مەھاباد

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ckb">
  <siteinfo>
    <sitename>ویکیپیدیا</sitename>
    <dbname>ckbwiki</dbname>
    <base>https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%BE%DB%8E%DA%A9</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">میدیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">تایبەت</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">وتووێژ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">بەکارھێنەر</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">لێدوانی بەکارھێنەر</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ویکیپیدیا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">لێدوانی ویکیپیدیا</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">پەڕگە</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">وتووێژی پەڕگە</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">میدیاویکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">وتووێژی میدیاویکی</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">داڕێژە</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">وتووێژی داڕێژە</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">یارمەتی</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">وتووێژی یارمەتی</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">پۆل</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">وتووێژی پۆل</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">دەروازە</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">لێدوانی دەروازە</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">ویکیپرۆژە</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">لێدوانی ویکیپرۆژە</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">ڕەشنووس</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">لێدوانی ڕەشنووس</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">مۆدیوول</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">لێدوانی مۆدیوول</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>مەھاباد</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1089</id>
    <revision>
      <id>1578089</id>
      <parentid>1577801</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:11:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47957" sha1="fxb8yy7m81if4hgvtyib94jkxfo6yl9" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناوی_فەرمی		= مەھاباد
| ناوی_خۆماڵی		= Mehabad
| ناوەکانی_تر		= مانگئاوا &lt;ref&gt;[[فەرھەنگی ھەنبانەبۆرینە|ھەنبانە بۆرینە]]، ل ٤٠٥&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ڕێنوێنی&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = اطلاعات عمومی شهر مهاباد| ناونیشان = http://www.mahabadinfo.com/info.do/showPost/3| ڕێکەوتی سەردان = ١٨ی تەممووزی ٢٠١٢| بڵاوکەرەوە = راهنمای شهر مهاباد| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.mahabadinfo.com/info.do/showPost/3 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}&lt;/ref&gt;
| جۆری_نیشتنگە		= [[شار]]
| وێنە		= North-east Entrance of mahabad city.jpg
| قەبارەی_وێنە		= 250px
| شرۆڤەی_وێنە		= دیمەنێکی شاری مەھاباد
| وێنەی_نەخشە		=
| قەبارەی_نەخشە		=
| شرۆڤەی_نەخشە		=
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١	= جێگەی لە [[کوردستان]]دا
| دەرزیی_نەخشە 		= Iran
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە 	= شوێنگەی لە [[ئێران]]دا
| دەرزیی_نەخشە١		= ڕۆژھەڵاتی کوردستان
| پۆتانەکان             = 
| جۆری_دابەشکراو	= [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو	= {{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}
| جۆری_دابەشکراو١	= [[پارێزگا]]
| ناوی_دابەشکراو١	= [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ورمێ]]&lt;ref name=&quot;شارەداری&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = معرفی شهر مهاباد | ناونیشان = http://www.mahabadcity.ir/HomePage.aspx?TabID=4632&amp;Site=DouranPortal&amp;Lang=fa-IR | ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی تەممووزی ٢٠١٢ | بڵاوکەرەوە = پرتال شهرداری مهاباد | زمان = فارسی | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢١ی شوباتی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://archive.today/20130221095548/http://www.mahabadcity.ir/HomePage.aspx?TabID=4632&amp;Site=DouranPortal&amp;Lang=fa-IR |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;گردشگری&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = آثار باستانی، جاذبه‌های گردشگری و مناطق دیدنی مهم شهرستان مهاباد | ناونیشان = http://www.anobanini.ir/travel/fa/azarbaeijan-gh/cat-86/ | ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی تەممووزی ٢٠١٢ | بڵاوکەرەوە = سایت جامع گردشگری ایران | زمان = فارسی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.anobanini.ir/travel/fa/azarbaeijan-gh/cat-86/ |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}&lt;/ref&gt;
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[شارستان]]
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[شارستانی مەھاباد|مەھاباد]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[ناوچە]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[ناوچەی ناوەندی شارستانی مەھاباد|ناوەندی]]
| سەردێڕی_دامەزران	=
| ڕێکەوتی_دامەزران	= دوای کۆمەڵکوژی موکرییەکان بە فەرمانی شاعەباسی سەفەوی لە سالی ۱٦۱۰ی زایینی، شێرخان کوڕی میرشێخ حەیدەری دووهەم، توانی شێست بنەماڵە لەو کۆمەڵکوژییە ڕزگار بکات، وێڕای ئەو شێست بنەماڵەیە لە بەستێنی چۆمی جانداران، لەو شوێنەی ئێستا پێی دەڵێن باغی سیسە، ئاوەدانیان دروست کرد، دوای شێرخان، بوداق سوڵتانی کوڕی، بوو بە میری ئیمارەتی موکری و پەرەی بەم ئاوەدانییەدا و بوو بە شاری سابڵاغ، ساڵی ۱۳۱۰ی هەتاوی بە پێشنیاری ڕەشید یاسمی ناوی گۆڕدرا بۆ ناوی ڕەسەن و کۆنینەی خۆی واتە مەهاباد
| دامەزرێنەر		=
| ھۆکاری_ناونران	=
| جۆری_دەسەڵات		=
| حیزبی_سەرۆک		=
| سەرناوی_سەرۆک		=
| ناوی_سەرۆک		=
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	=
| بەرزایی_بە_م		= ١٣٤٠
| دانیشتووان_لە		= [[٢٠١٦]]
|ژمارەی_دانیشتووان 	= 168.000
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = زمان و ئایین
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|موکریانی]])&lt;ref name=&quot;ڕێنوێنی&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;شارەداری&quot;/&gt;
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]] ([[سوننە|سوننی]])&lt;ref name=&quot;شارەداری&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;گردشگری&quot;/&gt;
| جۆری_کۆدی_ناوچە	=
| کۆدی_ناوچە		=٠٤٤&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کد تلفن شهرها| ناونیشان = http://www.irancities.ir/phonecode.aspx?code=11| ڕێکەوتی سەردان = ١٨ی تەممووزی ٢٠١٢| بڵاوکەرەوە = مرجع شهرهای ایران| زمان = فارسی| ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٥ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20120705140742/http://www.irancities.ir/phonecode.aspx?code=11|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
| وێبگە		= [http://www.mahabadcity.ir/ شارەداریی مەھاباد]&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سایت شهرداری‌ها| ناونیشان = http://www.irancities.ir/municipalitysite.aspx| ڕێکەوتی سەردان = ١٨ی تەممووزی ٢٠١٢| بڵاوکەرەوە = مرجع شهرهای ایران| زمان = فارسی| ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٦ی ئابی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20120806054832/http://www.irancities.ir/municipalitysite.aspx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
}}
[[پەڕگە:Panoramic view of Mahabad-19510105-نمایی از شهر مهاباد-۱۳۳۷-۱۰-۱۵.jpg|250px|وێنۆک|مەھاباد - ١٩٥٩]]

'''مەھاباد''' شارێک لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و [[ئێران]] کە لە باشووری [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] ھەڵکەوتووە.&lt;ref name=&quot;شارەداری&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;گردشگری&quot;/&gt; ئەم شارە ناوەندی [[شارستانی مەھاباد]]ە و شوێنی گێرەوکێشەی سیاسی لە سەردەمی ھاوچەرخدا بووە. ئەم شارە پایتەختی [[کۆماری کوردستان]] بوو و لە دوای [[شۆڕشی ئیسلامیی ئێران]] بۆ ماوەیەک لە ژێر دەسەڵاتی [[کورد]]ەکاندا بووە.&lt;ref name=&quot;Br&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Mahābād | ناونیشان =http://www.britannica.com/EBchecked/topic/357791/Mahabad |ڕێکەوتی سەردان= ١٨ی تەممووزی ٢٠١٢| بڵاوکەرەوە = ماڵپەڕی بریتانیکا |زمان = ئینگلیزی}}&lt;/ref&gt;

مه‌هاباد له باکوورەوە له‌گه‌ڵ شاری [[ورمێ]]، له باشوورەوە له‌گه‌ڵ شاری [[بۆکان]]، له ڕۆژھەڵاتەوە له‌گه‌ڵ شاری [[میاندواو]]، له ڕۆژاواوە له‌گه‌ڵ شاری [[پیرانشار]] و لە باشووری ڕۆژاواوە لەگەڵ [[سەردەشت]] ھاوسنووره. شاری مەھاباد بەهۆی ھەڵکەوتن لەسەر ڕیگاکانی سێ پارێزگای [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ورمێ]]، [[پارێزگای کوردستان|سنە]] و [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات|ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]] شوێنێکی تایبەتی ھەیە.&lt;ref name=&quot;مهاباد&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = مهاباد | ناونیشان =http://azarnews.com/mahabad/168-mahabad.html |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٢| بڵاوکەرەوە = پرتال جامع آذربایجان غربی |زمان = فارسی}}&lt;/ref&gt; ئەم شارە ١١٩ کیلۆمەتر لە [[ورمێ]]، ٢٩٨ کیلۆمەتر لە [[سنە]] و ٢١٤ کیلۆمەتر لە [[تەورێز]] دوورە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فاصله شهر مهاباد تا مراکز استان‌ها | ناونیشان =http://www.behrah.com/map.php?pn=آذربایجان+غربی&amp;cn=مهاباد |ڕێکەوتی سەردان= ٢٦ی تەممووزی ٢٠١٢| بڵاوکەرەوە = بهراه |زمان = فارسی}}&lt;/ref&gt;

== ناو ==
لە ڕابردوودا، شاری مەھاباد «ساوجبلاغ» یان «ساوجبلاغی موکری» ناو نرابوو کە وشەیەکی ئازەرییە بە مانای «کانیاوی سارد». لە سەردمەی [[ڕەزا شا|ڕەزاشادا]] ئەم ناوە گێڕدرایەوە بۆ ناوە مێژوویییەکەی خۆی مەھاباد، کە ناوێکە پێوەندی بە مێژووی [[ماد]]ەکان لەم شوێنەدا ھەیە؛&lt;ref name=&quot;مهاباد&quot;/&gt; ئەگەرچی ئێستاش ھەندێک کەس بە «سابڵاغ» ناوی لێ دەبەن.&lt;ref name=&quot;ڕێنوێنی&quot;/&gt;

ساڵی ١٣١٥ هەتاوی (له کاتی حکوومەتی [[ڕەزا شا|ڕەزاشا]]) به پیشنیاری ئاغای [[ڕەشید یاسەمی]] نێوی ئەو شاره گۆڕدرا و بوو به «مەهاباد».

== مێژوو&lt;ref name=&quot;ڕێنوێنی&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;تاریخ&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = مختصری از تاریخ مهاباد| ناونیشان = http://www.mohabad-ag.ir/tabid/1358/Default.aspx?PageContentID=218| ڕێکەوتی سەردان = ٢٠ی تەممووزی ٢٠١٢| بڵاوکەرەوە = فرمانداری ویژه مهاباد| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.mohabad-ag.ir/tabid/1358/Default.aspx?PageContentID=218 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}&lt;/ref&gt; ==
لێکۆڵینەوەکان نیشاندەدەن کە ناوچەی مەھاباد لە ھەزار ساڵ پێش لەدایکبوونی [[مەسیح]]ەوە شوێنی ژیان بووە و قەومەکانی [[بابلی]]، [[مانناکان|ماننایی]]، [[ئاشوورییەکان|ئاشووری]] و [[ماد]] تێیدا ژیاون. ھەتا کۆتایی سەدەی دەیەمی [[ڕۆژژمێری کۆچی|کۆچی]] لە شاری مەھاباددا، شارۆچکەیەکی بە ناوی دریاس یان دارایاس — کە پتۆلێمیۆس بە یەکێک لە شارۆچکەکانی [[ماد]] ئاماژەی پێ‌کردووە — ھەبووە و ناوەندی شاری و ئیداری ناوچەکە بووە و ئێستاش وێرانەکەی لە گوندێک بەو ناوەوەو — [[دریاز]] — ماوەتەوە. [[شەرەفخانی بەدلیسی]] نووسەری کتێبی بەناوبانگی [[شەرەفنامە]] لە ساڵی ١٠٠٥ کوچێدا، وەکوو ناوەندێکی حکوومی باسی دریازی کردووە.

مێژوو نوێی شاری مەھاباد دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی [[سەفەوییەکان]] و نزیک ٤٠٠ ساڵ لەوەی پێش؛ سارەم بەگ یەکێک لە میرزادەکانی ساوجبلاغی موکری لە سەدەی ١١ی کۆچی لە نزیکی باکووری چەمی مەھاباددا — ئەو شوێنەی ئێستا بە «باغی سیسە» و «دەباغیان» دەناسرێت — ئاوەدانییەکی دامەزراند کە دواتر بوو بە شار. پاشان بە ھۆی پێشھاتنی چەم و لافاوەکانی، شار بەرەو باشوور ھات و خانووەکان لە نزیکی [[مەیدانی چوارچرا]]ی ئێستادا کرانەوە.

لە ساڵ ١٠٦٠ی کۆچیدا [[بوداق سوڵتان]] حاکمی مەھاباد بە ئاشتی کردنی لەگەڵ شا [[سوڵتان]] حوسێن توانی شاری مەھاباد کە بە ھۆی [[شەڕ]] و گێرەوکێشەوە کاوڵ ببوو، ببووژینێتەوە و بە یارمەتی [[میرنشینی ئەردەڵان]] پردی سوور و مزگەوتی سوور دروست بکات و بیکاتە ناوەندی ھزر و زانست و دین. مەھاباد بۆ ماوەی ٤٠٠ ساڵان ناوەندی حکوومەتی موکری بوو.

لە سەردەمی [[قاجاڕەکان]]دا، مەھاباد بەھۆی لە سەر ڕێگە بوونی بۆ شاری شام ھەندێک گەشایەوە.

لە ساڵانی ١٩٦٠ تا ١٩٧٠دا ژمارەیەکی زۆر لە خەڵکی دەور و پشتەوە کۆچیان کرد بۆ مەھاباد، بۆیە شار گەورە بۆوە و زۆربەی باغەکانی دەوری شار بوون بە ماڵ. ھەربۆیە ئێستاش ناوی ھەندێک لە گەڕەکەکانی مەھاباد وشەی «باغ» ی پێوەیە.

== چالاکیی سیاسی ==
لە ساڵانی ١٩٠٠ تا ئەم دواییانە، مەهاباد گۆڕەپانی ململانێی لایەنە جوداخوازەکان لە لایەک و خەڵک و سوپا لە لایەکی دیکە بووە. ساڵی ١٩٤٦ [[کۆماری کوردستان|کۆماری مەھاباد]] دامەزرا و لە ساڵانی ١٩٨٠، دوای ڕاپەڕینی گەلانی ئێرانی، حیزبەکانی [[کۆمەڵە (ڕوونکردنەوە)|کۆمەڵە]] و [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|دێموکرات]] چالاکیان بووە لەو شارەدا.

لە ساڵانی دەستپێکی ١٩٠٠ زیاتری چالاکییەکان عەشیرەتی بووە. ھەر سەرۆک عەشیرەتێک بۆ سەندنی مافی لە دەسەڵات ھەوڵی داوە و زۆرجار دەسەڵاتی ناوەندی ھەر لەو تاک‌بوونە کەڵکی وەر گرتووە و عەشیرەتەکانی دژ بە ئەک ھەڵەژاندووە.

لە ساڵی ١٩٤٦ گەورەترین ڕووداوی سیاسی ئەم سەردەمی ڕۆژھەڵاتی کوردستان بە گشتی و شاری مەھاباد بە تایبەتی ڕووی‌دا. ئەوەش دامەزراندنی [[کۆماری کوردستان]] لە شاری مەھاباد بوو. [[قازی محەممەد|قازی موحەمەد]] و [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان|کۆمەڵەی ژ-ک]] ڕیکخەرانی ئەو بزووتنەوە بوون کە پاڵی بەستبوو بە [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتی سۆڤیەت]] و بۆ مافەکانی گەلی [[کورد]] بەرامبەر بە دەسەڵاتی ناوەندی [[ئێران]] وەستابوون.

ساڵانی دواتر، ساڵانی ١٩٧٩ و نزیک بە [[ڕاپەڕینی گەلانی ئێران]] دوو بزووتنەوەی جیاواز پێکھات لە شاری مەھاباددا، یەک [[کۆمەڵە (ڕوونکردنەوە)|کۆمەڵە]] کە حیزبێکی [[چەپ]] بوو و ئەوی دی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران]] کە ھەر پاشماوەی [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان|کۆمەڵەی ژ-ک]] کاتی قازی بوو. ئەو دوو حیزبە لە ساڵانی دوای ١٩٧٩ بەشێکی زۆر لە خەباتەکانی گەلی [[کورد|کوردیان]] لە ئەستۆ بووە.

== جوگرافیا ==
[[پەڕگە:Mahabad Dam.JPG|وێنۆک|چەپ|250px|[[بەنداوی مەھاباد]]]]

=== شوێن ===
مەھاباد لە باکوورەوە لەگەڵ [[میاندواو]]، لە باشوور و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەل [[بۆکان]] و لە ڕۆژاواوە لەگەل [[نەغەدە]]، [[پیرانشار]] و [[سەردەشت]] ھاوسنوورە.&lt;ref name=&quot;هواشناسی&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گزارش ایستگاه هواشناسی مهاباد | ناونیشان = http://www.mohabad-ag.ir/tabid/1358/Default.aspx?PageContentID=217 | ڕێکەوتی سەردان = ٢٠ی تەممووزی ٢٠١٢| بڵاوکەرەوە = فرمانداری ویژه مهاباد | زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.mohabad-ag.ir/tabid/1358/Default.aspx?PageContentID=217 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name= &quot;تقسیمات&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = تقسیمات اداری و سیاسی| ناونیشان = http://www.wazchto.ir/mods.php?id=Info_Center&amp;task=readpage&amp;pid=22&amp;page=12| ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی تەممووزی ٢٠١٢| بڵاوکەرەوە = اداره کل میراث فرهنگی آذربایجان غربی| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.wazchto.ir/mods.php?id=Info_Center&amp;task=readpage&amp;pid=22&amp;page=12 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}&lt;/ref&gt;
{{شوێنی جوگرافیایی
 | باکووری ڕۆژاوا       = [[نەغەدە]]
 | شار باکوور      = [[میاندواو]]
 | باکووری ڕۆژھەڵات         = [[میاندواو]]
 | شار ڕۆژھەڵات     = [[بۆکان]]
 | ناوی شار = مەھاباد
 | شار ڕۆژاوا      = [[پیرانشار]]
 | باشووری ڕۆژھەڵات     = [[بۆکان]]
 | باشووری ڕۆژاوا       = [[سەردەشت]]
 | شار باشوور         = [[بۆکان]]
}}

=== کەشوھەوا ===
کەشوھەوای مەھاباد سارد و کوێستانییە،&lt;ref name=&quot;ڕێنوێنی&quot;/&gt; ھاوینەکانی گەرمە و زستانانەکانی سارد و بەفری.&lt;ref name=&quot;هواشناسی&quot;/&gt;&lt;ref name= &quot;تقسیمات&quot;/&gt; باشترین کاتی سەفەر بۆ ئەم شارە مانگی [[گوڵان]] ھەتا [[ڕەزبەر]]ە.&lt;ref name=&quot;گردشگری&quot;/&gt;

مامناوەندی پلەی تینی مەھاباد لە [[پووشپەڕ]]دا (گەرمترین مانگی ساڵ) ٣٣٫٢٣ دەرەجەی سێلسیوس، لە مانگی [[بەفرانبار]]دا (ساردترین مانگی ساڵ) ٧٫١٥- دەرەجەی سێلسیوس، مامناوەندی ساڵانەی زۆرینەی پلەی تین ١۹٫٢٧ دەرەجەی سێلسیوسە و مامناوەندی ساڵانەی کەمینەی پلەی تین ٤٫٢١ دەرەجەی سێلسیوسە.&lt;ref name=&quot;هواشناسی&quot;/&gt;

مامناوەندی بارینی مەھاباد ٣٥٠ میلیمەترە و لە بەرزاییدا دەگاتە ٧٥٠ میلیمەتر و لە نزماییدا ھەتا ئاستی ٣٠٠ میلیمەتر کەم دەبێتەوە. زۆرترین بارین لە مانگی [[خاکەلێوە]]دایە ٧٩٫٢٤ میلیمەتر و کەمترینیشی لە مانگی پووشپەڕدایە ٠٫٣ میلیمەتر.&lt;ref name=&quot;هواشناسی&quot;/&gt;

ژمارەی ڕۆژانی بەستەڵەک لە ساڵدا ٩٩ ڕۆژە و لە نێوەڕاستی مانگی [[خەزەڵوەر]]ەوە دەست پێ‌دەکات و ھەتا سەرەتای خاکەلێوەوە درێژەی ھەیە. زیاترین ڕۆژانی بەستەڵەکیش لە مانگی بەفرانباردایە کە ٢٦ ڕۆژە.&lt;ref name=&quot;هواشناسی&quot;/&gt;

{{خشتەی کەشوھەوا
| TABELLE =
| DIAGRAMM TEMPERATUR = rechts
| DIAGRAMM NIEDERSCHLAG = deaktiviert
| DIAGRAMM NIEDERSCHLAG HÖHE = 250
| QUELLE = &lt;ref name=&quot;هواشناسی&quot;/&gt;
| Überschrift =
| Ort = مەھاباد
| hmjan = 3.73
| hmfeb = 4.82
| hmmär = 12.3
| hmapr = 16.27
| hmmai = 24.17
| hmjun = 30.13
| hmjul = 33.23
| hmaug = 32.86
| hmsep = 29.32
| hmokt = 22.80
| hmnov = 13.82
| hmdez = 8.55
| lmjan = −7.15
| lmfeb = −4.86
| lmmär = 0.84
| lmapr = 3.72
| lmmai = 7.46
| lmjun = 10.29
| lmjul = 13.14
| lmaug = 13.29
| lmsep = 10.19
| lmokt = 6.35
| lmnov = 1.21
| lmdez = -3.84
| nbjan = 51.11
| nbfeb = 59.55
| nbmär = 46.44
| nbapr = 79.24
| nbmai = 24.02
| nbjun = 2.05
| nbjul = 1.5
| nbaug = 0.3
| nbsep = 1.1
| nbokt = 26.63
| nbnov = 28.28
| nbdez = 29.8
| rdjan = 3
| rdfeb = 5
| rdmär = 4
| rdapr = 4
| rdmai = 0
| rdjun = 0
| rdjul = 0
| rdaug = 0
| rdsep = 0
| rdokt = 2
| rdnov = 3
| rddez = 6
| lfjan = 63.55
| lffeb = 68.4
| lfmär = 65.85
| lfapr = 60.25
| lfmai = 57.9
| lfjun = 46.75
| lfjul = 48.25
| lfaug = 49.15
| lfsep = 49.5
| lfokt = 53.55
| lfnov = 62.5
| lfdez = 64.8
}}

=== ڕووبار (چەم) ===
[[پەڕگە:Prdi sur.jpg|وێنۆک|چەپ|250px|وێنەی پردی سوور بەسەر چەمی مەھاباد]]
مەھاباد چەمێکی گرنگی ھەیە بە ناوی چەمی مەھاباد (چۆمی مەھاباد) کە خۆی لە سێ لکان پێکھاتووە: لکی بەیتاس (لە کێوی مام سوارە سەرچاوە دەگرێ و لە لای ڕۆژھەڵاتەوە دەچێتەوە ناو [[بەنداوی مەھاباد]]ەوە)، لکی دێبوکر (لە کێوی سەرمێرگان سەرچاوە دەگرێ و لە لای ڕۆژاواوە دەچێتەوە ناو بەنداوەوە) و ھەروەھا لکی کەوتەر یان لکی سەرەکی (لە کێوی براییم جەلال سەرچاوە دەگرێ و دەچێتەوە ناو بەنداوەوە). ئەم چەمە بە دەشتی مەھاباددا دەڕوا و لە ڕێگای کاناڵەوە زەوی و مەزاراکان ئاو دەدێری و پاشان دوای تێپەڕاندنی [[دارەلەک]]، [[خوڕخوڕە]]، [[گردەیاقووب]] و [[داشخانە]] دەچێتەوە ناو زەلکاوەکانی باشووری [[دەریاچەی ورمێ|گۆلی ورمێوە]].&lt;ref name=&quot;ڕێنوێنی&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = مهابادرود | ناونیشان =http://www.azarnews.com/1385-11-26-21-12-13/57-mahabad-rod.html |ڕێکەوتی سەردان= ٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢| بڵاوکەرەوە = پرتال جامع آذربایجان غربی |زمان = فارسی}}&lt;/ref&gt;

== مرۆڤناسی ==
=== زمان ===
خەڵکی مەھاباد بە [[زمانی کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])&lt;ref name=&quot;ڕێنوێنی&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;شارەداری&quot;/&gt; و شێوەزاری [[موکریانی]] قسە دەکەن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = Mukriyan | ناونیشان = http://www.kurdica.com/News-sid-Mukriyan-151.html | ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی تەممووزی ٢٠١٢ | بڵاوکەرەوە = ماڵپەڕی کوردیکا | زمان = ئاڵمانی | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٧ی ئازاری ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20160307155958/http://kurdica.com/news-sid-mukriyan-151.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

=== ئایین ===
زۆربەی خەڵکی شاری مەھاباد [[موسڵمان]] و [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]]ین.&lt;ref name=&quot;شارەداری&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;گردشگری&quot;/&gt; بەر لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم|شەڕی یەکەمی جیھانی]] [[ئەرمەنی (ڕوونکردنەوە)|ئەرمەنییەکان]] کە بە ھۆی فشاری دەوڵەتی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] کۆچیان کردبوو بۆ [[ئێران]]، لە باشووری شاری مەھاباد و لە گەڕەکێکی گەورە بە ناوی «گەڕەکی ھەرمەنیان» نیشتەجێ بوون، [[جوو|جوولەکە]]کانیش لە ناوەندی شار و لە «گەڕەکی جوولەکان» نیشتەجێ بوون. ئێستا زۆربەیان کۆچیان کردووە بۆ وڵاتانی تر.&lt;ref name=&quot;تاریخ&quot;/&gt;

=== گەلھە ===
لە یەکەمین سەرژمێری ڕەسمی وڵاتی ئێران لە ساڵی ١٣٣٥ی [[ڕۆژژمێری ئێرانی|کۆچی ھەتاویدا]]، گەلھەی مەھاباد زۆرتر لە ٢٠،٣٣٣ کەس لە ٣،٦٩٧ بنەماڵەدا بوو.&lt;ref name=&quot;تاریخ&quot;/&gt; گەلھەی ئەم شارە بەپێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی ٢٠١١دا ١٤٨،٢٣٠ کەسە کە ٧٤،٣٦١ کەسی پیاو و ٧٣،٨٦٩&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/2/pdf/jamiat_shahrestan_keshvar3.pdf |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140703101259/http://www.amar.org.ir/Portals/2/pdf/jamiat_shahrestan_keshvar3.pdf# |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تەممووزی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; کەسیشی ژن بووە.

به‌ڵام له دوایین [[سه‌رژمێریی گشتیی جه‌ماوه‌ر و خانووی ئیران]] دا، ژماره‌ی دانیشتووانی شارستانی مه‌هاباد ۲۳۶،۸۴۹ که‌سه که له‌و ڕێژه‌یه ۱۶۹،۱۴۹ که‌س له شاردا ده‌ژین.

ئیزابێلا بیربیشاب لە ساڵی ١٢٦٩ی ھەتاویدا ھاتووەتە شاری مەھاباد و گەلھەی ئەم شارەی ٥،٠٠٠ کەس بەراورد کردووە. گەلھەی مەھاباد لە ساڵی ١٩٤٥دا (١٣٢٤ی ھەتاوی) ١٦،٠٠٠ کەس تۆمار کراوە.&lt;ref name=&quot;تاریخ&quot;/&gt;

{{ئاستی تەمەن
|width=50%
|align=right
|maxvalue=8769
|bg=rgb(100%,100%,100%)
|border=٠
|سەردێر=ئاستی تەمەنی مەھاباد لە ساڵی ٢٠٠٦دا
|barcolor=rgb(50%,50%,50%)
|١٠٠ و زۆرتر|48|44
|٩٩–٩٥|28|26
|٩٤–٩٠|60|48
|٨٩–٨٥|109|108
|٨٤–٨٠|432|442
|٧٥–٧٩|568|573
|٧٠–٧٤|1090|1098
|٦٥–٦٩|1029|1119
|٦٠–٦٤|1199|1284
|٥٥–٥٩|1659|1797
|٥٠–٥٤|2641|2488
|٤٥–٤٩|3511|3519
|٤٠–٤٤|4259|3975
|٣٥–٣٩|5234|4835
|٣٠–٣٤|5271|5113
|٢٥–٢٩|6883|6764
|٢٠–٢٤|8769|8574
|۱٥-۱٩|8445|8276
|۱٠-۱٤|6809|6580
|٥–٩|5357|5145
|٠–٤|5415|5156
}}

== شوێنە بەرچاوەکان ==
شاری مەھاباد لە نێوان شارەکانی پارێزگای ورمێدا وەکوو شارێکی گەشتیاری دەناسرێ و لە ڕۆژانی بەتڵانەدا بە تایبەت لە وەرزی ھاویندا ژمارەیەکی زۆر لە مسافیرەکان سەردانی ئەم شارە دەکەن.&lt;ref name=&quot;ڕێنوێنی&quot;/&gt;

=== شوێنەواری کەڤناری ===
مەھاباد شارێکە پڕ لە ئاسەواری مێژوویی زۆر کۆن؛ ھی سەردەمی پێش ئیسلام و پاش ئیسلام. لەوانە:&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Mahabad | ناونیشان = http://www.youth-pel.de/reise_stadt_mahabad.htm | ڕێکەوتی سەردان = ٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢| بڵاوکەرەوە = Youth - Pel | زمان = ئاڵمانی | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٦ی ئایاری ٢٠٠٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20050506034849/http://www.youth-pel.de/reise_stadt_mahabad.htm | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
* '''لەوەحەی خڕەھەنجیران'''{{ھن}}لە ٢٨ کیلۆمەتریی شاری مەھاباد و لە ڕێگای مەھاباد بەرەو سەردەشتەوە کۆمەڵێک بەردی لێیە کە ھی سەردەمی سێیەمی زەویناسیە. لە ناوەڕاست ئەم بەردانەدا بەردێکی گەورە ھەیە کە تێیدا وێنەی کەسێک کە سواری ئاژەلێک بووە ھەڵکڕاوە. تەمەنی ئەم لەوحەیە دەگەڕیتەوە بۆ ٤٠٠٠ ھەزار ساڵ لەوەی پێش.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = خره هنجیران | ناونیشان =http://www.azarnews.com/bastani/115-radka.html |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٢| بڵاوکەرەوە = پرتال جامع آذربایجان غربی |زمان = فارسی}}&lt;/ref&gt;
* '''قەڵاتی مەنگوڕ'''{{ھن}}ئەم قەڵاتە لە ڕێگای مەھاباد بۆ سەردەشتەوە و لە نزیکی گوندی [[داغە]]وە ھەڵکەوتووە. مێژووی ئەم قەڵاتە بەپێی تاوتوێ کردنی ئەم سواڵەتانەی تێیدا دۆزراونەتەوە، دەگەڕێتەوە بۆ ھەزار ساڵ پێش لەدایکبوونی مەسیحەوە و پاشان لە سەردەمی [[ماد]]ەکاندا پێوەی زیاد کراوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = قلعه شای (پوشتو) | ناونیشان = http://www.wazchto.ir/mods.php?id=Info_Center&amp;task=readpage&amp;pid=53 | ڕێکەوتی سەردان = ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٢ | بڵاوکەرەوە = اداره کل میراث فرهنگی آذربایجان غربی | زمان = فارسی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.wazchto.ir/mods.php?id=Info_Center&amp;task=readpage&amp;pid=53 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}&lt;/ref&gt;
* '''شاری کەڤناریی ئیندرقاش'''{{ھن}}ئەم شارە لە نزیکی گوندێک بەو ناوەوە [[ئیندرقاش]] ھەڵکەوتووە و ھی سەردەمی مادەکانە. پتۆلێمیۆس باسی کردووە و ناوی «دارووشاھ» ناوە. ڕاولینسۆن نووسەری ئینگلیز، ناوی «داریاسی» ناوە و ئێستاش گوندێک بە ناوی [[دریاز]] لە باکووری مەھاباددا ھەیە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = آثار و ابنیه تاریخی شهرستان مهاباد | ناونیشان =http://azarnews.com/mahabad/561-1389-03-25-17-00-36.html |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٢| بڵاوکەرەوە = پرتال جامع آذربایجان غربی |زمان = فارسی}}&lt;/ref&gt;
* '''فەقرەقا'''{{ھن}}لە نزیک گوندی ئیندرقاش لە ١٨ کیلۆمەتری شاری مەھابادەوە، لە ناو کێوێکدا گردێگی گەورە ھەیە ھی سەردەمی مادەکان. ئەم گردە لە دوو نھۆم و چوار ئەستوون پێکھاتووە و چەند گۆڕیشی تێدایە. مێژوونووسان دەڵێن چێکەری ئەم گردە «فرەڤەرتیش» کوری پاشای هەوەڵی مادەکان [[دیاکۆ]]یە و گلکۆی ئەو بووە. مێژووی ئەم گردە دەگەڕێتەوە بۆ حەوت سەدە بەر لە دایکبوونی مەسیحەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = غار فخریگاه | ناونیشان =http://www.azarnews.com/bastani/114-fakhrigah.html |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٢| بڵاوکەرەوە = پرتال جامع آذربایجان غربی |زمان = فارسی}}&lt;/ref&gt;
* '''ڕاکاد'''{{ھن}}ئەم گردەش لە نزیک گوندی ئیندرقاشەوە ھەڵکەوتووە و شێوازەکەی لە شێوازی گردەکانی تەختی جەمشید و نەقشی ڕۆستەمی سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی|ھەخامەنشییەکان]] دەچێ.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = غار راکاد | ناونیشان =http://azarnews.com/bastani/115-radka.html |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٢| بڵاوکەرەوە = پرتال جامع آذربایجان غربی |زمان = فارسی}}&lt;/ref&gt;
* '''مزگەوتی سوور'''{{ھن}}ئەم مزگەوتە یەکێک لە جوانترین ئاسەواری سەردەمی [[سەفەوییەکان]] لە ڕۆژھەڵاتی ئێرانە و لە ناوەندی شاردا ھەڵکەوتووە. مزگەوتی سوور لە ساڵی ١٠٨٩ی [[ڕۆژژمێری کۆچی|کۆچی مانگی]] و بە فرمانی بوداق سوڵتان، حاکمی شاری مەھاباد دروست کراوە. درێژاییەکەی ٣٧ مەتر، پاناییەکەی ٣٥ مەتر و ڕووبەرەکەی ١،٢٥٩ م&lt;sup&gt;٢&lt;/sup&gt;یە. شەوسانەکەی سەرتایەکە بۆ شەوسانی مزگەوتی وەکیلی شیرازی و ١٢ ئەستوونی ھەیە بە درێژایی ٢/٦ مەتر. بێجگە لە بناغەی ديوارەکان، ئەستوونەکان و كەفی شەوسان کە لە بەردە، بەشی زۆری بیناکە لە خشتی سوور دروست بووە. سەربانەکەی ١٨ دانە گومبەزی ھەیە. میحرابەکەی لە باکووری مزگەوتەکەدا ھەڵکەوتووە. نھۆمی دووەمی تایبەتی نوێژکەرانی ژنە و لەگەڵ بەشی سەرەکی بیناکە جیاوازە. لە سەردەری ئەم مزگەوتەدا لوحەیەک ھەیە و دەقێکی ئاوای بە [[زمانی عەرەبی]] تێدا نووسراوە: {{عەرەبی|الحمدالله الذي وفقني الاتمام هذه المدرسه الشريفه في ايام دوله السلطان الاعدل شاه سليمان الحسين الموسوي الصفوي بهادرخان خلدالله تعالي ملكه في سنه ١٠٨٩}}.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = مسجد جامع مهاباد| ناونیشان = http://www.mahabadinfo.com/info.do/showPost/4| ڕێکەوتی سەردان = ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٢| بڵاوکەرەوە = راهنمای شهر مهاباد| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.mahabadinfo.com/info.do/showPost/4 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = مسجد جامع مهاباد | ناونیشان = http://www.wazchto.ir/mods.php?id=Info_Center&amp;task=readpage&amp;pid=53 | ڕێکەوتی سەردان = ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٢ | بڵاوکەرەوە = اداره کل میراث فرهنگی آذربایجان غربی | زمان = فارسی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.wazchto.ir/mods.php?id=Info_Center&amp;task=readpage&amp;pid=53 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}&lt;/ref&gt;
* '''حەمامی میرزا ڕەسووڵ'''{{ھن}}ئەم حەمامە لە ناوەندی شاری مەھاباددا ھەڵکەوتووە. مێژووی دروستبوونی بە جوانی ڕوون نییە بەڵام لەوانەیە لەگەڵ مزگەوتی سوور بێ و بگەڕیتەوە بۆ سەردەمی سەفەوییەکان. ئەمڕۆکە لەم حەمامە کەڵک وەرناگیرێ و بووتە مووزەی خەڵکناسی.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = حمام میرزا رسول مهاباد | ناونیشان =http://www.azarnews.com/bathroom/173-mirza-rasol.html |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٢| بڵاوکەرەوە = پرتال جامع آذربایجان غربی |زمان = فارسی}}&lt;/ref&gt;
* '''حەمامی لەج''': ئەم حەمامە لە ٢١ کیلۆمەتری شاری مەھاباد و لە نزیک گوندی [[لەج]]دا ھەڵکەوتووە. مێژووی دروستبوونی دەگەڕیتەوە بۆ سەردەمی سەفەوییەکان و نیوان ساڵانی ١١٠٠–١٠٥٠ی کۆچی. ئەمڕۆکە لەم حەمامە کەڵک وەرناگیرێ.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = حمام لج مهاباد | ناونیشان =http://www.azarnews.com/bathroom/174-laj-bathhouse.html |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٢| بڵاوکەرەوە = پرتال جامع آذربایجان غربی |زمان = فارسی}}&lt;/ref&gt;
* '''زیارەتانی بوداق سوڵتان'''{{ھن}}ئەم زیارەتانە لە باشووری ڕۆژاوی مەھابادەوە ھەڵکەوتووە و لە سەردەمی حکوومەتی [[شا عەبباسی یەکەم]]دا دروست بووە. زیارەتانی بوداق سوڵتان لە بەرد، خشتی سوور، زیخ و قسڵ دروست بووە و لە سێ بەشی باکووری، باشووری و گومبەزێکی خڕ پێکھاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = مقبره بداغ سلطان مهاباد | ناونیشان =http://www.azarnews.com/magaber/345-bodagsoltan.html |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٢| بڵاوکەرەوە = پرتال جامع آذربایجان غربی |زمان = فارسی}}&lt;/ref&gt;
* '''حەوزخانەی ڕۆستەم بەگ'''{{ھن}}ئەم حەوزخانەیە لە مزگەوتی ڕۆستەم بەگ لە شاری مەھاباددا ھەڵکەوتووە و لە ساڵی ١٢٣٠ی کۆچیدا دروست بووە. بیناکە لە خشتی سوور، گێچ و خۆڵ دروست بووە و گومبەزێکی خڕی خشتی ھەیە. ئەمڕۆکەش لەم حەوزخانەیە کەڵک وەردەگیرێ.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = حوضخانه رستم بیگ مهاباد | ناونیشان =http://www.azarnews.com/bathroom/173-mirza-rasol.html |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٢| بڵاوکەرەوە = پرتال جامع آذربایجان غربی |زمان = فارسی}}&lt;/ref&gt;
* '''حەوزخانەی شادەروێش'''{{ھن}}ئەم حەوزخانەیە لە مزگەوتی شادەروێش لە شاری مەھاباددا ھەڵکەوتووە و مێژووی دروستبوونی دەگەڕێتەوە بۆ ١٧٠–١٥٠ ساڵ لەوەی پێش. بیناکە گومبەزێکی خڕی ھەیە و ژێربیناکەی نزیکەی ٥٦ م&lt;sup&gt;٢&lt;/sup&gt;یە. ئەمڕۆکەش لەم حەوزخانەیە بۆ دەستنوێژ ھەڵگرتن کەڵک وەردەگیرێ و ئاوەکەی لە کێویکەوە دێ.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = حوضخانه شاه درویش مهاباد | ناونیشان =http://www.azarnews.com/mansion/175-shah-darvish.html |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٢| بڵاوکەرەوە = پرتال جامع آذربایجان غربی |زمان = فارسی}}&lt;/ref&gt;

=== شوێنەواری سروشتی ===
* '''ئەشکەوتی سەھۆڵان'''{{ھن}}ئەم ئەشکەوتە لە ڕێگای مەھاباد بۆ بۆکانەوە ھەڵکەوتووە و دووەمین ئەشکەوتی ئاویی وڵاتی ئێرانە دوای ئەشکەوتی عەلیسەدری [[ھەمەدان]]ەوە. مێژووەی ئەم ئەشکەوتە دەگەڕێتەوە بۆ ٢،٠٠٠ ساڵ پێش لەدایکبوونی مەسیحەوە. دۆزینەوەی سواڵەتی سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی|ئەشکانییەکان]] و ھەروەھا جامی مسی پیسۆزی سەردەمی [[ئیلخانییەکان]] نیشان دەدا لە کۆنەوە خەڵک لەم ئەشکەوتە کەڵکیان وەرگرتووە.
:ئەشکەوتی سەھۆڵان لە دوو بەش پێکھاتووە. یەکەم، بەشی ئاوی بە درێژایی ٣٠٠ مەتر. مامناوەندی قووڵایییەکەی ٢٢ مەترە و قووڵترینی شوێنیشی دەگاتە ٥٢ مەتر. لەم بەشەدا قەندیلەکان بە بیچمی جۆراوجۆرەوە لە میچی ئەشکەوتەکەوە ھەڵاوەسراون و ھەندێکیان لە گیانەوەر دەچن و لە لایەن خەڵکی ناوچەکەوە ناویان لەسەر نراوە. بەشی دووەمیشی وشکایییە و کونەماڵانی پێ‌دەڵێن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = غار سهولان «Saholan Cave» | ناونیشان = http://www.wazchto.ir/mods.php?id=Info_Center&amp;task=readpage&amp;pid=245 | ڕێکەوتی سەردان = ٢٥ی تەممووزی ٢٠١٢ | بڵاوکەرەوە = اداره کل میراث فرهنگی آذربایجان غربی | زمان = فارسی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.wazchto.ir/mods.php?id=Info_Center&amp;task=readpage&amp;pid=245 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = غار سهولان | ناونیشان = http://www.anobanini.ir/travel/fa/azarbaeijan-gh/1385/09/post_13.php#more | ڕێکەوتی سەردان = ٢٥ی تەممووزی ٢٠١٢ | بڵاوکەرەوە = سایت جامع گردشگری ایران | زمان = فارسی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.anobanini.ir/travel/fa/azarbaeijan-gh/1385/09/post_13.php |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جاذبه‌های گردشگری | ناونیشان = http://www.mohabad-ag.ir/tabid/1358/Default.aspx?PageContentID=407 | ڕێکەوتی سەردان = ٢٥ی تەممووزی ٢٠١٢ | بڵاوکەرەوە = فرمانداری ویژه مهاباد | زمان = فارسی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.mohabad-ag.ir/tabid/1358/Default.aspx?PageContentID=407 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}&lt;/ref&gt;
* '''کانی گڕاو'''{{ھن}}ئەم کانییە لە ٥٠٠ مەتری ڕێگای مەھاباد بۆ سەردەشتەوە ھەڵکەوتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = چشمه‌ها و آب‌درمانی | ناونیشان =http://www.azarnews.com/1385-11-26-21-13-32/74-another-springes-inorganic.html|ڕێکەوتی سەردان= ٢٦ی تەممووزی ٢٠١٢| بڵاوکەرەوە = سایت جامع گردشگری ایران |زمان = فارسی}}&lt;/ref&gt;
* '''کێوی سوڵتان'''{{ھن}}ئەم کێوە لەڕێگای مەھاباد بۆ بۆکان و نزیک ئەشکەوتی سەھۆڵانەوە ھەڵکەوتووە. خەڵک لایان پێرۆزە و لەوێ لە خوا دەپاڕێنەوە.&lt;ref name=&quot;گردشگری&quot;/&gt;
* '''باغی میکاییل'''{{ھن}}لە نزیک [[بەنداوی مەھاباد]]ەوە ھەڵکەوتووە و چەمی مەھابادیشی لە لادا دەڕوا و دیمەنێکی زۆر جوان و سەرنجڕاکێشی ھەیە.&lt;ref name=&quot;گردشگری&quot;/&gt;

== کەسایەتییە ناودارەکان ==

چەند کەس لە ناودارانی شاری مەھاباد لە ژێرەوە ھاتوون:

=== سیاسەت ===
* [[قازی محەممەد|قازی موحەمەد]]: سەرۆکی [[کۆماری کوردستان|کۆماری مەھاباد]]
* [[عەبدولڕەحمان زەبیحی|عەبدورڕەحمان زەبیحی]]: کەسایەتیی سیاسی و لە دامەزرێنەرانی [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان|کۆمەڵەی ژ.ک]]
* [[مەسعوود بارزانی]]: سەرۆکی [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] و سەرۆکی پێشووی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]]، لە مەهاباد لە دایک بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرۆکی ھەرێم | ناونیشان = http://www.krg.org/articles/detail.asp?rnr=233&amp;lngnr=13&amp;smap=04040000&amp;anr=18398 | ڕێکەوتی سەردان = ٢٢ی تەممووزی ٢٠١٢| بڵاوکەرەوە = حکومەتی ھەرێمی کوردستان | زمان = کوردی | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20121014114614/http://krg.org/articles/detail.asp?rnr=233&amp;lngnr=13&amp;smap=04040000&amp;anr=18398 | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
* [[ﻋﻪﺑﺪوڵڵا ﺋﯿﺴﺤﺎﻗﯽ|ئەحمەد تۆفیق]]: سکرتێری گشتیی حیزبی دیمۆکرات
* [[سولەیمان موعینی|سوله‌یمان موعینی]]: کەسایەتیی سیاسیی کورد
* [[جەمال پوورکەریم]]

=== وێژە ===
* [[گیوی موکریانی|وەفایی]]: [[شاعیر]]
* [[حەریق]]: [[شاعیر]]
* [[سەیفولقوزات]]
* [[گیوی موکریانی|عەبدوڕەحمان سەید عەبدوللەتیف]] (گیوی موکریانی) : [[نووسەر]]، [[وەرگێڕان|وەرگێڕ]]، [[ڕۆژنامەوان]]، [[وێنەگری|وێنەگر]]
* [[مەلا مارف کۆکەیی]]: [[شاعیر]]
* [[ھەژار|عەبدوڕەحمان شەرەفکەندی]] (هەژار موکریانی): [[شاعیر]]، [[نووسەر]]، [[وەرگێڕان|وەرگێڕ]]
* [[ھێمن|موحەمەد ئەمین شێخولئیسلامی موکری]]: [[شاعیر]]
* [[محەممەد قازی|موحەمەد قازی]]: [[وەرگێڕان|وەرگێڕ]]، [[نووسەر]]
* [[عەلی حەسەنیانی]]: [[شاعیر]]، [[نووسەر|نووسه‌ر]]، چالاکی سیاسی
* [[قاسم موئەیەدزادە]]: [[شاعیر]]
* [[سەلاح پایانیانی]]: توێژەر و فەرهەنگنووس
* [[ئاڕمان ھەژیرنیا|ئاڕمان هەژیرنیا]](نامۆ کوردستانی):[[شاعیر]] و [[نووسەر]]

=== مووسیقا ===
* [[محەممەد ماملێ]]: [[گۆرانیبێژ]]
* [[قادر سەیاحی]]: [[ئاوازدانەر]]، [[گۆرانیبێژ]] و[[مۆسیقاژەن| ژەنیار]]
* [[جافر ماملێ]]: (برای محەممەد) [[گۆرانیبێژ]]
* [[سەعید ماملێ]]: ( باوکی محەممەد و جافر) [[گۆرانیبێژ]]
* [[عەزیز شاھڕۆخ]]: [[گۆرانیبێژ]]
* [[میکایل]]: [[گۆرانیبێژ]]
* [[جەمال موفتی]]: [[گۆرانیبێژ]]
* [[سەید ڕەحیم قوڕەیشی]]: [[گۆرانیبێژ]]
* [[نازی عەزیزی]]: [[گۆرانیبێژ]]
* [[سەلاح خزری]]: [[گۆرانیبێژ]]
* [[ئیبراهیم قادری]]: [[گۆرانیبێژ]]
* [[ڕەسووڵ نادری]]: [[گۆرانیبێژ]]
* [[جەعفەر مینایی]]: مامۆستای مۆسیقا
* [[کاوە فەقێزادە]]: مامۆستای مۆسیقا

=== سینەما ===
* [[خوسرەو سینا]]: سینەماکار
* [[ئیبراھیم سەعیدی]]: سینەماکار

=== وەرزش ===

* سەمەد سەمەدی : [[یاریزانی تۆپی پێ|یاریزان]]
* سەید جەماڵ موحەئەدینی : [[ناوبژیوانی تۆپی پێ|ناوبژیوانی دێرین]]
* [[ژیار مستەفا]] : [[ناوبژیوانی تۆپی پێ|ناوبژیوان]]
* پێژمان قادری: [[ناوبژیوانی تۆپی پێ|ناوبژیوان]]، [[ڕاھێنەر (وەرزش)|ڕاهێنەری تۆپی پێ]]
* کەماڵ عەزیزی: [[ناوبژیوانی تۆپی پێ|ناوبژیوان]]
*

== زانستگاکانی مەھاباد ==
* [[زانستگای ئازادی ئیسلامیی لقی مەھاباد]]
* [[زانستگای پەیامی نووری مەھاباد]]
* زانستگای میعاد

== پێشانگا ==
&lt;gallery&gt;
CirCaraPlaceatnight.jpg|[[مەیدانی چوارچرا]]
&lt;/gallery&gt;

== پەراوێزەکان ==
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2;-webkit-column-count:2;column-count:2;-moz-column-gap:1em;-webkit-column-gap:1em;column-gap:1em;text-align:Right;&quot;&gt;
&lt;references/&gt;
&lt;/div&gt;

== سەرچاوەکان ==
* [[ھەژار]]. (١٣٨٨ ک. ھ). ''[[فەرھەنگی ھەنبانەبۆرینە|ھەنبانە بۆرینە]]''. تاران. چاپەمەنیی سروش. ل ٤٠٥. ISBN 978-964-376-516-3

{{شارستانی مەھاباد}}
{{پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا}}
{{شارەکانی کوردستان}}
{{پایتەختەکانی کوردستان}}
{{پڕگەلھەترین شارەکانی کوردستان}}
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران|موکریان}}
{{پۆلی کۆمنز|Mahabad}}

[[پۆل:مەھاباد| ]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی مەھاباد]]
[[پۆل:شارەکانی ئێران]]
[[پۆل:شارستانی مەھاباد]]
[[پۆل:شارەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]
[[پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:نیشتنگە کوردییەکان]]
[[پۆل:پەرتبوونی کورد]]</text>
      <sha1>fxb8yy7m81if4hgvtyib94jkxfo6yl9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ڕادیۆی سنە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2041</id>
    <revision>
      <id>1578163</id>
      <parentid>1529521</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T15:23:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="942" sha1="inx4jwmoehwb0jwe7tk9xna7ltn1myf" xml:space="preserve">{{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}
'''ڕادیۆی سنە''' پاش [[ڕادیۆی کوردیی تاران|ڕادیۆ تاران]] و [[ڕادیۆ تەورێز]] سێھەمین ڕادیۆی دامەزراوە لە [[ئێران]]. ساڵی [[١٩٤٨]] دەستی بە پەخش کردووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاوڕێک لە ژیانی عەباس کەمەندی ناسراو بە &quot;مامۆستای حەوت هونەری کوردستان&quot;|ناونیشان=http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=17873|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=haje.ir}}{{بەستەری مردوو|url=http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=17873 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{تووڵی دەروازە|ڕادیۆ|کوردستان}}
{{کورت}}

[[پۆل:ڕادیۆکان بە زمانی کوردی]]</text>
      <sha1>inx4jwmoehwb0jwe7tk9xna7ltn1myf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سلێمانی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3522</id>
    <revision>
      <id>1578160</id>
      <parentid>1576356</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T15:15:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alandbarznji98</username>
        <id>47336</id>
      </contributor>
      <origin>1578160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75059" sha1="l6h7bzu5mhh39vylqf0vdonqhekcgpu" xml:space="preserve">{{نیشانەی وتاری ھەڵبژێردراو}}
{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو   = سلێمانی
| ناوی_فەرمی           = Sulaimaniyah
| ناوی_خۆماڵی  = سولەیمانی
| زمانی_ناوی_خۆماڵی = سلێمانیانە
| ناوەکانی_تر    = السلیمانیة - Silêmanî
| جۆری_نیشتنگە  = '''[[شار]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە       = Sulaymaniyah City Collage.png
| قەبارەی_وێنە      = 300px
| شرۆڤەی_وێنە  = چەند دیمەنێکی شاری سلێمانی
| وێنەی_ئاڵا  =
| قەبارەی_ئاڵا  =
| وێنەی_مۆر  =
| قەبارەی_مۆر  =
| وێنەی_نیشان  =
| قەبارەی_نیشان  =
| ناسناو  = '''&lt;span style=&quot;color:#090;&quot;&gt; پایتەختی ڕۆشنبیریی ھەرێمی کوردستان. مەڵبەندی ڕۆشنبیری{{ھن}}شاری ھەڵمەت و قوربانی &lt;/span&gt;'''
| دروشم   =
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}}
| قەبارەی_نەخشە  = 70px
| شرۆڤەی_نەخشە              = '''شاری سلێمانی'''
| دەرزیی_نەخشە              = Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = سلێمانی
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 270px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]] دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.56496 |N| 45.4329 |E|region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&amp;smap=03010300&amp;rnr=140&amp;anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&amp;smap=03010300&amp;rnr=140&amp;anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
| جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]]
| ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]]
| جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سلێمانی|ناوەندی قەزای سلێمانی]]
| جۆری_دابەشکراو٤ =
| ناوی_دابەشکراو٤ =
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران =
| ڕێکەوتی_دامەزران = ١٧٨٤ز
| سەردێڕی_دامەزران١ =
| ڕێکەوتی_دامەزران١ =
| سەردێڕی_لەناوچوون =
| ڕێکەوتی_لەناوچوون =
| دامەزرێنەر  = [[ئیبراھیم پاشای بابان]]
| ھۆکاری_ناونران = پاشای [[میرنشینی ئەردەڵان]]
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات =
| جۆری_دەسەڵات  = ئەنجومەن - بەڕێوەبەرایەتی
| حیزبی_سەرۆک  =
| سەرناوی_سەرۆک  = پارێزگاری سلێمانی
| ناوی_سەرۆک  = [[ھەڤاڵ ئەبووبەکر]]
&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٣٤٠٤
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ =
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ =
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا =
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = ١٠٥
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ =
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م   = ٨٨٢
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م  =
| نزمترین_بەرزایی_بە_م  =
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان  = ٢٬٢٥٠٬٠٠٠&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.zamenpress.com/Detail_wtar.aspx?jimare=3473 |سەردێڕ=سەرژمێری وەزارەتی پلاندانانی عێراق بۆ ساڵی ٢٠٢٠ لە سایتی زەمەن پرێس بڵاوکراوەتەوە |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220722221918/https://www.zamenpress.com/Detail_wtar.aspx?jimare=3473 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
| دانیشتووان_لە   = ٢٠٢٠{{ھن}}(بەپێی سەرژمێری وەزارەتی پالاندانی عێراق بۆ ساڵی ٢٠٢٠)
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢  =
| مەزندەی_دانیشتووان  =
| مەزندەی_دانیشتووان_لە =
| دانیشتووانی_شاری  =٦٤٦،٥١٧&lt;ref&gt;https://worldpopulationreview.com/cities/iraq/erbil&lt;/ref&gt;
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ =
| دانیشتووانی_لادێیی =
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ =
| سەرناوی_دانیشتووان  =
| ئاگاداریی_دانیشتووان  =
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt;
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = زمان و ئایین
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]] (بە زۆری [[سوننە]])، [[مەسیحییەت]]، [[جوویەتی]]
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      =
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١  = +٣
| جیاوازی١_لە_utc = تێبینی نەکراوە
| کاتناوچە١_DST = +٣
| جیاوازی١_لە_DST =
&lt;!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە =
| کۆدی_پۆستە  =
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢ =
| کۆدی_پۆستە٢  =
| جۆری_کۆدی_ناوچە =
| کۆدی_ناوچە  =
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە  =  [http://slemani.gov.krd/so/ پارێزگای سلێمانی]
| پەراوێزەکان  =
}}

'''سلێمانی''' ({{بە عەرەبی|السلیمانیة}}) دووەم گەورەترین شاری [[ھەرێمی کوردستان]] و ناوەندی [[پارێزگای سلێمانی|پارێزگای سلێمانییە]]، کە [[ئیبراھیم پاشای بابان|ئیبراھیم پاشای]] [[میرنشینی بابان|بابان]] لە ١٤ی تشرینی دووەمی ١٧٨٤ دای مەزراند.

