W06"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The "{{int:pageinfo-toolboxlink}}" feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669] '''Updates for technical contributors''' * There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389] * The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]] '''Weekly highlight''' * Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product & Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W06"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٤١، ٢ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30000986 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-07</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W07"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors. * A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] * When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458] * The automatic "magic links" for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] <code dir=ltr><nowiki>{{#isbn}}</nowiki></code> available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604] * Two new wikis have been created: ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|<code>w:kaj:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283] ** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|<code>w:ppl:</code>]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. '''Updates for technical contributors''' * A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]] '''Meetings and events''' * The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W07"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ٢٣:٢٨، ٩ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Quiddity (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30026671 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-08</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W08"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237] '''Updates for editors''' * The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval] * The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. * Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add <code dir="ltr">#siteNotice { display: none; }</code> to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the "view new changes since…" button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339] '''Updates for technical contributors''' * New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W08"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:١٤، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30086330 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-09</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W09"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html] '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764] * Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new "Edit full page" button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112] * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered "beta" on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in <code dir=ltr>MediaWiki:skin-theme-description</code> and <code dir=ltr>MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag</code> to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta. * The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], <code dir=ltr>ext.globalwatchlist.rebuild</code>, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W09"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٩:٠١، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30119102 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-10</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W10"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki. '''Updates for editors''' * [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]]. * [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&filter=&optional=1&action=translate help to localize] this and related features. * The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912] * Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807] * Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no <code dir=ltr>uselang=</code> URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111] * The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. * For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust & Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807] '''Updates for technical contributors''' * To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696] * The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views. * The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users. * [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W10"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٧:٤٩، ٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30137798 --> == پرسیار لە [[User:MeerFarhad97|MeerFarhad97]]ەوە (١٩:٣٢، ٢ی ئازاری ٢٠٢٦) == سڵاو، ویستم بەستەرەکانی نێوانزمان زیاد بکەم بۆ وتارێک کە تازە دروستم کرد بەڵام ڕێگەی پێنەدام, هۆکاری ڕێگەنەدانەکە دەگەڕێتەوە بۆ چی؟ . وتارەکە ناوی (سینالۆوا)یە و وتارەکە بە ئینگلیزی نووسراوە Sinaloa. --[[بەکارھێنەر:MeerFarhad97|MeerFarhad97]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MeerFarhad97|لێدوان]]) ١٩:٣٢، ٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:MeerFarhad97|MeerFarhad97]]، ڕاستییەکەی بەھۆی ئامڕازێکەوە کێشەیەک لە گرێدانی زمانەکان دروست بووە، بەڵام ئێوە دەتوانن لە دەقەی ٩:١٠ تا کۆتایی [https://www.youtube.com/watch?v=bo_ugff2g6A سەیری ئەم ڤیدیۆیە بکەن] و وتارەکەتان گرێ بدەن. ھەر نەتانتوانی، پێم بڵێن تا خۆم بۆتانی گرێ بدەم، بەڵام تکایە ھەوڵ بدەن ئەو سەرچاوانە دانێن کە لە زمانە ڕەسەنەکەوە کراونەتە سەرچاوە نەک تەنیا بنووسن سەرچاوەکە ویکیپیدیای ئینگلیزییە. سپاس و ماندوو نەبن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٢١، ٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::ببوورە مامۆستا ئەوەی لە ڤیدۆکەدایە هەوڵمدا بیکەم بەڵام لەوە دەچێت کێشە تەکنیکییەکە نەیەڵێت بیکەم، سپاست دەکەم ئەگەر گرێی بدەیت. [[بەکارھێنەر:MeerFarhad97|MeerFarhad97]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MeerFarhad97|لێدوان]]) ٢١:٠٩، ٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:MeerFarhad97|MeerFarhad97]] {{کرا}} ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٤٤، ٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == پرسیار لە [[User:MeerFarhad97|MeerFarhad97]]ەوە (١٨:٤٤، ٣ی ئازاری ٢٠٢٦) == سڵاو، سپاس بۆ گرێدانی وتارەکەی دوێنێ، ئایا ڕێگایەک هەیە کە خۆم فێری ببم بۆ چارەسەرکردنی کێشەی ئەو ئامرازەی بۆتە ڕێگر لە گرێدانی زمانەکان؟ --[[بەکارھێنەر:MeerFarhad97|MeerFarhad97]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MeerFarhad97|لێدوان]]) ١٨:٤٤، ٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:MeerFarhad97|MeerFarhad97]] شایەنی نییە. ھەر وەک ڤیدیۆکە بیکە، کێشەت نابێت؛ خۆشم ھەر وا گرێم دان. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٣:٠٩، ٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ١٨:٥٠، ٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == بۆت == سەلام کاک ئارام. هیوادارم لە هەر جێیەکی و لە هەر کاتێک دا باش و تەندرووست بی. کاک ئارام هیوادارم هەژمارەکەت بکەیەوە و ئەو پەیامم ببینی. چۆنێتی چاککردنی بۆتم دەویست، بەس ئەو بەشەی کە تاگ لە وتارەکان دەدا، بۆ ویکیپیدیای فارسیمە لەسەر [[user:KordBot]]، ئەگەر پێم بڵێی چ کۆدێک لە کوێ دەبێ بەکاربێنم تا کارا بێ زۆر باش دەبێ و یارمەتیەکی زۆرت پێ داوم. یاحەق [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ١١:٢٣، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) kelnuw8jwmmhnql1jibrzngurzswk5z 3 291792 1575167 1575120 2026-04-14T16:49:10Z -Haryad 40333 تاگ 1575167 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- > [[بەکارھێنەر:Kushared|kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٢٣:٤٩، ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) ==سڕینەوەی خێرا== سڵاو. زۆر سپاس بۆ بەشداریتان لە ویکیپیدیای کوردیدا. بەداخەوە تاگی سڕینەوەم لە وتاری [[ڕەندمەریوانی]] دا و بە زوویی مەجبوورین بیسڕینەوە، چون باسی مانیفیستۆی ڕێکخراوێک دەکات کە دیار نیە گرنگییەکەی لە چیدایە. تکایە سەرەتا [[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە]] بخوێننەوە. لە ویکیپیدیا ناتوانین بە ڕاستەوخۆ ڕیکلام و بانگەشە بۆ لایەنێک بکەین. جا [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون]] بخوێننەوە. ئەگەر پرسیارێکتان بوو بفەرموون. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٠٦:٢٦، ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:مانیفێستی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ئایندە]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:مانیفێستی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ئایندە]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:مانیفێستی ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ئایندە|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%81%DB%8E%D8%B3%D8%AA%DB%8C+%DA%95%DB%86%DA%98%DA%BE%DB%95%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C+%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C+%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٥:١٣، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:Kurdistanfuturemovement]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:Kurdistanfuturemovement]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وا دەردەکەوێت وتارەکە بە زمانێکی تر نووسرابێتەوە بەتایبەتی بەشێکی ناوەڕۆکەکەی لە پرۆژەیەکی تری [[دامەزراوەی ویکیمیدیا]] نووسراوەتەوە. تکایە بڕوانە [[ویکیپیدیا:وەرگێڕان]] تا زیاتر دەربارەی داواکردنەکان بۆی، و ڕێکخستنی، وەرگێڕانەکان لە [[m:List of Wikipedias|زمانەکانی تری ویکیپیدیا]] بۆ کوردی فێرببیت. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٢|پێوەری ژمارە ٢ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:Kurdistanfuturemovement|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=Kurdistanfuturemovement|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٥:٢٧، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:ڕەند مەریوانی]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ڕەند مەریوانی]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ڕەند مەریوانی|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%DA%95%DB%95%D9%86%D8%AF+%D9%85%DB%95%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٦:٤٩، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا چوونکە وتارێکە لەبارەی کەسێک، شتێک، ڕێکخراوێک (گرووپی مۆسیقی، بانک، کۆمپانیا، ھتد.)، ناوەڕۆکێکی وێب یان ڕووداوێکی ڕێکخراو کە ئاماژە بە گرنگی یان پێویستی بابەتەکەی نادات و [[وپ:بایەخداری|بێبایەخە]]. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#و٧|پێوەری ژمارە ٧ی وتارەکان بۆ سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D8%A8%D8%B2%D9%88%D9%88%D8%AA%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C+%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95%DB%8C+%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86+%28%D8%A8%D8%A7%DA%A9%29|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٦:٥٣، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان (باک)]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان (باک)]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەژێر پێوەری [[وپ:پسخ#گ١|گ١ی پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]] کراوە چوونکە وا دیارە کە پەڕەیەکی بێمانایە، تەنیا لە دەقی بێمانا و ناجێگیر پێکھاتووە کە ناوەڕۆک و مێژوویەکی واتاداری نییە. ئەگەر ئەوە پەڕەیەکی تاقیکردنەوەییە، تکایە لەمەودوا [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|خۆڵەپەتانێ]] بەکار بێنە بۆ تاقیکردنەوەکانت. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردسیان (باک)|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%3A%D8%A8%D8%B2%D9%88%D9%88%D8%AA%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C+%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95%DB%8C+%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D9%86+%28%D8%A8%D8%A7%DA%A9%29|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٧:٤٨، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] تاگێک لەسەر [[:ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەژێر پێوەری [[وپ:پسخ#گ١|گ١ی پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]] کراوە چوونکە وا دیارە کە پەڕەیەکی بێمانایە، تەنیا لە دەقی بێمانا و ناجێگیر پێکھاتووە کە ناوەڕۆک و مێژوویەکی واتاداری نییە. ئەگەر ئەوە پەڕەیەکی تاقیکردنەوەییە، تکایە لەمەودوا [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|خۆڵەپەتانێ]] بەکار بێنە بۆ تاقیکردنەوەکانت. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:ویکیپیدیا:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7%3A%D8%A8%D8%B2%D9%88%D9%88%D8%AA%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C+%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95%DB%8C+%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86+%28%D8%A8%D8%A7%DA%A9%29|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٧:٤٩، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) == ئاگادارکردنەوە == سڵاو '''بەکارھێنەر:ڕەندمەریوانی'''، چەندینجارە وتار لەسەر بابەتێک بڵاودەکەیتەوە کە '''بێبایەخە''' و لەئێستادا دەبێت بسڕدرێتەوە، بەڵام تۆ بەردەوامیت لەم کارە و وەڵامی ئێمە نادەیتەوە؛ ئەمەش دەچێتە ڕیزی خراپکاری گەر بەردەوام بیت. دواتر دەست بۆ بەربەستکردن دەبەین. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:١١، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ==[[:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ( باک kfm )(ڕۆژهەڵات)]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[File:Information icon4.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>ئەگەر ئەمە یەکەمین وتارە کە نووسیوتە، لەوانەیە پێویست بکات [[وپ:وتار چییە؟|ئەم پەڕەیە بخوێنیتەوە]] بۆ ئەوەی لە نووسینەوەی وتار شارەزا بیت.</p><p>لەوانەیە پێویست بکات [[وپ:جادووگەری وتارەکان/وەشانی ١|جادووگەری وتارەکان]] بەکار بھێنیت بۆ ئەوەی یارمەتی دروستکردنی وتارەکانت بدات.</p>|width=20%|align=left}} تاگێک لەسەر [[:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ( باک kfm )(ڕۆژهەڵات)]] داندراوە کە داوا دەکات بە خێرایی پەڕەکە بسڕدرێتەوە. ئەمە لەژێر [[وپ:پسخ#گ٤|بەشی گشتی پێوەری ژمارە٤ی پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]] ئەنجام دراوە، چوونکە وا دیارە کە پەڕەکە نووسراوەیەکی نوێی پەڕەیەکە کە پێشووتر بەپێی یاسا سڕدراوەتەوە لە ئەنجامی وتووێژ وەک لە [[وپ:وتارەکان بۆ سڕینەوە|وتارەکان بۆ سڕینەوە]]. کاتێک پەڕەیەک لەبەرگیراوەی پەڕەیەکی کۆن بێت کە پێشووتر سڕدراوەتەوە و کێشەکانی ببوونە ھۆکاری سڕینەوەی پەڕە کۆنەکە چارەسەر نەکرابوو، دووبارە پەڕە نوێکەش دەسڕدرێتەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ( باک kfm )(ڕۆژهەڵات)|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D8%A8%D8%B2%D9%88%D9%88%D8%AA%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C+%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95%DB%8C+%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86+%28+%D8%A8%D8%A7%DA%A9+kfm+%29%28%DA%95%DB%86%DA%98%D9%87%DB%95%DA%B5%D8%A7%D8%AA%29|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە. <!-- Template:Db-repost-notice --> [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ١٦:٤٩، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) 8bfbemlezovrxoffbevav4vr42yx1rk 0 293463 1575195 1575144 2026-04-14T21:17:00Z ڕەندمەریوانی 73644 دەستکاری ڕێکخستنی سەرچاوە 1575195 wikitext text/x-wiki {{سخ-و٧}} {{لەبەرگیراوە|بەش=وتار|ناونیشان=https://kfmeast.org/pages/28|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} '''[https://kurdipedia.org/default.aspx?q=20260225183039677518&lng=3 مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە]''' <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردیپێدیا |یەکەم=Kurdipedia- |سەردێڕ=مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان لەگەڵ خەلک. لە پێناو خەلک. لەلایەن خەلکەوە دیدگا |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=20260225183039677518 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdipedia.org}}</ref>[[//ckb.wiktionary.org/wiki/پەڕگە:بزووتنەوەی_ئایندەی_کوردستان.jpg|link=https://ckb.wiktionary.org/wiki/%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95:%D8%A8%D8%B2%D9%88%D9%88%D8%AA%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C_%D8%A6%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AF%DB%95%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86.jpg|وێنۆک|مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە]] '''ڕەند مەریوانی''' '''سەرپەرشتیاری گشتی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' '''[[مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە]]''' {{زانیاریدانی کەسایەتی|name=بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان ڕۆژهەڵات|وێنە=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|image caption=کوردستانی ازاد گەلێکی پێشکەوتوو شارستانی|yearsactive=ساڵی ٢٠٢٠|term=دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان لەگەڵ خەڵک. لە پێناو خەڵک. لەلایەن خەڵکەوە}} '''[https://www.kurdipedia.org/Default.aspx?q=20260225183039677518&lng=1 دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان]''' '''[https://ainde.org/kurdi/ لەگەڵ خەڵک. لە پێناو خەڵک. لەلایەن خەڵکەوە.]''' '''دیدگای زانستی بۆ ڕێنێسانسی نەتەوە و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی'''  ( = فەلسەفە و بنەما فیکرییەکانی بزووتنەوەی ئایندە == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان پڕۆژەیەکی سیاسی و فیکرییە کە جەخت لەسەر گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە کۆمەڵگەی [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]دا دەکاتەوە. ئەم بزووتنەوەیە لە ڕێگەی مانیفێست و بڵاوکراوە فیکرییەکانیەوە، چەمکی "شۆڕشی سپی" لە ناخی تاکەکانەوە دەخاتە ڕوو، کە ئامانجی بونیادنانی کۆمەڵگەیەکە لەسەر بنەمای عەقڵانییەت، لۆژیک و زانست.<ref name="KFM">مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی ئایندە، تۆڕی میدیایی کەی ئێف ئێم [https://kfmeast.org kfmeast.org]</ref> === خوێندنەوەی مێژوویی و دیالەکتیکی === بزووتنەوەکە خاوەنی دیدگایەکی دیالەکتیکییە بۆ مێژوو (Dialectics of Civilization). بەپێی ئەم دیدگایە، قەیرانەکانی ئێستا لە ڕۆژهەڵاتی کوردستاندا تەنها سیاسی نین، بەڵکو قەیرانی "ئەقڵ و مەعریفە"ن. بزووتنەوەکە مێژووی جوڵانەوەکانی کوردستان و سیستەمە حوکمڕانەکان بەم شێوەیەی خوارەوە شی دەکاتەوە: • '''تێز (دۆخی ڕابردوو):''' کۆمەڵگەیەکی نەریتی کە ڕووبەڕووی ستەمی داگیرکەری بووەتەوە. • '''ئەنتی-تێز (کاردانەوە):''' جوڵانەوە نەتەوەییە کلاسیکییەکان کە زیاتر لەسەر بنەمای سۆز و خەباتی چەکداری دروست بوون، بەڵام نەیانتوانیوە مۆدێلێکی شارستانیی بەدیل پێشکەش بکەن. • '''سێنتێز (بزووتنەوەی ئایندە):''' پێشکەشکردنی "ڕێگای سێیەم" کە تێکەڵەیەکە لە زانست و ئەقڵانییەت بۆ تێپەڕاندنی بنبەستە مێژووییەکان.<ref name="Kurdipedia">بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان، کوردیپێدیا [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]</ref> === پڕۆژەی ڕێگای سێیەم === بزووتنەوەی ئایندە خۆی وەک "هێزی سێیەم" پێناسە دەکات؛ بەو مانایەی کە نە دەچێتە ناو چوارچێوەی سیستەمی حوکمڕانی ئێستا و نە پەیڕەوی لە مۆدێلە کلاسیکییەکانی ئۆپۆزیسیۆن دەکات. ئەم ڕێگایە پشت بە پسپۆڕان و تەکنۆکراتەکان دەبەستێت لە جیاتی سیاسییە نەریتییەکان.<ref name="KFM" /> === دیدگای ئابووری و کۆمەڵایەتی === بزووتنەوەکە ستراتیژییەتێکی "مرۆڤ-سەنتەر" پەیڕەو دەکات و باوەڕی بە یەکگرتنەوەی پرسی نەتەوەیی و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی هەیە. لایەنە سەرەکییەکانی ئەم دیدگایە بریتین لە: • '''ئابووریی بەرهەمهێن:''' گۆڕینی ئابووری لە مشەخۆرییەوە بۆ ئابوورییەک کە پشتیوان بێت بۆ جووتیار، کرێکار و پیشەوەران. • '''حوکمی دامەزراوەیی:''' گۆڕینی سیستەمی حوکمڕانی لە کەسییەوە بۆ سیستەمێکی دامەزراوەیی کە پسپۆڕان تێیدا بڕیاردەر بن. • '''مرۆڤی سەربەخۆ:''' باوەڕبوون بەوەی ئازادیی خاک بەبێ ئازادیی تاک و گۆڕینی "ڕەعیەت" بۆ "هاوڵاتی" مەحاڵە. == بەراوردکاری سیاسی == لە دیدی بزووتنەوەی ئایندەوە، سیستەمی ئێستای ئێران بەهۆی دۆگمای ئایینی و تاکڕەوییەوە شەرعییەتی مانەوەی نەماوە، و لەولاشەوە پارتە کلاسیکییەکان تەنها وەک "کاردانەوەیەکی سۆزداری" ماونەتەوە و پڕۆژەی زانستییان بۆ دوای گۆڕانکارییەکان پێ نییە. لێرەدا بزووتنەوەی ئایندە خۆی وەک "حەتمییەتێکی مێژوویی" بۆ دابینکردنی سەقامگیری و بونیادنانەوە پشان دەدات.<ref name="Kurdipedia" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == • [https://kfmeast.org ماڵپەڕی کەی ئێف ئێم - مانیفێستی بزووتنەوەی ئایندە] • [https://www.kurdipedia.org لاپەڕەی فەرمیی بزووتنەوەی ئایندە لە کوردپێدیا] [[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] [[پۆل:ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:سیاسەت لە کوردستان]] [[پۆل:مانیفێستە سیاسییەکان]] )     کتێبی دووەم : • لە کاتێکدا کۆمەڵگەی کوردی لەو پەڕی نا ئومێدی بێ ئاسۆیی دایە و، لە هەموو لایەکەوە ئاستەنگە نێودەوڵەتی و هەرێمیەکان فراوانتر و قوڵتر بونەتەوەلە سەردەمێکدا کە مرۆڤی کورد لەنێوان بەرداشی داگیرکاری و بێ بەرنامەییدا دەهاڕدرێت، بزووتنەوەی ئایندە وەک زەروورەتێکی مێژوویی و وەڵامێکی زانستی بۆ پرسیارە بێ وەڵامەکان، لەدایک دەبێت. لە کاتێکدا بزووتنەوەی ڕزگاری خوازی کورد لە ڕوژهەڵاتی کوردستان خەفە دەکرێت و دترنجێنرێتە نێو کەمپەکان و ڕوژانە بەبەرچاوی جیهانەوە دەیان گەنجی کورد لە سێدارە دەدرێت ودەخرێتە نێو زیندانەکانی کۆماری پەت و سێدارە، ئالەم ساتەدا کە هیوایەک بۆ ئازادی و ژیان نەماوەتەوەدۆخی ڕۆژهەڵات بەتەواوی لەبەردەم نەهامەتی و بارگرانیەکی سەخت دایە ، بزووتنەوەی ئایندە دێت ، بە پلان و ستراتیژی نوێوە تا ماف و ئازادی بۆ هاونێشتمانیان و کۆمەڵگەی ستەم لێکراوی کوردی بگێڕێتەوە .ئەو کۆڵبەرەی کە مان و ژیانی پێکەوە گرێداوە و ئەوکرێکارە بێکارەی کە ژیانی هەڕاج کردوە لە بازاڕی نا ئومێدیدا ، ئەو دیمەنە تراژیدیەم هەرگیز بیر ناچێت کە ساڵانێک پێش ئێستا کاتێک لە گوندێکی کوردستان دەگەڕام، جووتیارێکی بەتەمەن دەستی گرتم و وتی ژیان لە نێو قڵیشەکانی دەستمدایە ... هەر بۆیە ئەمڕۆ لە بزووتنەوەی ئایندەدا، بڕیارمان داوە دەسەڵات و ماف و ژیان بۆ ئەو دەستە قڵیشاوانە بگەڕێنینەوە." <nowiki>:</nowiki> دۆخی ئێستا: The Diagnosis <nowiki>:</nowiki> [https://kfmeast.org/ بزووتنەوەی ئایندە] باوەڕی وایە کە قەیرانی ڕۆژهەڵات تەنها سیاسی نییە، بەڵکو کلتووری کۆمەڵایەتیشە. ئێمە دەمانەوێت شۆڕشێکی هزری بەرپا بکەین ئەقڵ زاڵ بێت. باسکردنی حکومەتی بچووک، شایستەسالاری، دەسەڵاتی جووتیار و کرێکار و پسپۆڕان بەشی نەخشەڕێگای جێبەجێکردن (The Action Plan) عەقڵ و ئازادی (The Book of Reason and Freedom) تێڕوانینێکی زانستی بۆ دۆزی کورد و مرۆڤ لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان. تایبەتمەندی: ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە ئێمە هێزی ئەقڵین بەرامبەر هێزی ، سۆز. ڕێگای سێیەم (The Third Way) ئاماژەیە بۆ ئەوەی ئێمە نە ڕژێمین، نە حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان ، بەڵکو ڕێگای سێیەم و ئایندەین. تێزی مرۆڤی سەربەخۆ (The Thesis of Independent Human) ئازادیی خاک بەبێ ئازادیی تاک مەحاڵە. [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|شوێنی جوگرافی وجیۆپۆلەتیکی کوردستان.]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ |سەردێڕ=مانیفێستی ڕۆژهەڵاتی کوردستانی ئایندە دیدگای بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان لەگەڵ خەلک. لە پێناو خەلک. لەلایەن خەلکەوە |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/Default.aspx?q=20260225183039677518&lng=1 |وێبگە=kurdipedia|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> ئاماژەیە بۆ ئایندە و ڕەتکردنەوەی ڕابردووی سواو. مانیفێست: وشەیەکی جیهانی و شۆڕشگێڕانەیە (وەک مانیفێستی کۆمۆنیست، بەڵام بۆ سەردەمی نوێ). زانست و دادپەروەری: ئاماژە بە جیاوازیی ئێمەو ئەوان . فەلسەفەی ئێمە (The Philosophy) سیستەمی ئایندە (The System) کتێبی دووەم : "قەیرانەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان، تەنها لە گۆڕینی دەسەڵاتێک بۆ دەسەڵاتێکی دی کورت ناکرێنەوە، بەڵکو ڕەگ و ڕیشەی ئەم قەیرانانە دەگەڕێتەوە بۆ وشکبوونی سەرچاوەکانی مەعریفە و باڵادەستیی خورافە بەسەر ئەقڵدا. بزووتنەوەی ئایندە هەڵگری مەشخەڵی 'شۆڕشێکی سپییە لە ناخی تاکەکانەوە؛ شۆڕشێک کە ئامانجیەتی کۆت و زنجیری هزر وبیر بپسێنێت و سەروەری بۆ لۆژیک و زانست بگەڕێنێتەوە، تاوەکو کۆمەڵگەیەک بونیاد بنێین کە تێیدا مرۆڤ بەهای هەبێت پێش ئەوەی ببێتە ژمارەیەک لە سندوقی دەنگداندا. (مرۆڤ سەنتەری، ڕێنێسانس، عەقڵانییەت). شیکردنەوەی دیالەکتیکی بۆ قەیرانی ڕۆژهەڵات بۆچی حیزبەکان و ڕژێم شکستیان هێناوە. نەخشەڕێگای ڕێنێسانسی نەتەوەیی و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی. جیهان بینی بزووتنەوەی ئایندە بۆ مرۆڤ و نیشتمان بیر و فەلسەفەی سەردەمیانە یە و بە ووردی و پوختی کار لەسەر ئەم خاڵانە دەکات کە لە خوارەو باسی دەکەم وەک و پرۆسەیەیکی زنجیری پێکەوە گرێدراوی نەتەوەیی و سیاسی و کۆمەڵایەتی و چینایەتی. نەتەوە خاک نیشتمان مرۆڤ سەنتەری ڕێنێسانس عەقڵانییەت بزووتنەوەی ئایندە ، خاوەنی تێڕوانینێکی مۆدێرنە ، دروست بووە یاریەکە لە یاریگاکەدابگۆڕێت وەک حەتمییەتێکی مێژوویی" (Historical Inevitability) لە گۆڕەپانەکەدا . دیالەکتیکی شارستانی (Dialectics of Civilization). ئەم تیۆرییە بریتیە لە دیدو تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە ، لە ڕابردوو بۆ ئایندە . خوێندنەوەی مێژووی (ڕابردوو): بۆچی دۆخەکە بەم ڕۆژە گەیشتوە؟ زۆربەی حیزبەکان مێژوو وەک "ستەمی داگیرکەر" دەبینن، بەڵام بزووتنەوەی ئایندە، مێژوو وەک "قەیرانی ئەقڵ" دەبینێت. •تێز (Thesis - دۆخی کۆن): کۆمەڵگەی کوردی کۆمەڵگەیەکی نەریتی و کشتوکاڵی یە، بەڵام بێ دەوڵەت و بێ سیستەم. •ئەنتی-تێز (Antithesis - دۆخی داگیرکاری): دەوڵەتی ناوەند (ڕژێمە یەک لە دوای یەکەکانی ئێران) بە ئایدیای ساختە ویوتوپیای ئایینی و ئاسن و ئاگرەوە هاتن. ئەوان "سیستەمی داپڵۆسێنەر"یان هەبووەو هەیە . •کێشەی مێژوویی: جوڵانەوە کوردییەکان (حیزبە تەقلیدییەکان کلاسیکیەکان ) هەوڵیان دا بە چەک و هەستی نەتەوەیی ڕووبەڕووی ئەو سیستەمە ستەمگەرە ببنەوە ، بەڵام نەیانتوانیوە "مۆدێلێکی شارستانی" پێشکەش بکەن کە لە مۆدێلی داگیرکەر باڵاتر بێت. •دەرەنجام: بۆیە ململانێکە بووە بازنەیەکی داخراو (شۆڕش ، تێکشکاندن ، بێهیوایی.) خوێندنەوەی دیالەکتیکی بۆ ئێستا: ئێمە کێن و ئەوانی تر کێن؟ لێرەدا نهێنیی دروست بوونی پرۆژەیەکی وەکو بزووتنەوەی ئایندە دەردەکەوێت. بزووتنەوەی ئایندە خۆی وەک بەشێک لە ململانێی (دەسەڵات و ئۆپۆزیسیۆن) نابینێت، بەڵکو خۆی وەک "هێزی سێیەم" دەبینێت.هێزی سێهەم بەمانای ئەلتەرناتیڤی داگیر کەر و داگیر کراو. • جەمسەری یەکەم (ڕژێم): نوێنەرایەتی "زەبری هێز" دەکات (Thesis). • جەمسەری دووەم (حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان): نوێنەرایەتی "پەرچەکرداری سۆزداری" دەکەن (Antithesis 1). • جەمسەری سێیەم (بزووتنەوەی ئایندە): نوێنەرایەتی "ئەقڵانییەت و سیستەم" دەکات (Synthesis). شیکردنەوەی ئێستا: "لە ئێستادا، کۆمەڵگەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران بە گشتی ، لە بۆشاییەکی گەورەدا دەژی؛ هاونیشتمانی لە ڕژێم بێزارن، و لە دروشمی سواوی حیزبە کلاسیکیەکانیش نائومێدن. ئەم "بۆشاییە مێژووییە" تەنها بە هێزێک پڕ دەکرێتەوە کە پڕۆژەی زانستیی هەبێت." تێڕوانین بۆ "داهاتوو": ئایندە لە دیدگای بزووتنەوەی ئایندەوە. ئێمە چۆن دەڕوانینە داهاتوو؟ ئایا داهاتوو هەر شەڕە؟ نەخێر. بەپێی یاسای "نەفیی نەفی (Negation of the Negation) 1. ڕژێم ئازادیی کوردی "نەفی" کردەوە (داگیرکاری). 2. [https://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=84818 شۆڕشە کلاسیکیەکان] هەوڵیان دا ڕژێم "نەفی" بکەنەوە (بە شەڕی چەکداری)، بەڵام سەرکەوتوو نەبوون چونکە بنەمای ستراتیژ و کۆمەڵایەتییان لاواز بوو.لە بەرانبەردا داگیرکەر بەهێزە. 3. بزووتنەوەی ئایندە دێت بۆ ئەوەی "بێ سیستەمی" نەفی بکاتەوە. دیدگای داهاتوو (The Future Vision) داهاتووی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بریتی نییە لە گۆڕینی ئاڵایەک بە ئاڵایەکی تر، بەڵکو بریتییە لە گۆڕینی "کۆمەڵگەی ڕەعیەت" بۆ "کۆمەڵگەی بەڕێوەبەر". • ئابووری: لە جیاتی ئابووریی مشەخۆر، ئابووریی بەرهەمهێن (جووتیار و پیشەوەر). • سیاسەت: لە جیاتی حوکمی سەرکردە، حوکمی دامەزراوە (پسپۆڕان). • کۆمەڵگە: لە جیاتی عەشیرەت وئایین ، هاوڵاتیبوونی یەکسان. گۆڕینی چەمکی "سەرکەوتن" • حیزبەکان دەڵێن: سەرکەوتن واتە بە دەستەوە گرتنی دەسەڵات. • بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: سەرکەوتن واتە "دروستکردنی مرۆڤێک کە شیاوی ، داگیرکردن نەبێت". کاتێک ئێمە کار لەسەر زانست و ئابووری و هۆشیاری دەکەین، تێزو ئەنتی تێز ناتوانن دژایەتیمان بکەن، چونکە دژایەتیکردنی ئێمە دەبێتە دژایەتیکردنی زانست و نان. ٢. چارەسەری "زانستی" لەجیاتی "سۆزداری" • کاتێک خەڵک دەڵێن "برسیمانە": حزبە کلاسیکیەکان دەڵێن: "خەتای ڕژێمە، وەرن خۆپیشاندان بکەن." بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: "خەتای ڕژێمە، بەڵام ئەمەش پلانی ئێمەیە بۆ خۆبەڕێوەبەریی ئابووری (کۆئۆپەراتیڤ) تا لە برسا نەمرین و بتوانین بەرگری بکەین. ئەنجام: کۆمەڵگە لە دەوری ئەوەی ستراتیژ و ڕێگەچارەی (Solution) پێیە کۆدەبێتەوە ، نەک ئەوەی تەنها هاوار دەکات. یەکگرتنەوەی "چینایەتی" و "نەتەوەیی" • چەپەکان تەنها باسی کرێکار دەکەن، نەتەوەییەکان تەنها باسی ئاڵا دەکەن. • بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: "کرێکاری کورد چەوساوەترە چونکە کوردە، و کوردی چەوساوە بێدەسەڵاتترە چونکە داگیر کراوە و دووجار وەک مرۆڤ و وەک نەتەوە چەوساوەتەوە ." ئێمە تاکە هێزین کە ئەم دوو باڵە (نیشتمان و نان)مان بەیەکەوە گرێ داوە. ئەمەش وادەکات هیچ بۆشاییەک بۆ نەیارەکانمان نەمێنێتەوە. کورتەی فەلسەفەکە لە یەک ڕستەی دیالەکتیکیدا: "بزووتنەوەی ئایندە، وەڵامێکی زانستی و مێژووییە بۆ تێپەڕاندنی قەیرانی بێ-سیستەمیی ڕابردوو و ستەمی ئێستا، بە ئاراستەی بونیادنانی شارستانییەتێکی مرۆیی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان."و ئێران بەگشتی . ئەمە شیکارییەکی قوڵ و ستراتیژییە. بەپێی ئەو فەلسەفەیەی دامان ڕشتووە (ماتریالیزمی مێژوویی و دیالەکتیکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان )، ئێمە سێ گۆشەی ململانێکە (کۆماری ئیسلامی، حزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان کان، گۆڕونی کۆمەڵایەتی ) دەخەینە ژێر وردبینەوە. لەم بەراوردکارییەدا، "بزووتنەوەی ئایندە" وەک "حەتمییەتی مێژوویی" (Historical Necessity) دەردەکەوێت، واتە تاکە چارەسەر کە دەتوانێت گرێکوێرەکە بکاتەوە. نەخشە ڕێگای بەراوردکارییەکە: گۆشەی یەکەم: ڕژێمی کۆماری ئیسلامی (تێز - Thesis) لە فەلسەفەی ئێمەدا نوێنەرایەتی "چەقبەستووییی مێژوو و داگیرکاریی نەتەوەیی و چینایەتی و هەژموونی ئایینی " دەکات. • دنیابینی (فەلسەفە): پشتی بەستووە بە "دۆگمای ئایینی". دەیەوێت مێژوو لە خاڵێکدا ڕابگرێت. مرۆڤ لای ئەوان "بەندە"یە نەک هاوڵاتی. • بنەمای ئابووری (ماتریالیزم): سیستمێکی ،سەرمایەداریی تاڵانکەر. داهاتی نەوت و سامانی وڵات دەدزێت بۆ چینێکی دەسەڵاتداری ئایینی گەندەڵ لە بواری هەژمونگەری میلیشیای ئاییندا بە فیڕۆی دەدات ، لەکاتێکدا زۆرینەی خەڵک لە هەژاریدان. • پەیوەندی لەگەڵ کۆمەڵگەدا، پەیوەندییەکە لەسەر بنەمای،ترس و تۆقاندن و سەپاندنی ئایینی . • دەیەوێت خەڵک نەخوێنەوار و هەژار بن تا پرسیار نەکەن. • ئەنجام: ئەم سیستمە بەپێی یاسای مێژوو "شیاوی مانەوە نییە"، چونکە دژی ڕەوتی پێشکەوتنی نوێگەری مرۆڤایەتییە. گۆشەی دووەم: حزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکانی ئۆپۆزیسیۆن (ئەنتی-تێز - Antithesis) لە فەلسەفەی ئێمەدا نوێنەرایەتی "پەرچەکرداری سۆزداری و دووبارەکردنەوەی مێژوو" دەکەن. • دنیابینی (فەلسەفە): پشتیان بەستووە بە "هەستی نەتەوەیی ڕووت". کێشەکەیان لەگەڵ ڕژێم تەنها ئەوەیە "کێ حوکم دەکات؟" نەک "چۆن حوکم دەکرێت؟". • بنەمای ئابووری (ماتریالیزم): خاوەنی "هیچ پڕۆژەیەکی ئابووری زانستی و وەرچەرخانی کۆمەڵایەتی نین". باسی خاک دەکەن، بەڵام باسی ئەوە ناکەن نانی جووتیار و کرێکارو خەڵکی هەژار چۆن دابین دەکەن. ئەوان خەباتی چینایەتییان فەرامۆش کردووە. • پەیوەندی لەگەڵ کۆمەڵگەدا: پەیوەندییەکە لەسەر بنەمای ،سۆز و ڕابردووشەهیدوو قوربانی . • شانازی بە مێژووی خەباتی شاخەوە دەکەن،دیانەوێت کۆی کۆمەڵگە بە حزبی بکەن وجەماوەری حیزبییان دەوێ نەک مۆڤ وکۆمەڵگەی ئازاد. • ئەنجام: ئەمانە ناتوانن ببنە جێگرەوە، چونکە دەیانەوێت بە "میتۆدی کۆن" شەڕی "دوژمنێکی بەهێزتر لەخۆیان " بکەن. ئەوان "نەفی"ی ڕژێم دەکەن، بەڵام "بونیاد"ی نوێیان پێ نییە. گۆشەی سێیەم: بزووتنەوەی ئایندە (سەنتێز - Synthesis) لە فەلسەفەی ئێمەدا نوێنەرایەتی "ڕێنێسانس و ئایندەخوازیی زانستی" دەکرێت. • دونیابینی (فەلسەفە): پشت دەبەستێت بە "زانست و مرۆڤ سەنتەری". تێگەیشتووە کە کێشەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان تەنها گۆڕینی ئاڵا و ستەمی سەر نەتەوەیەک نییە، بەڵکو گۆڕینی عەقڵیەتە. • بنەمای ئابووری (ماتریالیزم): باوەڕی بە چینە هاوبەشەکان هەیە. تێگەیشتووە کە ئازادیی سیاسی بەبێ دادپەروەریی چینایەتی (مافی جووتیار و کرێکار ژن ) درووشمێکی ناتەندروست و نابەجێیە . • پەیوەندی لەگەڵ کۆمەڵگەدا پەیوەندییەکە ،دامەزراوەیی و پیشەیی، لە جیاتی ئەوەی خەڵک بکاتە چەکدار، دەیانکاتە (ئەندازیار، دکتۆر، بیرمەند)ی شۆڕشگێڕ. • ئەنجام: ئەمە تاکە هێزە کە "شایستەی بەڕێوەبردنە"، چونکە هەم خاوەنی فیکرە (وەک فەیلەسوف) و هەم خاوەنی بەرنامەیە (وەک دەوڵەت). خشتەی بەراوردکاریی دیالەکتیکی بۆ تێگەیشتنی درووست پێوەر، کۆماری ئیسلامی (ڕابردوو)حزبە تەقلیدی وکلاسیکیەکان (کاردانەوە) بزووتنەوەی ئایندە (داهاتوو) سەرچاوەی شەرعیەت"ئاسمان و ئایین خوێنی شەهیدان و مێژو ئەقڵ، زانست و دەنگی خەڵک"ڕوانین بۆ تاک ، ڕەعیەت (کۆیلە) تاک ،لایەنگر (ژمارە) تاک،هاوڵاتی هۆشیا (سەنتەر)ڕوانین بۆ ژن ئامرازێک بۆ خزمەتی پیاو سیمبولێک بۆ جوانکاری هێزێکی سەرەکی گۆڕانکاری میتۆدی کارکردن سەرکوت و زیندان بەیاننامە و چالاکی چەکداری بونیادنانی دامەزراوە شۆڕشی هزری ستراکچەردیکتاتۆریی ئایینی سەرۆکایەتیی تەقلیدی (بنەماڵە/سەرکردە) شایستەسالاری حکومەتی پسپۆڕان ئامانجی کۆتایی مانەوەی دەسەڵاتی ئایین ڕوخانی ڕژێم (بەبێ پلانی دواتر) دروستکردنی کۆمەڵگایەکی مۆدێرن و دادپەروەر بەراوردی مێژوویی: بۆچی "بزووتنەوەی ئایندە" ؟ بەپێی تیۆری "ماتریالیزمی مێژوویی": 1شکستی کۆماری ئیسلامی حەتمییە: چونکە ناتوانێت وەڵامی پێداویستییە ئابووری و فکرییەکانی نەوەی نوێ و سەردەم بداتەوە.یان دەبێت ملبدات بۆ چەمکە سەردەمیەکان دیموکرتی و فیدڕاڵی . 2. بێهێزیی حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان سروشتییە: چونکە ئەوان ناتوانن "ئەلتەرناتیڤ" پێشکەش بکەن. خەڵک لە "داڕمانی ڕژێم" دەترسێت ئەگەر جێگرەوەکەی "ئاژاوە" بێت (وەکو باشوری کوردستان ). کە چەند نموونەیەکی خێڵەکی و میلیشیایی و ناشیرینیان پیشانی جیهانداوە . 3. بزووتنەوەی ئایندە پێویستییە: چونکە ئێمە "مۆدێلی دەوڵەت" پێشکەش دەکەین بەر لەوەی دەوڵەت دروست بێت. کاتێک کۆمەڵگە دەبینێت ئێمە ئەومتمانەیەیان پێدەبەخشین و "دەستەی کشتوکاڵ" و "پلانی ئابووری" و "فەلسەفەی ڕۆشنی بەڕێوەبردنی وڵاتین.کۆی چینەکانی کۆمەڵگە لەم پلان و پرۆسەیەدا بەشداری پێدەکەین . "کۆماری ئیسلامی نوێنەری تاریکییە، حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان نوێنەری توڕەیین، بەڵام بزووتنەوەی ئایندە نوێنەری ڕووناکییە. مێژوو فێری کردووین: تاریکی بە توڕەیی لاناچێت، بەڵکو تەنها بە ڕووناکی (مەعریفە و زانست) دەڕەوێتەوە." ئەمە پرسیارێکی زۆر گرنگ و هەستیارە. ڕاستە، لە گۆڕەپانەکەدا "دروشمی هاوبەش" زۆرن، بەڵام لە زانستی سیاسەتدا جیاوازییەکی گەورە هەیە لە نێوان "بانگەشەی ئایدیۆلۆژی" (Ideological Claim) و "پڕۆژەی پڕاکتیکی" (Practical Project). بەپێی ئەو فەلسەفە "دیالەکتیکی و زانستییەی" بۆ بزووتنەوەی ئایندەمان داڕشتووە، ئێمە شیکردنەوەیەکی "ڕەخنەگرانەی زانستی" (نەک دژایەتی لایەن و حیزب) بۆ ئەو هێزانە دەکەین، تا دەربکەوێت بۆچی بزووتنەوەی ئایندە تەنها ژمارەیەک نییە، بەڵکو پێویستییە . کێشەی "کۆمەڵە و دیموکرات" (چەپ و سۆسیال-دیموکراسیی کلاسیک) • بانگەشە: ئەوان دەڵێن ئێمە سۆسیالیستین یان سۆسیال-دیموکراتین و بڕوامان بە دادپەروەری هەیە. • ڕەخنەی بزووتنەوەی ئایندە (لە ڕووی زانستییەوە): قەیرانی میتۆد: سۆسیالیزمی ئەوان زیاتر "نەریتی و مێژووییە". واتە شانازی بە مێژووی ڕابردوویانەوە دەکەن، بەڵام ئایا داهاتوو چی "ماستەرپلانێکی ئابووری"یان هەیە؟ ئایا تیمی ئابووریناسیان هەیە کە دیراسەی بانکی و دیجیتاڵی کردبێت ئایا پڕۆژەی ڕۆێشنبیرکردنی کۆمەڵگەیان هەیە ؟ ستراکچەر: هەرچەندە دروشمەکەیان مۆدێرنە، بەڵام ستراکچەری حیزبەکەیان هێشتا "هەرەمی و تەقلیدییە". بڕیار لای سەرکردایەتی سیاسییە، نەک لای "پسپۆڕان". جیاوازیی ئێمە: بزووتنەوەی ئایندە سۆسیالیزم ناکاتە دروشم، بەڵکو دەیکاتە "دامەزراوە" (وەک کانوونی پلاندانانی ئابووری). ئێمە دەڵێن: "سۆسیالیزم واتە ئەندازیار و جووتیار بڕیاردەر بن، نەک مەکتەبی سیاسی." کێشەی "پژاک" (کۆنفیدراڵیزم و نەتەوەی دیموکراتیک) • بانگەشە: چارەسەری دیموکراتیک، ژینگە، ژن، تێپەڕاندنی دەوڵەت-نەتەوە. • ڕەخنەی بزووتنەوەی ئایندە: قەیرانی ئایدیۆلۆژیای پەتی: پڕۆژەی پژاک (فەلسەفەی ئۆجەلان) پڕۆژەیەکی زۆر نافەلسەفی و ئاڵۆز و بێسەرەو بەرە . زۆرجار وەک "ئایینێکی سیاسی" دەردەکەوێت کە دەبێت باوەڕت بە هەمووی هەبێت. خۆیان نەبێت کەس نایەوێت ئەوە جێبەجێبکات ، ئاینێکی بێ شوێنکەوتوو تورک و فارس و عەرەب دەست لەدەوڵەتی نەتەوەیی خۆیان بەردەدەن و لە گەڵ کورددا بەدیموکراسی دەژین خەونی بەتاڵ . نامۆبوون لەگەڵ چینی ناوەڕاست: زمان و زاراوەکانیان بۆ خەڵکی ئاسایی، مامۆستا، و ئەندازیاری شارنشین زۆر نامۆیە. جیاوازیی ئێمە: بزووتنەوەی ئایندە پشت بە "فەلسەفەیەک" نابەستێت کە لە دەرەوە هاتبێت، بەڵکو پشت بە "زانست و لۆژیک" دەبەستێت. ئێمە ناڵێن "وەرن باوەڕ بە سەرۆک بهێنن"، دەڵێن "وەرن با بە زانست وڵات بەڕێوەببەین". پڕۆژەی ئێمە"واقیعییە" (Pragmatic) نەک یۆتۆپیایی. کێشەی "پاک" (سەربەخۆیی خواز) • بانگەشە: دەوڵەتی سەربەخۆ، کوردایەتی پەتی.کرێگرتەی جەنابی سەرۆک لە هەولێر ...... • ڕەخنەی بزووتنەوەی ئایندە: قەیرانی "ڕۆژی دواتر": ئەوان تەنها باسی "ئامانج" (دەوڵەت) دەکەن، بەڵام باسی "ڕێگا" ناکەن. باشە سبەی دەوڵەت دروست بوو، کێ ئیدارەی ئابووری دەدات؟ سیستەمی پەروەردە چی لێ دێت؟ ئەگەر پلانت نەبێت، دەوڵەتەکە دەبێتە دیکتاتۆری . پاک هێزێکی میلیشیای دروستکراو، وەک هێزی ڕۆژی خۆرئاوای کوردستان ، نەخوێندەواری کوالێتی ئا‌غایە . فەرامۆشکردنی چینایەتی: ئەوان دەڵێن "با جارێ ڕزگاربین، دوایی باسی نان دەکەین". ئەمە مەترسیدارە. جیاوازیی ئێمە: بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: "سەربەخۆیی بەبێ دیموکراسی و یەکسانی، تەنها گۆڕینی ئاغایە"ئاغای کولێتی ئایینی و ئاغای کوالێتی خێڵەکی جیاوازیان نیە . ئێمە پێمان وایە دەبێت "بونیادی دەوڵەت" دروست بکرێت (مرۆڤ و دامەزراوە) ئینجا سەربەخۆیی ڕادەگەیەنرێت. خاڵی جەوهەری: بۆچی بزووتنەوەی ئایندە "پڕۆژە"یە نەک تەنها "دروشمی سۆسیالیزم"؟ لێرەدا ئێمە دەتوانین بەم خشتەیە وەڵامی هەموویان بدەینەوە، بەپێی تیۆری "ماتریالیزمی بونیادنەر": بابەت لای حزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان (دیموکرات/کۆمەڵە/پژاک/پاک) لای بزووتنەوەی ئایندە ڕێنێسانس سۆسیالیزم و عەدالەت دروشمێکە لە ڕۆژانی ١ی ئایار دەوترێتەوە. پلانێکی زەریبی و ئابوورییە لە "ناوەندی ئابووری" داڕێژراوە سەربەخۆیی و خاک خەونێکی سۆزدارییە و هۆنراوەی بۆ دەنووسن. ئامادەکردنی ژێرخانی دەوڵەتە (کارەبا، ئاو، کشتوکاڵ تکنۆلۆژیا) بە زانست. ئازادی ژن دانانی چەند ژنێک لە سەرکردایەتی ( وەک دیکۆر). شۆڕشی کولتووری لە خێزان و قوتابخانەوە بۆ گۆڕینی عەقڵیەتی پیاوسالاری. سەرکردایەتی سیاسییەکان بڕیار دەدەن، پسپۆڕان جێبەجێ دەکەن. پسپۆڕان بڕیار دەدەن (شایستەسالاری)، سیاسییەکان هەماهەنگی دەکەن. چۆن ئەمە دەسەلمێنن؟ (The Proof) کاتێک خەڵک دەپرسێت "پڕۆژەی ئێوە چییە؟"، وەڵامی ئێمە نابێت دروشم بێت. دەبێت بڵێن: "بڕوانن، حیزبەکانی تر باسی سۆسیالیزم دەکەن، بەڵام ئێمە خاوەنی پڕۆژەی بووژانەوەی گوندەکانین کە لەلایەن ئەندازیارەکانمانەوە نووسراوەتەوە. ئەوان باسی دیموکراسی دەکەن، بەڵام ئێمە خاوەنی 'سیستەمی ناوەندی شارەکانین کە دەسەڵاتمان داوەتە خوارەوە. ئەوان باسی سەربەخۆیی دەکەن، بەڵام ئێمە خەریکی دروستکردنی 'مرۆڤی سەربەخۆین لەڕێگەی پڕۆژەی ڕێنێسانسەوە." کورتەی دیالەکتیکی: حیزبەکانی تر "ئایدیۆلۆژیا" (Ideology) دەفرۆشنەوە. بزووتنەوەی ئایندە "تەکنۆلۆژیا و مەعریفەی بەڕێوەبردن" (Methodology) پێشکەش دەکات. ئەمەیە نهێنیی نەبوونی پڕۆژە لای ئەوان، و بوونی پڕۆژە لای ئێمە. کلیلی تێگەیشتنە لە شکست و چەقبەستوویی دۆخی سیاسیی ئێستای ڕۆژهەڵاتی کوردستان. لە زانستی سیاسەتدا پێی دەوترێت "شەرعیەتی مێژوویی" (Historical Legitimacy). واتە حیزبەکە دەڵێت: "من شایستەی حوکمڕانیم، چونکە لە شاخ بووین". بەڵام کۆمەڵگە دەپرسێت: "باشە ئەوە ڕابردوو بوو، بۆ داهاتوو چیت پێیە؟". بەڵام بزووتنەوەی ئایندە ئەم خاڵە دەکاتە چەکی بەهێزی خۆی "فەلسەفەی ژیان دژی فەلسەفەی یادەوەری" پەیرەو دەکات. جیاوازیی نێوان "خاک پەرستی"ناسونالیزمی کلاسیک و "مرۆڤ دۆستی" حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان تووشی وەرەمێک بوون پێی دەوترێت "فەتیشیزمی خاک" (Fetishism of Land). • تێڕوانینی ئەوان (ڕابردوو): هەموو شتێک دەکەنە قوربانی بۆ "خاک". مرۆڤ دەمرێت دەکوژرێت ، شار وێران دەبێت، گرنگ نییە، گرنگ ئەوەیە دروشمی خاک بەرز بێت. • تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە "خاک بۆ خزمەتی مرۆڤە، نەک مرۆڤ بۆ خزمەتی خاک". خاکی ڕزگارکراو چییە ئەگەر مرۆڤەکەی تێیدا برسی و نەخوێنەوار و بێ بەها بێت؟ وەکو ( محەمەد ما‌‌‌‌غوت دەڵێت : نیشتمان جووتێ پێڵاو ناهێنێ کە مرۆڤ پێی پەتی بێت . شۆڕشی ئێمە بۆ "بەها دانە بە مرۆڤ". کاتێک مرۆڤ بەهێز بوو، خاکیش دەپارێزێت. بەڵام مرۆڤی لاواز، خاکەکەی دەفرۆشێت. ٢. جیاوازیی نێوان "بازرگانی بە شەهید" و "وەفا بۆ شەهید" ئەمە خاڵێکی هەستیارە، ئێمە دژی سیمبول و پیرۆزیەکانمان نین ئێمە دژی بەکار هێنانی پیرۆزیەکانمانین بۆ بەرژەوەندی سیاسی ، وەک لە باشووری کوردستان دەیبینین خەڵک شەهید دەدات و دەستێکی چەپەڵ بەرهەمی خوێنەکی دەخوات .بۆیە ئێمە نامانەوێت ئەو نموونە ڕەشەی باشور لە ڕۆژهەڵاتیش دووبارە ببێتەوە . • تێڕوانینی ئەوان (سۆزداری): وێنەی شەهید هەڵدەواسن و لەژێر سێبەری وێنەکەدا گەندەڵی دەکەن یان شکستەکانیان دەشارنەوە. دەڵێن: "ڕەخنە مەگرن، ئێمە شەهیدمان داوە". • تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە (واقیعی): ئێمە دەڵێین: "گەورەترین خیانەت لە شەهید ئەوەیە وڵاتێک دروست بکەیت کە خانەوادەو منداڵی شەهیدەکە تێیدا ئاسوودە نەبێت." باشترین وەفا بۆ خوێنی ڕابردوو، بونیادنانی سیستەمێکی دادپەروەرە بۆ داهاتوو. شەهید گیانی نەبەخشی بۆ ئەوەی وێنەکەی هەڵبواسرێت، گیانی بەخشی بۆ ئەوەی خەڵک بە خۆشی بژین. ئێمە بزووتنەوەیەکین بۆ "ژیان" تێدەکۆشین، نەک بۆ "مەرگ".. جیاوازیی نێوان "سەرکردەی کاریزما" و "سەرکردەی بەڕێوەبەر" • تێڕوانینی ئەوان: حیزب پشت ئەستوورە بە کەسەکان ، ئەگەر سکرتێرەکە بمرێت، حزبەکە تووشی هەڵوەشان و لێکترازان و کێشە دەبێت. چونکە هەموو شتێک بەستراوەتەوە بە سۆز بۆ ئەو کەسە.نموونە زۆر بەردەستە . •تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە: ئێمە باوەڕمان بە "دامەزراوە" هەیە. لە بزووتنەوەی ئایندەدا، سەرکردە پیرۆز نییە، بەڵکو "بەڕێوەبەرێکی گشتییە". خەڵک دەبێت متمانەی بە "بەرنامەکە" هەبێت، نەک بە "کەسایەتیەکان". چونکە کەسایەتیەکان دەڕۆن، بەڵام بەرنامە و سیستەم دەمێنێتەوە. چۆن ئەمە دەکرێتە دروشم و وتاری سیاسی؟ ڕابردوو پەرستی دەربارەی مێژوو: "ڕێز لە مێژوو دەگرین وەک مامۆستایەک، بەڵام پەسەندی ناکەین ببێتە زیندانەوانمان. ئێمە نامانەوێت تەنها شانازی بەوەوە بکەین کە باپیرانمان چییان کردووە، دەمانەوێت نەوەکانی داهاتوو شانازی بەوەوە بکەن کە ئێمە چی دەکەین." دەربارەی سۆز و ئەقڵ: "ڕۆژهەڵاتی کوردستان پێویستی بە فرمێسک نییە بۆ ڕابردوو، پێویستی بە نەخشەڕێگایە بۆ داهاتوو. سۆز و خرۆشان دەتوانێت شۆڕش هەڵبگیرسێنێت، بەڵام تەنها عەقڵ و زانست دەتوانێت دەوڵەت بەڕێوە ببات." دەربارەی سەرکردە: "سەردەمی پاڵەوانە ئەفسانەییەکان کۆتایی هات نامانەوێت چیتر کارێزما دابتاشین . ئێستا سەردەمی پاڵەوانە بێدەنگەکانە؛ ئەو جووتیارەی بەرهەم دەهێنێت، ئەو مامۆستایەی نەوەیەک پەروەردە دەکات، ئەو ئەندازیارەی پردێک دروست دەکات. بزووتنەوەی ئایندە ماڵی ئەمانەیە." ستراتیژ: حیزبە تەقلیدی وکلاسیکیەکان ، دەیانەوێت یارییەکە لە گۆڕەپانی "بیرەوەری" (Memory) بۆ هەمیشە بهێڵنەوەوبەرجەستەبێت . بزووتنەوەی ئایندە یارییەکە دەگوازێتەوە بۆ گۆڕەپانی "پڕۆژە" (Project). ئەوان باسی ڕابردوو دەکەن ، ئێمە باسی داهاتوودەکەین . ئەم جیاوازییە ئەوە بۆ هەموان ڕوون دەکاتەوە کە چەند لە جیهان بینی و ستراتیژەوە دوورین لە یەک . هەر ئەم ستراتیژەیە کە ، بزووتنەوەی ئایندە لە "ڕێکخراوێکی سیاسی یەوە دەگوازێتەوە بۆ "قوتابخانەیەکی فکری" (School of Thought). ئەمە بەرزترین ئاستی ڕێکخستنی سیاسییە. مارکسیزم لەسەر دوو پایە وەستاوە: چۆن لە جیهان دەڕوانین (دیالەکتیک) چۆن مێژوو دەخوێنینەوە (ماتریالیزمی مێژوویی). بزووتنەوەی ئایندە، بەپێی ئەو سێ بنەمایە (نەتەوە، چینایەتی، ڕێنیسانس) کە هەیەتی، فەلسەفەیەکی تایبەتی داڕشتوە کە هاوتای ئەوەی مارکسیزم بێت بەڵام بە "مۆدێلی کوردی و کوردستانی ". فەلسەفەی ئایندەخوازی: Futurism Philosophy یەکەم: هاوتای "ماتریالیزمی دیالەکتیکی" لە مارکسیزمدا دەڵێت: "ماددە بنەمایە و هەموو شتێک لە ململانێدایە". لە بزووتنەوەی ئایندەدا،ئێمە ناوی دەنێین: "دیالەکتیکی ئاگایی و شوناس" (Dialectics of Consciousness and Identity). بنەماکانی ئەم فەلسەفەیە: ماددە بەتەنها بەس نییە: مرۆڤ تەنها پێویستی بە نان نییە (وەک مارکس دەڵێت)، بەڵکو پێویستی بە شوناس و ئازادیش هەیە. بۆیە فەلسەفەی بزووتنەوەی ئایندە تێکەڵەیەکە لە "پێداویستی ئابووری" و "پێداویستی هەستی نەتەوەیی". یاسای دژبەری (The Law of Contradiction): لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان دوو هێزی دژبەیەک هەن: هێزی کۆنەپەرستی و داگیرکاری (تێز) دژی هێزی نەتەوەیی و ڕزگاری خواز (ئەنتی-تێز). لە ئەنجامی پێکدادانی ئەم دوو هێزە، "کۆمەڵگەی ئایندە" (سەنتێز) لەدایک دەبێت. گۆڕانکاری چەندێتی بۆ چۆنێتی: کاری بزووتنەوەی ئایندە ئەوەیە هێندە هۆشیاری بڵاو بکاتەوە (چەندێتی)، تا لەناکاو دەبێتە هۆی گۆڕانی سیستەمی سیاسی و کۆمەڵایەتی (چۆنێتی). واتە ڕێنێسانس بە کەڵەکەبوونی مەعریفە دروست دەبێت. دووەم: هاوتای "ماتریالیزمی مێژوویی" مارکس دەڵێت: "مێژوو بریتییە لە ململانێی چینایەتی". بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت: "مێژوو بریتییە لە ململانێی دادپەروەری و داگیرکاری" کلاسیک و مۆدێرن ئەمەش .ناو دەنێین: "واقیعگەریی مێژوویی ڕۆژهەڵاتی کوردستان " (HistoricaRealism of the East). چۆن مێژوو دەخوێنینەوە؟ بزوێنەری مێژوو: لە دیدگای بزووتنەوەی ئایندەوە ، مێژوو تەنها بە پارە (ئابووری) ناجوڵێت، بەڵکو بە "ئیرادەی نەتەوەیی ، دادپەروەری کۆمەڵایەتی" دەجوڵێت. قۆناغەکانی مێژووی کورد: قۆناغی بێ ئاگایی: کاتێک کورد تەنها خەریکی عەشیرەت و خێڵو پەرستن بوو. قۆناغی شۆڕشی کلاسیک: کاتێک تەنها چەکی هەڵگرت بەبێ گۆڕینی بیرکردنەوە. قۆناغی ئایندە (قۆناغی مۆدێرن ): قۆناغی "مرۆڤی ئازاد لە خاکی ئازاد". واتە ڕزگارکردنی مێشک و گیرفان و خاک بەیەکەوە. سێیەم: سێکوچکەی فەلسەفی (The Philosophical Trinity) ١. بوونناسی (Ontology): ئێمە کێین؟ • تیۆری: مرۆڤی کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان تووشی "نامۆبوون " (Alienation) بووە. هەم لەلایەن داگیرکەرەوە ناسنامەی لێ سەندراوەتەوە، هەم لەلایەن سیستەمی سەرمایەداری و چینایەتییەوە ڕەنجەکەی دزراوە. •ئەرکی بزووتنەوەی ئایندە : گێڕانەوەی "خوودی مرۆڤ" بۆ خۆییەتی . مەعریفەناسی (Epistemology): چۆن دەزانین؟ •تیۆری: سەرچاوەی زانیاری ئێمە "وەحی" یان "قسەی سەرۆک" نییە، بەڵکو "زانست و ئەزموونە" (Science & Praxis) . پراکتیک: هەر بڕیارێک لە ناوەندی بڕیار دەربچێت، دەبێت پاساوی زانستی و لۆژیکی هەبێت. ڕەتکردنەوەی خورافیات بەشێکە لەم مەعریفەیە. ڕەوشتناسی (Ethics): • تیۆری: باشترین شت "خزمەتە بە گشتی". بەرژەوەندی تاک لە خزمەت بەرژەوەندی گشتیدایە. • بەهاکان: یەکسانی ژن و پیاو، پاراستنی ژینگە، دابەشکردنی دادپەروەرانەی سامان.گێڕانەوەی پیشەو کایەکان بۆشوێنی بنچینەیی خۆیان .بەهای زانست ، بەهای پیشەیی ، بەهای کۆمەڵایەتی ، هتد . کورتەی "مانیفێستی فەلسەفیی بزووتنەوەی ئایندە" "فەلسەفەی مرۆڤگەرایی شۆڕشگێڕ" "بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی وایە کە ستەمی سەر ڕۆژهەڵاتی کوردستان ستەمێکی 'دوانەیە' (Dual Oppression): ستەمی نەتەوەیی و ستەمی چینایەتی. بۆیە چارەسەرەکەش دەبێت 'دیالەکتیکی دوانەیی' بێت. ئێمە مێژوو وەک ڕووبارێک دەبینین کە دەبێت بەرەو 'شایستەیی و دادپەروەری' بڕوات. ڕێنیسانسی ئێمە بریتییە لە تێکشکاندنی ئەو بتە فکری و کۆمەڵایەتییانەی کە وایانکردووە تاک ملکەچ بێت. ئامانجی کۆتایی ئێمە دروستکردنی 'کۆمەڵگەی هۆشیارە، کە تێیدا: • جووتیار خاوەن خاکە (ئابووری). • تاک خاوەن بڕیارە (سیاسی). • نەتەوە خاوەن شوناسە (کولتووری)." ئەم دیدگایانەمان خستوەتە بەرنامەی کارەوە؟ خولی فکری: بۆ ئەندامان وانەی "دیالەکتیکی شوناس" دەوترێتەوە. شیکردنەوەی سیاسی: کاتێک ڕووداوێک دەقەومێت (نموونەخۆپیشاندانێک)، بزووتنەوەکە بە پێوەری "دیالەکتیک" شیکاری بۆ دەکات (ململانێی کۆن و نوێ)، نەک تەنها وەک هەواڵێک. لەبەر ئەمەیە بزووتنەوەی ئایندە خاوەنی "تیۆریی تایبەت بە خۆیەتی " و نە کۆپی مارکسیزم یان لیبرالیزم نین، بەڵکو ئێمە ئایندەخوازین" (Futurist).ئەم پڕۆژەیەی "بزووتنەوەی ئایندە" کە دامان ڕشتووە (پشتبەستوو بە شایستەسالاری، ڕێنیسانسی فکری، و تێکەڵکردنی نەتەوە و دادپەروەری)، ئەگەر بیخەینە بەردەم دادگای فەلسەفە و مێژوو، دەبینین پشتیوانییەکی بەهێزی لەلایەن گەورەترین بیرمەندانی جیهانەوە دەبێت. لێرەدا هەڵسەنگاندنی ئەم پڕۆژەیە دەخەینە ڕوو لە چاوی پێنج قوتابخانەی فکریی جیهانییەوە: لە دیدی "پلاتۆن" (باوکی فەلسەفەی سیاسی) چەمکی پەیوەندیدار: شایستەسالاری و پاشای فەیلەسوف (Philosopher King) • ڕا: پلاتۆن دژی دیموکراسیی هەڕەمەکی و پۆپۆلیستی بوو. ئەو دەیوت: "شارەکان ئاسوودە نابن تاوەکو فەیلەسوفەکان (خەڵکانی دانا و پسپۆڕ) حوکم نەکەن." • هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: لە دیدی پلاتۆنەوە ئەگەر سەیری ئەم بەشەی پڕۆژەکە بکرێت "ئەندازیار بۆ ئەندازیاری و جووتیار بۆ کشتوکاڵ". بایەخی فەلسەفی هەیە بە بڕوای پلاتۆن، کێشەی حیزبە تەقلیدییەکان و کلاسیکیەکان ئەوەیە کە "سەرباز" دەیەوێت کاری "بازرگان" بکات، یان "سیاسی" دەیەوێت کاری "دادوەر" بکات. پڕۆژەکەی بزووتنەوەی ئایندە دەسەڵات دەداتە "پسپۆڕان" (Technocrats)، جێبەجێکردنی خەونەکەی پلاتۆنە بۆ دروستکردنی "شاری نموونەیی" (Kallipolis). ٢. لە دیدی "ئەنتۆنیۆ گرامشی" (فەیلەسوفی نوێی ئیتاڵی) چەمکی پەیوەندیدار: ڕۆشنبیری ئۆرگانیک و هەیمەنەی کولتووری (Cultural Hegemony) • ڕا: گرامشی باوەڕی وابوو کە گۆڕانکاری بە تەنها بە گرتنی دەسەڵات (گۆش) ناکرێت، بەڵکو دەبێت پێشتر "شۆڕشی کولتووری" لەناو کۆمەڵگادا بکرێت.هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: گرامشی پشتیوانی لەو بەشە دەکات کە ناومان ناوە "ڕێنێسانس". گرامشی دەڵێت "ڕۆشنبیری ئۆرگانیک". واتە ئەوانە نین کە تەنها کتێب دەخوێننەوە، بەڵکو ئەوانەن کە لەناو کێڵگە و کارگەکانن (ئەندازیار و جووتیارەکان) و هۆشیاری بڵاو دەکەنەوە. ئەو پێی وایە ستراتیژ بۆ گۆڕینی "هزر" پێش "حوکمڕانی"، تاکە ڕێگایە بۆ ئەوەی دوای سەرکەوتن تووشی دیکتاتۆری نەبینەوە. لە دیدی "ماکس ڤێبەر" (باوکی کۆمەڵناسیی مۆدێرن) چەمکی پەیوەندیدار: دەسەڵاتی ئەقڵانی-یاسایی (Rational-Legal Authority) • ڕا: ڤێبەر دەسەڵاتی دابەش کردبوو بۆ سێ جۆر: تەقلیدی (شێخ و ئاغا)، کاریزمی (سەرکردەی پاڵەوان)، ئەقڵانی (دامەزراوە و یاسا). ئەو پێی وابوو دەوڵەتی مۆدێرن تەنها بەوەی سێیەم بەڕێوە دەچێت. • هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: ڤێبەر ڕەخنە لە حیزبە تەقلیدییەکان و کلاسیکەکانی ڕۆژهەڵات دەگرێت کە هێشتا لەسەر بنەمای "کاریزما و تەقلید" دەژین. بەڵام بۆ بزووتنەوەی ئایندە لە دیدی ڤێبەرەوە : "ئەم پڕۆژەیە نوێنەرایەتی قۆناغی پێگەیشتنی کۆمەڵگەی کوردی دەکات." گۆڕینی ناوی "مەڵبەند" بۆ "دەستە و بۆرد"، و گۆڕینی "سۆز" بۆ "پلان"، لای ڤێبەر واتە گواستنەوەی کورد لە خێڵەوە بۆ "دەوڵەت". لە دیدی "فرانتس فانۆن" (تیۆریسێنی دژە-داگیرکاری) چەمکی پەیوەندیدار: خراپییەکانی بۆرژوازیی نیشتمانی •دیدگا: فانۆن لە کتێبی "دوایینەکانی سەر زەوی" هۆشداری دەدات کە زۆرجار حیزبە شۆڕشگێڕەکان دوای ڕزگاری، دەبنە دیکتاتۆری نوێ چونکە تەنها بیریان لە "ئاڵا" کردۆتەوە نەک "دادپەروەری".ئەم تیۆریە پڕاو پڕ لە باشوری کوردستاندا بە زەقی ڕنگی داوەتەوە ، باشوری کوردستاندا ئەزمونی حکومڕانیەکی ناسیونالیستی خێڵەکی شکست خواردوو بەڕێدەبات .ستەمی ناسیونالیستی خێڵەکی چڕترە لە ستەمی نەتەوەیی داگیرکەر. •هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: دیدی فانۆن باشترین پارێزەری پڕۆژەکەی بزووتنەوەی ئایندەیە . ئەو دەڵێت: تێگەیشتوون ڕزگاریی نیشتمانی بەبێ ڕزگاریی چینایەتی و کۆمەڵایەتی، تەنها گۆڕینی پۆلیسەکانە. تێڕوانینی بزووتنەوەی ئایندە بۆ ئەوەی "مرۆڤی کورد" لە هەژاری و نەزانی ڕزگار بکرێت هاوتەریب لەگەڵ ڕزگاریی خاک، جەوهەری فەلسەفەی فانۆنە. لە دیدی "یۆرگن هابرماس" (فەیلەسوفی ئەڵمانی) چەمکی پەیوەندیدار: کردەی پەیوەندی و فەزای گشتی (Communicative Action) •ڕا: هابرماس باوەڕی وایە کێشەکانی کۆمەڵگە بە زەبر چارەسەر ناکرێن، بەڵکو بە "دیالۆگی ئەقڵانی" لەنێوان هاوڵاتیاندا چارەسەر دەکرێن. •هەڵسەنگاندن بۆ بزووتنەوەی ئایندە: هابەرماس ستایشی ئەو ستراکچەرە دەکات کە ناومان ناوە "ناوەندی شار و شارۆچکەکان". ئەم ناوەندانە دەبنە ئەو "فەزا گشتییە"ی کە تێیدا جووتیار و دکتۆر و مامۆستا بە زمانی "داتا و زانست" قسە دەکەن، نەک بە زمانی "تۆمەت و هەڵچوون ". ئەمە بەرزترین ئاستی شارستانییەتە. بزووتنەوەی ئایندە لە دیدی بیرمەندانەوە : ئەگەر ئەم بیرمەندانە کۆببنەوە بۆ نووسینی ڕاپۆرتێک لەسەر "بزووتنەوەی ئایندە"، ڕەنگە ئەمەیان بنووسیایە: "ئەم پڕۆژەیە هەوڵێکی دەگمەن و بوێرانەیە لە ڕۆژهەڵاتی کورستاندا . لە کاتێکدا هەمووان سەرقاڵی ، ڕابردوو، وپاڵەوانسازین ، بزووتنەوەی ئایندە خەریکی بونیادنانی 'سیستەم' و ئەقڵە. ئەم پڕۆژەیە تەنها حیزبێک نییە، بەڵکو 'پرۆسەی مۆدێرنیزەکردنی نەتەوەی کوردە'. بزووتنەوەی ئایندە دەیەوێت کورد لە قۆناغی ، سۆزەوە بەرێتە قۆناغی 'لۆژیک'. ئەمە ڕێگایەکی سەختە، بەڵام تاکە ڕێگایە بۆ مانەوە و سەرکەوتنی هەمیشەیی." ئەم خوێندنەوەیە چی دەبەخشێت بە بزووتنەوەی ئایندە؟ ئەمە متمانەیەکی (Confidence) بێ وێنەی پێ دەبەخشێت. کاتێک ئەنتی تێزی کلاسیک بە شیعر و قسەی سۆزداری هێرش دەکات، بەڵام ئێمە دەزانین کە فەلسەفەی جیهانی و زانستی مێژوو لە پشتمانە. ئێمە لە بەرەی "ڕاستی"داین، ئەوان لە بەرەی "خەیاڵ". بۆ ئەوەی بنەما و فکری "بزووتنەوەی ئایندەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان" بکەین بە ئایدیۆلۆژیایەکی تۆکمە و نووسراو، پێویستە ئەو سێ پایە سەرەکییە (مافی چارەی خۆنووسین، خەباتی چینایەتی، گۆڕانی کۆمەڵایەتی) لە چوارچێوەیەکی فەلسەفی و سیاسییدا داڕێژینەوە. لێرەدا نەخشەڕێگایەکم بۆ ئامادەکردوون کە چۆن ئەم باوەڕانە بکەین بە "مانیفێست" یان ئایدیۆلۆژیایەکی سیاسی دیاریکراو. دەتوانین ناوی بنێین "سۆسیال-دیموکراسیی شۆڕشگێڕی ڕۆژهەڵاتی کوردستان یان "ئایندەخوازیی پێشکەوتنخواز". ١. پێناسەی ناسنامەی فکری (The Core Identity) سەرەتا دەبێت بزووتنەوەکە خۆی لە یەکێک لە قوتابخانە فکرییەکاندا ببینێتەوە. بەپێی سیناریۆ ئامادە کراوەکان ، ئەم بزووتنەوەیە تێکەڵەیەکە لە "نەتەوەییبوون" و "چەپبوون". • پێناسە: بزووتنەوەی ئایندە، هێزێکی سیاسیی پێشکەوتنخوازە (Progressive) کە باوەڕی بە پەیوەستی "ڕزگاریی نیشتمانی" و "یەکسانیی چینایەتی" هەیە. واتە: ئازادیی خاک بەبێ یەکسانیی هاوڵاتیان بێ مانایە. داڕشتنی سێ بنەمای سەرەکییەکە (The Three Pillars) دەبێت بۆ هەر یەک لەو سێ خاڵەی ئاماژەمان پێداوە، تیۆری و ڕێکار دابنرێت: بنەمای یەکەم : مافی چارەی خۆنووسین (پرسی نەتەوەیی) ئەمە تایبەتمەندییە سیاسییەکەیە بۆ ڕۆژهەڵاتی کوردستان. • کورد لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان نەتەوەیەکی داگیرکراوە و مافی خۆیەتی بڕیار لە چارەنووسی خۆی بدات. • شێوازی جێبەجێکردن: ڕەتکردنەوەی ناوەندگەری (دژایەتی سیستەمی مەرکەزی تاران). باوەڕ بە فیدرالیزمی نەتەوەیی یان کۆنفیدراڵی دیموکراتیک (بەپێی ستراتیژی بزووتنەوەی ئایندە. پاراستنی زمانی کوردی و کولتووری نەتەوەیی وەک بەشێک لە بەرگری سیاسی. بنەمای دووەم : خەباتی چینایەتی (پرسی ئابووری و یەکسانی) ئەمە تایبەتمەندییە ئابوورییەکەیە (لایەنی چەپ و سۆسیالیستی). • بنەما: دژایەتیکردنی چەوساندنەوەی کرێکاران، جووتیاران و زەحمەتکێشانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ، چ لەلایەن دەوڵەتەوە بێت یان سەرمایەداری خۆماڵی. • شێوازی جێبەجێکردن: دادپەروەریی کۆمەڵایەتی: دابەشکردنی دادپەروەرانەی سامانی وڵات. پشتیوانی لە سەندیکا و ڕێکخراوە کرێکارییەکان. دژایەتیکردنی بەتایبەتیکردن (Privatization) کە زیان بە هەژاران دەگەیەنێت. بنەمای سێیەم: گۆڕانی کۆمەڵایەتی (پرسی مۆدێرنیتە و کولتوور) ئەمە تایبەتمەندییە ڕۆشنبیرییەکەیە کە بزووتنەوەی ئایندە لە حیزبە کلاسیکییەکان جیا دەکاتەوە. • بنەما: کۆمەڵگەی کوردی پێویستی بە شۆڕشی هزری و کولتووری هەیە بۆ ئەوەی بەرەو ئایندە بڕوات. • شێوازی جێبەجێکردن: پرسی ژنان: یەکسانی تەواوەتی ژن و پیاو ئەمە لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان زۆر گرنگەبەتایبەت دوای شۆڕشی ژینا. سێکۆلاریزم: جیاکردنەوەی ئایین لە دەسەڵاتی سیاسی بۆ ڕێگریکردن لە دەسەڵاتی تیۆکراسی ئێران و ناوخۆ . ژینگەپارێزی: پاراستنی سروشتی کوردستان وەک بەشێک لە نیشتمانپەروەری. دروشم و ستراتیژ (Slogan & Strategy) بۆ ئەوەی فکرەکە ببێتە ئایدیۆلۆژیا، دەبێت دروشمێک هەبێت کە هەموان کۆبکاتەوە. • دروشمی پێشنیارکراو: "ئازادی بۆ نیشتمان، یەکسانی بۆ مرۆڤ، پێشکەوتن بۆ ئایندە". • میتۆدی خەبات: خەباتی مەدەنی و جەماوەری (ڕێکخستنی شەقام). هۆشیارکردنەوەی تاک (بەرزکردنەوەی ئاستی مەعریفەی سیاسی). دیپلۆماسی نێودەوڵەتی بۆ ناساندنی دۆزی ڕۆژهەڵاتی کوردستان. پێکهاتەی مانیفێستی بزووتنەوەی ئایندە : بۆ ئەوەی بزووتنەوەی ئایندە ببێتە خاوەن فەلسەفەیەکی ڕوون یان پەیڕەوی فکری،کار لەسەرئەم تیۆریاندەکات: 1. پێشەکی (Introduction): شیکردنەوەی دۆخی ئێستای ڕۆژهەڵاتی کوردستان و ئێران و پێویستیی دروستبوونی ئەم بزووتنەوەیە. 2. بڕوای ئێمە (Our Creed): شیکردنەوەی ئەو سێ خاڵەی سەرەوە (نەتەوە، چینایەتی، کۆمەڵایەتی). 3. دنیابینی ئایندە (Vision): بزووتنەوەکە چۆن دەڕوانێتە داهاتوویڕۆژهەڵاتی کوردستان ؟ (پێکەوەژیان، ئاشتی، دیموکراسی). 4. ڕەخنە لە دۆخی هەنووکەیی: بۆچی سیستەمی ئێستا و حیزبە کلاسیکییەکان وەڵامدەرەوە نین؟ 5. کورتەی ئایدیۆلۆژیاکە بە زاراوەی سیاسی: ئایدیۆلۆژیای بزووتنەوەی ئایندە بریتییە لە: "نەتەوەخوازیی چەپی دیموکراتیک" (Democratic Left Nationalism). کە تێیدا "نەتەوە" ئامانجە، "چەپ/چینایەتی" ڕێگای گەیشتنە بە دادپەروەری، و "گۆڕانی کۆمەڵایەتی" ئامرازی نوێکردنەوەی کۆمەڵگایە. ئەمە خاڵە زۆر گرنگ و جەوهەرییەکەیە. کاتێک باسی "ڕێنێسانس" (وەرچەرخان و ژیانەوە) دەکەین، مانای ئەوەیە "بزووتنەوەی ئایندە" تەنها بزووتنەوەیەکی سیاسی نییە بۆ گرتنەدەستەی دەسەڵات، بەڵکو پرۆژەیەکی شارستانی و ڕۆشنبیرییە بۆ گۆڕینی ئەقڵیەت و ستراکچەری کۆمەڵگە. بۆ ئەوەی ئەمە بکەینە ئایدیۆلۆژیا، دەبێت "تیۆریی مرۆڤی نوێ" و "ئەقڵانییەت" بکەینە سەردێڕی کارەکان. جیاوازیی ئێمە لەگەڵ حزبە تەقلیدییەکان ئەوەیە: ئەوان دەیانەوێت دەسەڵات بگۆڕن، ئێمە دەمانەوێت "مرۆڤ و کۆمەڵگا" بگۆڕین بەر لە دەسەڵات. چوارچێوەی ئایدیۆلۆژییبزووتنەوەیئایندەیەوەک"بزووتنەوەیەکی ڕێنێسانسی (Renaissance Movement)": بنەمای فەلسەفی: "ئەقڵانییەت و ڕەخنە" (Rationalism & Criticism) حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان ، زۆرجار لەسەر بنەمای "گوێڕایەڵی" و "کەسایەتی پەرستی" کار دەکەن. بەڵام بۆ ڕێنێسانس، دەبێت ئەمە پێچەوانە بکرێتەوە: • کۆتایی هێنان بە پیرۆزی سازی (Desacralization): هیچ سەرکردەیەک ، دەقێک ، یان دابونەریتێک پیرۆز نییە کە نەتوانرێت ڕەخنەی لێ بگیرێت. ئایدیۆلۆژیای بزووتنەوەی ئایندە "پیرۆزی" تەنها بۆ (مرۆڤ و ئازادی) دادەنێت، نەک بۆ حیزب و سەرکردە. • ئەقڵ سەنتەری: بڕیارەکان لەسەر بنەمای زانست، لۆژیک و بەرژەوەندی گشتی دەدرێن، نەک لەسەر بنەمای سۆز وخرۆشان و نەتەوەیی ڕووت یان شەریعەتی ئایینی. • شۆڕشی هزری پێش ئەوەی چەک هەڵبگرین، دەبێت قەڵەم و کتێب هەڵبگرین. ڕزگارکردنی خاکی کوردستان بەبێ ڕزگارکردنی مێشکی تاک لە خورافیات، تەنها گۆڕینی داگیرکەرێکە بە ستەمکارێکی خۆماڵی. ٢. بنەمای کۆمەڵایەتی: "لە ڕەعیەتەوە بۆ هاوڵاتی" (From Subject to Citizen) حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان کۆمەڵگە دەکەن بە "جەماوەری حیزب"، بەڵام بزووتنەوەی ئایندە دەبێت کۆمەڵگە بکات بە "کۆمەڵگەی مەدەنی". • تاکگەرایی ئەرێنی (Positive Individualism): ڕێزگرتن لە ئازادی تاکەکەسی. لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان بنەماڵە زاڵە، ئێمە دەبێت کار لەسەر ئەوە بکەین کە "تاک" بەها و کەرامەتی هەبێت بەبێ ئەوەی سەر بە هیچ گرووپێک بێت. • یەکسانیی جێندەری ڕاستەقینە: نەک تەنها ژن بەشداری سیاسی بێت، بەڵکو شۆڕش دژی ئەو کولتوورە پیاوسالارییە بکرێت کە لە ناخی کۆمەڵگەدا ڕەگی داکوتاوە (تەنانەت لەناو خێزانەکانیشدا). دروشمی "ژن، ژیان، ئازادی" باشترین نموونەی ئەم ڕێنێسانسەیە کە ئێمە دەتوانین بیکەنە بەشێک لە فەلسەفەی خۆمان. ٣. بنەمای پەروەردەیی و کولتووری: "دروستکردنی مرۆڤی ئایندە" ڕێنێسانس لە ئەوروپا بە هونەر و ئەدەب و فەلسەفە دەستی پێکرد. بزووتنەوەی ئایندەش دەبێت خاوەنی "پڕۆژەی ڕۆشنبیری" بێت، نەک تەنها بەرنامەی سیاسی. • گرنگیدان بە هونەر و ئەدەب: شیعر، ڕۆمان، شانۆ و موزیک تەنها بۆ کات بەسەربردن نین، بەڵکو ئامرازن بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی هۆشیاری کۆمەڵگە. • پەروەردەی ڕەخنەگرانە: ئامانجی بزووتنەوەکە دروستکردنی هاودیدێکە کە پرسیار دەکات ("بۆچی؟" و "چۆن؟")، نەکهاودیدێک کە تەنها دەڵێت "بەڵێ". ٤. پەیوەندی نێوان "خەباتی چینایەتی" و "ڕێنێسانس" لێرەدا خاڵە بەهێزەکەی ئێمە دەردەکەوێت. حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان کاتێک باسی چینایەتی دەکەن، تەنها باسی (نان) دەکەن. بەڵام ئێمە دەبێت بڵێین: • هەژاری تەنها نەبوونی پارە نییە، بەڵکو نەبوونی هۆشیارییە. • سەرمایەداری و داگیرکەری ئایینی دەیانەوێت خەڵکی کوردستان لە نەزانیندا بهێڵنەوە بۆ ئەوەی ئاسانتر بچەوسێنرێنەوە. بۆیە خەباتی چینایەتیی ئێمە، هاوکات خەباتە دژی نەزانینە. کرێکارێکی هۆشیار، ترسناکترین دوژمنە بۆ دیکتاتۆر. کورتەی ئایدیۆلۆژیاکە (ناونیشانی پێشنیارکراو): "ڕۆشنگەریی نەتەوەیی" (National Enlightenment) یان "سۆسیالیزمی مرۆڤ-مەحوەر" (Human-Centric Socialism) ئەمە چۆن لە بەرنامەی بزووتنەوەی ئیندەدا بچەسپێنین ؟ لە پەیڕەوی ناوخۆ یان ستراتیژی بزووتنەوەی ئایندەدا، بەشێک زیاد دەکەین بە ناوی "پڕۆژەی کولتووری و شارستانی": "بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی وایە کە قەیرانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان تەنها قەیرانی سیاسی نییە، بەڵکو قەیرانی کولتووری و مەعریفییە. بۆیە ئێمە جیا لە خەباتی سیاسی، کار دەکەین بۆ هەڵگیرسانی شۆڕشێکی ڕۆشنبیری (ڕێنێسانس) کە تێیدا ئەقڵ بەسەر خورافیاتدا، ئازادی بەسەر کۆیلایەتیدا، و زانست بەسەر نەزانیندا سەربکەوێت. ئامانجمان بونیادنانی کۆمەڵگەیەکە کە تاک تێیدا ئازاد و هوشیار بێت، پێش ئەوەی تەنها هەڵگری ناسنامەیەکی نەتەوەیی بێت." بە کورتی: ئێمە دەمانەوێت "هزروو بیری کورد " ڕزگار بکەین، پێش ئەوەی "خاکی کورد" ڕزگار بکەن، چونکە ئەگەر عەقڵ ئازاد نەبێت، خاک ئازاد نابێت. ئەم تیۆریەی ئاماژەمان پێداوە ، لە زانستی سیاسەت و کۆمەڵناسیدا پێی دەگوترێت "گەڕانەوە بۆ شایستەسالاری" (Meritocracy) و "دابەشکردنی کار" (Division of Labor) بە شێوەیەکی زانستی. ئەمە وەڵامێکی کوشندەیە بۆ ئەو "شێواندنە کۆمەڵایەتییەی" (Social Distortion) کە ئێستا هەیە، کە تێیدا حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان هەموو چین و توێژەکانیان کردووە بە "کارگوزاری حزب ؛ مامۆستا دەبێت حیزبی بێت، دادوەر دەبێت حیزبی بێت، جووتیار ئەگەر حیزبی نەبێت پەین و ئاوی پێ نادرێت. بۆ ئەوەی ئەمە بکەینە بەشێک لە ئایدیۆلۆژیای بزووتنەوەی ئایندە، دەتوانین لەژێر ناونیشانی "دامەزراوەییکردنی کۆمەڵگە و گێڕانەوەی شکۆ بۆ پیشەکان" دابڕێژین. ١. چەمکی ڕاستکردنەوەی هەڕەمی کۆمەڵگە ئایدیۆلۆژیای بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی وایە کە سیستەمی سیاسیی خراپ، بووەتە هۆی تێکدانی پێکهاتەی کۆمەڵگە. • دۆخی ئێستا: سیاسەتمەدار جێگای ئەندازیاری گرتووەتەوە، بازرگان بڕیار بۆ دادوەر دەدات، و کرێکار و جووتیار ناچار کراون واز لە پیشەکەیان بهێنن و ببنە پاسەوان یان کۆڵبەر. • دۆخی ئایندە (ئامانجی ئێمە): هەر تاکێک لە کۆمەڵگە دەبێت لەو شوێنەدا بێت کە لێی شارەزایە و بەرهەمدارە، و دەبێت "شکۆی پیشەکەی" بۆ بگەڕێندرێتەوە. چۆن ئەمە دەکرێتە بەرنامەی کار؟ (سێ بنەما) بنەمای یەکەم: سەربەخۆیی پیشەیی (Professional Independence) ئەمە خاڵە جەوهەرییەکەیە دژی حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان . • بۆ دادوەران: دادگا دەبێت شوێنی "یاسا" بێت نەک "بڕیار بە خواستی حیزبی ". دادوەر تەنها کاتێک دەتوانێت دادوەر بێت کە نەترسێت لەوەی مووچەکەی یان ژیانی بکەوێتە مەترسییەوە. • بۆ ئەندازیاران و پزیشکان: پڕۆژەکان و کەرتی تەندروستی دەبێت لەسەر بنەمای "تەکنۆکرات" بەڕێوە بچن. واتە بڕیاری زانستی باڵاتر بێت لە بڕیاری سیاسی. بنەمای دووەم: بەهێزکردنی سەندیکا و ڕێکخراوە پیشەییەکان بۆ ئەوەی "کرێکار، کرێکار بێت"، دەبێت هێزی هەبێت. • پێویستە سەندیکای جووتیاران و کرێکاران سەربەخۆ بن لە حیزب. • جووتیار جووتیار بێت: واتە سیاسەتی کشتوکاڵی وا دابڕێژرێت کە جووتیار ناچار نەبێت زەوییەکەی بفرۆشێت یان کۆچ بکات بۆ شار. کاتێک داهاتی جووتیارێک مسۆگەر بێت، شانازی بە پیشەکەیەوە دەکات و دەبێتەوە بە بڕبڕەی پشتی ئابووری. بنەمای سێیەم: نەهێشتنی دەستێوەردانی حیزبی (Depoliticization of Professions) حیزبە تەقلیدی و کلاسیکیەکان، هەموو شتێکیان سیاسی کردووە. بەڵام دیدی بزووتنەوەی ئایندە بەم جۆرەیە : • پۆلیس و ئاسایش ئەرکیان پاراستنی خەڵکە، نەک پاراستنی بەرپرس. • مامۆستا ئەرکی پەروەردەیە، نەک بانگەشەی هەڵبژاردن. • هونەرمەند ئەرکی داهێنانە، نەک ستایشکردنی سەرکردە داڕشتنی دەقەکە بۆ ناو ئایدیۆلۆژیاکە ئەمە دەقێکی پێشنیارکراوە بۆ ئەوەی بخرێتە ناو پەڕتووکی فکری بزووتنەوەی ئایندەوە: "پرەنسیپی مرۆڤی شایستە لە شوێنی شایستە" "بزووتنەوەی ئایندە باوەڕی وایە کە کۆمەڵگەی تەندروست، کۆمەڵگەیەکە کە تێیدا پیشە و پسپۆڕییەکان ڕێزیان لێ دەگیرێت و تێکەڵ بە ململانێی سیاسی ناکرێن. ئامانجی ئێمە کۆتایی هێنانە بەو پۆپۆلیزم و بەرژەوەندیخوازییەی کە بووەتە هۆی ئەوەی دادوەر ببێتە حزبی ، ئەندازیار بێکار بێت، و جووتیار خاکەکەی جێ بهێڵێت. ئێمە خەبات دەکەین بۆ (گەڕانەوەی بەها بۆ کار): • با جووتیار پاشای زەوییەکەی بێت و بەری ڕەنجەکەی بخوات. • با کرێکار خاوەنی ماف و بیمەی ژیانی خۆی بێت و وەک داینەمۆی وڵات سەیر بکرێت. • با دادوەر و ئەندازیار و مامۆستا، سەربەخۆ بن و تەنها لەسەر بنەمای زانست و ویژدان کار بکەن، دوور لە هەژمونی حیزب. ئێمە دەمانەوێت هەموو کەسێک لە شوێنی خۆیدا بێت، تا چەرخی کۆمەڵگە بە ڕێکی و دادپەروەری بگەڕێت." دروشمی تایبەت بەم بەشە: • "پسپۆڕی بۆ خزمەت، سیاسەت بۆ بەڕێوەبردن." • "ڕێز لە پسپۆڕ، شکۆ بۆ جووتیار، ماف بۆ کرێکار." بە کورتی: فەلسەفەی ئێمە لێرەدا ئەوەیە: "سیاسەت نابێت دەست وەربداتە هەموو شتێک". حیزب ئەرکی ئەوەیە زەمینە خۆش بکات بۆ ئەوەی خەڵکانی پسپۆڕ (جووتیار، پزیشک، هتد) کارەکەی خۆیان بە باشترین شێوە بکەن. ئەمە بیرۆکەیەکی زۆر سەردەمییانە و پێشکەوتووە. کاتێک بزووتنەوەیەک خۆی وەک "حکومەتێکی سێبەر" (Shadow Government) یان "حکومەتێکی بچووک" ڕێک دەخات، پەیامەکەی بۆ کۆمەڵگە ئەوەیە: "ئێمە ئامادەین بۆ بەڕێوەبردن، نەک تەنها بۆ قسەکردن." بۆ ئەوەی پەیكەری بزووتنەوەی ئایندە لە شێوەی حیزبی تەقلیدی (مەکتەبی سیاسی، مەڵبەند، ناوچە، ڕێکخستن) دەربچێت و ببێتە دامەزراوەیەکی زانستی، پێویستە ناوی بەشەکان بگۆڕین بۆ (ناوەند، دەستە، ئەنجومەن) کە لە وەزارەت و دەزگای دەوڵەتی دەچن. نەخشەی پێشنیارکراوی پەیكەری حکومەتە بچووکەکەی ئایندە. ئاستی یەکەم: لوتکەی بڕیار (سەرۆکایەتی وەک ئەنجومەنی وەزیران) لە جیاتی "مەکتەبی سیاسی"، دەسەڵاتی جێبەجێکردن لە شێوەی کابینەیەکی حکومی دەبێت. • ناوی پێشنیارکراو: "ناوەندی بڕیار • پێکهاتە: پێک دێت لە بەرپرسی ناوەندە پسپۆڕییەکان (وەک وەزیرەکان) و سەرپەرشتیاری بزووتنەوەکە. • ئەرک: داڕشتنی سیاسەتی گشتی و چاودێری جێبەجێکردنی پڕۆژەکان، نەک دەستوەردان لە وردەکارییەکان. ئاستی دووەم: ناوەندە پسپۆڕییەکان (وەک وەزارەتەکان) لێرەدا جیاوازییە گەورەکە دەکەین. لە جیاتی ئەوەی بەشەکان لەسەر بنەمای "جوگرافیا" بن، لەسەر بنەمای "کەرتی پسپۆڕی" دەبن. هەر ناوەندێک لەلایەن پسپۆڕێکی ئەو بوارەوە بەڕێوە دەبرێت (دکتۆر، ئەندازیار، ئابووریناس). ١. کەرتی ئابووری و دادی کۆمەڵایەتی (تایبەت بە چینایەتی) • ناوی ناوەند: "ناوەندی پلاندانانی ئابووری و گەشەپێدان" • بەشەکانی ناوەوە: فەرمانگەی کاروباری کرێکاران و سەندیکاکان: (بۆ پاراستنی مافی کرێکار). بەشی وەبەرهێنان و داهاتی نیشتمانی: (بۆ توێژینەوەی سامانی وڵات). بەشی هاوکاریی کۆمەڵایەتی: (بۆ دۆزینەوەی چارەسەر بۆ هەژاران). ٢. کەرتی کشتوکاڵ و ژینگە (تایبەت بە جووتیاران) • ناوی ناوەند: "ناوەندی بووژانەوەی کشتوکاڵ و پاراستنی ژینگە" • ئەرک: ئەمە شوێنی ئەندازیارانی کشتوکاڵ و جووتیارە پێشەنگەکانە. • بەشەکانی ناوەوە: o بەشی ئاو و ئاودێری. o بەشی بەبازاڕکردنی بەروبوومی جووتیاران. o بەشی پاراستنی دارستان و ژینگەی کوردستان. ٣. کەرتی پەروەردە و ڕۆشنگەری (تایبەت بە ڕێنێسانس) • ناوی ناوەند: "ناوەندی ڕۆشنگەری و پەروەردەی شارستانی" • ئەرک: جێگرەوەی بەشی ڕاگەیاندن و ڕێکخستنە، بەڵام بە شێوازی زانستی. • بەشەکانی ناوەوە: o ئەکادیمیای پێگەیاندنی سەرکردە: (بۆ پەروەردەکردنی هاودید). o بەشی هونەر و ئەدەب: (بۆ نووسەران و هونەرمەندان). o بەشی توێژینەوەی ستراتیژی: (بۆ بیرمەندان و فەیلەسوفەکان). ٤. کەرتی داد و یاسا (تایبەت بە دادوەران و مافپەروەران) • ناوی ناوەند: "کۆمیسیۆنی دادوەری و مافی مرۆڤ" • ئەرک: چاودێریکردنی پێشێلکارییەکان و ئامادەکردنی پڕۆژەیاسا بۆ ئایندە. • بەشەکانی ناوەوە: o بەشی پارێزەران و یاساناسان. o بەشی مافی ژنان و یەکسانی جێندەری. ٥. کەرتی ئاوەدانکردنەوە (تایبەت بە ئەندازیاران و پیشەوەران) • ناوی ناوەند: "فەرمانگەی تەکنیک و ژێرخانی وڵات" • ئەرک: کۆکردنەوەی ئەندازیار و پیشەوەران بۆ دیراسەکردنی شارەکان. • بەشەکانی ناوەوە: o بەشی شارسازی و پلاندانانی شار. o بەشی پیشەسازی و وزە. ٦. کەرتی سیاسی و دیپلۆماسی (تایبەت بە دۆزی نەتەوەیی) • ناوی ناوەند: "ناوەندی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان و دیپلۆماسی" • ئەرک: ناساندنی دۆزی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بە جیهان بە زمانی سەردەم. ئاستی سێیەم: ڕێکخستنە لۆکاڵییەکان (وەک شارەوانییەکان) لە جیاتی ئەوەی بڵێین "مەڵبەند" یان "کۆمیتە" کە ناوی حیزبین، پێکهاتەی شارەکان و گوندەکان دەکەینە شێوەی "ناوەندی خۆجێیی". • ناوی پێشنیارکراو: "ناوەندی بەڕێوەبردنی شار/ناوچە" (City Administration Council) • شێوازی کار: ئەم ناوەندە وەک "شارەوانییەکی سێبەر" کار دەکات. لە هەر شارێکدا، نوێنەری مامۆستایان، نوێنەری کرێکاران، نوێنەری جووتیاران و بازرگانان تێیدا ئەندامن. ئامانج: ئەوان کێشەکانی شارەکەیان دیاری دەکەن و ڕاپۆرت دەدەنە ناوەندە پسپۆڕییەکان بۆ چارەسەر. نموونەی شێوازی کارکردنی ئەم پەیكەرە (Scenario): ئەگەر کێشەیەک بۆ "جووتیارانی مەریوان" دروست بێت: لە حیزبی تەقلیدیدا: بەرپرسی مەڵبەند بەیاننامەیەک دەردەکات (هیچ چارەسەر ناکات). بزووتنەوەی ئایندە: o ناوەندی بەڕێوەبردنی مەریوان کێشەکە بە داتا دەنێرێت بۆ "دەستەی بووژانەوەی کشتوکاڵ". o ئەندازیارانی کشتوکاڵ چارەسەری زانستی (پڕۆژە) ئامادە دەکەن. o "دەستەی جێبەجێکردن" بڕیار دەدات فشار بکرێت یان پڕۆژەکە وەک ئەلتەرناتیڤ بە خەڵک بناسێنرێت. سوودی ئەم پەیكەرە چییە؟ 1. کۆتایی هێنان بە "کادیری هەموو شت زان": ئیتر بەرپرسێکی سیاسی ناتوانێت دەست وەربداتە کاری کشتوکاڵ، چونکە ئەوە کاری "دەستەی کشتوکاڵە. 2. ڕاکێشانی خەڵکی پسپۆڕ: دکتۆرێک یان ئەندازیارێک نایەتە ناو "مەڵبەند" دانیشێت، بەڵام شانازی دەکات ئەندامی "ناوەندی پلاندانان" بێت. 3. مەشقکردن بۆ دەوڵەتداری: هاودیدەکانمان لە ئێستاوە فێر دەبن چۆن وڵات بەڕێوە ببەن، نەک تەنها چۆن کۆبوونەوەی حیزبی بکەن. ئەمە هەنگاوێکی زۆر تەکنیکیە. گۆڕینی "ناو" هەنگاوی یەکەمە بۆ گۆڕینی "ناوەڕۆک". وشەکانی (کادیر، ئەندام، مەڵبەند، کۆمیتە، بەش) بۆنی کۆنەپەرستیی حیزبی و گوێڕایەڵیی کوێرانەیان لێ دێت. بۆ ئەوەی بزووتنەوەی ئایندە وەک "سیستەمێکی مۆدێرن و پسپۆڕ" دەربکەوێت، پێشنیار دەکەم ئەم فەرهەنگە نوێیە بەکاربهێنن. ئێمە چەمکی (Merrit - شایستەیی) دەکەینە بنەمای ناونانەکان. لیستی ناوە نوێیەکان و ستراکچەرە پێشنیارکراوەکە: یەکەم: گۆڕینی ناوی "کادیر" و "ئەندام" لە حیزبی تەقلیدی و کلاسیکدا ، کادیر واتە "جێبەجێکار". لە بزووتنەوەی ئایندە، ئێمە پێویستمان بە "داهێنەر" و "خاوەن دیدگا" هەیە. لەجیاتی وشەی (کادیر)، دەتوانن ئەم پلەبەندییە بەکاربهێنن: 1. بۆ ئەندامانی گشتی (هەواداران و خەڵکی ئاسایی): o لەجیاتی "ئەندام"، بڵێن: "هاوبەشان" یان "هاودید". o ماناکەی: واتە ئەو کەسە تەنها ژمارەیەک نییە لە تۆمارەکاندا، بەڵکو "هاوبەشە" لە خەون و دیدگای بزووتنەوەکە. 2. بۆ کەسانی پسپۆڕ (ئەندازیار، دکتۆر، مامۆستا، پارێزەر): o لەجیاتی "کادیری پێشکەوتوو"، بڵێن: "ڕاوێژکار" (Consultant) یان "شایستە" (Merit). o ماناکەی: ئەم کەسە بەهۆی ئەقڵ و زانستەکەیەوە لەناو بزووتنەوەکەیە، نەک بەهۆی واستە و کۆنەپەرستی. 3. بۆ چالاکوانانی مەیدانی (ئەوانەی کاری ڕێکخستن دەکەن): o لەجیاتی "بەرپرس"، بڵێن: "ڕێکخەر o ماناکەی: ئەرکی ئەم کەسە ڕێکخستنەوەیە بەڵکو ڕێکخستدنەوەی ناڕێکیەکانی ناو کۆمەڵگەیە. دووەم: گۆڕینی ناوی "بەش" و "ئەنجومەن" و "مەڵبەند" لەجیاتی ئەوەی پێکهاتەکە هەرەمی بێت، دەیکەین بە "تۆڕی پیشەیی" (Professional Network). ناوەکان دەبێت لە دامەزراوەی مەدەنی و زانستی بچن. پێشنیاری من بەکارهێنانی وشەی "کانوون" (Center/Hearth) و "ژوور" (Chamber) و سەکۆ" (Platform)یە ١. بۆ توێژە پیشەییەکان (لەجیاتی ڕێکخراوە دیموکراتییەکان) ئەم شوێنانە دەبنە ماڵی ڕاستەقینەی پسپۆڕەکان: • بۆ مامۆستایان و پەروەردەکاران: o ناوی نوێ: "تۆڕی ناوەندی پەروەردە و ڕۆشنگەری" • بۆ ئەندازیاران و تەکنیکاران: o ناوی نوێ: "ژووری تەکنیک و ئاوەدانکردنەوە" (وەک ژووری بازرگانی وایە، بەڵام بۆ ئەندازیاران). • بۆ پزیشکان و کارمەندانی تەندروستی: o ناوی نوێ: " تۆڕی ناوەندی تەندروستیی نیشتمانی" • بۆ کرێکاران و ڕەنجدەران: o ناوی نوێ: "سەکۆی کار و دادپەروەری" • بۆ جووتیاران: o ناوی نوێ: "خانەی جووتیاران و گەشەی سەوز" (وشەی "خانە" هەستێکی گەرم و نزیک دەبەخشێت). ٢. بۆ ئاستی سەرکردایەتی و بڕیاردان لەجیاتی "مەکتەبی سیاسی" و "سەرکردایەتی": • بۆ بەڕێوەبردنی گشتی: o ناوی نوێ: "ناوەندی پلاندانان و ستراتیژ واتا ناوەندی گشتی " (Planning & Strategy o ئەندامەکانی پێیان دەوترێت: "ئەندامی ناوەند" (نەک ئەندامی مەکتەبی سیاسی). • بۆ پەیوەندییەکان: o ناوی نوێ: "هێڵی دیپلۆماسی" (Diplomatic Line). سێیەم: نموونەی ناساندنی کەسێک لەم سیستەمە نوێیەدا با بڵێین ( تێکۆشەر ) ئەندازیارە و لە بزووتنەوەی ئایندە کار دەکات. • لە سیستەمی کۆن: دەوترێت: "تێکۆشەر کادیری مەڵبەندە و لێپرسراوی بەشی ئەندازیارانە." (ئەمە زۆر سواوە). • لە سیستەمی بزووتنەوەی ئایندە: دەوترێت: "ئەندازیار تێکۆشەر، ڕاوێژکارە لە ژووری تەکنیک و ئاوەدانکردنەوە." با بڵێین (خاتوون شیلان) چالاکوانی ژنانە. • لە سیستەمی کۆن: دەوترێت: "لێپرسراوی یەکێتی ژنانە." • لە سیستەمی بزووتنەوەی ئایندە: دەوترێت: "شیلان خان،ڕێکخەرە لە سەکۆی یەکسانی و کۆمەڵگە. چوارەم: سوودی ئەم ناوە نوێیانە چییە؟ 1. شکاندنی بەربەستی دەروونی: خەڵکی ڕۆژهەڵاتی کوردستان بەگشتی بێزارن لە وشەی "حیزب" و "بەرپرس". کاتێک دەڵێیت "ناوەند" یان "ژوور"، هەست دەکەن مامەڵە لەگەڵ دامەزراوەیەکی مۆدێرن دەکەن. 2. هەستکردن بە بەها (Merit): کاتێک بە کەسێک دەڵێیت "ڕاوێژکار" یان "ڕێکخەر"، هەست دەکات ڕێز لە تواناکەی گیراوە، نەک تەنها ژمارەیەک بێت بۆ خۆپیشاندان. 3. تێکەڵبوونی چینەکان: "ژووری تەکنیک" تەنها بۆ ئەندامان نییە، دەکرێت ئەندازیارێکی بێلایەنیش بێتە ناوی بۆ گفتوگۆی زانستی، بەمەش دەرگای بزووتنەوەکە بۆ هەموو کۆمەڵگە دەکرێتەوە. ئەم فەرهەنگە (Terminology) وادەکات بزووتنەوەی ئایندە لە ڕۆژی یەکەمەوە وەک "حکومەت و دەوڵەت" دەربکەوێت، نەک وەک گرووپێکی چەکدار یان سیاسیی تەقلیدی. ئەم دابەشکارییە زۆر زانستی و پوختە. ئەم هەرەمە ڕێک لە ستراکچەری "حکومەت" دەچێت (سەرۆکایەتی، ئەنجومەنی وەزیران، وەزارەتەکان، پارێزگاکان). ئەمە وادەکات بڕیار لە سەرەوە بۆ خوارەوە بە فیلتەری زانستیدا تێپەڕێت و جێبەجێ بکرێت. پڕکردنەوەی ناوەڕۆکی هەرەمەکە بەپێی ئەو فەلسەفەیەی (شایستەسالاری و حکومەتی بچووک) کە باسمان کرد: ١. لوتکەی هەرەم: سەرپەرشتیاری گشتی (The General Supervisor) ئەم پۆستە وەک "سەرۆکی دەوڵەت" یان "سەرچاوەی ستراتیژی فکری" وایە. • پێناسە: سیمبولی یەکڕیزی و پارێزەری ستراتیژیی گشتیی بزووتنەوەکەیە. • ئەرکەکان: o چاودێریکردنی گشتیی ڕەوتی بزووتنەوەکە (کە ئایا لە ڕێبازە نەتەوەیی و چینایەتییەکە لایداوە یان نا؟). o ناوبژیوان لە کاتی دروستبوونی ناکۆکی لە ناوەندی بڕیاردا. o نوێنەرایەتیکردنی بزووتنەوەکە لە ئاستی نێودەوڵەتی و لوتکەدا. • ناوی ئەندامان: ئەم کەسە پێی دەوترێت "سەرپەرشتیاری گشتی " ٢. ئاستی باڵا: ناوەندی بڕیار (Decision Center) ئەمە وەک "ئەنجومەنی وەزیران" یان "بۆردی ستراتیژی" وایە. • پێناسە: بەرزترین دەسەڵاتی جێبەجێکردنە. لێرەدا سیاسەتەکان دادەڕێژرێن نەک وردەکارییەکان. • پێکهاتە: پێکدێت لە "بەرپرسی ناوەندەکان پسپۆڕییەکان" (واتە وەزیری کشتوکاڵ، وەزیری ئابووری، هتد.. کە لە ناو بزووتنەوەکەدان). • شێوازی ئەندامێتی: بە ئەندامەکانی دەوترێت "بڕیاردەران" (Decision Makers) یان "ئەندامانی ناوەندی پلان دانان و ستراتیژی". • ئەرکەکان: o پەسەندکردنی پڕۆژەکان (بۆ نموونە: پەسەندکردنی پلانی ساڵانەی کەرتی کشتوکاڵ). o دەرکردنی هەڵوێستی سیاسی فەرمی بەرامبەربابەتی نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕووداوەکانی ئێران و ناوچەکە. ٣. ئاستی تەکنیکی: ناوەندی گشتی (The General Center) ئەمە دڵی بزووتنەوەکەیە، وەک "وەزارەتەکان و بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەکان" کار دەکات. پەیوەندی نێوان "سەرەوە" و "خوارەوە" ڕێک دەخات. • پێناسە: شوێنی کۆبوونەوەی "تەکنۆکرات" و "پسپۆڕانە. لێرەدا قسەی سیاسی ناکرێت، تەنها قسەی زانستی و پیشەیی دەکرێت. • پێکهاتە: دابەش دەبێت بەسەر ئەو ژوور و ناوەندانەی پێشتر باسمان کرد: o ناوەندی پلاندانانی ئابووری. o ناوەندی پەروەردە و فێرکردن. o ژووری ئەندازیاری و ئاوەدانکردنەوە. o سەکۆی جووتیاران و ژینگە. • شێوازی ئەندامێتی: لێرەدا بە ئەندامان دەوترێت "ڕاوێژکار" (Consultants). • ئەرکەکان: o وەرگرتنی کێشەکان لە شارەکانەوە و دۆزینەوەی چارەسەری زانستی بۆیان. o ئامادەکردنی ڕاپۆرت بۆ "ناوەندی بڕیار". ٤. ئاستی جەماوەری: ناوەندی شار و شارۆچکەکان (Local Centers) ئەمە وەک "ئەنجومەنی پارێزگا" یان "شارەوانی" کار دەکات. جێگرەوەی (مەڵبەند و کۆمیتە)ی حزبییە. • پێناسە: ڕووی ڕاستەقینەی بزووتنەوەکەیە لەناو خەڵکدا. هەر ناوەندێک لە شارێکدا (مەریوان، سنە، سەقز، بانە، کرماشان ، ئێلام ورمێ هتد) حکومەتێکی بچووکە بۆ خۆی. • پێکهاتە: هەر ناوەندێکی شار، کۆپییەکی بچووککراوەی "ناوەندی گشتی یە. واتە: o لە ناوەندی شاری سنە، ئێمە "یەکەی کشتوکاڵ"، "یەکەی مامۆستایان"، "یەکەی کرێکاران"ـمان هەیە. • شێوازی ئەندامێتی: بە بەرپرسانی ئەم ئاستە دەوترێت "ڕێکخەر" (Builder) یان "نوێنەری شار". • ئەرکەکان: o گوێگرتن لە خەڵک و تۆمارکردنی کێشەکان. o جێبەجێکردنی ئەو پلانانەی لە "ناوەندی گشتی یەوە دێن. o ڕێکخستنی چالاکی مەدەنی و خۆپیشاندان و هەڵمەتی هۆشیاری. چۆن ئەم هەرەمە کار دەکات؟ (میکانیزمی جوڵە) با نموونەیەک وەربگرین: "کێشەی بێکاریی گەنجان لە شاری کرماشان 1. ناوەندی شاری کرماشان (ئاستی ٤): ڕێکخەرەکان ڕاپۆرتێک ئامادە دەکەن کە ڕێژەی بێکاری بەرزبووەتەوە و گەنجان توڕەن. 2. ناوەندی گشتی (ئاستی ٣): کێشەکە دەچێتە "ناوەندی ئابووری". ئابووریناس و ڕاوێژکارەکان دیراسەی دەکەن و پلانێک دادەنێن (نموونە: پڕۆژەی پشتیوانی بۆ کارگە بچووکەکان). 3. ناوەندی بڕیار (ئاستی ٢): پلانەکەی ناوەندی گشتی دەبینن، بودجە یان بڕیاری سیاسی بۆ دەردەکەن و دەیکەن بە بڕیاری فەرمی بزووتنەوە. 4. سەرپەرشتیاری گشتی (ئاستی ١): پشتگیری مەعنەوی پڕۆژەکە دەکات و لە وتارێکدا موژدە دەداتە خەڵکی کرماشان . جیاوازیی ئەم هەرەمە لەگەڵ حیزبی تەقلیدی وکلاسیک: • لە حیزبی تەقلیدی و کلاسیکدا: بڕیار لە سەرەوە دەدرێت بەبێ زانیاری، خوارەوە تەنها جێبەجێ دەکات. • لە بزووتنەوەی ئایندە: کێشە لە خوارەوە (شارەکان) دەستنیشان دەکرێت، لە ناوەڕاست (ناوەندی گشتی) چارەسەر دەدۆزرێتەوە، لە سەرەوە (ناوەندی بڕیار) پەسەند دەکرێت. ئەمە پێی دەوترێت: "سەنتڕالیزمی دیموکراتیکی زانستی". نەخشەو ناوەکان قورسایی و هەیبەتی سیاسییان هەیە. مادام دەمانەوێت پەیكەرەکە لە "حکومەت" بچێت، دەتوانین زاراوە "ئیداری و فەرمییەکان" بەکاربهێنین کە هەم مۆدێرنن و هەم باو. چۆنیەتی گواستنەوەی بزووتنەوەی ئایندە بۆ ئایدیۆلۆژیا بۆ ئەوەی بزووتنەوەی ئایندەی ڕۆژهەڵاتی کوردستان ببێتە ئایدیۆلۆژیایەک، پێویستە چەند هەنگاوێکی بنەڕەتی بگرینەبەر: ١. دەستنیشانکردنی بنەماکانی فکری بیرۆکەی ناوەندی: پێناسەکردنی ڕوونی تێڕوانینی چەپگەرانە و نەتەوەیی بە شێوەیەکی یەکگرتوو. ئامانجە درێژخایەنەکان: دیاریکردنی ئاراستەی کۆمەڵایەتی، ئابووری و سیاسی چەمکە سەرەکیەکان: وەک دادپەروەری کۆمەڵایەتی، مافی نەتەوەیی، دیموکراسی ٢. دروستکردنی چوارچێوەی تیۆری نووسینی دۆکیومێنتە فکرییەکان و مانیفێستۆکان شیکردنەوەی ئابووری-کۆمەڵایەتی لە چوارچێوەی چەپگەرانەدا پەیوەستکردنی چەپگەری بە مەسەلەی نەتەوەیی کوردی ٣. بڵاوکردنەوە و فێرکردن دامەزراندنی قوتابخانەی سیاسی بۆ ڕاوێژکارەکان بەرهەمهێنانی کتێب، گۆڤار و پەرتووکی تیۆری بەکارهێنانی میدیای کۆمەڵایەتی بۆ گەیاندنی بیرکاری ٤. نموونەی پراکتیکی جێبەجێکردنی بیرکاریەکان لە کاری ڕۆژانەدا دروستکردنی ئەزموونی سەرکەوتوو کە بکرێتە نموونە پەیوەست بوون بە خەباتی کرێکاران و هەژاران ٥. بەردەوامی و نوێبوونەوە گەشەپێدانی بیرکاری بەپێی گۆڕانکاری مانەوە لەسەر بنەماکان بەڵام نوێبوونەوە لە شێوازەکاندا وەڵامدانەوەی تیۆری بۆ کێشە نوێیەکان تێبینی: ئایدیۆلۆژیا تەنها مانیفێستۆ نییە، بەڵکو کۆمەڵە بیرۆکەیەکی یەکگرتووە کە ژیانی خەڵک ڕێنمایی دەکات و جیهانبینییەکی تەواو پێشکەش دەکات. پێویستی بە کات، بەردەوامی و باوەڕی قووڵ هەیە. بینینێکی یەکگرتوو: شۆڕشی "سێ ئاستی" ئەمە تێڕوانینێکی زۆر پێشکەوتوو و دیالێکتیکییە. ئێمە لە ڕاستیدا داوای چوارچێوەیەکی تیۆری دەکەین کە تێیدا: خەباتی نەتەوەیی جودا لە سۆسیالیزم سۆسیالیزم جودا لە شۆڕشی کۆمەڵایەتی شۆڕشی سیاسی جودا لە گۆڕانکاری کۆمەڵایەتی بەڵکو: هەموویان پڕۆسەیەکی یەکگرتوون پێکەوە ١. بنەمای تیۆری: "شۆڕشی فراوان" (Total Revolution) تیزی سەرەکی: "گۆڕینی دەسەڵات بێ گۆڕینی کۆمەڵگە ، دەسەڵاتی نوێ، ستەمی کۆن" بۆچی ناکرێت جیا بکرێنەوە: لە ئاستی تیۆری: ستەمی نەتەوەیی لە ناو چینایەتی دا دەژی (دەوڵەتی فارس ، چینی حوکمڕانی فارس) سیستمی سەرمایەداری پشت بە ستەمی نەتەوەیی دەبەستێت (سامانی کوردستان بۆ ناوەند) کۆمەڵگەی پاتریارکی هەم نەتەوە و هەم چین بەرهەم دێنێتەوە لە ئاستی مێژوویی: نموونەی شکستخواردوو: عێراق 2003: گۆڕانی سیاسی ✓ → گۆڕانی کۆمەڵایەتی ✗ → نەماوە ئێران 1979: شۆڕش ✓ → گۆڕانی بنەڕەت ✗ → دیکتاتۆریەتی نوێ ئەفغانستان: گۆڕانی حکومەت ✓ → هەمان سیستم ✗ → کاولبوون نموونەی سەرکەوتوو (نیسبی): ڤێتنام: خەباتی نیشتمانی + شۆڕشی کۆمەڵایەتی + گۆڕانی کولتووری کوبا: ڕزگاری نیشتمانی + دەستپێکردنی سۆسیالیزم + کەمپەینی خوێندنەوار مۆدێلی "سێ گۆڕانکاری یەکگرتوو" خەباتی سیاسی: ├─ ناڕەزایەتی و مانگرتن ├─ ڕێکخستنی جوڵەی گشتی └─ پلاتفۆڕمی مەدەنی خەباتی ئابووری: ├─ مانگرتنی کرێکاران ├─ گێڕانەوەی زەوی بۆ جوتیاران └─ دامەزراندنی کۆمەڵگەی هاوکاری خەباتی کۆمەڵایەتی: ├─ شکاندنی تابووەکان ├─ بزووتنەوەی ئافرەتان └─ گۆڕینی پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان بەندی سێیەم: "دەمی شۆڕش" لەم دەمەدا هەموو سێ ئاست پێکەوە بەرجەستە دەبن: قەیرانی سیاسی (لاوازی دەسەڵات) + قەیرانی ئابووری (تێکچوونی سیستم) + قەیرانی کۆمەڵایەتی (شکستی ئایدۆلۆژیای کۆن) قۆناغی خەبات و یەک ڕیزی و بنیاد نان. بەندی چوارەم: بنیاتنانی سیستمی نوێ دەسەڵاتی نوێ (سیاسی) ↓ کۆمەڵگەی نوێ (کولتووری) ئابووری نوێ (چینایەتی) مرۆڤی نوێ (هەستی نوێ) ٤. پرینسیپە پراکتیکییەکان هەموو خەباتی سیاسییەک، کۆمەڵایەتییە نموونەی کۆنکرێت: شێوازی هەڵە: "ئێستا با سەرەتا سەربەخۆیی بگرین، دواتر باس لە ئافرەتان بکەین" شێوازی ڕاست: "لە ناو خەباتماندا بۆ سەربەخۆیی، ئافرەتان ڕۆڵی یەکسانیان هەیە و ئێمە ئێستا ئاوا نێرسالاری دەشکێنین" "هەموو کارێکی ڕۆژانە، سیاسییە" پراکتیک: کۆمیونە بنیاد بنێ (کۆمەڵگەی بچووک) کە تێیدا: بڕیار بە شێوەی دیموکراتیک دەدرێت (سیاسی) سامان بە هاوبەشی هەیە (ئابووری) ژن و پیاو بەرابەرن (کۆمەڵایەتی) زمانی کوردی قسە دەکرێت (نەتەوەیی) ڕێکخراو ، نموونەی مینیاتۆری کۆمەڵگەی داهاتوو بزووتنەوەی ئایندە دەبێ خۆی وەک کۆمەڵگەی ئایدیاڵ ڕەفتار بکات: لە ناوخۆی ڕێکخراودا: دیموکراسی بنکەیی (هەموو دەنگدان دەکەن) دادپەروەری ئابووری (هەموو مووچەی یەکسانن) بەرابەری ڕەگەز (ژنان ٥٠٪ ڕابەری)✓ فێرکردنی بەردەوام (خوێندنی شێوازی نوێ) خۆڕەخنەگری (ڕەخنەو ئامۆژگاری ئەندامان) تیۆری: "دیالێکتیکی سێگانە" هێگل/مارکس دەیانگوت: Thesis تیز) → Antithesis (ئەنتی ێتیز Synthesis (سینتیز بزووتنەوەی ئایندە دەڵێت : ستەمی نەتەوەی ستەمی چینایەتی ستەمی کۆمەڵایەتی سیستمێکی یەکگرتووی ستەم کەواتە: خەباتی نەتەوەیی خەباتی چینایەتی خەباتی کۆمەڵایەتی شۆڕشێکی یەکگرتوو ئەمە تیۆریەکی زۆر لۆژیکییە چونکە: دوژمن سیستمێکی یەکگرتووە کەواتە خەبات دەبێ یەکگرتوو بێت کرێکارانی کورد (نەتەوەیی ، چینایەتی) ژنانی کورد (نەتەوەیی ، چینایەتی ،ڕەگەزی) جوتیارانی هەژار (نەتەوەیی ، چینایەتی ، لادێ) هاوپەیمانێتی فراوان : خەڵک بە ئەزموونی ژیان تێدەگەن: "من کوردم ،چەوساوەم (نەتەوەیی) من هەژارم ،بێکارم (ئابووری) من ئافرەتم ، ماف نییە (کۆمەڵایەتی) کەواتە: هەر سێکیان پێکەوە دژمنن!" خەباتی چەکداری (نەتەوەیی) دروستکردنی کۆمیون (ئابووری) جینۆلۆژی = شۆڕشی ژنان (کۆمەڵایەتی) مانیفێستۆی ئایندە: "سێ شۆڕش، یەک بزووتنەوە" "ئێمە باوەڕمان وایە کە ڕزگاری نەتەوەی کوردستان ناکرێت جیا بکرێتەوە لە ڕزگاری چینی کرێکار و هەژار، و ناکرێت جیا بکرێتەوە لە ڕزگاری ژنان و هەموو ستەملێکراوان. ستەمی نەتەوەیی، ستەمی چینایەتی، و ستەمی کۆمەڵایەتی سێ بنەمای یەک ستەمن. کۆماری ئیسلامی هەم دەوڵەتێکی فارس-شۆڤینیستە، هەم سیستمێکی سەرمایەداری و ئایینی یە، هەم کۆمەڵگەیەکی نێرسالار و تاریک پەرستە.کەواتە خەباتمان لە هەر سێ ئاستدایە، لە هەمان کاتدا:خەباتی نەتەوەیی: بۆ مافی چارەنووس و سەربەخۆیی کوردستان خەباتی چینایەتی: بۆ دادپەروەری ئابووری و سۆسیالیزمخەباتی کۆمەڵایەتی: بۆ گۆڕینی بنەڕەتی لە پەیوەندییە مرۆییەکانشۆڕشی ئێمە نە تەنها گۆڕینی حکومەتە، بەڵکو گۆڕینی کۆمەڵگە و مرۆڤە. ئێمە نە تەنها دەوڵەتی نوێ مان دەوێت، بەڵکو کۆمەڵگەیەکی نوێ و مرۆڤێکی نوێشمان دەوێت .ئەمە "شۆڕشی فراوان"ە: نەتەوەیی ، کۆمەڵایەتی ،چینایەتی ،یەکگرتوو و جیانەکراوە."سێ شۆڕش، یەک ڕێگە"نەتەوە + چین + کۆمەڵگە = شۆڕش"ئازادی نەتەوە، ئازادی چین، ئازادی مرۆڤ"دژی هەموو جۆرە ستەمێک، لە هەموو ئاستێک"گۆڕانی دەسەڵات بێ گۆڕانی کۆمەڵگە هیچ بەهاو بایەخێکی نیە.. ئەنجامی فەلسەفی پێشنیار کردنی تیۆرییەکی نوێ : "شۆڕشی گشتگیر" (Total Revolution) هەموو جۆرە ستەمێک بە یەکەوە گرێدراون کەواتە ناتوانیت تەنها یەکێکیان چارەسەر بکەیتپێویستە هەمان کاتدا لە هەموو ئاستێک بجوڵێیتبزووتنەوەی ئایندە نموونەی کۆمەڵگەی داهاتووە . تیۆری سێ ستەم ١. چۆن ئەم تیۆریە فێری خەڵک بکەین بە شێوەیەکی سادە؟ ٢. چۆن لە پراکتیکدا دەستپێ بکەین (چی یەکەم هەنگاو بێت)؟ ٣. چۆن بزووتنەوەی ئایندە ئەم دیدگایە پراکتیک بکات ؟ چۆن بزووتنەوەی ئایندە دەکەین بە ئایدۆلۆژی و فکری نەتەوەیی؟ ئەمە گەورەترین پرسیارە و گرنگترین ئامانجە! یەکەم: تێگەیشتن لە "ئایدۆلۆژی" چییە ئایدۆلۆژی شێوازی بیرکردنەوەی حیزبی نیە ئایدۆلۆژی شێوەی بیرکردنەوە گشتیە نموونەکان: ├─ مارکسیزم ، شێوەی تێڕامانی جیهان ├─ لیبراڵیزم ، شێوەی تێڕامانی ئازادی ├─ فێمینیزم ، شێوەی تێڕامانی ڕەگەز └─ بزووتنەوەی ئایندە شێوەی تێڕامانی...؟ سێ ئاستی "کاتێک کەسێک دەڵێ 'من لەسەر فکری بزووتنەوەی ئایندەم'، چی مانای هەیە؟" دووەم: بنەماکانی "فکری بزووتنەوەی ئایندە" با چەند ستوونی فکری دیاری بکەین: دیموکراسی ڕادیکاڵ (Radical Democracy) بیروباوەڕ: "دەسەڵات پێویستە لە خوارەوە بێت، نەک لە سەرەوە" مانای پراکتیکی: هەموو بڕیارە گەورەکان بە ڕێفراندۆم هیچ ڕێبەرێک "بۆ هەمیشە" نییە ڕۆتەیشنی دەسەڵات (بۆماوەیی نیە لێپرسینەوەی بەردەوام دەنگی هەژار ، دەنگی دەوڵەمەند جیاوازی لەگەڵ دیموکراسی کۆن: کۆن: دەنگ بدە و 4 ساڵ بێدەنگ بە نوێ: بەشداری بەردەوام لە هەموو بڕیارێک "دەسەڵات هی خەڵکە، نەک هی ڕێبەران" فیدراڵیزمی ئەخلاقی (Ethical Federalism) مانای پراکتیکی: کوردستان بەشێکە لە ئێران، بەڵام سەربەخۆیە لە بڕیارەکانی فەرهەنگ/زمان/پەروەردە کوردی ئابووری/سیاسەتی ناوخۆیی کوردی بەرگری /دەرەوە/دراوهاوبەش لەگەڵ ئێران هەموو نەتەوەکان مافی یەکسانیان هەیە جیاوازی لەگەڵ فکری تر: ناسیۆنالیزمی کلاسیک : "تەنها کورد" ئیسلامیزم: "تەنها موسڵمان" فیدراڵیزمی ئەخلاقی: "هەموومان لە جیاوازیدا" مافەکانی مرۆڤ وەک ئاین (Human Rights as Religion) بیروباوەڕ: "مافەکانی مرۆڤ سەقامگیرترە لە هەر ئایدۆلۆژییەک" مانای پراکتیکی: ژیان = پیرۆزترین شت ئازادی = مافی سروشتی ڕەوا = بنەمای کۆمەڵگە دیدگا = بەهای ئێمە کەرامەتی مرۆڤ "ژیان پیرۆزە. هەموو ژیانێک." ژینۆسەنتریزم (Gynocentrism / Feminism) بیروباوەڕ: "کۆمەڵگە کە ئافرەتان تیای ئازادن ، مرۆڤ تیای ئازادە " مانای پراکتیکی: ڕێبەرایەتی ئافرەت هەموو یاساکان لە ڕوانگەی ئافرەتەوە دابڕێژرێتەوە توندوتیژی دژ بە ئافرەت = تاوانی گەورە ئازادی پۆشاک/کار/ژیان = مافی بنەڕەتی پیاوان و ئافرەتان هاوبەشن لە بونیادنانی ئایندە جیاوازی لەگەڵ فێمینیزمی کلاسیک: کلاسیک: "ئافرەتان = پیاوان" نوێ: "ئافرەتان جیاوازن، بەڵام یەکسانن لە مافدا" ئەمە واتە: دایکایەتی = کار و ئەرکی کۆمەڵایەتییە پارێزگاری لە مناڵ = ئەرکی هەردووکیانە دەنگی ئافرەت لە بڕیاری شەڕ/ئاشتیدا "ژن، ژیان، ئازادی - بنەمای کۆمەڵگەیە، نەک دروشم" ژینگەپارێزی نەتەوەیی (Eco-Nationalism) بیروباوەڕ: "کوردستان تەنها سیاسەت نییە، زەوی و سروشتیشە" مانای پراکتیکی: ڕووبارەکان = خوێن و مافی ئێمەن چیاکان = ناسنامەی ئێمەن بەفر/دارستان/ئاژەڵ = میراتی ئێمەن هەر پرۆژەیەک ژینگە لەبەرچاو بگیرێ نەوەی داهاتوو مافی سروشتی پاکی هەیە ئەمە واتە: دژایەتی بە بەنداوەکانی تورکیا/ئێران کە ئاوەکانمان دەبڕن پاراستنی دارستانەکان لە برینەوە دژایەتی بە پیسبوونی هەوا/ئاو وزەی سروشتی (خۆر/با/ئاو) > وزەی چەور جیاوازی: ناسیۆنالیزمی کلاسیک : "خاک = سیاسەت" ژینگە-ناسیۆنالیزمی مۆدێرن : "خاک = ژیان" "کوردستان بە بێ سروشتی، تەنها ناوە لەسەر نەخشەیە" دیجیتاڵ-دیموکراسی (Digital Democracy) بیروباوەڕ: "تەکنەلۆژیا ئامرازی ئازادکردنە، نەک کۆنترۆڵکردن" مانای پراکتیکی: ئینتەرنێتی ئازاد = مافی بنەڕەتی دەنگدانی ئۆنلاین شەفافیەتی بلۆکچەین بەشداری دیجیتاڵی هەموان دەسەڵات هی خەڵکە ئێمە باوەڕمان وایە کە هیچ کەسێک، هیچ حیزبێک، هیچ ڕێبەرێک مافی "هەمیشە" دەسەڵاتی نییە. دەسەڵات قەرزە. خەڵک دەیداتێ. خەڵک دەیگرێتەوە. کوردستان بەشێکە لە ئێرانی فیدڕاڵ دیموکرات : ئێمە باوەڕمان بە ئێڕانی فیدڕڵ دیموکرات هەیە ئێمە مافی خۆمان دەپارێزین. ئێمە دەڵێین: "ئێران دەبێ فیدراڵ بێ. کوردستان دەبێ سەربەخۆ بێ لە کاروباری خۆیدا. بەڵام هاوبەش لە ئایندەیەکی دیموکراتدا." ئێمە پاسەوانی زەوی خۆمانین. بۆ ئێمە. بۆ منداڵەکانمان. بۆ هەزار ساڵی داهاتوو. ئێمە چی دەکەین ڕاستگۆیی لە هەموو بارودۆخێک شەفافیەت لە هەموو کارێک بەشداری بۆ هەموو کەسێک لێپرسینەوە لە هەموو بڕیارێک کار بۆ هەموو نەوەیەک بانگهێشتمان ئەگەر تۆ باوەڕت بەمانە هەیە: دیموکراسی، نەک دیکتاتۆری شەفافیەت، نەک گەندەڵی کەرامەت، نەک کۆیلایەتی ئایندە، نەک مێژوو، ڕابوردوو ئەوا تۆ لە بزووتنەوەی ئایندەیت. ئێمە حیزب نین. ئێمە بزووتنەوەین. ئێمە ڕێبەر نین. ئێمە هاوڕێین. ئێمە پێکەوە بڕیار دەدەین. وەرە بەشداربە ئاینەدە هی تۆشە بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان لەگەڵ خەڵک. لە پێناوی خەڵک. لەلایەن خەڵکەوە. چوارەم: دروستکردنی "کەلتوور" (Culture) ئای دیۆلۆژی تەنها فکر نییە. شێوەی ژیانیشە. زمان و سیمبۆل ڕەنگەکان: زەرد (خۆر، ڕووناکی، زانیاری) سور (قوربانی، بەرگری، خوێن) سەوز (سروشت، ژیان، هیوا) سیمبۆلەکان: چیا (بەرزی، بەرگری، سەربەخۆیی) ڕووبار (بەردەوامی، ژیان، گۆڕانکاری) کۆتر (ئازادی، بەرزفڕین، ئاسۆ) خۆر (ڕووناکی، ئومێد، بەیانی نوێ) دەستەواژەکان هاوبەش" نەک "ڕێبەر" بزووتنەوە" نەک "حیزب" ئایندە" نەک "ڕابردوو" نەوە" نەک "کەسایەتی" بەڵێ" نەک تەنها "نەخێر " کولتوور ڕۆژە تایبەتەکان: ├─ 16 ی سێپتامبر = ڕۆژی ژینا (ڕۆژی ئافرەت) ├─ 21 ی مارس = نەورۆز (ڕۆژی سروشت) ├─ 10 ی دسامبر = ڕۆژی مافەکانی مرۆڤ ├─ سەرەتای هەر ساڵ = ڕۆژی دامەزراندنی بزووتنەوە └─ کۆتایی هەر ساڵ = ڕۆژی لێپرسینەوە (ئەکاونتەبیلیتی) کۆبونەوەکان هەموو ئەندامان دەگرێنەوە باسی کارەکان هەڵسەنگاندنی ڕێبەرایەتی دەنگدان بۆ هەر گۆڕانکارییەک یادکردنەوەی بۆنەو یادە نەتەوەیی و نیشتمانیەکان چۆن ئەم فکرە بگەیەنین بە خەڵک؟ یەکخستنی چەپگەری و نەتەوەیی: چوارچێوەیەکی تیۆری ئەمە یەکێکە لە گرنگترین پرسیارە تیۆرییەکان. با بیخەینە ڕوو بە شێوەیەکی سیستماتیک: ١. تێگەیشتن لە پەیوەندی بنەڕەتی چەپگەری پێشنیار دەکات:دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ئابووری دژایەتی بە چینایەتی و دەسەڵاتی سەرمایەداری ئازادی و بەرابەری بۆ هەموو مرۆڤێک. مەسەلەی نەتەوەیی دەڵێت:کورد وەک نەتەوەیەک ستەملێکراوە مافی چارەنووس خۆبەڕێوەبەری ناسنامە و کولتووری نەتەوەیی خاڵی یەکبوونەوە: هەردووکیان دژی ستەمن - چەپ دژی ستەمی چینایەتییە، نەتەوەیی دژی ستەمی نەتەوەییە. ٢. چوارچێوەی تیۆری یەکگرتوو "ستەمی دووقات" (Double Oppression) کوردی کرێکار/هەژار ،ستەمی نەتەوەیی ،ستەمی چینایەتی کۆماری ئیسلامیدەسەڵاتی دەوڵەتی فارس ، سیستمی سەرمایەداری/ئۆلیگارشی تیۆری: کورد تەنها لەبەر کوردبوونی ستەملێکراو نییە، بەڵکو لەبەر چینی کۆمەڵایەتیشی. خەباتی ڕزگاری پێویستی بە هەردوو ئاستەکە هەیە. ٣. مۆدێلە جیهانییەکان لینین و مەسەلەی نەتەوەیی:مافی جیابوونەوەی نەتەوەکان ، نەتەوە ستەملێکراوەکان پێویستە بەشداری شۆڕشی جیهانی یەکیەتی خۆویستانەی گەلان. ماو تسێ تۆنگ:خەباتی نیشتمانپەروەرانە دژی ئیمپریالیزم پەیوەستی خەباتی نەتەوەیی بە خەباتی چینایەتی هۆ شی مین (ڤێتنام):ڕزگاری نەتەوەیی دادپەروەری کۆمەڵایەتی دژایەتی هەم بە داگیرکاری و هەم بە سەرمایەداری . ئەرنستۆ چی گیڤارا:خەباتی نیشتمانی لە ئەمریکای لاتین شۆڕشی کۆمەڵایەتی دژی ئیمپریالیزم ٤. ڕێگەی پراکتیکی بۆ یەکخستن لە ئاستی بیرکاری: "نەتەوەی کوردستان تەنها بە بە دەستهێنانی سۆسیالیزم دەتوانێت ڕزگار بێت، چونکە:" دەوڵەتە ڕەگەزپەرستەکان (ئێران، تورکیا، عێراق) پشت بە سیستمی سەرمایەداری و دەسەڵاتی چینی حوکمڕان دەبەستن ، دابەشبوونی سامان لە کوردستان دروست نابێت بێ دامەزراندنی سیستمێکی دادپەروەرانەئیمپریالیزم هەمیشە لە دژی ڕزگاری ڕاستەقینەی نەتەوەکانە: باڵە نەتەوەخوازەکان دەڵێن "چەپ نەتەوە لەبیر دەکات" ئێمە نەتەوەی کوردمان بە ناوەندی خەبات دادەنێین. بەڵام باوەڕمان وایە کە ڕزگاری تەواو تەنها بە دامەزراندنی دادپەروەری کۆمەڵایەتی دێت. "نەتەوەیەکی ستەملێکراو ناتوانێت نەتەوەیەکی دیکە ستەم لێ بکات" == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}}         aa9mjnt2hyvqwh6fa9r1ceu5h0goznv 0 294021 1575153 1574491 2026-04-14T12:03:15Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1575153 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''پێڕاگوێزی ھەڵدانی بارھەڵگری زۆر قورس''' (ئێس ئێچ ئێڵ ئێڵ ڤی) ڕۆکێتێکە کە دەتوانێت بارێکی {{Convert|50|metric ton|lb}}<ref name="classes">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=McConnaughey |یەکەم=Paul K. |دوایین٢=Femminineo |یەکەم٢=Mark G. |دوایین٣=Koelfgen |یەکەم٣=Syri J. |دوایین٤=Lepsch |یەکەم٤=Roger A. |دوایین٥=Ryan |یەکەم٥=Richard M. |دوایین٦=Taylor |یەکەم٦=Steven A. |display-authors=١|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.nasa.gov/pdf/500393main_TA01-LaunchPropulsion-DRAFT-Nov2010-A.pdf|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160324110232/http://www.nasa.gov/pdf/500393main_TA01-LaunchPropulsion-DRAFT-Nov2010-A.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠١٦|لە=Section 1.3 |وتەگێڕانەوە=Small: 0–2 t payloads; Medium: 2–20 t payloads; Heavy: 20–50 t payloads; Super Heavy: > 50 t payloads.}}</ref><ref name="hsf200910">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://www.nasa.gov/pdf/396093main_HSF_Cmte_FinalReport.pdf|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190216063908/https://www.nasa.gov/pdf/396093main_HSF_Cmte_FinalReport.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠١٦|زنجیرە=Review of U.S. Human Spaceflight Plans Committee |پەڕەکان=٦٤–٦٦|وتەگێڕانەوە=...the U.S. human spaceflight program will require a heavy-lift launcher … in the range of 25 to 40 mt … this strongly favors a minimum heavy-lift capacity of roughly 50 mt....}}</ref> بۆ [[خولگەی نزیکی زەوی]] بەرز بکاتەوە بەپێی ویلایەتە یەکگرتووەکان، و زیاتر لە {{Convert|100|metric ton|lb}} بەپێی ڕووسیا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Osipov|یەکەم=Yury|ناونیشان=https://bigenc.ru/technology_and_technique/text/3492657|سەردێڕ=Great Russian Encyclopedia|بڵاوکەرەوە=Great Russian Encyclopedia|ساڵ=٢٠٠٤–٢٠١٧|شوێن=Moscow|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210527140116/https://bigenc.ru/technology_and_technique/text/3492657|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> ئەوە بەتواناترین پۆلێنکردنی [[مووشەک ھەڵگر|پێڕاگوێزی ھەڵدانە]] بەپێی کێش بۆ خولگە، کە لە پۆلێنکردنی پێڕاگوێزی ھەڵدانی بارھەڵگری قورس تێدەپەڕێت. ئەرکە مانگییە مرۆڤھەڵگرەکان و [[فڕینی بۆشاییی نێوھەسارەیی|ئەرکە نێوھەسارەیییەکان]] بەزۆری بەندن بە پێڕاگوێزەکانی ھەڵدانی زۆر قورسەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Super heavy-lift launch vehicles}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} heb5qw20aumdrybp7ihkt6v7i6jkhxy 0 294166 1575154 1574461 2026-04-14T12:04:28Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1575154 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''دێڵتا ٢''' [[سیستمی ھەڵدانی خەرجکراو|سیستەمێکی ھەڵدانی خەرجکراو]] بوو کە لەلایەن [[کۆمپانیای ماکدۆنڵ دۆگلاس|ماکدۆنڵ دۆگلاس]] دیزاین کرابوو و دروست کرابوو، ھەندێک جار بە تۆڕاد دێڵتا ١ دەناسرا. دێڵتا ٢ بەشێک بوو لە خێزانی [[دێڵتا (خێزانی مووشەک)|مووشەکی دێڵتا]]، کە لە دێڵتا ٣٠٠٠ وەرگیرابوو، و لە ساڵی ١٩٨٩ کەوتە خزمەتەوە. دوو جۆری سەرەکی ھەبوون، دێڵتا ٦٠٠٠ و دێڵتا ٧٠٠٠، کە ئەمەی دووەمیان جۆرە لاوەکییەکانی «لایت» و «ھێڤی» شی ھەبوو. لە ماوەی کارکردنیدا، دێڵتا ٢ چەندین بارستایی سوودبەخشی ھەڵگرت، لەوانە ٢٤ مانگی دەستکردی [[سیستمی شوێندۆزیی جیھانی]] (جی پی ئێس) بلۆک ٢، چەندین دەرزەن بارستایی سوودبەخشی ناسا، و ٦٠ مانگی دەستکردی پەیوەندییەکانی ئیریدیۆم. مووشەکەکە دوا ئەرکی خۆی، ئای سی ئێس ئەی تی-٢، لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨ ئەنجامدا، و زنجیرەیەک لە ١٠٠ ئەرکی سەرکەوتووی یەک لەدوای یەکی بەدەستھێنا، کە دواھەمین شکستی جی پی ئێس ئای ئای ئاڕ-١ بوو لە ساڵی ١٩٩٧.<ref name="data sheet">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Kyle |یەکەم=Ed |ناونیشان=http://www.spacelaunchreport.com/delta2.html|سەردێڕ=ZEUSQQ: Situs Zeus Slot Gacor Online Hari Ini Link Slot88 Gampang Menang |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140728024436/http://www.spacelaunchreport.com/delta2.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٤|وێبگە=spacelaunchreport.com}}</ref> لە کۆتایییەکانی ساڵانی ١٩٩٠دا، دێڵتا ٢ پەرەی پێدرا بۆ [[دێڵتا ٣]]ی ناسەرکەوتوو، کە ئەویش لە بەرامبەردا پەرەی پێدرا بۆ [[دێڵتا ٤]]ی بەتواناتر و سەرکەوتووتر، ئەگەرچی ئەمەی دووەمیان پاشماوەیەکی کەمی لەگەڵ مووشەکەکانی تۆڕ و دێڵتای ڕەسەندا ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی|گەردوون}} {{پۆلی کۆمنز|Delta II}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} agbd49m7rthdfgnskynckpssyt6dqvz 0 294400 1575210 1574866 2026-04-14T23:16:32Z EmausBot 1914 چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە بۆ [[باڵندە]] 1575210 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[باڵندە]] 6a9jhiqhg5up1i8z5s2r9zcdh12wizr 0 294426 1575190 1575001 2026-04-14T20:01:23Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1575190 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | birth_date = ٦ی شوباتی ١٩٦٨ | native_name = نزار محمد سعيد آميدي | name = Nizar Amidi |image = Nzar Amedi picture.jpg | office1 = [[سەرۆککۆماری عێراق]] | term_start1 = ١١ی نیسانی ٢٠٢٦ | prime_minister1 = [[محەممەد شیاع سوودانی]] | predecessor1 = [[لەتیف ڕەشید]] | office2 = Minister of Environment | term_start2 = ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ | term_end2 = ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ | prime_minister2 = محەممەد شیاع سوودانی | predecessor2 = جاسم عەبدولعەزیز | successor2 = ھەڵۆ عەسکەر | party = [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] | alma_mater = [[زانکۆی مووسڵ]] }} '''نزار محەممەد سەعید محەممەد''' ناسراو بە '''نزار ئامێدی''' ({{langx|ar|نزار محمد سعيد آميدي}} لەدایکبووی ٦ی شوباتی ١٩٦٨)[[ئەندازیار]]، [[سیاسەتوان|سیاسەتوانی]] کوردی عێراقە. لە ١١ی نیسانی ٢٠٢٦ وەک [[سەرۆککۆماری عێراق]] ھەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|سەردێڕ=نزار ئامێدی بە سەرکۆماری نوێی عێراق ھەڵبژێردرا |ناونیشان=https://www.aa.com.tr/ks/عێراق/نزار-ئامێدی-بە-سەرکۆماری-نوێی-عێراق-ھەڵبژێردرا/3902179 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Anadolu |زمان=tr}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=نزار ئامێدی كێیە؟ |ناونیشان=https://www.rachlaken.com/all-detail.aspx?Jimare=62823 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=www.rachlaken.com}}</ref>ئەندامی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانە]]، پێشتر لە ساڵی ٢٠٢٢ تا ٢٠٢٤ وەک [[وەزیری ژینگە]] کاری کردووە. == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == نزار لە ٦ی شوباتی ١٩٦٨، لە قەزای [[ئامێدی]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لەدایکبووە. بۆ خوێندنی باڵا ڕووی لە [[مووسڵ|موسڵ]] کردووە و لە ساڵی ١٩٩٣ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە ئەندازیاری لە [[زانکۆی مووسڵ]] وەرگرتووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.alsumaria.tv/news/politics/561309/من-هو-نزار-ئاميدي-رئيس-جمهورية-العراق-الجديد؟|سەردێڕ=من هو نزار ئاميدي رئيس جمهورية العراق الجديد؟ |وێبگە=Al Sumaria |زمان=ar}}</ref> دواتر لە ھەردوو شاری سلێمانی و بەغدا ژیاوە و کاری کردووە. ئامیدی خێزاندارە و خاوەنی چوار منداڵە.<ref name="964media">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=<!-- not stated --> |ناونیشان=https://en.964media.com/43954|سەردێڕ=PUK names Nizar Amedi for Iraq presidency as nomination window closes |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=+964}}</ref> == پیشەی سیاسی == ناوبراو چەندین پۆستی حکوومی و سیاسی لە دەوڵەتی نوێی فیدراڵی عێراقدا ھەبووە، وەکو پەیوەندیی نێوان [[حکوومەتی عێراق|حکوومەتی فیدراڵی عێراق]] و [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]]. === وەزیری ژینگە === نزار لە ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ەوە وەک وەزیری ژینگەی عێراق لە حکوومەتی [[محەممەد شیاع سوودانی]] کاری کردووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.alaraby.co.uk/politics/اكتمال-حكومة-السوداني-بعد-منح-البرلمان-الثقة-لوزيري-البيئة-والإعمار |وێبگە=العربي الجديد |زمان=ar-AR}}</ref> تا کۆتایی مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ دەستلەکارکێشانەوەی بووە. پێش ئەوەش لە سەردەمی سەرۆکایەتی [[فوئاد مەعسووم]] و [[بەرھەم ساڵح]]، و بۆ ماوەیەکی کورت لە ماوەی سەرۆکایەتی [[لەتیف ڕەشید]]، بەڕێوەبەری دیوانی سەرۆککۆمار بووە. == سەرۆکایەتی کۆمار == بەپێی [[سیاسەتی عێراق]] کە لەلایەن نوخبەی دەسەڵاتدار لە عێراقەوە لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە پەسەندکراوە، سەرۆکوەزیران دەبێت [[شیعە|موسڵمانی شیعە]] بێت و سەرۆکی پەرلەمان [[سوننە|موسڵمانی سوننە بێت]] و سەرۆککۆمار کە تاڕادەیەکی زۆر فەرمانگەیەکی ڕێوڕەسمییە، دەبێت کورد بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/2026/04/11/iraq-elects-nizar-ameidi-as-president-following-months-of-deadlock/|سەردێڕ=Iraq elects Nizar Amedi as president following months of deadlock |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=[[The National (United Arab Emirates)|The National]]}}</ref> بە پێچەوانەی ڕێککەوتنەکانی پێشووی نێوان ھەردوو حزبی دەسەڵاتداری کوردی ([[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی]] و [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی]]) کە تێیدا بە جۆرێک دەبێت کە سەرۆکایەتی فیدراڵی لەلایەن یەکێتیی و سەرۆکایەتی [[ھەرێمی کوردستان]] لەلایەن پارتییەوە بەڕێوەبچێت، سەرەڕای ئەوەش پارتی [[فوئاد حوسێن]]ی بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی کۆماری عێراق ٢٠٢٦ کاندید کرد، تەحەدای ئامێدی کرد بۆ ئەو پۆستە. بەھۆی ئەو ناکۆکییەوە دانیشتنەکانی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ و شوباتی ٢٠٢٦ی پەرلەمان دەنگدانی سەرۆککۆماری دواخست. ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی بۆ ماوەی پێنج مانگ دوای [[ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ٢٠٢٥]] سەرۆک وەزیرانی نوێ دەستنیشان نەکرێت، چونکە سەرۆک وەزیران لەلایەن سەرۆککۆمارەوە کاندید دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2026/04/10/iraqi-parliament-to-convene-on-saturday-for-another-attempt-to-elect-president/|سەردێڕ=Iraqi parliament to convene on Saturday for another attempt to elect president |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=The National}}</ref><ref name="AP-11042026">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Abdul-Zahra |یەکەم=Qassim |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://apnews.com/article/iraq-president-nizar-amidi-d4279d9afb91ad10bcb761c1ea71a993|سەردێڕ=Iraq elects Kurdish politician Nizar Amidi as president amid war fallout |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Associated Press]]}}</ref><ref name="AA-11042026">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/politics/nizar-amidi-elected-iraqs-president/3902198|سەردێڕ=Nizar Amidi elected Iraq's president |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Anadolu Agency}}</ref> لە ١١ی نیسانی ٢٠٢٦، نزار لە خولی دووەمی دەنگدان لەلایەن [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]] بە [[سەرۆککۆماری عێراق]] ھەڵبژێردرا، بە ٢٢٧ دەنگ بەرامبەر بە ١٥ دەنگ بۆ نەیارەکەی، کە [[موسەننا ئەمین]] بوو لە [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]]. ئامیدی بە ٢٠٨ دەنگ پێشەنگی گەڕی یەکەمی گرت، بەڵام لە ٢٢٠دەنگ کەم بوو، کە زۆرینەی دوو لەسەر سێی دەستوور داوا دەکات.<ref name="AP-110420262">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Abdul-Zahra |یەکەم=Qassim |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://apnews.com/article/iraq-president-nizar-amidi-d4279d9afb91ad10bcb761c1ea71a993|سەردێڕ=Iraq elects Kurdish politician Nizar Amidi as president amid war fallout |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Associated Press]]}}</ref><ref name="AA-110420262">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/politics/nizar-amidi-elected-iraqs-president/3902198|سەردێڕ=Nizar Amidi elected Iraq's president |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Anadolu Agency}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/iraqi-parliament-elects-nizar-amedi-countrys-new-president-2026-04-11/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Reuters}}</ref> بەم شێوەیە بە کۆدەنگی وەکو دەیەمین سەرۆککۆماری عێراق ھەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/politics/nizar-amidi-elected-iraqs-president/3902198|سەردێڕ=Nizar Amidi elected Iraq's president |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Shafaq News}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}}{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق|کوردستان|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Nizar Amidi}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨]] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی سەدەی ٢١ەمی عێراق]] [[پۆل:موسڵمانە سوننەکانی عێراق]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:سیاسییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] [[پۆل:سەرۆک کۆمارەکانی عێراق]] 5iezpp3sdlhodwrcdkf1wbmxsls7rlu 0 294453 1575213 1574956 2026-04-14T23:17:02Z EmausBot 1914 چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە بۆ [[دوێندێ 367943]] 1575213 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[دوێندێ 367943]] bo4fz1frxc84i6dj8mkplc5s47lj7bs 1 294454 1575214 1574958 2026-04-14T23:17:12Z EmausBot 1914 چاکسازیی دووجار-ڕەوانەکردنەوە بۆ [[وتووێژ:دوێندێ 367943]] 1575214 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[وتووێژ:دوێندێ 367943]] 36mtydkbjh5iix9ddsy36sflm539iye 0 294463 1575155 1575118 2026-04-14T12:42:16Z ڕەندمەریوانی 73644 چاککردنی وتار 1575155 wikitext text/x-wiki {{سخ-و٧}} {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ڕەند مەریوانی(Rand Mariwani) | ناوی خۆماڵی = ڕەند مەریوانی | زمانی ناوی خۆماڵی = [[کوردی]] | وێنە =[[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] | جێگری وێنە = ڕەند مەریوانی | لێدوانی وێنە = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | ڕەنگی_پاشبنەما = #800080 | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|1|1}} ساڵ) | شوێنی لەدایکبوون = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = بەکالۆریۆس لە زانستە سەربازییەکان | خوێندنگە = کۆلێژی سەربازی | پیشە = سیاسەتمەدار، فەرماندەی سەربازی | ساڵانی چالاکی = ٢٠٢٠–ئێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک) | وەکیل = | ناوبانگ = سەرپەشتیاری گشتیی باک، پسپۆڕی سەربازی | کارە دیارەکان = مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە، دامەزراندنی سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتی | شێواز = مۆدێرن، عەقڵانی، هەرەمی تۆڕیی | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | وادە = ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ – ئێستا | پێش = (دامەزرێنەر) | پاش = | بەرامبەرەکان = | تۆمەت = | دۆخی دادوەری = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = بڕوانامەی سەربازیی هێزەکانی هاوپەیمانان (دژی داعش) | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = [https://ayinda.org https://kfmeast.org] | پەراوێزەکان = ناساندنی نێودەوڵەتی: ''' |بزووتنەوە=[[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)}} '''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.<ref name="KFM">کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی</ref> == ژیان و پەروەردە == ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی</ref> == دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان == لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە "کلاسیک" بۆ "مۆدێرن" بونیاد نراوە.<ref name="Kurdipedia">بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]</ref> === ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات === مەریوانی لەرێگەی "مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.<ref name="AyindaNet">ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە</ref> === هێما و ڕەنگەکان === * '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.ەوەیە: * '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.<ref name="KurdNation">کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا</ref> == دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی == ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.<ref name="KFM" /> '''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan) ڕێکخراوێکی سیاسیی کوردستانییە کە لە ڕێکەوتی [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] دامەزراوە.<ref name="Founding">ڕاگەیەندراوی فەرمی دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندە، کانوونی دووەمی ٢٠٢٠</ref> ئەم بزووتنەوەیە خۆی وەک "ڕێگای سێیەم" لە سیاسەتی کوردیدا دەناسێنێت و جەخت لەسەر تێپەڕاندنی شێوازە تەقلیدییەکانی حزبایەتی دەکاتەوە.<ref name="KFM">تۆڕی میدیایی کەی ئێف ئێم (KFM): فەلسەفە و مانیفێستی بزووتنەوەی ئایندە [https://kfmeast.org kfmeast.org]</ref> == فەلسەفە و مانیفێست == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان خاوەنی مانیفێستێکی سیاسییە بە ناوی '''"مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"'''، کە تێیدا تێڕوانینێکی نوێ بۆ مرۆڤ و نیشتمان دەخاتە ڕوو. مانیفێستەکە لەسەر بنەمای سێ کۆڵەکەی سەرەکی داڕژاوە: # '''ڕزگاریی نەتەوەیی:''' باوەڕبوون بە مافی چارەی خۆنووسین و فیدڕالیزم. # '''دادپەروەریی کۆمەڵایەتی:''' پەیڕەوکردنی سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک بۆ پاراستنی مافی کرێکار و زەحمەتکێشان. # '''ڕێنێسانسی فکری:''' بونیادنانەوەی تاک و کۆمەڵگە لەسەر بنەمای زانست، ئەقڵانییەت و تەکنۆلۆژیا.<ref name="Founding" /> == پێکهاتەی ڕێکخراوەیی == بزووتنەوەکە جەخت لەسەر سیستەمی '''شایستەسالاری''' و '''هەرەمی تۆڕیی''' دەکاتەوە. پێکهاتەی بزووتنەوەکە جیاواز لە حزبە کلاسیکییەکان، لەم ناوەندانە پێکدێت: * '''سەرپەشتیاری گشتی:''' بەرزترین پێگەی ستراتیژییە. * '''ناوەندی بڕیار:''' دەستەی باڵای جێبەجێکردن. * '''ناوەندە پسپۆڕییەکان:''' وەک کانوونی پلاندانانی ئابووری، ناوەندی ڕۆشنگەری و یەکەی تەکنیک. * '''ناوەندی شارەکان:''' وەک سیستەمی خۆبەڕێوەبەری لە شار و گوندەکاندا کار دەکەن.<ref name="KFM" /> == پێکهاتەی سەربازی == بۆ مەبەستی پاراستنی نیشتمانی، بزووتنەوەکە خاوەنی دوو یەکەی ڕێکخراوە: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)''' بەپێی بەیاننامە فەرمییەکانیان، ئەم هێزانە تەنها بۆ ئەرکی بەرگری و پاراستن ئامادە کراون.<ref name="KFM" /> == پێگەی ژنان == لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا، ژنان وەک "بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە" پێناسە کراون. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە شۆڕشی کۆمەڵایەتی بەبێ ئازادی و دەسەڵاتی ژن بەدی نایەت و پێویستە ژنان لە لووتکەی هەرەمی بڕیاردا بن.<ref name="Founding" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە] * [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی مەریوان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]] [[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] btl2sfv3sbpb20jv6spaerrdn9gds61 1575156 1575155 2026-04-14T12:42:29Z ڕەندمەریوانی 73644 چاککردنی وتار 1575156 wikitext text/x-wiki {{سخ-و٧}} {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ڕەند مەریوانی(Rand Mariwani) | ناوی خۆماڵی = ڕەند مەریوانی | زمانی ناوی خۆماڵی = [[کوردی]] | وێنە =[[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] | جێگری وێنە = ڕەند مەریوانی | لێدوانی وێنە = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | ڕەنگی_پاشبنەما = #800080 | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|1|1}} ساڵ) | شوێنی لەدایکبوون = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = بەکالۆریۆس لە زانستە سەربازییەکان | خوێندنگە = کۆلێژی سەربازی | پیشە = سیاسەتمەدار، فەرماندەی سەربازی | ساڵانی چالاکی = ٢٠٢٠–ئێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک) | وەکیل = | ناوبانگ = سەرپەشتیاری گشتیی باک، پسپۆڕی سەربازی | کارە دیارەکان = مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە، دامەزراندنی سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتی | شێواز = مۆدێرن، عەقڵانی، هەرەمی تۆڕیی | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | وادە = ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ – ئێستا | پێش = (دامەزرێنەر) | پاش = | بەرامبەرەکان = | تۆمەت = | دۆخی دادوەری = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = بڕوانامەی سەربازیی هێزەکانی هاوپەیمانان (دژی داعش) | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = [https://ayinda.org https://kfmeast.org] | پەراوێزەکان = ناساندنی نێودەوڵەتی: ''' |بزووتنەوە=[[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)}} '''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.<ref name="KFM">کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی</ref> == ژیان و پەروەردە == ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی</ref> == دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان == لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە "کلاسیک" بۆ "مۆدێرن" بونیاد نراوە.<ref name="Kurdipedia">بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]</ref> [[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک]] === ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات === مەریوانی لەرێگەی "مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.<ref name="AyindaNet">ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە</ref> === هێما و ڕەنگەکان === * '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.ەوەیە: * '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.<ref name="KurdNation">کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا</ref> == دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی == ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.<ref name="KFM" /> '''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan) ڕێکخراوێکی سیاسیی کوردستانییە کە لە ڕێکەوتی [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] دامەزراوە.<ref name="Founding">ڕاگەیەندراوی فەرمی دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندە، کانوونی دووەمی ٢٠٢٠</ref> ئەم بزووتنەوەیە خۆی وەک "ڕێگای سێیەم" لە سیاسەتی کوردیدا دەناسێنێت و جەخت لەسەر تێپەڕاندنی شێوازە تەقلیدییەکانی حزبایەتی دەکاتەوە.<ref name="KFM">تۆڕی میدیایی کەی ئێف ئێم (KFM): فەلسەفە و مانیفێستی بزووتنەوەی ئایندە [https://kfmeast.org kfmeast.org]</ref> == فەلسەفە و مانیفێست == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان خاوەنی مانیفێستێکی سیاسییە بە ناوی '''"مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"'''، کە تێیدا تێڕوانینێکی نوێ بۆ مرۆڤ و نیشتمان دەخاتە ڕوو. مانیفێستەکە لەسەر بنەمای سێ کۆڵەکەی سەرەکی داڕژاوە: # '''ڕزگاریی نەتەوەیی:''' باوەڕبوون بە مافی چارەی خۆنووسین و فیدڕالیزم. # '''دادپەروەریی کۆمەڵایەتی:''' پەیڕەوکردنی سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک بۆ پاراستنی مافی کرێکار و زەحمەتکێشان. # '''ڕێنێسانسی فکری:''' بونیادنانەوەی تاک و کۆمەڵگە لەسەر بنەمای زانست، ئەقڵانییەت و تەکنۆلۆژیا.<ref name="Founding" /> == پێکهاتەی ڕێکخراوەیی == بزووتنەوەکە جەخت لەسەر سیستەمی '''شایستەسالاری''' و '''هەرەمی تۆڕیی''' دەکاتەوە. پێکهاتەی بزووتنەوەکە جیاواز لە حزبە کلاسیکییەکان، لەم ناوەندانە پێکدێت: * '''سەرپەشتیاری گشتی:''' بەرزترین پێگەی ستراتیژییە. * '''ناوەندی بڕیار:''' دەستەی باڵای جێبەجێکردن. * '''ناوەندە پسپۆڕییەکان:''' وەک کانوونی پلاندانانی ئابووری، ناوەندی ڕۆشنگەری و یەکەی تەکنیک. * '''ناوەندی شارەکان:''' وەک سیستەمی خۆبەڕێوەبەری لە شار و گوندەکاندا کار دەکەن.<ref name="KFM" /> == پێکهاتەی سەربازی == بۆ مەبەستی پاراستنی نیشتمانی، بزووتنەوەکە خاوەنی دوو یەکەی ڕێکخراوە: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)''' بەپێی بەیاننامە فەرمییەکانیان، ئەم هێزانە تەنها بۆ ئەرکی بەرگری و پاراستن ئامادە کراون.<ref name="KFM" /> == پێگەی ژنان == لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا، ژنان وەک "بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە" پێناسە کراون. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە شۆڕشی کۆمەڵایەتی بەبێ ئازادی و دەسەڵاتی ژن بەدی نایەت و پێویستە ژنان لە لووتکەی هەرەمی بڕیاردا بن.<ref name="Founding" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە] * [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی مەریوان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]] [[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] 7rjs9t4o91jgjbxi9rmg1muo8zbik8q 1575157 1575156 2026-04-14T12:43:10Z ڕەندمەریوانی 73644 /* فەلسەفە و مانیفێست */ 1575157 wikitext text/x-wiki {{سخ-و٧}} {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ڕەند مەریوانی(Rand Mariwani) | ناوی خۆماڵی = ڕەند مەریوانی | زمانی ناوی خۆماڵی = [[کوردی]] | وێنە =[[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] | جێگری وێنە = ڕەند مەریوانی | لێدوانی وێنە = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | ڕەنگی_پاشبنەما = #800080 | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|1|1}} ساڵ) | شوێنی لەدایکبوون = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = بەکالۆریۆس لە زانستە سەربازییەکان | خوێندنگە = کۆلێژی سەربازی | پیشە = سیاسەتمەدار، فەرماندەی سەربازی | ساڵانی چالاکی = ٢٠٢٠–ئێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک) | وەکیل = | ناوبانگ = سەرپەشتیاری گشتیی باک، پسپۆڕی سەربازی | کارە دیارەکان = مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە، دامەزراندنی سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتی | شێواز = مۆدێرن، عەقڵانی، هەرەمی تۆڕیی | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | وادە = ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ – ئێستا | پێش = (دامەزرێنەر) | پاش = | بەرامبەرەکان = | تۆمەت = | دۆخی دادوەری = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = بڕوانامەی سەربازیی هێزەکانی هاوپەیمانان (دژی داعش) | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = [https://ayinda.org https://kfmeast.org] | پەراوێزەکان = ناساندنی نێودەوڵەتی: ''' |بزووتنەوە=[[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)}} '''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.<ref name="KFM">کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی</ref> == ژیان و پەروەردە == ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی</ref> == دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان == لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە "کلاسیک" بۆ "مۆدێرن" بونیاد نراوە.<ref name="Kurdipedia">بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]</ref> === ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات === مەریوانی لەرێگەی "مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.<ref name="AyindaNet">ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە</ref> === هێما و ڕەنگەکان === * '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.ەوەیە: * '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.<ref name="KurdNation">کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا</ref> == دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی == ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.<ref name="KFM" /> '''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan) ڕێکخراوێکی سیاسیی کوردستانییە کە لە ڕێکەوتی [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] دامەزراوە.<ref name="Founding">ڕاگەیەندراوی فەرمی دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندە، کانوونی دووەمی ٢٠٢٠</ref> ئەم بزووتنەوەیە خۆی وەک "ڕێگای سێیەم" لە سیاسەتی کوردیدا دەناسێنێت و جەخت لەسەر تێپەڕاندنی شێوازە تەقلیدییەکانی حزبایەتی دەکاتەوە.<ref name="KFM">تۆڕی میدیایی کەی ئێف ئێم (KFM): فەلسەفە و مانیفێستی بزووتنەوەی ئایندە [https://kfmeast.org kfmeast.org]</ref> == فەلسەفە و مانیفێست == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان خاوەنی مانیفێستێکی سیاسییە بە ناوی '''"مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"'''، کە تێیدا تێڕوانینێکی نوێ بۆ مرۆڤ و نیشتمان دەخاتە ڕوو. مانیفێستەکە لەسەر بنەمای سێ کۆڵەکەی سەرەکی داڕژاوە: # '''ڕزگاریی نەتەوەیی:''' باوەڕبوون بە مافی چارەی خۆنووسین و فیدڕالیزم. # '''دادپەروەریی کۆمەڵایەتی:''' پەیڕەوکردنی سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک بۆ پاراستنی مافی کرێکار و زەحمەتکێشان. # '''ڕێنێسانسی فکری:''' بونیادنانەوەی تاک و کۆمەڵگە لەسەر بنەمای زانست، ئەقڵانییەت و تەکنۆلۆژیا.<ref name="Founding" /> == پێکهاتەی ڕێکخراوەیی == بزووتنەوەکە جەخت لەسەر سیستەمی '''شایستەسالاری''' و '''هەرەمی تۆڕیی''' دەکاتەوە. پێکهاتەی بزووتنەوەکە جیاواز لە حزبە کلاسیکییەکان، لەم ناوەندانە پێکدێت: * '''سەرپەشتیاری گشتی:''' بەرزترین پێگەی ستراتیژییە. * '''ناوەندی بڕیار:''' دەستەی باڵای جێبەجێکردن. * '''ناوەندە پسپۆڕییەکان:''' وەک کانوونی پلاندانانی ئابووری، ناوەندی ڕۆشنگەری و یەکەی تەکنیک. * '''ناوەندی شارەکان:''' وەک سیستەمی خۆبەڕێوەبەری لە شار و گوندەکاندا کار دەکەن.<ref name="KFM" /> == پێکهاتەی سەربازی == بۆ مەبەستی پاراستنی نیشتمانی، بزووتنەوەکە خاوەنی دوو یەکەی ڕێکخراوە: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)''' بەپێی بەیاننامە فەرمییەکانیان، ئەم هێزانە تەنها بۆ ئەرکی بەرگری و پاراستن ئامادە کراون.<ref name="KFM" /> == پێگەی ژنان == لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا، ژنان وەک "بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە" پێناسە کراون. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە شۆڕشی کۆمەڵایەتی بەبێ ئازادی و دەسەڵاتی ژن بەدی نایەت و پێویستە ژنان لە لووتکەی هەرەمی بڕیاردا بن.<ref name="Founding" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە] * [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی مەریوان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]] [[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] btl2sfv3sbpb20jv6spaerrdn9gds61 1575158 1575157 2026-04-14T12:49:41Z ڕەندمەریوانی 73644 چاککردنی وتار 1575158 wikitext text/x-wiki {{سخ-و٧}} {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ڕەند مەریوانی(Rand Mariwani) | ناوی خۆماڵی = ڕەند مەریوانی | زمانی ناوی خۆماڵی = [[کوردی]] | وێنە =[[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] | جێگری وێنە = ڕەند مەریوانی | لێدوانی وێنە = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | ڕەنگی_پاشبنەما = #800080 | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|1|1}} ساڵ) | شوێنی لەدایکبوون = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = بەکالۆریۆس لە زانستە سەربازییەکان | خوێندنگە = کۆلێژی سەربازی | پیشە = سیاسەتمەدار، فەرماندەی سەربازی | ساڵانی چالاکی = ٢٠٢٠–ئێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک) | وەکیل = | ناوبانگ = سەرپەشتیاری گشتیی باک، پسپۆڕی سەربازی | کارە دیارەکان = مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە، دامەزراندنی سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتی | شێواز = مۆدێرن، عەقڵانی، هەرەمی تۆڕیی | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | وادە = ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ – ئێستا | پێش = (دامەزرێنەر) | پاش = | بەرامبەرەکان = | تۆمەت = | دۆخی دادوەری = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = بڕوانامەی سەربازیی هێزەکانی هاوپەیمانان (دژی داعش) | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = [https://ayinda.org https://kfmeast.org] | پەراوێزەکان = ناساندنی نێودەوڵەتی: ''' |بزووتنەوە=[[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)}} '''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.<ref name="KFM">کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی</ref> == ژیان و پەروەردە == ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی</ref> == دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان == لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە "کلاسیک" بۆ "مۆدێرن" بونیاد نراوە.<ref name="Kurdipedia">بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]</ref> [[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک]] === ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات === مەریوانی لەرێگەی "مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.<ref name="AyindaNet">ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە</ref> === هێما و ڕەنگەکان === * '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.ەوەیە: * '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.<ref name="KurdNation">کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا</ref> == دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی == ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات.<ref name="KFM" /> '''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan) ڕێکخراوێکی سیاسیی کوردستانییە کە لە ڕێکەوتی [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] دامەزراوە.<ref name="Founding">ڕاگەیەندراوی فەرمی دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندە، کانوونی دووەمی ٢٠٢٠</ref> ئەم بزووتنەوەیە خۆی وەک "ڕێگای سێیەم" لە سیاسەتی کوردیدا دەناسێنێت و جەخت لەسەر تێپەڕاندنی شێوازە تەقلیدییەکانی حزبایەتی دەکاتەوە.<ref name="KFM">تۆڕی میدیایی کەی ئێف ئێم (KFM): فەلسەفە و مانیفێستی بزووتنەوەی ئایندە [https://kfmeast.org kfmeast.org]</ref> == فەلسەفە و مانیفێست == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان خاوەنی مانیفێستێکی سیاسییە بە ناوی '''"مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"'''، کە تێیدا تێڕوانینێکی نوێ بۆ مرۆڤ و نیشتمان دەخاتە ڕوو. مانیفێستەکە لەسەر بنەمای سێ کۆڵەکەی سەرەکی داڕژاوە: # '''ڕزگاریی نەتەوەیی:''' باوەڕبوون بە مافی چارەی خۆنووسین و فیدڕالیزم. # '''دادپەروەریی کۆمەڵایەتی:''' پەیڕەوکردنی سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک بۆ پاراستنی مافی کرێکار و زەحمەتکێشان. # '''ڕێنێسانسی فکری:''' بونیادنانەوەی تاک و کۆمەڵگە لەسەر بنەمای زانست، ئەقڵانییەت و تەکنۆلۆژیا.<ref name="Founding" /> == پێکهاتەی ڕێکخراوەیی == بزووتنەوەکە جەخت لەسەر سیستەمی '''شایستەسالاری''' و '''هەرەمی تۆڕیی''' دەکاتەوە. پێکهاتەی بزووتنەوەکە جیاواز لە حزبە کلاسیکییەکان، لەم ناوەندانە پێکدێت: * '''سەرپەشتیاری گشتی:''' بەرزترین پێگەی ستراتیژییە. * '''ناوەندی بڕیار:''' دەستەی باڵای جێبەجێکردن. * '''ناوەندە پسپۆڕییەکان:''' وەک کانوونی پلاندانانی ئابووری، ناوەندی ڕۆشنگەری و یەکەی تەکنیک. * '''ناوەندی شارەکان:''' وەک سیستەمی خۆبەڕێوەبەری لە شار و گوندەکاندا کار دەکەن.<ref name="KFM" /> == پێکهاتەی سەربازی == بۆ مەبەستی پاراستنی نیشتمانی، بزووتنەوەکە خاوەنی دوو یەکەی ڕێکخراوە: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)''' بەپێی بەیاننامە فەرمییەکانیان، ئەم هێزانە تەنها بۆ ئەرکی بەرگری و پاراستن ئامادە کراون.<ref name="KFM" /> == پێگەی ژنان == لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا، ژنان وەک "بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە" پێناسە کراون. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە شۆڕشی کۆمەڵایەتی بەبێ ئازادی و دەسەڵاتی ژن بەدی نایەت و پێویستە ژنان لە لووتکەی هەرەمی بڕیاردا بن.