لەپاش [[ڕاپەڕین|ڕاپەرینی ئازاری ١٩٩١ەوە]] فراوانبوون و پێشکەوتنێکی بەرچاوی بەخۆوە بینی. لە زۆربەی پارێزگاکانی دیکەی عێراقەوە خەڵکێکی زۆر ڕوویان تێکردووە و بووە بە پەناگەی ئەو ھاووڵاتییانەی کە لە خوارووی [[عێراق]] و [[ئێران]]ەوە و ناوچەکانی ناوەڕاستەوە ڕوو دەکەنە ئەم شارە.{{ژێدەر}}

سلێمانی زانکۆیەکی ھەیە کە بە [[زانکۆی سلێمانی]] ناسراوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.univsul.org/K_UOS.aspx |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160311062608/http://univsul.org/k_uos.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠١٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160311062608/http://univsul.org/k_uos.aspx |date=١١ی ئازاری ٢٠١٦}}&lt;/ref&gt; بە مەودای ٦٠ کیلۆمەتر لە شاری سلێمانییەوە دوورە، [[بەنداوی دووکان]] ھەیە کە یەکێکە لە بەنداوە گەورەکانی [[عێراق]]. سلێمانی بە [[ھاوینەھەوار]]ەکانی وەکوو ھاوینەھەواری [[ئەحمەدئاوا (ڕوونکردنەوە)|ئەحمەدئاوا]]، [[سەرچنار]]، [[بەنداوی دووکان]]، [[سەرتەکی بەمۆ]]، [[کونەماسی]]، [[ئەزمڕ]] و [[قەرەداغ]] و چەندین ھاوینەھەواری دڵڕفێنی دیکەش بەناوبانگە.

کۆمەڵێکی زۆر لە نووسەر و شاعیری باشی بۆ مێژوو ھێشتووەتەوە. لەوانە [[نالی]]، [[مەحوی]]، [[پیرەمێرد]]، [[گۆران]]، [[مەولانا خالیدی نەقشبەندی]]، [[سالم]]، [[زمانی کوردی|کوردی]]، [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ|ئەمین زەکی بەگ]]، [[فایەق بێکەس]]، [[زێوەر]]، [[تۆفیق وەھبی]]، [[وەلی دێوانە]]، [[کاک ئەحمەدی شێخ]] و سەدان نووسەر و شاعیری تریش.&lt;ref&gt;کتێبی: شاری سلێمانی ٢٠٠ ساڵ - نووسین و کۆکردنەوەی - سلێمانی ساڵحی ڕەشە / لاپەڕە / ٥٠٣&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
[[پەڕگە:Teachers of first Kurdish primary school in Sulaymaniyah,Kurdistan,Iraq in 1924.jpg|300px|وێنۆک|وێنەی چەند مامۆستایەکی یەکەمین خوێندنگەی سەرەتایی لە سلێمانی لە ساڵی ١٩٢٤]]
{{سەرەکی|مێژووی سلێمانی|کاتنامەی سلێمانی}}
شاری سلێمانی لە ١٤ ی تشرینی دووەمی ساڵی ١٧٨٤ لەلایەن [[ئیبراھیم پاشای بابان]] ەوە ئاوەدانکراوەتەوە. ئیبراھیم پاشا بابان شارەکەی بە ناوی باوکییەوە، [[سلێمان پاشا]]، ناوناوە. سلێمانی جگەلەوەی دەبێتە پایتەختی میرنشینی بابان، لەھەمان کاتدا دەبێتە مەڵبەندێکی بازرگانی و ڕۆشنبیری ناوچەکە.&lt;ref name=&quot;sulygov.com&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sulygov.com/ |سەردێڕ=The Leading Suly Government Site on the Net |بڵاوکەرەوە=sulygov.com |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt; شێوەزاری سۆرانی لە ناوچەکەدا پەرە دەستێنێ و دەبێتە زمانی خوێندن و نووسین. پاش ڕووخانی میرنشینی بابان لە ساڵی ١٨٥١ و لەناوچوونی دەوڵەتی عوسمانی لە جەنگی جیھانیی یەکەم، شاری سلێمانی دەخرێتە سەر کۆماری عێراقی ئەمڕۆ. لە ساڵی ١٩٢٢ تا ١٩٢٤ شاری سلێمانی پایتەختی دەوڵەتەکەی مەلیک مەحموود بووە.
شاری سلێمانی جگە لەوەی لانکەی ڕۆشنبیر و تێکۆشەران بووە، مەڵبەندی ھەڵگیرسانی چەندان شۆڕش و ڕاپەڕینیش بووە لە [[مێژووی کورد]]ستاندا.
بەپێی ڕۆژنامەی [[ژین (ڕۆژنامە)|ژین]] لە ساڵی ١٩٥٥ پانی ڕووی شاری سلێمانی ٢٠ ملیۆن و ٢٥٠ ھەزار مەترە و ژمارەی دانیشتووانی دەگاتە ٦٠ ھەزار کەس و نزیکەی ٧ ھەزار خانووی تیادایە. لە حەوت گەڕەکی سەرەکی پێکھاتووە ئەوانیش [[کانی ئاسکان]]، [[گۆیژە (گەڕەک)|گۆیژە]]، [[مەڵکەندی]]،صابونکەران، [[سەرشەقام]]، [[چوارباخ]]، [[دەرگەزێن]] گەڕەکی [[جوولەکان (گەڕەک)|جوولەکانی]] جارانیش کە ئێستا خراوەتە سەر گەڕەکی سەرشەقام.

=== بابانییەکان و سلێمانی ===
بەر لەوەی بنەماڵەی [[میرنشینی بابان|بابانییەکان]] بیر لە دروستکردنی شاری سلێمانی بکەنەوە، میرنشینەکەیان لە ناوچەی [[قەڵاچوالان]] بوو، لەگەڵ بەرفراوان بوونی میرنشینەکە، جموجوڵی ئاوەدانکردنەوە و بنیاتنانی شارستانی لە ناوچەکەدا دەستی پێکرد، لە سەردەمی فەرمانڕەوایی باباندا ململانێ و توندوتیژیی لە نێوان [[فارسەکان]] و [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکاندا]] ھەبوو، شوێنی [[جوگرافیا]]ی قەڵاچوالانیش لەبەر نزیکی لە سنووری [[ئێران]]ەوە، شوێنێک بوو ببوە مەترسی [[شەڕ]] و پێکدادانی نێوان لەشکری [[فارسەکان|فارس]] و [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] بۆیە ھەریەکە لە ([[نادر شا]] و [[سوڵتان]] مەحموودی یەکەم) لە ھەوڵی ئەوەدا بوون ئیمارەتی بابان بە لای خۆیاندا ڕابکێشن، کێشمەکێشی ناوخۆیش لە نێو بنەماڵەی [[میرنشینی بابان|بابانییەکان]] و ئیمارەتە [[کورد]]ییەکاندا بۆ کورسی و [[دەسەڵات]] ئەوەندەی دیکە مەترسی لەسەر ناوچەکە دروست کردبوو، ئەمەش وای کرد [[مەحموود پاشای بابان]] ساڵی (١٧٨١)ی زایینی بیری لەوە کردەوە ناوەندی بەڕێوەبردنی سیاسی لە قەڵاچوالانەوە بگوێزێتەوە بۆ شوێنێکی تر، بۆیە سەرای حکوومەتی لە نزیک گوندی مەڵکەندی دروست کرد، دواتر [[ئیبراھیم پاشای بابان]] لە ساڵی (١٧٨٣)دا فەرمانڕەوایی ئیمارەتەکەی گرتە ئەستۆ و دەستیکرد بە دروستکردنی شاری سلێمانی تا لە ساڵی (١٧٨٤)دا لە دروستکردنی شاری سلێمانی کۆتایی ھات، لە ھەمان ساڵدا [[میرنشینی بابان|بابانییەکان]] پایتەختی ئیمارەتەکەیان گواستەوە سلێمانی.&lt;ref name=&quot;وەشانی ئەرشیڤکراو&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.suligov.com/Slemani.aspx?babet=10 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121120151235/http://www.suligov.com/Slemani.aspx?babet=10 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121120151235/http://www.suligov.com/Slemani.aspx?babet=10 |date=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt;

لە ساڵنامەی (١٩٥٥)ی سلێمانیدا کە لە (ڕۆژنامەی ژین) دا بڵاوکراوەتەوە ھاتووە: [[ئیبراھیم پاشای بابان]] خۆی حوکمداری شاری [[قەڵاچوالان]] بووە، لەبەر ناخۆشی و تەنگیی شوێنەکە و لە ترسی ھێرشی دوژمن بەتایبەتی لە نادر شای حوکمداری [[ئێران]] کە گەلێ جار ویستویەتی ھەڵمەت بەرێتە سەری دەستبەسەری بکات، بە ناچاری شار و شوێنی ھەڵسوڕانی کاروباری وڵاتەکەی گواستەوە ئەم شوێنە کە ئێستا شاری سلێمانییە.&lt;ref name=&quot;وەشانی ئەرشیڤکراو&quot;/&gt;

=== بەردەرکی سەرا ===
{{سەرەکی|بەردەرکی سەرا}}

میرەکانی بابان لەگەڵ دروستکردنی شاری سلێمانی جێگەیەکیان تەرخان کردووە بۆ بارەگای بەڕێوەبردنی دەسەلاتەکەیان ناسراوە بە سەرا. پێدەچێت بیرکردنەوە لە دروستکردنی ئەم سەرایە لە ئەنجامی ئەوەوە ھاتبێت دوای دامەزراندنی حکوومەتی دەوڵەتی مەلیکنشینی بۆ پێگەی ئیدارەی فەرمانگەکانی لیوای سلێمانی ئەو کاتە ئامادەکرابێت. ئەم سەرایە لە ساڵی ١٩٢٦–١٩٢٨ لەناو سەنتەری شاری سلێمانی دروست کراوە کە پێکھاتووە لە دوو نھۆم و ٤٣ ژوور، چەندین جار کاری چاکسازیی تیادا کراوە بۆ سوودوەرگرتن لە نیشتەجێبوون و بەڕێوبەرایەتیی فەرمانگەکانی شار. پاشان تەرخان کراوە بۆ پێگەی ئیداریی [[پۆلیس]] و قایمقامییەت ئێستا لەلایەن [[پارێزگای سلێمانی]] و بەڕێوبەرایەتیی شوێنەواری سلێمانی بۆ گەڕانەوەی شێوازە ڕەسەنەکەی نۆژەن کراوەتەوە بۆ مۆزەخانەیەکی [[مێژوو]]یی و سیاسی و نەتەوەیی شاری سلێمانی و شانازییەکانی ڕابردووی ئەم شارەی تێدا دەپارێزێت.&lt;ref&gt;[http://www.slemanytourism.org/View.aspx?N_=201#.Uod4kNKw2So گەشت و گوزاری سلێمانی]{{بەستەری مردوو|url=http://www.slemanytourism.org/View.aspx?N_=201 |date=کانوونی یەکەمی ٢٠١٨}}{{dead link|date=November 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt;

== جوگرافیا ==
شاری سلێمانی دەکەوێتە نێوان ھێڵی پانی (٣٤ – ٣٦) پلە لەسەر ھێڵی کەمەر و [[ھێڵی درێژی]] (٤٥ – ٤٦) پلە لە ڕۆژھەڵاتی ھێڵی گرینویجی گۆی زەوییەوە، واتە دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای کیشوەری ئاسیا و ڕۆژھەڵاتی کوردستانی باشوورەوە.&lt;ref name=&quot;وەشانی ئەرشیڤکراو&quot;/&gt; سلێمانی لە باکووری ڕۆژھەڵاتەوە بە زنجیرە شاخی [[ئەزمڕ]] (١٧٠٠م)، [[گۆیژە (ڕوونکردنەوە)|گۆیژە]] (١٥٢٥م) و قەیوان دەورە دراوە، لە باشووریشەوە بە [[چیای بەرانان]] (١٣٧٣م) و لە ڕۆژھەڵاتیشەوە [[شارەزوور|دەشتی شارەزوور]] دەست پێ دەکات کە درێژییەکەی ٤٥کم و پانییەکەی ١٥کم. لە ڕۆژاواشەوە شاخی [[تاسڵوجە (ڕوونکردنەوە)|تاسڵوجە]] گەمارۆی داوە. شاری سلێمانی ٨٥٣م لە ئاستی ڕووی [[دەریا]] و بەرزە و ئاوو ھەواکەی بە دەریای ناوەڕاستەوە کاریگەرە و لە زستاندا سارد و باراناوییە و ھاوینیشی وشک و گەرم و بێبارانە، جیاوازییەکی زۆریش لە نێوان پلەکانی گەرمای شەو ڕۆژ و وەرزەکانی ساڵیدا بەدی دەکرێت.&lt;ref name=&quot;وەشانی ئەرشیڤکراو&quot;/&gt;

=== کەشوھەوا ===
[[پەڕگە:View of Sulaimani - Slemani - City in Southern Kurdistan in Spring 2016.JPG|350px|وێنۆک|سلێمانی لە وەرزی بەھاردا]]

[[ئاو]] و [[ھەوا]]ی ناوچەی سلێمانی بە زۆری لە ئاو و ھەوای ناوچەی [[دەریای ناوین|دەریای ناوەڕاست]] دەچێت تەنیا ناوچەکانی [[چەمچەماڵ]] و دەشتی [[کەلار]]یان لێدەرچێت. پلەی گەرمای [[ھاوین]] دەگاتە (٣٩) پلەی سەدی و ئەگەر بەرەو [[ڕۆژاوا|خۆراوا]] ببیتەوە تا (٢٤)نزم دەبێتەوە. ئەمە بە شێوەیەکی گشتییە بەڵام ھەندێک ساڵ بەرزترین پلەی گەرما لە [[ھاوین]] دا سنووری (٤٥) پلەی سەدیش دەبەزێنێت. بای لە ھەر چوارلاوە بۆ دێت. جاران لە دوازدە مانگی ساڵدا [[ھەشت]] [[مانگ]] بارانی تیا دەباری بەڵام ئێستا وەک بەشێک لە دیاردەی گەرم بوونی [[زەوی]] ماوە و ڕێژەی [[باران]] بارینی تیا کەم بووەتەوە. تێکڕای گشتی [[باران]] بارین لە ساڵێکدا لە نێوان (٤٠٠–٦٠٠ملم). بێگومان لە ناوچە شاخاوییەکانی پارێزگای سلێمانیدا دەگاتە ١٠٠٠ ملم و ھەندێکجار زیاتریش.

شاری سلێمانی ٨٥٣م لە [[دەریا]] و بەرزە. ھەر لە ناو شاری سلێمانی دا بەرزی و نزمی و گردۆڵکەی زۆر ھەن (ھەوارە بەرزە، گردی عەلی ناجی گردی گەڕەکی ئەندازیاران، گردی سەرچنار و گردەکانی تر) ئەمانە بە شوێنی بەرز دادەنرێن بەڵام سلێمانی کۆن وەک دەگەرزێن و [[چوارباخ]] و کانێسکان و [[سەرچنار]] و سەرشەقام تا بەرەو خوارە بێتەوە ھەر دوو چەمی [[تانجەرۆ]] و [[قلیاسان]] نموونەی ناوچە نزمەکانی سلێمانین. جیاوازی نێوان لووتکەی [[گۆیژە (ڕوونکردنەوە)|گۆیژە]] و دەوروبەری چەمی قل[[یاسا]]ن ٨٧٨م دەبێت. واتە گۆیژە نزیکەی ١کم لە باشووری سلێمانییەوە بەرزترە کە ئەمە جیاوازییەکی زۆرە و گەلێک کار دەکاتە سەر [[ئاو]] و ھەوا و پەیدابوونی ڕەشەبا. ئاو و ھەوای شاری سلێمانی پلەی گەرما لە ھاوینی ١٨٢٠دا وەک گەشتیاری بەناوبانگ (میستەر ڕیچ) لە دوای نیوەڕۆدا گرتویەتی لە ڕۆژی ١٧ی تەممووزدا (٣٥) پلەی سەدی بووە، بێگومان ئێستا ئاو و ھەواکەی گەرمترە و خۆی دەدا لە ٤٥ پلەی سەدی. لە زستاندا لە بەکرەجۆی نزیک سلێمانی تێکڕا (٣، ٥) پلەی سەدییە؛ بەڵام لە ناوچە شاخاوییەکان بە تایبەت دوای بەفربارین و لە چلەی زستان دا چەند پلەیەک دێتە ژێر سفرەوە.

تەوژمی پاڵەپەستۆی ھەوا و پلەی گەرما پێچەوانەی یەکترن. واتە ھەتا پلەی گەرمی بەرزتر بێتەوە (با)یاخود (ھەوا) ئەکشێ و بۆشایی تیا پەیدا دەبێت و قورسای کەم دەبێتەوە، بەوە تەوژمەکە کەم دەبێتەوە بۆیە گەرما کاریگەرترین شتە لەسەر پاڵە پەستۆی ھەوا ھەر ئەمەشە وای کردوە سلێمانی بە شاری ڕەشەبا بناسرێت. ھەوای سلێمانی (شێدار) نییە چونکە دوورە لەدەریاوە.

{{Weather box
|location = سلێمانی (١٩٥٠–٢٠٠٠)
|metric first = Yes
|single line = No
|Jan high C = ٧٫٩
|Feb high C = ١٠٫٣
|Mar high C = ١٥٫٤
|Apr high C = ٢٠٫٨
|May high C = ٢٨٫٣
|Jun high C = ٣٥٫١
|Jul high C = ٣٨٫٧
|Aug high C = ٣٨٫٩
|Sep high C = ٣٤٫٧
|Oct high C = ٢٨٫١
|Nov high C = ١٨٫٧
|Dec high C = ١١٫١
|Jan mean C= ٣٫٩
|Feb mean C= ٥٫٧
|Mar mean C= ١٠٫٣
|Apr mean C= ١٥٫٣
|May mean C= ٢١٫٤
|Jun mean C= ٢٧٫٧
|Jul mean C= ٣١٫٣
|Aug mean C= ٣١٫٥
|Sep mean C= ٢٧٫٢
|Oct mean C= ٢١٫١
|Nov mean C= ١٣٫٢
|Dec mean C= ٦٫٧
|year mean C= ١٧٫٩
|Jan low C = -٠٫٢
|Feb low C = ١٫١
|Mar low C = ٥٫١
|Apr low C = ٩٫٧
|May low C = ١٤٫٥
|Jun low C = ٢٠٫٣
|Jul low C = ٢٣٫٨
|Aug low C = ٢٤٫١
|Sep low C = ١٩٫١
|Oct low C = ١٤
|Nov low C = ٧٫٦
|Dec low C = ٢٫٣
|Jan precipitation mm = ١٢٩
|Feb precipitation mm = ١٤٦
|Mar precipitation mm = ١٣٢
|Apr precipitation mm = ١٠٠
|May precipitation mm = ٤١
|Jun precipitation mm = ٠
|Jul precipitation mm = ٠
|Aug precipitation mm = ٠
|Sep precipitation mm = ٠
|Oct precipitation mm = ١٣
|Nov precipitation mm = ٧٥
|Dec precipitation mm = ١١١
|source 1 = ''[[WorldClim Global Climate Data]]''&lt;ref name=&quot;http://worldclim.org/current&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://worldclim.org/current
| سەردێڕ = WorldClim Global Climate Data Grids
| ڕێکەوتی سەردان = ١٤ی ئەیلوولی ٢٠١١| بڵاوکەرەوە = WorldClim
| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20140210010151/http://worldclim.org/current
| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٠ی شوباتی ٢٠١٤
| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} &lt;sup&gt;&amp;#x5b;data is inaccessible''&amp;#x5d;&lt;/sup&gt;&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;&amp;#x5b;''the data is inaccessible&lt;!--In order to access the data, we have to download massive files, gigabytes large--&gt;&amp;#x5d;&lt;/sup&gt;
|date=September 2011}}

=== بازاڕ و قەیسەرییەکانی شار ===
ھەندێ کار و پیشە وەک ئاسنگەری، [[جۆڵایی]]، موتابچییەتی، چەرخی موو ڕستن، خەڕەک، کارگەچێتی، وەتراقچی، چەخماخسازی، شیرگەری، مسگەری، خومچێتی، زین و کۆپان ھەیە کە ھەر لە زووەوە لە شاری سلێمانیدا کراوە و گرنگییان پێ دراوە.

لە دروستبوونی سلێمانییەوە [[بەردەرکی سەرا]] و دەوروبەری ناوەندی شاری سلێمانی بووە، بۆیە دوکان و بازاڕ زیاتر ئەو ناوەی گرتووەتەوە مێجەرسۆن لە گەشتەکەیدا بۆ ناوچەی سلێمانی لە ساڵی ١٩٠٨ باسی خانی عەجەم و خانی غەفوور ئاغا و قەیسەری وەسمان پاشا و قەیسەری نەقیب دەکات، واتە لە پێش ھاتنی مێجەرسۆنەوە ئەم خان و قەیسەرییانە لە سلێمانی ھەبوون، ئێستا تەنیا قەیسەری نەقیب وەک خۆی ماوە بەڵام خان و قەیسەرییەکانی تر نەماون و شوێنەکانیان ئێستا دوکان و بازاڕە، لە دوای ئەمانەوە کە سلێمانی فراوان بووە و شەقامی تیا دروست کراوە لەسەر شەقامە سەرەکییەکان و سەنتەری شار و گەڕەکەکاندا بە سەدەھا دوکان و بازاڕی تیادا دروست کراوە. خان و قەیسەرییەکانی سلێمانی لە سەرەتای سەدەی ڕابردوودا ئەمانە بوون:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''ناوی شوێن'''!!'''زانیاری'''
|-
|قەیسەری وەسمان پاشا || وەسمان پاشای کوڕی حەمە پاشای جاف دروستی کردووە و لە ساڵی ١٩٧٤ دا سووتاوە و ئێستا جێگاکەی بازاڕێکی گەورەی لێ دروست کراوە.
|-
| قەیسەری نەقیب || [[شێخ]] مستەفای نەقیب کوڕەزای [[کاک ئەحمەدی شێخ]] دروستی کردووە و تا ئێستاش ماوە.
|-
| قەیسەری شێخ مەحموود ||لە ساڵی ١٩٦٦ دروست کراوە لە شوێنی مەیدانی برنجەکە بەرامبەر حەمامی سوورەت، ئێستا شوێنەواری نەماوە.
|-
| قەیسەری غەفوور ئاغا|| لای مەزادخانەکەوە بووە، ڕووخاوە و ئێستا شوێنەکەی دوکان و بازاڕە.
|-
| خانی غەفوورئاغا || شوێنەکەی ئێستا کراوەتە بازاڕی [[مەحوی]] بەرامبەر خانەقای [[مەحوی]].
|-
| خانی عەجەم || لە نزیک مەزادخانەکەوە بووە لە ناوبازاڕ و ئێستا شوێنەکەی کراوە بە دوکان و بازاڕە.
|-
|خانی عەبدولڵا درێژ|| عەبدولڵا درێژ
|-
| خانی حاجی سەعید ئاغا || خۆی دروستی کردووە و موڵکی خۆی و دوو برایەتی.
|-
| خانە سووتاو ||قادری کەریم دایەن دروستی کردووە و ئێستا بازاڕێکی گەورەی لە شوێندا کراوە بە ناوی بازاڕی خانەقا (بازاڕی جگەرە) و.
|-
| خانی ڕسوومات || موڵکی حەمەئاغای برای حاجی سەعید ئاغا بووە.
|-
|}

== شوێنە گشتی و مێژووییەکان ==
=== چایخانەی شەعب ===
چایخانەی شەعب [[چاخانە]]یەک لە شاری سلێمانییە کە ھەر لە سەرەتاوە مەڵبەندی کۆبوونەوە و حەوانەوەی خوێندەواران، ھونەرمەندان و نووسەران بووە. سەرەتای دروستبوونی چایخانەی شەعب ئەگەرێتەوە بۆ ساڵانی پەنجا و وەستا شەریفی چایچی سەرپەرشتی کردووە. عومەر شەریف خاوەنی چایخانەی شەعب لە بارەی سەرەتای دروست بوونی چایخانەی شەعبەوە بەم جۆرە دەڵێت: لە سەرەتادا وەستا شەریفی باوکم چایچی دەستگێڕبووە پاشان بیری لە دانانی چایخانەیەک کردووە و ناوی ناوە چایخانەی شەعب سەبارەت. بەوەی کە بۆ چایخانەکە ناوی شەعبی لێنراوە وەستا عومەر دەڵێت: لە ساڵانی زوودا بیناکە ئوتێلێک بووە ناوی شەعب بووە ھەر بۆیە ئەم ناوەش لە چایخانەکە نرا.

=== سینەماکانی سلێمانی ===
[[پەڕگە:سلێمانی- سینەمای گۆیژە 1.jpg|وێنۆک|سینەمای گوێژە لە ساڵی ١٩٥٠.|220x220پیکسڵ]]
لە ڕابردوودا، سلێمانی کۆمەڵێک سینەمای هەبووە لەوانە سینەمای گوێژە (١٩٥٠ کراوەتەوە)، سینەما سیروان (١٩٥٧ کراوەتەوە)، سینەما ڕەشید و سینەما سیروان.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=مێژووی هێنانی سینه‌ما بۆ هه‌رێمی کوردستان|ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/71595|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=کوردستان تیڤی (kurdistantv.net)|زمان=ku}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=خاوەنی سینەما سیروان لە سلێمانی دەڵێ‌ لەوانەیە سینەماكە بڕوخێنم|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/050720133|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=www.rudaw.net}}&lt;/ref&gt; ئەم سینەما کۆنانە لە ئێستادا نەماون و لە کار کەوتوون.

سیتی سینەما لە ساڵی ٢٠٠٨ لە شاری سلێمانی دروستکرا، ئەم سینەمایە بووە یەکەم سینەمای مۆدێرن و فرە شاشەی عێراق. لەم سینەمایە نوێترین فیلمەکانی جیھان پەخش دەکرێن کە ئەوانیش فیلمەکانی ([[بۆکس ئۆفیس]])ن کە پێکدێن لە نوێترین ١٠ [[فیلم]]ی [[ھۆڵیوود]]. دوای ئەوەش سینەما سالم وەک دووەم سینەمای شارەکە کرایەوە، تا ئێستا هەردوو سینەماکە لە کارکردن بەردەوامن.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== مۆزەخانەی سلێمانی ===
{{سەرەکی|مۆزەخانەی سلێمانی}}
[[پەڕگە:Slemani Museum.jpg|300px|وێنۆک|مۆزەخانەی سلێمانی]]
[[مۆزەخانەی سلێمانی]] لە ١٤ی تەممووزی ١٩٦١ دامەزراوە سەرەتا لە خانوویەکی بچووکی گەڕەکی شۆڕشدا بوو، لە ساڵی ١٩٨٠ گواسترایەوە بۆ ئەم بینایەی ئێستای.
یەکەم بەڕێوەبەری [[مۆزەخانەی سلێمانی]] خوالێخۆشبوو (ڕەفیق فەتحوڵا) بوو. مۆزەخانەی سلێمانی پارچە ئاسەواری سەردەمە جیاوازەکانی [[کوردستان]] و میسۆپۆتامیا لەخۆ دەگرێت. لەسەر ئاستی عێراقدا بە دووەم [[مۆزەخانە]] دادەنرێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://kurdish-guide.com/museum/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160427115125/https://kurdish-guide.com/museum/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

=== دارە سووتاوەکە ===
دارەسووتاوەکە بەو گۆڕەپانە دەوترێت کە دەکەوێتە ناوجەرگەی شاری سلێمانی و لە سەرو [[مزگەوتی گەورەی سلێمانی|مزگەوتی گەورەوە]] دەست پێدەکات تا شەقامی قەنات، جگە لەوەی شوێنی وەستانی پاسی چەند ھێڵێکە لە شارەکەدا و چەندین پیشەوەری ئیشی دەست و کۆنەفرۆشی تێدا کۆبوەتەوە. ھەرچەندە لە ئێستادا بە ھیچ شێوەیەک دار لەو مەیدانەدا نافرۆشرێت، بەڵام ھەر بە ناوە کۆنەکەیەوە بەناوبانگە و ناسراوە، تەنانەت لە پێشی پاسەکان نوسراوە دارە سووتاوەکە. ھاووڵاتیانی دێرینی شاری سلێمانی لە گێڕانەوەی مێژووی ئەو مەیدانەدا، باس لەوە دەکەن کە ئەو شوێنە دەشتایی بووە و لە ناوجەرگەی شارەوە دوور بووە و دواتر کراوەتە باخ و دوای ئەوە بووە بە مەیدانی فرۆشتنی دار.

== شاری ڕۆشنبیری ==
[[پەڕگە:Slemani City of Literature - UNESCO Creative Cities Network.jpg|150px|وێنۆک|نیشانی تۆمارکرانی سلێمانی وەکوو شاری داھێنەری وێژە لە تۆڕی شارە داھێنەرەکانی یوونێسکۆدا]]
شاری سلێمانی بە ڕای زورێک لە خەڵکی کوردستان بە شاری ڕۆشنبیریی کوردستان دەناسرێت. ئەوان وا دەزانن کە ئەو بەرفراوانییەش بۆ دەوری [[میرنشینی بابان|بابان]] و دامەزراندنی شار و ماوەیەکیش لە ساڵانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] دەگەڕێتەوە، کە ھەموو مەلا و زاناکان شاعیر و نووسەر بوون و ڕۆڵی [[مزگەوت]] و حوجرەش کەم نەبووە لەو بوارەدا، [[سێ کوچکەی بابان]]، [[نالی]] و [[سالم]] و [[کوردی (شاعیر)|کوردی]] قوتابحانەی شیعری بابان دروستدەکەن و ئەگەر ئەو قوتابخانەیە لە ڕووی ناوەڕۆکەوە گەلێک دیمەنی لە ئەدەبیاتی ئەمڕۆی کوردیدا نەمابێت، ئەوا فۆرمی ئەدەبیاتی کوردی ئەمڕۆ ئەوا ھەر بەرپێشچوونی فۆرمی ئەو ئەدەبەیە، ئەو زارەی پێی دەنووسرێت ھەر ئەو زارەیە، زۆربەی گەورەنووسەرانی ئەو سەردەمە وەک: [[نالی]]، [[سالم]]، [[کوردی (شاعیر)|کوردی]]، مەولانا خالید، مەلا عەبدوڵلای بێتوشی، شێخ مارفی نۆدێی، [[سەید ئەحمەدی نەقیب]]، شێخ حسێنی قازی، حاجی مەلا ئەحمەدی دێلێژە، محەممەد فەیزی زەھاوی، [[جەمیل سدقی زەھاوی]]، مەلا ساڵحی حەریق، ساڵح ئەفەندی ئاھی، [[تاھیر بەگی جاف|تایەر بەگی جاف]]، [[وەلی دێوانە]]، [[عەلی بەردەشانی]]، [[زێوەر]] مەلا عەبدوڵلا، [[ئەحمەد موختار جاف]]، [[مەلا عەزیزی موفتی]]، [[پیرەمێرد]]، [[بێخود]]، [[جەمال عیرفان]] و چەندین نووسەر و شاعیری دوای ساڵی پەنجاکان بوون بە بەشێکی گرینگ لە ئەدەبی کوردی ھاوچەرخ لە کوردستاندا. ھەرچەند ھەندێک لەمانە لە نێویەکدا بەھۆی تەسەوفەوە ناکۆکیان لە نێواندا ھەبووە کە دیارترینیان [[شێخ مارفی نۆدێ]] کە بووە دوژمنی سەرسەختی مەولانا خالید. لەدوای ڕاپەڕینی بەھاری ساڵی ١٩٩١ چەند نووسەری بەناوبانگی تر لە سلێمانی ھەڵکەوتن کە ڕۆڵیان بوە لە شەپۆلی نوێی ئەدەبی کوردیدا، لەوانە: مەریوان وریا قانع، بەختیار عەلی،کەژاڵ ئەحمەد، بەرزان ھەستیار، گۆران بابە عەلی، زمناکۆ بورھان قانع، [[میران ئەبراھام|میران ئه‌براهام]]، قوبادی جەلی زادە و چەند ناوێکی تر. ئەم بوارە بەرفراوانە ئێستاشی لەگەڵدا بێت سلێمانی تێیدا پێشەنگە و ھەمیشە ئەو نووسەر و شاعیرانە ڕۆڵی بەرچاویان لە بزووتنەوەی کوردایەتیشدا ھەبووە و بوونەتە داینەمۆی شۆڕشەکان، لە بواری هونەری سینەمادا، چەندان لە دەرهێنەرانی [[سینەمای کوردی]] بە تایبەتی لە سەدەی بیست و یەکەمدا، لە دایکبووی شار سلێمانین، لەوانە:‌ [[کارزان قادر]]، [[کارزان کاردۆزی]] و [[ھەڵکەوت مستەفا|هەڵکەوت مستەفا]]. یەکێکی تر لە ئەو شتانەی کە سلێمانی بە شاری ڕۆشنبیری ناساندوە ئەوەیە کە یەکەم [[پەستانی چاپکردن|چاپخانە]] کە لە [[کوردستان]] کەوتبێتەکار لە سلێمانی بوە، یەکەم [[ڕۆژنامەی کوردی]] لە [[کوردستان]] دەرچووبێت ھەر لەسلێمانی بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kurdsat.tv/hewal.php?id=1489&amp;cor=kurdistani |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120705165200/http://www.kurdsat.tv/hewal.php?id=1489&amp;cor=kurdistani |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تەممووزی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120705165200/http://www.kurdsat.tv/hewal.php?id=1489&amp;cor=kurdistani |date= ٥ی تەممووزی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt;

ڕۆژی ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩، یوونێسکۆ شاری سلێمانیی وەکوو شاری داھێنەری وێژە لەنێو [[تۆڕی شارە داھێنەرەکان]] تۆمار کرد.&lt;ref name=&quot;سلێمانی ١&quot;&gt;[https://slemanicityofliterature.com/page/3/ سلێمانی شاری وێژە: ''سلێمانی شاری وێژەی یوونێسکۆ''؛] [https://web.archive.org/web/20240613093317/https://slemanicityofliterature.com/page/5/ ئەرشیڤکراو لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤؛] سەردان لە ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤.&lt;/ref&gt;

== میدیا و ڕۆژنامەگەری ==
لە سلێمانیدا دەیان دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی تێدایە و چەندین [[ڕۆژنامە]] و گۆڤاری لێوە دەردەچێت و ژمارەیەکی زۆریش [[ڕادیۆ]] و [[تەلەڤیزیۆن]] و سەتەلایتی تێدا پەخش دەکرێ، لەم شارەدا چەندین گرووپی [[شانۆ]] و [[مۆسیقا]] و نیگارکێش و ھونەرمەندی شێوەکار ھەیە و جگە لە [[زانکۆی ئەمریکیی عێراق – سلێمانی|زانکۆی ئەمریکی]] و [[زانکۆی سلێمانی]] چەند زانکۆ و پەیمانگا و قوتابخانەی بیانی تێدایە. ئەم شارە پڕە لە ھۆڵی چالاکی و بەردەوام بەرنامەی ھەمەجۆری ھونەری و ڕۆشنبیری تێدایە.&lt;ref name=&quot;dokan-air.com&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.dokan-air.com/ku/header/fluege-nach-sulaymaniyah-im-nordirak.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120922165031/http://www.dokan-air.com/ku/header/fluege-nach-sulaymaniyah-im-nordirak.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120922165031/http://www.dokan-air.com/ku/header/fluege-nach-sulaymaniyah-im-nordirak.html |date=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt; چەندین گەڕیدەی بەریتانی و بیانی لە کتێب و بیرەوەرییەکانیاندا ئاماژەیان بە زیندوێتی ئەم شارەداوە و بە شاری جوانی و خۆشەویستی ناسراوە. لەم شارەدا ژنان ڕۆڵی دیار و بەرچاویان ھەیە لە دام ودەزگا و دامەزراوەکاندا بە تایبەتی لە ڕێکخراوەکانی [[کۆمەڵگە]]ی مەدەنیدا. ئازادی ڕادەربڕین و زیندوێتی کاروجولە لەم شارەدا سیما و خەسڵەت و پێناسەی سلێمانییە. سلێمانی لەسەر ئاستی [[عێراق]] بەھۆی شوێنی جوگرافییەوە، بەپاک و خاوێنترین شار ناسراوە.&lt;ref name=&quot;dokan-air.com&quot;/&gt;

== کەرتی خوێندن ==
=== زانکۆی سلێمانی ===
[[پەڕگە:Sulaimani Univeristy Entrance.jpg|280px|وێنۆک|[[زانکۆی سلێمانی]]]]
{{سەرەکی|زانکۆی سلێمانی}}
'''[[زانکۆی سلێمانی]]''' بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٦٨ دامەزرا، کامپبی سەرەکی زانکۆ دەکەوێتە شاری سلێمانی یەوە لە [[ھەرێمی کوردستان]]. لە سەرەتادا تەنھا سێ کۆلێژ ھەبوون، بەڵام ساڵانی دوواتر ژمارەی کۆلێژەکان بەشێوەیەکی بەرچاو زیادی کرد لە ئەنجامی داواکاریییەکی زۆر بۆ خوێندنی باڵا لە [[ھەرێمی کوردستان]].

لە ساڵی ١٩٨١ ڕژێمی فاشیستی [[عێراق]] ئەم دامەزراوە ئەکادیمییەی ڕاگواست بۆ شاری [[ھەولێر]] و ناوەکەشی گۆڕدرا بۆ «[[زانکۆی سەڵاحەدین]]». لە ساڵی ١٩٩٢ جارێکی تر زانکۆی سلێمانی دامەزرێندرایەوە لەئەنجامی ھەوڵ و کۆششی زۆری ڕۆشنبیران و زانستخوازانی کورد و خەڵکی دڵسۆزی شاری سلێمانی و زانکۆ جارێکی تر کرایەوە لە ڕێکەوتی ١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢.

ئەمڕۆ زانکۆی سلێمانی ٢٥ کۆلێژی ھەیە کە تێیدا خوێندکاران بڕوانامەی بەکالۆریۆس بەدەست دەھێنن لە چەندین بواری جیاجیادا.

=== زانکۆی ئەمریکی لە عێراق - سلێمانی ===
{{سەرەکی|زانکۆی ئەمریکی لە عێراق – سلێمانی}}
'''[[زانکۆی ئەمریکیی عێراق – سلێمانی|زانکۆی ئەمریکی لە عێراق – سلێمانی]]''' (بە ئینگلیزی: The American University of Iraq – Sulaimani) زانکۆیەکی ئەھلیی قازانج نەویستە کە خوێندنێکی فراوانی ھونەرە لیبراڵییەکان لەسەر شێوازی ئەمریکی پێشکەش دەکات بۆ ھەموو خوێندکارە شایستەکان بێ گوێدانە ئینتیما و بنەچەیان.
زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی کە دەکەوێتە سلێمانییەوە و لە ساڵی ٢٠٠٦ لەلایەن ئەنجومەنی ئەمیندارانەکەیەوە دەستی پێکرد و لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ دا دەرگاکانی واڵا کرد. زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی چوار بواری پسپۆڕی زانکۆیی و یەک پرۆگرامی ماستەری بەڕێوەبردنی کار و کۆرسە ئیبگلیزییەکان و پیشەیییەکان لە ڕێی پەیمانگای گەشەپێدانی پیشەیییەوە پێشکەش دەکات. ھەروەھا زانکۆکە پرۆگرامێکی زمانی ئینگلیزی بەردەوامی ھەیە بۆ خوێندکارە وەرگیراوەکان کە پێویستیان بە ڕاھێنانی زیاتر ھەیە لە ئینگلیزی دا پێش دەستپێکردنی کۆرسە ئەکادیمییەکان.

== ئاماری دانیشتووان ==
میستەر ڕیچ کە ساڵی ١٨٢٠ ھاتووەتە سلێمانی واتا (۳٦)ساڵ پاش دروستکردنی شارەکە، ژمارەی دانیشتووانی بە دە ھەزار کەس خەمڵاندوە دوای ئەوە دەڵێت: سلێمانی (٢٠٠٠) ماڵی [[ئیسلام]]. (١٣٠) ماڵە [[جوو|جولەکە]] (٩) ماڵی دیانی کلدانی، ٥ماڵی ئەرمەنی تیا بووە، کۆی ماڵەکان دەکاتە (٢١٤٤). ئەگەر ھەرماڵێک بە پێنج کەس دابنێین دەکاتە (١٠٧٢٠) کەس..
* بە گوێرەی ساڵنامەی عوسمانی ساڵی ١٩٠٧ ژمارەی دانیشتووان (٨٠٢٧) [[موسڵمان]] و (٣٦٠) نا موسڵمان کە دەکاتە (٨٩٦٣) کەس.
* سەرچاوەکانی تر لە ساڵی ١٩١٣ دا ژمارەی دانیشتووانی ھەموو ناوچەی سلێمانییان بە (٥١٦٠٠) کەس داناوە کە (٤٨٦٠٠)یان [[موسڵمان]] و (٩٠٠)یان دیان و (٢١٠٠)یان جوولەکەن. ژمارەی دانیشتووانی شاری سلێمانیان بە (٢٦٠٠٠) کەس داناوە، لە وانە (٢٤٨٢٥) کەس [[موسڵمان]] و (١٠٠٠) کەس جوولەکە و (١٧٥)دیان.
* لە سەردەمی [[خەڵکی ئینگلیز|ئینگلیزدا]] بە گوێرەی [[ڕۆژنامە]] پێشکەوتن ساڵی ١٩٢٠ ژمارەی ناوچەکە بە (٦٢٧٢٢)کەس دائەنێ. دانیشتووانی شاری سلێمانی بە دە ھەزار کەس داناوە.
* ساڵی ١٩٢٥–١٩٢٦ سلێمانی خۆی بریتی بووە لە ١٣–١٤ ھەزار کەس. دوای ئەوە لە کاتی حوکمەتی [[عێراق]]دا و لە ساڵی ١٩٢٧ و سەرژمێری دەستی پێکرد: ١٩٢٧- ١٩٣٧- ١٩٤٧- ١٩٥٧- ١٩٦٥ - ١٩٧٦-١٩٨٨
* ژمارەی دانیشتووانی شاری سلێمانی لە ساڵی ١٩٤٧ دا بە گوێرەی تۆماری ڕەسمی (٢٣٤٧٥) کەس بووە.
* ساڵی ١٩٥٧ بریتی بووە لە (٤٨٨١٢) کەس.
خەڵکی سلێمانی بە زاراوەی بابانی لە زمانی کوردی قسە دەکەن کە لە ڕوانگەی ڕێزمان و وشەوە، زۆرتر وەک زاراوەی ئەردەلانی پارێزگای سنەیە. ئەوە لە حاڵێک دایە کە زاراوەی هەولێر زۆرتر وەک زاراوەی موکریانیە کە لە شارەکانی پیرانشار و مەهاباد و چەند شاری تر دا قسەی پێ دەکرێ.  

=== دانیشتووان لە ساڵی ١٩٩٨ ===
ساڵی ١٩٩٨ شاری سلێمانی بەگوێرەی ساڵنامەی ئەو ساڵە بەم جۆرە بووە:
* ژمارەی دانیشتووانی شاری سلێمانی خۆی: (٥٤٨، ٧٤٧) کەس.
* ژمارەی دانیشتووانی سنووری پارێزگای سلێمانی: (١، ١٢٧، ٢٢٦) کەس.
* ژمارەی خێزان لە ناو شاردا: (١١٠، ٣٦٠).
* ژمارەی خێزان لە سنووری [[پارێزگای سلێمانی]]: (٢١٧، ٢٢٠) خێزان.
* ژمارەی گەڕەکەکانی شاری سلێمانی: (٥٨).
* لە دوایین ئاماردا ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە بە (١، ٩١٧، ١٩٣٦) کەس مەزەندە کراوە.

== شوێنە گەشتیارییەکان ==
=== سەیرانگای سەرچنار ===
'''[[سەرچنار]]''' یەکێکە لە گەڕەکەکانی شاری سلێمانی، دەکەوێتە ڕۆژاوای شار. جاران بەھۆی لاوازی کەرەسەی ھاتوچۆوە و کەمی دانیشتووانی شار، سەرچنار جیابوو لە بەشەکانی تری سلێمانی و دەزانرا لەکوێوە بۆ کوێ دەستپێک و کۆتایییەتی، ئەمڕۆکە سەرچنار تێکەڵ بووە و لەدەوریا چەندین گەڕەکی تر دروستبوون وەک: شەھیدانی سەرچنار، گردی سەرچنار،.. ھتد؛ و ھەروەھا [[سەرچنار]] بەیەکێک لە ھاوینەھەوارەکانی [[عێراق]] دەژمێردرێت بەھۆی بوونی ئاوی ھەڵقوڵاوی ژێر گرد و بەرزایییەکانی. زۆر لە مێژە [[سەرچنار]] ئوتێل و شوێنی حەوانەوەی لێدروست کراوە بۆ گەشتیاران. شوێنێکی فێنک و خەم ڕەوێن بووە بۆ خەڵکی سلێمانی و دەوروبەری، کە تاکوو ئەمڕۆش کۆتایی ھەفتان خەڵکانێکی زۆر ڕووی لێدەکەن بۆ سەیران. سەرچنار چەندجارێک نۆژەنکراوەتەوە و سیمای ناو سەیرانگاکانی دەستکاریی کراون و خۆشکراوە.

=== ھاوینە ھەواری دوکان ===
[[بەنداوی دوکان]] لە خۆر ئاوای شاری سلێمانی بە دووری [٧٠] کم و لەسەر [[زێی بچووک]] دروست کراوە، کە بریتی یە لە دەریاچەیەکی مەزن و بڕی [٦٫٨ ملیارد م٣] ئاو گل دەداتەوە، ئەم دەریاچەیە بووەتە ناوچەیەکی گەشتیاری سەرنج ڕاکێش و گەشتیاران لە زۆر ناوچەوە ڕووی تێ دەکەن، ئۆتێلێکی گەورەی بە ناوی [میراڵ] و کۆمەڵێک کابینەی جۆراو جۆری لێ بنیاد نراوە، گەشتیاران لە ھەر چوار وەرزی ساڵ گەشتی بۆ دەکەن.

== باخ و پارکەکانی شار ==
[[پەڕگە:Sharaf Khan Bidlisi Statue at Slemani Public Park.jpg|وێنۆک|]]
[[پەڕگە:Sulaimani Palace in Sulaymaniyah,Kurdistan, Iraq.jpg|250px|وێنۆک|بینای ئوتێلی سلێمانی پاڵاس]]

=== باخی گشتی ===
باخچەی گشتی لە کۆندا نەبووە. تا سەردەمی [[ئەحمەد پاشای بابان]] کە حاکمی سلێمانی بووە چوار باخی دروست کرد، ئێستا ئەو چوارباخە بوون بە گەڕەکێک لە گەڕەکەکانی سلێمانی. جا لەبەر ئەوەی ئاوی سلێمانی زۆر بووە و پڕ بووە لە کانی و کارێز جگە لە ئاوی شیوەکان و زێرابەکان کە بەرەو خوار بوونەتەوە، ئەمانە ھەموو سوودیان لێ وەرگیراوە بۆ [[باخ]] دروستکردن.
* ئەمانەش ناوی ئەو باخانەن کە ھەبوون و ئەوانی تریش ئەوانەن کە لەم دوایییەدا دروست کران:
* باخی پورە بەگ: لە [[گەڕەکی گۆیژە]] نزیک [[سابونکەران]] و ژوور مزگەوتی ھەمزاغا، ماڵی شاعیری گەورەی [[کورد]] [[پیرەمێرد]] لەوێدابوو.
* تووی مەلیک: لە باکووری شاری سلێمانی، لە ساڵەکانی سی و چلی سەدەی ڕابردوو (حەوزێکی گەورە)ی ھەبوو لە بەھارا پر دەبوو لە [[ئاو]]، لەوەو پێش دار و درەختی لە بەرابوو، خەڵک لە بەھارا دەچوونە ئەوێ بۆ سەیران. ئەم ناوچەیە موڵکی شێخان بوو. لەکاتێکدا دروست کرا کە شێخ مەحموود حوکمدار بوو، بۆیە ناونرا تووی مەلیک.
* باخی شێخ لەتیف (شێخ لەتیفی دانساز) لە لای ماڵەکەی خۆیانا لە گەڕەکی دەرگەزێن، پڕبوو لە داری بەردار و حەوزێک بە فوارەوە لە ناوەڕاستیا ئێستاش ھەندێ شوێنی ماوە بە باریکی درەختی [[سێو]] و [[ھەڵوژە]] و [[ھەرمێ]] و [[ھەنار]] و [[قۆخ]] و [[گێلاس]] و بەھێ و [[ھەنجیر]]ی تیا بوو.
* باخی فەرەجی حەمە مراد لە دەرگەزێن نزیک بە کارێزی دایکی پاشا دە دۆنم [[زەوی]] بوو. بە موڵک ھی (عەزمی بەگی بابان) بوو، لە ھاوینا تەنیا ئەو باخە ھەبوو کە بە تەنیشت ماڵی عەزمی بەگ خۆیەوە بوو، خەڵکی شار پۆل پۆل بۆی دەھاتن. ئێستا شوێنەکەی قوتابخانەو خانووە.
* باخی مەجید بەگ: لە باکووری شاری سلێمانی. شوێنی بینای [[زانکۆی سلێمانی]] و نەخۆشخانەکانی فریاکەوتن و گشتییە.
* باخی کانی دۆمان لە خوار گەڕەکی سەرشەقامەوە بوو.
* باخی گەورە و بۆگەنە: ئەمیش ھەر موڵکی (عەزمی بەگی بابان) بوو لە خوار شاری سلێمانییەوە.
* باخچەی گشتی: لە ڕاستیدا ھەر ئەم شوێنە بوو کە بە تەواوی پێی بوترێ (باخچە). دەکەوێتە ڕۆژ ئاوای سلێمانی نزیک (سەنتەری [[پارێزگای سلێمانی]]). یەکەم باخچەی میرییە و کاتێک کە مەجید یەعقوبی لە ساڵەکانی (١٩٣٧–١٩٣٩) موتەسەریفی سلێمانی بوو دروستی کرد کە ئەوسا ئەوپەری شار بوو، واتا ھیچ خانوو بینا لەو لایەوە نەبوو بێگومان ئەم باخچەیە بۆ ڕازاندنەوەی شارەکە و گەشت و جوانی سەردانی ژن و پیاو ڕۆژانی ([[چوارشەممە]] تایبەت بوو بۆ ژنان) بە عەبا و پەچەوە دەھاتن بەداخەوە بەھۆی نالەباری ئاسایشەوە زۆر دەستکاری کراو زۆری لێ کەمکرایەوە و دارەکانی دەبڕران، بەڵام ئێستا گەشاوەتەوە.

[[شارەوانی]] سلێمانی لەم ساڵانەی دوایییەدا فەرمانگەی باخچەکانی بەتایبەت پێک ھێنا بۆ دروستکردنی باخچە لە ناوشارا. ئەو فەرمانگەیەش ژمارەیەکی زۆری باخچەی دروست کردوە سەرپەرشتیان دەکات لە ژوور ھەموویانەوە پارکی ئازادی کە لەوەو پێش لەشکرگای حوکمەت بوو (حامییە) بوو. دەکەوێتە بەشی ژوورووی شار. ژمارەیەکی زۆری تر باخچەی بچووک ھەن لە ناو شارەکە کە ھەموو ڕازاوە و جوان و ڕێک و پێکن ھەندێکیان بە ناوی ئەو کەسانەی بیانی و خۆیییەوە ناونراونکە خزمەتیان پێشکەش کردووە. وەک (باخچەی ئولڤ پالما) سەرەک وەزیرانی [[سوێد|سوید]] کە بەدەستی ناحەز شەھید کرا و باخچەی جەواھری کە بە ناوی شاعیری گەورەی [[عەرەب]] محەممەد مەھدی ئەلجەواھیری دۆستی دێرینی [[کورد]] و باخچەی فەرەیدون علی ئەمین و گەلێکی تر.

== وەرزش ==
[[پەڕگە:SulyLogoForWikipedia.png|200px|وێنۆک|لۆگۆی یانەی وەرزشی سلێمانیی کۆن]]
{{سەرەکی|وەرزش لە سلێمانی}}
لە پێش دامەزراندنی [[یانەی وەرزشیی سلێمانی|یانەی وەرزشی سلێمانی]] لە سەرەتای ساڵی ١٩٥٦ لە زۆربەی گەڕەکەکاندا تیپی ئەھلی (میللی) ھەبووە. یاریگایەکی [[تۆپی پێ]] کە بە چیمەنی [[سەوز]] و پتر لە (٢٠، ٠٠٠) بیست ھەزار کەس دەگرێت، لەسەر تازەترین شێوە نوێ کراوەتەوە لەسەر بوودجەی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|حکومەتی ھەرێمی کوردستان]]، و ئێستا بە کۆبوونەوەی ھەموو یاریگاکان لە چوارچێوەی ([[یاریگای سلێمانی|مەلعەبەکە]]) دا ناونراوە «کۆمەڵگای [[یانەی وەرزشیی سلێمانی|یانەی وەرزشی سلێمانی]]» لە گەڕەکی چوار باخ.

[[یانەی وەرزشیی سلێمانی|یانەی وەرزشی سلێمانی]] یانەیەکی تۆپی پێی پیشەگەری عێراقییە. لە ساڵی ١٩٥٦دا دامەزراوە، یانەکە لە خولی بژاردەی [[عێراق]] یاری دەکات.

== کەسایتییەکانی شاری سلێمانی ==
[[پەڕگە:Mahmud Barzanji.jpg|120px|وێنۆک|[[شێخ مەحموودی حەفید]]]]
[[پەڕگە:Hapsa xani naqib.JPG|120px|وێنۆک|[[حەپسەخانی نەقیب]]]]لەگەل ئەوەش چەندین کەسایەتی دیاری تر کە توانیویانە دەنگی خۆیان بگەیەنن بە وڵاتانی دراوسێ.. !{{سەرەکی|پێرستی کەسایەتییەکانی شاری سلێمانی}}
شاری سلێمانی لە ڕێڕەوی دامەزراندن و پەرەسەندن و پێدا چەسپاندنی خۆیدا لە کۆڕی [[شارستانیەتی|شارستانێتی]] و پێشڕەویدا کۆمەڵێکی زۆر لە نووسەر و شاعیری باشی بۆ [[مێژوو]] ھێشتووەتەوە. بۆ سەردەمی [[میرنشینی بابان|بابان]] و دامەزراندنی شار و ماوەیەکیش لە ساڵانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] ھەموو مەلا و زاناکان شاعیر و نووسەر بوون یان ھەموو شاعیر و نووسەرەکان مەلا و زانا بوون. بۆ پاش ئەو سەردەمەش [[مزگەوت]] لە بەخشینی شاعیر و نووسەر نەکەوت و قوتابخانەی تازەش گەلێک بلیمەتی بەخشی و مەڵبەندێکی وەکو زانستی وای کرد کە زۆر لە نەخوێندەواران بچنە ڕیزی شاعیران.&lt;ref&gt;کتێبی: سلێمانی ٢٠٠ ساڵ - نووسین و کۆکردنەوەی - ئەکرەمی ساڵحی ڕەشە - لاپەڕە / ٥٠٣&lt;/ref&gt;

* [[شێخ مارفی نۆدێ]] (١٧٥٣ – ١٨٣٨) ھۆنراوەنووس و ڕۆشنبیر و سەرپەرشتیاری مەدرەسەی مزگەوتی گەورە.
* [[ کاک ئەحمەدی شێخ|حاجی کاک ئەحمەدی شێخ]] (١٧٩٣–١٨٨٧) ڕۆشنبیر و سەرپەرشتیاری مەدرەسەی مزگەوتی گەورە.
* [[مەولانا خالیدی نەقشبەندی|مەولانا خالید]] (١٧٧٩ – ١٨٢٧) شاعر و زانا و شێخی تەریقەت و ڕۆشنبیر.
* [[نالی]] (١٨٠٠–١٨٧٣), ھۆنراوەنووس،ڕۆشنبیر، دامەزرێنەری شیعری بابان (دیالێکتی سۆرانی).
* [[فەقێ قادری ھەمەوەند|فەقێ قادری هەمەوەند]] (١٨٣٠-١٨٩٠) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[سالم]] (١٨٠٠–١٨٦٦), ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[مەحوی]] (١٨٣٠–١٩٠٦), ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[کوردی (شاعیر)|کوردی]] (١٨٠٩-١٨٥٠) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[وەفایی]] (١٨٤٤-١٩٠٢) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[بێخود]] (١٨٧٩-١٩٥٥) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[حەمدی]] (١٨٧٦-١٩٣٦) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[مەلا عەبدولکەریم مودەریس]] (١٩٠١-٢٠٠٥) شاعیر، زانا، ڕۆشنبیر و شارەزا لە بوارە جیاوازەکانی ئایین و موفتی عێراق
* [[عەلائەدین سەججادی|عەلائەدین سەجادی]] (١٩٠٧-١٩٨٤) نوسەر و ڕۆشنبیر
* [[محەممەد خاڵ|شێخ محەمەدی خاڵ]] (١٩٠٤-١٩٨٩) نوسەر و ڕۆشنبیر
* شێخ فاخر شێخ طیب وەبەرهێنەر و سەرمایەداری ناسراوی سلێمانی و کوردستان و عێراق
* [[عیزەدین مستەفا ڕەسووڵ]] (١٩٣٤-٢٠١٩) نوسەر و ڕۆشنبیر
* فاروقی مەلا مستەفا (۱۹٤۲) بازرگان و سەرمایەداری ناسراوی سلێمانی و کوردستان و عێراق و برای عیزەدین مستەفا ڕەسوڵ
* ئاسۆ بامۆکی بازرگان و وەبەرهێنەر و سەرمایەداری ناسراوی سلێمانی و هەڵەبجە
* [[یەحیا ئەفەندیی وێنەگر|یەحیا ئەفەندی وێنەگر]] (١٨٨٩–١٩٧٦)یەکەمین وێنەگری سلێمانی.
* [[حاجی مەلا سەعید کەرکووکلی زادە]] (١٨٦٦–١٩٣٧), وەزیری یاسا لە لە [[شانشینی کوردستان]] لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]].
* [[مستەفا پاشای یاموڵکی|مستەفا یامولکی]] (١٨٦٦–١٩٣٦)، وەزیری پەروەردە لە شانشینی کوردستان لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]].
* [[پیرەمێرد]] (١٨٦٧–١٩٥٠), ھۆنراوەنووس و ڕۆژنامەوان.
* [[شێخ مەحموودی حەفید]] (١٨٧٨ – ١٩٥٦), مەلیکی کوردستان (١٩٢٢–١٩٢٤)
* [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] (١٨٨٠–١٩٤٨), مێژوونووس، [[سیاسەت]]مەدار.
* [[تۆفیق وەھبی]] (١٨٩١–١٩٨٤)، زمانناس، و سیاسەتمەدار و ھۆنراوەنووس.
* [[شێخ نووری شێخ ساڵح|شێخ نوری شێخ ساڵح]] (١٨٩٦–١٩٥٨) ڕۆژنامەوان و ھۆنراوەنووس.
* [[گۆران]] (١٩٠٤–١٩٦٢), دامەزرێنەری ھۆنراوەی نوێ، ھۆنراوەنووس.
* [[ئیبراھیم ئەحمەد]] (١٩١٤–٢٠٠٠), [[ڕۆمان]]نووس، ھۆنراوەنووس و وەرگێڕ.
* هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەد (۱۹٤۷) کچی ئیبراهیم ئەحمەد و هاوسەری سەرۆک کۆماری عێراق جەلال طاڵەبانی و خانمی یەکەمی عێراق(۲٠٠٥-۲٠۱٤)
* شاناز ئیبراهیم ئەحمەد(۱۹٥٤) کچی ئیبراهیم ئەحمەد و هاوسەری سەرۆک کۆماری عێراق د.عەبدول لەتیف ڕەشید و خانمی یەکەمی عێراق(۲٠۲۲-ئێستا)
* هەتاو ئیبراهیم ئەحمەد کچی ئیبراهیم ئەحمەد
* [[محەممەد قودسی]] (١٩١٩–١٩٤٧) ئەفسەر لە [[سوپا]]ی [[کۆماری کوردستان]].
* [[ئەحمەد ھەردی]] (١٩٢٢—٢٠٠٦), ھۆنراوەنووس.
* [[حەپسەخانی نەقیب]] (١٨٩١–١٩٥٣) سیاسەتمەدار و خێرخواز.
* [[محەممەد ساڵح دیلان]] (١٩٢٧–١٩٩٠), مۆسیقاژەنێکی دیار و ھۆنراوەنووس.
* [[زمناکۆ بورھان قانع]] (لەدایکبوون ١٩٧٨), ڕۆژنامەوان و ڕووناکبیر.
* [[ئەنوەر قەرەداغی]] (١٩٤٦), مۆسیقاژەن و ئاواز دانەرێکی دیار.
* [[دیاری قەرەداغی]] (١٩٦٧), گۆرانیبێژ.
* [[شەھاب شێخ نووری|شەھاب شێخ نوری]] (١٩٣٢–١٩٧٦) سیاسەتمەداری کورد لە [[عێراق]].
* [[جەمال نەبەز]] (لەدایکبوون ١٩٣٣), زمانناس.
* [[مەحموود عوسمان|مەحمود عوسمان]] (لەدایکبوون ١٩٣٨), سیاسەتمەدار.
* [[شێرکۆ بێکەس]] (لەدایکبوون ١٩٤٠), ھۆنراوەنووسی سەردەم.
* [[محەممەد حاجی مەحموود]] (لە دایکبوون ١٩٥٣)، سیاسەتمەدار
* [[نەوشیروان مستەفا]] (لەدایکبوون ١٩٤٤), سیاسەتمەدار.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wusha.net/ |سەردێڕ=Wusha Corporation بڵاوکەرەوە=Wusha.net |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt;
* [[عوسمانی حاجی مارف]] (لەدایکبوون ١٩٥٤)سیاسەتمەدار، سکرتێری حزبی کۆمۆنیست.
* [[فریاد فازل عومەر]] (لەدایکبوون ١٩٥٠), پرۆفیسۆر لە زانکۆی فری بەرلین.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.geschkult.fu-berlin.de/e/iranistik/mitarbeiter/wimis/omar/index.html |سەردێڕ=Institut für Iranistik: Feryad Fazil Omar |بڵاوکەرەوە=Geschkult.fu-berlin.de |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111003042038/http://www.geschkult.fu-berlin.de/e/iranistik/mitarbeiter/wimis/omar/index.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
* [[ڕزگار محەممەد ئەمین]] (لەدایکبوون ١٩٥٨), دادوەر.
* [[بەختیار عەلی]] (١٩٦٠) ڕۆماننووس و ڕووناکبیر.
*  [[کەژاڵ ئەحمەد]] (١٩٦٧) شاعیر و ڕۆژنامەنووس.
* [[بەرھەم ساڵح]] (لەدایکبوون ١٩٦٠)سیاسەتمەدار، [[سەرۆک وەزیران]]ی پێشووی [[ھەرێمی کوردستان]].
* [[میران ئەبراھام|میران ئه‌براهام]] (له‌دایکبووی ١٩٧٠) نووسه‌ر و ڕۆماننووس.
* [[کارزان کاردۆزی]] (لە دایکبوون ١٩٨٦) دەرهێنەری فیلم و نووسەر.
* [[مەریوان وریا قانع]] (لەدایکبوون ١٩٦٦), ڕووناکبیر.
* [[چۆمان ھەردی]] (لەدایکبوون ١٩٧٤) ھۆنراوەنووس، وێنەکێش.
* [[دکتۆر ڕێبوار فەتاح]] (ڕێبوار مەریوانی) (لەدایکبوون ١٩٥٧) نووسەر و شارەزای ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست.
* [[شوان کەمال]] (لەدایکبوون ١٩٦٧) [[ھونەرمەندی داھێنەر|ھونەرمەند]]،پەیکەرساز و وينەکێش.
* [[جەلال دەباغ]] (لەدایکبوون ١٩٣٩) سیاسەتمەدار، نووسەر و ڕۆژنەمەنوس.
[[Jalal Talabani|Jalal Talabani]]

== کەسایەتیی بیانی کە لە شاری سلێمانی ژیاون ==
* [[ئیلی بانیستەر سەون]] ناسراو بە مێجەر سەون یان مێجەر سۆن
* [[گۆکول چاند موکرجی]] ناسراو بە غەفوور ھیندی یان غەفوورە ڕەش ١٨٩٤–١٩٨٠

== گەڕەکەکانی شاری سلێمانی ==
{{multicol}}
* [[ھەوارەبەرزە (ڕوونکردنەوە)|ھەوارەبەرزە]]
* [[ئەزمڕ]]
* گۆیژەی نوێ
* [[خەبات]]
* [[ئازادی (سلێمانی)|ئازادی]]
* [[ئیبراھیم ئەحمەد (سلێمانی)]]
* بەختیاری
* [[کارێزەوشک]]
* سەروەری
* فەرمانبەران
* ھاوکاری
* [[دەباشان]]
* [[ھەواری تازە]]
* گاردن سیتی (سلێمانی)
* [[تووی مەلیک (گەڕەک)|تووی مەلیک]]
* [[عەلی کەمال]]
* [[شەھیدان]]
{{multicol-break}}
* [[دارۆغا]]
* [[گۆیژە (گەڕەک)|گۆیژە]]
* [[مامۆستایان (سلێمانی)]]
* [[قازی محەممەد (سلێمانی)]]
* [[ئیسکان (سلێمانی)]]
* [[سلێمانی نوێ]]
* [[گردی جۆگە]]
* [[مەڵکەندی]]
* شێخان
* [[بەکرەجۆ]]
* [[قەرەتۆغان]]
* کانی ئاسکان
* [[گردە خڕە]]
* [[کانی کوردە]]
* [[ھەواری شار]]
* سارداو
* کەلەکن
* [[حاجی سوورە]]
* [[دەردە دێ]]
* [[زانکۆ]]
* [[کانی با]]
* ڕاپەڕین
{{multicol-break}}
* شۆڕش
* [[سەلیم بەگ]]
* [[دەباشان]]
* [[سوورێن]]
* عەلی ناجی
* ئاشتی
* ھەواری شار
* تاڤگە
* عەواڵ
* شاری ئارام
* کەڵینان تاوەرز
* بەرانان
* دانیا سیتی
* باشوور سیتی
* بادینان
* باخان
* بێسەرانی
{{multicol-break}}
* ئەندازیاران
* بەرانان
* زەرگەتە
* کانی سپیکە
* [[سەرچنار]]
* چوارچرا
* کەنەسوورە
* کانی گۆمە
* بەختیاری
* ھەندرێن
* شێروانە
* ھەکاری
{{multicol-break}}
* بەختیاری نوێ
* ھەراواز (گردی سەرچنار)
* قلیاسان
* زەرگەتەی کۆن
* مامە یارە، ڕۆژھەڵات
* ساوان، ڕۆژھەڵات
* سابونکەران، دارگازێن
* بازرگانی
* تانجەرۆ، زمناکۆ
{{multicol-break}}
* جوولەکان
* شارەوانی
* سەرشەقام
* وەیس
* [[چوارباخ]]
* ئاوباریک
* گەرمیان
* [[شێخ محێدین]]
* [[زێڕێنۆک]]
* قالاوا
{{multicol-break}}
* [[موشیرئاوا]]
* ئابڵاغ
* ڕزگاری
* کارگەکەن
* لالا زار
* زەرداو
* [[وڵووبە]]
* گوندی ئەڵمانی یەک
* گوندی ئەڵمانی دوو
* کورد سیتی
* کوردسات
* شاری گۆیژە
* قڕگە
* ڕاپەڕین
* کەلەوانان
* حاجیئاوا
* کەندەکەوە
* گوڵەباخ
* ئیبراھیم پاشا
{{multicol-end}}
*قولەرەیسی سەروو
*قولەرەیسی خواروو

== فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی سلێمانی ==
{{سەرەکی|فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی سلێمانی}}
[[پەڕگە:44929 The Sulayamaniyah International Airport in 2007.jpg|وێنۆک|300px|فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی سلێمانی لە ساڵی ٢٠٠٧دا]]
فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی سلێمانی دەکەوێتە [[بەکرەجۆ]] بەدووری ١٥ کیلۆمەتر لە شاری سلێمانی، فڕۆکەخانەکە لە ساڵی [[٢٠٠٣]] بەردی بناغەی بۆ دانراو و لە ساڵی [[٢٠٠٥]] بەتەواوی بەکار خرا.

== پەیوەندی نێونەتەوەیی ==
=== دەستە خوشک ===
* {{ھێمای ئاڵا|کوردستان}} [[سنە]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای کوردستان لە ئێران]] &lt;ref name=&quot;http://www.kurdpress.com/details.aspx?id=175912&quot;&gt;http://www.kurdpress.com/details.aspx?id=175912 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191102071315/http://www.kurdpress.com/details.aspx?id=175912 |date= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ }}&lt;/ref&gt;

== پێشانگا ==
&lt;gallery&gt;
پەڕگە:View of Sulaimaniyah.jpg|شەقامی سالم، سلێمانی
پەڕگە:Sulamani-kurdistan (3).jpg|دیمەنی دەریاچەی دوکان، سلێمانی
پەڕگە:Kurdishflagslemani.jpg|ئاڵای کوردستان لە پارکی ئازادی
پەڕگە:Sulaymaniyah1.jpg|دیمەنێکی سلێمانی
پەڕگە:View of Sulaymaniyah (Sulaimani) City , Kurdistan.jpg|شاری سلێمانی
پەڕگە:Sulaymaniyah City Kurdistan.jpg|دیمەنێکی شاری سلێمانی
پەڕگە:View of Sulaymaniyah (Slemani) City in Winter - Snow 2015.JPG|سلێمانی لە وەرزی زستاندا
Handmade Bottles Tree.jpg|سلێمانی
Grand Millennium Sulaimani Hotel in Sulaymaniyah, Kurdistan.jpg|سلێمانی لە شەودا
Dr Jamal Hostpital for childern in Sulaymaniyah.jpg|نەخۆشخانەیەکی منداڵان لە شاری سلێمانی
Sarchnar Park, Slemani.jpg|پارکی سەرچنار
Romanian amphitheater - sulaymaniyah.jpg|شانۆی ڕۆمانی لە هەواری شار
&lt;/gallery&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[پێڕستی شارەکانی کوردستان|شارەکانی کوردستان]]
* [https://sulipas.com نەخشەی پاسەکان و گەڕەکەکانی سلێمانی] 

== سەرچاوەکان ==
{{پەراوێزەکان|٢}}

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
{{پۆلی کۆمنز|Sulaymaniyah}}
* [https://web.archive.org/web/20160314091807/http://slaemany.com/ ماڵپەڕی سلێمانی]
* [https://web.archive.org/web/20160311062608/http://univsul.org/k_uos.aspx ماڵپەڕی زانکۆی سلێمانی]
* [http://kurdish-guide.com/ ڕێبەری کوردی]
* [http://www.sul-traffic.com/ بەڕێوەبەرایەتی ھاتوچۆی سلێمانی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191026172122/http://www.sul-traffic.com/ |date=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ }}
* [https://web.archive.org/web/20150703183939/http://www.suligov.com/Default.aspx پارێزگای سلێمانی]
* [https://web.archive.org/web/20170920052709/http://kurdsat.tv/ کوردسات تیڤی]
* [https://web.archive.org/web/20160311062608/http://univsul.org/k_uos.aspx زانکۆی سلێمانی]
* [[:en:Sulaimaniya|ویکیپیدیای ئینگلیزی - سلێمانی]]

{{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی ھەرێمی کوردستان}}
{{نەخشەی ھەرێمی کوردستان}}
{{شارەکانی کوردستان}}
{{پایتەختەکانی کوردستان}}
{{کەسایەتییەکانی سلێمانی}}
{{پڕگەلھەترین شارەکانی کوردستان}}
{{تووڵی دەروازە|ئاسیا|جوگرافیا|کوردستان|پارێزگای سلێمانی|ڕۆژھەڵاتی ناوین|عێراق|شارەکان}}

[[پۆل:سلێمانی|سلێمانی]]
[[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٧٨٤]]
[[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]]
[[پۆل:شام]]
[[پۆل:نیشتنگە کوردییەکان]]
[[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]]</text>
      <sha1>l6h7bzu5mhh39vylqf0vdonqhekcgpu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578161</id>
      <parentid>1578160</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T15:17:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alandbarznji98</username>
        <id>47336</id>
      </contributor>
      <origin>1578161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75046" sha1="9usv7jqjpqelgnx5dz79zw3tqt2jvyo" xml:space="preserve">{{نیشانەی وتاری ھەڵبژێردراو}}
{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو   = سلێمانی
| ناوی_فەرمی           = Sulaimaniyah
| ناوی_خۆماڵی  = سولەیمانی
| زمانی_ناوی_خۆماڵی = سلێمانیانە
| ناوەکانی_تر    = السلیمانیة - Silêmanî
| جۆری_نیشتنگە  = '''[[شار]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە       = Sulaymaniyah City Collage.png
| قەبارەی_وێنە      = 300px
| شرۆڤەی_وێنە  = چەند دیمەنێکی شاری سلێمانی
| وێنەی_ئاڵا  =
| قەبارەی_ئاڵا  =
| وێنەی_مۆر  =
| قەبارەی_مۆر  =
| وێنەی_نیشان  =
| قەبارەی_نیشان  =
| ناسناو  = '''&lt;span style=&quot;color:#090;&quot;&gt; پایتەختی ڕۆشنبیریی ھەرێمی کوردستان. مەڵبەندی ڕۆشنبیری{{ھن}}شاری ھەڵمەت و قوربانی &lt;/span&gt;'''
| دروشم   =
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}}
| قەبارەی_نەخشە  = 70px
| شرۆڤەی_نەخشە              = '''شاری سلێمانی'''
| دەرزیی_نەخشە              = Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = سلێمانی
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 270px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]] دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.56496 |N| 45.4329 |E|region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&amp;smap=03010300&amp;rnr=140&amp;anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&amp;smap=03010300&amp;rnr=140&amp;anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
| جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]]
| ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]]
| جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سلێمانی|ناوەندی قەزای سلێمانی]]
| جۆری_دابەشکراو٤ =
| ناوی_دابەشکراو٤ =
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران =
| ڕێکەوتی_دامەزران = ١٧٨٤ز
| سەردێڕی_دامەزران١ =
| ڕێکەوتی_دامەزران١ =
| سەردێڕی_لەناوچوون =
| ڕێکەوتی_لەناوچوون =
| دامەزرێنەر  = [[ئیبراھیم پاشای بابان]]
| ھۆکاری_ناونران = پاشای [[میرنشینی ئەردەڵان]]
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات =
| جۆری_دەسەڵات  = ئەنجومەن - بەڕێوەبەرایەتی
| حیزبی_سەرۆک  =
| سەرناوی_سەرۆک  = پارێزگاری سلێمانی
| ناوی_سەرۆک  = [[ھەڤاڵ ئەبووبەکر]]
&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٣٤٠٤
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ =
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ =
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا =
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = ١٠٥
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ =
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م   = ٨٨٢
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م  =
| نزمترین_بەرزایی_بە_م  =
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان  = ٢٬٢٥٠٬٠٠٠&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.zamenpress.com/Detail_wtar.aspx?jimare=3473 |سەردێڕ=سەرژمێری وەزارەتی پلاندانانی عێراق بۆ ساڵی ٢٠٢٠ لە سایتی زەمەن پرێس بڵاوکراوەتەوە |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220722221918/https://www.zamenpress.com/Detail_wtar.aspx?jimare=3473 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
| دانیشتووان_لە   = ٢٠٢٠{{ھن}}(بەپێی سەرژمێری وەزارەتی پالاندانی عێراق بۆ ساڵی ٢٠٢٠)
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢  =
| مەزندەی_دانیشتووان  =
| مەزندەی_دانیشتووان_لە =
| دانیشتووانی_شاری  =٦٤٦،٥١٧&lt;ref&gt;https://worldpopulationreview.com/cities/iraq/erbil&lt;/ref&gt;
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ =
| دانیشتووانی_لادێیی =
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ =
| سەرناوی_دانیشتووان  =
| ئاگاداریی_دانیشتووان  =
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt;
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = زمان و ئایین
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]] (بە زۆری [[سوننە]])، [[مەسیحییەت]]، [[جوویەتی]]
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      =
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١  = +٣
| جیاوازی١_لە_utc = تێبینی نەکراوە
| کاتناوچە١_DST = +٣
| جیاوازی١_لە_DST =
&lt;!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە =
| کۆدی_پۆستە  =
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢ =
| کۆدی_پۆستە٢  =
| جۆری_کۆدی_ناوچە =
| کۆدی_ناوچە  =
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە  =  [http://slemani.gov.krd/so/ پارێزگای سلێمانی]
| پەراوێزەکان  =
}}

'''سلێمانی''' ({{بە عەرەبی|السلیمانیة}}) دووەم گەورەترین شاری [[ھەرێمی کوردستان]] و ناوەندی [[پارێزگای سلێمانی|پارێزگای سلێمانییە]]، کە [[ئیبراھیم پاشای بابان|ئیبراھیم پاشای]] [[میرنشینی بابان|بابان]] لە ١٤ی تشرینی دووەمی ١٧٨٤ دای مەزراند.

لەپاش [[ڕاپەڕین|ڕاپەرینی ئازاری ١٩٩١ەوە]] فراوانبوون و پێشکەوتنێکی بەرچاوی بەخۆوە بینی. لە زۆربەی پارێزگاکانی دیکەی عێراقەوە خەڵکێکی زۆر ڕوویان تێکردووە و بووە بە پەناگەی ئەو ھاووڵاتییانەی کە لە خوارووی [[عێراق]] و [[ئێران]]ەوە و ناوچەکانی ناوەڕاستەوە ڕوو دەکەنە ئەم شارە.{{ژێدەر}}

سلێمانی زانکۆیەکی ھەیە کە بە [[زانکۆی سلێمانی]] ناسراوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.univsul.org/K_UOS.aspx |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160311062608/http://univsul.org/k_uos.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠١٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160311062608/http://univsul.org/k_uos.aspx |date=١١ی ئازاری ٢٠١٦}}&lt;/ref&gt; بە مەودای ٦٠ کیلۆمەتر لە شاری سلێمانییەوە دوورە، [[بەنداوی دووکان]] ھەیە کە یەکێکە لە بەنداوە گەورەکانی [[عێراق]]. سلێمانی بە [[ھاوینەھەوار]]ەکانی وەکوو ھاوینەھەواری [[ئەحمەدئاوا (ڕوونکردنەوە)|ئەحمەدئاوا]]، [[سەرچنار]]، [[بەنداوی دووکان]]، [[سەرتەکی بەمۆ]]، [[کونەماسی]]، [[ئەزمڕ]] و [[قەرەداغ]] و چەندین ھاوینەھەواری دڵڕفێنی دیکەش بەناوبانگە.

کۆمەڵێکی زۆر لە نووسەر و شاعیری باشی بۆ مێژوو ھێشتووەتەوە. لەوانە [[نالی]]، [[مەحوی]]، [[پیرەمێرد]]، [[گۆران]]، [[مەولانا خالیدی نەقشبەندی]]، [[سالم]]، [[زمانی کوردی|کوردی]]، [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ|ئەمین زەکی بەگ]]، [[فایەق بێکەس]]، [[زێوەر]]، [[تۆفیق وەھبی]]، [[وەلی دێوانە]]، [[کاک ئەحمەدی شێخ]] و سەدان نووسەر و شاعیری تریش.&lt;ref&gt;کتێبی: شاری سلێمانی ٢٠٠ ساڵ - نووسین و کۆکردنەوەی - سلێمانی ساڵحی ڕەشە / لاپەڕە / ٥٠٣&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
[[پەڕگە:Teachers of first Kurdish primary school in Sulaymaniyah,Kurdistan,Iraq in 1924.jpg|300px|وێنۆک|وێنەی چەند مامۆستایەکی یەکەمین خوێندنگەی سەرەتایی لە سلێمانی لە ساڵی ١٩٢٤]]
{{سەرەکی|مێژووی سلێمانی|کاتنامەی سلێمانی}}
شاری سلێمانی لە ١٤ ی تشرینی دووەمی ساڵی ١٧٨٤ لەلایەن [[ئیبراھیم پاشای بابان]] ەوە ئاوەدانکراوەتەوە. ئیبراھیم پاشا بابان شارەکەی بە ناوی باوکییەوە، [[سلێمان پاشا]]، ناوناوە. سلێمانی جگەلەوەی دەبێتە پایتەختی میرنشینی بابان، لەھەمان کاتدا دەبێتە مەڵبەندێکی بازرگانی و ڕۆشنبیری ناوچەکە.&lt;ref name=&quot;sulygov.com&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sulygov.com/ |سەردێڕ=The Leading Suly Government Site on the Net |بڵاوکەرەوە=sulygov.com |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt; شێوەزاری سۆرانی لە ناوچەکەدا پەرە دەستێنێ و دەبێتە زمانی خوێندن و نووسین. پاش ڕووخانی میرنشینی بابان لە ساڵی ١٨٥١ و لەناوچوونی دەوڵەتی عوسمانی لە جەنگی جیھانیی یەکەم، شاری سلێمانی دەخرێتە سەر کۆماری عێراقی ئەمڕۆ. لە ساڵی ١٩٢٢ تا ١٩٢٤ شاری سلێمانی پایتەختی دەوڵەتەکەی مەلیک مەحموود بووە.
شاری سلێمانی جگە لەوەی لانکەی ڕۆشنبیر و تێکۆشەران بووە، مەڵبەندی ھەڵگیرسانی چەندان شۆڕش و ڕاپەڕینیش بووە لە [[مێژووی کورد]]ستاندا.
بەپێی ڕۆژنامەی [[ژین (ڕۆژنامە)|ژین]] لە ساڵی ١٩٥٥ پانی ڕووی شاری سلێمانی ٢٠ ملیۆن و ٢٥٠ ھەزار مەترە و ژمارەی دانیشتووانی دەگاتە ٦٠ ھەزار کەس و نزیکەی ٧ ھەزار خانووی تیادایە. لە حەوت گەڕەکی سەرەکی پێکھاتووە ئەوانیش [[کانی ئاسکان]]، [[گۆیژە (گەڕەک)|گۆیژە]]، [[مەڵکەندی]]،صابونکەران، [[سەرشەقام]]، [[چوارباخ]]، [[دەرگەزێن]] گەڕەکی [[جوولەکان (گەڕەک)|جوولەکانی]] جارانیش کە ئێستا خراوەتە سەر گەڕەکی سەرشەقام.

=== بابانییەکان و سلێمانی ===
بەر لەوەی بنەماڵەی [[میرنشینی بابان|بابانییەکان]] بیر لە دروستکردنی شاری سلێمانی بکەنەوە، میرنشینەکەیان لە ناوچەی [[قەڵاچوالان]] بوو، لەگەڵ بەرفراوان بوونی میرنشینەکە، جموجوڵی ئاوەدانکردنەوە و بنیاتنانی شارستانی لە ناوچەکەدا دەستی پێکرد، لە سەردەمی فەرمانڕەوایی باباندا ململانێ و توندوتیژیی لە نێوان [[فارسەکان]] و [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکاندا]] ھەبوو، شوێنی [[جوگرافیا]]ی قەڵاچوالانیش لەبەر نزیکی لە سنووری [[ئێران]]ەوە، شوێنێک بوو ببوە مەترسی [[شەڕ]] و پێکدادانی نێوان لەشکری [[فارسەکان|فارس]] و [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] بۆیە ھەریەکە لە ([[نادر شا]] و [[سوڵتان]] مەحموودی یەکەم) لە ھەوڵی ئەوەدا بوون ئیمارەتی بابان بە لای خۆیاندا ڕابکێشن، کێشمەکێشی ناوخۆیش لە نێو بنەماڵەی [[میرنشینی بابان|بابانییەکان]] و ئیمارەتە [[کورد]]ییەکاندا بۆ کورسی و [[دەسەڵات]] ئەوەندەی دیکە مەترسی لەسەر ناوچەکە دروست کردبوو، ئەمەش وای کرد [[مەحموود پاشای بابان]] ساڵی (١٧٨١)ی زایینی بیری لەوە کردەوە ناوەندی بەڕێوەبردنی سیاسی لە قەڵاچوالانەوە بگوێزێتەوە بۆ شوێنێکی تر، بۆیە سەرای حکوومەتی لە نزیک گوندی مەڵکەندی دروست کرد، دواتر [[ئیبراھیم پاشای بابان]] لە ساڵی (١٧٨٣)دا فەرمانڕەوایی ئیمارەتەکەی گرتە ئەستۆ و دەستیکرد بە دروستکردنی شاری سلێمانی تا لە ساڵی (١٧٨٤)دا لە دروستکردنی شاری سلێمانی کۆتایی ھات، لە ھەمان ساڵدا [[میرنشینی بابان|بابانییەکان]] پایتەختی ئیمارەتەکەیان گواستەوە سلێمانی.&lt;ref name=&quot;وەشانی ئەرشیڤکراو&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.suligov.com/Slemani.aspx?babet=10 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121120151235/http://www.suligov.com/Slemani.aspx?babet=10 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121120151235/http://www.suligov.com/Slemani.aspx?babet=10 |date=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt;

لە ساڵنامەی (١٩٥٥)ی سلێمانیدا کە لە (ڕۆژنامەی ژین) دا بڵاوکراوەتەوە ھاتووە: [[ئیبراھیم پاشای بابان]] خۆی حوکمداری شاری [[قەڵاچوالان]] بووە، لەبەر ناخۆشی و تەنگیی شوێنەکە و لە ترسی ھێرشی دوژمن بەتایبەتی لە نادر شای حوکمداری [[ئێران]] کە گەلێ جار ویستویەتی ھەڵمەت بەرێتە سەری دەستبەسەری بکات، بە ناچاری شار و شوێنی ھەڵسوڕانی کاروباری وڵاتەکەی گواستەوە ئەم شوێنە کە ئێستا شاری سلێمانییە.&lt;ref name=&quot;وەشانی ئەرشیڤکراو&quot;/&gt;

=== بەردەرکی سەرا ===
{{سەرەکی|بەردەرکی سەرا}}

میرەکانی بابان لەگەڵ دروستکردنی شاری سلێمانی جێگەیەکیان تەرخان کردووە بۆ بارەگای بەڕێوەبردنی دەسەلاتەکەیان ناسراوە بە سەرا. پێدەچێت بیرکردنەوە لە دروستکردنی ئەم سەرایە لە ئەنجامی ئەوەوە ھاتبێت دوای دامەزراندنی حکوومەتی دەوڵەتی مەلیکنشینی بۆ پێگەی ئیدارەی فەرمانگەکانی لیوای سلێمانی ئەو کاتە ئامادەکرابێت. ئەم سەرایە لە ساڵی ١٩٢٦–١٩٢٨ لەناو سەنتەری شاری سلێمانی دروست کراوە کە پێکھاتووە لە دوو نھۆم و ٤٣ ژوور، چەندین جار کاری چاکسازیی تیادا کراوە بۆ سوودوەرگرتن لە نیشتەجێبوون و بەڕێوبەرایەتیی فەرمانگەکانی شار. پاشان تەرخان کراوە بۆ پێگەی ئیداریی [[پۆلیس]] و قایمقامییەت ئێستا لەلایەن [[پارێزگای سلێمانی]] و بەڕێوبەرایەتیی شوێنەواری سلێمانی بۆ گەڕانەوەی شێوازە ڕەسەنەکەی نۆژەن کراوەتەوە بۆ مۆزەخانەیەکی [[مێژوو]]یی و سیاسی و نەتەوەیی شاری سلێمانی و شانازییەکانی ڕابردووی ئەم شارەی تێدا دەپارێزێت.&lt;ref&gt;[http://www.slemanytourism.org/View.aspx?N_=201#.Uod4kNKw2So گەشت و گوزاری سلێمانی]{{بەستەری مردوو|url=http://www.slemanytourism.org/View.aspx?N_=201 |date=کانوونی یەکەمی ٢٠١٨}}{{dead link|date=November 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt;

== جوگرافیا ==
شاری سلێمانی دەکەوێتە نێوان ھێڵی پانی (٣٤ – ٣٦) پلە لەسەر ھێڵی کەمەر و [[ھێڵی درێژی]] (٤٥ – ٤٦) پلە لە ڕۆژھەڵاتی ھێڵی گرینویجی گۆی زەوییەوە، واتە دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای کیشوەری ئاسیا و ڕۆژھەڵاتی کوردستانی باشوورەوە.&lt;ref name=&quot;وەشانی ئەرشیڤکراو&quot;/&gt; سلێمانی لە باکووری ڕۆژھەڵاتەوە بە زنجیرە شاخی [[ئەزمڕ]] (١٧٠٠م)، [[گۆیژە (ڕوونکردنەوە)|گۆیژە]] (١٥٢٥م) و قەیوان دەورە دراوە، لە باشووریشەوە بە [[چیای بەرانان]] (١٣٧٣م) و لە ڕۆژھەڵاتیشەوە [[شارەزوور|دەشتی شارەزوور]] دەست پێ دەکات کە درێژییەکەی ٤٥کم و پانییەکەی ١٥کم. لە ڕۆژاواشەوە شاخی [[تاسڵوجە (ڕوونکردنەوە)|تاسڵوجە]] گەمارۆی داوە. شاری سلێمانی ٨٥٣م لە ئاستی ڕووی [[دەریا]] و بەرزە و ئاوو ھەواکەی بە دەریای ناوەڕاستەوە کاریگەرە و لە زستاندا سارد و باراناوییە و ھاوینیشی وشک و گەرم و بێبارانە، جیاوازییەکی زۆریش لە نێوان پلەکانی گەرمای شەو ڕۆژ و وەرزەکانی ساڵیدا بەدی دەکرێت.&lt;ref name=&quot;وەشانی ئەرشیڤکراو&quot;/&gt;

=== کەشوھەوا ===
[[پەڕگە:View of Sulaimani - Slemani - City in Southern Kurdistan in Spring 2016.JPG|350px|وێنۆک|سلێمانی لە وەرزی بەھاردا]]

[[ئاو]] و [[ھەوا]]ی ناوچەی سلێمانی بە زۆری لە ئاو و ھەوای ناوچەی [[دەریای ناوین|دەریای ناوەڕاست]] دەچێت تەنیا ناوچەکانی [[چەمچەماڵ]] و دەشتی [[کەلار]]یان لێدەرچێت. پلەی گەرمای [[ھاوین]] دەگاتە (٣٩) پلەی سەدی و ئەگەر بەرەو [[ڕۆژاوا|خۆراوا]] ببیتەوە تا (٢٤)نزم دەبێتەوە. ئەمە بە شێوەیەکی گشتییە بەڵام ھەندێک ساڵ بەرزترین پلەی گەرما لە [[ھاوین]] دا سنووری (٤٥) پلەی سەدیش دەبەزێنێت. بای لە ھەر چوارلاوە بۆ دێت. جاران لە دوازدە مانگی ساڵدا [[ھەشت]] [[مانگ]] بارانی تیا دەباری بەڵام ئێستا وەک بەشێک لە دیاردەی گەرم بوونی [[زەوی]] ماوە و ڕێژەی [[باران]] بارینی تیا کەم بووەتەوە. تێکڕای گشتی [[باران]] بارین لە ساڵێکدا لە نێوان (٤٠٠–٦٠٠ملم). بێگومان لە ناوچە شاخاوییەکانی پارێزگای سلێمانیدا دەگاتە ١٠٠٠ ملم و ھەندێکجار زیاتریش.

شاری سلێمانی ٨٥٣م لە [[دەریا]] و بەرزە. ھەر لە ناو شاری سلێمانی دا بەرزی و نزمی و گردۆڵکەی زۆر ھەن (ھەوارە بەرزە، گردی عەلی ناجی گردی گەڕەکی ئەندازیاران، گردی سەرچنار و گردەکانی تر) ئەمانە بە شوێنی بەرز دادەنرێن بەڵام سلێمانی کۆن وەک دەگەرزێن و [[چوارباخ]] و کانێسکان و [[سەرچنار]] و سەرشەقام تا بەرەو خوارە بێتەوە ھەر دوو چەمی [[تانجەرۆ]] و [[قلیاسان]] نموونەی ناوچە نزمەکانی سلێمانین. جیاوازی نێوان لووتکەی [[گۆیژە (ڕوونکردنەوە)|گۆیژە]] و دەوروبەری چەمی قل[[یاسا]]ن ٨٧٨م دەبێت. واتە گۆیژە نزیکەی ١کم لە باشووری سلێمانییەوە بەرزترە کە ئەمە جیاوازییەکی زۆرە و گەلێک کار دەکاتە سەر [[ئاو]] و ھەوا و پەیدابوونی ڕەشەبا. ئاو و ھەوای شاری سلێمانی پلەی گەرما لە ھاوینی ١٨٢٠دا وەک گەشتیاری بەناوبانگ (میستەر ڕیچ) لە دوای نیوەڕۆدا گرتویەتی لە ڕۆژی ١٧ی تەممووزدا (٣٥) پلەی سەدی بووە، بێگومان ئێستا ئاو و ھەواکەی گەرمترە و خۆی دەدا لە ٤٥ پلەی سەدی. لە زستاندا لە بەکرەجۆی نزیک سلێمانی تێکڕا (٣، ٥) پلەی سەدییە؛ بەڵام لە ناوچە شاخاوییەکان بە تایبەت دوای بەفربارین و لە چلەی زستان دا چەند پلەیەک دێتە ژێر سفرەوە.

تەوژمی پاڵەپەستۆی ھەوا و پلەی گەرما پێچەوانەی یەکترن. واتە ھەتا پلەی گەرمی بەرزتر بێتەوە (با)یاخود (ھەوا) ئەکشێ و بۆشایی تیا پەیدا دەبێت و قورسای کەم دەبێتەوە، بەوە تەوژمەکە کەم دەبێتەوە بۆیە گەرما کاریگەرترین شتە لەسەر پاڵە پەستۆی ھەوا ھەر ئەمەشە وای کردوە سلێمانی بە شاری ڕەشەبا بناسرێت. ھەوای سلێمانی (شێدار) نییە چونکە دوورە لەدەریاوە.

{{Weather box
|location = سلێمانی (١٩٥٠–٢٠٠٠)
|metric first = Yes
|single line = No
|Jan high C = ٧٫٩
|Feb high C = ١٠٫٣
|Mar high C = ١٥٫٤
|Apr high C = ٢٠٫٨
|May high C = ٢٨٫٣
|Jun high C = ٣٥٫١
|Jul high C = ٣٨٫٧
|Aug high C = ٣٨٫٩
|Sep high C = ٣٤٫٧
|Oct high C = ٢٨٫١
|Nov high C = ١٨٫٧
|Dec high C = ١١٫١
|Jan mean C= ٣٫٩
|Feb mean C= ٥٫٧
|Mar mean C= ١٠٫٣
|Apr mean C= ١٥٫٣
|May mean C= ٢١٫٤
|Jun mean C= ٢٧٫٧
|Jul mean C= ٣١٫٣
|Aug mean C= ٣١٫٥
|Sep mean C= ٢٧٫٢
|Oct mean C= ٢١٫١
|Nov mean C= ١٣٫٢
|Dec mean C= ٦٫٧
|year mean C= ١٧٫٩
|Jan low C = -٠٫٢
|Feb low C = ١٫١
|Mar low C = ٥٫١
|Apr low C = ٩٫٧
|May low C = ١٤٫٥
|Jun low C = ٢٠٫٣
|Jul low C = ٢٣٫٨
|Aug low C = ٢٤٫١
|Sep low C = ١٩٫١
|Oct low C = ١٤
|Nov low C = ٧٫٦
|Dec low C = ٢٫٣
|Jan precipitation mm = ١٢٩
|Feb precipitation mm = ١٤٦
|Mar precipitation mm = ١٣٢
|Apr precipitation mm = ١٠٠
|May precipitation mm = ٤١
|Jun precipitation mm = ٠
|Jul precipitation mm = ٠
|Aug precipitation mm = ٠
|Sep precipitation mm = ٠
|Oct precipitation mm = ١٣
|Nov precipitation mm = ٧٥
|Dec precipitation mm = ١١١
|source 1 = ''[[WorldClim Global Climate Data]]''&lt;ref name=&quot;http://worldclim.org/current&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://worldclim.org/current
| سەردێڕ = WorldClim Global Climate Data Grids
| ڕێکەوتی سەردان = ١٤ی ئەیلوولی ٢٠١١| بڵاوکەرەوە = WorldClim
| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20140210010151/http://worldclim.org/current
| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٠ی شوباتی ٢٠١٤
| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} &lt;sup&gt;&amp;#x5b;data is inaccessible''&amp;#x5d;&lt;/sup&gt;&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;&amp;#x5b;''the data is inaccessible&lt;!--In order to access the data, we have to download massive files, gigabytes large--&gt;&amp;#x5d;&lt;/sup&gt;
|date=September 2011}}

=== بازاڕ و قەیسەرییەکانی شار ===
ھەندێ کار و پیشە وەک ئاسنگەری، [[جۆڵایی]]، موتابچییەتی، چەرخی موو ڕستن، خەڕەک، کارگەچێتی، وەتراقچی، چەخماخسازی، شیرگەری، مسگەری، خومچێتی، زین و کۆپان ھەیە کە ھەر لە زووەوە لە شاری سلێمانیدا کراوە و گرنگییان پێ دراوە.

لە دروستبوونی سلێمانییەوە [[بەردەرکی سەرا]] و دەوروبەری ناوەندی شاری سلێمانی بووە، بۆیە دوکان و بازاڕ زیاتر ئەو ناوەی گرتووەتەوە مێجەرسۆن لە گەشتەکەیدا بۆ ناوچەی سلێمانی لە ساڵی ١٩٠٨ باسی خانی عەجەم و خانی غەفوور ئاغا و قەیسەری وەسمان پاشا و قەیسەری نەقیب دەکات، واتە لە پێش ھاتنی مێجەرسۆنەوە ئەم خان و قەیسەرییانە لە سلێمانی ھەبوون، ئێستا تەنیا قەیسەری نەقیب وەک خۆی ماوە بەڵام خان و قەیسەرییەکانی تر نەماون و شوێنەکانیان ئێستا دوکان و بازاڕە، لە دوای ئەمانەوە کە سلێمانی فراوان بووە و شەقامی تیا دروست کراوە لەسەر شەقامە سەرەکییەکان و سەنتەری شار و گەڕەکەکاندا بە سەدەھا دوکان و بازاڕی تیادا دروست کراوە. خان و قەیسەرییەکانی سلێمانی لە سەرەتای سەدەی ڕابردوودا ئەمانە بوون:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''ناوی شوێن'''!!'''زانیاری'''
|-
|قەیسەری وەسمان پاشا || وەسمان پاشای کوڕی حەمە پاشای جاف دروستی کردووە و لە ساڵی ١٩٧٤ دا سووتاوە و ئێستا جێگاکەی بازاڕێکی گەورەی لێ دروست کراوە.
|-
| قەیسەری نەقیب || [[شێخ]] مستەفای نەقیب کوڕەزای [[کاک ئەحمەدی شێخ]] دروستی کردووە و تا ئێستاش ماوە.
|-
| قەیسەری شێخ مەحموود ||لە ساڵی ١٩٦٦ دروست کراوە لە شوێنی مەیدانی برنجەکە بەرامبەر حەمامی سوورەت، ئێستا شوێنەواری نەماوە.
|-
| قەیسەری غەفوور ئاغا|| لای مەزادخانەکەوە بووە، ڕووخاوە و ئێستا شوێنەکەی دوکان و بازاڕە.
|-
| خانی غەفوورئاغا || شوێنەکەی ئێستا کراوەتە بازاڕی [[مەحوی]] بەرامبەر خانەقای [[مەحوی]].
|-
| خانی عەجەم || لە نزیک مەزادخانەکەوە بووە لە ناوبازاڕ و ئێستا شوێنەکەی کراوە بە دوکان و بازاڕە.
|-
|خانی عەبدولڵا درێژ|| عەبدولڵا درێژ
|-
| خانی حاجی سەعید ئاغا || خۆی دروستی کردووە و موڵکی خۆی و دوو برایەتی.
|-
| خانە سووتاو ||قادری کەریم دایەن دروستی کردووە و ئێستا بازاڕێکی گەورەی لە شوێندا کراوە بە ناوی بازاڕی خانەقا (بازاڕی جگەرە) و.
|-
| خانی ڕسوومات || موڵکی حەمەئاغای برای حاجی سەعید ئاغا بووە.
|-
|}

== شوێنە گشتی و مێژووییەکان ==
=== چایخانەی شەعب ===
چایخانەی شەعب [[چاخانە]]یەک لە شاری سلێمانییە کە ھەر لە سەرەتاوە مەڵبەندی کۆبوونەوە و حەوانەوەی خوێندەواران، ھونەرمەندان و نووسەران بووە. سەرەتای دروستبوونی چایخانەی شەعب ئەگەرێتەوە بۆ ساڵانی پەنجا و وەستا شەریفی چایچی سەرپەرشتی کردووە. عومەر شەریف خاوەنی چایخانەی شەعب لە بارەی سەرەتای دروست بوونی چایخانەی شەعبەوە بەم جۆرە دەڵێت: لە سەرەتادا وەستا شەریفی باوکم چایچی دەستگێڕبووە پاشان بیری لە دانانی چایخانەیەک کردووە و ناوی ناوە چایخانەی شەعب سەبارەت. بەوەی کە بۆ چایخانەکە ناوی شەعبی لێنراوە وەستا عومەر دەڵێت: لە ساڵانی زوودا بیناکە ئوتێلێک بووە ناوی شەعب بووە ھەر بۆیە ئەم ناوەش لە چایخانەکە نرا.

=== سینەماکانی سلێمانی ===
[[پەڕگە:سلێمانی- سینەمای گۆیژە 1.jpg|وێنۆک|سینەمای گوێژە لە ساڵی ١٩٥٠.|220x220پیکسڵ]]
لە ڕابردوودا، سلێمانی کۆمەڵێک سینەمای هەبووە لەوانە سینەمای گوێژە (١٩٥٠ کراوەتەوە)، سینەما سیروان (١٩٥٧ کراوەتەوە)، سینەما ڕەشید و سینەما سیروان.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=مێژووی هێنانی سینه‌ما بۆ هه‌رێمی کوردستان|ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/71595|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=کوردستان تیڤی (kurdistantv.net)|زمان=ku}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=خاوەنی سینەما سیروان لە سلێمانی دەڵێ‌ لەوانەیە سینەماكە بڕوخێنم|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/050720133|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=www.rudaw.net}}&lt;/ref&gt; ئەم سینەما کۆنانە لە ئێستادا نەماون و لە کار کەوتوون.