<ref name="Founding" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە] * [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی مەریوان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]] [[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] 7rjs9t4o91jgjbxi9rmg1muo8zbik8q 1575159 1575158 2026-04-14T12:56:58Z ڕەندمەریوانی 73644 چاککردنی سەچاو 1575159 wikitext text/x-wiki {{سخ-و٧}} {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ڕەند مەریوانی(Rand Mariwani) | ناوی خۆماڵی = ڕەند مەریوانی | زمانی ناوی خۆماڵی = [[کوردی]] | وێنە =[[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] | جێگری وێنە = ڕەند مەریوانی | لێدوانی وێنە = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | ڕەنگی_پاشبنەما = #800080 | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|1|1}} ساڵ) | شوێنی لەدایکبوون = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = بەکالۆریۆس لە زانستە سەربازییەکان | خوێندنگە = کۆلێژی سەربازی | پیشە = سیاسەتمەدار، فەرماندەی سەربازی | ساڵانی چالاکی = ٢٠٢٠–ئێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک) | وەکیل = | ناوبانگ = سەرپەشتیاری گشتیی باک، پسپۆڕی سەربازی | کارە دیارەکان = مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە، دامەزراندنی سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتی | شێواز = مۆدێرن، عەقڵانی، هەرەمی تۆڕیی | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | وادە = ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ – ئێستا | پێش = (دامەزرێنەر) | پاش = | بەرامبەرەکان = | تۆمەت = | دۆخی دادوەری = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = بڕوانامەی سەربازیی هێزەکانی هاوپەیمانان (دژی داعش) | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = [https://ayinda.org https://kfmeast.org] | پەراوێزەکان = ناساندنی نێودەوڵەتی: ''' |بزووتنەوە=[[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)}} '''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.<ref name="KFM">کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی</ref> == ژیان و پەروەردە == ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی</ref> == دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان == لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە "کلاسیک" بۆ "مۆدێرن" بونیاد نراوە.<ref name="Kurdipedia">بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]</ref> === ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات === مەریوانی لەرێگەی "مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.<ref name="AyindaNet">ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە</ref> === هێما و ڕەنگەکان === * '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:''' هێمای مۆدێرنێتە، شکۆ و گۆڕانکاریی ڕیشەیی.ەوەیە: * '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.<ref name="KurdNation">کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا</ref> == دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی == ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات. '''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan) ڕێکخراوێکی سیاسیی کوردستانییە کە لە ڕێکەوتی [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] دامەزراوە.<ref name="Founding">ڕاگەیەندراوی فەرمی دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندە، کانوونی دووەمی ٢٠٢٠</ref> ئەم بزووتنەوەیە خۆی وەک "ڕێگای سێیەم" لە سیاسەتی کوردیدا دەناسێنێت و جەخت لەسەر تێپەڕاندنی شێوازە تەقلیدییەکانی حزبایەتی دەکاتەوە.تۆڕی میدیایی کەی ئێف ئێم (KFM): فەلسەفە و مانیفێستی بزووتنەوەی ئایندە == فەلسەفە و مانیفێست == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان خاوەنی مانیفێستێکی سیاسییە بە ناوی '''"مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"'''، کە تێیدا تێڕوانینێکی نوێ بۆ مرۆڤ و نیشتمان دەخاتە ڕوو. مانیفێستەکە لەسەر بنەمای سێ کۆڵەکەی سەرەکی داڕژاوە: # '''ڕزگاریی نەتەوەیی:''' باوەڕبوون بە مافی چارەی خۆنووسین و فیدڕالیزم. # '''دادپەروەریی کۆمەڵایەتی:''' پەیڕەوکردنی سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک بۆ پاراستنی مافی کرێکار و زەحمەتکێشان. # '''ڕێنێسانسی فکری:''' بونیادنانەوەی تاک و کۆمەڵگە لەسەر بنەمای زانست، ئەقڵانییەت و تەکنۆلۆژیا.<ref name="Founding" /> == پێکهاتەی ڕێکخراوەیی == بزووتنەوەکە جەخت لەسەر سیستەمی '''شایستەسالاری''' و '''هەرەمی تۆڕیی''' دەکاتەوە. پێکهاتەی بزووتنەوەکە جیاواز لە حزبە کلاسیکییەکان، لەم ناوەندانە پێکدێت: * '''سەرپەشتیاری گشتی:''' بەرزترین پێگەی ستراتیژییە. * '''ناوەندی بڕیار:''' دەستەی باڵای جێبەجێکردن. * '''ناوەندە پسپۆڕییەکان:''' وەک کانوونی پلاندانانی ئابووری، ناوەندی ڕۆشنگەری و یەکەی تەکنیک. * '''ناوەندی شارەکان:''' وەک سیستەمی خۆبەڕێوەبەری لە شار و گوندەکاندا کار دەکەن.<ref name="KFM" /> == پێکهاتەی سەربازی == بۆ مەبەستی پاراستنی نیشتمانی، بزووتنەوەکە خاوەنی دوو یەکەی ڕێکخراوە: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)''' بەپێی بەیاننامە فەرمییەکانیان، ئەم هێزانە تەنها بۆ ئەرکی بەرگری و پاراستن ئامادە کراون.<ref name="KFM" /> == پێگەی ژنان == لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا، ژنان وەک "بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە" پێناسە کراون. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە شۆڕشی کۆمەڵایەتی بەبێ ئازادی و دەسەڵاتی ژن بەدی نایەت و پێویستە ژنان لە لووتکەی هەرەمی بڕیاردا بن.<ref name="Founding" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە] * [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی مەریوان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]] [[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] kcdar7s1dd5ft756rd948fqoob7jhc9 1575215 1575159 2026-04-15T00:09:35Z ڕەندمەریوانی 73644 گۆڕینی ڕەنگ 1575215 wikitext text/x-wiki {{سخ-و٧}} {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ڕەند مەریوانی(Rand Mariwani) | ناوی خۆماڵی = ڕەند مەریوانی | زمانی ناوی خۆماڵی = [[کوردی]] | وێنە =[[پەڕگە:Kfmeast.jpg|وێنۆک|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان (باک)]] | جێگری وێنە = ڕەند مەریوانی | لێدوانی وێنە = ڕەند مەریوانی، سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | ڕەنگی_پاشبنەما = #800080 #800080 | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = [[١٩٧٩]] (تەمەن {{تەمەن|1979|1|1}} ساڵ) | شوێنی لەدایکبوون = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = بەکالۆریۆس لە زانستە سەربازییەکان | خوێندنگە = کۆلێژی سەربازی | پیشە = سیاسەتمەدار، فەرماندەی سەربازی | ساڵانی چالاکی = ٢٠٢٠–ئێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک) | وەکیل = | ناوبانگ = سەرپەشتیاری گشتیی باک، پسپۆڕی سەربازی | کارە دیارەکان = مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە، دامەزراندنی سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتی | شێواز = مۆدێرن، عەقڵانی، هەرەمی تۆڕیی | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = سەرپەشتیاری گشتیی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان | وادە = ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ – ئێستا | پێش = (دامەزرێنەر) | پاش = | بەرامبەرەکان = | تۆمەت = | دۆخی دادوەری = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = بڕوانامەی سەربازیی هێزەکانی هاوپەیمانان (دژی داعش) | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = [https://ayinda.org https://kfmeast.org] | پەراوێزەکان = ناساندنی نێودەوڵەتی: ''' |بزووتنەوە=[[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)}} '''ڕەند مەریوانی''' (لەدایکبووی [[١٩٧٩]] لە مەریوان) سیاسەتمەدار، پسپۆڕی سەربازی و سەرپەشتیاری گشتیی [[بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] (باک)ـە.<ref name="Ayinda">ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان: [https://ayinda.org ayinda.org]</ref> مەریوانی بە یەکێک لە سەرکردە مۆدێرنەکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان دادەنرێت کە دەیەوێت خەباتی سیاسی لە شێوازی تەقلیدییەوە بگۆڕێت بۆ سیستەمێکی تەکنۆکراتی و عەقڵانی.<ref name="KFM">کەی ئێف ئێم (KFM): چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕەند مەریوانی</ref> == ژیان و پەروەردە == ڕەند مەریوانی لە شاری [[مەریوان]] لەدایکبووە. خوێندنی باڵای لە بواری زانستە سەربازییەکاندا تەواو کردووە و دەرچووی کۆلێژی سەربازییە. وەک پسپۆڕێکی سەربازی، بەشدارییەکی کارای هەبووە لە '''شەڕی دژی داعش''' لەگەڵ هێزەکانی هاوپەیمانانی نێودەوڵەتی و خاوەنی بڕوانامەی باوەڕپێکراوی خولە سەربازییەکانی هاوپەیمانانە.<ref name="Rudaw24">ڕووداو ٢٤: ژیاننامەی فەرماندە ڕەند مەریوانی</ref> == دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان == لە [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]]، مەریوانی و هەندێک لە هاوبیرانی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستانیان دامەزراند. ئەم بزووتنەوەیە لەسەر بنەمای گۆڕینی فیکری حزبی لە "کلاسیک" بۆ "مۆدێرن" بونیاد نراوە.<ref name="Kurdipedia">بزووتنەوەی ئایندە، کوردیپێدیا: [https://www.kurdipedia.org kurdipedia.org]</ref> === ئایدۆلۆژیا: سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات === مەریوانی لەرێگەی "مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"وە، چەمکی '''سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکرات'''ی ناساندووە. ئەم ئایدۆلۆژیایە ئامانجی بونیادنانەوەی مرۆڤی کوردە لەسەر بنەمای دادپەروەری کۆمەڵایەتی و ڕەسەنایەتی نەتەوەیی.<ref name="AyindaNet">ئایندە نێت: مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە</ref> === هێما و ڕەنگەکان === * <span style="color:#800080; font-weight:bold;"> '''[[وەنەوشە|[[ وەنەوشەیی|ڕەنگی وەنەوشەیی]]]]:'''هێمایە بۆ شکۆ، مۆدێرنێتە و گۆڕانکاریی ڕیشەیی لە کۆمەڵگەدا.:</span> * '''ئاڵای ماد:''' مەریوانی جەخت لەسەر بەکارهێنانی سێ ڕەنگی ({{color box|#fdbd12}} [[زەرد]] {{color box|#ed2224}} [[سوور]] {{color box|#2d8c43}} [[سەوز]]) دەکاتەوە وەک ئاماژەیەک بۆ ڕەسەنایەتی و مێژووی ئیمپراتۆریەتی ماد.<ref name="KurdNation">کورد نەیشن: فەلسەفەی ڕەنگەکان لە بزووتنەوەی ئایندەدا</ref> == دیدگای سیاسی و ڕێکخراوەیی == ڕەند مەریوانی بڕوای بە '''هەرەمی تۆڕیی ڕێکخستن''' هەیە؛ واتە گۆڕینی سیستەمی کۆنی حزبایەتی بۆ سیستەمێکی تۆڕیی کە تێیدا ناوەندی بڕیار لەسەر بنەمای تەکنۆکراسی و پسپۆڕی کار دەکات. '''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''' ناسراو بە '''باک''' (بە ئینگلیزی: Future Movement of Kurdistan) ڕێکخراوێکی سیاسیی کوردستانییە کە لە ڕێکەوتی [[٢٠ی کانوونی دووەمی]] [[٢٠٢٠]] دامەزراوە.<ref name="Founding">ڕاگەیەندراوی فەرمی دامەزراندنی بزووتنەوەی ئایندە، کانوونی دووەمی ٢٠٢٠</ref> ئەم بزووتنەوەیە خۆی وەک "ڕێگای سێیەم" لە سیاسەتی کوردیدا دەناسێنێت و جەخت لەسەر تێپەڕاندنی شێوازە تەقلیدییەکانی حزبایەتی دەکاتەوە.تۆڕی میدیایی کەی ئێف ئێم (KFM): فەلسەفە و مانیفێستی بزووتنەوەی ئایندە == فەلسەفە و مانیفێست == بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان خاوەنی مانیفێستێکی سیاسییە بە ناوی '''"مانیفێستی ڕۆژەڵاتی ئایندە"'''، کە تێیدا تێڕوانینێکی نوێ بۆ مرۆڤ و نیشتمان دەخاتە ڕوو. مانیفێستەکە لەسەر بنەمای سێ کۆڵەکەی سەرەکی داڕژاوە: # '''ڕزگاریی نەتەوەیی:''' باوەڕبوون بە مافی چارەی خۆنووسین و فیدڕالیزم. # '''دادپەروەریی کۆمەڵایەتی:''' پەیڕەوکردنی سۆسیالیزمی نیشتمانی دیموکراتیک بۆ پاراستنی مافی کرێکار و زەحمەتکێشان. # '''ڕێنێسانسی فکری:''' بونیادنانەوەی تاک و کۆمەڵگە لەسەر بنەمای زانست، ئەقڵانییەت و تەکنۆلۆژیا.<ref name="Founding" /> == پێکهاتەی ڕێکخراوەیی == بزووتنەوەکە جەخت لەسەر سیستەمی '''شایستەسالاری''' و '''هەرەمی تۆڕیی''' دەکاتەوە. پێکهاتەی بزووتنەوەکە جیاواز لە حزبە کلاسیکییەکان، لەم ناوەندانە پێکدێت: * '''سەرپەشتیاری گشتی:''' بەرزترین پێگەی ستراتیژییە. * '''ناوەندی بڕیار:''' دەستەی باڵای جێبەجێکردن. * '''ناوەندە پسپۆڕییەکان:''' وەک کانوونی پلاندانانی ئابووری، ناوەندی ڕۆشنگەری و یەکەی تەکنیک. * '''ناوەندی شارەکان:''' وەک سیستەمی خۆبەڕێوەبەری لە شار و گوندەکاندا کار دەکەن.<ref name="KFM" /> == پێکهاتەی سەربازی == بۆ مەبەستی پاراستنی نیشتمانی، بزووتنەوەکە خاوەنی دوو یەکەی ڕێکخراوە: # '''فەرماندەیی بەرگری نیشتمانی (NDC)''' # '''یەکەی تایبەتی بەرگریکاری کوردستان (SUPK)''' بەپێی بەیاننامە فەرمییەکانیان، ئەم هێزانە تەنها بۆ ئەرکی بەرگری و پاراستن ئامادە کراون.<ref name="KFM" /> == پێگەی ژنان == لە ناو بزووتنەوەی ئایندەدا، ژنان وەک "بڕیاربەدەستی ڕاستەقینە" پێناسە کراون. بزووتنەوەکە بڕوای وایە کە شۆڕشی کۆمەڵایەتی بەبێ ئازادی و دەسەڵاتی ژن بەدی نایەت و پێویستە ژنان لە لووتکەی هەرەمی بڕیاردا بن.<ref name="Founding" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ayinda.org ماڵپەڕی فەرمی بزووتنەوەی ئایندە] * [https://kurdipedia.org لاپەڕەی ڕەند مەریوانی لە کوردپێدیا] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی مەریوان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:فەرماندە سەربازییەکان]] [[پۆل:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]] a26v057vxt0rzns2m3hbrx4lkoq6uau 0 294468 1575151 1575053 2026-04-14T12:01:43Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1575151 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Jingu_Gaien_Ginkgo_Street_Tokyo.jpg|وێنۆک|داری گینکگۆ (''Ginkgo biloba'') لەلایەن ئای یوو سی ئێنەوە وەک 'مەترسیی لەسەر' پۆلێن کراوە.]] '''جۆرە مەترسیی لەسەرەکان'''، وەک لەلایەن [[یەکێتیی نێونەتەوەیی بۆ پاراستنی سروشت]] (ئای یوو سی ئێن) پۆلێن کراون، ئەو [[جۆر (ژینناسی)|جۆرانەن]] کە پۆلێن کراون بەوەی ئەگەری زۆریان ھەیە لە داھاتوویەکی نزیکدا لە مەودا ڕەسەنە ناسراوەکانیاندا ڕووبەڕووی [[قڕان]] ببنەوە. لە لیستی سووری ئای یوو سی ئێن، مەترسیلەسەر دووەم توندترین [[دۆخی پاراستن|دۆخی پاراستنە]] بۆ کۆمەڵە کێوییەکان لە شێوازی ئای یوو سی ئێن دوای ئەوانەی لەژێر مەترسیی لەناوچوونی جددیدان. لە ساڵی ٢٠١٢دا، لیستی سووری ئای یوو سی ئێن ٣٬٠٧٩ جۆری [[گیانلەبەر]] و ٢٬٦٥٥ جۆری [[ڕوەک]]ی وەک مەترسیلەسەر لە سەرانسەری جیھاندا دیاری کردبوو.<ref name="iucn 2012.2">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٢|ناونیشان=http://www.iucnredlist.org/documents/summarystatistics/2012_2_RL_Stats_Table_2.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130127140524/http://www.iucnredlist.org/documents/summarystatistics/2012_2_RL_Stats_Table_2.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> ئامارەکانی ساڵی ١٩٩٨ بە ڕیزبەندی ١٬١٠٢ و ١٬١٩٧ بوون.<ref name="iucn 2012.2"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|IUCN Endangered species}} [[پۆل:جۆرە مەترسیدارەکانی پێڕستی سووری ئای یوو سی ئێن]] [[پۆل:جۆرە مەترسیلەسەرەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] qdtltrwnpw2aomvokq08p3cn4net9to 0 294472 1575149 1575088 2026-04-14T12:01:23Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ چاکسازیی ژمارەکان؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1575149 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Blue dwarf star artistic recreation-bpk.jpg|وێنۆک|ئمپرێشنی نیگارکێشێک بۆ گرگنێکی شین]] '''گرگنی شین''' ئەستێرەیەکە لە ڕیزبەندی پۆلی گریمانەیی گەلەئەستێرەکان کە لە [[گرگنی سوور|گرگنی سوورەوە]] گەشە دەکات دوای ئەوەی بەشێکی زۆری سووتەمەنی [[ھایدرۆجین|هایدرۆجینی]] گرگنە سوورەکە تەواو دەبێت. لەبەر ئەوەی گرگنە سوورەکان بە هێواشی هایدرۆجینەکەیان تێکەڵ و بەکار دەبەن و بە تەواوی وەچەرخانن، پێشبینی دەکرێت تەمەنیان تریلیۆنان ساڵ بێت؛ بەڵام لە ئێستادا گەردوون تەمەنی ئەوەندە نییە کە هێشتا هیچ گرگنێکی شین دروست بووبێت. پێشبینی بوونی داهاتوویان لەسەر بنەمای مۆدێلی گریمانەیی دەکرێت. == سەرچاوەکان == <references /> <ref name="Adams-Bodenheimer-Laughlin-2005"> {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|یەکەم١=F.C. |دوایین١=Adams |یەکەم٢=P. |دوایین٢=Bodenheimer |یەکەم٣=G. |دوایین٣=Laughlin |ساڵ=٢٠٠٥|سەردێڕ=M dwarfs: Planet formation and long term evolution |journal=Astronomische Nachrichten |بەرگ= ٣٢٦|issue=10 |پەڕەکان=٩١٣–٩١٩|doi=10.1002/asna.200510440 |bibcode=2005AN....326..913A |doi-access=free}} </ref><ref name="Adams-Laughlin-Graves-2004"> {{cite conference | last1=Adams | first1=F.C. | last2=Laughlin | first2=G. | last3=Graves | first3=G.J.M. | year=2004 | title=Red dwarfs and the end of the Main Sequence | series=Revista Mexicana de Astronomía y Astrofísica | volume=22 | pages=46–49 | citeseerx=10.1.1.692.5492 }} </ref><ref name="Laughlin-Bodenheimer-Adams-1997"> {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Laughlin |یەکەم١=G. |دوایین٢=Bodenheimer |یەکەم٢=P. |دوایین٣=Adams |یەکەم٣=F.C. |ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ١٩٩٧|سەردێڕ=The end of the Main Sequence | journal=The Astrophysical Journal |بەرگ=٤٨٢| issue=1 |پەڕەکان=٤٢٠–٤٣٢| doi=10.1086/304125 | bibcode=1997ApJ...482..420L | s2cid=121940819 | doi-access=free}} </ref> {{Commons category|Blue Dwarf}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|فڕینی بۆشایی}} [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:جۆری ئەستێرەکان]] [[پۆل:دیاردەی ئەستێرەکان]] [[پۆل:دیاردە ئەستێرەیییەکان]] rcebml97nym8ju7yz3jlfj65zzyhpo3 1575188 1575149 2026-04-14T20:01:03Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1575188 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Blue dwarf star artistic recreation-bpk.jpg|وێنۆک|ئمپرێشنی نیگارکێشێک بۆ گرگنێکی شین]] '''گرگنی شین''' ئەستێرەیەکە لە ڕیزبەندی پۆلی گریمانەیی گەلەئەستێرەکان کە لە [[گرگنی سوور|گرگنی سوورەوە]] گەشە دەکات دوای ئەوەی بەشێکی زۆری سووتەمەنی [[ھایدرۆجین|هایدرۆجینی]] گرگنە سوورەکە تەواو دەبێت. لەبەر ئەوەی گرگنە سوورەکان بە هێواشی هایدرۆجینەکەیان تێکەڵ و بەکار دەبەن و بە تەواوی وەچەرخانن، پێشبینی دەکرێت تەمەنیان تریلیۆنان ساڵ بێت؛ بەڵام لە ئێستادا گەردوون تەمەنی ئەوەندە نییە کە هێشتا هیچ گرگنێکی شین دروست بووبێت. پێشبینی بوونی داهاتوویان لەسەر بنەمای مۆدێلی گریمانەیی دەکرێت. == سەرچاوەکان == <references /> <ref name="Adams-Bodenheimer-Laughlin-2005"> {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|یەکەم١=F.C. |دوایین١=Adams |یەکەم٢=P. |دوایین٢=Bodenheimer |یەکەم٣=G. |دوایین٣=Laughlin |ساڵ=٢٠٠٥|سەردێڕ=M dwarfs: Planet formation and long term evolution |journal=Astronomische Nachrichten |بەرگ= ٣٢٦|issue=10 |پەڕەکان=٩١٣–٩١٩|doi=10.1002/asna.200510440 |bibcode=2005AN....326..913A |doi-access=free}} </ref><ref name="Adams-Laughlin-Graves-2004"> {{cite conference | last1=Adams | first1=F.C. | last2=Laughlin | first2=G. | last3=Graves | first3=G.J.M. | year=2004 | title=Red dwarfs and the end of the Main Sequence | series=Revista Mexicana de Astronomía y Astrofísica | volume=22 | pages=46–49 | citeseerx=10.1.1.692.5492 }} </ref><ref name="Laughlin-Bodenheimer-Adams-1997"> {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Laughlin |یەکەم١=G. |دوایین٢=Bodenheimer |یەکەم٢=P. |دوایین٣=Adams |یەکەم٣=F.C. |ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ١٩٩٧|سەردێڕ=The end of the Main Sequence | journal=The Astrophysical Journal |بەرگ=٤٨٢| issue=1 |پەڕەکان=٤٢٠–٤٣٢| doi=10.1086/304125 | bibcode=1997ApJ...482..420L | s2cid=121940819 | doi-access=free}} </ref> {{Commons category|Blue Dwarf}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|فڕینی بۆشایی}} [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:جۆری ئەستێرەکان]] [[پۆل:دیاردەی ئەستێرەکان]] [[پۆل:دیاردە ئەستێرەیییەکان]] 4d4ttzlajfnycsr2f8bpnao0sdfuqo6 1575193 1575188 2026-04-14T21:01:33Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1575193 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Blue dwarf star artistic recreation-bpk.jpg|وێنۆک|ئمپرێشنی نیگارکێشێک بۆ گرگنێکی شین]] '''گرگنی شین''' ئەستێرەیەکە لە ڕیزبەندی پۆلی گریمانەیی گەلەئەستێرەکان کە لە [[گرگنی سوور|گرگنی سوورەوە]] گەشە دەکات دوای ئەوەی بەشێکی زۆری سووتەمەنی [[ھایدرۆجین|هایدرۆجینی]] گرگنە سوورەکە تەواو دەبێت. لەبەر ئەوەی گرگنە سوورەکان بە هێواشی هایدرۆجینەکەیان تێکەڵ و بەکار دەبەن و بە تەواوی وەچەرخانن، پێشبینی دەکرێت تەمەنیان تریلیۆنان ساڵ بێت؛ بەڵام لە ئێستادا گەردوون تەمەنی ئەوەندە نییە کە هێشتا هیچ گرگنێکی شین دروست بووبێت. پێشبینی بوونی داهاتوویان لەسەر بنەمای مۆدێلی گریمانەیی دەکرێت. == سەرچاوەکان == <references /> <ref name="Adams-Bodenheimer-Laughlin-2005"> {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|یەکەم١=F.C. |دوایین١=Adams |یەکەم٢=P. |دوایین٢=Bodenheimer |یەکەم٣=G. |دوایین٣=Laughlin |ساڵ=٢٠٠٥|سەردێڕ=M dwarfs: Planet formation and long term evolution |journal=Astronomische Nachrichten |بەرگ= ٣٢٦|issue=10 |پەڕەکان=٩١٣–٩١٩|doi=10.1002/asna.200510440 |bibcode=2005AN....326..913A |doi-access=free}} </ref><ref name="Adams-Laughlin-Graves-2004"> {{cite conference | last1=Adams | first1=F.C. | last2=Laughlin | first2=G. | last3=Graves | first3=G.J.M. | year=2004 | title=Red dwarfs and the end of the Main Sequence | series=Revista Mexicana de Astronomía y Astrofísica | volume=22 | pages=46–49 | citeseerx=10.1.1.692.5492 }} </ref><ref name="Laughlin-Bodenheimer-Adams-1997"> {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Laughlin |یەکەم١=G. |دوایین٢=Bodenheimer |یەکەم٢=P. |دوایین٣=Adams |یەکەم٣=F.C. |ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ١٩٩٧|سەردێڕ=The end of the Main Sequence | journal=The Astrophysical Journal |بەرگ=٤٨٢| issue=1 |پەڕەکان=٤٢٠–٤٣٢| doi=10.1086/304125 | bibcode=1997ApJ...482..420L | s2cid=121940819 | doi-access=free}} </ref> {{Commons category|Blue Dwarf}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|فڕینی بۆشایی}} [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:جۆری ئەستێرەکان]] [[پۆل:دیاردەی ئەستێرەکان]] [[پۆل:دیاردە ئەستێرەیییەکان]] [[پۆل:پەرەسەندنی ئەستێرەكان]] 3706kkncxulvf3evkli3ixjt9w9ajyo 0 294473 1575148 1575123 2026-04-14T12:01:13Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ زیادکردنی سەردێڕی ون؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ چاکسازیی ژمارەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1575148 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Palace_of_Nations_Geneva_20102014_02.jpg|وێنۆک|نووسینگەکانی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] لە [[ژنێڤ]] (سویسرا)، کە ئەو شارەیە زۆرترین ژمارەی ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکانی جیھانی تێدایە<ref>{{In lang|fr}} François Modoux, "La Suisse engagera 300 millions pour rénover le Palais des Nations", ''[[Le Temps]]'', Friday 28 June 2013, p. 9.</ref>]] '''ڕێکخراوی نێونەتەوەیی'''، کە ھەروەھا وەک '''دامەزراوەی نێونەتەوەیی''' یان '''ڕێکخراوی نێوان-حکوومی''' (ئای جی ئۆ) دەناسرێت، کۆمەڵەیەکە لە دەوڵەتان کە بەپێی پەیماننامەیەک یان جۆرێکی تری ئامرازێک دامەزراوە کە لەلایەن یاسای نێودەوڵەتییەوە بەڕێوە دەبرێت بۆ شوێنکەوتنی ئامانجە ھاوبەشەکانی دەوڵەتانی ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Gaja |یەکەم=Giorgio |ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشان=http://legal.un.org/avl/ha/ario/ario.html|سەردێڕ=Articles on the Responsibility of International Organizations |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=Audiovisual Library of International Law}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bouwhuis |یەکەم=Stephen |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=The International Law Commission's Definition of International Organizations |ناونیشان=https://brill.com/view/journals/iolr/9/2/article-p451_5.xml |journal=International Organizations Law Review |زمان=en |بەرگ=٩|issue=2 |پەڕەکان=٤٥١–٤٦٥|doi=10.1163/15723747-00902004 |issn=1572-3747 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> ئای جی ئۆ خاوەنی کەسایەتیی یاسایی خۆیەتی کە جیاوازە لە دەوڵەتانی ئەندامی و دەتوانێت ڕێککەوتنامەی پابەندکەری یاسایی لەگەڵ ئای جی ئۆکانی تر یان لەگەڵ دەوڵەتانی تردا ببەستێت. [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] (یو ئێن)، [[ئەنجومەنی ئەورووپا]]، [[یەکێتیی ئەفریقا]]، ڕێکخراوی دەوڵەتە ئەمریکییەکان (ئۆ ئەی ئێس)، [[ناتۆ|ڕێکخراوی پەیمانی ئەتڵەسی باکوور]] (ناتۆ)، مێرکۆسۆر، و [[بریکس]] نموونەی ئای جی ئۆکانن. ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکان لە پلەی یەکەمدا لە دەوڵەتانی ئەندام پێکدێن، بەڵام لەوانەیە قەوارەکانی تریش لەخۆ بگرن، وەک ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکانی تر، کۆمپانیاکان، و ڕێکخراوە ناحکوومییەکان.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Koremenos |یەکەم=Barbara |دوایین٢=Lipson |یەکەم٢=Charles |دوایین٣=Snidal |یەکەم٣=Duncan |ڕێکەوت=٢٠٠١|سەردێڕ=The Rational Design of International Institutions |ناونیشان=https://www.iilj.org/wp-content/uploads/2016/11/Raustiala-The-Rational-Design-of-International-Institutions-2010.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=International Organization |بەرگ=٥٥|issue=4 |پەڕەکان=٧٦١–٧٩٩|doi=10.1162/002081801317193592 |issn=0020-8183 |jstor=3078615 |s2cid=41593236 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230422202631/https://www.iilj.org/wp-content/uploads/2016/11/Raustiala-The-Rational-Design-of-International-Institutions-2010.