سیتی سینەما لە ساڵی ٢٠٠٨ لە شاری سلێمانی دروستکرا، ئەم سینەمایە بووە یەکەم سینەمای مۆدێرن و فرە شاشەی عێراق. لەم سینەمایە نوێترین فیلمەکانی جیھان پەخش دەکرێن کە ئەوانیش فیلمەکانی ([[بۆکس ئۆفیس]])ن کە پێکدێن لە نوێترین ١٠ [[فیلم]]ی [[ھۆڵیوود]]. دوای ئەوەش سینەما سالم وەک دووەم سینەمای شارەکە کرایەوە، تا ئێستا هەردوو سینەماکە لە کارکردن بەردەوامن.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== مۆزەخانەی سلێمانی ===
{{سەرەکی|مۆزەخانەی سلێمانی}}
[[پەڕگە:Slemani Museum.jpg|300px|وێنۆک|مۆزەخانەی سلێمانی]]
[[مۆزەخانەی سلێمانی]] لە ١٤ی تەممووزی ١٩٦١ دامەزراوە سەرەتا لە خانوویەکی بچووکی گەڕەکی شۆڕشدا بوو، لە ساڵی ١٩٨٠ گواسترایەوە بۆ ئەم بینایەی ئێستای.
یەکەم بەڕێوەبەری [[مۆزەخانەی سلێمانی]] خوالێخۆشبوو (ڕەفیق فەتحوڵا) بوو. مۆزەخانەی سلێمانی پارچە ئاسەواری سەردەمە جیاوازەکانی [[کوردستان]] و میسۆپۆتامیا لەخۆ دەگرێت. لەسەر ئاستی عێراقدا بە دووەم [[مۆزەخانە]] دادەنرێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://kurdish-guide.com/museum/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160427115125/https://kurdish-guide.com/museum/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

=== دارە سووتاوەکە ===
دارەسووتاوەکە بەو گۆڕەپانە دەوترێت کە دەکەوێتە ناوجەرگەی شاری سلێمانی و لە سەرو [[مزگەوتی گەورەی سلێمانی|مزگەوتی گەورەوە]] دەست پێدەکات تا شەقامی قەنات، جگە لەوەی شوێنی وەستانی پاسی چەند ھێڵێکە لە شارەکەدا و چەندین پیشەوەری ئیشی دەست و کۆنەفرۆشی تێدا کۆبوەتەوە. ھەرچەندە لە ئێستادا بە ھیچ شێوەیەک دار لەو مەیدانەدا نافرۆشرێت، بەڵام ھەر بە ناوە کۆنەکەیەوە بەناوبانگە و ناسراوە، تەنانەت لە پێشی پاسەکان نوسراوە دارە سووتاوەکە. ھاووڵاتیانی دێرینی شاری سلێمانی لە گێڕانەوەی مێژووی ئەو مەیدانەدا، باس لەوە دەکەن کە ئەو شوێنە دەشتایی بووە و لە ناوجەرگەی شارەوە دوور بووە و دواتر کراوەتە باخ و دوای ئەوە بووە بە مەیدانی فرۆشتنی دار.

== شاری ڕۆشنبیری ==
[[پەڕگە:Slemani City of Literature - UNESCO Creative Cities Network.jpg|150px|وێنۆک|نیشانی تۆمارکرانی سلێمانی وەکوو شاری داھێنەری وێژە لە تۆڕی شارە داھێنەرەکانی یوونێسکۆدا]]
شاری سلێمانی بە ڕای زورێک لە خەڵکی کوردستان بە شاری ڕۆشنبیریی کوردستان دەناسرێت. ئەوان وا دەزانن کە ئەو بەرفراوانییەش بۆ دەوری [[میرنشینی بابان|بابان]] و دامەزراندنی شار و ماوەیەکیش لە ساڵانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] دەگەڕێتەوە، کە ھەموو مەلا و زاناکان شاعیر و نووسەر بوون و ڕۆڵی [[مزگەوت]] و حوجرەش کەم نەبووە لەو بوارەدا، [[سێ کوچکەی بابان]]، [[نالی]] و [[سالم]] و [[کوردی (شاعیر)|کوردی]] قوتابحانەی شیعری بابان دروستدەکەن و ئەگەر ئەو قوتابخانەیە لە ڕووی ناوەڕۆکەوە گەلێک دیمەنی لە ئەدەبیاتی ئەمڕۆی کوردیدا نەمابێت، ئەوا فۆرمی ئەدەبیاتی کوردی ئەمڕۆ ئەوا ھەر بەرپێشچوونی فۆرمی ئەو ئەدەبەیە، ئەو زارەی پێی دەنووسرێت ھەر ئەو زارەیە، زۆربەی گەورەنووسەرانی ئەو سەردەمە وەک: [[نالی]]، [[سالم]]، [[کوردی (شاعیر)|کوردی]]، مەولانا خالید، مەلا عەبدوڵلای بێتوشی، شێخ مارفی نۆدێی، [[سەید ئەحمەدی نەقیب]]، شێخ حسێنی قازی، حاجی مەلا ئەحمەدی دێلێژە، محەممەد فەیزی زەھاوی، [[جەمیل سدقی زەھاوی]]، مەلا ساڵحی حەریق، ساڵح ئەفەندی ئاھی، [[تاھیر بەگی جاف|تایەر بەگی جاف]]، [[وەلی دێوانە]]، [[عەلی بەردەشانی]]، [[زێوەر]] مەلا عەبدوڵلا، [[ئەحمەد موختار جاف]]، [[مەلا عەزیزی موفتی]]، [[پیرەمێرد]]، [[بێخود]]، [[جەمال عیرفان]] و چەندین نووسەر و شاعیری دوای ساڵی پەنجاکان بوون بە بەشێکی گرینگ لە ئەدەبی کوردی ھاوچەرخ لە کوردستاندا. ھەرچەند ھەندێک لەمانە لە نێویەکدا بەھۆی تەسەوفەوە ناکۆکیان لە نێواندا ھەبووە کە دیارترینیان [[شێخ مارفی نۆدێ]] کە بووە دوژمنی سەرسەختی مەولانا خالید. لەدوای ڕاپەڕینی بەھاری ساڵی ١٩٩١ چەند نووسەری بەناوبانگی تر لە سلێمانی ھەڵکەوتن کە ڕۆڵیان بوە لە شەپۆلی نوێی ئەدەبی کوردیدا، لەوانە: مەریوان وریا قانع، بەختیار عەلی،کەژاڵ ئەحمەد، بەرزان ھەستیار، گۆران بابە عەلی، زمناکۆ بورھان قانع، [[میران ئەبراھام|میران ئه‌براهام]]، قوبادی جەلی زادە و چەند ناوێکی تر. ئەم بوارە بەرفراوانە ئێستاشی لەگەڵدا بێت سلێمانی تێیدا پێشەنگە و ھەمیشە ئەو نووسەر و شاعیرانە ڕۆڵی بەرچاویان لە بزووتنەوەی کوردایەتیشدا ھەبووە و بوونەتە داینەمۆی شۆڕشەکان، لە بواری هونەری سینەمادا، چەندان لە دەرهێنەرانی [[سینەمای کوردی]] بە تایبەتی لە سەدەی بیست و یەکەمدا، لە دایکبووی شار سلێمانین، لەوانە:‌ [[کارزان قادر]]، [[کارزان کاردۆزی]] و [[ھەڵکەوت مستەفا|هەڵکەوت مستەفا]]. یەکێکی تر لە ئەو شتانەی کە سلێمانی بە شاری ڕۆشنبیری ناساندوە ئەوەیە کە یەکەم [[پەستانی چاپکردن|چاپخانە]] کە لە [[کوردستان]] کەوتبێتەکار لە سلێمانی بوە، یەکەم [[ڕۆژنامەی کوردی]] لە [[کوردستان]] دەرچووبێت ھەر لەسلێمانی بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kurdsat.tv/hewal.php?id=1489&amp;cor=kurdistani |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120705165200/http://www.kurdsat.tv/hewal.php?id=1489&amp;cor=kurdistani |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تەممووزی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120705165200/http://www.kurdsat.tv/hewal.php?id=1489&amp;cor=kurdistani |date= ٥ی تەممووزی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt;

ڕۆژی ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩، یوونێسکۆ شاری سلێمانیی وەکوو شاری داھێنەری وێژە لەنێو [[تۆڕی شارە داھێنەرەکان]] تۆمار کرد.&lt;ref name=&quot;سلێمانی ١&quot;&gt;[https://slemanicityofliterature.com/page/3/ سلێمانی شاری وێژە: ''سلێمانی شاری وێژەی یوونێسکۆ''؛] [https://web.archive.org/web/20240613093317/https://slemanicityofliterature.com/page/5/ ئەرشیڤکراو لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤؛] سەردان لە ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤.&lt;/ref&gt;

== میدیا و ڕۆژنامەگەری ==
لە سلێمانیدا دەیان دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی تێدایە و چەندین [[ڕۆژنامە]] و گۆڤاری لێوە دەردەچێت و ژمارەیەکی زۆریش [[ڕادیۆ]] و [[تەلەڤیزیۆن]] و سەتەلایتی تێدا پەخش دەکرێ، لەم شارەدا چەندین گرووپی [[شانۆ]] و [[مۆسیقا]] و نیگارکێش و ھونەرمەندی شێوەکار ھەیە و جگە لە [[زانکۆی ئەمریکیی عێراق – سلێمانی|زانکۆی ئەمریکی]] و [[زانکۆی سلێمانی]] چەند زانکۆ و پەیمانگا و قوتابخانەی بیانی تێدایە. ئەم شارە پڕە لە ھۆڵی چالاکی و بەردەوام بەرنامەی ھەمەجۆری ھونەری و ڕۆشنبیری تێدایە.&lt;ref name=&quot;dokan-air.com&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.dokan-air.com/ku/header/fluege-nach-sulaymaniyah-im-nordirak.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120922165031/http://www.dokan-air.com/ku/header/fluege-nach-sulaymaniyah-im-nordirak.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120922165031/http://www.dokan-air.com/ku/header/fluege-nach-sulaymaniyah-im-nordirak.html |date=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt; چەندین گەڕیدەی بەریتانی و بیانی لە کتێب و بیرەوەرییەکانیاندا ئاماژەیان بە زیندوێتی ئەم شارەداوە و بە شاری جوانی و خۆشەویستی ناسراوە. لەم شارەدا ژنان ڕۆڵی دیار و بەرچاویان ھەیە لە دام ودەزگا و دامەزراوەکاندا بە تایبەتی لە ڕێکخراوەکانی [[کۆمەڵگە]]ی مەدەنیدا. ئازادی ڕادەربڕین و زیندوێتی کاروجولە لەم شارەدا سیما و خەسڵەت و پێناسەی سلێمانییە. سلێمانی لەسەر ئاستی [[عێراق]] بەھۆی شوێنی جوگرافییەوە، بەپاک و خاوێنترین شار ناسراوە.&lt;ref name=&quot;dokan-air.com&quot;/&gt;

== کەرتی خوێندن ==
=== زانکۆی سلێمانی ===
[[پەڕگە:Sulaimani Univeristy Entrance.jpg|280px|وێنۆک|[[زانکۆی سلێمانی]]]]
{{سەرەکی|زانکۆی سلێمانی}}
'''[[زانکۆی سلێمانی]]''' بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٦٨ دامەزرا، کامپبی سەرەکی زانکۆ دەکەوێتە شاری سلێمانی یەوە لە [[ھەرێمی کوردستان]]. لە سەرەتادا تەنھا سێ کۆلێژ ھەبوون، بەڵام ساڵانی دوواتر ژمارەی کۆلێژەکان بەشێوەیەکی بەرچاو زیادی کرد لە ئەنجامی داواکاریییەکی زۆر بۆ خوێندنی باڵا لە [[ھەرێمی کوردستان]].

لە ساڵی ١٩٨١ ڕژێمی فاشیستی [[عێراق]] ئەم دامەزراوە ئەکادیمییەی ڕاگواست بۆ شاری [[ھەولێر]] و ناوەکەشی گۆڕدرا بۆ «[[زانکۆی سەڵاحەدین]]». لە ساڵی ١٩٩٢ جارێکی تر زانکۆی سلێمانی دامەزرێندرایەوە لەئەنجامی ھەوڵ و کۆششی زۆری ڕۆشنبیران و زانستخوازانی کورد و خەڵکی دڵسۆزی شاری سلێمانی و زانکۆ جارێکی تر کرایەوە لە ڕێکەوتی ١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢.

ئەمڕۆ زانکۆی سلێمانی ٢٥ کۆلێژی ھەیە کە تێیدا خوێندکاران بڕوانامەی بەکالۆریۆس بەدەست دەھێنن لە چەندین بواری جیاجیادا.

=== زانکۆی ئەمریکی لە عێراق - سلێمانی ===
{{سەرەکی|زانکۆی ئەمریکی لە عێراق – سلێمانی}}
'''[[زانکۆی ئەمریکیی عێراق – سلێمانی|زانکۆی ئەمریکی لە عێراق – سلێمانی]]''' (بە ئینگلیزی: The American University of Iraq – Sulaimani) زانکۆیەکی ئەھلیی قازانج نەویستە کە خوێندنێکی فراوانی ھونەرە لیبراڵییەکان لەسەر شێوازی ئەمریکی پێشکەش دەکات بۆ ھەموو خوێندکارە شایستەکان بێ گوێدانە ئینتیما و بنەچەیان.
زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی کە دەکەوێتە سلێمانییەوە و لە ساڵی ٢٠٠٦ لەلایەن ئەنجومەنی ئەمیندارانەکەیەوە دەستی پێکرد و لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ دا دەرگاکانی واڵا کرد. زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی چوار بواری پسپۆڕی زانکۆیی و یەک پرۆگرامی ماستەری بەڕێوەبردنی کار و کۆرسە ئیبگلیزییەکان و پیشەیییەکان لە ڕێی پەیمانگای گەشەپێدانی پیشەیییەوە پێشکەش دەکات. ھەروەھا زانکۆکە پرۆگرامێکی زمانی ئینگلیزی بەردەوامی ھەیە بۆ خوێندکارە وەرگیراوەکان کە پێویستیان بە ڕاھێنانی زیاتر ھەیە لە ئینگلیزی دا پێش دەستپێکردنی کۆرسە ئەکادیمییەکان.

== ئاماری دانیشتووان ==
میستەر ڕیچ کە ساڵی ١٨٢٠ ھاتووەتە سلێمانی واتا (۳٦)ساڵ پاش دروستکردنی شارەکە، ژمارەی دانیشتووانی بە دە ھەزار کەس خەمڵاندوە دوای ئەوە دەڵێت: سلێمانی (٢٠٠٠) ماڵی [[ئیسلام]]. (١٣٠) ماڵە [[جوو|جولەکە]] (٩) ماڵی دیانی کلدانی، ٥ماڵی ئەرمەنی تیا بووە، کۆی ماڵەکان دەکاتە (٢١٤٤). ئەگەر ھەرماڵێک بە پێنج کەس دابنێین دەکاتە (١٠٧٢٠) کەس..
* بە گوێرەی ساڵنامەی عوسمانی ساڵی ١٩٠٧ ژمارەی دانیشتووان (٨٠٢٧) [[موسڵمان]] و (٣٦٠) نا موسڵمان کە دەکاتە (٨٩٦٣) کەس.
* سەرچاوەکانی تر لە ساڵی ١٩١٣ دا ژمارەی دانیشتووانی ھەموو ناوچەی سلێمانییان بە (٥١٦٠٠) کەس داناوە کە (٤٨٦٠٠)یان [[موسڵمان]] و (٩٠٠)یان دیان و (٢١٠٠)یان جوولەکەن. ژمارەی دانیشتووانی شاری سلێمانیان بە (٢٦٠٠٠) کەس داناوە، لە وانە (٢٤٨٢٥) کەس [[موسڵمان]] و (١٠٠٠) کەس جوولەکە و (١٧٥)دیان.
* لە سەردەمی [[خەڵکی ئینگلیز|ئینگلیزدا]] بە گوێرەی [[ڕۆژنامە]] پێشکەوتن ساڵی ١٩٢٠ ژمارەی ناوچەکە بە (٦٢٧٢٢)کەس دائەنێ. دانیشتووانی شاری سلێمانی بە دە ھەزار کەس داناوە.
* ساڵی ١٩٢٥–١٩٢٦ سلێمانی خۆی بریتی بووە لە ١٣–١٤ ھەزار کەس. دوای ئەوە لە کاتی حوکمەتی [[عێراق]]دا و لە ساڵی ١٩٢٧ و سەرژمێری دەستی پێکرد: ١٩٢٧- ١٩٣٧- ١٩٤٧- ١٩٥٧- ١٩٦٥ - ١٩٧٦-١٩٨٨
* ژمارەی دانیشتووانی شاری سلێمانی لە ساڵی ١٩٤٧ دا بە گوێرەی تۆماری ڕەسمی (٢٣٤٧٥) کەس بووە.
* ساڵی ١٩٥٧ بریتی بووە لە (٤٨٨١٢) کەس.
خەڵکی سلێمانی بە زاراوەی بابانی لە زمانی کوردی قسە دەکەن کە لە ڕوانگەی ڕێزمان و وشەوە، زۆرتر وەک زاراوەی ئەردەلانی پارێزگای سنەیە. ئەوە لە حاڵێک دایە کە زاراوەی هەولێر زۆرتر وەک زاراوەی موکریانیە کە لە شارەکانی پیرانشار و مەهاباد و چەند شاری تر دا قسەی پێ دەکرێ.  

=== دانیشتووان لە ساڵی ١٩٩٨ ===
ساڵی ١٩٩٨ شاری سلێمانی بەگوێرەی ساڵنامەی ئەو ساڵە بەم جۆرە بووە:
* ژمارەی دانیشتووانی شاری سلێمانی خۆی: (٥٤٨، ٧٤٧) کەس.
* ژمارەی دانیشتووانی سنووری پارێزگای سلێمانی: (١، ١٢٧، ٢٢٦) کەس.
* ژمارەی خێزان لە ناو شاردا: (١١٠، ٣٦٠).
* ژمارەی خێزان لە سنووری [[پارێزگای سلێمانی]]: (٢١٧، ٢٢٠) خێزان.
* ژمارەی گەڕەکەکانی شاری سلێمانی: (٥٨).
* لە دوایین ئاماردا ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە بە (١، ٩١٧، ١٩٣٦) کەس مەزەندە کراوە.

== شوێنە گەشتیارییەکان ==
=== سەیرانگای سەرچنار ===
'''[[سەرچنار]]''' یەکێکە لە گەڕەکەکانی شاری سلێمانی، دەکەوێتە ڕۆژاوای شار. جاران بەھۆی لاوازی کەرەسەی ھاتوچۆوە و کەمی دانیشتووانی شار، سەرچنار جیابوو لە بەشەکانی تری سلێمانی و دەزانرا لەکوێوە بۆ کوێ دەستپێک و کۆتایییەتی، ئەمڕۆکە سەرچنار تێکەڵ بووە و لەدەوریا چەندین گەڕەکی تر دروستبوون وەک: شەھیدانی سەرچنار، گردی سەرچنار،.. ھتد؛ و ھەروەھا [[سەرچنار]] بەیەکێک لە ھاوینەھەوارەکانی [[عێراق]] دەژمێردرێت بەھۆی بوونی ئاوی ھەڵقوڵاوی ژێر گرد و بەرزایییەکانی. زۆر لە مێژە [[سەرچنار]] ئوتێل و شوێنی حەوانەوەی لێدروست کراوە بۆ گەشتیاران. شوێنێکی فێنک و خەم ڕەوێن بووە بۆ خەڵکی سلێمانی و دەوروبەری، کە تاکوو ئەمڕۆش کۆتایی ھەفتان خەڵکانێکی زۆر ڕووی لێدەکەن بۆ سەیران. سەرچنار چەندجارێک نۆژەنکراوەتەوە و سیمای ناو سەیرانگاکانی دەستکاریی کراون و خۆشکراوە.

=== ھاوینە ھەواری دوکان ===
[[بەنداوی دوکان]] لە خۆر ئاوای شاری سلێمانی بە دووری [٧٠] کم و لەسەر [[زێی بچووک]] دروست کراوە، کە بریتی یە لە دەریاچەیەکی مەزن و بڕی [٦٫٨ ملیارد م٣] ئاو گل دەداتەوە، ئەم دەریاچەیە بووەتە ناوچەیەکی گەشتیاری سەرنج ڕاکێش و گەشتیاران لە زۆر ناوچەوە ڕووی تێ دەکەن، ئۆتێلێکی گەورەی بە ناوی [میراڵ] و کۆمەڵێک کابینەی جۆراو جۆری لێ بنیاد نراوە، گەشتیاران لە ھەر چوار وەرزی ساڵ گەشتی بۆ دەکەن.

== باخ و پارکەکانی شار ==
[[پەڕگە:Sharaf Khan Bidlisi Statue at Slemani Public Park.jpg|وێنۆک|]]
[[پەڕگە:Sulaimani Palace in Sulaymaniyah,Kurdistan, Iraq.jpg|250px|وێنۆک|بینای ئوتێلی سلێمانی پاڵاس]]

=== باخی گشتی ===
باخچەی گشتی لە کۆندا نەبووە. تا سەردەمی [[ئەحمەد پاشای بابان]] کە حاکمی سلێمانی بووە چوار باخی دروست کرد، ئێستا ئەو چوارباخە بوون بە گەڕەکێک لە گەڕەکەکانی سلێمانی. جا لەبەر ئەوەی ئاوی سلێمانی زۆر بووە و پڕ بووە لە کانی و کارێز جگە لە ئاوی شیوەکان و زێرابەکان کە بەرەو خوار بوونەتەوە، ئەمانە ھەموو سوودیان لێ وەرگیراوە بۆ [[باخ]] دروستکردن.
* ئەمانەش ناوی ئەو باخانەن کە ھەبوون و ئەوانی تریش ئەوانەن کە لەم دوایییەدا دروست کران:
* باخی پورە بەگ: لە [[گەڕەکی گۆیژە]] نزیک [[سابونکەران]] و ژوور مزگەوتی ھەمزاغا، ماڵی شاعیری گەورەی [[کورد]] [[پیرەمێرد]] لەوێدابوو.
* تووی مەلیک: لە باکووری شاری سلێمانی، لە ساڵەکانی سی و چلی سەدەی ڕابردوو (حەوزێکی گەورە)ی ھەبوو لە بەھارا پر دەبوو لە [[ئاو]]، لەوەو پێش دار و درەختی لە بەرابوو، خەڵک لە بەھارا دەچوونە ئەوێ بۆ سەیران. ئەم ناوچەیە موڵکی شێخان بوو. لەکاتێکدا دروست کرا کە شێخ مەحموود حوکمدار بوو، بۆیە ناونرا تووی مەلیک.
* باخی شێخ لەتیف (شێخ لەتیفی دانساز) لە لای ماڵەکەی خۆیانا لە گەڕەکی دەرگەزێن، پڕبوو لە داری بەردار و حەوزێک بە فوارەوە لە ناوەڕاستیا ئێستاش ھەندێ شوێنی ماوە بە باریکی درەختی [[سێو]] و [[ھەڵوژە]] و [[ھەرمێ]] و [[ھەنار]] و [[قۆخ]] و [[گێلاس]] و بەھێ و [[ھەنجیر]]ی تیا بوو.
* باخی فەرەجی حەمە مراد لە دەرگەزێن نزیک بە کارێزی دایکی پاشا دە دۆنم [[زەوی]] بوو. بە موڵک ھی (عەزمی بەگی بابان) بوو، لە ھاوینا تەنیا ئەو باخە ھەبوو کە بە تەنیشت ماڵی عەزمی بەگ خۆیەوە بوو، خەڵکی شار پۆل پۆل بۆی دەھاتن. ئێستا شوێنەکەی قوتابخانەو خانووە.
* باخی مەجید بەگ: لە باکووری شاری سلێمانی. شوێنی بینای [[زانکۆی سلێمانی]] و نەخۆشخانەکانی فریاکەوتن و گشتییە.
* باخی کانی دۆمان لە خوار گەڕەکی سەرشەقامەوە بوو.
* باخی گەورە و بۆگەنە: ئەمیش ھەر موڵکی (عەزمی بەگی بابان) بوو لە خوار شاری سلێمانییەوە.
* باخچەی گشتی: لە ڕاستیدا ھەر ئەم شوێنە بوو کە بە تەواوی پێی بوترێ (باخچە). دەکەوێتە ڕۆژ ئاوای سلێمانی نزیک (سەنتەری [[پارێزگای سلێمانی]]). یەکەم باخچەی میرییە و کاتێک کە مەجید یەعقوبی لە ساڵەکانی (١٩٣٧–١٩٣٩) موتەسەریفی سلێمانی بوو دروستی کرد کە ئەوسا ئەوپەری شار بوو، واتا ھیچ خانوو بینا لەو لایەوە نەبوو بێگومان ئەم باخچەیە بۆ ڕازاندنەوەی شارەکە و گەشت و جوانی سەردانی ژن و پیاو ڕۆژانی ([[چوارشەممە]] تایبەت بوو بۆ ژنان) بە عەبا و پەچەوە دەھاتن بەداخەوە بەھۆی نالەباری ئاسایشەوە زۆر دەستکاری کراو زۆری لێ کەمکرایەوە و دارەکانی دەبڕران، بەڵام ئێستا گەشاوەتەوە.

[[شارەوانی]] سلێمانی لەم ساڵانەی دوایییەدا فەرمانگەی باخچەکانی بەتایبەت پێک ھێنا بۆ دروستکردنی باخچە لە ناوشارا. ئەو فەرمانگەیەش ژمارەیەکی زۆری باخچەی دروست کردوە سەرپەرشتیان دەکات لە ژوور ھەموویانەوە پارکی ئازادی کە لەوەو پێش لەشکرگای حوکمەت بوو (حامییە) بوو. دەکەوێتە بەشی ژوورووی شار. ژمارەیەکی زۆری تر باخچەی بچووک ھەن لە ناو شارەکە کە ھەموو ڕازاوە و جوان و ڕێک و پێکن ھەندێکیان بە ناوی ئەو کەسانەی بیانی و خۆیییەوە ناونراونکە خزمەتیان پێشکەش کردووە. وەک (باخچەی ئولڤ پالما) سەرەک وەزیرانی [[سوێد|سوید]] کە بەدەستی ناحەز شەھید کرا و باخچەی جەواھری کە بە ناوی شاعیری گەورەی [[عەرەب]] محەممەد مەھدی ئەلجەواھیری دۆستی دێرینی [[کورد]] و باخچەی فەرەیدون علی ئەمین و گەلێکی تر.

== وەرزش ==
[[پەڕگە:SulyLogoForWikipedia.png|200px|وێنۆک|لۆگۆی یانەی وەرزشی سلێمانیی کۆن]]
{{سەرەکی|وەرزش لە سلێمانی}}
لە پێش دامەزراندنی [[یانەی وەرزشیی سلێمانی|یانەی وەرزشی سلێمانی]] لە سەرەتای ساڵی ١٩٥٦ لە زۆربەی گەڕەکەکاندا تیپی ئەھلی (میللی) ھەبووە. یاریگایەکی [[تۆپی پێ]] کە بە چیمەنی [[سەوز]] و پتر لە (٢٠، ٠٠٠) بیست ھەزار کەس دەگرێت، لەسەر تازەترین شێوە نوێ کراوەتەوە لەسەر بوودجەی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|حکومەتی ھەرێمی کوردستان]]، و ئێستا بە کۆبوونەوەی ھەموو یاریگاکان لە چوارچێوەی ([[یاریگای سلێمانی|مەلعەبەکە]]) دا ناونراوە «کۆمەڵگای [[یانەی وەرزشیی سلێمانی|یانەی وەرزشی سلێمانی]]» لە گەڕەکی چوار باخ.

[[یانەی وەرزشیی سلێمانی|یانەی وەرزشی سلێمانی]] یانەیەکی تۆپی پێی پیشەگەری عێراقییە. لە ساڵی ١٩٥٦دا دامەزراوە، یانەکە لە خولی بژاردەی [[عێراق]] یاری دەکات.

== کەسایتییەکانی شاری سلێمانی ==
[[پەڕگە:Mahmud Barzanji.jpg|120px|وێنۆک|[[شێخ مەحموودی حەفید]]]]
[[پەڕگە:Hapsa xani naqib.JPG|120px|وێنۆک|[[حەپسەخانی نەقیب]]]]لەگەل ئەوەش چەندین کەسایەتی دیاری تر کە توانیویانە دەنگی خۆیان بگەیەنن بە وڵاتانی دراوسێ.. !{{سەرەکی|پێرستی کەسایەتییەکانی شاری سلێمانی}}
شاری سلێمانی لە ڕێڕەوی دامەزراندن و پەرەسەندن و پێدا چەسپاندنی خۆیدا لە کۆڕی [[شارستانیەتی|شارستانێتی]] و پێشڕەویدا کۆمەڵێکی زۆر لە نووسەر و شاعیری باشی بۆ [[مێژوو]] ھێشتووەتەوە. بۆ سەردەمی [[میرنشینی بابان|بابان]] و دامەزراندنی شار و ماوەیەکیش لە ساڵانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] ھەموو مەلا و زاناکان شاعیر و نووسەر بوون یان ھەموو شاعیر و نووسەرەکان مەلا و زانا بوون. بۆ پاش ئەو سەردەمەش [[مزگەوت]] لە بەخشینی شاعیر و نووسەر نەکەوت و قوتابخانەی تازەش گەلێک بلیمەتی بەخشی و مەڵبەندێکی وەکو زانستی وای کرد کە زۆر لە نەخوێندەواران بچنە ڕیزی شاعیران.&lt;ref&gt;کتێبی: سلێمانی ٢٠٠ ساڵ - نووسین و کۆکردنەوەی - ئەکرەمی ساڵحی ڕەشە - لاپەڕە / ٥٠٣&lt;/ref&gt;

* [[شێخ مارفی نۆدێ]] (١٧٥٣ – ١٨٣٨) ھۆنراوەنووس و ڕۆشنبیر و سەرپەرشتیاری مەدرەسەی مزگەوتی گەورە.
* [[ کاک ئەحمەدی شێخ|حاجی کاک ئەحمەدی شێخ]] (١٧٩٣–١٨٨٧) ڕۆشنبیر و سەرپەرشتیاری مەدرەسەی مزگەوتی گەورە.
* [[مەولانا خالیدی نەقشبەندی|مەولانا خالید]] (١٧٧٩ – ١٨٢٧) شاعر و زانا و شێخی تەریقەت و ڕۆشنبیر.
* [[نالی]] (١٨٠٠–١٨٧٣), ھۆنراوەنووس،ڕۆشنبیر، دامەزرێنەری شیعری بابان (دیالێکتی سۆرانی).
* [[فەقێ قادری ھەمەوەند|فەقێ قادری هەمەوەند]] (١٨٣٠-١٨٩٠) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[سالم]] (١٨٠٠–١٨٦٦), ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[مەحوی]] (١٨٣٠–١٩٠٦), ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[کوردی (شاعیر)|کوردی]] (١٨٠٩-١٨٥٠) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[وەفایی]] (١٨٤٤-١٩٠٢) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[بێخود]] (١٨٧٩-١٩٥٥) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[حەمدی]] (١٨٧٦-١٩٣٦) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[مەلا عەبدولکەریم مودەریس]] (١٩٠١-٢٠٠٥) شاعیر، زانا، ڕۆشنبیر و شارەزا لە بوارە جیاوازەکانی ئایین و موفتی عێراق
* [[عەلائەدین سەججادی|عەلائەدین سەجادی]] (١٩٠٧-١٩٨٤) نوسەر و ڕۆشنبیر
* [[محەممەد خاڵ|شێخ محەمەدی خاڵ]] (١٩٠٤-١٩٨٩) نوسەر و ڕۆشنبیر
* شێخ فاخر شێخ طیب وەبەرهێنەر و سەرمایەداری ناسراوی سلێمانی و کوردستان و عێراق
* [[عیزەدین مستەفا ڕەسووڵ]] (١٩٣٤-٢٠١٩) نوسەر و ڕۆشنبیر
* فاروقی مەلا مستەفا (۱۹٤۲) بازرگان و سەرمایەداری ناسراوی سلێمانی و کوردستان و عێراق و برای عیزەدین مستەفا ڕەسوڵ
* ئاسۆ بامۆکی بازرگان و وەبەرهێنەر و سەرمایەداری ناسراوی سلێمانی و هەڵەبجە
* [[یەحیا ئەفەندیی وێنەگر|یەحیا ئەفەندی وێنەگر]] (١٨٨٩–١٩٧٦)یەکەمین وێنەگری سلێمانی.
* [[حاجی مەلا سەعید کەرکووکلی زادە]] (١٨٦٦–١٩٣٧), وەزیری یاسا لە لە [[شانشینی کوردستان]] لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]].
* [[مستەفا پاشای یاموڵکی|مستەفا یامولکی]] (١٨٦٦–١٩٣٦)، وەزیری پەروەردە لە شانشینی کوردستان لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]].
* [[پیرەمێرد]] (١٨٦٧–١٩٥٠), ھۆنراوەنووس و ڕۆژنامەوان.
* [[شێخ مەحموودی حەفید]] (١٨٧٨ – ١٩٥٦), مەلیکی کوردستان (١٩٢٢–١٩٢٤)
* [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] (١٨٨٠–١٩٤٨), مێژوونووس، [[سیاسەت]]مەدار.
* [[تۆفیق وەھبی]] (١٨٩١–١٩٨٤)، زمانناس، و سیاسەتمەدار و ھۆنراوەنووس.
* [[شێخ نووری شێخ ساڵح|شێخ نوری شێخ ساڵح]] (١٨٩٦–١٩٥٨) ڕۆژنامەوان و ھۆنراوەنووس.
* [[گۆران]] (١٩٠٤–١٩٦٢), دامەزرێنەری ھۆنراوەی نوێ، ھۆنراوەنووس.
* [[ئیبراھیم ئەحمەد]] (١٩١٤–٢٠٠٠), [[ڕۆمان]]نووس، ھۆنراوەنووس و وەرگێڕ.
* هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەد (۱۹٤۷) کچی ئیبراهیم ئەحمەد و هاوسەری سەرۆک کۆماری عێراق جەلال طاڵەبانی و خانمی یەکەمی عێراق(۲٠٠٥-۲٠۱٤)
* شاناز ئیبراهیم ئەحمەد(۱۹٥٤) کچی ئیبراهیم ئەحمەد و هاوسەری سەرۆک کۆماری عێراق د.عەبدول لەتیف ڕەشید و خانمی یەکەمی عێراق(۲٠۲۲-ئێستا)
* هەتاو ئیبراهیم ئەحمەد کچی ئیبراهیم ئەحمەد
* [[محەممەد قودسی]] (١٩١٩–١٩٤٧) ئەفسەر لە [[سوپا]]ی [[کۆماری کوردستان]].
* [[ئەحمەد ھەردی]] (١٩٢٢—٢٠٠٦), ھۆنراوەنووس.
* [[حەپسەخانی نەقیب]] (١٨٩١–١٩٥٣) سیاسەتمەدار و خێرخواز.
* [[محەممەد ساڵح دیلان]] (١٩٢٧–١٩٩٠), مۆسیقاژەنێکی دیار و ھۆنراوەنووس.
* [[زمناکۆ بورھان قانع]] (لەدایکبوون ١٩٧٨), ڕۆژنامەوان و ڕووناکبیر.
* [[ئەنوەر قەرەداغی]] (١٩٤٦), مۆسیقاژەن و ئاواز دانەرێکی دیار.
* [[دیاری قەرەداغی]] (١٩٦٧), گۆرانیبێژ.
* [[شەھاب شێخ نووری|شەھاب شێخ نوری]] (١٩٣٢–١٩٧٦) سیاسەتمەداری کورد لە [[عێراق]].
* [[جەمال نەبەز]] (لەدایکبوون ١٩٣٣), زمانناس.
* [[مەحموود عوسمان|مەحمود عوسمان]] (لەدایکبوون ١٩٣٨), سیاسەتمەدار.
* [[شێرکۆ بێکەس]] (لەدایکبوون ١٩٤٠), ھۆنراوەنووسی سەردەم.
* [[محەممەد حاجی مەحموود]] (لە دایکبوون ١٩٥٣)، سیاسەتمەدار
* [[نەوشیروان مستەفا]] (لەدایکبوون ١٩٤٤), سیاسەتمەدار.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wusha.net/ |سەردێڕ=Wusha Corporation بڵاوکەرەوە=Wusha.net |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt;
* [[عوسمانی حاجی مارف]] (لەدایکبوون ١٩٥٤)سیاسەتمەدار، سکرتێری حزبی کۆمۆنیست.
* [[فریاد فازل عومەر]] (لەدایکبوون ١٩٥٠), پرۆفیسۆر لە زانکۆی فری بەرلین.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.geschkult.fu-berlin.de/e/iranistik/mitarbeiter/wimis/omar/index.html |سەردێڕ=Institut für Iranistik: Feryad Fazil Omar |بڵاوکەرەوە=Geschkult.fu-berlin.de |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111003042038/http://www.geschkult.fu-berlin.de/e/iranistik/mitarbeiter/wimis/omar/index.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
* [[ڕزگار محەممەد ئەمین]] (لەدایکبوون ١٩٥٨), دادوەر.
* [[بەختیار عەلی]] (١٩٦٠) ڕۆماننووس و ڕووناکبیر.
*  [[کەژاڵ ئەحمەد]] (١٩٦٧) شاعیر و ڕۆژنامەنووس.
* [[بەرھەم ساڵح]] (لەدایکبوون ١٩٦٠)سیاسەتمەدار، [[سەرۆک وەزیران]]ی پێشووی [[ھەرێمی کوردستان]].
* [[میران ئەبراھام|میران ئه‌براهام]] (له‌دایکبووی ١٩٧٠) نووسه‌ر و ڕۆماننووس.
* [[کارزان کاردۆزی]] (لە دایکبوون ١٩٨٦) دەرهێنەری فیلم و نووسەر.
* [[مەریوان وریا قانع]] (لەدایکبوون ١٩٦٦), ڕووناکبیر.
* [[چۆمان ھەردی]] (لەدایکبوون ١٩٧٤) ھۆنراوەنووس، وێنەکێش.
* [[دکتۆر ڕێبوار فەتاح]] (ڕێبوار مەریوانی) (لەدایکبوون ١٩٥٧) نووسەر و شارەزای ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست.
* [[شوان کەمال]] (لەدایکبوون ١٩٦٧) [[ھونەرمەندی داھێنەر|ھونەرمەند]]،پەیکەرساز و وينەکێش.
* [[جەلال دەباغ]] (لەدایکبوون ١٩٣٩) سیاسەتمەدار، نووسەر و ڕۆژنەمەنوس.
[[Jalal Talabani]] *

== کەسایەتیی بیانی کە لە شاری سلێمانی ژیاون ==
* [[ئیلی بانیستەر سەون]] ناسراو بە مێجەر سەون یان مێجەر سۆن
* [[گۆکول چاند موکرجی]] ناسراو بە غەفوور ھیندی یان غەفوورە ڕەش ١٨٩٤–١٩٨٠

== گەڕەکەکانی شاری سلێمانی ==
{{multicol}}
* [[ھەوارەبەرزە (ڕوونکردنەوە)|ھەوارەبەرزە]]
* [[ئەزمڕ]]
* گۆیژەی نوێ
* [[خەبات]]
* [[ئازادی (سلێمانی)|ئازادی]]
* [[ئیبراھیم ئەحمەد (سلێمانی)]]
* بەختیاری
* [[کارێزەوشک]]
* سەروەری
* فەرمانبەران
* ھاوکاری
* [[دەباشان]]
* [[ھەواری تازە]]
* گاردن سیتی (سلێمانی)
* [[تووی مەلیک (گەڕەک)|تووی مەلیک]]
* [[عەلی کەمال]]
* [[شەھیدان]]
{{multicol-break}}
* [[دارۆغا]]
* [[گۆیژە (گەڕەک)|گۆیژە]]
* [[مامۆستایان (سلێمانی)]]
* [[قازی محەممەد (سلێمانی)]]
* [[ئیسکان (سلێمانی)]]
* [[سلێمانی نوێ]]
* [[گردی جۆگە]]
* [[مەڵکەندی]]
* شێخان
* [[بەکرەجۆ]]
* [[قەرەتۆغان]]
* کانی ئاسکان
* [[گردە خڕە]]
* [[کانی کوردە]]
* [[ھەواری شار]]
* سارداو
* کەلەکن
* [[حاجی سوورە]]
* [[دەردە دێ]]
* [[زانکۆ]]
* [[کانی با]]
* ڕاپەڕین
{{multicol-break}}
* شۆڕش
* [[سەلیم بەگ]]
* [[دەباشان]]
* [[سوورێن]]
* عەلی ناجی
* ئاشتی
* ھەواری شار
* تاڤگە
* عەواڵ
* شاری ئارام
* کەڵینان تاوەرز
* بەرانان
* دانیا سیتی
* باشوور سیتی
* بادینان
* باخان
* بێسەرانی
{{multicol-break}}
* ئەندازیاران
* بەرانان
* زەرگەتە
* کانی سپیکە
* [[سەرچنار]]
* چوارچرا
* کەنەسوورە
* کانی گۆمە
* بەختیاری
* ھەندرێن
* شێروانە
* ھەکاری
{{multicol-break}}
* بەختیاری نوێ
* ھەراواز (گردی سەرچنار)
* قلیاسان
* زەرگەتەی کۆن
* مامە یارە، ڕۆژھەڵات
* ساوان، ڕۆژھەڵات
* سابونکەران، دارگازێن
* بازرگانی
* تانجەرۆ، زمناکۆ
{{multicol-break}}
* جوولەکان
* شارەوانی
* سەرشەقام
* وەیس
* [[چوارباخ]]
* ئاوباریک
* گەرمیان
* [[شێخ محێدین]]
* [[زێڕێنۆک]]
* قالاوا
{{multicol-break}}
* [[موشیرئاوا]]
* ئابڵاغ
* ڕزگاری
* کارگەکەن
* لالا زار
* زەرداو
* [[وڵووبە]]
* گوندی ئەڵمانی یەک
* گوندی ئەڵمانی دوو
* کورد سیتی
* کوردسات
* شاری گۆیژە
* قڕگە
* ڕاپەڕین
* کەلەوانان
* حاجیئاوا
* کەندەکەوە
* گوڵەباخ
* ئیبراھیم پاشا
{{multicol-end}}
*قولەرەیسی سەروو
*قولەرەیسی خواروو

== فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی سلێمانی ==
{{سەرەکی|فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی سلێمانی}}
[[پەڕگە:44929 The Sulayamaniyah International Airport in 2007.jpg|وێنۆک|300px|فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی سلێمانی لە ساڵی ٢٠٠٧دا]]
فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی سلێمانی دەکەوێتە [[بەکرەجۆ]] بەدووری ١٥ کیلۆمەتر لە شاری سلێمانی، فڕۆکەخانەکە لە ساڵی [[٢٠٠٣]] بەردی بناغەی بۆ دانراو و لە ساڵی [[٢٠٠٥]] بەتەواوی بەکار خرا.

== پەیوەندی نێونەتەوەیی ==
=== دەستە خوشک ===
* {{ھێمای ئاڵا|کوردستان}} [[سنە]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای کوردستان لە ئێران]] &lt;ref name=&quot;http://www.kurdpress.com/details.aspx?id=175912&quot;&gt;http://www.kurdpress.com/details.aspx?id=175912 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191102071315/http://www.kurdpress.com/details.aspx?id=175912 |date= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ }}&lt;/ref&gt;

== پێشانگا ==
&lt;gallery&gt;
پەڕگە:View of Sulaimaniyah.jpg|شەقامی سالم، سلێمانی
پەڕگە:Sulamani-kurdistan (3).jpg|دیمەنی دەریاچەی دوکان، سلێمانی
پەڕگە:Kurdishflagslemani.jpg|ئاڵای کوردستان لە پارکی ئازادی
پەڕگە:Sulaymaniyah1.jpg|دیمەنێکی سلێمانی
پەڕگە:View of Sulaymaniyah (Sulaimani) City , Kurdistan.jpg|شاری سلێمانی
پەڕگە:Sulaymaniyah City Kurdistan.jpg|دیمەنێکی شاری سلێمانی
پەڕگە:View of Sulaymaniyah (Slemani) City in Winter - Snow 2015.JPG|سلێمانی لە وەرزی زستاندا
Handmade Bottles Tree.jpg|سلێمانی
Grand Millennium Sulaimani Hotel in Sulaymaniyah, Kurdistan.jpg|سلێمانی لە شەودا
Dr Jamal Hostpital for childern in Sulaymaniyah.jpg|نەخۆشخانەیەکی منداڵان لە شاری سلێمانی
Sarchnar Park, Slemani.jpg|پارکی سەرچنار
Romanian amphitheater - sulaymaniyah.jpg|شانۆی ڕۆمانی لە هەواری شار
&lt;/gallery&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[پێڕستی شارەکانی کوردستان|شارەکانی کوردستان]]
* [https://sulipas.com نەخشەی پاسەکان و گەڕەکەکانی سلێمانی] 

== سەرچاوەکان ==
{{پەراوێزەکان|٢}}

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
{{پۆلی کۆمنز|Sulaymaniyah}}
* [https://web.archive.org/web/20160314091807/http://slaemany.com/ ماڵپەڕی سلێمانی]
* [https://web.archive.org/web/20160311062608/http://univsul.org/k_uos.aspx ماڵپەڕی زانکۆی سلێمانی]
* [http://kurdish-guide.com/ ڕێبەری کوردی]
* [http://www.sul-traffic.com/ بەڕێوەبەرایەتی ھاتوچۆی سلێمانی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191026172122/http://www.sul-traffic.com/ |date=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ }}
* [https://web.archive.org/web/20150703183939/http://www.suligov.com/Default.aspx پارێزگای سلێمانی]
* [https://web.archive.org/web/20170920052709/http://kurdsat.tv/ کوردسات تیڤی]
* [https://web.archive.org/web/20160311062608/http://univsul.org/k_uos.aspx زانکۆی سلێمانی]
* [[:en:Sulaimaniya|ویکیپیدیای ئینگلیزی - سلێمانی]]

{{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی ھەرێمی کوردستان}}
{{نەخشەی ھەرێمی کوردستان}}
{{شارەکانی کوردستان}}
{{پایتەختەکانی کوردستان}}
{{کەسایەتییەکانی سلێمانی}}
{{پڕگەلھەترین شارەکانی کوردستان}}
{{تووڵی دەروازە|ئاسیا|جوگرافیا|کوردستان|پارێزگای سلێمانی|ڕۆژھەڵاتی ناوین|عێراق|شارەکان}}

[[پۆل:سلێمانی|سلێمانی]]
[[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٧٨٤]]
[[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]]
[[پۆل:شام]]
[[پۆل:نیشتنگە کوردییەکان]]
[[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]]</text>
      <sha1>9usv7jqjpqelgnx5dz79zw3tqt2jvyo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578164</id>
      <parentid>1578161</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T15:23:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alandbarznji98</username>
        <id>47336</id>
      </contributor>
      <origin>1578164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75217" sha1="9nwi35x1xn71sn4ag9eybh0h9fy8dj9" xml:space="preserve">{{نیشانەی وتاری ھەڵبژێردراو}}
{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو   = سلێمانی
| ناوی_فەرمی           = Sulaimaniyah
| ناوی_خۆماڵی  = سولەیمانی
| زمانی_ناوی_خۆماڵی = سلێمانیانە
| ناوەکانی_تر    = السلیمانیة - Silêmanî
| جۆری_نیشتنگە  = '''[[شار]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە       = Sulaymaniyah City Collage.png
| قەبارەی_وێنە      = 300px
| شرۆڤەی_وێنە  = چەند دیمەنێکی شاری سلێمانی
| وێنەی_ئاڵا  =
| قەبارەی_ئاڵا  =
| وێنەی_مۆر  =
| قەبارەی_مۆر  =
| وێنەی_نیشان  =
| قەبارەی_نیشان  =
| ناسناو  = '''&lt;span style=&quot;color:#090;&quot;&gt; پایتەختی ڕۆشنبیریی ھەرێمی کوردستان. مەڵبەندی ڕۆشنبیری{{ھن}}شاری ھەڵمەت و قوربانی &lt;/span&gt;'''
| دروشم   =
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}}
| قەبارەی_نەخشە  = 70px
| شرۆڤەی_نەخشە              = '''شاری سلێمانی'''
| دەرزیی_نەخشە              = Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = سلێمانی
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 270px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]] دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.56496 |N| 45.4329 |E|region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&amp;smap=03010300&amp;rnr=140&amp;anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&amp;smap=03010300&amp;rnr=140&amp;anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
| جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]]
| ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]]
| جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سلێمانی|ناوەندی قەزای سلێمانی]]
| جۆری_دابەشکراو٤ =
| ناوی_دابەشکراو٤ =
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران =
| ڕێکەوتی_دامەزران = ١٧٨٤ز
| سەردێڕی_دامەزران١ =
| ڕێکەوتی_دامەزران١ =
| سەردێڕی_لەناوچوون =
| ڕێکەوتی_لەناوچوون =
| دامەزرێنەر  = [[ئیبراھیم پاشای بابان]]
| ھۆکاری_ناونران = پاشای [[میرنشینی ئەردەڵان]]
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات =
| جۆری_دەسەڵات  = ئەنجومەن - بەڕێوەبەرایەتی
| حیزبی_سەرۆک  =
| سەرناوی_سەرۆک  = پارێزگاری سلێمانی
| ناوی_سەرۆک  = [[ھەڤاڵ ئەبووبەکر]]
&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٣٤٠٤
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ =
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ =
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا =
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = ١٠٥
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ =
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م   = ٨٨٢
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م  =
| نزمترین_بەرزایی_بە_م  =
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان  = ٢٬٢٥٠٬٠٠٠&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.zamenpress.com/Detail_wtar.aspx?jimare=3473 |سەردێڕ=سەرژمێری وەزارەتی پلاندانانی عێراق بۆ ساڵی ٢٠٢٠ لە سایتی زەمەن پرێس بڵاوکراوەتەوە |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220722221918/https://www.zamenpress.com/Detail_wtar.aspx?jimare=3473 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
| دانیشتووان_لە   = ٢٠٢٠{{ھن}}(بەپێی سەرژمێری وەزارەتی پالاندانی عێراق بۆ ساڵی ٢٠٢٠)
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢  =
| مەزندەی_دانیشتووان  =
| مەزندەی_دانیشتووان_لە =
| دانیشتووانی_شاری  =٦٤٦،٥١٧&lt;ref&gt;https://worldpopulationreview.com/cities/iraq/erbil&lt;/ref&gt;
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ =
| دانیشتووانی_لادێیی =
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ =
| سەرناوی_دانیشتووان  =
| ئاگاداریی_دانیشتووان  =
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt;
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = زمان و ئایین
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]] (بە زۆری [[سوننە]])، [[مەسیحییەت]]، [[جوویەتی]]
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      =
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١  = +٣
| جیاوازی١_لە_utc = تێبینی نەکراوە
| کاتناوچە١_DST = +٣
| جیاوازی١_لە_DST =
&lt;!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە =
| کۆدی_پۆستە  =
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢ =
| کۆدی_پۆستە٢  =
| جۆری_کۆدی_ناوچە =
| کۆدی_ناوچە  =
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە  =  [http://slemani.gov.krd/so/ پارێزگای سلێمانی]
| پەراوێزەکان  =
}}

'''سلێمانی''' ({{بە عەرەبی|السلیمانیة}}) دووەم گەورەترین شاری [[ھەرێمی کوردستان]] و ناوەندی [[پارێزگای سلێمانی|پارێزگای سلێمانییە]]، کە [[ئیبراھیم پاشای بابان|ئیبراھیم پاشای]] [[میرنشینی بابان|بابان]] لە ١٤ی تشرینی دووەمی ١٧٨٤ دای مەزراند.

لەپاش [[ڕاپەڕین|ڕاپەرینی ئازاری ١٩٩١ەوە]] فراوانبوون و پێشکەوتنێکی بەرچاوی بەخۆوە بینی. لە زۆربەی پارێزگاکانی دیکەی عێراقەوە خەڵکێکی زۆر ڕوویان تێکردووە و بووە بە پەناگەی ئەو ھاووڵاتییانەی کە لە خوارووی [[عێراق]] و [[ئێران]]ەوە و ناوچەکانی ناوەڕاستەوە ڕوو دەکەنە ئەم شارە.{{ژێدەر}}

سلێمانی زانکۆیەکی ھەیە کە بە [[زانکۆی سلێمانی]] ناسراوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.univsul.org/K_UOS.aspx |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160311062608/http://univsul.org/k_uos.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠١٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160311062608/http://univsul.org/k_uos.aspx |date=١١ی ئازاری ٢٠١٦}}&lt;/ref&gt; بە مەودای ٦٠ کیلۆمەتر لە شاری سلێمانییەوە دوورە، [[بەنداوی دووکان]] ھەیە کە یەکێکە لە بەنداوە گەورەکانی [[عێراق]]. سلێمانی بە [[ھاوینەھەوار]]ەکانی وەکوو ھاوینەھەواری [[ئەحمەدئاوا (ڕوونکردنەوە)|ئەحمەدئاوا]]، [[سەرچنار]]، [[بەنداوی دووکان]]، [[سەرتەکی بەمۆ]]، [[کونەماسی]]، [[ئەزمڕ]] و [[قەرەداغ]] و چەندین ھاوینەھەواری دڵڕفێنی دیکەش بەناوبانگە.

کۆمەڵێکی زۆر لە نووسەر و شاعیری باشی بۆ مێژوو ھێشتووەتەوە. لەوانە [[نالی]]، [[مەحوی]]، [[پیرەمێرد]]، [[گۆران]]، [[مەولانا خالیدی نەقشبەندی]]، [[سالم]]، [[زمانی کوردی|کوردی]]، [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ|ئەمین زەکی بەگ]]، [[فایەق بێکەس]]، [[زێوەر]]، [[تۆفیق وەھبی]]، [[وەلی دێوانە]]، [[کاک ئەحمەدی شێخ]] و سەدان نووسەر و شاعیری تریش.&lt;ref&gt;کتێبی: شاری سلێمانی ٢٠٠ ساڵ - نووسین و کۆکردنەوەی - سلێمانی ساڵحی ڕەشە / لاپەڕە / ٥٠٣&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
[[پەڕگە:Teachers of first Kurdish primary school in Sulaymaniyah,Kurdistan,Iraq in 1924.jpg|300px|وێنۆک|وێنەی چەند مامۆستایەکی یەکەمین خوێندنگەی سەرەتایی لە سلێمانی لە ساڵی ١٩٢٤]]
{{سەرەکی|مێژووی سلێمانی|کاتنامەی سلێمانی}}
شاری سلێمانی لە ١٤ ی تشرینی دووەمی ساڵی ١٧٨٤ لەلایەن [[ئیبراھیم پاشای بابان]] ەوە ئاوەدانکراوەتەوە. ئیبراھیم پاشا بابان شارەکەی بە ناوی باوکییەوە، [[سلێمان پاشا]]، ناوناوە. سلێمانی جگەلەوەی دەبێتە پایتەختی میرنشینی بابان، لەھەمان کاتدا دەبێتە مەڵبەندێکی بازرگانی و ڕۆشنبیری ناوچەکە.&lt;ref name=&quot;sulygov.com&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sulygov.com/ |سەردێڕ=The Leading Suly Government Site on the Net |بڵاوکەرەوە=sulygov.com |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt; شێوەزاری سۆرانی لە ناوچەکەدا پەرە دەستێنێ و دەبێتە زمانی خوێندن و نووسین. پاش ڕووخانی میرنشینی بابان لە ساڵی ١٨٥١ و لەناوچوونی دەوڵەتی عوسمانی لە جەنگی جیھانیی یەکەم، شاری سلێمانی دەخرێتە سەر کۆماری عێراقی ئەمڕۆ. لە ساڵی ١٩٢٢ تا ١٩٢٤ شاری سلێمانی پایتەختی دەوڵەتەکەی مەلیک مەحموود بووە.
شاری سلێمانی جگە لەوەی لانکەی ڕۆشنبیر و تێکۆشەران بووە، مەڵبەندی ھەڵگیرسانی چەندان شۆڕش و ڕاپەڕینیش بووە لە [[مێژووی کورد]]ستاندا.
بەپێی ڕۆژنامەی [[ژین (ڕۆژنامە)|ژین]] لە ساڵی ١٩٥٥ پانی ڕووی شاری سلێمانی ٢٠ ملیۆن و ٢٥٠ ھەزار مەترە و ژمارەی دانیشتووانی دەگاتە ٦٠ ھەزار کەس و نزیکەی ٧ ھەزار خانووی تیادایە. لە حەوت گەڕەکی سەرەکی پێکھاتووە ئەوانیش [[کانی ئاسکان]]، [[گۆیژە (گەڕەک)|گۆیژە]]، [[مەڵکەندی]]،صابونکەران، [[سەرشەقام]]، [[چوارباخ]]، [[دەرگەزێن]] گەڕەکی [[جوولەکان (گەڕەک)|جوولەکانی]] جارانیش کە ئێستا خراوەتە سەر گەڕەکی سەرشەقام.

=== بابانییەکان و سلێمانی ===
بەر لەوەی بنەماڵەی [[میرنشینی بابان|بابانییەکان]] بیر لە دروستکردنی شاری سلێمانی بکەنەوە، میرنشینەکەیان لە ناوچەی [[قەڵاچوالان]] بوو، لەگەڵ بەرفراوان بوونی میرنشینەکە، جموجوڵی ئاوەدانکردنەوە و بنیاتنانی شارستانی لە ناوچەکەدا دەستی پێکرد، لە سەردەمی فەرمانڕەوایی باباندا ململانێ و توندوتیژیی لە نێوان [[فارسەکان]] و [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکاندا]] ھەبوو، شوێنی [[جوگرافیا]]ی قەڵاچوالانیش لەبەر نزیکی لە سنووری [[ئێران]]ەوە، شوێنێک بوو ببوە مەترسی [[شەڕ]] و پێکدادانی نێوان لەشکری [[فارسەکان|فارس]] و [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] بۆیە ھەریەکە لە ([[نادر شا]] و [[سوڵتان]] مەحموودی یەکەم) لە ھەوڵی ئەوەدا بوون ئیمارەتی بابان بە لای خۆیاندا ڕابکێشن، کێشمەکێشی ناوخۆیش لە نێو بنەماڵەی [[میرنشینی بابان|بابانییەکان]] و ئیمارەتە [[کورد]]ییەکاندا بۆ کورسی و [[دەسەڵات]] ئەوەندەی دیکە مەترسی لەسەر ناوچەکە دروست کردبوو، ئەمەش وای کرد [[مەحموود پاشای بابان]] ساڵی (١٧٨١)ی زایینی بیری لەوە کردەوە ناوەندی بەڕێوەبردنی سیاسی لە قەڵاچوالانەوە بگوێزێتەوە بۆ شوێنێکی تر، بۆیە سەرای حکوومەتی لە نزیک گوندی مەڵکەندی دروست کرد، دواتر [[ئیبراھیم پاشای بابان]] لە ساڵی (١٧٨٣)دا فەرمانڕەوایی ئیمارەتەکەی گرتە ئەستۆ و دەستیکرد بە دروستکردنی شاری سلێمانی تا لە ساڵی (١٧٨٤)دا لە دروستکردنی شاری سلێمانی کۆتایی ھات، لە ھەمان ساڵدا [[میرنشینی بابان|بابانییەکان]] پایتەختی ئیمارەتەکەیان گواستەوە سلێمانی.&lt;ref name=&quot;وەشانی ئەرشیڤکراو&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.suligov.com/Slemani.aspx?babet=10 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121120151235/http://www.suligov.com/Slemani.aspx?babet=10 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121120151235/http://www.suligov.com/Slemani.aspx?babet=10 |date=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt;

لە ساڵنامەی (١٩٥٥)ی سلێمانیدا کە لە (ڕۆژنامەی ژین) دا بڵاوکراوەتەوە ھاتووە: [[ئیبراھیم پاشای بابان]] خۆی حوکمداری شاری [[قەڵاچوالان]] بووە، لەبەر ناخۆشی و تەنگیی شوێنەکە و لە ترسی ھێرشی دوژمن بەتایبەتی لە نادر شای حوکمداری [[ئێران]] کە گەلێ جار ویستویەتی ھەڵمەت بەرێتە سەری دەستبەسەری بکات، بە ناچاری شار و شوێنی ھەڵسوڕانی کاروباری وڵاتەکەی گواستەوە ئەم شوێنە کە ئێستا شاری سلێمانییە.&lt;ref name=&quot;وەشانی ئەرشیڤکراو&quot;/&gt;

=== بەردەرکی سەرا ===
{{سەرەکی|بەردەرکی سەرا}}

میرەکانی بابان لەگەڵ دروستکردنی شاری سلێمانی جێگەیەکیان تەرخان کردووە بۆ بارەگای بەڕێوەبردنی دەسەلاتەکەیان ناسراوە بە سەرا. پێدەچێت بیرکردنەوە لە دروستکردنی ئەم سەرایە لە ئەنجامی ئەوەوە ھاتبێت دوای دامەزراندنی حکوومەتی دەوڵەتی مەلیکنشینی بۆ پێگەی ئیدارەی فەرمانگەکانی لیوای سلێمانی ئەو کاتە ئامادەکرابێت. ئەم سەرایە لە ساڵی ١٩٢٦–١٩٢٨ لەناو سەنتەری شاری سلێمانی دروست کراوە کە پێکھاتووە لە دوو نھۆم و ٤٣ ژوور، چەندین جار کاری چاکسازیی تیادا کراوە بۆ سوودوەرگرتن لە نیشتەجێبوون و بەڕێوبەرایەتیی فەرمانگەکانی شار. پاشان تەرخان کراوە بۆ پێگەی ئیداریی [[پۆلیس]] و قایمقامییەت ئێستا لەلایەن [[پارێزگای سلێمانی]] و بەڕێوبەرایەتیی شوێنەواری سلێمانی بۆ گەڕانەوەی شێوازە ڕەسەنەکەی نۆژەن کراوەتەوە بۆ مۆزەخانەیەکی [[مێژوو]]یی و سیاسی و نەتەوەیی شاری سلێمانی و شانازییەکانی ڕابردووی ئەم شارەی تێدا دەپارێزێت.&lt;ref&gt;[http://www.slemanytourism.org/View.aspx?N_=201#.Uod4kNKw2So گەشت و گوزاری سلێمانی]{{بەستەری مردوو|url=http://www.slemanytourism.org/View.aspx?N_=201 |date=کانوونی یەکەمی ٢٠١٨}}{{dead link|date=November 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt;

== جوگرافیا ==
شاری سلێمانی دەکەوێتە نێوان ھێڵی پانی (٣٤ – ٣٦) پلە لەسەر ھێڵی کەمەر و [[ھێڵی درێژی]] (٤٥ – ٤٦) پلە لە ڕۆژھەڵاتی ھێڵی گرینویجی گۆی زەوییەوە، واتە دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای کیشوەری ئاسیا و ڕۆژھەڵاتی کوردستانی باشوورەوە.&lt;ref name=&quot;وەشانی ئەرشیڤکراو&quot;/&gt; سلێمانی لە باکووری ڕۆژھەڵاتەوە بە زنجیرە شاخی [[ئەزمڕ]] (١٧٠٠م)، [[گۆیژە (ڕوونکردنەوە)|گۆیژە]] (١٥٢٥م) و قەیوان دەورە دراوە، لە باشووریشەوە بە [[چیای بەرانان]] (١٣٧٣م) و لە ڕۆژھەڵاتیشەوە [[شارەزوور|دەشتی شارەزوور]] دەست پێ دەکات کە درێژییەکەی ٤٥کم و پانییەکەی ١٥کم. لە ڕۆژاواشەوە شاخی [[تاسڵوجە (ڕوونکردنەوە)|تاسڵوجە]] گەمارۆی داوە. شاری سلێمانی ٨٥٣م لە ئاستی ڕووی [[دەریا]] و بەرزە و ئاوو ھەواکەی بە دەریای ناوەڕاستەوە کاریگەرە و لە زستاندا سارد و باراناوییە و ھاوینیشی وشک و گەرم و بێبارانە، جیاوازییەکی زۆریش لە نێوان پلەکانی گەرمای شەو ڕۆژ و وەرزەکانی ساڵیدا بەدی دەکرێت.&lt;ref name=&quot;وەشانی ئەرشیڤکراو&quot;/&gt;

=== کەشوھەوا ===
[[پەڕگە:View of Sulaimani - Slemani - City in Southern Kurdistan in Spring 2016.JPG|350px|وێنۆک|سلێمانی لە وەرزی بەھاردا]]

[[ئاو]] و [[ھەوا]]ی ناوچەی سلێمانی بە زۆری لە ئاو و ھەوای ناوچەی [[دەریای ناوین|دەریای ناوەڕاست]] دەچێت تەنیا ناوچەکانی [[چەمچەماڵ]] و دەشتی [[کەلار]]یان لێدەرچێت. پلەی گەرمای [[ھاوین]] دەگاتە (٣٩) پلەی سەدی و ئەگەر بەرەو [[ڕۆژاوا|خۆراوا]] ببیتەوە تا (٢٤)نزم دەبێتەوە. ئەمە بە شێوەیەکی گشتییە بەڵام ھەندێک ساڵ بەرزترین پلەی گەرما لە [[ھاوین]] دا سنووری (٤٥) پلەی سەدیش دەبەزێنێت. بای لە ھەر چوارلاوە بۆ دێت. جاران لە دوازدە مانگی ساڵدا [[ھەشت]] [[مانگ]] بارانی تیا دەباری بەڵام ئێستا وەک بەشێک لە دیاردەی گەرم بوونی [[زەوی]] ماوە و ڕێژەی [[باران]] بارینی تیا کەم بووەتەوە. تێکڕای گشتی [[باران]] بارین لە ساڵێکدا لە نێوان (٤٠٠–٦٠٠ملم). بێگومان لە ناوچە شاخاوییەکانی پارێزگای سلێمانیدا دەگاتە ١٠٠٠ ملم و ھەندێکجار زیاتریش.

شاری سلێمانی ٨٥٣م لە [[دەریا]] و بەرزە. ھەر لە ناو شاری سلێمانی دا بەرزی و نزمی و گردۆڵکەی زۆر ھەن (ھەوارە بەرزە، گردی عەلی ناجی گردی گەڕەکی ئەندازیاران، گردی سەرچنار و گردەکانی تر) ئەمانە بە شوێنی بەرز دادەنرێن بەڵام سلێمانی کۆن وەک دەگەرزێن و [[چوارباخ]] و کانێسکان و [[سەرچنار]] و سەرشەقام تا بەرەو خوارە بێتەوە ھەر دوو چەمی [[تانجەرۆ]] و [[قلیاسان]] نموونەی ناوچە نزمەکانی سلێمانین. جیاوازی نێوان لووتکەی [[گۆیژە (ڕوونکردنەوە)|گۆیژە]] و دەوروبەری چەمی قل[[یاسا]]ن ٨٧٨م دەبێت. واتە گۆیژە نزیکەی ١کم لە باشووری سلێمانییەوە بەرزترە کە ئەمە جیاوازییەکی زۆرە و گەلێک کار دەکاتە سەر [[ئاو]] و ھەوا و پەیدابوونی ڕەشەبا. ئاو و ھەوای شاری سلێمانی پلەی گەرما لە ھاوینی ١٨٢٠دا وەک گەشتیاری بەناوبانگ (میستەر ڕیچ) لە دوای نیوەڕۆدا گرتویەتی لە ڕۆژی ١٧ی تەممووزدا (٣٥) پلەی سەدی بووە، بێگومان ئێستا ئاو و ھەواکەی گەرمترە و خۆی دەدا لە ٤٥ پلەی سەدی. لە زستاندا لە بەکرەجۆی نزیک سلێمانی تێکڕا (٣، ٥) پلەی سەدییە؛ بەڵام لە ناوچە شاخاوییەکان بە تایبەت دوای بەفربارین و لە چلەی زستان دا چەند پلەیەک دێتە ژێر سفرەوە.

تەوژمی پاڵەپەستۆی ھەوا و پلەی گەرما پێچەوانەی یەکترن. واتە ھەتا پلەی گەرمی بەرزتر بێتەوە (با)یاخود (ھەوا) ئەکشێ و بۆشایی تیا پەیدا دەبێت و قورسای کەم دەبێتەوە، بەوە تەوژمەکە کەم دەبێتەوە بۆیە گەرما کاریگەرترین شتە لەسەر پاڵە پەستۆی ھەوا ھەر ئەمەشە وای کردوە سلێمانی بە شاری ڕەشەبا بناسرێت. ھەوای سلێمانی (شێدار) نییە چونکە دوورە لەدەریاوە.

{{Weather box
|location = سلێمانی (١٩٥٠–٢٠٠٠)
|metric first = Yes
|single line = No
|Jan high C = ٧٫٩
|Feb high C = ١٠٫٣
|Mar high C = ١٥٫٤
|Apr high C = ٢٠٫٨
|May high C = ٢٨٫٣
|Jun high C = ٣٥٫١
|Jul high C = ٣٨٫٧
|Aug high C = ٣٨٫٩
|Sep high C = ٣٤٫٧
|Oct high C = ٢٨٫١
|Nov high C = ١٨٫٧
|Dec high C = ١١٫١
|Jan mean C= ٣٫٩
|Feb mean C= ٥٫٧
|Mar mean C= ١٠٫٣
|Apr mean C= ١٥٫٣
|May mean C= ٢١٫٤
|Jun mean C= ٢٧٫٧
|Jul mean C= ٣١٫٣
|Aug mean C= ٣١٫٥
|Sep mean C= ٢٧٫٢
|Oct mean C= ٢١٫١
|Nov mean C= ١٣٫٢
|Dec mean C= ٦٫٧
|year mean C= ١٧٫٩
|Jan low C = -٠٫٢
|Feb low C = ١٫١
|Mar low C = ٥٫١
|Apr low C = ٩٫٧
|May low C = ١٤٫٥
|Jun low C = ٢٠٫٣
|Jul low C = ٢٣٫٨
|Aug low C = ٢٤٫١
|Sep low C = ١٩٫١
|Oct low C = ١٤
|Nov low C = ٧٫٦
|Dec low C = ٢٫٣
|Jan precipitation mm = ١٢٩
|Feb precipitation mm = ١٤٦
|Mar precipitation mm = ١٣٢
|Apr precipitation mm = ١٠٠
|May precipitation mm = ٤١
|Jun precipitation mm = ٠
|Jul precipitation mm = ٠
|Aug precipitation mm = ٠
|Sep precipitation mm = ٠
|Oct precipitation mm = ١٣
|Nov precipitation mm = ٧٥
|Dec precipitation mm = ١١١
|source 1 = ''[[WorldClim Global Climate Data]]''&lt;ref name=&quot;http://worldclim.org/current&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://worldclim.org/current
| سەردێڕ = WorldClim Global Climate Data Grids
| ڕێکەوتی سەردان = ١٤ی ئەیلوولی ٢٠١١| بڵاوکەرەوە = WorldClim
| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20140210010151/http://worldclim.org/current
| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٠ی شوباتی ٢٠١٤
| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} &lt;sup&gt;&amp;#x5b;data is inaccessible''&amp;#x5d;&lt;/sup&gt;&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;&amp;#x5b;''the data is inaccessible&lt;!--In order to access the data, we have to download massive files, gigabytes large--&gt;&amp;#x5d;&lt;/sup&gt;
|date=September 2011}}

=== بازاڕ و قەیسەرییەکانی شار ===
ھەندێ کار و پیشە وەک ئاسنگەری، [[جۆڵایی]]، موتابچییەتی، چەرخی موو ڕستن، خەڕەک، کارگەچێتی، وەتراقچی، چەخماخسازی، شیرگەری، مسگەری، خومچێتی، زین و کۆپان ھەیە کە ھەر لە زووەوە لە شاری سلێمانیدا کراوە و گرنگییان پێ دراوە.

لە دروستبوونی سلێمانییەوە [[بەردەرکی سەرا]] و دەوروبەری ناوەندی شاری سلێمانی بووە، بۆیە دوکان و بازاڕ زیاتر ئەو ناوەی گرتووەتەوە مێجەرسۆن لە گەشتەکەیدا بۆ ناوچەی سلێمانی لە ساڵی ١٩٠٨ باسی خانی عەجەم و خانی غەفوور ئاغا و قەیسەری وەسمان پاشا و قەیسەری نەقیب دەکات، واتە لە پێش ھاتنی مێجەرسۆنەوە ئەم خان و قەیسەرییانە لە سلێمانی ھەبوون، ئێستا تەنیا قەیسەری نەقیب وەک خۆی ماوە بەڵام خان و قەیسەرییەکانی تر نەماون و شوێنەکانیان ئێستا دوکان و بازاڕە، لە دوای ئەمانەوە کە سلێمانی فراوان بووە و شەقامی تیا دروست کراوە لەسەر شەقامە سەرەکییەکان و سەنتەری شار و گەڕەکەکاندا بە سەدەھا دوکان و بازاڕی تیادا دروست کراوە. خان و قەیسەرییەکانی سلێمانی لە سەرەتای سەدەی ڕابردوودا ئەمانە بوون:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''ناوی شوێن'''!!'''زانیاری'''
|-
|قەیسەری وەسمان پاشا || وەسمان پاشای کوڕی حەمە پاشای جاف دروستی کردووە و لە ساڵی ١٩٧٤ دا سووتاوە و ئێستا جێگاکەی بازاڕێکی گەورەی لێ دروست کراوە.
|-
| قەیسەری نەقیب || [[شێخ]] مستەفای نەقیب کوڕەزای [[کاک ئەحمەدی شێخ]] دروستی کردووە و تا ئێستاش ماوە.
|-
| قەیسەری شێخ مەحموود ||لە ساڵی ١٩٦٦ دروست کراوە لە شوێنی مەیدانی برنجەکە بەرامبەر حەمامی سوورەت، ئێستا شوێنەواری نەماوە.
|-
| قەیسەری غەفوور ئاغا|| لای مەزادخانەکەوە بووە، ڕووخاوە و ئێستا شوێنەکەی دوکان و بازاڕە.
|-
| خانی غەفوورئاغا || شوێنەکەی ئێستا کراوەتە بازاڕی [[مەحوی]] بەرامبەر خانەقای [[مەحوی]].
|-
| خانی عەجەم || لە نزیک مەزادخانەکەوە بووە لە ناوبازاڕ و ئێستا شوێنەکەی کراوە بە دوکان و بازاڕە.
|-
|خانی عەبدولڵا درێژ|| عەبدولڵا درێژ
|-
| خانی حاجی سەعید ئاغا || خۆی دروستی کردووە و موڵکی خۆی و دوو برایەتی.
|-
| خانە سووتاو ||قادری کەریم دایەن دروستی کردووە و ئێستا بازاڕێکی گەورەی لە شوێندا کراوە بە ناوی بازاڕی خانەقا (بازاڕی جگەرە) و.
|-
| خانی ڕسوومات || موڵکی حەمەئاغای برای حاجی سەعید ئاغا بووە.
|-
|}

== شوێنە گشتی و مێژووییەکان ==
=== چایخانەی شەعب ===
چایخانەی شەعب [[چاخانە]]یەک لە شاری سلێمانییە کە ھەر لە سەرەتاوە مەڵبەندی کۆبوونەوە و حەوانەوەی خوێندەواران، ھونەرمەندان و نووسەران بووە. سەرەتای دروستبوونی چایخانەی شەعب ئەگەرێتەوە بۆ ساڵانی پەنجا و وەستا شەریفی چایچی سەرپەرشتی کردووە. عومەر شەریف خاوەنی چایخانەی شەعب لە بارەی سەرەتای دروست بوونی چایخانەی شەعبەوە بەم جۆرە دەڵێت: لە سەرەتادا وەستا شەریفی باوکم چایچی دەستگێڕبووە پاشان بیری لە دانانی چایخانەیەک کردووە و ناوی ناوە چایخانەی شەعب سەبارەت. بەوەی کە بۆ چایخانەکە ناوی شەعبی لێنراوە وەستا عومەر دەڵێت: لە ساڵانی زوودا بیناکە ئوتێلێک بووە ناوی شەعب بووە ھەر بۆیە ئەم ناوەش لە چایخانەکە نرا.

=== سینەماکانی سلێمانی ===
[[پەڕگە:سلێمانی- سینەمای گۆیژە 1.jpg|وێنۆک|سینەمای گوێژە لە ساڵی ١٩٥٠.|220x220پیکسڵ]]
لە ڕابردوودا، سلێمانی کۆمەڵێک سینەمای هەبووە لەوانە سینەمای گوێژە (١٩٥٠ کراوەتەوە)، سینەما سیروان (١٩٥٧ کراوەتەوە)، سینەما ڕەشید و سینەما سیروان.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=مێژووی هێنانی سینه‌ما بۆ هه‌رێمی کوردستان|ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/71595|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=کوردستان تیڤی (kurdistantv.net)|زمان=ku}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=خاوەنی سینەما سیروان لە سلێمانی دەڵێ‌ لەوانەیە سینەماكە بڕوخێنم|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/050720133|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=www.rudaw.net}}&lt;/ref&gt; ئەم سینەما کۆنانە لە ئێستادا نەماون و لە کار کەوتوون.

سیتی سینەما لە ساڵی ٢٠٠٨ لە شاری سلێمانی دروستکرا، ئەم سینەمایە بووە یەکەم سینەمای مۆدێرن و فرە شاشەی عێراق. لەم سینەمایە نوێترین فیلمەکانی جیھان پەخش دەکرێن کە ئەوانیش فیلمەکانی ([[بۆکس ئۆفیس]])ن کە پێکدێن لە نوێترین ١٠ [[فیلم]]ی [[ھۆڵیوود]]. دوای ئەوەش سینەما سالم وەک دووەم سینەمای شارەکە کرایەوە، تا ئێستا هەردوو سینەماکە لە کارکردن بەردەوامن.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== مۆزەخانەی سلێمانی ===
{{سەرەکی|مۆزەخانەی سلێمانی}}
[[پەڕگە:Slemani Museum.jpg|300px|وێنۆک|مۆزەخانەی سلێمانی]]
[[مۆزەخانەی سلێمانی]] لە ١٤ی تەممووزی ١٩٦١ دامەزراوە سەرەتا لە خانوویەکی بچووکی گەڕەکی شۆڕشدا بوو، لە ساڵی ١٩٨٠ گواسترایەوە بۆ ئەم بینایەی ئێستای.
یەکەم بەڕێوەبەری [[مۆزەخانەی سلێمانی]] خوالێخۆشبوو (ڕەفیق فەتحوڵا) بوو. مۆزەخانەی سلێمانی پارچە ئاسەواری سەردەمە جیاوازەکانی [[کوردستان]] و میسۆپۆتامیا لەخۆ دەگرێت. لەسەر ئاستی عێراقدا بە دووەم [[مۆزەخانە]] دادەنرێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://kurdish-guide.com/museum/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160427115125/https://kurdish-guide.com/museum/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

=== دارە سووتاوەکە ===
دارەسووتاوەکە بەو گۆڕەپانە دەوترێت کە دەکەوێتە ناوجەرگەی شاری سلێمانی و لە سەرو [[مزگەوتی گەورەی سلێمانی|مزگەوتی گەورەوە]] دەست پێدەکات تا شەقامی قەنات، جگە لەوەی شوێنی وەستانی پاسی چەند ھێڵێکە لە شارەکەدا و چەندین پیشەوەری ئیشی دەست و کۆنەفرۆشی تێدا کۆبوەتەوە. ھەرچەندە لە ئێستادا بە ھیچ شێوەیەک دار لەو مەیدانەدا نافرۆشرێت، بەڵام ھەر بە ناوە کۆنەکەیەوە بەناوبانگە و ناسراوە، تەنانەت لە پێشی پاسەکان نوسراوە دارە سووتاوەکە. ھاووڵاتیانی دێرینی شاری سلێمانی لە گێڕانەوەی مێژووی ئەو مەیدانەدا، باس لەوە دەکەن کە ئەو شوێنە دەشتایی بووە و لە ناوجەرگەی شارەوە دوور بووە و دواتر کراوەتە باخ و دوای ئەوە بووە بە مەیدانی فرۆشتنی دار.

== شاری ڕۆشنبیری ==
[[پەڕگە:Slemani City of Literature - UNESCO Creative Cities Network.jpg|150px|وێنۆک|نیشانی تۆمارکرانی سلێمانی وەکوو شاری داھێنەری وێژە لە تۆڕی شارە داھێنەرەکانی یوونێسکۆدا]]
شاری سلێمانی بە ڕای زورێک لە خەڵکی کوردستان بە شاری ڕۆشنبیریی کوردستان دەناسرێت. ئەوان وا دەزانن کە ئەو بەرفراوانییەش بۆ دەوری [[میرنشینی بابان|بابان]] و دامەزراندنی شار و ماوەیەکیش لە ساڵانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] دەگەڕێتەوە، کە ھەموو مەلا و زاناکان شاعیر و نووسەر بوون و ڕۆڵی [[مزگەوت]] و حوجرەش کەم نەبووە لەو بوارەدا، [[سێ کوچکەی بابان]]، [[نالی]] و [[سالم]] و [[کوردی (شاعیر)|کوردی]] قوتابحانەی شیعری بابان دروستدەکەن و ئەگەر ئەو قوتابخانەیە لە ڕووی ناوەڕۆکەوە گەلێک دیمەنی لە ئەدەبیاتی ئەمڕۆی کوردیدا نەمابێت، ئەوا فۆرمی ئەدەبیاتی کوردی ئەمڕۆ ئەوا ھەر بەرپێشچوونی فۆرمی ئەو ئەدەبەیە، ئەو زارەی پێی دەنووسرێت ھەر ئەو زارەیە، زۆربەی گەورەنووسەرانی ئەو سەردەمە وەک: [[نالی]]، [[سالم]]، [[کوردی (شاعیر)|کوردی]]، مەولانا خالید، مەلا عەبدوڵلای بێتوشی، شێخ مارفی نۆدێی، [[سەید ئەحمەدی نەقیب]]، شێخ حسێنی قازی، حاجی مەلا ئەحمەدی دێلێژە، محەممەد فەیزی زەھاوی، [[جەمیل سدقی زەھاوی]]، مەلا ساڵحی حەریق، ساڵح ئەفەندی ئاھی، [[تاھیر بەگی جاف|تایەر بەگی جاف]]، [[وەلی دێوانە]]، [[عەلی بەردەشانی]]، [[زێوەر]] مەلا عەبدوڵلا، [[ئەحمەد موختار جاف]]، [[مەلا عەزیزی موفتی]]، [[پیرەمێرد]]، [[بێخود]]، [[جەمال عیرفان]] و چەندین نووسەر و شاعیری دوای ساڵی پەنجاکان بوون بە بەشێکی گرینگ لە ئەدەبی کوردی ھاوچەرخ لە کوردستاندا. ھەرچەند ھەندێک لەمانە لە نێویەکدا بەھۆی تەسەوفەوە ناکۆکیان لە نێواندا ھەبووە کە دیارترینیان [[شێخ مارفی نۆدێ]] کە بووە دوژمنی سەرسەختی مەولانا خالید. لەدوای ڕاپەڕینی بەھاری ساڵی ١٩٩١ چەند نووسەری بەناوبانگی تر لە سلێمانی ھەڵکەوتن کە ڕۆڵیان بوە لە شەپۆلی نوێی ئەدەبی کوردیدا، لەوانە: مەریوان وریا قانع، بەختیار عەلی،کەژاڵ ئەحمەد، بەرزان ھەستیار، گۆران بابە عەلی، زمناکۆ بورھان قانع، [[میران ئەبراھام|میران ئه‌براهام]]، قوبادی جەلی زادە و چەند ناوێکی تر. ئەم بوارە بەرفراوانە ئێستاشی لەگەڵدا بێت سلێمانی تێیدا پێشەنگە و ھەمیشە ئەو نووسەر و شاعیرانە ڕۆڵی بەرچاویان لە بزووتنەوەی کوردایەتیشدا ھەبووە و بوونەتە داینەمۆی شۆڕشەکان، لە بواری هونەری سینەمادا، چەندان لە دەرهێنەرانی [[سینەمای کوردی]] بە تایبەتی لە سەدەی بیست و یەکەمدا، لە دایکبووی شار سلێمانین، لەوانە:‌ [[کارزان قادر]]، [[کارزان کاردۆزی]] و [[ھەڵکەوت مستەفا|هەڵکەوت مستەفا]]. یەکێکی تر لە ئەو شتانەی کە سلێمانی بە شاری ڕۆشنبیری ناساندوە ئەوەیە کە یەکەم [[پەستانی چاپکردن|چاپخانە]] کە لە [[کوردستان]] کەوتبێتەکار لە سلێمانی بوە، یەکەم [[ڕۆژنامەی کوردی]] لە [[کوردستان]] دەرچووبێت ھەر لەسلێمانی بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kurdsat.tv/hewal.php?id=1489&amp;cor=kurdistani |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120705165200/http://www.kurdsat.tv/hewal.php?id=1489&amp;cor=kurdistani |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تەممووزی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120705165200/http://www.kurdsat.tv/hewal.php?id=1489&amp;cor=kurdistani |date= ٥ی تەممووزی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt;

ڕۆژی ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩، یوونێسکۆ شاری سلێمانیی وەکوو شاری داھێنەری وێژە لەنێو [[تۆڕی شارە داھێنەرەکان]] تۆمار کرد.&lt;ref name=&quot;سلێمانی ١&quot;&gt;[https://slemanicityofliterature.com/page/3/ سلێمانی شاری وێژە: ''سلێمانی شاری وێژەی یوونێسکۆ''؛] [https://web.archive.org/web/20240613093317/https://slemanicityofliterature.com/page/5/ ئەرشیڤکراو لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤؛] سەردان لە ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤.&lt;/ref&gt;

== میدیا و ڕۆژنامەگەری ==
لە سلێمانیدا دەیان دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی تێدایە و چەندین [[ڕۆژنامە]] و گۆڤاری لێوە دەردەچێت و ژمارەیەکی زۆریش [[ڕادیۆ]] و [[تەلەڤیزیۆن]] و سەتەلایتی تێدا پەخش دەکرێ، لەم شارەدا چەندین گرووپی [[شانۆ]] و [[مۆسیقا]] و نیگارکێش و ھونەرمەندی شێوەکار ھەیە و جگە لە [[زانکۆی ئەمریکیی عێراق – سلێمانی|زانکۆی ئەمریکی]] و [[زانکۆی سلێمانی]] چەند زانکۆ و پەیمانگا و قوتابخانەی بیانی تێدایە. ئەم شارە پڕە لە ھۆڵی چالاکی و بەردەوام بەرنامەی ھەمەجۆری ھونەری و ڕۆشنبیری تێدایە.&lt;ref name=&quot;dokan-air.com&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.dokan-air.com/ku/header/fluege-nach-sulaymaniyah-im-nordirak.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120922165031/http://www.dokan-air.com/ku/header/fluege-nach-sulaymaniyah-im-nordirak.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120922165031/http://www.dokan-air.com/ku/header/fluege-nach-sulaymaniyah-im-nordirak.html |date=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt; چەندین گەڕیدەی بەریتانی و بیانی لە کتێب و بیرەوەرییەکانیاندا ئاماژەیان بە زیندوێتی ئەم شارەداوە و بە شاری جوانی و خۆشەویستی ناسراوە. لەم شارەدا ژنان ڕۆڵی دیار و بەرچاویان ھەیە لە دام ودەزگا و دامەزراوەکاندا بە تایبەتی لە ڕێکخراوەکانی [[کۆمەڵگە]]ی مەدەنیدا. ئازادی ڕادەربڕین و زیندوێتی کاروجولە لەم شارەدا سیما و خەسڵەت و پێناسەی سلێمانییە. سلێمانی لەسەر ئاستی [[عێراق]] بەھۆی شوێنی جوگرافییەوە، بەپاک و خاوێنترین شار ناسراوە.&lt;ref name=&quot;dokan-air.com&quot;/&gt;

== کەرتی خوێندن ==
=== زانکۆی سلێمانی ===
[[پەڕگە:Sulaimani Univeristy Entrance.jpg|280px|وێنۆک|[[زانکۆی سلێمانی]]]]
{{سەرەکی|زانکۆی سلێمانی}}
'''[[زانکۆی سلێمانی]]''' بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٦٨ دامەزرا، کامپبی سەرەکی زانکۆ دەکەوێتە شاری سلێمانی یەوە لە [[ھەرێمی کوردستان]]. لە سەرەتادا تەنھا سێ کۆلێژ ھەبوون، بەڵام ساڵانی دوواتر ژمارەی کۆلێژەکان بەشێوەیەکی بەرچاو زیادی کرد لە ئەنجامی داواکاریییەکی زۆر بۆ خوێندنی باڵا لە [[ھەرێمی کوردستان]].

لە ساڵی ١٩٨١ ڕژێمی فاشیستی [[عێراق]] ئەم دامەزراوە ئەکادیمییەی ڕاگواست بۆ شاری [[ھەولێر]] و ناوەکەشی گۆڕدرا بۆ «[[زانکۆی سەڵاحەدین]]». لە ساڵی ١٩٩٢ جارێکی تر زانکۆی سلێمانی دامەزرێندرایەوە لەئەنجامی ھەوڵ و کۆششی زۆری ڕۆشنبیران و زانستخوازانی کورد و خەڵکی دڵسۆزی شاری سلێمانی و زانکۆ جارێکی تر کرایەوە لە ڕێکەوتی ١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢.

ئەمڕۆ زانکۆی سلێمانی ٢٥ کۆلێژی ھەیە کە تێیدا خوێندکاران بڕوانامەی بەکالۆریۆس بەدەست دەھێنن لە چەندین بواری جیاجیادا.

=== زانکۆی ئەمریکی لە عێراق - سلێمانی ===
{{سەرەکی|زانکۆی ئەمریکی لە عێراق – سلێمانی}}
'''[[زانکۆی ئەمریکیی عێراق – سلێمانی|زانکۆی ئەمریکی لە عێراق – سلێمانی]]''' (بە ئینگلیزی: The American University of Iraq – Sulaimani) زانکۆیەکی ئەھلیی قازانج نەویستە کە خوێندنێکی فراوانی ھونەرە لیبراڵییەکان لەسەر شێوازی ئەمریکی پێشکەش دەکات بۆ ھەموو خوێندکارە شایستەکان بێ گوێدانە ئینتیما و بنەچەیان.
زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی کە دەکەوێتە سلێمانییەوە و لە ساڵی ٢٠٠٦ لەلایەن ئەنجومەنی ئەمیندارانەکەیەوە دەستی پێکرد و لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ دا دەرگاکانی واڵا کرد. زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی چوار بواری پسپۆڕی زانکۆیی و یەک پرۆگرامی ماستەری بەڕێوەبردنی کار و کۆرسە ئیبگلیزییەکان و پیشەیییەکان لە ڕێی پەیمانگای گەشەپێدانی پیشەیییەوە پێشکەش دەکات. ھەروەھا زانکۆکە پرۆگرامێکی زمانی ئینگلیزی بەردەوامی ھەیە بۆ خوێندکارە وەرگیراوەکان کە پێویستیان بە ڕاھێنانی زیاتر ھەیە لە ئینگلیزی دا پێش دەستپێکردنی کۆرسە ئەکادیمییەکان.

== ئاماری دانیشتووان ==
میستەر ڕیچ کە ساڵی ١٨٢٠ ھاتووەتە سلێمانی واتا (۳٦)ساڵ پاش دروستکردنی شارەکە، ژمارەی دانیشتووانی بە دە ھەزار کەس خەمڵاندوە دوای ئەوە دەڵێت: سلێمانی (٢٠٠٠) ماڵی [[ئیسلام]]. (١٣٠) ماڵە [[جوو|جولەکە]] (٩) ماڵی دیانی کلدانی، ٥ماڵی ئەرمەنی تیا بووە، کۆی ماڵەکان دەکاتە (٢١٤٤). ئەگەر ھەرماڵێک بە پێنج کەس دابنێین دەکاتە (١٠٧٢٠) کەس..
* بە گوێرەی ساڵنامەی عوسمانی ساڵی ١٩٠٧ ژمارەی دانیشتووان (٨٠٢٧) [[موسڵمان]] و (٣٦٠) نا موسڵمان کە دەکاتە (٨٩٦٣) کەس.
* سەرچاوەکانی تر لە ساڵی ١٩١٣ دا ژمارەی دانیشتووانی ھەموو ناوچەی سلێمانییان بە (٥١٦٠٠) کەس داناوە کە (٤٨٦٠٠)یان [[موسڵمان]] و (٩٠٠)یان دیان و (٢١٠٠)یان جوولەکەن. ژمارەی دانیشتووانی شاری سلێمانیان بە (٢٦٠٠٠) کەس داناوە، لە وانە (٢٤٨٢٥) کەس [[موسڵمان]] و (١٠٠٠) کەس جوولەکە و (١٧٥)دیان.
* لە سەردەمی [[خەڵکی ئینگلیز|ئینگلیزدا]] بە گوێرەی [[ڕۆژنامە]] پێشکەوتن ساڵی ١٩٢٠ ژمارەی ناوچەکە بە (٦٢٧٢٢)کەس دائەنێ. دانیشتووانی شاری سلێمانی بە دە ھەزار کەس داناوە.
* ساڵی ١٩٢٥–١٩٢٦ سلێمانی خۆی بریتی بووە لە ١٣–١٤ ھەزار کەس. دوای ئەوە لە کاتی حوکمەتی [[عێراق]]دا و لە ساڵی ١٩٢٧ و سەرژمێری دەستی پێکرد: ١٩٢٧- ١٩٣٧- ١٩٤٧- ١٩٥٧- ١٩٦٥ - ١٩٧٦-١٩٨٨
* ژمارەی دانیشتووانی شاری سلێمانی لە ساڵی ١٩٤٧ دا بە گوێرەی تۆماری ڕەسمی (٢٣٤٧٥) کەس بووە.
* ساڵی ١٩٥٧ بریتی بووە لە (٤٨٨١٢) کەس.
خەڵکی سلێمانی بە زاراوەی بابانی لە زمانی کوردی قسە دەکەن کە لە ڕوانگەی ڕێزمان و وشەوە، زۆرتر وەک زاراوەی ئەردەلانی پارێزگای سنەیە. ئەوە لە حاڵێک دایە کە زاراوەی هەولێر زۆرتر وەک زاراوەی موکریانیە کە لە شارەکانی پیرانشار و مەهاباد و چەند شاری تر دا قسەی پێ دەکرێ.  

=== دانیشتووان لە ساڵی ١٩٩٨ ===
ساڵی ١٩٩٨ شاری سلێمانی بەگوێرەی ساڵنامەی ئەو ساڵە بەم جۆرە بووە:
* ژمارەی دانیشتووانی شاری سلێمانی خۆی: (٥٤٨، ٧٤٧) کەس.
* ژمارەی دانیشتووانی سنووری پارێزگای سلێمانی: (١، ١٢٧، ٢٢٦) کەس.
* ژمارەی خێزان لە ناو شاردا: (١١٠، ٣٦٠).
* ژمارەی خێزان لە سنووری [[پارێزگای سلێمانی]]: (٢١٧، ٢٢٠) خێزان.
* ژمارەی گەڕەکەکانی شاری سلێمانی: (٥٨).
* لە دوایین ئاماردا ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە بە (١، ٩١٧، ١٩٣٦) کەس مەزەندە کراوە.

== شوێنە گەشتیارییەکان ==
=== سەیرانگای سەرچنار ===
'''[[سەرچنار]]''' یەکێکە لە گەڕەکەکانی شاری سلێمانی، دەکەوێتە ڕۆژاوای شار. جاران بەھۆی لاوازی کەرەسەی ھاتوچۆوە و کەمی دانیشتووانی شار، سەرچنار جیابوو لە بەشەکانی تری سلێمانی و دەزانرا لەکوێوە بۆ کوێ دەستپێک و کۆتایییەتی، ئەمڕۆکە سەرچنار تێکەڵ بووە و لەدەوریا چەندین گەڕەکی تر دروستبوون وەک: شەھیدانی سەرچنار، گردی سەرچنار،.. ھتد؛ و ھەروەھا [[سەرچنار]] بەیەکێک لە ھاوینەھەوارەکانی [[عێراق]] دەژمێردرێت بەھۆی بوونی ئاوی ھەڵقوڵاوی ژێر گرد و بەرزایییەکانی. زۆر لە مێژە [[سەرچنار]] ئوتێل و شوێنی حەوانەوەی لێدروست کراوە بۆ گەشتیاران. شوێنێکی فێنک و خەم ڕەوێن بووە بۆ خەڵکی سلێمانی و دەوروبەری، کە تاکوو ئەمڕۆش کۆتایی ھەفتان خەڵکانێکی زۆر ڕووی لێدەکەن بۆ سەیران. سەرچنار چەندجارێک نۆژەنکراوەتەوە و سیمای ناو سەیرانگاکانی دەستکاریی کراون و خۆشکراوە.

=== ھاوینە ھەواری دوکان ===
[[بەنداوی دوکان]] لە خۆر ئاوای شاری سلێمانی بە دووری [٧٠] کم و لەسەر [[زێی بچووک]] دروست کراوە، کە بریتی یە لە دەریاچەیەکی مەزن و بڕی [٦٫٨ ملیارد م٣] ئاو گل دەداتەوە، ئەم دەریاچەیە بووەتە ناوچەیەکی گەشتیاری سەرنج ڕاکێش و گەشتیاران لە زۆر ناوچەوە ڕووی تێ دەکەن، ئۆتێلێکی گەورەی بە ناوی [میراڵ] و کۆمەڵێک کابینەی جۆراو جۆری لێ بنیاد نراوە، گەشتیاران لە ھەر چوار وەرزی ساڵ گەشتی بۆ دەکەن.

== باخ و پارکەکانی شار ==
[[پەڕگە:Sharaf Khan Bidlisi Statue at Slemani Public Park.jpg|وێنۆک|]]
[[پەڕگە:Sulaimani Palace in Sulaymaniyah,Kurdistan, Iraq.jpg|250px|وێنۆک|بینای ئوتێلی سلێمانی پاڵاس]]

=== باخی گشتی ===
باخچەی گشتی لە کۆندا نەبووە. تا سەردەمی [[ئەحمەد پاشای بابان]] کە حاکمی سلێمانی بووە چوار باخی دروست کرد، ئێستا ئەو چوارباخە بوون بە گەڕەکێک لە گەڕەکەکانی سلێمانی. جا لەبەر ئەوەی ئاوی سلێمانی زۆر بووە و پڕ بووە لە کانی و کارێز جگە لە ئاوی شیوەکان و زێرابەکان کە بەرەو خوار بوونەتەوە، ئەمانە ھەموو سوودیان لێ وەرگیراوە بۆ [[باخ]] دروستکردن.
* ئەمانەش ناوی ئەو باخانەن کە ھەبوون و ئەوانی تریش ئەوانەن کە لەم دوایییەدا دروست کران:
* باخی پورە بەگ: لە [[گەڕەکی گۆیژە]] نزیک [[سابونکەران]] و ژوور مزگەوتی ھەمزاغا، ماڵی شاعیری گەورەی [[کورد]] [[پیرەمێرد]] لەوێدابوو.
* تووی مەلیک: لە باکووری شاری سلێمانی، لە ساڵەکانی سی و چلی سەدەی ڕابردوو (حەوزێکی گەورە)ی ھەبوو لە بەھارا پر دەبوو لە [[ئاو]]، لەوەو پێش دار و درەختی لە بەرابوو، خەڵک لە بەھارا دەچوونە ئەوێ بۆ سەیران. ئەم ناوچەیە موڵکی شێخان بوو. لەکاتێکدا دروست کرا کە شێخ مەحموود حوکمدار بوو، بۆیە ناونرا تووی مەلیک.
* باخی شێخ لەتیف (شێخ لەتیفی دانساز) لە لای ماڵەکەی خۆیانا لە گەڕەکی دەرگەزێن، پڕبوو لە داری بەردار و حەوزێک بە فوارەوە لە ناوەڕاستیا ئێستاش ھەندێ شوێنی ماوە بە باریکی درەختی [[سێو]] و [[ھەڵوژە]] و [[ھەرمێ]] و [[ھەنار]] و [[قۆخ]] و [[گێلاس]] و بەھێ و [[ھەنجیر]]ی تیا بوو.
* باخی فەرەجی حەمە مراد لە دەرگەزێن نزیک بە کارێزی دایکی پاشا دە دۆنم [[زەوی]] بوو. بە موڵک ھی (عەزمی بەگی بابان) بوو، لە ھاوینا تەنیا ئەو باخە ھەبوو کە بە تەنیشت ماڵی عەزمی بەگ خۆیەوە بوو، خەڵکی شار پۆل پۆل بۆی دەھاتن. ئێستا شوێنەکەی قوتابخانەو خانووە.
* باخی مەجید بەگ: لە باکووری شاری سلێمانی. شوێنی بینای [[زانکۆی سلێمانی]] و نەخۆشخانەکانی فریاکەوتن و گشتییە.
* باخی کانی دۆمان لە خوار گەڕەکی سەرشەقامەوە بوو.
* باخی گەورە و بۆگەنە: ئەمیش ھەر موڵکی (عەزمی بەگی بابان) بوو لە خوار شاری سلێمانییەوە.
* باخچەی گشتی: لە ڕاستیدا ھەر ئەم شوێنە بوو کە بە تەواوی پێی بوترێ (باخچە). دەکەوێتە ڕۆژ ئاوای سلێمانی نزیک (سەنتەری [[پارێزگای سلێمانی]]). یەکەم باخچەی میرییە و کاتێک کە مەجید یەعقوبی لە ساڵەکانی (١٩٣٧–١٩٣٩) موتەسەریفی سلێمانی بوو دروستی کرد کە ئەوسا ئەوپەری شار بوو، واتا ھیچ خانوو بینا لەو لایەوە نەبوو بێگومان ئەم باخچەیە بۆ ڕازاندنەوەی شارەکە و گەشت و جوانی سەردانی ژن و پیاو ڕۆژانی ([[چوارشەممە]] تایبەت بوو بۆ ژنان) بە عەبا و پەچەوە دەھاتن بەداخەوە بەھۆی نالەباری ئاسایشەوە زۆر دەستکاری کراو زۆری لێ کەمکرایەوە و دارەکانی دەبڕران، بەڵام ئێستا گەشاوەتەوە.

[[شارەوانی]] سلێمانی لەم ساڵانەی دوایییەدا فەرمانگەی باخچەکانی بەتایبەت پێک ھێنا بۆ دروستکردنی باخچە لە ناوشارا. ئەو فەرمانگەیەش ژمارەیەکی زۆری باخچەی دروست کردوە سەرپەرشتیان دەکات لە ژوور ھەموویانەوە پارکی ئازادی کە لەوەو پێش لەشکرگای حوکمەت بوو (حامییە) بوو. دەکەوێتە بەشی ژوورووی شار. ژمارەیەکی زۆری تر باخچەی بچووک ھەن لە ناو شارەکە کە ھەموو ڕازاوە و جوان و ڕێک و پێکن ھەندێکیان بە ناوی ئەو کەسانەی بیانی و خۆیییەوە ناونراونکە خزمەتیان پێشکەش کردووە. وەک (باخچەی ئولڤ پالما) سەرەک وەزیرانی [[سوێد|سوید]] کە بەدەستی ناحەز شەھید کرا و باخچەی جەواھری کە بە ناوی شاعیری گەورەی [[عەرەب]] محەممەد مەھدی ئەلجەواھیری دۆستی دێرینی [[کورد]] و باخچەی فەرەیدون علی ئەمین و گەلێکی تر.

== وەرزش ==
[[پەڕگە:SulyLogoForWikipedia.png|200px|وێنۆک|لۆگۆی یانەی وەرزشی سلێمانیی کۆن]]
{{سەرەکی|وەرزش لە سلێمانی}}
لە پێش دامەزراندنی [[یانەی وەرزشیی سلێمانی|یانەی وەرزشی سلێمانی]] لە سەرەتای ساڵی ١٩٥٦ لە زۆربەی گەڕەکەکاندا تیپی ئەھلی (میللی) ھەبووە. یاریگایەکی [[تۆپی پێ]] کە بە چیمەنی [[سەوز]] و پتر لە (٢٠، ٠٠٠) بیست ھەزار کەس دەگرێت، لەسەر تازەترین شێوە نوێ کراوەتەوە لەسەر بوودجەی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|حکومەتی ھەرێمی کوردستان]]، و ئێستا بە کۆبوونەوەی ھەموو یاریگاکان لە چوارچێوەی ([[یاریگای سلێمانی|مەلعەبەکە]]) دا ناونراوە «کۆمەڵگای [[یانەی وەرزشیی سلێمانی|یانەی وەرزشی سلێمانی]]» لە گەڕەکی چوار باخ.

[[یانەی وەرزشیی سلێمانی|یانەی وەرزشی سلێمانی]] یانەیەکی تۆپی پێی پیشەگەری عێراقییە. لە ساڵی ١٩٥٦دا دامەزراوە، یانەکە لە خولی بژاردەی [[عێراق]] یاری دەکات.