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٣}}</ref> سەرەڕای ئەوەش، قەوارەکان لەوانەیە پێگەی چاودێریان ھەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.peacepalacelibrary.nl/research-guides/international-organisations-and-relations/international-organizations/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200513060037/https://peacepalacelibrary.nl/research-guides/international-organisations-and-relations/international-organizations/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=Peace Palace Library |زمان=en-US}}</ref> لەژێر یاسای نێودەوڵەتیدا، ھەرچەندە پەیماننامەکان بە شێوەیەکی گشتی لە نێوان دەوڵەتاندان، ڕێکخراوە نێوان-حکوومییەکان ھەروەھا توانای بەستنی پەیماننامەیان ھەیە. تێڕوانینە کلاسیکییەکە ئەوە بوو کە تەنھا دەوڵەتان بابەتەکانی یاسای نێودەوڵەتین، بەڵام لەگەڵ دامەزراندنی نەتەوە یەکگرتووەکان، ئەو تێڕوانینە فراوانتر بوو بۆ ئەوەی ڕێکخراوە نێوان-حکوومییەکانیش بگرێتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:جیھانگیری کولتووری]] [[پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] punijwrq1zi94pa3mmsp3ohv421vw62 1575161 1575148 2026-04-14T16:00:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|International organizations}} 1575161 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Palace_of_Nations_Geneva_20102014_02.jpg|وێنۆک|نووسینگەکانی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] لە [[ژنێڤ]] (سویسرا)، کە ئەو شارەیە زۆرترین ژمارەی ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکانی جیھانی تێدایە<ref>{{In lang|fr}} François Modoux, "La Suisse engagera 300 millions pour rénover le Palais des Nations", ''[[Le Temps]]'', Friday 28 June 2013, p. 9.</ref>]] '''ڕێکخراوی نێونەتەوەیی'''، کە ھەروەھا وەک '''دامەزراوەی نێونەتەوەیی''' یان '''ڕێکخراوی نێوان-حکوومی''' (ئای جی ئۆ) دەناسرێت، کۆمەڵەیەکە لە دەوڵەتان کە بەپێی پەیماننامەیەک یان جۆرێکی تری ئامرازێک دامەزراوە کە لەلایەن یاسای نێودەوڵەتییەوە بەڕێوە دەبرێت بۆ شوێنکەوتنی ئامانجە ھاوبەشەکانی دەوڵەتانی ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Gaja |یەکەم=Giorgio |ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشان=http://legal.un.org/avl/ha/ario/ario.html|سەردێڕ=Articles on the Responsibility of International Organizations |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=Audiovisual Library of International Law}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bouwhuis |یەکەم=Stephen |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=The International Law Commission's Definition of International Organizations |ناونیشان=https://brill.com/view/journals/iolr/9/2/article-p451_5.xml |journal=International Organizations Law Review |زمان=en |بەرگ=٩|issue=2 |پەڕەکان=٤٥١–٤٦٥|doi=10.1163/15723747-00902004 |issn=1572-3747 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> ئای جی ئۆ خاوەنی کەسایەتیی یاسایی خۆیەتی کە جیاوازە لە دەوڵەتانی ئەندامی و دەتوانێت ڕێککەوتنامەی پابەندکەری یاسایی لەگەڵ ئای جی ئۆکانی تر یان لەگەڵ دەوڵەتانی تردا ببەستێت. [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] (یو ئێن)، [[ئەنجومەنی ئەورووپا]]، [[یەکێتیی ئەفریقا]]، ڕێکخراوی دەوڵەتە ئەمریکییەکان (ئۆ ئەی ئێس)، [[ناتۆ|ڕێکخراوی پەیمانی ئەتڵەسی باکوور]] (ناتۆ)، مێرکۆسۆر، و [[بریکس]] نموونەی ئای جی ئۆکانن. ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکان لە پلەی یەکەمدا لە دەوڵەتانی ئەندام پێکدێن، بەڵام لەوانەیە قەوارەکانی تریش لەخۆ بگرن، وەک ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکانی تر، کۆمپانیاکان، و ڕێکخراوە ناحکوومییەکان.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Koremenos |یەکەم=Barbara |دوایین٢=Lipson |یەکەم٢=Charles |دوایین٣=Snidal |یەکەم٣=Duncan |ڕێکەوت=٢٠٠١|سەردێڕ=The Rational Design of International Institutions |ناونیشان=https://www.iilj.org/wp-content/uploads/2016/11/Raustiala-The-Rational-Design-of-International-Institutions-2010.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=International Organization |بەرگ=٥٥|issue=4 |پەڕەکان=٧٦١–٧٩٩|doi=10.1162/002081801317193592 |issn=0020-8183 |jstor=3078615 |s2cid=41593236 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230422202631/https://www.iilj.org/wp-content/uploads/2016/11/Raustiala-The-Rational-Design-of-International-Institutions-2010.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٣}}</ref> سەرەڕای ئەوەش، قەوارەکان لەوانەیە پێگەی چاودێریان ھەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.peacepalacelibrary.nl/research-guides/international-organisations-and-relations/international-organizations/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200513060037/https://peacepalacelibrary.nl/research-guides/international-organisations-and-relations/international-organizations/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=Peace Palace Library |زمان=en-US}}</ref> لەژێر یاسای نێودەوڵەتیدا، ھەرچەندە پەیماننامەکان بە شێوەیەکی گشتی لە نێوان دەوڵەتاندان، ڕێکخراوە نێوان-حکوومییەکان ھەروەھا توانای بەستنی پەیماننامەیان ھەیە. تێڕوانینە کلاسیکییەکە ئەوە بوو کە تەنھا دەوڵەتان بابەتەکانی یاسای نێودەوڵەتین، بەڵام لەگەڵ دامەزراندنی نەتەوە یەکگرتووەکان، ئەو تێڕوانینە فراوانتر بوو بۆ ئەوەی ڕێکخراوە نێوان-حکوومییەکانیش بگرێتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|International organizations}} [[پۆل:جیھانگیری کولتووری]] [[پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 63rpi4cy31ymwcfi536ur9ml8mcjx4k 1575177 1575161 2026-04-14T17:01:36Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]] و [[دەروازە:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان]] 1575177 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Palace_of_Nations_Geneva_20102014_02.jpg|وێنۆک|نووسینگەکانی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] لە [[ژنێڤ]] (سویسرا)، کە ئەو شارەیە زۆرترین ژمارەی ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکانی جیھانی تێدایە<ref>{{In lang|fr}} François Modoux, "La Suisse engagera 300 millions pour rénover le Palais des Nations", ''[[Le Temps]]'', Friday 28 June 2013, p. 9.</ref>]] '''ڕێکخراوی نێونەتەوەیی'''، کە ھەروەھا وەک '''دامەزراوەی نێونەتەوەیی''' یان '''ڕێکخراوی نێوان-حکوومی''' (ئای جی ئۆ) دەناسرێت، کۆمەڵەیەکە لە دەوڵەتان کە بەپێی پەیماننامەیەک یان جۆرێکی تری ئامرازێک دامەزراوە کە لەلایەن یاسای نێودەوڵەتییەوە بەڕێوە دەبرێت بۆ شوێنکەوتنی ئامانجە ھاوبەشەکانی دەوڵەتانی ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Gaja |یەکەم=Giorgio |ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشان=http://legal.un.org/avl/ha/ario/ario.html|سەردێڕ=Articles on the Responsibility of International Organizations |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=Audiovisual Library of International Law}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bouwhuis |یەکەم=Stephen |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=The International Law Commission's Definition of International Organizations |ناونیشان=https://brill.com/view/journals/iolr/9/2/article-p451_5.xml |journal=International Organizations Law Review |زمان=en |بەرگ=٩|issue=2 |پەڕەکان=٤٥١–٤٦٥|doi=10.1163/15723747-00902004 |issn=1572-3747 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> ئای جی ئۆ خاوەنی کەسایەتیی یاسایی خۆیەتی کە جیاوازە لە دەوڵەتانی ئەندامی و دەتوانێت ڕێککەوتنامەی پابەندکەری یاسایی لەگەڵ ئای جی ئۆکانی تر یان لەگەڵ دەوڵەتانی تردا ببەستێت. [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] (یو ئێن)، [[ئەنجومەنی ئەورووپا]]، [[یەکێتیی ئەفریقا]]، ڕێکخراوی دەوڵەتە ئەمریکییەکان (ئۆ ئەی ئێس)، [[ناتۆ|ڕێکخراوی پەیمانی ئەتڵەسی باکوور]] (ناتۆ)، مێرکۆسۆر، و [[بریکس]] نموونەی ئای جی ئۆکانن. ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکان لە پلەی یەکەمدا لە دەوڵەتانی ئەندام پێکدێن، بەڵام لەوانەیە قەوارەکانی تریش لەخۆ بگرن، وەک ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکانی تر، کۆمپانیاکان، و ڕێکخراوە ناحکوومییەکان.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Koremenos |یەکەم=Barbara |دوایین٢=Lipson |یەکەم٢=Charles |دوایین٣=Snidal |یەکەم٣=Duncan |ڕێکەوت=٢٠٠١|سەردێڕ=The Rational Design of International Institutions |ناونیشان=https://www.iilj.org/wp-content/uploads/2016/11/Raustiala-The-Rational-Design-of-International-Institutions-2010.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=International Organization |بەرگ=٥٥|issue=4 |پەڕەکان=٧٦١–٧٩٩|doi=10.1162/002081801317193592 |issn=0020-8183 |jstor=3078615 |s2cid=41593236 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230422202631/https://www.iilj.org/wp-content/uploads/2016/11/Raustiala-The-Rational-Design-of-International-Institutions-2010.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٣}}</ref> سەرەڕای ئەوەش، قەوارەکان لەوانەیە پێگەی چاودێریان ھەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.peacepalacelibrary.nl/research-guides/international-organisations-and-relations/international-organizations/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200513060037/https://peacepalacelibrary.nl/research-guides/international-organisations-and-relations/international-organizations/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=Peace Palace Library |زمان=en-US}}</ref> لەژێر یاسای نێودەوڵەتیدا، ھەرچەندە پەیماننامەکان بە شێوەیەکی گشتی لە نێوان دەوڵەتاندان، ڕێکخراوە نێوان-حکوومییەکان ھەروەھا توانای بەستنی پەیماننامەیان ھەیە. تێڕوانینە کلاسیکییەکە ئەوە بوو کە تەنھا دەوڵەتان بابەتەکانی یاسای نێودەوڵەتین، بەڵام لەگەڵ دامەزراندنی نەتەوە یەکگرتووەکان، ئەو تێڕوانینە فراوانتر بوو بۆ ئەوەی ڕێکخراوە نێوان-حکوومییەکانیش بگرێتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|International organizations}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} [[پۆل:جیھانگیری کولتووری]] [[پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 3iwejgv6xi9tvo91pcrji9jxk1kb6r2 0 294474 1575163 1575125 2026-04-14T16:02:31Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Gland (Vaud)}} 1575163 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''گلاند''' شارەوانییەکە لە ناوچەی نیۆن لە کانتۆنی ڤۆد لە [[سویسڕا]]. شارەکە ھەروەھا بارەگا سەرەکییەکانی [[یەکێتیی نێونەتەوەیی بۆ پاراستنی سروشت|ئای یوو سی ئێن]] و دەبلیوو دەبلیوو ئێفی لێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Gland (Vaud)}} [[پۆل:شارەکانی سویس]] [[پۆل:CS1 German-language sources (de)]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] jusd2etpfca6g1feea9kcpyeqwdauve 1575175 1575163 2026-04-14T17:00:56Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]] و [[دەروازە:سویس|سویس]] 1575175 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''گلاند''' شارەوانییەکە لە ناوچەی نیۆن لە کانتۆنی ڤۆد لە [[سویسڕا]]. شارەکە ھەروەھا بارەگا سەرەکییەکانی [[یەکێتیی نێونەتەوەیی بۆ پاراستنی سروشت|ئای یوو سی ئێن]] و دەبلیوو دەبلیوو ئێفی لێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Gland (Vaud)}} {{شریتی دەروازە|جوگرافیا|سویس}} [[پۆل:شارەکانی سویس]] [[پۆل:CS1 German-language sources (de)]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] cxn7dv9bu9hxfmxz49t9r8nov37mvf1 1575187 1575175 2026-04-14T20:00:53Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1575187 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''گلاند''' شارەوانییەکە لە ناوچەی نیۆن لە کانتۆنی ڤۆد لە [[سویسڕا]]. شارەکە ھەروەھا بارەگا سەرەکییەکانی [[یەکێتیی نێونەتەوەیی بۆ پاراستنی سروشت|ئای یوو سی ئێن]] و دەبلیوو دەبلیوو ئێفی لێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Gland (Vaud)}} {{شریتی دەروازە|جوگرافیا|سویس}} [[پۆل:شارەکانی سویس]] [[پۆل:CS1 German-language sources (de)]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] 8cx8ae63pj3jt1oh7ppt6czrkto7tr8 0 294475 1575147 1575127 2026-04-14T12:00:55Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ زیادکردنی سەردێڕی ون؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ چاکسازیی ژمارەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1575147 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''سندووقی جیھانیی بۆ سروشت''' ('''دەبلیوو دەبلیوو ئێف''') [[ڕێکخراوەی ناحکوومیی نێونەتەوەیی|ڕێکخراوەیەکی ناحکوومیی نێونەتەوەیییە]] کە بنکەکەی لە سویسڕایە، لە ساڵی ١٩٦١ دامەزراوە و لە بواری پاراستنی ژینگەی کێوی و کەمکردنەوەی [[کاریگەریی مرۆڤ لەسەر ژینگە|کاریگەریی مرۆڤ لەسەر ژینگەدا]] کار دەکات.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.worldwildlife.org/about/history|سەردێڕ=WWF's history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200413065837/https://www.worldwildlife.org/about/history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|وێبگە=World Wildlife Fund}}</ref> پێشتر بە '''سندووقی جیھانیی ژیانی کێوی''' ناودەبرا، کە وەک ناوی فەرمیی لە کەنەدا و ویلایەتە یەکگرتووەکاندا ماوەتەوە. دەبلیوو دەبلیوو ئێف گەورەترین ڕێکخراوی پاراستنە لە جیھاندا، کە زیاتر لە ٥ ملیۆن لایەنگری لە سەرانسەری جیھاندا ھەیە، لە زیاتر لە ١٠٠ وڵاتدا کار دەکات و پشتگیری لە نزیکەی ٣٬٠٠٠ پڕۆژەی پاراستن و ژینگەیی دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.panda.org/about_wwf/where_we_work/project/|سەردێڕ=Oh no! The page you are looking for has gone extinct... |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210212212431/https://wwf.panda.org/404error/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٠٩}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٥ەوە زیاتر لە ١ ملیار دۆلاری لە زیاتر لە ١٢٬٠٠٠ دەسپێشخەریی پاراستندا وەبەرھێناوە.<ref name="WorldWildLife">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.worldwildlife.org|سەردێڕ=WWF - Endangered Species Conservation |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180417223651/https://www.worldwildlife.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی نیسانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠١٨|وێبگە=World Wildlife Fund}}</ref> دەبلیوو دەبلیوو ئێف دامەزراوەیەکە کە لە ساڵی ٢٠٢٠دا ٦٥٪ی داراییەکەی لەلایەن تاکەکان و وەسیەتەکانەوە، ١٧٪ لە سەرچاوە حکوومەتییەکانەوە (وەک [[گرووپی بانکی جیھانی|بانکی جیھانی]]، نووسینگەی دەرەوە، و یو ئێس ئەی ئای دی) و ٨٪ لە کۆمپانیاکانەوە دابین کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://wwf.panda.org/discover/about_wwf/how_were_run/finance/|سەردێڕ=Oh no! The page you are looking for has gone extinct... |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220613100459/https://wwf.panda.org/discover/about_wwf/how_were_run/finance/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}}</ref><ref name="WWF-INT Annual Review">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://wwfint.awsassets.panda.org/downloads/wwfintl_annualreview2020.pdf|سەردێڕ=WWFN-International Annual Review|بڵاوکەرەوە=World Wide Fund for Nature|ساڵ=٢٠٢٠|پەڕە=٦٠|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221010020615/https://wwfint.awsassets.panda.org/downloads/wwfintl_annualreview2020.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ڕێکخراوە سوودنەخوازەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٦١]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] onlxxafrnui60diuf35vuyzxclb55xl 1575162 1575147 2026-04-14T16:00:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|World Wide Fund For Nature}} 1575162 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''سندووقی جیھانیی بۆ سروشت''' ('''دەبلیوو دەبلیوو ئێف''') [[ڕێکخراوەی ناحکوومیی نێونەتەوەیی|ڕێکخراوەیەکی ناحکوومیی نێونەتەوەیییە]] کە بنکەکەی لە سویسڕایە، لە ساڵی ١٩٦١ دامەزراوە و لە بواری پاراستنی ژینگەی کێوی و کەمکردنەوەی [[کاریگەریی مرۆڤ لەسەر ژینگە|کاریگەریی مرۆڤ لەسەر ژینگەدا]] کار دەکات.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.worldwildlife.org/about/history|سەردێڕ=WWF's history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200413065837/https://www.worldwildlife.org/about/history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|وێبگە=World Wildlife Fund}}</ref> پێشتر بە '''سندووقی جیھانیی ژیانی کێوی''' ناودەبرا، کە وەک ناوی فەرمیی لە کەنەدا و ویلایەتە یەکگرتووەکاندا ماوەتەوە. دەبلیوو دەبلیوو ئێف گەورەترین ڕێکخراوی پاراستنە لە جیھاندا، کە زیاتر لە ٥ ملیۆن لایەنگری لە سەرانسەری جیھاندا ھەیە، لە زیاتر لە ١٠٠ وڵاتدا کار دەکات و پشتگیری لە نزیکەی ٣٬٠٠٠ پڕۆژەی پاراستن و ژینگەیی دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.panda.org/about_wwf/where_we_work/project/|سەردێڕ=Oh no! The page you are looking for has gone extinct... |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210212212431/https://wwf.panda.org/404error/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٠٩}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٥ەوە زیاتر لە ١ ملیار دۆلاری لە زیاتر لە ١٢٬٠٠٠ دەسپێشخەریی پاراستندا وەبەرھێناوە.<ref name="WorldWildLife">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.worldwildlife.org|سەردێڕ=WWF - Endangered Species Conservation |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180417223651/https://www.worldwildlife.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی نیسانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠١٨|وێبگە=World Wildlife Fund}}</ref> دەبلیوو دەبلیوو ئێف دامەزراوەیەکە کە لە ساڵی ٢٠٢٠دا ٦٥٪ی داراییەکەی لەلایەن تاکەکان و وەسیەتەکانەوە، ١٧٪ لە سەرچاوە حکوومەتییەکانەوە (وەک [[گرووپی بانکی جیھانی|بانکی جیھانی]]، نووسینگەی دەرەوە، و یو ئێس ئەی ئای دی) و ٨٪ لە کۆمپانیاکانەوە دابین کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://wwf.panda.org/discover/about_wwf/how_were_run/finance/|سەردێڕ=Oh no! The page you are looking for has gone extinct... |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220613100459/https://wwf.panda.org/discover/about_wwf/how_were_run/finance/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}}</ref><ref name="WWF-INT Annual Review">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://wwfint.awsassets.panda.org/downloads/wwfintl_annualreview2020.pdf|سەردێڕ=WWFN-International Annual Review|بڵاوکەرەوە=World Wide Fund for Nature|ساڵ=٢٠٢٠|پەڕە=٦٠|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221010020615/https://wwfint.awsassets.panda.org/downloads/wwfintl_annualreview2020.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|World Wide Fund For Nature}} [[پۆل:ڕێکخراوە سوودنەخوازەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٦١]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] 3jomium0frfx7caabb95dklwwy4esa7 1575176 1575162 2026-04-14T17:01:16Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:وزە|وزە]] 1575176 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''سندووقی جیھانیی بۆ سروشت''' ('''دەبلیوو دەبلیوو ئێف''') [[ڕێکخراوەی ناحکوومیی نێونەتەوەیی|ڕێکخراوەیەکی ناحکوومیی نێونەتەوەیییە]] کە بنکەکەی لە سویسڕایە، لە ساڵی ١٩٦١ دامەزراوە و لە بواری پاراستنی ژینگەی کێوی و کەمکردنەوەی [[کاریگەریی مرۆڤ لەسەر ژینگە|کاریگەریی مرۆڤ لەسەر ژینگەدا]] کار دەکات.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.worldwildlife.org/about/history|سەردێڕ=WWF's history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200413065837/https://www.worldwildlife.org/about/history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|وێبگە=World Wildlife Fund}}</ref> پێشتر بە '''سندووقی جیھانیی ژیانی کێوی''' ناودەبرا، کە وەک ناوی فەرمیی لە کەنەدا و ویلایەتە یەکگرتووەکاندا ماوەتەوە. دەبلیوو دەبلیوو ئێف گەورەترین ڕێکخراوی پاراستنە لە جیھاندا، کە زیاتر لە ٥ ملیۆن لایەنگری لە سەرانسەری جیھاندا ھەیە، لە زیاتر لە ١٠٠ وڵاتدا کار دەکات و پشتگیری لە نزیکەی ٣٬٠٠٠ پڕۆژەی پاراستن و ژینگەیی دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.panda.org/about_wwf/where_we_work/project/|سەردێڕ=Oh no! The page you are looking for has gone extinct... |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210212212431/https://wwf.panda.org/404error/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٠٩}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٥ەوە زیاتر لە ١ ملیار دۆلاری لە زیاتر لە ١٢٬٠٠٠ دەسپێشخەریی پاراستندا وەبەرھێناوە.<ref name="WorldWildLife">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.worldwildlife.org|سەردێڕ=WWF - Endangered Species Conservation |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180417223651/https://www.worldwildlife.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی نیسانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠١٨|وێبگە=World Wildlife Fund}}</ref> دەبلیوو دەبلیوو ئێف دامەزراوەیەکە کە لە ساڵی ٢٠٢٠دا ٦٥٪ی داراییەکەی لەلایەن تاکەکان و وەسیەتەکانەوە، ١٧٪ لە سەرچاوە حکوومەتییەکانەوە (وەک [[گرووپی بانکی جیھانی|بانکی جیھانی]]، نووسینگەی دەرەوە، و یو ئێس ئەی ئای دی) و ٨٪ لە کۆمپانیاکانەوە دابین کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://wwf.panda.org/discover/about_wwf/how_were_run/finance/|سەردێڕ=Oh no! The page you are looking for has gone extinct... |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220613100459/https://wwf.panda.org/discover/about_wwf/how_were_run/finance/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}}</ref><ref name="WWF-INT Annual Review">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://wwfint.awsassets.panda.org/downloads/wwfintl_annualreview2020.pdf|سەردێڕ=WWFN-International Annual Review|بڵاوکەرەوە=World Wide Fund for Nature|ساڵ=٢٠٢٠|پەڕە=٦٠|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221010020615/https://wwfint.awsassets.panda.org/downloads/wwfintl_annualreview2020.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|World Wide Fund For Nature}} {{شریتی دەروازە|وزە}} [[پۆل:ڕێکخراوە سوودنەخوازەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٦١]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] 3rck21c6o7x5gha093kdgighy0xgtuv 1575186 1575176 2026-04-14T20:00:43Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1575186 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''سندووقی جیھانیی بۆ سروشت''' ('''دەبلیوو دەبلیوو ئێف''') [[ڕێکخراوەی ناحکوومیی نێونەتەوەیی|ڕێکخراوەیەکی ناحکوومیی نێونەتەوەیییە]] کە بنکەکەی لە سویسڕایە، لە ساڵی ١٩٦١ دامەزراوە و لە بواری پاراستنی ژینگەی کێوی و کەمکردنەوەی [[کاریگەریی مرۆڤ لەسەر ژینگە|کاریگەریی مرۆڤ لەسەر ژینگەدا]] کار دەکات.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.worldwildlife.org/about/history|سەردێڕ=WWF's history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200413065837/https://www.worldwildlife.org/about/history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|وێبگە=World Wildlife Fund}}</ref> پێشتر بە '''سندووقی جیھانیی ژیانی کێوی''' ناودەبرا، کە وەک ناوی فەرمیی لە کەنەدا و ویلایەتە یەکگرتووەکاندا ماوەتەوە. دەبلیوو دەبلیوو ئێف گەورەترین ڕێکخراوی پاراستنە لە جیھاندا، کە زیاتر لە ٥ ملیۆن لایەنگری لە سەرانسەری جیھاندا ھەیە، لە زیاتر لە ١٠٠ وڵاتدا کار دەکات و پشتگیری لە نزیکەی ٣٬٠٠٠ پڕۆژەی پاراستن و ژینگەیی دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.panda.org/about_wwf/where_we_work/project/|سەردێڕ=Oh no! The page you are looking for has gone extinct... |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210212212431/https://wwf.panda.org/404error/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٠٩}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٥ەوە زیاتر لە ١ ملیار دۆلاری لە زیاتر لە ١٢٬٠٠٠ دەسپێشخەریی پاراستندا وەبەرھێناوە.<ref name="WorldWildLife">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.worldwildlife.org|سەردێڕ=WWF - Endangered Species Conservation |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180417223651/https://www.worldwildlife.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی نیسانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠١٨|وێبگە=World Wildlife Fund}}</ref> دەبلیوو دەبلیوو ئێف دامەزراوەیەکە کە لە ساڵی ٢٠٢٠دا ٦٥٪ی داراییەکەی لەلایەن تاکەکان و وەسیەتەکانەوە، ١٧٪ لە سەرچاوە حکوومەتییەکانەوە (وەک [[گرووپی بانکی جیھانی|بانکی جیھانی]]، نووسینگەی دەرەوە، و یو ئێس ئەی ئای دی) و ٨٪ لە کۆمپانیاکانەوە دابین کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://wwf.panda.org/discover/about_wwf/how_were_run/finance/|سەردێڕ=Oh no! The page you are looking for has gone extinct... |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220613100459/https://wwf.panda.org/discover/about_wwf/how_were_run/finance/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}}</ref><ref name="WWF-INT Annual Review">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://wwfint.awsassets.panda.org/downloads/wwfintl_annualreview2020.pdf|سەردێڕ=WWFN-International Annual Review|بڵاوکەرەوە=World Wide Fund for Nature|ساڵ=٢٠٢٠|پەڕە=٦٠|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221010020615/https://wwfint.awsassets.panda.org/downloads/wwfintl_annualreview2020.