== کەسایتییەکانی شاری سلێمانی ==
[[پەڕگە:Mahmud Barzanji.jpg|120px|وێنۆک|[[شێخ مەحموودی حەفید]]]]
[[پەڕگە:Hapsa xani naqib.JPG|120px|وێنۆک|[[حەپسەخانی نەقیب]]]]لەگەل ئەوەش چەندین کەسایەتی دیاری تر کە توانیویانە دەنگی خۆیان بگەیەنن بە وڵاتانی دراوسێ.. !{{سەرەکی|پێرستی کەسایەتییەکانی شاری سلێمانی}}
شاری سلێمانی لە ڕێڕەوی دامەزراندن و پەرەسەندن و پێدا چەسپاندنی خۆیدا لە کۆڕی [[شارستانیەتی|شارستانێتی]] و پێشڕەویدا کۆمەڵێکی زۆر لە نووسەر و شاعیری باشی بۆ [[مێژوو]] ھێشتووەتەوە. بۆ سەردەمی [[میرنشینی بابان|بابان]] و دامەزراندنی شار و ماوەیەکیش لە ساڵانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] ھەموو مەلا و زاناکان شاعیر و نووسەر بوون یان ھەموو شاعیر و نووسەرەکان مەلا و زانا بوون. بۆ پاش ئەو سەردەمەش [[مزگەوت]] لە بەخشینی شاعیر و نووسەر نەکەوت و قوتابخانەی تازەش گەلێک بلیمەتی بەخشی و مەڵبەندێکی وەکو زانستی وای کرد کە زۆر لە نەخوێندەواران بچنە ڕیزی شاعیران.&lt;ref&gt;کتێبی: سلێمانی ٢٠٠ ساڵ - نووسین و کۆکردنەوەی - ئەکرەمی ساڵحی ڕەشە - لاپەڕە / ٥٠٣&lt;/ref&gt;

* [[شێخ مارفی نۆدێ]] (١٧٥٣ – ١٨٣٨) ھۆنراوەنووس و ڕۆشنبیر و سەرپەرشتیاری مەدرەسەی مزگەوتی گەورە.
* [[ کاک ئەحمەدی شێخ|حاجی کاک ئەحمەدی شێخ]] (١٧٩٣–١٨٨٧) ڕۆشنبیر و سەرپەرشتیاری مەدرەسەی مزگەوتی گەورە.
* [[مەولانا خالیدی نەقشبەندی|مەولانا خالید]] (١٧٧٩ – ١٨٢٧) شاعر و زانا و شێخی تەریقەت و ڕۆشنبیر.
* [[نالی]] (١٨٠٠–١٨٧٣), ھۆنراوەنووس،ڕۆشنبیر، دامەزرێنەری شیعری بابان (دیالێکتی سۆرانی).
* [[فەقێ قادری ھەمەوەند|فەقێ قادری هەمەوەند]] (١٨٣٠-١٨٩٠) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[سالم]] (١٨٠٠–١٨٦٦), ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[مەحوی]] (١٨٣٠–١٩٠٦), ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[کوردی (شاعیر)|کوردی]] (١٨٠٩-١٨٥٠) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[وەفایی]] (١٨٤٤-١٩٠٢) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[بێخود]] (١٨٧٩-١٩٥٥) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[حەمدی]] (١٨٧٦-١٩٣٦) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[مەلا عەبدولکەریم مودەریس]] (١٩٠١-٢٠٠٥) شاعیر، زانا، ڕۆشنبیر و شارەزا لە بوارە جیاوازەکانی ئایین و موفتی عێراق
* [[عەلائەدین سەججادی|عەلائەدین سەجادی]] (١٩٠٧-١٩٨٤) نوسەر و ڕۆشنبیر
* [[محەممەد خاڵ|شێخ محەمەدی خاڵ]] (١٩٠٤-١٩٨٩) نوسەر و ڕۆشنبیر
* شێخ فاخر شێخ طیب وەبەرهێنەر و سەرمایەداری ناسراوی سلێمانی و کوردستان و عێراق
* [[عیزەدین مستەفا ڕەسووڵ]] (١٩٣٤-٢٠١٩) نوسەر و ڕۆشنبیر
* فاروقی مەلا مستەفا (۱۹٤۲) بازرگان و سەرمایەداری ناسراوی سلێمانی و کوردستان و عێراق و برای عیزەدین مستەفا ڕەسوڵ
* ئاسۆ بامۆکی بازرگان و وەبەرهێنەر و سەرمایەداری ناسراوی سلێمانی و هەڵەبجە
* [[یەحیا ئەفەندیی وێنەگر|یەحیا ئەفەندی وێنەگر]] (١٨٨٩–١٩٧٦)یەکەمین وێنەگری سلێمانی.
* [[حاجی مەلا سەعید کەرکووکلی زادە]] (١٨٦٦–١٩٣٧), وەزیری یاسا لە لە [[شانشینی کوردستان]] لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]].
* [[مستەفا پاشای یاموڵکی|مستەفا یامولکی]] (١٨٦٦–١٩٣٦)، وەزیری پەروەردە لە شانشینی کوردستان لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]].
* [[پیرەمێرد]] (١٨٦٧–١٩٥٠), ھۆنراوەنووس و ڕۆژنامەوان.
* [[شێخ مەحموودی حەفید]] (١٨٧٨ – ١٩٥٦), مەلیکی کوردستان (١٩٢٢–١٩٢٤)
* [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] (١٨٨٠–١٩٤٨), مێژوونووس، [[سیاسەت]]مەدار.
* [[تۆفیق وەھبی]] (١٨٩١–١٩٨٤)، زمانناس، و سیاسەتمەدار و ھۆنراوەنووس.
* [[شێخ نووری شێخ ساڵح|شێخ نوری شێخ ساڵح]] (١٨٩٦–١٩٥٨) ڕۆژنامەوان و ھۆنراوەنووس.
* [[گۆران]] (١٩٠٤–١٩٦٢), دامەزرێنەری ھۆنراوەی نوێ، ھۆنراوەنووس.
* [[ئیبراھیم ئەحمەد]] (١٩١٤–٢٠٠٠), [[ڕۆمان]]نووس، ھۆنراوەنووس و وەرگێڕ.
* هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەد (۱۹٤۷) کچی ئیبراهیم ئەحمەد و هاوسەری سەرۆک کۆماری عێراق جەلال طاڵەبانی و خانمی یەکەمی عێراق(۲٠٠٥-۲٠۱٤)
* شاناز ئیبراهیم ئەحمەد(۱۹٥٤) کچی ئیبراهیم ئەحمەد و هاوسەری سەرۆک کۆماری عێراق د.عەبدول لەتیف ڕەشید و خانمی یەکەمی عێراق(۲٠۲۲-ئێستا)
* هەتاو ئیبراهیم ئەحمەد کچی ئیبراهیم ئەحمەد
* [[محەممەد قودسی]] (١٩١٩–١٩٤٧) ئەفسەر لە [[سوپا]]ی [[کۆماری کوردستان]].
* [[ئەحمەد ھەردی]] (١٩٢٢—٢٠٠٦), ھۆنراوەنووس.
* [[حەپسەخانی نەقیب]] (١٨٩١–١٩٥٣) سیاسەتمەدار و خێرخواز.
* [[محەممەد ساڵح دیلان]] (١٩٢٧–١٩٩٠), مۆسیقاژەنێکی دیار و ھۆنراوەنووس.
* [[زمناکۆ بورھان قانع]] (لەدایکبوون ١٩٧٨), ڕۆژنامەوان و ڕووناکبیر.
* [[ئەنوەر قەرەداغی]] (١٩٤٦), مۆسیقاژەن و ئاواز دانەرێکی دیار.
* [[دیاری قەرەداغی]] (١٩٦٧), گۆرانیبێژ.
* [[شەھاب شێخ نووری|شەھاب شێخ نوری]] (١٩٣٢–١٩٧٦) سیاسەتمەداری کورد لە [[عێراق]].
* [[جەمال نەبەز]] (لەدایکبوون ١٩٣٣), زمانناس.
* [[مەحموود عوسمان|مەحمود عوسمان]] (لەدایکبوون ١٩٣٨), سیاسەتمەدار.
* [[شێرکۆ بێکەس]] (لەدایکبوون ١٩٤٠), ھۆنراوەنووسی سەردەم.
* [[محەممەد حاجی مەحموود]] (لە دایکبوون ١٩٥٣)، سیاسەتمەدار
* [[نەوشیروان مستەفا]] (لەدایکبوون ١٩٤٤), سیاسەتمەدار.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wusha.net/ |سەردێڕ=Wusha Corporation بڵاوکەرەوە=Wusha.net |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt;
* [[عوسمانی حاجی مارف]] (لەدایکبوون ١٩٥٤)سیاسەتمەدار، سکرتێری حزبی کۆمۆنیست.
* [[فریاد فازل عومەر]] (لەدایکبوون ١٩٥٠), پرۆفیسۆر لە زانکۆی فری بەرلین.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.geschkult.fu-berlin.de/e/iranistik/mitarbeiter/wimis/omar/index.html |سەردێڕ=Institut für Iranistik: Feryad Fazil Omar |بڵاوکەرەوە=Geschkult.fu-berlin.de |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111003042038/http://www.geschkult.fu-berlin.de/e/iranistik/mitarbeiter/wimis/omar/index.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
* [[ڕزگار محەممەد ئەمین]] (لەدایکبوون ١٩٥٨), دادوەر.
* [[بەختیار عەلی]] (١٩٦٠) ڕۆماننووس و ڕووناکبیر.
*  [[کەژاڵ ئەحمەد]] (١٩٦٧) شاعیر و ڕۆژنامەنووس.
* [[بەرھەم ساڵح]] (لەدایکبوون ١٩٦٠)سیاسەتمەدار، [[سەرۆک وەزیران]]ی پێشووی [[ھەرێمی کوردستان]].
* [[میران ئەبراھام|میران ئه‌براهام]] (له‌دایکبووی ١٩٧٠) نووسه‌ر و ڕۆماننووس.
* [[کارزان کاردۆزی]] (لە دایکبوون ١٩٨٦) دەرهێنەری فیلم و نووسەر.
* [[مەریوان وریا قانع]] (لەدایکبوون ١٩٦٦), ڕووناکبیر.
* [[چۆمان ھەردی]] (لەدایکبوون ١٩٧٤) ھۆنراوەنووس، وێنەکێش.
* [[دکتۆر ڕێبوار فەتاح]] (ڕێبوار مەریوانی) (لەدایکبوون ١٩٥٧) نووسەر و شارەزای ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست.
* [[شوان کەمال]] (لەدایکبوون ١٩٦٧) [[ھونەرمەندی داھێنەر|ھونەرمەند]]،پەیکەرساز و وينەکێش.
* [[جەلال دەباغ]] (لەدایکبوون ١٩٣٩) سیاسەتمەدار، نووسەر و ڕۆژنەمەنوس.
* [[Jalal Talabani|Jalal Talabani]] (١٩٣٣-٢٠١٧) یەکەمین سەرۆک کۆماری کورد، دامەزرێنەری [[Patriotic Union of Kurdistan|Patriotic Union of Kurdistan]].

== کەسایەتیی بیانی کە لە شاری سلێمانی ژیاون ==
* [[ئیلی بانیستەر سەون]] ناسراو بە مێجەر سەون یان مێجەر سۆن
* [[گۆکول چاند موکرجی]] ناسراو بە غەفوور ھیندی یان غەفوورە ڕەش ١٨٩٤–١٩٨٠

== گەڕەکەکانی شاری سلێمانی ==
{{multicol}}
* [[ھەوارەبەرزە (ڕوونکردنەوە)|ھەوارەبەرزە]]
* [[ئەزمڕ]]
* گۆیژەی نوێ
* [[خەبات]]
* [[ئازادی (سلێمانی)|ئازادی]]
* [[ئیبراھیم ئەحمەد (سلێمانی)]]
* بەختیاری
* [[کارێزەوشک]]
* سەروەری
* فەرمانبەران
* ھاوکاری
* [[دەباشان]]
* [[ھەواری تازە]]
* گاردن سیتی (سلێمانی)
* [[تووی مەلیک (گەڕەک)|تووی مەلیک]]
* [[عەلی کەمال]]
* [[شەھیدان]]
{{multicol-break}}
* [[دارۆغا]]
* [[گۆیژە (گەڕەک)|گۆیژە]]
* [[مامۆستایان (سلێمانی)]]
* [[قازی محەممەد (سلێمانی)]]
* [[ئیسکان (سلێمانی)]]
* [[سلێمانی نوێ]]
* [[گردی جۆگە]]
* [[مەڵکەندی]]
* شێخان
* [[بەکرەجۆ]]
* [[قەرەتۆغان]]
* کانی ئاسکان
* [[گردە خڕە]]
* [[کانی کوردە]]
* [[ھەواری شار]]
* سارداو
* کەلەکن
* [[حاجی سوورە]]
* [[دەردە دێ]]
* [[زانکۆ]]
* [[کانی با]]
* ڕاپەڕین
{{multicol-break}}
* شۆڕش
* [[سەلیم بەگ]]
* [[دەباشان]]
* [[سوورێن]]
* عەلی ناجی
* ئاشتی
* ھەواری شار
* تاڤگە
* عەواڵ
* شاری ئارام
* کەڵینان تاوەرز
* بەرانان
* دانیا سیتی
* باشوور سیتی
* بادینان
* باخان
* بێسەرانی
{{multicol-break}}
* ئەندازیاران
* بەرانان
* زەرگەتە
* کانی سپیکە
* [[سەرچنار]]
* چوارچرا
* کەنەسوورە
* کانی گۆمە
* بەختیاری
* ھەندرێن
* شێروانە
* ھەکاری
{{multicol-break}}
* بەختیاری نوێ
* ھەراواز (گردی سەرچنار)
* قلیاسان
* زەرگەتەی کۆن
* مامە یارە، ڕۆژھەڵات
* ساوان، ڕۆژھەڵات
* سابونکەران، دارگازێن
* بازرگانی
* تانجەرۆ، زمناکۆ
{{multicol-break}}
* جوولەکان
* شارەوانی
* سەرشەقام
* وەیس
* [[چوارباخ]]
* ئاوباریک
* گەرمیان
* [[شێخ محێدین]]
* [[زێڕێنۆک]]
* قالاوا
{{multicol-break}}
* [[موشیرئاوا]]
* ئابڵاغ
* ڕزگاری
* کارگەکەن
* لالا زار
* زەرداو
* [[وڵووبە]]
* گوندی ئەڵمانی یەک
* گوندی ئەڵمانی دوو
* کورد سیتی
* کوردسات
* شاری گۆیژە
* قڕگە
* ڕاپەڕین
* کەلەوانان
* حاجیئاوا
* کەندەکەوە
* گوڵەباخ
* ئیبراھیم پاشا
{{multicol-end}}
*قولەرەیسی سەروو
*قولەرەیسی خواروو

== فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی سلێمانی ==
{{سەرەکی|فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی سلێمانی}}
[[پەڕگە:44929 The Sulayamaniyah International Airport in 2007.jpg|وێنۆک|300px|فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی سلێمانی لە ساڵی ٢٠٠٧دا]]
فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی سلێمانی دەکەوێتە [[بەکرەجۆ]] بەدووری ١٥ کیلۆمەتر لە شاری سلێمانی، فڕۆکەخانەکە لە ساڵی [[٢٠٠٣]] بەردی بناغەی بۆ دانراو و لە ساڵی [[٢٠٠٥]] بەتەواوی بەکار خرا.

== پەیوەندی نێونەتەوەیی ==
=== دەستە خوشک ===
* {{ھێمای ئاڵا|کوردستان}} [[سنە]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای کوردستان لە ئێران]] &lt;ref name=&quot;http://www.kurdpress.com/details.aspx?id=175912&quot;&gt;http://www.kurdpress.com/details.aspx?id=175912 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191102071315/http://www.kurdpress.com/details.aspx?id=175912 |date= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ }}&lt;/ref&gt;

== پێشانگا ==
&lt;gallery&gt;
پەڕگە:View of Sulaimaniyah.jpg|شەقامی سالم، سلێمانی
پەڕگە:Sulamani-kurdistan (3).jpg|دیمەنی دەریاچەی دوکان، سلێمانی
پەڕگە:Kurdishflagslemani.jpg|ئاڵای کوردستان لە پارکی ئازادی
پەڕگە:Sulaymaniyah1.jpg|دیمەنێکی سلێمانی
پەڕگە:View of Sulaymaniyah (Sulaimani) City , Kurdistan.jpg|شاری سلێمانی
پەڕگە:Sulaymaniyah City Kurdistan.jpg|دیمەنێکی شاری سلێمانی
پەڕگە:View of Sulaymaniyah (Slemani) City in Winter - Snow 2015.JPG|سلێمانی لە وەرزی زستاندا
Handmade Bottles Tree.jpg|سلێمانی
Grand Millennium Sulaimani Hotel in Sulaymaniyah, Kurdistan.jpg|سلێمانی لە شەودا
Dr Jamal Hostpital for childern in Sulaymaniyah.jpg|نەخۆشخانەیەکی منداڵان لە شاری سلێمانی
Sarchnar Park, Slemani.jpg|پارکی سەرچنار
Romanian amphitheater - sulaymaniyah.jpg|شانۆی ڕۆمانی لە هەواری شار
&lt;/gallery&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[پێڕستی شارەکانی کوردستان|شارەکانی کوردستان]]
* [https://sulipas.com نەخشەی پاسەکان و گەڕەکەکانی سلێمانی] 

== سەرچاوەکان ==
{{پەراوێزەکان|٢}}

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
{{پۆلی کۆمنز|Sulaymaniyah}}
* [https://web.archive.org/web/20160314091807/http://slaemany.com/ ماڵپەڕی سلێمانی]
* [https://web.archive.org/web/20160311062608/http://univsul.org/k_uos.aspx ماڵپەڕی زانکۆی سلێمانی]
* [http://kurdish-guide.com/ ڕێبەری کوردی]
* [http://www.sul-traffic.com/ بەڕێوەبەرایەتی ھاتوچۆی سلێمانی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191026172122/http://www.sul-traffic.com/ |date=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ }}
* [https://web.archive.org/web/20150703183939/http://www.suligov.com/Default.aspx پارێزگای سلێمانی]
* [https://web.archive.org/web/20170920052709/http://kurdsat.tv/ کوردسات تیڤی]
* [https://web.archive.org/web/20160311062608/http://univsul.org/k_uos.aspx زانکۆی سلێمانی]
* [[:en:Sulaimaniya|ویکیپیدیای ئینگلیزی - سلێمانی]]

{{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی ھەرێمی کوردستان}}
{{نەخشەی ھەرێمی کوردستان}}
{{شارەکانی کوردستان}}
{{پایتەختەکانی کوردستان}}
{{کەسایەتییەکانی سلێمانی}}
{{پڕگەلھەترین شارەکانی کوردستان}}
{{تووڵی دەروازە|ئاسیا|جوگرافیا|کوردستان|پارێزگای سلێمانی|ڕۆژھەڵاتی ناوین|عێراق|شارەکان}}

[[پۆل:سلێمانی|سلێمانی]]
[[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٧٨٤]]
[[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]]
[[پۆل:شام]]
[[پۆل:نیشتنگە کوردییەکان]]
[[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]]</text>
      <sha1>9nwi35x1xn71sn4ag9eybh0h9fy8dj9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578168</id>
      <parentid>1578164</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T17:14:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>-Haryad</username>
        <id>40333</id>
      </contributor>
      <comment>/* کەسایتییەکانی شاری سلێمانی */ چاککردن</comment>
      <origin>1578168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75181" sha1="hg37dkd8r8w88mfmv8hlcxeltup9uz7" xml:space="preserve">{{نیشانەی وتاری ھەڵبژێردراو}}
{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو   = سلێمانی
| ناوی_فەرمی           = Sulaimaniyah
| ناوی_خۆماڵی  = سولەیمانی
| زمانی_ناوی_خۆماڵی = سلێمانیانە
| ناوەکانی_تر    = السلیمانیة - Silêmanî
| جۆری_نیشتنگە  = '''[[شار]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە       = Sulaymaniyah City Collage.png
| قەبارەی_وێنە      = 300px
| شرۆڤەی_وێنە  = چەند دیمەنێکی شاری سلێمانی
| وێنەی_ئاڵا  =
| قەبارەی_ئاڵا  =
| وێنەی_مۆر  =
| قەبارەی_مۆر  =
| وێنەی_نیشان  =
| قەبارەی_نیشان  =
| ناسناو  = '''&lt;span style=&quot;color:#090;&quot;&gt; پایتەختی ڕۆشنبیریی ھەرێمی کوردستان. مەڵبەندی ڕۆشنبیری{{ھن}}شاری ھەڵمەت و قوربانی &lt;/span&gt;'''
| دروشم   =
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}}
| قەبارەی_نەخشە  = 70px
| شرۆڤەی_نەخشە              = '''شاری سلێمانی'''
| دەرزیی_نەخشە              = Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = سلێمانی
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 270px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]] دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.56496 |N| 45.4329 |E|region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&amp;smap=03010300&amp;rnr=140&amp;anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&amp;smap=03010300&amp;rnr=140&amp;anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
| جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]]
| ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]]
| جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سلێمانی|ناوەندی قەزای سلێمانی]]
| جۆری_دابەشکراو٤ =
| ناوی_دابەشکراو٤ =
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران =
| ڕێکەوتی_دامەزران = ١٧٨٤ز
| سەردێڕی_دامەزران١ =
| ڕێکەوتی_دامەزران١ =
| سەردێڕی_لەناوچوون =
| ڕێکەوتی_لەناوچوون =
| دامەزرێنەر  = [[ئیبراھیم پاشای بابان]]
| ھۆکاری_ناونران = پاشای [[میرنشینی ئەردەڵان]]
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات =
| جۆری_دەسەڵات  = ئەنجومەن - بەڕێوەبەرایەتی
| حیزبی_سەرۆک  =
| سەرناوی_سەرۆک  = پارێزگاری سلێمانی
| ناوی_سەرۆک  = [[ھەڤاڵ ئەبووبەکر]]
&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٣٤٠٤
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ =
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ =
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا =
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = ١٠٥
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ =
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م   = ٨٨٢
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م  =
| نزمترین_بەرزایی_بە_م  =
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان  = ٢٬٢٥٠٬٠٠٠&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.zamenpress.com/Detail_wtar.aspx?jimare=3473 |سەردێڕ=سەرژمێری وەزارەتی پلاندانانی عێراق بۆ ساڵی ٢٠٢٠ لە سایتی زەمەن پرێس بڵاوکراوەتەوە |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220722221918/https://www.zamenpress.com/Detail_wtar.aspx?jimare=3473 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
| دانیشتووان_لە   = ٢٠٢٠{{ھن}}(بەپێی سەرژمێری وەزارەتی پالاندانی عێراق بۆ ساڵی ٢٠٢٠)
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢  =
| مەزندەی_دانیشتووان  =
| مەزندەی_دانیشتووان_لە =
| دانیشتووانی_شاری  =٦٤٦،٥١٧&lt;ref&gt;https://worldpopulationreview.com/cities/iraq/erbil&lt;/ref&gt;
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ =
| دانیشتووانی_لادێیی =
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ =
| سەرناوی_دانیشتووان  =
| ئاگاداریی_دانیشتووان  =
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt;
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = زمان و ئایین
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]] (بە زۆری [[سوننە]])، [[مەسیحییەت]]، [[جوویەتی]]
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      =
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١  = +٣
| جیاوازی١_لە_utc = تێبینی نەکراوە
| کاتناوچە١_DST = +٣
| جیاوازی١_لە_DST =
&lt;!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە =
| کۆدی_پۆستە  =
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢ =
| کۆدی_پۆستە٢  =
| جۆری_کۆدی_ناوچە =
| کۆدی_ناوچە  =
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە  =  [http://slemani.gov.krd/so/ پارێزگای سلێمانی]
| پەراوێزەکان  =
}}

'''سلێمانی''' ({{بە عەرەبی|السلیمانیة}}) دووەم گەورەترین شاری [[ھەرێمی کوردستان]] و ناوەندی [[پارێزگای سلێمانی|پارێزگای سلێمانییە]]، کە [[ئیبراھیم پاشای بابان|ئیبراھیم پاشای]] [[میرنشینی بابان|بابان]] لە ١٤ی تشرینی دووەمی ١٧٨٤ دای مەزراند.

لەپاش [[ڕاپەڕین|ڕاپەرینی ئازاری ١٩٩١ەوە]] فراوانبوون و پێشکەوتنێکی بەرچاوی بەخۆوە بینی. لە زۆربەی پارێزگاکانی دیکەی عێراقەوە خەڵکێکی زۆر ڕوویان تێکردووە و بووە بە پەناگەی ئەو ھاووڵاتییانەی کە لە خوارووی [[عێراق]] و [[ئێران]]ەوە و ناوچەکانی ناوەڕاستەوە ڕوو دەکەنە ئەم شارە.{{ژێدەر}}

سلێمانی زانکۆیەکی ھەیە کە بە [[زانکۆی سلێمانی]] ناسراوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.univsul.org/K_UOS.aspx |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160311062608/http://univsul.org/k_uos.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠١٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160311062608/http://univsul.org/k_uos.aspx |date=١١ی ئازاری ٢٠١٦}}&lt;/ref&gt; بە مەودای ٦٠ کیلۆمەتر لە شاری سلێمانییەوە دوورە، [[بەنداوی دووکان]] ھەیە کە یەکێکە لە بەنداوە گەورەکانی [[عێراق]]. سلێمانی بە [[ھاوینەھەوار]]ەکانی وەکوو ھاوینەھەواری [[ئەحمەدئاوا (ڕوونکردنەوە)|ئەحمەدئاوا]]، [[سەرچنار]]، [[بەنداوی دووکان]]، [[سەرتەکی بەمۆ]]، [[کونەماسی]]، [[ئەزمڕ]] و [[قەرەداغ]] و چەندین ھاوینەھەواری دڵڕفێنی دیکەش بەناوبانگە.

کۆمەڵێکی زۆر لە نووسەر و شاعیری باشی بۆ مێژوو ھێشتووەتەوە. لەوانە [[نالی]]، [[مەحوی]]، [[پیرەمێرد]]، [[گۆران]]، [[مەولانا خالیدی نەقشبەندی]]، [[سالم]]، [[زمانی کوردی|کوردی]]، [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ|ئەمین زەکی بەگ]]، [[فایەق بێکەس]]، [[زێوەر]]، [[تۆفیق وەھبی]]، [[وەلی دێوانە]]، [[کاک ئەحمەدی شێخ]] و سەدان نووسەر و شاعیری تریش.&lt;ref&gt;کتێبی: شاری سلێمانی ٢٠٠ ساڵ - نووسین و کۆکردنەوەی - سلێمانی ساڵحی ڕەشە / لاپەڕە / ٥٠٣&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
[[پەڕگە:Teachers of first Kurdish primary school in Sulaymaniyah,Kurdistan,Iraq in 1924.jpg|300px|وێنۆک|وێنەی چەند مامۆستایەکی یەکەمین خوێندنگەی سەرەتایی لە سلێمانی لە ساڵی ١٩٢٤]]
{{سەرەکی|مێژووی سلێمانی|کاتنامەی سلێمانی}}
شاری سلێمانی لە ١٤ ی تشرینی دووەمی ساڵی ١٧٨٤ لەلایەن [[ئیبراھیم پاشای بابان]] ەوە ئاوەدانکراوەتەوە. ئیبراھیم پاشا بابان شارەکەی بە ناوی باوکییەوە، [[سلێمان پاشا]]، ناوناوە. سلێمانی جگەلەوەی دەبێتە پایتەختی میرنشینی بابان، لەھەمان کاتدا دەبێتە مەڵبەندێکی بازرگانی و ڕۆشنبیری ناوچەکە.&lt;ref name=&quot;sulygov.com&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sulygov.com/ |سەردێڕ=The Leading Suly Government Site on the Net |بڵاوکەرەوە=sulygov.com |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt; شێوەزاری سۆرانی لە ناوچەکەدا پەرە دەستێنێ و دەبێتە زمانی خوێندن و نووسین. پاش ڕووخانی میرنشینی بابان لە ساڵی ١٨٥١ و لەناوچوونی دەوڵەتی عوسمانی لە جەنگی جیھانیی یەکەم، شاری سلێمانی دەخرێتە سەر کۆماری عێراقی ئەمڕۆ. لە ساڵی ١٩٢٢ تا ١٩٢٤ شاری سلێمانی پایتەختی دەوڵەتەکەی مەلیک مەحموود بووە.
شاری سلێمانی جگە لەوەی لانکەی ڕۆشنبیر و تێکۆشەران بووە، مەڵبەندی ھەڵگیرسانی چەندان شۆڕش و ڕاپەڕینیش بووە لە [[مێژووی کورد]]ستاندا.
بەپێی ڕۆژنامەی [[ژین (ڕۆژنامە)|ژین]] لە ساڵی ١٩٥٥ پانی ڕووی شاری سلێمانی ٢٠ ملیۆن و ٢٥٠ ھەزار مەترە و ژمارەی دانیشتووانی دەگاتە ٦٠ ھەزار کەس و نزیکەی ٧ ھەزار خانووی تیادایە. لە حەوت گەڕەکی سەرەکی پێکھاتووە ئەوانیش [[کانی ئاسکان]]، [[گۆیژە (گەڕەک)|گۆیژە]]، [[مەڵکەندی]]،صابونکەران، [[سەرشەقام]]، [[چوارباخ]]، [[دەرگەزێن]] گەڕەکی [[جوولەکان (گەڕەک)|جوولەکانی]] جارانیش کە ئێستا خراوەتە سەر گەڕەکی سەرشەقام.

=== بابانییەکان و سلێمانی ===
بەر لەوەی بنەماڵەی [[میرنشینی بابان|بابانییەکان]] بیر لە دروستکردنی شاری سلێمانی بکەنەوە، میرنشینەکەیان لە ناوچەی [[قەڵاچوالان]] بوو، لەگەڵ بەرفراوان بوونی میرنشینەکە، جموجوڵی ئاوەدانکردنەوە و بنیاتنانی شارستانی لە ناوچەکەدا دەستی پێکرد، لە سەردەمی فەرمانڕەوایی باباندا ململانێ و توندوتیژیی لە نێوان [[فارسەکان]] و [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکاندا]] ھەبوو، شوێنی [[جوگرافیا]]ی قەڵاچوالانیش لەبەر نزیکی لە سنووری [[ئێران]]ەوە، شوێنێک بوو ببوە مەترسی [[شەڕ]] و پێکدادانی نێوان لەشکری [[فارسەکان|فارس]] و [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] بۆیە ھەریەکە لە ([[نادر شا]] و [[سوڵتان]] مەحموودی یەکەم) لە ھەوڵی ئەوەدا بوون ئیمارەتی بابان بە لای خۆیاندا ڕابکێشن، کێشمەکێشی ناوخۆیش لە نێو بنەماڵەی [[میرنشینی بابان|بابانییەکان]] و ئیمارەتە [[کورد]]ییەکاندا بۆ کورسی و [[دەسەڵات]] ئەوەندەی دیکە مەترسی لەسەر ناوچەکە دروست کردبوو، ئەمەش وای کرد [[مەحموود پاشای بابان]] ساڵی (١٧٨١)ی زایینی بیری لەوە کردەوە ناوەندی بەڕێوەبردنی سیاسی لە قەڵاچوالانەوە بگوێزێتەوە بۆ شوێنێکی تر، بۆیە سەرای حکوومەتی لە نزیک گوندی مەڵکەندی دروست کرد، دواتر [[ئیبراھیم پاشای بابان]] لە ساڵی (١٧٨٣)دا فەرمانڕەوایی ئیمارەتەکەی گرتە ئەستۆ و دەستیکرد بە دروستکردنی شاری سلێمانی تا لە ساڵی (١٧٨٤)دا لە دروستکردنی شاری سلێمانی کۆتایی ھات، لە ھەمان ساڵدا [[میرنشینی بابان|بابانییەکان]] پایتەختی ئیمارەتەکەیان گواستەوە سلێمانی.&lt;ref name=&quot;وەشانی ئەرشیڤکراو&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.suligov.com/Slemani.aspx?babet=10 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121120151235/http://www.suligov.com/Slemani.aspx?babet=10 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121120151235/http://www.suligov.com/Slemani.aspx?babet=10 |date=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt;

لە ساڵنامەی (١٩٥٥)ی سلێمانیدا کە لە (ڕۆژنامەی ژین) دا بڵاوکراوەتەوە ھاتووە: [[ئیبراھیم پاشای بابان]] خۆی حوکمداری شاری [[قەڵاچوالان]] بووە، لەبەر ناخۆشی و تەنگیی شوێنەکە و لە ترسی ھێرشی دوژمن بەتایبەتی لە نادر شای حوکمداری [[ئێران]] کە گەلێ جار ویستویەتی ھەڵمەت بەرێتە سەری دەستبەسەری بکات، بە ناچاری شار و شوێنی ھەڵسوڕانی کاروباری وڵاتەکەی گواستەوە ئەم شوێنە کە ئێستا شاری سلێمانییە.&lt;ref name=&quot;وەشانی ئەرشیڤکراو&quot;/&gt;

=== بەردەرکی سەرا ===
{{سەرەکی|بەردەرکی سەرا}}

میرەکانی بابان لەگەڵ دروستکردنی شاری سلێمانی جێگەیەکیان تەرخان کردووە بۆ بارەگای بەڕێوەبردنی دەسەلاتەکەیان ناسراوە بە سەرا. پێدەچێت بیرکردنەوە لە دروستکردنی ئەم سەرایە لە ئەنجامی ئەوەوە ھاتبێت دوای دامەزراندنی حکوومەتی دەوڵەتی مەلیکنشینی بۆ پێگەی ئیدارەی فەرمانگەکانی لیوای سلێمانی ئەو کاتە ئامادەکرابێت. ئەم سەرایە لە ساڵی ١٩٢٦–١٩٢٨ لەناو سەنتەری شاری سلێمانی دروست کراوە کە پێکھاتووە لە دوو نھۆم و ٤٣ ژوور، چەندین جار کاری چاکسازیی تیادا کراوە بۆ سوودوەرگرتن لە نیشتەجێبوون و بەڕێوبەرایەتیی فەرمانگەکانی شار. پاشان تەرخان کراوە بۆ پێگەی ئیداریی [[پۆلیس]] و قایمقامییەت ئێستا لەلایەن [[پارێزگای سلێمانی]] و بەڕێوبەرایەتیی شوێنەواری سلێمانی بۆ گەڕانەوەی شێوازە ڕەسەنەکەی نۆژەن کراوەتەوە بۆ مۆزەخانەیەکی [[مێژوو]]یی و سیاسی و نەتەوەیی شاری سلێمانی و شانازییەکانی ڕابردووی ئەم شارەی تێدا دەپارێزێت.&lt;ref&gt;[http://www.slemanytourism.org/View.aspx?N_=201#.Uod4kNKw2So گەشت و گوزاری سلێمانی]{{بەستەری مردوو|url=http://www.slemanytourism.org/View.aspx?N_=201 |date=کانوونی یەکەمی ٢٠١٨}}{{dead link|date=November 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt;

== جوگرافیا ==
شاری سلێمانی دەکەوێتە نێوان ھێڵی پانی (٣٤ – ٣٦) پلە لەسەر ھێڵی کەمەر و [[ھێڵی درێژی]] (٤٥ – ٤٦) پلە لە ڕۆژھەڵاتی ھێڵی گرینویجی گۆی زەوییەوە، واتە دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای کیشوەری ئاسیا و ڕۆژھەڵاتی کوردستانی باشوورەوە.&lt;ref name=&quot;وەشانی ئەرشیڤکراو&quot;/&gt; سلێمانی لە باکووری ڕۆژھەڵاتەوە بە زنجیرە شاخی [[ئەزمڕ]] (١٧٠٠م)، [[گۆیژە (ڕوونکردنەوە)|گۆیژە]] (١٥٢٥م) و قەیوان دەورە دراوە، لە باشووریشەوە بە [[چیای بەرانان]] (١٣٧٣م) و لە ڕۆژھەڵاتیشەوە [[شارەزوور|دەشتی شارەزوور]] دەست پێ دەکات کە درێژییەکەی ٤٥کم و پانییەکەی ١٥کم. لە ڕۆژاواشەوە شاخی [[تاسڵوجە (ڕوونکردنەوە)|تاسڵوجە]] گەمارۆی داوە. شاری سلێمانی ٨٥٣م لە ئاستی ڕووی [[دەریا]] و بەرزە و ئاوو ھەواکەی بە دەریای ناوەڕاستەوە کاریگەرە و لە زستاندا سارد و باراناوییە و ھاوینیشی وشک و گەرم و بێبارانە، جیاوازییەکی زۆریش لە نێوان پلەکانی گەرمای شەو ڕۆژ و وەرزەکانی ساڵیدا بەدی دەکرێت.&lt;ref name=&quot;وەشانی ئەرشیڤکراو&quot;/&gt;

=== کەشوھەوا ===
[[پەڕگە:View of Sulaimani - Slemani - City in Southern Kurdistan in Spring 2016.JPG|350px|وێنۆک|سلێمانی لە وەرزی بەھاردا]]

[[ئاو]] و [[ھەوا]]ی ناوچەی سلێمانی بە زۆری لە ئاو و ھەوای ناوچەی [[دەریای ناوین|دەریای ناوەڕاست]] دەچێت تەنیا ناوچەکانی [[چەمچەماڵ]] و دەشتی [[کەلار]]یان لێدەرچێت. پلەی گەرمای [[ھاوین]] دەگاتە (٣٩) پلەی سەدی و ئەگەر بەرەو [[ڕۆژاوا|خۆراوا]] ببیتەوە تا (٢٤)نزم دەبێتەوە. ئەمە بە شێوەیەکی گشتییە بەڵام ھەندێک ساڵ بەرزترین پلەی گەرما لە [[ھاوین]] دا سنووری (٤٥) پلەی سەدیش دەبەزێنێت. بای لە ھەر چوارلاوە بۆ دێت. جاران لە دوازدە مانگی ساڵدا [[ھەشت]] [[مانگ]] بارانی تیا دەباری بەڵام ئێستا وەک بەشێک لە دیاردەی گەرم بوونی [[زەوی]] ماوە و ڕێژەی [[باران]] بارینی تیا کەم بووەتەوە. تێکڕای گشتی [[باران]] بارین لە ساڵێکدا لە نێوان (٤٠٠–٦٠٠ملم). بێگومان لە ناوچە شاخاوییەکانی پارێزگای سلێمانیدا دەگاتە ١٠٠٠ ملم و ھەندێکجار زیاتریش.

شاری سلێمانی ٨٥٣م لە [[دەریا]] و بەرزە. ھەر لە ناو شاری سلێمانی دا بەرزی و نزمی و گردۆڵکەی زۆر ھەن (ھەوارە بەرزە، گردی عەلی ناجی گردی گەڕەکی ئەندازیاران، گردی سەرچنار و گردەکانی تر) ئەمانە بە شوێنی بەرز دادەنرێن بەڵام سلێمانی کۆن وەک دەگەرزێن و [[چوارباخ]] و کانێسکان و [[سەرچنار]] و سەرشەقام تا بەرەو خوارە بێتەوە ھەر دوو چەمی [[تانجەرۆ]] و [[قلیاسان]] نموونەی ناوچە نزمەکانی سلێمانین. جیاوازی نێوان لووتکەی [[گۆیژە (ڕوونکردنەوە)|گۆیژە]] و دەوروبەری چەمی قل[[یاسا]]ن ٨٧٨م دەبێت. واتە گۆیژە نزیکەی ١کم لە باشووری سلێمانییەوە بەرزترە کە ئەمە جیاوازییەکی زۆرە و گەلێک کار دەکاتە سەر [[ئاو]] و ھەوا و پەیدابوونی ڕەشەبا. ئاو و ھەوای شاری سلێمانی پلەی گەرما لە ھاوینی ١٨٢٠دا وەک گەشتیاری بەناوبانگ (میستەر ڕیچ) لە دوای نیوەڕۆدا گرتویەتی لە ڕۆژی ١٧ی تەممووزدا (٣٥) پلەی سەدی بووە، بێگومان ئێستا ئاو و ھەواکەی گەرمترە و خۆی دەدا لە ٤٥ پلەی سەدی. لە زستاندا لە بەکرەجۆی نزیک سلێمانی تێکڕا (٣، ٥) پلەی سەدییە؛ بەڵام لە ناوچە شاخاوییەکان بە تایبەت دوای بەفربارین و لە چلەی زستان دا چەند پلەیەک دێتە ژێر سفرەوە.

تەوژمی پاڵەپەستۆی ھەوا و پلەی گەرما پێچەوانەی یەکترن. واتە ھەتا پلەی گەرمی بەرزتر بێتەوە (با)یاخود (ھەوا) ئەکشێ و بۆشایی تیا پەیدا دەبێت و قورسای کەم دەبێتەوە، بەوە تەوژمەکە کەم دەبێتەوە بۆیە گەرما کاریگەرترین شتە لەسەر پاڵە پەستۆی ھەوا ھەر ئەمەشە وای کردوە سلێمانی بە شاری ڕەشەبا بناسرێت. ھەوای سلێمانی (شێدار) نییە چونکە دوورە لەدەریاوە.

{{Weather box
|location = سلێمانی (١٩٥٠–٢٠٠٠)
|metric first = Yes
|single line = No
|Jan high C = ٧٫٩
|Feb high C = ١٠٫٣
|Mar high C = ١٥٫٤
|Apr high C = ٢٠٫٨
|May high C = ٢٨٫٣
|Jun high C = ٣٥٫١
|Jul high C = ٣٨٫٧
|Aug high C = ٣٨٫٩
|Sep high C = ٣٤٫٧
|Oct high C = ٢٨٫١
|Nov high C = ١٨٫٧
|Dec high C = ١١٫١
|Jan mean C= ٣٫٩
|Feb mean C= ٥٫٧
|Mar mean C= ١٠٫٣
|Apr mean C= ١٥٫٣
|May mean C= ٢١٫٤
|Jun mean C= ٢٧٫٧
|Jul mean C= ٣١٫٣
|Aug mean C= ٣١٫٥
|Sep mean C= ٢٧٫٢
|Oct mean C= ٢١٫١
|Nov mean C= ١٣٫٢
|Dec mean C= ٦٫٧
|year mean C= ١٧٫٩
|Jan low C = -٠٫٢
|Feb low C = ١٫١
|Mar low C = ٥٫١
|Apr low C = ٩٫٧
|May low C = ١٤٫٥
|Jun low C = ٢٠٫٣
|Jul low C = ٢٣٫٨
|Aug low C = ٢٤٫١
|Sep low C = ١٩٫١
|Oct low C = ١٤
|Nov low C = ٧٫٦
|Dec low C = ٢٫٣
|Jan precipitation mm = ١٢٩
|Feb precipitation mm = ١٤٦
|Mar precipitation mm = ١٣٢
|Apr precipitation mm = ١٠٠
|May precipitation mm = ٤١
|Jun precipitation mm = ٠
|Jul precipitation mm = ٠
|Aug precipitation mm = ٠
|Sep precipitation mm = ٠
|Oct precipitation mm = ١٣
|Nov precipitation mm = ٧٥
|Dec precipitation mm = ١١١
|source 1 = ''[[WorldClim Global Climate Data]]''&lt;ref name=&quot;http://worldclim.org/current&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://worldclim.org/current
| سەردێڕ = WorldClim Global Climate Data Grids
| ڕێکەوتی سەردان = ١٤ی ئەیلوولی ٢٠١١| بڵاوکەرەوە = WorldClim
| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20140210010151/http://worldclim.org/current
| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٠ی شوباتی ٢٠١٤
| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} &lt;sup&gt;&amp;#x5b;data is inaccessible''&amp;#x5d;&lt;/sup&gt;&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;&amp;#x5b;''the data is inaccessible&lt;!--In order to access the data, we have to download massive files, gigabytes large--&gt;&amp;#x5d;&lt;/sup&gt;
|date=September 2011}}

=== بازاڕ و قەیسەرییەکانی شار ===
ھەندێ کار و پیشە وەک ئاسنگەری، [[جۆڵایی]]، موتابچییەتی، چەرخی موو ڕستن، خەڕەک، کارگەچێتی، وەتراقچی، چەخماخسازی، شیرگەری، مسگەری، خومچێتی، زین و کۆپان ھەیە کە ھەر لە زووەوە لە شاری سلێمانیدا کراوە و گرنگییان پێ دراوە.

لە دروستبوونی سلێمانییەوە [[بەردەرکی سەرا]] و دەوروبەری ناوەندی شاری سلێمانی بووە، بۆیە دوکان و بازاڕ زیاتر ئەو ناوەی گرتووەتەوە مێجەرسۆن لە گەشتەکەیدا بۆ ناوچەی سلێمانی لە ساڵی ١٩٠٨ باسی خانی عەجەم و خانی غەفوور ئاغا و قەیسەری وەسمان پاشا و قەیسەری نەقیب دەکات، واتە لە پێش ھاتنی مێجەرسۆنەوە ئەم خان و قەیسەرییانە لە سلێمانی ھەبوون، ئێستا تەنیا قەیسەری نەقیب وەک خۆی ماوە بەڵام خان و قەیسەرییەکانی تر نەماون و شوێنەکانیان ئێستا دوکان و بازاڕە، لە دوای ئەمانەوە کە سلێمانی فراوان بووە و شەقامی تیا دروست کراوە لەسەر شەقامە سەرەکییەکان و سەنتەری شار و گەڕەکەکاندا بە سەدەھا دوکان و بازاڕی تیادا دروست کراوە. خان و قەیسەرییەکانی سلێمانی لە سەرەتای سەدەی ڕابردوودا ئەمانە بوون:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''ناوی شوێن'''!!'''زانیاری'''
|-
|قەیسەری وەسمان پاشا || وەسمان پاشای کوڕی حەمە پاشای جاف دروستی کردووە و لە ساڵی ١٩٧٤ دا سووتاوە و ئێستا جێگاکەی بازاڕێکی گەورەی لێ دروست کراوە.
|-
| قەیسەری نەقیب || [[شێخ]] مستەفای نەقیب کوڕەزای [[کاک ئەحمەدی شێخ]] دروستی کردووە و تا ئێستاش ماوە.
|-
| قەیسەری شێخ مەحموود ||لە ساڵی ١٩٦٦ دروست کراوە لە شوێنی مەیدانی برنجەکە بەرامبەر حەمامی سوورەت، ئێستا شوێنەواری نەماوە.
|-
| قەیسەری غەفوور ئاغا|| لای مەزادخانەکەوە بووە، ڕووخاوە و ئێستا شوێنەکەی دوکان و بازاڕە.
|-
| خانی غەفوورئاغا || شوێنەکەی ئێستا کراوەتە بازاڕی [[مەحوی]] بەرامبەر خانەقای [[مەحوی]].
|-
| خانی عەجەم || لە نزیک مەزادخانەکەوە بووە لە ناوبازاڕ و ئێستا شوێنەکەی کراوە بە دوکان و بازاڕە.
|-
|خانی عەبدولڵا درێژ|| عەبدولڵا درێژ
|-
| خانی حاجی سەعید ئاغا || خۆی دروستی کردووە و موڵکی خۆی و دوو برایەتی.
|-
| خانە سووتاو ||قادری کەریم دایەن دروستی کردووە و ئێستا بازاڕێکی گەورەی لە شوێندا کراوە بە ناوی بازاڕی خانەقا (بازاڕی جگەرە) و.
|-
| خانی ڕسوومات || موڵکی حەمەئاغای برای حاجی سەعید ئاغا بووە.
|-
|}

== شوێنە گشتی و مێژووییەکان ==
=== چایخانەی شەعب ===
چایخانەی شەعب [[چاخانە]]یەک لە شاری سلێمانییە کە ھەر لە سەرەتاوە مەڵبەندی کۆبوونەوە و حەوانەوەی خوێندەواران، ھونەرمەندان و نووسەران بووە. سەرەتای دروستبوونی چایخانەی شەعب ئەگەرێتەوە بۆ ساڵانی پەنجا و وەستا شەریفی چایچی سەرپەرشتی کردووە. عومەر شەریف خاوەنی چایخانەی شەعب لە بارەی سەرەتای دروست بوونی چایخانەی شەعبەوە بەم جۆرە دەڵێت: لە سەرەتادا وەستا شەریفی باوکم چایچی دەستگێڕبووە پاشان بیری لە دانانی چایخانەیەک کردووە و ناوی ناوە چایخانەی شەعب سەبارەت. بەوەی کە بۆ چایخانەکە ناوی شەعبی لێنراوە وەستا عومەر دەڵێت: لە ساڵانی زوودا بیناکە ئوتێلێک بووە ناوی شەعب بووە ھەر بۆیە ئەم ناوەش لە چایخانەکە نرا.

=== سینەماکانی سلێمانی ===
[[پەڕگە:سلێمانی- سینەمای گۆیژە 1.jpg|وێنۆک|سینەمای گوێژە لە ساڵی ١٩٥٠.|220x220پیکسڵ]]
لە ڕابردوودا، سلێمانی کۆمەڵێک سینەمای هەبووە لەوانە سینەمای گوێژە (١٩٥٠ کراوەتەوە)، سینەما سیروان (١٩٥٧ کراوەتەوە)، سینەما ڕەشید و سینەما سیروان.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=مێژووی هێنانی سینه‌ما بۆ هه‌رێمی کوردستان|ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/71595|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=کوردستان تیڤی (kurdistantv.net)|زمان=ku}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=خاوەنی سینەما سیروان لە سلێمانی دەڵێ‌ لەوانەیە سینەماكە بڕوخێنم|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/050720133|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=www.rudaw.net}}&lt;/ref&gt; ئەم سینەما کۆنانە لە ئێستادا نەماون و لە کار کەوتوون.

سیتی سینەما لە ساڵی ٢٠٠٨ لە شاری سلێمانی دروستکرا، ئەم سینەمایە بووە یەکەم سینەمای مۆدێرن و فرە شاشەی عێراق. لەم سینەمایە نوێترین فیلمەکانی جیھان پەخش دەکرێن کە ئەوانیش فیلمەکانی ([[بۆکس ئۆفیس]])ن کە پێکدێن لە نوێترین ١٠ [[فیلم]]ی [[ھۆڵیوود]]. دوای ئەوەش سینەما سالم وەک دووەم سینەمای شارەکە کرایەوە، تا ئێستا هەردوو سینەماکە لە کارکردن بەردەوامن.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== مۆزەخانەی سلێمانی ===
{{سەرەکی|مۆزەخانەی سلێمانی}}
[[پەڕگە:Slemani Museum.jpg|300px|وێنۆک|مۆزەخانەی سلێمانی]]
[[مۆزەخانەی سلێمانی]] لە ١٤ی تەممووزی ١٩٦١ دامەزراوە سەرەتا لە خانوویەکی بچووکی گەڕەکی شۆڕشدا بوو، لە ساڵی ١٩٨٠ گواسترایەوە بۆ ئەم بینایەی ئێستای.
یەکەم بەڕێوەبەری [[مۆزەخانەی سلێمانی]] خوالێخۆشبوو (ڕەفیق فەتحوڵا) بوو. مۆزەخانەی سلێمانی پارچە ئاسەواری سەردەمە جیاوازەکانی [[کوردستان]] و میسۆپۆتامیا لەخۆ دەگرێت. لەسەر ئاستی عێراقدا بە دووەم [[مۆزەخانە]] دادەنرێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://kurdish-guide.com/museum/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160427115125/https://kurdish-guide.com/museum/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

=== دارە سووتاوەکە ===
دارەسووتاوەکە بەو گۆڕەپانە دەوترێت کە دەکەوێتە ناوجەرگەی شاری سلێمانی و لە سەرو [[مزگەوتی گەورەی سلێمانی|مزگەوتی گەورەوە]] دەست پێدەکات تا شەقامی قەنات، جگە لەوەی شوێنی وەستانی پاسی چەند ھێڵێکە لە شارەکەدا و چەندین پیشەوەری ئیشی دەست و کۆنەفرۆشی تێدا کۆبوەتەوە. ھەرچەندە لە ئێستادا بە ھیچ شێوەیەک دار لەو مەیدانەدا نافرۆشرێت، بەڵام ھەر بە ناوە کۆنەکەیەوە بەناوبانگە و ناسراوە، تەنانەت لە پێشی پاسەکان نوسراوە دارە سووتاوەکە. ھاووڵاتیانی دێرینی شاری سلێمانی لە گێڕانەوەی مێژووی ئەو مەیدانەدا، باس لەوە دەکەن کە ئەو شوێنە دەشتایی بووە و لە ناوجەرگەی شارەوە دوور بووە و دواتر کراوەتە باخ و دوای ئەوە بووە بە مەیدانی فرۆشتنی دار.

== شاری ڕۆشنبیری ==
[[پەڕگە:Slemani City of Literature - UNESCO Creative Cities Network.jpg|150px|وێنۆک|نیشانی تۆمارکرانی سلێمانی وەکوو شاری داھێنەری وێژە لە تۆڕی شارە داھێنەرەکانی یوونێسکۆدا]]
شاری سلێمانی بە ڕای زورێک لە خەڵکی کوردستان بە شاری ڕۆشنبیریی کوردستان دەناسرێت. ئەوان وا دەزانن کە ئەو بەرفراوانییەش بۆ دەوری [[میرنشینی بابان|بابان]] و دامەزراندنی شار و ماوەیەکیش لە ساڵانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] دەگەڕێتەوە، کە ھەموو مەلا و زاناکان شاعیر و نووسەر بوون و ڕۆڵی [[مزگەوت]] و حوجرەش کەم نەبووە لەو بوارەدا، [[سێ کوچکەی بابان]]، [[نالی]] و [[سالم]] و [[کوردی (شاعیر)|کوردی]] قوتابحانەی شیعری بابان دروستدەکەن و ئەگەر ئەو قوتابخانەیە لە ڕووی ناوەڕۆکەوە گەلێک دیمەنی لە ئەدەبیاتی ئەمڕۆی کوردیدا نەمابێت، ئەوا فۆرمی ئەدەبیاتی کوردی ئەمڕۆ ئەوا ھەر بەرپێشچوونی فۆرمی ئەو ئەدەبەیە، ئەو زارەی پێی دەنووسرێت ھەر ئەو زارەیە، زۆربەی گەورەنووسەرانی ئەو سەردەمە وەک: [[نالی]]، [[سالم]]، [[کوردی (شاعیر)|کوردی]]، مەولانا خالید، مەلا عەبدوڵلای بێتوشی، شێخ مارفی نۆدێی، [[سەید ئەحمەدی نەقیب]]، شێخ حسێنی قازی، حاجی مەلا ئەحمەدی دێلێژە، محەممەد فەیزی زەھاوی، [[جەمیل سدقی زەھاوی]]، مەلا ساڵحی حەریق، ساڵح ئەفەندی ئاھی، [[تاھیر بەگی جاف|تایەر بەگی جاف]]، [[وەلی دێوانە]]، [[عەلی بەردەشانی]]، [[زێوەر]] مەلا عەبدوڵلا، [[ئەحمەد موختار جاف]]، [[مەلا عەزیزی موفتی]]، [[پیرەمێرد]]، [[بێخود]]، [[جەمال عیرفان]] و چەندین نووسەر و شاعیری دوای ساڵی پەنجاکان بوون بە بەشێکی گرینگ لە ئەدەبی کوردی ھاوچەرخ لە کوردستاندا. ھەرچەند ھەندێک لەمانە لە نێویەکدا بەھۆی تەسەوفەوە ناکۆکیان لە نێواندا ھەبووە کە دیارترینیان [[شێخ مارفی نۆدێ]] کە بووە دوژمنی سەرسەختی مەولانا خالید. لەدوای ڕاپەڕینی بەھاری ساڵی ١٩٩١ چەند نووسەری بەناوبانگی تر لە سلێمانی ھەڵکەوتن کە ڕۆڵیان بوە لە شەپۆلی نوێی ئەدەبی کوردیدا، لەوانە: مەریوان وریا قانع، بەختیار عەلی،کەژاڵ ئەحمەد، بەرزان ھەستیار، گۆران بابە عەلی، زمناکۆ بورھان قانع، [[میران ئەبراھام|میران ئه‌براهام]]، قوبادی جەلی زادە و چەند ناوێکی تر. ئەم بوارە بەرفراوانە ئێستاشی لەگەڵدا بێت سلێمانی تێیدا پێشەنگە و ھەمیشە ئەو نووسەر و شاعیرانە ڕۆڵی بەرچاویان لە بزووتنەوەی کوردایەتیشدا ھەبووە و بوونەتە داینەمۆی شۆڕشەکان، لە بواری هونەری سینەمادا، چەندان لە دەرهێنەرانی [[سینەمای کوردی]] بە تایبەتی لە سەدەی بیست و یەکەمدا، لە دایکبووی شار سلێمانین، لەوانە:‌ [[کارزان قادر]]، [[کارزان کاردۆزی]] و [[ھەڵکەوت مستەفا|هەڵکەوت مستەفا]]. یەکێکی تر لە ئەو شتانەی کە سلێمانی بە شاری ڕۆشنبیری ناساندوە ئەوەیە کە یەکەم [[پەستانی چاپکردن|چاپخانە]] کە لە [[کوردستان]] کەوتبێتەکار لە سلێمانی بوە، یەکەم [[ڕۆژنامەی کوردی]] لە [[کوردستان]] دەرچووبێت ھەر لەسلێمانی بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kurdsat.tv/hewal.php?id=1489&amp;cor=kurdistani |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120705165200/http://www.kurdsat.tv/hewal.php?id=1489&amp;cor=kurdistani |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تەممووزی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120705165200/http://www.kurdsat.tv/hewal.php?id=1489&amp;cor=kurdistani |date= ٥ی تەممووزی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt;

ڕۆژی ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩، یوونێسکۆ شاری سلێمانیی وەکوو شاری داھێنەری وێژە لەنێو [[تۆڕی شارە داھێنەرەکان]] تۆمار کرد.&lt;ref name=&quot;سلێمانی ١&quot;&gt;[https://slemanicityofliterature.com/page/3/ سلێمانی شاری وێژە: ''سلێمانی شاری وێژەی یوونێسکۆ''؛] [https://web.archive.org/web/20240613093317/https://slemanicityofliterature.com/page/5/ ئەرشیڤکراو لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤؛] سەردان لە ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤.&lt;/ref&gt;

== میدیا و ڕۆژنامەگەری ==
لە سلێمانیدا دەیان دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی تێدایە و چەندین [[ڕۆژنامە]] و گۆڤاری لێوە دەردەچێت و ژمارەیەکی زۆریش [[ڕادیۆ]] و [[تەلەڤیزیۆن]] و سەتەلایتی تێدا پەخش دەکرێ، لەم شارەدا چەندین گرووپی [[شانۆ]] و [[مۆسیقا]] و نیگارکێش و ھونەرمەندی شێوەکار ھەیە و جگە لە [[زانکۆی ئەمریکیی عێراق – سلێمانی|زانکۆی ئەمریکی]] و [[زانکۆی سلێمانی]] چەند زانکۆ و پەیمانگا و قوتابخانەی بیانی تێدایە. ئەم شارە پڕە لە ھۆڵی چالاکی و بەردەوام بەرنامەی ھەمەجۆری ھونەری و ڕۆشنبیری تێدایە.&lt;ref name=&quot;dokan-air.com&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.dokan-air.com/ku/header/fluege-nach-sulaymaniyah-im-nordirak.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120922165031/http://www.dokan-air.com/ku/header/fluege-nach-sulaymaniyah-im-nordirak.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120922165031/http://www.dokan-air.com/ku/header/fluege-nach-sulaymaniyah-im-nordirak.html |date=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt; چەندین گەڕیدەی بەریتانی و بیانی لە کتێب و بیرەوەرییەکانیاندا ئاماژەیان بە زیندوێتی ئەم شارەداوە و بە شاری جوانی و خۆشەویستی ناسراوە. لەم شارەدا ژنان ڕۆڵی دیار و بەرچاویان ھەیە لە دام ودەزگا و دامەزراوەکاندا بە تایبەتی لە ڕێکخراوەکانی [[کۆمەڵگە]]ی مەدەنیدا. ئازادی ڕادەربڕین و زیندوێتی کاروجولە لەم شارەدا سیما و خەسڵەت و پێناسەی سلێمانییە. سلێمانی لەسەر ئاستی [[عێراق]] بەھۆی شوێنی جوگرافییەوە، بەپاک و خاوێنترین شار ناسراوە.&lt;ref name=&quot;dokan-air.com&quot;/&gt;

== کەرتی خوێندن ==
=== زانکۆی سلێمانی ===
[[پەڕگە:Sulaimani Univeristy Entrance.jpg|280px|وێنۆک|[[زانکۆی سلێمانی]]]]
{{سەرەکی|زانکۆی سلێمانی}}
'''[[زانکۆی سلێمانی]]''' بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٦٨ دامەزرا، کامپبی سەرەکی زانکۆ دەکەوێتە شاری سلێمانی یەوە لە [[ھەرێمی کوردستان]]. لە سەرەتادا تەنھا سێ کۆلێژ ھەبوون، بەڵام ساڵانی دوواتر ژمارەی کۆلێژەکان بەشێوەیەکی بەرچاو زیادی کرد لە ئەنجامی داواکاریییەکی زۆر بۆ خوێندنی باڵا لە [[ھەرێمی کوردستان]].

لە ساڵی ١٩٨١ ڕژێمی فاشیستی [[عێراق]] ئەم دامەزراوە ئەکادیمییەی ڕاگواست بۆ شاری [[ھەولێر]] و ناوەکەشی گۆڕدرا بۆ «[[زانکۆی سەڵاحەدین]]». لە ساڵی ١٩٩٢ جارێکی تر زانکۆی سلێمانی دامەزرێندرایەوە لەئەنجامی ھەوڵ و کۆششی زۆری ڕۆشنبیران و زانستخوازانی کورد و خەڵکی دڵسۆزی شاری سلێمانی و زانکۆ جارێکی تر کرایەوە لە ڕێکەوتی ١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢.

ئەمڕۆ زانکۆی سلێمانی ٢٥ کۆلێژی ھەیە کە تێیدا خوێندکاران بڕوانامەی بەکالۆریۆس بەدەست دەھێنن لە چەندین بواری جیاجیادا.

=== زانکۆی ئەمریکی لە عێراق - سلێمانی ===
{{سەرەکی|زانکۆی ئەمریکی لە عێراق – سلێمانی}}
'''[[زانکۆی ئەمریکیی عێراق – سلێمانی|زانکۆی ئەمریکی لە عێراق – سلێمانی]]''' (بە ئینگلیزی: The American University of Iraq – Sulaimani) زانکۆیەکی ئەھلیی قازانج نەویستە کە خوێندنێکی فراوانی ھونەرە لیبراڵییەکان لەسەر شێوازی ئەمریکی پێشکەش دەکات بۆ ھەموو خوێندکارە شایستەکان بێ گوێدانە ئینتیما و بنەچەیان.
زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی کە دەکەوێتە سلێمانییەوە و لە ساڵی ٢٠٠٦ لەلایەن ئەنجومەنی ئەمیندارانەکەیەوە دەستی پێکرد و لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ دا دەرگاکانی واڵا کرد. زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی چوار بواری پسپۆڕی زانکۆیی و یەک پرۆگرامی ماستەری بەڕێوەبردنی کار و کۆرسە ئیبگلیزییەکان و پیشەیییەکان لە ڕێی پەیمانگای گەشەپێدانی پیشەیییەوە پێشکەش دەکات. ھەروەھا زانکۆکە پرۆگرامێکی زمانی ئینگلیزی بەردەوامی ھەیە بۆ خوێندکارە وەرگیراوەکان کە پێویستیان بە ڕاھێنانی زیاتر ھەیە لە ئینگلیزی دا پێش دەستپێکردنی کۆرسە ئەکادیمییەکان.

== ئاماری دانیشتووان ==
میستەر ڕیچ کە ساڵی ١٨٢٠ ھاتووەتە سلێمانی واتا (۳٦)ساڵ پاش دروستکردنی شارەکە، ژمارەی دانیشتووانی بە دە ھەزار کەس خەمڵاندوە دوای ئەوە دەڵێت: سلێمانی (٢٠٠٠) ماڵی [[ئیسلام]]. (١٣٠) ماڵە [[جوو|جولەکە]] (٩) ماڵی دیانی کلدانی، ٥ماڵی ئەرمەنی تیا بووە، کۆی ماڵەکان دەکاتە (٢١٤٤). ئەگەر ھەرماڵێک بە پێنج کەس دابنێین دەکاتە (١٠٧٢٠) کەس..
* بە گوێرەی ساڵنامەی عوسمانی ساڵی ١٩٠٧ ژمارەی دانیشتووان (٨٠٢٧) [[موسڵمان]] و (٣٦٠) نا موسڵمان کە دەکاتە (٨٩٦٣) کەس.
* سەرچاوەکانی تر لە ساڵی ١٩١٣ دا ژمارەی دانیشتووانی ھەموو ناوچەی سلێمانییان بە (٥١٦٠٠) کەس داناوە کە (٤٨٦٠٠)یان [[موسڵمان]] و (٩٠٠)یان دیان و (٢١٠٠)یان جوولەکەن. ژمارەی دانیشتووانی شاری سلێمانیان بە (٢٦٠٠٠) کەس داناوە، لە وانە (٢٤٨٢٥) کەس [[موسڵمان]] و (١٠٠٠) کەس جوولەکە و (١٧٥)دیان.
* لە سەردەمی [[خەڵکی ئینگلیز|ئینگلیزدا]] بە گوێرەی [[ڕۆژنامە]] پێشکەوتن ساڵی ١٩٢٠ ژمارەی ناوچەکە بە (٦٢٧٢٢)کەس دائەنێ. دانیشتووانی شاری سلێمانی بە دە ھەزار کەس داناوە.
* ساڵی ١٩٢٥–١٩٢٦ سلێمانی خۆی بریتی بووە لە ١٣–١٤ ھەزار کەس. دوای ئەوە لە کاتی حوکمەتی [[عێراق]]دا و لە ساڵی ١٩٢٧ و سەرژمێری دەستی پێکرد: ١٩٢٧- ١٩٣٧- ١٩٤٧- ١٩٥٧- ١٩٦٥ - ١٩٧٦-١٩٨٨
* ژمارەی دانیشتووانی شاری سلێمانی لە ساڵی ١٩٤٧ دا بە گوێرەی تۆماری ڕەسمی (٢٣٤٧٥) کەس بووە.
* ساڵی ١٩٥٧ بریتی بووە لە (٤٨٨١٢) کەس.
خەڵکی سلێمانی بە زاراوەی بابانی لە زمانی کوردی قسە دەکەن کە لە ڕوانگەی ڕێزمان و وشەوە، زۆرتر وەک زاراوەی ئەردەلانی پارێزگای سنەیە. ئەوە لە حاڵێک دایە کە زاراوەی هەولێر زۆرتر وەک زاراوەی موکریانیە کە لە شارەکانی پیرانشار و مەهاباد و چەند شاری تر دا قسەی پێ دەکرێ.  

=== دانیشتووان لە ساڵی ١٩٩٨ ===
ساڵی ١٩٩٨ شاری سلێمانی بەگوێرەی ساڵنامەی ئەو ساڵە بەم جۆرە بووە:
* ژمارەی دانیشتووانی شاری سلێمانی خۆی: (٥٤٨، ٧٤٧) کەس.
* ژمارەی دانیشتووانی سنووری پارێزگای سلێمانی: (١، ١٢٧، ٢٢٦) کەس.
* ژمارەی خێزان لە ناو شاردا: (١١٠، ٣٦٠).
* ژمارەی خێزان لە سنووری [[پارێزگای سلێمانی]]: (٢١٧، ٢٢٠) خێزان.
* ژمارەی گەڕەکەکانی شاری سلێمانی: (٥٨).
* لە دوایین ئاماردا ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە بە (١، ٩١٧، ١٩٣٦) کەس مەزەندە کراوە.

== شوێنە گەشتیارییەکان ==
=== سەیرانگای سەرچنار ===
'''[[سەرچنار]]''' یەکێکە لە گەڕەکەکانی شاری سلێمانی، دەکەوێتە ڕۆژاوای شار. جاران بەھۆی لاوازی کەرەسەی ھاتوچۆوە و کەمی دانیشتووانی شار، سەرچنار جیابوو لە بەشەکانی تری سلێمانی و دەزانرا لەکوێوە بۆ کوێ دەستپێک و کۆتایییەتی، ئەمڕۆکە سەرچنار تێکەڵ بووە و لەدەوریا چەندین گەڕەکی تر دروستبوون وەک: شەھیدانی سەرچنار، گردی سەرچنار،.. ھتد؛ و ھەروەھا [[سەرچنار]] بەیەکێک لە ھاوینەھەوارەکانی [[عێراق]] دەژمێردرێت بەھۆی بوونی ئاوی ھەڵقوڵاوی ژێر گرد و بەرزایییەکانی. زۆر لە مێژە [[سەرچنار]] ئوتێل و شوێنی حەوانەوەی لێدروست کراوە بۆ گەشتیاران. شوێنێکی فێنک و خەم ڕەوێن بووە بۆ خەڵکی سلێمانی و دەوروبەری، کە تاکوو ئەمڕۆش کۆتایی ھەفتان خەڵکانێکی زۆر ڕووی لێدەکەن بۆ سەیران. سەرچنار چەندجارێک نۆژەنکراوەتەوە و سیمای ناو سەیرانگاکانی دەستکاریی کراون و خۆشکراوە.

=== ھاوینە ھەواری دوکان ===
[[بەنداوی دوکان]] لە خۆر ئاوای شاری سلێمانی بە دووری [٧٠] کم و لەسەر [[زێی بچووک]] دروست کراوە، کە بریتی یە لە دەریاچەیەکی مەزن و بڕی [٦٫٨ ملیارد م٣] ئاو گل دەداتەوە، ئەم دەریاچەیە بووەتە ناوچەیەکی گەشتیاری سەرنج ڕاکێش و گەشتیاران لە زۆر ناوچەوە ڕووی تێ دەکەن، ئۆتێلێکی گەورەی بە ناوی [میراڵ] و کۆمەڵێک کابینەی جۆراو جۆری لێ بنیاد نراوە، گەشتیاران لە ھەر چوار وەرزی ساڵ گەشتی بۆ دەکەن.

== باخ و پارکەکانی شار ==
[[پەڕگە:Sharaf Khan Bidlisi Statue at Slemani Public Park.jpg|وێنۆک|]]
[[پەڕگە:Sulaimani Palace in Sulaymaniyah,Kurdistan, Iraq.jpg|250px|وێنۆک|بینای ئوتێلی سلێمانی پاڵاس]]

=== باخی گشتی ===
باخچەی گشتی لە کۆندا نەبووە. تا سەردەمی [[ئەحمەد پاشای بابان]] کە حاکمی سلێمانی بووە چوار باخی دروست کرد، ئێستا ئەو چوارباخە بوون بە گەڕەکێک لە گەڕەکەکانی سلێمانی. جا لەبەر ئەوەی ئاوی سلێمانی زۆر بووە و پڕ بووە لە کانی و کارێز جگە لە ئاوی شیوەکان و زێرابەکان کە بەرەو خوار بوونەتەوە، ئەمانە ھەموو سوودیان لێ وەرگیراوە بۆ [[باخ]] دروستکردن.
* ئەمانەش ناوی ئەو باخانەن کە ھەبوون و ئەوانی تریش ئەوانەن کە لەم دوایییەدا دروست کران:
* باخی پورە بەگ: لە [[گەڕەکی گۆیژە]] نزیک [[سابونکەران]] و ژوور مزگەوتی ھەمزاغا، ماڵی شاعیری گەورەی [[کورد]] [[پیرەمێرد]] لەوێدابوو.
* تووی مەلیک: لە باکووری شاری سلێمانی، لە ساڵەکانی سی و چلی سەدەی ڕابردوو (حەوزێکی گەورە)ی ھەبوو لە بەھارا پر دەبوو لە [[ئاو]]، لەوەو پێش دار و درەختی لە بەرابوو، خەڵک لە بەھارا دەچوونە ئەوێ بۆ سەیران. ئەم ناوچەیە موڵکی شێخان بوو. لەکاتێکدا دروست کرا کە شێخ مەحموود حوکمدار بوو، بۆیە ناونرا تووی مەلیک.
* باخی شێخ لەتیف (شێخ لەتیفی دانساز) لە لای ماڵەکەی خۆیانا لە گەڕەکی دەرگەزێن، پڕبوو لە داری بەردار و حەوزێک بە فوارەوە لە ناوەڕاستیا ئێستاش ھەندێ شوێنی ماوە بە باریکی درەختی [[سێو]] و [[ھەڵوژە]] و [[ھەرمێ]] و [[ھەنار]] و [[قۆخ]] و [[گێلاس]] و بەھێ و [[ھەنجیر]]ی تیا بوو.
* باخی فەرەجی حەمە مراد لە دەرگەزێن نزیک بە کارێزی دایکی پاشا دە دۆنم [[زەوی]] بوو. بە موڵک ھی (عەزمی بەگی بابان) بوو، لە ھاوینا تەنیا ئەو باخە ھەبوو کە بە تەنیشت ماڵی عەزمی بەگ خۆیەوە بوو، خەڵکی شار پۆل پۆل بۆی دەھاتن. ئێستا شوێنەکەی قوتابخانەو خانووە.
* باخی مەجید بەگ: لە باکووری شاری سلێمانی. شوێنی بینای [[زانکۆی سلێمانی]] و نەخۆشخانەکانی فریاکەوتن و گشتییە.
* باخی کانی دۆمان لە خوار گەڕەکی سەرشەقامەوە بوو.
* باخی گەورە و بۆگەنە: ئەمیش ھەر موڵکی (عەزمی بەگی بابان) بوو لە خوار شاری سلێمانییەوە.
* باخچەی گشتی: لە ڕاستیدا ھەر ئەم شوێنە بوو کە بە تەواوی پێی بوترێ (باخچە). دەکەوێتە ڕۆژ ئاوای سلێمانی نزیک (سەنتەری [[پارێزگای سلێمانی]]). یەکەم باخچەی میرییە و کاتێک کە مەجید یەعقوبی لە ساڵەکانی (١٩٣٧–١٩٣٩) موتەسەریفی سلێمانی بوو دروستی کرد کە ئەوسا ئەوپەری شار بوو، واتا ھیچ خانوو بینا لەو لایەوە نەبوو بێگومان ئەم باخچەیە بۆ ڕازاندنەوەی شارەکە و گەشت و جوانی سەردانی ژن و پیاو ڕۆژانی ([[چوارشەممە]] تایبەت بوو بۆ ژنان) بە عەبا و پەچەوە دەھاتن بەداخەوە بەھۆی نالەباری ئاسایشەوە زۆر دەستکاری کراو زۆری لێ کەمکرایەوە و دارەکانی دەبڕران، بەڵام ئێستا گەشاوەتەوە.

[[شارەوانی]] سلێمانی لەم ساڵانەی دوایییەدا فەرمانگەی باخچەکانی بەتایبەت پێک ھێنا بۆ دروستکردنی باخچە لە ناوشارا. ئەو فەرمانگەیەش ژمارەیەکی زۆری باخچەی دروست کردوە سەرپەرشتیان دەکات لە ژوور ھەموویانەوە پارکی ئازادی کە لەوەو پێش لەشکرگای حوکمەت بوو (حامییە) بوو. دەکەوێتە بەشی ژوورووی شار. ژمارەیەکی زۆری تر باخچەی بچووک ھەن لە ناو شارەکە کە ھەموو ڕازاوە و جوان و ڕێک و پێکن ھەندێکیان بە ناوی ئەو کەسانەی بیانی و خۆیییەوە ناونراونکە خزمەتیان پێشکەش کردووە. وەک (باخچەی ئولڤ پالما) سەرەک وەزیرانی [[سوێد|سوید]] کە بەدەستی ناحەز شەھید کرا و باخچەی جەواھری کە بە ناوی شاعیری گەورەی [[عەرەب]] محەممەد مەھدی ئەلجەواھیری دۆستی دێرینی [[کورد]] و باخچەی فەرەیدون علی ئەمین و گەلێکی تر.

== وەرزش ==
[[پەڕگە:SulyLogoForWikipedia.png|200px|وێنۆک|لۆگۆی یانەی وەرزشی سلێمانیی کۆن]]
{{سەرەکی|وەرزش لە سلێمانی}}
لە پێش دامەزراندنی [[یانەی وەرزشیی سلێمانی|یانەی وەرزشی سلێمانی]] لە سەرەتای ساڵی ١٩٥٦ لە زۆربەی گەڕەکەکاندا تیپی ئەھلی (میللی) ھەبووە. یاریگایەکی [[تۆپی پێ]] کە بە چیمەنی [[سەوز]] و پتر لە (٢٠، ٠٠٠) بیست ھەزار کەس دەگرێت، لەسەر تازەترین شێوە نوێ کراوەتەوە لەسەر بوودجەی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|حکومەتی ھەرێمی کوردستان]]، و ئێستا بە کۆبوونەوەی ھەموو یاریگاکان لە چوارچێوەی ([[یاریگای سلێمانی|مەلعەبەکە]]) دا ناونراوە «کۆمەڵگای [[یانەی وەرزشیی سلێمانی|یانەی وەرزشی سلێمانی]]» لە گەڕەکی چوار باخ.

[[یانەی وەرزشیی سلێمانی|یانەی وەرزشی سلێمانی]] یانەیەکی تۆپی پێی پیشەگەری عێراقییە. لە ساڵی ١٩٥٦دا دامەزراوە، یانەکە لە خولی بژاردەی [[عێراق]] یاری دەکات.

== کەسایتییەکانی شاری سلێمانی ==
[[پەڕگە:Mahmud Barzanji.jpg|120px|وێنۆک|[[شێخ مەحموودی حەفید]]]]
[[پەڕگە:Hapsa xani naqib.JPG|120px|وێنۆک|[[حەپسەخانی نەقیب]]]]لەگەل ئەوەش چەندین کەسایەتی دیاری تر کە توانیویانە دەنگی خۆیان بگەیەنن بە وڵاتانی دراوسێ.. !{{سەرەکی|پێرستی کەسایەتییەکانی شاری سلێمانی}}
شاری سلێمانی لە ڕێڕەوی دامەزراندن و پەرەسەندن و پێدا چەسپاندنی خۆیدا لە کۆڕی [[شارستانیەتی|شارستانێتی]] و پێشڕەویدا کۆمەڵێکی زۆر لە نووسەر و شاعیری باشی بۆ [[مێژوو]] ھێشتووەتەوە. بۆ سەردەمی [[میرنشینی بابان|بابان]] و دامەزراندنی شار و ماوەیەکیش لە ساڵانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] ھەموو مەلا و زاناکان شاعیر و نووسەر بوون یان ھەموو شاعیر و نووسەرەکان مەلا و زانا بوون. بۆ پاش ئەو سەردەمەش [[مزگەوت]] لە بەخشینی شاعیر و نووسەر نەکەوت و قوتابخانەی تازەش گەلێک بلیمەتی بەخشی و مەڵبەندێکی وەکو زانستی وای کرد کە زۆر لە نەخوێندەواران بچنە ڕیزی شاعیران.&lt;ref&gt;کتێبی: سلێمانی ٢٠٠ ساڵ - نووسین و کۆکردنەوەی - ئەکرەمی ساڵحی ڕەشە - لاپەڕە / ٥٠٣&lt;/ref&gt;

* [[شێخ مارفی نۆدێ]] (١٧٥٣ – ١٨٣٨) ھۆنراوەنووس و ڕۆشنبیر و سەرپەرشتیاری مەدرەسەی مزگەوتی گەورە.
* [[ کاک ئەحمەدی شێخ|حاجی کاک ئەحمەدی شێخ]] (١٧٩٣–١٨٨٧) ڕۆشنبیر و سەرپەرشتیاری مەدرەسەی مزگەوتی گەورە.
* [[مەولانا خالیدی نەقشبەندی|مەولانا خالید]] (١٧٧٩ – ١٨٢٧) شاعر و زانا و شێخی تەریقەت و ڕۆشنبیر.
* [[نالی]] (١٨٠٠–١٨٧٣), ھۆنراوەنووس،ڕۆشنبیر، دامەزرێنەری شیعری بابان (دیالێکتی سۆرانی).
* [[فەقێ قادری ھەمەوەند|فەقێ قادری هەمەوەند]] (١٨٣٠-١٨٩٠) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[سالم]] (١٨٠٠–١٨٦٦), ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[مەحوی]] (١٨٣٠–١٩٠٦), ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[کوردی (شاعیر)|کوردی]] (١٨٠٩-١٨٥٠) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[وەفایی]] (١٨٤٤-١٩٠٢) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[بێخود]] (١٨٧٩-١٩٥٥) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[حەمدی]] (١٨٧٦-١٩٣٦) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[مەلا عەبدولکەریم مودەریس]] (١٩٠١-٢٠٠٥) شاعیر، زانا، ڕۆشنبیر و شارەزا لە بوارە جیاوازەکانی ئایین و موفتی عێراق
* [[عەلائەدین سەججادی|عەلائەدین سەجادی]] (١٩٠٧-١٩٨٤) نوسەر و ڕۆشنبیر
* [[محەممەد خاڵ|شێخ محەمەدی خاڵ]] (١٩٠٤-١٩٨٩) نوسەر و ڕۆشنبیر
* شێخ فاخر شێخ طیب وەبەرهێنەر و سەرمایەداری ناسراوی سلێمانی و کوردستان و عێراق
* [[عیزەدین مستەفا ڕەسووڵ]] (١٩٣٤-٢٠١٩) نوسەر و ڕۆشنبیر
* فاروقی مەلا مستەفا (۱۹٤۲) بازرگان و سەرمایەداری ناسراوی سلێمانی و کوردستان و عێراق و برای عیزەدین مستەفا ڕەسوڵ
* ئاسۆ بامۆکی بازرگان و وەبەرهێنەر و سەرمایەداری ناسراوی سلێمانی و هەڵەبجە
* [[یەحیا ئەفەندیی وێنەگر|یەحیا ئەفەندی وێنەگر]] (١٨٨٩–١٩٧٦)یەکەمین وێنەگری سلێمانی.
* [[حاجی مەلا سەعید کەرکووکلی زادە]] (١٨٦٦–١٩٣٧), وەزیری یاسا لە لە [[شانشینی کوردستان]] لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]].
* [[مستەفا پاشای یاموڵکی|مستەفا یامولکی]] (١٨٦٦–١٩٣٦)، وەزیری پەروەردە لە شانشینی کوردستان لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]].
* [[پیرەمێرد]] (١٨٦٧–١٩٥٠), ھۆنراوەنووس و ڕۆژنامەوان.
* [[شێخ مەحموودی حەفید]] (١٨٧٨ – ١٩٥٦), مەلیکی کوردستان (١٩٢٢–١٩٢٤)
* [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] (١٨٨٠–١٩٤٨), مێژوونووس، [[سیاسەت]]مەدار.
* [[تۆفیق وەھبی]] (١٨٩١–١٩٨٤)، زمانناس، و سیاسەتمەدار و ھۆنراوەنووس.
* [[شێخ نووری شێخ ساڵح|شێخ نوری شێخ ساڵح]] (١٨٩٦–١٩٥٨) ڕۆژنامەوان و ھۆنراوەنووس.
* [[گۆران]] (١٩٠٤–١٩٦٢), دامەزرێنەری ھۆنراوەی نوێ، ھۆنراوەنووس.
* [[ئیبراھیم ئەحمەد]] (١٩١٤–٢٠٠٠), [[ڕۆمان]]نووس، ھۆنراوەنووس و وەرگێڕ.
* هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەد (۱۹٤۷) کچی ئیبراهیم ئەحمەد و هاوسەری سەرۆک کۆماری عێراق جەلال طاڵەبانی و خانمی یەکەمی عێراق(۲٠٠٥-۲٠۱٤)
* شاناز ئیبراهیم ئەحمەد(۱۹٥٤) کچی ئیبراهیم ئەحمەد و هاوسەری سەرۆک کۆماری عێراق د.عەبدول لەتیف ڕەشید و خانمی یەکەمی عێراق(۲٠۲۲-ئێستا)
* هەتاو ئیبراهیم ئەحمەد کچی ئیبراهیم ئەحمەد
* [[محەممەد قودسی]] (١٩١٩–١٩٤٧) ئەفسەر لە [[سوپا]]ی [[کۆماری کوردستان]].
* [[ئەحمەد ھەردی]] (١٩٢٢—٢٠٠٦), ھۆنراوەنووس.
* [[حەپسەخانی نەقیب]] (١٨٩١–١٩٥٣) سیاسەتمەدار و خێرخواز.
* [[محەممەد ساڵح دیلان]] (١٩٢٧–١٩٩٠), مۆسیقاژەنێکی دیار و ھۆنراوەنووس.
* [[زمناکۆ بورھان قانع]] (لەدایکبوون ١٩٧٨), ڕۆژنامەوان و ڕووناکبیر.
* [[ئەنوەر قەرەداغی]] (١٩٤٦), مۆسیقاژەن و ئاواز دانەرێکی دیار.
* [[دیاری قەرەداغی]] (١٩٦٧), گۆرانیبێژ.
* [[شەھاب شێخ نووری|شەھاب شێخ نوری]] (١٩٣٢–١٩٧٦) سیاسەتمەداری کورد لە [[عێراق]].
* [[جەمال نەبەز]] (لەدایکبوون ١٩٣٣), زمانناس.
* [[مەحموود عوسمان|مەحمود عوسمان]] (لەدایکبوون ١٩٣٨), سیاسەتمەدار.
* [[شێرکۆ بێکەس]] (لەدایکبوون ١٩٤٠), ھۆنراوەنووسی سەردەم.
* [[محەممەد حاجی مەحموود]] (لە دایکبوون ١٩٥٣)، سیاسەتمەدار
* [[نەوشیروان مستەفا]] (لەدایکبوون ١٩٤٤), سیاسەتمەدار.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wusha.net/ |سەردێڕ=Wusha Corporation بڵاوکەرەوە=Wusha.net |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt;
* [[عوسمانی حاجی مارف]] (لەدایکبوون ١٩٥٤)سیاسەتمەدار، سکرتێری حزبی کۆمۆنیست.
* [[فریاد فازل عومەر]] (لەدایکبوون ١٩٥٠), پرۆفیسۆر لە زانکۆی فری بەرلین.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.geschkult.fu-berlin.de/e/iranistik/mitarbeiter/wimis/omar/index.html |سەردێڕ=Institut für Iranistik: Feryad Fazil Omar |بڵاوکەرەوە=Geschkult.fu-berlin.de |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111003042038/http://www.geschkult.fu-berlin.de/e/iranistik/mitarbeiter/wimis/omar/index.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
* [[ڕزگار محەممەد ئەمین]] (لەدایکبوون ١٩٥٨), دادوەر.
* [[بەختیار عەلی]] (١٩٦٠) ڕۆماننووس و ڕووناکبیر.
*  [[کەژاڵ ئەحمەد]] (١٩٦٧) شاعیر و ڕۆژنامەنووس.
* [[بەرھەم ساڵح]] (لەدایکبوون ١٩٦٠)سیاسەتمەدار، [[سەرۆک وەزیران]]ی پێشووی [[ھەرێمی کوردستان]].
* [[میران ئەبراھام|میران ئه‌براهام]] (له‌دایکبووی ١٩٧٠) نووسه‌ر و ڕۆماننووس.
* [[کارزان کاردۆزی]] (لە دایکبوون ١٩٨٦) دەرهێنەری فیلم و نووسەر.
* [[مەریوان وریا قانع]] (لەدایکبوون ١٩٦٦), ڕووناکبیر.
* [[چۆمان ھەردی]] (لەدایکبوون ١٩٧٤) ھۆنراوەنووس، وێنەکێش.
* [[دکتۆر ڕێبوار فەتاح]] (ڕێبوار مەریوانی) (لەدایکبوون ١٩٥٧) نووسەر و شارەزای ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست.
* [[شوان کەمال]] (لەدایکبوون ١٩٦٧) [[ھونەرمەندی داھێنەر|ھونەرمەند]]،پەیکەرساز و وينەکێش.
* [[جەلال دەباغ]] (لەدایکبوون ١٩٣٩) سیاسەتمەدار، نووسەر و ڕۆژنەمەنوس.
* [[جەلال تاڵەبانی]] (١٩٣٣-٢٠١٧) یەکەمین سەرۆک کۆماری کورد و شەشەمین سەرۆک کۆماری عێراق.

== کەسایەتیی بیانی کە لە شاری سلێمانی ژیاون ==
* [[ئیلی بانیستەر سەون]] ناسراو بە مێجەر سەون یان مێجەر سۆن
* [[گۆکول چاند موکرجی]] ناسراو بە غەفوور ھیندی یان غەفوورە ڕەش ١٨٩٤–١٩٨٠

== گەڕەکەکانی شاری سلێمانی ==
{{multicol}}
* [[ھەوارەبەرزە (ڕوونکردنەوە)|ھەوارەبەرزە]]
* [[ئەزمڕ]]
* گۆیژەی نوێ
* [[خەبات]]
* [[ئازادی (سلێمانی)|ئازادی]]
* [[ئیبراھیم ئەحمەد (سلێمانی)]]
* بەختیاری
* [[کارێزەوشک]]
* سەروەری
* فەرمانبەران
* ھاوکاری
* [[دەباشان]]
* [[ھەواری تازە]]
* گاردن سیتی (سلێمانی)
* [[تووی مەلیک (گەڕەک)|تووی مەلیک]]
* [[عەلی کەمال]]
* [[شەھیدان]]
{{multicol-break}}
* [[دارۆغا]]
* [[گۆیژە (گەڕەک)|گۆیژە]]
* [[مامۆستایان (سلێمانی)]]
* [[قازی محەممەد (سلێمانی)]]
* [[ئیسکان (سلێمانی)]]
* [[سلێمانی نوێ]]
* [[گردی جۆگە]]
* [[مەڵکەندی]]
* شێخان
* [[بەکرەجۆ]]
* [[قەرەتۆغان]]
* کانی ئاسکان
* [[گردە خڕە]]
* [[کانی کوردە]]
* [[ھەواری شار]]
* سارداو
* کەلەکن
* [[حاجی سوورە]]
* [[دەردە دێ]]
* [[زانکۆ]]
* [[کانی با]]
* ڕاپەڕین
{{multicol-break}}
* شۆڕش
* [[سەلیم بەگ]]
* [[دەباشان]]
* [[سوورێن]]
* عەلی ناجی
* ئاشتی
* ھەواری شار
* تاڤگە
* عەواڵ
* شاری ئارام
* کەڵینان تاوەرز
* بەرانان
* دانیا سیتی
* باشوور سیتی
* بادینان
* باخان
* بێسەرانی
{{multicol-break}}
* ئەندازیاران
* بەرانان
* زەرگەتە
* کانی سپیکە
* [[سەرچنار]]
* چوارچرا
* کەنەسوورە
* کانی گۆمە
* بەختیاری
* ھەندرێن
* شێروانە
* ھەکاری
{{multicol-break}}
* بەختیاری نوێ
* ھەراواز (گردی سەرچنار)
* قلیاسان
* زەرگەتەی کۆن
* مامە یارە، ڕۆژھەڵات
* ساوان، ڕۆژھەڵات
* سابونکەران، دارگازێن
* بازرگانی
* تانجەرۆ، زمناکۆ
{{multicol-break}}
* جوولەکان
* شارەوانی
* سەرشەقام
* وەیس
* [[چوارباخ]]
* ئاوباریک
* گەرمیان
* [[شێخ محێدین]]
* [[زێڕێنۆک]]
* قالاوا
{{multicol-break}}
* [[موشیرئاوا]]
* ئابڵاغ
* ڕزگاری
* کارگەکەن
* لالا زار
* زەرداو
* [[وڵووبە]]
* گوندی ئەڵمانی یەک
* گوندی ئەڵمانی دوو
* کورد سیتی
* کوردسات
* شاری گۆیژە
* قڕگە
* ڕاپەڕین
* کەلەوانان
* حاجیئاوا
* کەندەکەوە
* گوڵەباخ
* ئیبراھیم پاشا
{{multicol-end}}
*قولەرەیسی سەروو
*قولەرەیسی خواروو

== فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی سلێمانی ==
{{سەرەکی|فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی سلێمانی}}
[[پەڕگە:44929 The Sulayamaniyah International Airport in 2007.jpg|وێنۆک|300px|فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی سلێمانی لە ساڵی ٢٠٠٧دا]]
فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی سلێمانی دەکەوێتە [[بەکرەجۆ]] بەدووری ١٥ کیلۆمەتر لە شاری سلێمانی، فڕۆکەخانەکە لە ساڵی [[٢٠٠٣]] بەردی بناغەی بۆ دانراو و لە ساڵی [[٢٠٠٥]] بەتەواوی بەکار خرا.

== پەیوەندی نێونەتەوەیی ==
=== دەستە خوشک ===
* {{ھێمای ئاڵا|کوردستان}} [[سنە]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای کوردستان لە ئێران]] &lt;ref name=&quot;http://www.kurdpress.com/details.aspx?id=175912&quot;&gt;http://www.kurdpress.com/details.aspx?id=175912 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191102071315/http://www.kurdpress.com/details.aspx?id=175912 |date= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ }}&lt;/ref&gt;

== پێشانگا ==
&lt;gallery&gt;
پەڕگە:View of Sulaimaniyah.jpg|شەقامی سالم، سلێمانی
پەڕگە:Sulamani-kurdistan (3).jpg|دیمەنی دەریاچەی دوکان، سلێمانی
پەڕگە:Kurdishflagslemani.jpg|ئاڵای کوردستان لە پارکی ئازادی
پەڕگە:Sulaymaniyah1.jpg|دیمەنێکی سلێمانی
پەڕگە:View of Sulaymaniyah (Sulaimani) City , Kurdistan.jpg|شاری سلێمانی
پەڕگە:Sulaymaniyah City Kurdistan.jpg|دیمەنێکی شاری سلێمانی
پەڕگە:View of Sulaymaniyah (Slemani) City in Winter - Snow 2015.JPG|سلێمانی لە وەرزی زستاندا
Handmade Bottles Tree.jpg|سلێمانی
Grand Millennium Sulaimani Hotel in Sulaymaniyah, Kurdistan.jpg|سلێمانی لە شەودا
Dr Jamal Hostpital for childern in Sulaymaniyah.jpg|نەخۆشخانەیەکی منداڵان لە شاری سلێمانی
Sarchnar Park, Slemani.jpg|پارکی سەرچنار
Romanian amphitheater - sulaymaniyah.jpg|شانۆی ڕۆمانی لە هەواری شار
&lt;/gallery&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[پێڕستی شارەکانی کوردستان|شارەکانی کوردستان]]
* [https://sulipas.com نەخشەی پاسەکان و گەڕەکەکانی سلێمانی] 

== سەرچاوەکان ==
{{پەراوێزەکان|٢}}

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
{{پۆلی کۆمنز|Sulaymaniyah}}
* [https://web.archive.org/web/20160314091807/http://slaemany.com/ ماڵپەڕی سلێمانی]
* [https://web.archive.org/web/20160311062608/http://univsul.org/k_uos.aspx ماڵپەڕی زانکۆی سلێمانی]
* [http://kurdish-guide.com/ ڕێبەری کوردی]
* [http://www.sul-traffic.com/ بەڕێوەبەرایەتی ھاتوچۆی سلێمانی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191026172122/http://www.sul-traffic.com/ |date=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ }}
* [https://web.archive.org/web/20150703183939/http://www.suligov.com/Default.aspx پارێزگای سلێمانی]
* [https://web.archive.org/web/20170920052709/http://kurdsat.tv/ کوردسات تیڤی]
* [https://web.archive.org/web/20160311062608/http://univsul.org/k_uos.aspx زانکۆی سلێمانی]
* [[:en:Sulaimaniya|ویکیپیدیای ئینگلیزی - سلێمانی]]

{{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی ھەرێمی کوردستان}}
{{نەخشەی ھەرێمی کوردستان}}
{{شارەکانی کوردستان}}
{{پایتەختەکانی کوردستان}}
{{کەسایەتییەکانی سلێمانی}}
{{پڕگەلھەترین شارەکانی کوردستان}}
{{تووڵی دەروازە|ئاسیا|جوگرافیا|کوردستان|پارێزگای سلێمانی|ڕۆژھەڵاتی ناوین|عێراق|شارەکان}}

[[پۆل:سلێمانی|سلێمانی]]
[[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٧٨٤]]
[[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]]
[[پۆل:شام]]
[[پۆل:نیشتنگە کوردییەکان]]
[[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]]</text>
      <sha1>hg37dkd8r8w88mfmv8hlcxeltup9uz7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578169</id>
      <parentid>1578168</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T17:17:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>-Haryad</username>
        <id>40333</id>
      </contributor>
      <comment>/* کەسایتییەکانی شاری سلێمانی */ نوێکردنەوەی گۆڕانکارییەکان و ڕێنووس، شائەمراز</comment>
      <origin>1578169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75131" sha1="5rpsuxeu3yivpyaenm6hprodeox2uh4" xml:space="preserve">{{نیشانەی وتاری ھەڵبژێردراو}}
{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو   = سلێمانی
| ناوی_فەرمی           = Sulaimaniyah
| ناوی_خۆماڵی  = سولەیمانی
| زمانی_ناوی_خۆماڵی = سلێمانیانە
| ناوەکانی_تر    = السلیمانیة - Silêmanî
| جۆری_نیشتنگە  = '''[[شار]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە       = Sulaymaniyah City Collage.png
| قەبارەی_وێنە      = 300px
| شرۆڤەی_وێنە  = چەند دیمەنێکی شاری سلێمانی
| وێنەی_ئاڵا  =
| قەبارەی_ئاڵا  =
| وێنەی_مۆر  =
| قەبارەی_مۆر  =
| وێنەی_نیشان  =
| قەبارەی_نیشان  =
| ناسناو  = '''&lt;span style=&quot;color:#090;&quot;&gt; پایتەختی ڕۆشنبیریی ھەرێمی کوردستان. مەڵبەندی ڕۆشنبیری{{ھن}}شاری ھەڵمەت و قوربانی &lt;/span&gt;'''
| دروشم   =
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}}
| قەبارەی_نەخشە  = 70px
| شرۆڤەی_نەخشە              = '''شاری سلێمانی'''
| دەرزیی_نەخشە              = Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = سلێمانی
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 270px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]] دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.56496 |N| 45.4329 |E|region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&amp;smap=03010300&amp;rnr=140&amp;anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&amp;smap=03010300&amp;rnr=140&amp;anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
| جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]]
| ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]]
| جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سلێمانی|ناوەندی قەزای سلێمانی]]
| جۆری_دابەشکراو٤ =
| ناوی_دابەشکراو٤ =
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران =
| ڕێکەوتی_دامەزران = ١٧٨٤ز
| سەردێڕی_دامەزران١ =
| ڕێکەوتی_دامەزران١ =
| سەردێڕی_لەناوچوون =
| ڕێکەوتی_لەناوچوون =
| دامەزرێنەر  = [[ئیبراھیم پاشای بابان]]
| ھۆکاری_ناونران = پاشای [[میرنشینی ئەردەڵان]]
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات =
| جۆری_دەسەڵات  = ئەنجومەن - بەڕێوەبەرایەتی
| حیزبی_سەرۆک  =
| سەرناوی_سەرۆک  = پارێزگاری سلێمانی
| ناوی_سەرۆک  = [[ھەڤاڵ ئەبووبەکر]]
&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٣٤٠٤
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ =
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ =
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا =
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = ١٠٥
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ =
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م   = ٨٨٢
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م  =
| نزمترین_بەرزایی_بە_م  =
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان  = ٢٬٢٥٠٬٠٠٠&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.zamenpress.com/Detail_wtar.aspx?jimare=3473 |سەردێڕ=سەرژمێری وەزارەتی پلاندانانی عێراق بۆ ساڵی ٢٠٢٠ لە سایتی زەمەن پرێس بڵاوکراوەتەوە |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220722221918/https://www.zamenpress.com/Detail_wtar.aspx?jimare=3473 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
| دانیشتووان_لە   = ٢٠٢٠{{ھن}}(بەپێی سەرژمێری وەزارەتی پالاندانی عێراق بۆ ساڵی ٢٠٢٠)
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢  =
| مەزندەی_دانیشتووان  =
| مەزندەی_دانیشتووان_لە =
| دانیشتووانی_شاری  =٦٤٦،٥١٧&lt;ref&gt;https://worldpopulationreview.com/cities/iraq/erbil&lt;/ref&gt;
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ =
| دانیشتووانی_لادێیی =
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ =
| سەرناوی_دانیشتووان  =
| ئاگاداریی_دانیشتووان  =
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt;
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = زمان و ئایین
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]] (بە زۆری [[سوننە]])، [[مەسیحییەت]]، [[جوویەتی]]
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      =
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١  = +٣
| جیاوازی١_لە_utc = تێبینی نەکراوە
| کاتناوچە١_DST = +٣
| جیاوازی١_لە_DST =
&lt;!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە =
| کۆدی_پۆستە  =
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢ =
| کۆدی_پۆستە٢  =
| جۆری_کۆدی_ناوچە =
| کۆدی_ناوچە  =
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە  =  [http://slemani.gov.krd/so/ پارێزگای سلێمانی]
| پەراوێزەکان  =
}}

'''سلێمانی''' ({{بە عەرەبی|السلیمانیة}}) دووەم گەورەترین شاری [[ھەرێمی کوردستان]] و ناوەندی [[پارێزگای سلێمانی|پارێزگای سلێمانییە]]، کە [[ئیبراھیم پاشای بابان|ئیبراھیم پاشای]] [[میرنشینی بابان|بابان]] لە ١٤ی تشرینی دووەمی ١٧٨٤ دای مەزراند.

لەپاش [[ڕاپەڕین|ڕاپەرینی ئازاری ١٩٩١ەوە]] فراوانبوون و پێشکەوتنێکی بەرچاوی بەخۆوە بینی. لە زۆربەی پارێزگاکانی دیکەی عێراقەوە خەڵکێکی زۆر ڕوویان تێکردووە و بووە بە پەناگەی ئەو ھاووڵاتییانەی کە لە خوارووی [[عێراق]] و [[ئێران]]ەوە و ناوچەکانی ناوەڕاستەوە ڕوو دەکەنە ئەم شارە.{{ژێدەر}}

سلێمانی زانکۆیەکی ھەیە کە بە [[زانکۆی سلێمانی]] ناسراوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.univsul.org/K_UOS.aspx |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160311062608/http://univsul.org/k_uos.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠١٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160311062608/http://univsul.org/k_uos.aspx |date=١١ی ئازاری ٢٠١٦}}&lt;/ref&gt; بە مەودای ٦٠ کیلۆمەتر لە شاری سلێمانییەوە دوورە، [[بەنداوی دووکان]] ھەیە کە یەکێکە لە بەنداوە گەورەکانی [[عێراق]]. سلێمانی بە [[ھاوینەھەوار]]ەکانی وەکوو ھاوینەھەواری [[ئەحمەدئاوا (ڕوونکردنەوە)|ئەحمەدئاوا]]، [[سەرچنار]]، [[بەنداوی دووکان]]، [[سەرتەکی بەمۆ]]، [[کونەماسی]]، [[ئەزمڕ]] و [[قەرەداغ]] و چەندین ھاوینەھەواری دڵڕفێنی دیکەش بەناوبانگە.

کۆمەڵێکی زۆر لە نووسەر و شاعیری باشی بۆ مێژوو ھێشتووەتەوە. لەوانە [[نالی]]، [[مەحوی]]، [[پیرەمێرد]]، [[گۆران]]، [[مەولانا خالیدی نەقشبەندی]]، [[سالم]]، [[زمانی کوردی|کوردی]]، [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ|ئەمین زەکی بەگ]]، [[فایەق بێکەس]]، [[زێوەر]]، [[تۆفیق وەھبی]]، [[وەلی دێوانە]]، [[کاک ئەحمەدی شێخ]] و سەدان نووسەر و شاعیری تریش.&lt;ref&gt;کتێبی: شاری سلێمانی ٢٠٠ ساڵ - نووسین و کۆکردنەوەی - سلێمانی ساڵحی ڕەشە / لاپەڕە / ٥٠٣&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
[[پەڕگە:Teachers of first Kurdish primary school in Sulaymaniyah,Kurdistan,Iraq in 1924.jpg|300px|وێنۆک|وێنەی چەند مامۆستایەکی یەکەمین خوێندنگەی سەرەتایی لە سلێمانی لە ساڵی ١٩٢٤]]
{{سەرەکی|مێژووی سلێمانی|کاتنامەی سلێمانی}}
شاری سلێمانی لە ١٤ ی تشرینی دووەمی ساڵی ١٧٨٤ لەلایەن [[ئیبراھیم پاشای بابان]] ەوە ئاوەدانکراوەتەوە. ئیبراھیم پاشا بابان شارەکەی بە ناوی باوکییەوە، [[سلێمان پاشا]]، ناوناوە. سلێمانی جگەلەوەی دەبێتە پایتەختی میرنشینی بابان، لەھەمان کاتدا دەبێتە مەڵبەندێکی بازرگانی و ڕۆشنبیری ناوچەکە.&lt;ref name=&quot;sulygov.com&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sulygov.com/ |سەردێڕ=The Leading Suly Government Site on the Net |بڵاوکەرەوە=sulygov.com |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt; شێوەزاری سۆرانی لە ناوچەکەدا پەرە دەستێنێ و دەبێتە زمانی خوێندن و نووسین. پاش ڕووخانی میرنشینی بابان لە ساڵی ١٨٥١ و لەناوچوونی دەوڵەتی عوسمانی لە جەنگی جیھانیی یەکەم، شاری سلێمانی دەخرێتە سەر کۆماری عێراقی ئەمڕۆ. لە ساڵی ١٩٢٢ تا ١٩٢٤ شاری سلێمانی پایتەختی دەوڵەتەکەی مەلیک مەحموود بووە.
شاری سلێمانی جگە لەوەی لانکەی ڕۆشنبیر و تێکۆشەران بووە، مەڵبەندی ھەڵگیرسانی چەندان شۆڕش و ڕاپەڕینیش بووە لە [[مێژووی کورد]]ستاندا.
بەپێی ڕۆژنامەی [[ژین (ڕۆژنامە)|ژین]] لە ساڵی ١٩٥٥ پانی ڕووی شاری سلێمانی ٢٠ ملیۆن و ٢٥٠ ھەزار مەترە و ژمارەی دانیشتووانی دەگاتە ٦٠ ھەزار کەس و نزیکەی ٧ ھەزار خانووی تیادایە. لە حەوت گەڕەکی سەرەکی پێکھاتووە ئەوانیش [[کانی ئاسکان]]، [[گۆیژە (گەڕەک)|گۆیژە]]، [[مەڵکەندی]]،صابونکەران، [[سەرشەقام]]، [[چوارباخ]]، [[دەرگەزێن]] گەڕەکی [[جوولەکان (گەڕەک)|جوولەکانی]] جارانیش کە ئێستا خراوەتە سەر گەڕەکی سەرشەقام.