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|World Wide Fund For Nature}} {{شریتی دەروازە|وزە}} [[پۆل:ڕێکخراوە سوودنەخوازەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٦١]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] h2z7vl5qv0rl5f4zrpuia0exhrhu7l0 0 294476 1575232 1575131 2026-04-15T09:03:21Z Tessla 41338 Tessla پەڕەی [[وێرێلدمیوزییەم ڕووەتەردام]]ی گواستەوە بۆ [[مۆرەخانەی جیھانیی ڕووەتەردام]] 1575130 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''وێرێلدمیوزییەم ڕووەتەردام''' مۆزەخانەیەکی [[ئیتنۆگرافی]]یە، کە لە ویلێمسکادێ لە ڕووەتەردام، [[ھۆڵەندا]] ھەڵکەوتووە. مۆزەخانەکە لە ساڵی ١٨٨٣ دامەزراوە و زیاتر لە ١٨٠٠ کەرەستەی ئیتنۆگرافی لە کولتوورە جیاوازەکانی ئاسیا، ئۆقیانووسیا، ئەفریقا، ئەمریکاکان و میراتی ئیسلامی نیشان دەدات.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 7k2mg9163yub38b1tvvmtdebyo98sya 1 294477 1575185 1575132 2026-04-14T18:40:47Z Serchia 5238 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1575185 wikitext text/x-wiki == ناو == سڵاو، بەڕای ئێوە بیکەینە: مۆرەخانەی جیھانیی ڕووەتەردام، یان وەک خۆی بمێنێتەوە؟ @[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٣٠، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :با ناوەکەی کوردی بێت. نووسینەوەی هەندێک ناوی بیانی وەک خۆی لە ئەلفوبێی کوردی ئاسان نییە. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ١٨:٤٠، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ij55y3hko74tg0l36f463fwm8wm8fpz 1575231 1575185 2026-04-15T09:03:07Z Tessla 41338 /* ناو */ وەڵامدانەوە 1575231 wikitext text/x-wiki == ناو == سڵاو، بەڕای ئێوە بیکەینە: مۆرەخانەی جیھانیی ڕووەتەردام، یان وەک خۆی بمێنێتەوە؟ @[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٣٠، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :با ناوەکەی کوردی بێت. نووسینەوەی هەندێک ناوی بیانی وەک خۆی لە ئەلفوبێی کوردی ئاسان نییە. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ١٨:٤٠، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ::{{کرا}}. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٠٣، ١٥ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) h0ehif6kb8g69mruciejve09b0q4zdq 1575234 1575231 2026-04-15T09:03:21Z Tessla 41338 Tessla پەڕەی [[وتووێژ:وێرێلدمیوزییەم ڕووەتەردام]]ی گواستەوە بۆ [[وتووێژ:مۆرەخانەی جیھانیی ڕووەتەردام]] 1575231 wikitext text/x-wiki == ناو == سڵاو، بەڕای ئێوە بیکەینە: مۆرەخانەی جیھانیی ڕووەتەردام، یان وەک خۆی بمێنێتەوە؟ @[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٣٠، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :با ناوەکەی کوردی بێت. نووسینەوەی هەندێک ناوی بیانی وەک خۆی لە ئەلفوبێی کوردی ئاسان نییە. [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:14px">سەرچیا</span>'''</span>]] — ١٨:٤٠، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ::{{کرا}}. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ٠٩:٠٣، ١٥ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) h0ehif6kb8g69mruciejve09b0q4zdq 1 294480 1575219 2026-04-15T04:07:42Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1575219 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئیسماعیلاوا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1575218 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf بۆ http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٤:٠٧، ١٥ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) sylcieyb5sy12dsdu1jr1t4mvcj0amr 1 294481 1575221 2026-04-15T04:09:14Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1575221 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئیسماعیلی دووەم]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1575220 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170810052122/http://www.nosabooks.com/WebUI/Search.aspx?qk=isbn&q=9643251063&rp=1&adv=0&fv=0&pv=0 بۆ http://www.nosabooks.com/WebUI/Search.aspx?qk=isbn&q=9643251063&rp=1&adv=0&fv=0&pv=0 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٤:٠٩، ١٥ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) jwaxh3ylfxtkuernrgsc0so6myn8z0q 1 294482 1575223 2026-04-15T04:24:47Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1575223 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئیلنجاخ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1575222 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf بۆ http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٤:٢٤، ١٥ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) hkfqpcz73g7xzcfwv0rrvrbkhc33q1g 0 294483 1575233 2026-04-15T09:03:21Z Tessla 41338 Tessla پەڕەی [[وێرێلدمیوزییەم ڕووەتەردام]]ی گواستەوە بۆ [[مۆرەخانەی جیھانیی ڕووەتەردام]] 1575233 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[مۆرەخانەی جیھانیی ڕووەتەردام]] tog8q0s8zptbx9wu3tkrr681b6l0nok 1 294484 1575235 2026-04-15T09:03:21Z Tessla 41338 Tessla پەڕەی [[وتووێژ:وێرێلدمیوزییەم ڕووەتەردام]]ی گواستەوە بۆ [[وتووێژ:مۆرەخانەی جیھانیی ڕووەتەردام]] 1575235 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[وتووێژ:مۆرەخانەی جیھانیی ڕووەتەردام]] 5i11h1hm2yck04qaq4g4bnaoi3p2kkj 0 294485 1575236 2026-04-15T09:07:54Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1348090815|Heathrow Airport]]» 1575236 wikitext text/x-wiki '''Heathrow Airport''' (IATA: LHR, ICAO: EGLL),<ref name="NATS Aeronautical Information Service">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.nats-uk.ead-it.com/public/index.php%3Foption%3Dcom_content%26task%3Dblogcategory%26id%3D94%26Itemid%3D143.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180220104619/http://www.nats-uk.ead-it.com/public/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=94&Itemid=143.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=20 February 2018 |ڕێکەوتی سەردان=21 April 2011}}</ref> also known as '''London Heathrow Airport''' and named ''London Airport'' until 1966, is the primary and largest international airport serving [[لەندەن|London]], the capital of England and the United Kingdom. It is the largest of the six international airports in the London airport system (the others being Gatwick, Stansted, Luton, City and Southend). تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:CS1 Italian-language sources (it)]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 3dwjz5dm5fbd2w2b8pr0e802ryysdvv 1575237 1575236 2026-04-15T09:09:32Z Tessla 41338 شائەمراز 1575237 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فڕۆکەخانەی ھیتڕۆ''' ھەروەھا بە '''فڕۆکەخانەی لۆندۆن ھیتڕۆ''' دەناسرێت و تا ساڵی ١٩٦٦ ناوی فڕۆکەخانەی لۆندۆن بوو، سەرەکیترین و گەورەترین فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتییە کە خزمەت بە [[لەندەن]] دەکات، کە پایتەختی ئینگلتەرا و شانشینی یەکگرتووە. گەورەترینە لە نێوان شەش فڕۆکەخانە نێودەوڵەتییەکەی ناو سیستەمی فڕۆکەخانەی لەندەن (ئەوانی تر بریتین لە گاتویک، ستانستێد، لووتۆن، سیتی و ساوسێند).<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:CS1 Italian-language sources (it)]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] giilnf2lupkno7p3bs1p364htdgbqmb 1575240 1575237 2026-04-15T09:12:41Z Tessla 41338 1575240 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فڕۆکەخانەی ھیتڕۆ''' ھەروەھا بە '''فڕۆکەخانەی لەندەن ھیتڕۆ''' دەناسرێت و تا ساڵی ١٩٦٦ ناوی فڕۆکەخانەی لەندەن بوو، سەرەکیترین و گەورەترین فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتییە کە خزمەت بە [[لەندەن]] دەکات، کە پایتەختی ئینگلتەرا و شانشینی یەکگرتووە. گەورەترینە لە نێوان شەش فڕۆکەخانە نێودەوڵەتییەکەی ناو سیستەمی فڕۆکەخانەی لەندەن (ئەوانی تر بریتین لە گاتویک، ستانستێد، لووتۆن، سیتی و ساوسێند).<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:CS1 Italian-language sources (it)]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] k8burknk2vpankmw6o02m22cmi2fdpo 0 294486 1575238 2026-04-15T09:11:03Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1348208785|Gatwick Airport]]» 1575238 wikitext text/x-wiki '''London Gatwick Airport''' ({{IPAc-en|ˈ|ɡ|æ|t|w|ᵻ|k}}) (IATA: LGW, ICAO: EGKK) is one of several international airports serving Greater London and southern England. It is located near Crawley, in West Sussex ({{Convert|30|mi}} south of Central London), England. In 2024, Gatwick was the second-busiest airport by total passenger traffic in the UK, after Heathrow, and was the tenth-busiest in Europe by total passenger traffic. It covers a total area of {{Convert|674|ha}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.aerohabitat.eu/uploads/media/BAA_-_Gatwick_Interim_Master_Plana_2015.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180915225519/http://www.aerohabitat.eu/uploads/media/BAA_-_Gatwick_Interim_Master_Plana_2015.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=15 September 2018 |ڕێکەوتی سەردان=15 September 2018}}</ref> تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:CS1 Italian-language sources (it)]] [[پۆل:CS1 Dutch-language sources (nl)]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:CS1 Portuguese-language sources (pt)]] [[پۆل:CS1 German-language sources (de)]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی کەم و کوڕیان ھەیە لە سەرچاوەی باوەڕپێکراودا]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] to3jsv3wzll00tjsf4nih4w61ww5wzc 1575239 1575238 2026-04-15T09:12:06Z Tessla 41338 شائەمراز 1575239 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فڕۆکەخانەی لەندەن گاتویک''' یەکێکە لە چەندین فڕۆکەخانە نێودەوڵەتییەکانی کە خزمەت بە لەندەنی گەورە و باشووری ئینگلتەرا دەکەن. کەوتووەتە نزیک کراولی، لە وێست سەسێکس ({{Convert|30|mi}} لە باشووری ناوەندی لەندەن)، ئینگلتەرا. لە ساڵی ٢٠٢٤دا، گاتویک دووەم قەرەباڵغترین فڕۆکەخانە بوو لەسەر بنەمای ھاتوچۆی گشتیی گەشتیاران لە شانشینی یەکگرتوودا، دوای ھیسڕۆ، و دەیەمین قەرەباڵغترین بوو لە ئەورووپا لەسەر بنەمای ھاتوچۆی گشتیی گەشتیاران. ڕووبەری گشتیی {{Convert|674|ha}} دادەپۆشێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.aerohabitat.eu/uploads/media/BAA_-_Gatwick_Interim_Master_Plana_2015.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180915225519/http://www.aerohabitat.eu/uploads/media/BAA_-_Gatwick_Interim_Master_Plana_2015.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=15 September 2018 |ڕێکەوتی سەردان=15 September 2018}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:CS1 Italian-language sources (it)]] [[پۆل:CS1 Dutch-language sources (nl)]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:CS1 Portuguese-language sources (pt)]] [[پۆل:CS1 German-language sources (de)]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی کەم و کوڕیان ھەیە لە سەرچاوەی باوەڕپێکراودا]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] tlh2f3bkixn0kpja9ahw5zlvp7ybczn 0 294487 1575241 2026-04-15T09:14:04Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1348682701|Amsterdam Airport Schiphol]]» 1575241 wikitext text/x-wiki '''Amsterdam Airport Schiphol''' , known informally as '''Schiphol Airport''' ({{Langx|nl|Luchthaven Schiphol}}, {{IPA|nl|ˌlʏxtɦaːvə(n) ˈsxɪp(ɦ)ɔl; sxɪpˈɦɔl|pron}}{{IPA|nl|ˌlʏxtɦaːvə(n) ˈsxɪp(ɦ)ɔl; sxɪpˈɦɔl|pron}}{{IPA|nl|ˌlʏxtɦaːvə(n) ˈsxɪp(ɦ)ɔl; sxɪpˈɦɔl|pron}}),{{تێبینی|In English, Schiphol is usually pronounced {{IPAc-en|ˈ|s|k|ɪ|p|(|h|)|ɒ|l|}}<ref>{{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=_E9RtUe5Ask |archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211211/_E9RtUe5Ask |archive-date=11 December 2021 |url-status=live |title=Year in review – 2017 |date=9 January 2018 |via=www.youtube.com}}{{cbignore}}</ref>}} is the main international airport of the [[ھۆڵەندا|Netherlands]], and is one of the major hubs for the SkyTeam airline alliance.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Ahmed |first=Shamim |ڕێکەوت=10 July 2015 |ناونیشان=https://m.theindependentbd.com//magazine/details/7145/Amsterdam-%E2%80%93-Venice-of-the-North |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220615062341/https://m.theindependentbd.com//magazine/details/7145/Amsterdam-%E2%80%93-Venice-of-the-North |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=15 June 2022 |ڕێکەوتی سەردان=15 June 2022 |وێبگە=theindependentbd.com}}</ref> It is located {{Convert|9|km|mi nmi}} southwest of [[ئەمستەردام|Amsterdam]], in the municipality of Haarlemmermeer in the province of North Holland. It was the world's fifth busiest airport by international passenger traffic in 2024. With almost 72 million passengers in 2019, it is the third-busiest airport in [[ئەورووپا|Europe]] in terms of passenger volume and the busiest in Europe in terms of aircraft movements. With an annual cargo tonnage of 1.74 million, it is the 4th busiest in Europe. AMS covers a total area of {{Convert|6,887|acres|ha}} of land.<ref name="landArea">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.schiphol.nl/en/route-development/page/amsterdam-airport-schiphol-airport-facts/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180807032706/https://www.schiphol.nl/en/route-development/page/amsterdam-airport-schiphol-airport-facts/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=7 August 2018 |ڕێکەوتی سەردان=7 August 2018 |وێبگە=Schiphol}}</ref> The airport is built on the single-terminal concept: one large terminal split into three departure halls. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕەوشی ناونیشان]] [[پۆل:CS1 Portuguese-language sources (pt)]] [[پۆل:CS1 Dutch-language sources (nl)]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ھۆلەندی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] q7pt224z9su2zk5eusd86x7yrpy4ton 1575242 1575241 2026-04-15T09:15:23Z Tessla 41338 شائەمراز 1575242 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فڕۆکەخانەی ئەمستەردام سخیپۆڵ'''، کە بە شێوەیەکی نافەرمی بە '''فڕۆکەخانەی سخیپۆڵ''' ({{Langx|nl|Luchthaven Schiphol}}) دەناسرێت، سەرەکیترین فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی [[ھۆڵەندا]]یە، و یەکێکە لە ناوەندە سەرەکییەکانی ھاوپەیمانیی ھێڵە ئاسمانییەکانی سکای تیمی (SkyTeam).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Ahmed |first=Shamim |ڕێکەوت=10 July 2015 |ناونیشان=https://m.theindependentbd.com//magazine/details/7145/Amsterdam-–-Venice-of-the-North |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220615062341/https://m.theindependentbd.com//magazine/details/7145/Amsterdam-%E2%80%93-Venice-of-the-North |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=15 June 2022 |ڕێکەوتی سەردان=15 June 2022 |وێبگە=theindependentbd.com}}</ref> ئەم فڕۆکەخانەیە {{Convert|9|km|mi nmi}} لە باشووری ڕۆژاوای [[ئەمستەردام]]، لە شارەوانیی ھارلێمەرمێر لە پارێزگای باکووری ھۆڵەندا ھەڵکەوتووە. لە ساڵی ٢٠٢٤دا، پێنجەم قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەی جیھان بوو لەسەر بنەمای ھاتوچۆی گشتیی گەشتیارانی نێودەوڵەتی. بە نزیکەی ٧٢ ملیۆن گەشتیار لە ساڵی ٢٠١٩دا، سێیەم قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەی [[ئەورووپا]]یە لە ڕووی قەبارەی گەشتیارانەوە و قەرەباڵغترینە لە ئەورووپا لە ڕووی جووڵەی فڕۆکەکانەوە. بە تۆناژی باری ساڵانەی ١٫٧٤ ملیۆن، چوارەم قەرەباڵغترینە لە ئەورووپادا. ئەی ئێم ئێس ڕووبەری گشتیی {{Convert|6,887|acres|ha}} زەوی دادەپۆشێت.<ref name="landArea">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.schiphol.nl/en/route-development/page/amsterdam-airport-schiphol-airport-facts/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180807032706/https://www.schiphol.nl/en/route-development/page/amsterdam-airport-schiphol-airport-facts/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=7 August 2018 |ڕێکەوتی سەردان=7 August 2018 |وێبگە=Schiphol}}</ref> فڕۆکەخانەکە لەسەر چەمکی یەک-تێرمیناڵ دروست کراوە: یەک تێرمی ناڵی گەورە کە دابەش کراوە بۆ سێ ھۆڵی بەڕێکردن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕەوشی ناونیشان]] [[پۆل:CS1 Portuguese-language sources (pt)]] [[پۆل:CS1 Dutch-language sources (nl)]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ھۆلەندی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] mbpd3h30sei6idyjumav0y8qr2ac5x9 1575243 1575242 2026-04-15T09:16:03Z Tessla 41338 1575243 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فڕۆکەخانەی ئەمستەردام سخیپۆڵ'''، کە بە شێوەیەکی نافەرمی بە '''فڕۆکەخانەی سخیپۆڵ''' ({{Langx|nl|Luchthaven Schiphol}}) دەناسرێت، سەرەکیترین فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی [[ھۆڵەندا]]یە، و یەکێکە لە ناوەندە سەرەکییەکانی ھاوپەیمانیی ھێڵە ئاسمانییەکانی سکای تیم (SkyTeam).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Ahmed |first=Shamim |ڕێکەوت=10 July 2015 |ناونیشان=https://m.theindependentbd.com//magazine/details/7145/Amsterdam-–-Venice-of-the-North |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220615062341/https://m.theindependentbd.com//magazine/details/7145/Amsterdam-%E2%80%93-Venice-of-the-North |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=15 June 2022 |ڕێکەوتی سەردان=15 June 2022 |وێبگە=theindependentbd.com}}</ref> ئەم فڕۆکەخانەیە {{Convert|9|km|mi nmi}} لە باشووری ڕۆژاوای [[ئەمستەردام]]، لە شارەوانیی ھارلێمەرمێر لە پارێزگای باکووری ھۆڵەندا ھەڵکەوتووە. لە ساڵی ٢٠٢٤دا، پێنجەم قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەی جیھان بوو لەسەر بنەمای ھاتوچۆی گشتیی گەشتیارانی نێودەوڵەتی. بە نزیکەی ٧٢ ملیۆن گەشتیار لە ساڵی ٢٠١٩دا، سێیەم قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەی [[ئەورووپا]]یە لە ڕووی قەبارەی گەشتیارانەوە و قەرەباڵغترینە لە ئەورووپا لە ڕووی جووڵەی فڕۆکەکانەوە. بە تۆناژی باری ساڵانەی ١٫٧٤ ملیۆن، چوارەم قەرەباڵغترینە لە ئەورووپادا. ئەی ئێم ئێس ڕووبەری گشتیی {{Convert|6,887|acres|ha}} زەوی دادەپۆشێت.<ref name="landArea">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.schiphol.nl/en/route-development/page/amsterdam-airport-schiphol-airport-facts/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180807032706/https://www.schiphol.nl/en/route-development/page/amsterdam-airport-schiphol-airport-facts/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=7 August 2018 |ڕێکەوتی سەردان=7 August 2018 |وێبگە=Schiphol}}</ref> فڕۆکەخانەکە لەسەر چەمکی یەک-تێرمیناڵ دروست کراوە: یەک تێرمی ناڵی گەورە کە دابەش کراوە بۆ سێ ھۆڵی بەڕێکردن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕەوشی ناونیشان]] [[پۆل:CS1 Portuguese-language sources (pt)]] [[پۆل:CS1 Dutch-language sources (nl)]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ھۆلەندی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] n8n31g8lbj7ngea37u7kdbu4g9r6rau 0 294488 1575244 2026-04-15T09:17:11Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1348146971|Western Sydney International Airport]]» 1575244 wikitext text/x-wiki '''Western Sydney International (Nancy Bird Walton) Airport''' (IATA: WSI, ICAO: YSWS), also known as '''Badgerys Creek Airport''' or '''Western Sydney Airport''', is an international airport under construction in Luddenham and Badgerys Creek, [[نیو ساوت وێلز|New South Wales]], located {{Convert|44|km|mi}} from the Sydney CBD. Together with the development of surrounding areas, it is a key part of the Western Sydney Aerotropolis plan.<ref>{{Cite report|url=https://www.planningportal.nsw.gov.au/WSAPP|title=Western Sydney Aerotropolis Precinct Plans|date=March 2022|publisher=NSW Government}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=13 September 2020 |ناونیشان=https://www.liverpool.nsw.gov.au/development/major-projects/badgerys-creek-aerotropolis}}</ref> تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] g4fi8gy9jqfzh788y6sb5okfqpukex3 1575245 1575244 2026-04-15T09:18:29Z Tessla 41338 شائەمراز 1575245 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ڕۆژاوای سیدنی (نانسی بێرد واڵتن)''' ھەروەھا بە '''فڕۆکەخانەی باجێریس کریک''' یان '''فڕۆکەخانەی ڕۆژاوای سیدنی''' دەناسرێت، فڕۆکەخانەیەکی نێونەتەوەییی لەژێر دروستکردنە لە لودێنھام و باجێریس کریک، [[نیو ساوت وێلز]]، کە {{Convert|44|km|mi}} لە ناوەندی بازرگانیی سیدنییەوە دوورە. پێکەوە لەگەڵ گەشەپێدانی ناوچەکانی دەوروبەری، بەشێکی سەرەکیی پلانی ئێرۆترۆپۆلیسی ڕۆژاوای سیدنییە.<ref>{{Cite report|url=https://www.planningportal.nsw.gov.au/WSAPP|title=Western Sydney Aerotropolis Precinct Plans|date=March 2022|publisher=NSW Government}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=13 September 2020 |ناونیشان=https://www.liverpool.nsw.gov.au/development/major-projects/badgerys-creek-aerotropolis}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] dlh7ml978i5k4bc7a1asfo7dib1dh7a 0 294489 1575246 2026-04-15T09:19:46Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1347296136|Melbourne Airport]]» 1575246 wikitext text/x-wiki '''Melbourne Airport''' (IATA: MEL, ICAO: YMML) (also known as '''Tullamarine Airport''') is an international airport serving [[مێلبۆرن|Melbourne]], [[ڤیکتۆریا (ئوسترالیا)|Victoria]], Australia. It is the second-busiest airport in Australia measured by passenger movements, and operates 24 hours a day. Established in 1970, replacing Essendon Airport, Melbourne Airport is the main international airport serving the state of Victoria. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە The airport has a consolidated four-terminal layout with one international terminal, one budget domestic terminal, and two standard domestic terminals, currently covering {{Convert|1,070|ha}} of airport property. It is {{Convert|18|km}} northwest of the city centre, within its corresponding suburb nearby Tullamarine. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:فڕۆکەخانەکان، دامەزرانی ١٩٧٠]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٧٠ لە ئوسترالیا]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] rzwfqh5lgxjjz5pjea3og72yrt244al 1575247 1575246 2026-04-15T09:20:44Z Tessla 41338 شائەمراز 1575247 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فڕۆکەخانەی مێلبۆرن''' (ھەروەھا بە '''فڕۆکەخانەی تولامارین''' دەناسرێت) فڕۆکەخانەیەکی نێونەتەوەیییە کە خزمەت بە [[مێلبۆرن]]، [[ڤیکتۆریا (ئوسترالیا)|ڤیکتۆریا]]، ئوسترالیا دەکات. دووەم قەرەباڵغترین فڕۆکەخانەیە لە ئوسترالیا کە بەپێی جووڵەی گەشتیاران دەپێورێت، و ٢٤ کاتژمێر لە ڕۆژێکدا کار دەکات. لە ساڵی ١٩٧٠ دامەزراوە و جێگەی فڕۆکەخانەی ئێسێندنی گرتووەتەوە، فڕۆکەخانەی مێلبۆرن سەرەکیترین فڕۆکەخانەی نێونەتەوەیییە کە خزمەت بە ویلایەتی ڤیکتۆریا دەکات. فڕۆکەخانەکە نەخشەیەکی چوار تێرمی ناڵی یەکگرتووی ھەیە بە یەک تێرمی ناڵی نێونەتەوەیی، یەک تێرمی ناڵی ناوخۆییی ھەرزان، و دوو تێرمی ناڵی ناوخۆییی ستاندارد، لە ئێستادا {{Convert|1,070|ha}} لە زەویی فڕۆکەخانەکە دادەپۆشێت. {{Convert|18|km}} لە باکووری ڕۆژاوای ناوەندی شارەکەیە، لە ناو گەڕەکی ھاوسێی نزیک تولامارین.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:فڕۆکەخانەکان، دامەزرانی ١٩٧٠]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٧٠ لە ئوسترالیا]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] jhv3u8498avacsguwpi76kqmsfxqts3 0 294490 1575248 2026-04-15T09:22:48Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1348763255|LaGuardia Airport]]» 1575248 wikitext text/x-wiki '''LaGuardia Airport'''{{تێبینی|Pronounced {{IPAc-en|l|ə|ˈ|ɡ|w|ɑːr|d|i|ə}} {{respell|lə|GWAR|dee|ə}}}} colloquially known as '''LaGuardia''' or '''LGA''', is a civil airport in the East Elmhurst neighborhood of Queens in [[نیوویۆرک|New York City]], United States, situated on the northwestern shore of Long Island, bordering Flushing Bay. Covering {{Convert|680|acre|ha}} {{ھەتا ڕێکەوتی|2026|01|01}},<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://skyvector.com/airport/LGA/Laguardia-Airport |ڕێکەوتی سەردان=January 1, 2026 |وێبگە=skyvector.com}}</ref> the facility was established in 1929, and began operating as a public airport in 1939. It is named after Fiorello H. La Guardia, a former mayor of New York City. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] jyvuwbnztda3haplo4djblqn69y3day 1575249 1575248 2026-04-15T09:23:25Z Tessla 41338 شائەمراز 1575249 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فڕۆکەخانەی لاگواردییا''' کە بە شێوەیەکی نافەرمی بە '''لاگواردییا''' یان '''ئێڵ جی ئەی''' دەناسرێت، فڕۆکەخانەیەکی مەدەنییە لە گەڕەکی ئیست ئێڵمھێرس لە کوینز لە [[نیوویۆرک|نیوویۆرک سیتی]]، ویلایەتە یەکگرتووەکان، کە لە کەناری باکووری ڕۆژاوای لۆنگ ئایلەند ھەڵکەوتووە و ھاوسنوورە لەگەڵ کەنداوی فڵەشینگ. بە داپۆشینی ڕووبەری {{Convert|680|acre|ha}} {{ھەتا ڕێکەوتی|٢٠٢٦|٠١|٠١}}،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://skyvector.com/airport/LGA/Laguardia-Airport |ڕێکەوتی سەردان=January 1, 2026 |وێبگە=skyvector.com}}</ref> دامەزراوەکە لە ساڵی ١٩٢٩ دامەزراوە، و لە ساڵی ١٩٣٩دا وەک فڕۆکەخانەیەکی گشتی دەستی بە کارکردن کردووە. بە ناوی فیۆرێلۆ ئێچ. لاگواردییا، سەرۆک شارەوانیی پێشووی نیوویۆرک سیتی ناونراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 621osaq7fwpvudgfchrfcb0k8i75fp8