=== بابانییەکان و سلێمانی ===
بەر لەوەی بنەماڵەی [[میرنشینی بابان|بابانییەکان]] بیر لە دروستکردنی شاری سلێمانی بکەنەوە، میرنشینەکەیان لە ناوچەی [[قەڵاچوالان]] بوو، لەگەڵ بەرفراوان بوونی میرنشینەکە، جموجوڵی ئاوەدانکردنەوە و بنیاتنانی شارستانی لە ناوچەکەدا دەستی پێکرد، لە سەردەمی فەرمانڕەوایی باباندا ململانێ و توندوتیژیی لە نێوان [[فارسەکان]] و [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکاندا]] ھەبوو، شوێنی [[جوگرافیا]]ی قەڵاچوالانیش لەبەر نزیکی لە سنووری [[ئێران]]ەوە، شوێنێک بوو ببوە مەترسی [[شەڕ]] و پێکدادانی نێوان لەشکری [[فارسەکان|فارس]] و [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] بۆیە ھەریەکە لە ([[نادر شا]] و [[سوڵتان]] مەحموودی یەکەم) لە ھەوڵی ئەوەدا بوون ئیمارەتی بابان بە لای خۆیاندا ڕابکێشن، کێشمەکێشی ناوخۆیش لە نێو بنەماڵەی [[میرنشینی بابان|بابانییەکان]] و ئیمارەتە [[کورد]]ییەکاندا بۆ کورسی و [[دەسەڵات]] ئەوەندەی دیکە مەترسی لەسەر ناوچەکە دروست کردبوو، ئەمەش وای کرد [[مەحموود پاشای بابان]] ساڵی (١٧٨١)ی زایینی بیری لەوە کردەوە ناوەندی بەڕێوەبردنی سیاسی لە قەڵاچوالانەوە بگوێزێتەوە بۆ شوێنێکی تر، بۆیە سەرای حکوومەتی لە نزیک گوندی مەڵکەندی دروست کرد، دواتر [[ئیبراھیم پاشای بابان]] لە ساڵی (١٧٨٣)دا فەرمانڕەوایی ئیمارەتەکەی گرتە ئەستۆ و دەستیکرد بە دروستکردنی شاری سلێمانی تا لە ساڵی (١٧٨٤)دا لە دروستکردنی شاری سلێمانی کۆتایی ھات، لە ھەمان ساڵدا [[میرنشینی بابان|بابانییەکان]] پایتەختی ئیمارەتەکەیان گواستەوە سلێمانی.&lt;ref name=&quot;وەشانی ئەرشیڤکراو&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.suligov.com/Slemani.aspx?babet=10 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئابی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121120151235/http://www.suligov.com/Slemani.aspx?babet=10 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121120151235/http://www.suligov.com/Slemani.aspx?babet=10 |date=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt;

لە ساڵنامەی (١٩٥٥)ی سلێمانیدا کە لە (ڕۆژنامەی ژین) دا بڵاوکراوەتەوە ھاتووە: [[ئیبراھیم پاشای بابان]] خۆی حوکمداری شاری [[قەڵاچوالان]] بووە، لەبەر ناخۆشی و تەنگیی شوێنەکە و لە ترسی ھێرشی دوژمن بەتایبەتی لە نادر شای حوکمداری [[ئێران]] کە گەلێ جار ویستویەتی ھەڵمەت بەرێتە سەری دەستبەسەری بکات، بە ناچاری شار و شوێنی ھەڵسوڕانی کاروباری وڵاتەکەی گواستەوە ئەم شوێنە کە ئێستا شاری سلێمانییە.&lt;ref name=&quot;وەشانی ئەرشیڤکراو&quot;/&gt;

=== بەردەرکی سەرا ===
{{سەرەکی|بەردەرکی سەرا}}

میرەکانی بابان لەگەڵ دروستکردنی شاری سلێمانی جێگەیەکیان تەرخان کردووە بۆ بارەگای بەڕێوەبردنی دەسەلاتەکەیان ناسراوە بە سەرا. پێدەچێت بیرکردنەوە لە دروستکردنی ئەم سەرایە لە ئەنجامی ئەوەوە ھاتبێت دوای دامەزراندنی حکوومەتی دەوڵەتی مەلیکنشینی بۆ پێگەی ئیدارەی فەرمانگەکانی لیوای سلێمانی ئەو کاتە ئامادەکرابێت. ئەم سەرایە لە ساڵی ١٩٢٦–١٩٢٨ لەناو سەنتەری شاری سلێمانی دروست کراوە کە پێکھاتووە لە دوو نھۆم و ٤٣ ژوور، چەندین جار کاری چاکسازیی تیادا کراوە بۆ سوودوەرگرتن لە نیشتەجێبوون و بەڕێوبەرایەتیی فەرمانگەکانی شار. پاشان تەرخان کراوە بۆ پێگەی ئیداریی [[پۆلیس]] و قایمقامییەت ئێستا لەلایەن [[پارێزگای سلێمانی]] و بەڕێوبەرایەتیی شوێنەواری سلێمانی بۆ گەڕانەوەی شێوازە ڕەسەنەکەی نۆژەن کراوەتەوە بۆ مۆزەخانەیەکی [[مێژوو]]یی و سیاسی و نەتەوەیی شاری سلێمانی و شانازییەکانی ڕابردووی ئەم شارەی تێدا دەپارێزێت.&lt;ref&gt;[http://www.slemanytourism.org/View.aspx?N_=201#.Uod4kNKw2So گەشت و گوزاری سلێمانی]{{بەستەری مردوو|url=http://www.slemanytourism.org/View.aspx?N_=201 |date=کانوونی یەکەمی ٢٠١٨}}{{dead link|date=November 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt;

== جوگرافیا ==
شاری سلێمانی دەکەوێتە نێوان ھێڵی پانی (٣٤ – ٣٦) پلە لەسەر ھێڵی کەمەر و [[ھێڵی درێژی]] (٤٥ – ٤٦) پلە لە ڕۆژھەڵاتی ھێڵی گرینویجی گۆی زەوییەوە، واتە دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای کیشوەری ئاسیا و ڕۆژھەڵاتی کوردستانی باشوورەوە.&lt;ref name=&quot;وەشانی ئەرشیڤکراو&quot;/&gt; سلێمانی لە باکووری ڕۆژھەڵاتەوە بە زنجیرە شاخی [[ئەزمڕ]] (١٧٠٠م)، [[گۆیژە (ڕوونکردنەوە)|گۆیژە]] (١٥٢٥م) و قەیوان دەورە دراوە، لە باشووریشەوە بە [[چیای بەرانان]] (١٣٧٣م) و لە ڕۆژھەڵاتیشەوە [[شارەزوور|دەشتی شارەزوور]] دەست پێ دەکات کە درێژییەکەی ٤٥کم و پانییەکەی ١٥کم. لە ڕۆژاواشەوە شاخی [[تاسڵوجە (ڕوونکردنەوە)|تاسڵوجە]] گەمارۆی داوە. شاری سلێمانی ٨٥٣م لە ئاستی ڕووی [[دەریا]] و بەرزە و ئاوو ھەواکەی بە دەریای ناوەڕاستەوە کاریگەرە و لە زستاندا سارد و باراناوییە و ھاوینیشی وشک و گەرم و بێبارانە، جیاوازییەکی زۆریش لە نێوان پلەکانی گەرمای شەو ڕۆژ و وەرزەکانی ساڵیدا بەدی دەکرێت.&lt;ref name=&quot;وەشانی ئەرشیڤکراو&quot;/&gt;

=== کەشوھەوا ===
[[پەڕگە:View of Sulaimani - Slemani - City in Southern Kurdistan in Spring 2016.JPG|350px|وێنۆک|سلێمانی لە وەرزی بەھاردا]]

[[ئاو]] و [[ھەوا]]ی ناوچەی سلێمانی بە زۆری لە ئاو و ھەوای ناوچەی [[دەریای ناوین|دەریای ناوەڕاست]] دەچێت تەنیا ناوچەکانی [[چەمچەماڵ]] و دەشتی [[کەلار]]یان لێدەرچێت. پلەی گەرمای [[ھاوین]] دەگاتە (٣٩) پلەی سەدی و ئەگەر بەرەو [[ڕۆژاوا|خۆراوا]] ببیتەوە تا (٢٤)نزم دەبێتەوە. ئەمە بە شێوەیەکی گشتییە بەڵام ھەندێک ساڵ بەرزترین پلەی گەرما لە [[ھاوین]] دا سنووری (٤٥) پلەی سەدیش دەبەزێنێت. بای لە ھەر چوارلاوە بۆ دێت. جاران لە دوازدە مانگی ساڵدا [[ھەشت]] [[مانگ]] بارانی تیا دەباری بەڵام ئێستا وەک بەشێک لە دیاردەی گەرم بوونی [[زەوی]] ماوە و ڕێژەی [[باران]] بارینی تیا کەم بووەتەوە. تێکڕای گشتی [[باران]] بارین لە ساڵێکدا لە نێوان (٤٠٠–٦٠٠ملم). بێگومان لە ناوچە شاخاوییەکانی پارێزگای سلێمانیدا دەگاتە ١٠٠٠ ملم و ھەندێکجار زیاتریش.

شاری سلێمانی ٨٥٣م لە [[دەریا]] و بەرزە. ھەر لە ناو شاری سلێمانی دا بەرزی و نزمی و گردۆڵکەی زۆر ھەن (ھەوارە بەرزە، گردی عەلی ناجی گردی گەڕەکی ئەندازیاران، گردی سەرچنار و گردەکانی تر) ئەمانە بە شوێنی بەرز دادەنرێن بەڵام سلێمانی کۆن وەک دەگەرزێن و [[چوارباخ]] و کانێسکان و [[سەرچنار]] و سەرشەقام تا بەرەو خوارە بێتەوە ھەر دوو چەمی [[تانجەرۆ]] و [[قلیاسان]] نموونەی ناوچە نزمەکانی سلێمانین. جیاوازی نێوان لووتکەی [[گۆیژە (ڕوونکردنەوە)|گۆیژە]] و دەوروبەری چەمی قل[[یاسا]]ن ٨٧٨م دەبێت. واتە گۆیژە نزیکەی ١کم لە باشووری سلێمانییەوە بەرزترە کە ئەمە جیاوازییەکی زۆرە و گەلێک کار دەکاتە سەر [[ئاو]] و ھەوا و پەیدابوونی ڕەشەبا. ئاو و ھەوای شاری سلێمانی پلەی گەرما لە ھاوینی ١٨٢٠دا وەک گەشتیاری بەناوبانگ (میستەر ڕیچ) لە دوای نیوەڕۆدا گرتویەتی لە ڕۆژی ١٧ی تەممووزدا (٣٥) پلەی سەدی بووە، بێگومان ئێستا ئاو و ھەواکەی گەرمترە و خۆی دەدا لە ٤٥ پلەی سەدی. لە زستاندا لە بەکرەجۆی نزیک سلێمانی تێکڕا (٣، ٥) پلەی سەدییە؛ بەڵام لە ناوچە شاخاوییەکان بە تایبەت دوای بەفربارین و لە چلەی زستان دا چەند پلەیەک دێتە ژێر سفرەوە.

تەوژمی پاڵەپەستۆی ھەوا و پلەی گەرما پێچەوانەی یەکترن. واتە ھەتا پلەی گەرمی بەرزتر بێتەوە (با)یاخود (ھەوا) ئەکشێ و بۆشایی تیا پەیدا دەبێت و قورسای کەم دەبێتەوە، بەوە تەوژمەکە کەم دەبێتەوە بۆیە گەرما کاریگەرترین شتە لەسەر پاڵە پەستۆی ھەوا ھەر ئەمەشە وای کردوە سلێمانی بە شاری ڕەشەبا بناسرێت. ھەوای سلێمانی (شێدار) نییە چونکە دوورە لەدەریاوە.

{{Weather box
|location = سلێمانی (١٩٥٠–٢٠٠٠)
|metric first = Yes
|single line = No
|Jan high C = ٧٫٩
|Feb high C = ١٠٫٣
|Mar high C = ١٥٫٤
|Apr high C = ٢٠٫٨
|May high C = ٢٨٫٣
|Jun high C = ٣٥٫١
|Jul high C = ٣٨٫٧
|Aug high C = ٣٨٫٩
|Sep high C = ٣٤٫٧
|Oct high C = ٢٨٫١
|Nov high C = ١٨٫٧
|Dec high C = ١١٫١
|Jan mean C= ٣٫٩
|Feb mean C= ٥٫٧
|Mar mean C= ١٠٫٣
|Apr mean C= ١٥٫٣
|May mean C= ٢١٫٤
|Jun mean C= ٢٧٫٧
|Jul mean C= ٣١٫٣
|Aug mean C= ٣١٫٥
|Sep mean C= ٢٧٫٢
|Oct mean C= ٢١٫١
|Nov mean C= ١٣٫٢
|Dec mean C= ٦٫٧
|year mean C= ١٧٫٩
|Jan low C = -٠٫٢
|Feb low C = ١٫١
|Mar low C = ٥٫١
|Apr low C = ٩٫٧
|May low C = ١٤٫٥
|Jun low C = ٢٠٫٣
|Jul low C = ٢٣٫٨
|Aug low C = ٢٤٫١
|Sep low C = ١٩٫١
|Oct low C = ١٤
|Nov low C = ٧٫٦
|Dec low C = ٢٫٣
|Jan precipitation mm = ١٢٩
|Feb precipitation mm = ١٤٦
|Mar precipitation mm = ١٣٢
|Apr precipitation mm = ١٠٠
|May precipitation mm = ٤١
|Jun precipitation mm = ٠
|Jul precipitation mm = ٠
|Aug precipitation mm = ٠
|Sep precipitation mm = ٠
|Oct precipitation mm = ١٣
|Nov precipitation mm = ٧٥
|Dec precipitation mm = ١١١
|source 1 = ''[[WorldClim Global Climate Data]]''&lt;ref name=&quot;http://worldclim.org/current&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = http://worldclim.org/current
| سەردێڕ = WorldClim Global Climate Data Grids
| ڕێکەوتی سەردان = ١٤ی ئەیلوولی ٢٠١١| بڵاوکەرەوە = WorldClim
| ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20140210010151/http://worldclim.org/current
| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٠ی شوباتی ٢٠١٤
| ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} &lt;sup&gt;&amp;#x5b;data is inaccessible''&amp;#x5d;&lt;/sup&gt;&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;&amp;#x5b;''the data is inaccessible&lt;!--In order to access the data, we have to download massive files, gigabytes large--&gt;&amp;#x5d;&lt;/sup&gt;
|date=September 2011}}

=== بازاڕ و قەیسەرییەکانی شار ===
ھەندێ کار و پیشە وەک ئاسنگەری، [[جۆڵایی]]، موتابچییەتی، چەرخی موو ڕستن، خەڕەک، کارگەچێتی، وەتراقچی، چەخماخسازی، شیرگەری، مسگەری، خومچێتی، زین و کۆپان ھەیە کە ھەر لە زووەوە لە شاری سلێمانیدا کراوە و گرنگییان پێ دراوە.

لە دروستبوونی سلێمانییەوە [[بەردەرکی سەرا]] و دەوروبەری ناوەندی شاری سلێمانی بووە، بۆیە دوکان و بازاڕ زیاتر ئەو ناوەی گرتووەتەوە مێجەرسۆن لە گەشتەکەیدا بۆ ناوچەی سلێمانی لە ساڵی ١٩٠٨ باسی خانی عەجەم و خانی غەفوور ئاغا و قەیسەری وەسمان پاشا و قەیسەری نەقیب دەکات، واتە لە پێش ھاتنی مێجەرسۆنەوە ئەم خان و قەیسەرییانە لە سلێمانی ھەبوون، ئێستا تەنیا قەیسەری نەقیب وەک خۆی ماوە بەڵام خان و قەیسەرییەکانی تر نەماون و شوێنەکانیان ئێستا دوکان و بازاڕە، لە دوای ئەمانەوە کە سلێمانی فراوان بووە و شەقامی تیا دروست کراوە لەسەر شەقامە سەرەکییەکان و سەنتەری شار و گەڕەکەکاندا بە سەدەھا دوکان و بازاڕی تیادا دروست کراوە. خان و قەیسەرییەکانی سلێمانی لە سەرەتای سەدەی ڕابردوودا ئەمانە بوون:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! '''ناوی شوێن'''!!'''زانیاری'''
|-
|قەیسەری وەسمان پاشا || وەسمان پاشای کوڕی حەمە پاشای جاف دروستی کردووە و لە ساڵی ١٩٧٤ دا سووتاوە و ئێستا جێگاکەی بازاڕێکی گەورەی لێ دروست کراوە.
|-
| قەیسەری نەقیب || [[شێخ]] مستەفای نەقیب کوڕەزای [[کاک ئەحمەدی شێخ]] دروستی کردووە و تا ئێستاش ماوە.
|-
| قەیسەری شێخ مەحموود ||لە ساڵی ١٩٦٦ دروست کراوە لە شوێنی مەیدانی برنجەکە بەرامبەر حەمامی سوورەت، ئێستا شوێنەواری نەماوە.
|-
| قەیسەری غەفوور ئاغا|| لای مەزادخانەکەوە بووە، ڕووخاوە و ئێستا شوێنەکەی دوکان و بازاڕە.
|-
| خانی غەفوورئاغا || شوێنەکەی ئێستا کراوەتە بازاڕی [[مەحوی]] بەرامبەر خانەقای [[مەحوی]].
|-
| خانی عەجەم || لە نزیک مەزادخانەکەوە بووە لە ناوبازاڕ و ئێستا شوێنەکەی کراوە بە دوکان و بازاڕە.
|-
|خانی عەبدولڵا درێژ|| عەبدولڵا درێژ
|-
| خانی حاجی سەعید ئاغا || خۆی دروستی کردووە و موڵکی خۆی و دوو برایەتی.
|-
| خانە سووتاو ||قادری کەریم دایەن دروستی کردووە و ئێستا بازاڕێکی گەورەی لە شوێندا کراوە بە ناوی بازاڕی خانەقا (بازاڕی جگەرە) و.
|-
| خانی ڕسوومات || موڵکی حەمەئاغای برای حاجی سەعید ئاغا بووە.
|-
|}

== شوێنە گشتی و مێژووییەکان ==
=== چایخانەی شەعب ===
چایخانەی شەعب [[چاخانە]]یەک لە شاری سلێمانییە کە ھەر لە سەرەتاوە مەڵبەندی کۆبوونەوە و حەوانەوەی خوێندەواران، ھونەرمەندان و نووسەران بووە. سەرەتای دروستبوونی چایخانەی شەعب ئەگەرێتەوە بۆ ساڵانی پەنجا و وەستا شەریفی چایچی سەرپەرشتی کردووە. عومەر شەریف خاوەنی چایخانەی شەعب لە بارەی سەرەتای دروست بوونی چایخانەی شەعبەوە بەم جۆرە دەڵێت: لە سەرەتادا وەستا شەریفی باوکم چایچی دەستگێڕبووە پاشان بیری لە دانانی چایخانەیەک کردووە و ناوی ناوە چایخانەی شەعب سەبارەت. بەوەی کە بۆ چایخانەکە ناوی شەعبی لێنراوە وەستا عومەر دەڵێت: لە ساڵانی زوودا بیناکە ئوتێلێک بووە ناوی شەعب بووە ھەر بۆیە ئەم ناوەش لە چایخانەکە نرا.

=== سینەماکانی سلێمانی ===
[[پەڕگە:سلێمانی- سینەمای گۆیژە 1.jpg|وێنۆک|سینەمای گوێژە لە ساڵی ١٩٥٠.|220x220پیکسڵ]]
لە ڕابردوودا، سلێمانی کۆمەڵێک سینەمای هەبووە لەوانە سینەمای گوێژە (١٩٥٠ کراوەتەوە)، سینەما سیروان (١٩٥٧ کراوەتەوە)، سینەما ڕەشید و سینەما سیروان.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=مێژووی هێنانی سینه‌ما بۆ هه‌رێمی کوردستان|ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/71595|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=کوردستان تیڤی (kurdistantv.net)|زمان=ku}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=خاوەنی سینەما سیروان لە سلێمانی دەڵێ‌ لەوانەیە سینەماكە بڕوخێنم|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/050720133|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=www.rudaw.net}}&lt;/ref&gt; ئەم سینەما کۆنانە لە ئێستادا نەماون و لە کار کەوتوون.

سیتی سینەما لە ساڵی ٢٠٠٨ لە شاری سلێمانی دروستکرا، ئەم سینەمایە بووە یەکەم سینەمای مۆدێرن و فرە شاشەی عێراق. لەم سینەمایە نوێترین فیلمەکانی جیھان پەخش دەکرێن کە ئەوانیش فیلمەکانی ([[بۆکس ئۆفیس]])ن کە پێکدێن لە نوێترین ١٠ [[فیلم]]ی [[ھۆڵیوود]]. دوای ئەوەش سینەما سالم وەک دووەم سینەمای شارەکە کرایەوە، تا ئێستا هەردوو سینەماکە لە کارکردن بەردەوامن.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== مۆزەخانەی سلێمانی ===
{{سەرەکی|مۆزەخانەی سلێمانی}}
[[پەڕگە:Slemani Museum.jpg|300px|وێنۆک|مۆزەخانەی سلێمانی]]
[[مۆزەخانەی سلێمانی]] لە ١٤ی تەممووزی ١٩٦١ دامەزراوە سەرەتا لە خانوویەکی بچووکی گەڕەکی شۆڕشدا بوو، لە ساڵی ١٩٨٠ گواسترایەوە بۆ ئەم بینایەی ئێستای.
یەکەم بەڕێوەبەری [[مۆزەخانەی سلێمانی]] خوالێخۆشبوو (ڕەفیق فەتحوڵا) بوو. مۆزەخانەی سلێمانی پارچە ئاسەواری سەردەمە جیاوازەکانی [[کوردستان]] و میسۆپۆتامیا لەخۆ دەگرێت. لەسەر ئاستی عێراقدا بە دووەم [[مۆزەخانە]] دادەنرێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://kurdish-guide.com/museum/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160427115125/https://kurdish-guide.com/museum/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

=== دارە سووتاوەکە ===
دارەسووتاوەکە بەو گۆڕەپانە دەوترێت کە دەکەوێتە ناوجەرگەی شاری سلێمانی و لە سەرو [[مزگەوتی گەورەی سلێمانی|مزگەوتی گەورەوە]] دەست پێدەکات تا شەقامی قەنات، جگە لەوەی شوێنی وەستانی پاسی چەند ھێڵێکە لە شارەکەدا و چەندین پیشەوەری ئیشی دەست و کۆنەفرۆشی تێدا کۆبوەتەوە. ھەرچەندە لە ئێستادا بە ھیچ شێوەیەک دار لەو مەیدانەدا نافرۆشرێت، بەڵام ھەر بە ناوە کۆنەکەیەوە بەناوبانگە و ناسراوە، تەنانەت لە پێشی پاسەکان نوسراوە دارە سووتاوەکە. ھاووڵاتیانی دێرینی شاری سلێمانی لە گێڕانەوەی مێژووی ئەو مەیدانەدا، باس لەوە دەکەن کە ئەو شوێنە دەشتایی بووە و لە ناوجەرگەی شارەوە دوور بووە و دواتر کراوەتە باخ و دوای ئەوە بووە بە مەیدانی فرۆشتنی دار.

== شاری ڕۆشنبیری ==
[[پەڕگە:Slemani City of Literature - UNESCO Creative Cities Network.jpg|150px|وێنۆک|نیشانی تۆمارکرانی سلێمانی وەکوو شاری داھێنەری وێژە لە تۆڕی شارە داھێنەرەکانی یوونێسکۆدا]]
شاری سلێمانی بە ڕای زورێک لە خەڵکی کوردستان بە شاری ڕۆشنبیریی کوردستان دەناسرێت. ئەوان وا دەزانن کە ئەو بەرفراوانییەش بۆ دەوری [[میرنشینی بابان|بابان]] و دامەزراندنی شار و ماوەیەکیش لە ساڵانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] دەگەڕێتەوە، کە ھەموو مەلا و زاناکان شاعیر و نووسەر بوون و ڕۆڵی [[مزگەوت]] و حوجرەش کەم نەبووە لەو بوارەدا، [[سێ کوچکەی بابان]]، [[نالی]] و [[سالم]] و [[کوردی (شاعیر)|کوردی]] قوتابحانەی شیعری بابان دروستدەکەن و ئەگەر ئەو قوتابخانەیە لە ڕووی ناوەڕۆکەوە گەلێک دیمەنی لە ئەدەبیاتی ئەمڕۆی کوردیدا نەمابێت، ئەوا فۆرمی ئەدەبیاتی کوردی ئەمڕۆ ئەوا ھەر بەرپێشچوونی فۆرمی ئەو ئەدەبەیە، ئەو زارەی پێی دەنووسرێت ھەر ئەو زارەیە، زۆربەی گەورەنووسەرانی ئەو سەردەمە وەک: [[نالی]]، [[سالم]]، [[کوردی (شاعیر)|کوردی]]، مەولانا خالید، مەلا عەبدوڵلای بێتوشی، شێخ مارفی نۆدێی، [[سەید ئەحمەدی نەقیب]]، شێخ حسێنی قازی، حاجی مەلا ئەحمەدی دێلێژە، محەممەد فەیزی زەھاوی، [[جەمیل سدقی زەھاوی]]، مەلا ساڵحی حەریق، ساڵح ئەفەندی ئاھی، [[تاھیر بەگی جاف|تایەر بەگی جاف]]، [[وەلی دێوانە]]، [[عەلی بەردەشانی]]، [[زێوەر]] مەلا عەبدوڵلا، [[ئەحمەد موختار جاف]]، [[مەلا عەزیزی موفتی]]، [[پیرەمێرد]]، [[بێخود]]، [[جەمال عیرفان]] و چەندین نووسەر و شاعیری دوای ساڵی پەنجاکان بوون بە بەشێکی گرینگ لە ئەدەبی کوردی ھاوچەرخ لە کوردستاندا. ھەرچەند ھەندێک لەمانە لە نێویەکدا بەھۆی تەسەوفەوە ناکۆکیان لە نێواندا ھەبووە کە دیارترینیان [[شێخ مارفی نۆدێ]] کە بووە دوژمنی سەرسەختی مەولانا خالید. لەدوای ڕاپەڕینی بەھاری ساڵی ١٩٩١ چەند نووسەری بەناوبانگی تر لە سلێمانی ھەڵکەوتن کە ڕۆڵیان بوە لە شەپۆلی نوێی ئەدەبی کوردیدا، لەوانە: مەریوان وریا قانع، بەختیار عەلی،کەژاڵ ئەحمەد، بەرزان ھەستیار، گۆران بابە عەلی، زمناکۆ بورھان قانع، [[میران ئەبراھام|میران ئه‌براهام]]، قوبادی جەلی زادە و چەند ناوێکی تر. ئەم بوارە بەرفراوانە ئێستاشی لەگەڵدا بێت سلێمانی تێیدا پێشەنگە و ھەمیشە ئەو نووسەر و شاعیرانە ڕۆڵی بەرچاویان لە بزووتنەوەی کوردایەتیشدا ھەبووە و بوونەتە داینەمۆی شۆڕشەکان، لە بواری هونەری سینەمادا، چەندان لە دەرهێنەرانی [[سینەمای کوردی]] بە تایبەتی لە سەدەی بیست و یەکەمدا، لە دایکبووی شار سلێمانین، لەوانە:‌ [[کارزان قادر]]، [[کارزان کاردۆزی]] و [[ھەڵکەوت مستەفا|هەڵکەوت مستەفا]]. یەکێکی تر لە ئەو شتانەی کە سلێمانی بە شاری ڕۆشنبیری ناساندوە ئەوەیە کە یەکەم [[پەستانی چاپکردن|چاپخانە]] کە لە [[کوردستان]] کەوتبێتەکار لە سلێمانی بوە، یەکەم [[ڕۆژنامەی کوردی]] لە [[کوردستان]] دەرچووبێت ھەر لەسلێمانی بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kurdsat.tv/hewal.php?id=1489&amp;cor=kurdistani |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120705165200/http://www.kurdsat.tv/hewal.php?id=1489&amp;cor=kurdistani |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تەممووزی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120705165200/http://www.kurdsat.tv/hewal.php?id=1489&amp;cor=kurdistani |date= ٥ی تەممووزی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt;

ڕۆژی ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩، یوونێسکۆ شاری سلێمانیی وەکوو شاری داھێنەری وێژە لەنێو [[تۆڕی شارە داھێنەرەکان]] تۆمار کرد.&lt;ref name=&quot;سلێمانی ١&quot;&gt;[https://slemanicityofliterature.com/page/3/ سلێمانی شاری وێژە: ''سلێمانی شاری وێژەی یوونێسکۆ''؛] [https://web.archive.org/web/20240613093317/https://slemanicityofliterature.com/page/5/ ئەرشیڤکراو لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤؛] سەردان لە ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤.&lt;/ref&gt;

== میدیا و ڕۆژنامەگەری ==
لە سلێمانیدا دەیان دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی تێدایە و چەندین [[ڕۆژنامە]] و گۆڤاری لێوە دەردەچێت و ژمارەیەکی زۆریش [[ڕادیۆ]] و [[تەلەڤیزیۆن]] و سەتەلایتی تێدا پەخش دەکرێ، لەم شارەدا چەندین گرووپی [[شانۆ]] و [[مۆسیقا]] و نیگارکێش و ھونەرمەندی شێوەکار ھەیە و جگە لە [[زانکۆی ئەمریکیی عێراق – سلێمانی|زانکۆی ئەمریکی]] و [[زانکۆی سلێمانی]] چەند زانکۆ و پەیمانگا و قوتابخانەی بیانی تێدایە. ئەم شارە پڕە لە ھۆڵی چالاکی و بەردەوام بەرنامەی ھەمەجۆری ھونەری و ڕۆشنبیری تێدایە.&lt;ref name=&quot;dokan-air.com&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.dokan-air.com/ku/header/fluege-nach-sulaymaniyah-im-nordirak.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120922165031/http://www.dokan-air.com/ku/header/fluege-nach-sulaymaniyah-im-nordirak.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120922165031/http://www.dokan-air.com/ku/header/fluege-nach-sulaymaniyah-im-nordirak.html |date=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt; چەندین گەڕیدەی بەریتانی و بیانی لە کتێب و بیرەوەرییەکانیاندا ئاماژەیان بە زیندوێتی ئەم شارەداوە و بە شاری جوانی و خۆشەویستی ناسراوە. لەم شارەدا ژنان ڕۆڵی دیار و بەرچاویان ھەیە لە دام ودەزگا و دامەزراوەکاندا بە تایبەتی لە ڕێکخراوەکانی [[کۆمەڵگە]]ی مەدەنیدا. ئازادی ڕادەربڕین و زیندوێتی کاروجولە لەم شارەدا سیما و خەسڵەت و پێناسەی سلێمانییە. سلێمانی لەسەر ئاستی [[عێراق]] بەھۆی شوێنی جوگرافییەوە، بەپاک و خاوێنترین شار ناسراوە.&lt;ref name=&quot;dokan-air.com&quot;/&gt;

== کەرتی خوێندن ==
=== زانکۆی سلێمانی ===
[[پەڕگە:Sulaimani Univeristy Entrance.jpg|280px|وێنۆک|[[زانکۆی سلێمانی]]]]
{{سەرەکی|زانکۆی سلێمانی}}
'''[[زانکۆی سلێمانی]]''' بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٦٨ دامەزرا، کامپبی سەرەکی زانکۆ دەکەوێتە شاری سلێمانی یەوە لە [[ھەرێمی کوردستان]]. لە سەرەتادا تەنھا سێ کۆلێژ ھەبوون، بەڵام ساڵانی دوواتر ژمارەی کۆلێژەکان بەشێوەیەکی بەرچاو زیادی کرد لە ئەنجامی داواکاریییەکی زۆر بۆ خوێندنی باڵا لە [[ھەرێمی کوردستان]].

لە ساڵی ١٩٨١ ڕژێمی فاشیستی [[عێراق]] ئەم دامەزراوە ئەکادیمییەی ڕاگواست بۆ شاری [[ھەولێر]] و ناوەکەشی گۆڕدرا بۆ «[[زانکۆی سەڵاحەدین]]». لە ساڵی ١٩٩٢ جارێکی تر زانکۆی سلێمانی دامەزرێندرایەوە لەئەنجامی ھەوڵ و کۆششی زۆری ڕۆشنبیران و زانستخوازانی کورد و خەڵکی دڵسۆزی شاری سلێمانی و زانکۆ جارێکی تر کرایەوە لە ڕێکەوتی ١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢.

ئەمڕۆ زانکۆی سلێمانی ٢٥ کۆلێژی ھەیە کە تێیدا خوێندکاران بڕوانامەی بەکالۆریۆس بەدەست دەھێنن لە چەندین بواری جیاجیادا.

=== زانکۆی ئەمریکی لە عێراق - سلێمانی ===
{{سەرەکی|زانکۆی ئەمریکی لە عێراق – سلێمانی}}
'''[[زانکۆی ئەمریکیی عێراق – سلێمانی|زانکۆی ئەمریکی لە عێراق – سلێمانی]]''' (بە ئینگلیزی: The American University of Iraq – Sulaimani) زانکۆیەکی ئەھلیی قازانج نەویستە کە خوێندنێکی فراوانی ھونەرە لیبراڵییەکان لەسەر شێوازی ئەمریکی پێشکەش دەکات بۆ ھەموو خوێندکارە شایستەکان بێ گوێدانە ئینتیما و بنەچەیان.
زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی کە دەکەوێتە سلێمانییەوە و لە ساڵی ٢٠٠٦ لەلایەن ئەنجومەنی ئەمیندارانەکەیەوە دەستی پێکرد و لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ دا دەرگاکانی واڵا کرد. زانکۆی ئەمریکی عێراق، سلێمانی چوار بواری پسپۆڕی زانکۆیی و یەک پرۆگرامی ماستەری بەڕێوەبردنی کار و کۆرسە ئیبگلیزییەکان و پیشەیییەکان لە ڕێی پەیمانگای گەشەپێدانی پیشەیییەوە پێشکەش دەکات. ھەروەھا زانکۆکە پرۆگرامێکی زمانی ئینگلیزی بەردەوامی ھەیە بۆ خوێندکارە وەرگیراوەکان کە پێویستیان بە ڕاھێنانی زیاتر ھەیە لە ئینگلیزی دا پێش دەستپێکردنی کۆرسە ئەکادیمییەکان.

== ئاماری دانیشتووان ==
میستەر ڕیچ کە ساڵی ١٨٢٠ ھاتووەتە سلێمانی واتا (۳٦)ساڵ پاش دروستکردنی شارەکە، ژمارەی دانیشتووانی بە دە ھەزار کەس خەمڵاندوە دوای ئەوە دەڵێت: سلێمانی (٢٠٠٠) ماڵی [[ئیسلام]]. (١٣٠) ماڵە [[جوو|جولەکە]] (٩) ماڵی دیانی کلدانی، ٥ماڵی ئەرمەنی تیا بووە، کۆی ماڵەکان دەکاتە (٢١٤٤). ئەگەر ھەرماڵێک بە پێنج کەس دابنێین دەکاتە (١٠٧٢٠) کەس..
* بە گوێرەی ساڵنامەی عوسمانی ساڵی ١٩٠٧ ژمارەی دانیشتووان (٨٠٢٧) [[موسڵمان]] و (٣٦٠) نا موسڵمان کە دەکاتە (٨٩٦٣) کەس.
* سەرچاوەکانی تر لە ساڵی ١٩١٣ دا ژمارەی دانیشتووانی ھەموو ناوچەی سلێمانییان بە (٥١٦٠٠) کەس داناوە کە (٤٨٦٠٠)یان [[موسڵمان]] و (٩٠٠)یان دیان و (٢١٠٠)یان جوولەکەن. ژمارەی دانیشتووانی شاری سلێمانیان بە (٢٦٠٠٠) کەس داناوە، لە وانە (٢٤٨٢٥) کەس [[موسڵمان]] و (١٠٠٠) کەس جوولەکە و (١٧٥)دیان.
* لە سەردەمی [[خەڵکی ئینگلیز|ئینگلیزدا]] بە گوێرەی [[ڕۆژنامە]] پێشکەوتن ساڵی ١٩٢٠ ژمارەی ناوچەکە بە (٦٢٧٢٢)کەس دائەنێ. دانیشتووانی شاری سلێمانی بە دە ھەزار کەس داناوە.
* ساڵی ١٩٢٥–١٩٢٦ سلێمانی خۆی بریتی بووە لە ١٣–١٤ ھەزار کەس. دوای ئەوە لە کاتی حوکمەتی [[عێراق]]دا و لە ساڵی ١٩٢٧ و سەرژمێری دەستی پێکرد: ١٩٢٧- ١٩٣٧- ١٩٤٧- ١٩٥٧- ١٩٦٥ - ١٩٧٦-١٩٨٨
* ژمارەی دانیشتووانی شاری سلێمانی لە ساڵی ١٩٤٧ دا بە گوێرەی تۆماری ڕەسمی (٢٣٤٧٥) کەس بووە.
* ساڵی ١٩٥٧ بریتی بووە لە (٤٨٨١٢) کەس.
خەڵکی سلێمانی بە زاراوەی بابانی لە زمانی کوردی قسە دەکەن کە لە ڕوانگەی ڕێزمان و وشەوە، زۆرتر وەک زاراوەی ئەردەلانی پارێزگای سنەیە. ئەوە لە حاڵێک دایە کە زاراوەی هەولێر زۆرتر وەک زاراوەی موکریانیە کە لە شارەکانی پیرانشار و مەهاباد و چەند شاری تر دا قسەی پێ دەکرێ.  

=== دانیشتووان لە ساڵی ١٩٩٨ ===
ساڵی ١٩٩٨ شاری سلێمانی بەگوێرەی ساڵنامەی ئەو ساڵە بەم جۆرە بووە:
* ژمارەی دانیشتووانی شاری سلێمانی خۆی: (٥٤٨، ٧٤٧) کەس.
* ژمارەی دانیشتووانی سنووری پارێزگای سلێمانی: (١، ١٢٧، ٢٢٦) کەس.
* ژمارەی خێزان لە ناو شاردا: (١١٠، ٣٦٠).
* ژمارەی خێزان لە سنووری [[پارێزگای سلێمانی]]: (٢١٧، ٢٢٠) خێزان.
* ژمارەی گەڕەکەکانی شاری سلێمانی: (٥٨).
* لە دوایین ئاماردا ژمارەی دانیشتووانی ئەم پارێزگایە بە (١، ٩١٧، ١٩٣٦) کەس مەزەندە کراوە.

== شوێنە گەشتیارییەکان ==
=== سەیرانگای سەرچنار ===
'''[[سەرچنار]]''' یەکێکە لە گەڕەکەکانی شاری سلێمانی، دەکەوێتە ڕۆژاوای شار. جاران بەھۆی لاوازی کەرەسەی ھاتوچۆوە و کەمی دانیشتووانی شار، سەرچنار جیابوو لە بەشەکانی تری سلێمانی و دەزانرا لەکوێوە بۆ کوێ دەستپێک و کۆتایییەتی، ئەمڕۆکە سەرچنار تێکەڵ بووە و لەدەوریا چەندین گەڕەکی تر دروستبوون وەک: شەھیدانی سەرچنار، گردی سەرچنار،.. ھتد؛ و ھەروەھا [[سەرچنار]] بەیەکێک لە ھاوینەھەوارەکانی [[عێراق]] دەژمێردرێت بەھۆی بوونی ئاوی ھەڵقوڵاوی ژێر گرد و بەرزایییەکانی. زۆر لە مێژە [[سەرچنار]] ئوتێل و شوێنی حەوانەوەی لێدروست کراوە بۆ گەشتیاران. شوێنێکی فێنک و خەم ڕەوێن بووە بۆ خەڵکی سلێمانی و دەوروبەری، کە تاکوو ئەمڕۆش کۆتایی ھەفتان خەڵکانێکی زۆر ڕووی لێدەکەن بۆ سەیران. سەرچنار چەندجارێک نۆژەنکراوەتەوە و سیمای ناو سەیرانگاکانی دەستکاریی کراون و خۆشکراوە.

=== ھاوینە ھەواری دوکان ===
[[بەنداوی دوکان]] لە خۆر ئاوای شاری سلێمانی بە دووری [٧٠] کم و لەسەر [[زێی بچووک]] دروست کراوە، کە بریتی یە لە دەریاچەیەکی مەزن و بڕی [٦٫٨ ملیارد م٣] ئاو گل دەداتەوە، ئەم دەریاچەیە بووەتە ناوچەیەکی گەشتیاری سەرنج ڕاکێش و گەشتیاران لە زۆر ناوچەوە ڕووی تێ دەکەن، ئۆتێلێکی گەورەی بە ناوی [میراڵ] و کۆمەڵێک کابینەی جۆراو جۆری لێ بنیاد نراوە، گەشتیاران لە ھەر چوار وەرزی ساڵ گەشتی بۆ دەکەن.

== باخ و پارکەکانی شار ==
[[پەڕگە:Sharaf Khan Bidlisi Statue at Slemani Public Park.jpg|وێنۆک|]]
[[پەڕگە:Sulaimani Palace in Sulaymaniyah,Kurdistan, Iraq.jpg|250px|وێنۆک|بینای ئوتێلی سلێمانی پاڵاس]]

=== باخی گشتی ===
باخچەی گشتی لە کۆندا نەبووە. تا سەردەمی [[ئەحمەد پاشای بابان]] کە حاکمی سلێمانی بووە چوار باخی دروست کرد، ئێستا ئەو چوارباخە بوون بە گەڕەکێک لە گەڕەکەکانی سلێمانی. جا لەبەر ئەوەی ئاوی سلێمانی زۆر بووە و پڕ بووە لە کانی و کارێز جگە لە ئاوی شیوەکان و زێرابەکان کە بەرەو خوار بوونەتەوە، ئەمانە ھەموو سوودیان لێ وەرگیراوە بۆ [[باخ]] دروستکردن.
* ئەمانەش ناوی ئەو باخانەن کە ھەبوون و ئەوانی تریش ئەوانەن کە لەم دوایییەدا دروست کران:
* باخی پورە بەگ: لە [[گەڕەکی گۆیژە]] نزیک [[سابونکەران]] و ژوور مزگەوتی ھەمزاغا، ماڵی شاعیری گەورەی [[کورد]] [[پیرەمێرد]] لەوێدابوو.
* تووی مەلیک: لە باکووری شاری سلێمانی، لە ساڵەکانی سی و چلی سەدەی ڕابردوو (حەوزێکی گەورە)ی ھەبوو لە بەھارا پر دەبوو لە [[ئاو]]، لەوەو پێش دار و درەختی لە بەرابوو، خەڵک لە بەھارا دەچوونە ئەوێ بۆ سەیران. ئەم ناوچەیە موڵکی شێخان بوو. لەکاتێکدا دروست کرا کە شێخ مەحموود حوکمدار بوو، بۆیە ناونرا تووی مەلیک.
* باخی شێخ لەتیف (شێخ لەتیفی دانساز) لە لای ماڵەکەی خۆیانا لە گەڕەکی دەرگەزێن، پڕبوو لە داری بەردار و حەوزێک بە فوارەوە لە ناوەڕاستیا ئێستاش ھەندێ شوێنی ماوە بە باریکی درەختی [[سێو]] و [[ھەڵوژە]] و [[ھەرمێ]] و [[ھەنار]] و [[قۆخ]] و [[گێلاس]] و بەھێ و [[ھەنجیر]]ی تیا بوو.
* باخی فەرەجی حەمە مراد لە دەرگەزێن نزیک بە کارێزی دایکی پاشا دە دۆنم [[زەوی]] بوو. بە موڵک ھی (عەزمی بەگی بابان) بوو، لە ھاوینا تەنیا ئەو باخە ھەبوو کە بە تەنیشت ماڵی عەزمی بەگ خۆیەوە بوو، خەڵکی شار پۆل پۆل بۆی دەھاتن. ئێستا شوێنەکەی قوتابخانەو خانووە.
* باخی مەجید بەگ: لە باکووری شاری سلێمانی. شوێنی بینای [[زانکۆی سلێمانی]] و نەخۆشخانەکانی فریاکەوتن و گشتییە.
* باخی کانی دۆمان لە خوار گەڕەکی سەرشەقامەوە بوو.
* باخی گەورە و بۆگەنە: ئەمیش ھەر موڵکی (عەزمی بەگی بابان) بوو لە خوار شاری سلێمانییەوە.
* باخچەی گشتی: لە ڕاستیدا ھەر ئەم شوێنە بوو کە بە تەواوی پێی بوترێ (باخچە). دەکەوێتە ڕۆژ ئاوای سلێمانی نزیک (سەنتەری [[پارێزگای سلێمانی]]). یەکەم باخچەی میرییە و کاتێک کە مەجید یەعقوبی لە ساڵەکانی (١٩٣٧–١٩٣٩) موتەسەریفی سلێمانی بوو دروستی کرد کە ئەوسا ئەوپەری شار بوو، واتا ھیچ خانوو بینا لەو لایەوە نەبوو بێگومان ئەم باخچەیە بۆ ڕازاندنەوەی شارەکە و گەشت و جوانی سەردانی ژن و پیاو ڕۆژانی ([[چوارشەممە]] تایبەت بوو بۆ ژنان) بە عەبا و پەچەوە دەھاتن بەداخەوە بەھۆی نالەباری ئاسایشەوە زۆر دەستکاری کراو زۆری لێ کەمکرایەوە و دارەکانی دەبڕران، بەڵام ئێستا گەشاوەتەوە.

[[شارەوانی]] سلێمانی لەم ساڵانەی دوایییەدا فەرمانگەی باخچەکانی بەتایبەت پێک ھێنا بۆ دروستکردنی باخچە لە ناوشارا. ئەو فەرمانگەیەش ژمارەیەکی زۆری باخچەی دروست کردوە سەرپەرشتیان دەکات لە ژوور ھەموویانەوە پارکی ئازادی کە لەوەو پێش لەشکرگای حوکمەت بوو (حامییە) بوو. دەکەوێتە بەشی ژوورووی شار. ژمارەیەکی زۆری تر باخچەی بچووک ھەن لە ناو شارەکە کە ھەموو ڕازاوە و جوان و ڕێک و پێکن ھەندێکیان بە ناوی ئەو کەسانەی بیانی و خۆیییەوە ناونراونکە خزمەتیان پێشکەش کردووە. وەک (باخچەی ئولڤ پالما) سەرەک وەزیرانی [[سوێد|سوید]] کە بەدەستی ناحەز شەھید کرا و باخچەی جەواھری کە بە ناوی شاعیری گەورەی [[عەرەب]] محەممەد مەھدی ئەلجەواھیری دۆستی دێرینی [[کورد]] و باخچەی فەرەیدون علی ئەمین و گەلێکی تر.

== وەرزش ==
[[پەڕگە:SulyLogoForWikipedia.png|200px|وێنۆک|لۆگۆی یانەی وەرزشی سلێمانیی کۆن]]
{{سەرەکی|وەرزش لە سلێمانی}}
لە پێش دامەزراندنی [[یانەی وەرزشیی سلێمانی|یانەی وەرزشی سلێمانی]] لە سەرەتای ساڵی ١٩٥٦ لە زۆربەی گەڕەکەکاندا تیپی ئەھلی (میللی) ھەبووە. یاریگایەکی [[تۆپی پێ]] کە بە چیمەنی [[سەوز]] و پتر لە (٢٠، ٠٠٠) بیست ھەزار کەس دەگرێت، لەسەر تازەترین شێوە نوێ کراوەتەوە لەسەر بوودجەی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|حکومەتی ھەرێمی کوردستان]]، و ئێستا بە کۆبوونەوەی ھەموو یاریگاکان لە چوارچێوەی ([[یاریگای سلێمانی|مەلعەبەکە]]) دا ناونراوە «کۆمەڵگای [[یانەی وەرزشیی سلێمانی|یانەی وەرزشی سلێمانی]]» لە گەڕەکی چوار باخ.

[[یانەی وەرزشیی سلێمانی|یانەی وەرزشی سلێمانی]] یانەیەکی تۆپی پێی پیشەگەری عێراقییە. لە ساڵی ١٩٥٦دا دامەزراوە، یانەکە لە خولی بژاردەی [[عێراق]] یاری دەکات.

== کەسایتییەکانی شاری سلێمانی ==
[[پەڕگە:Mahmud Barzanji.jpg|120px|وێنۆک|[[شێخ مەحموودی حەفید]]]]
[[پەڕگە:Hapsa xani naqib.JPG|120px|وێنۆک|[[حەپسەخانی نەقیب]]]]لەگەل ئەوەش چەندین کەسایەتی دیاری تر کە توانیویانە دەنگی خۆیان بگەیەنن بە وڵاتانی دراوسێ.. !{{سەرەکی|پێرستی کەسایەتییەکانی شاری سلێمانی}}
شاری سلێمانی لە ڕێڕەوی دامەزراندن و پەرەسەندن و پێدا چەسپاندنی خۆیدا لە کۆڕی [[شارستانیەتی|شارستانێتی]] و پێشڕەویدا کۆمەڵێکی زۆر لە نووسەر و شاعیری باشی بۆ [[مێژوو]] ھێشتووەتەوە. بۆ سەردەمی [[میرنشینی بابان|بابان]] و دامەزراندنی شار و ماوەیەکیش لە ساڵانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] ھەموو مەلا و زاناکان شاعیر و نووسەر بوون یان ھەموو شاعیر و نووسەرەکان مەلا و زانا بوون. بۆ پاش ئەو سەردەمەش [[مزگەوت]] لە بەخشینی شاعیر و نووسەر نەکەوت و قوتابخانەی تازەش گەلێک بلیمەتی بەخشی و مەڵبەندێکی وەکو زانستی وای کرد کە زۆر لە نەخوێندەواران بچنە ڕیزی شاعیران.&lt;ref&gt;کتێبی: سلێمانی ٢٠٠ ساڵ - نووسین و کۆکردنەوەی - ئەکرەمی ساڵحی ڕەشە - لاپەڕە / ٥٠٣&lt;/ref&gt;
* [[شێخ مارفی نۆدێ]] (١٧٥٣ – ١٨٣٨) ھۆنراوەنووس و ڕۆشنبیر و سەرپەرشتیاری مەدرەسەی مزگەوتی گەورە.
*  [[کاک ئەحمەدی شێخ|حاجی کاک ئەحمەدی شێخ]] (١٧٩٣–١٨٨٧) ڕۆشنبیر و سەرپەرشتیاری مەدرەسەی مزگەوتی گەورە.
* [[مەولانا خالیدی نەقشبەندی|مەولانا خالید]] (١٧٧٩ – ١٨٢٧) شاعر و زانا و شێخی تەریقەت و ڕۆشنبیر.
* [[نالی]] (١٨٠٠–١٨٧٣), ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر، دامەزرێنەری شیعری بابان (دیالێکتی سۆرانی).
* [[فەقێ قادری ھەمەوەند]] (١٨٣٠–١٨٩٠) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[سالم]] (١٨٠٠–١٨٦٦), ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[مەحوی]] (١٨٣٠–١٩٠٦), ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[کوردی (شاعیر)|کوردی]] (١٨٠٩–١٨٥٠) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[وەفایی]] (١٨٤٤–١٩٠٢) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[بێخود]] (١٨٧٩–١٩٥٥) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[حەمدی]] (١٨٧٦–١٩٣٦) ھۆنراوەنووس، ڕۆشنبیر
* [[مەلا عەبدولکەریم مودەریس]] (١٩٠١–٢٠٠٥) شاعیر، زانا، ڕۆشنبیر و شارەزا لە بوارە جیاوازەکانی ئایین و موفتی عێراق
* [[عەلائەدین سەججادی|عەلائەدین سەجادی]] (١٩٠٧–١٩٨٤) نووسەر و ڕۆشنبیر
* [[محەممەد خاڵ|شێخ محەممەدی خاڵ]] (١٩٠٤–١٩٨٩) نووسەر و ڕۆشنبیر
* شێخ فاخر شێخ طیب وەبەرھێنەر و سەرمایەداری ناسراوی سلێمانی و کوردستان و عێراق
* [[عیزەدین مستەفا ڕەسووڵ]] (١٩٣٤–٢٠١٩) نووسەر و ڕۆشنبیر
* فاروقی مەلا مستەفا (١٩٤٢) بازرگان و سەرمایەداری ناسراوی سلێمانی و کوردستان و عێراق و برای عیزەدین مستەفا ڕەسوڵ
* ئاسۆ بامۆکی بازرگان و وەبەرھێنەر و سەرمایەداری ناسراوی سلێمانی و ھەڵەبجە
* [[یەحیا ئەفەندیی وێنەگر|یەحیا ئەفەندی وێنەگر]] (١٨٨٩–١٩٧٦)یەکەمین وێنەگری سلێمانی.
* [[حاجی مەلا سەعید کەرکووکلی زادە]] (١٨٦٦–١٩٣٧), وەزیری یاسا لە لە [[شانشینی کوردستان]] لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]].
* [[مستەفا پاشای یاموڵکی|مستەفا یامولکی]] (١٨٦٦–١٩٣٦)، وەزیری پەروەردە لە شانشینی کوردستان لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]].
* [[پیرەمێرد]] (١٨٦٧–١٩٥٠), ھۆنراوەنووس و ڕۆژنامەوان.
* [[شێخ مەحموودی حەفید]] (١٨٧٨ – ١٩٥٦), مەلیکی کوردستان (١٩٢٢–١٩٢٤)
* [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] (١٨٨٠–١٩٤٨), مێژوونووس، [[سیاسەت]]مەدار.
* [[تۆفیق وەھبی]] (١٨٩١–١٩٨٤)، زمانناس، و سیاسەتمەدار و ھۆنراوەنووس.
* [[شێخ نووری شێخ ساڵح|شێخ نوری شێخ ساڵح]] (١٨٩٦–١٩٥٨) ڕۆژنامەوان و ھۆنراوەنووس.
* [[گۆران]] (١٩٠٤–١٩٦٢), دامەزرێنەری ھۆنراوەی نوێ، ھۆنراوەنووس.
* [[ئیبراھیم ئەحمەد]] (١٩١٤–٢٠٠٠), [[ڕۆمان]]نووس، ھۆنراوەنووس و وەرگێڕ.
* ھێرۆ ئیبراھیم ئەحمەد (١٩٤٧) کچی ئیبراھیم ئەحمەد و ھاوسەری سەرۆککۆماری عێراق جەلال تاڵەبانی و خانمی یەکەمی عێراق (٢٠٠٥–٢٠١٤)
* شاناز ئیبراھیم ئەحمەد(١٩٥٤) کچی ئیبراھیم ئەحمەد و ھاوسەری سەرۆککۆماری عێراق عەبدول لەتیف ڕەشید و خانمی یەکەمی عێراق (٢٠٢٢–٢٠٢٦)
* ھەتاو ئیبراھیم ئەحمەد کچی ئیبراھیم ئەحمەد
* [[محەممەد قودسی]] (١٩١٩–١٩٤٧) ئەفسەر لە [[سوپا]]ی [[کۆماری کوردستان]].
* [[ئەحمەد ھەردی]] (١٩٢٢—٢٠٠٦), ھۆنراوەنووس.
* [[حەپسەخانی نەقیب]] (١٨٩١–١٩٥٣) سیاسەتمەدار و خێرخواز.
* [[محەممەد ساڵح دیلان]] (١٩٢٧–١٩٩٠), مۆسیقاژەنێکی دیار و ھۆنراوەنووس.
* [[زمناکۆ بورھان قانع]] (لەدایکبوون ١٩٧٨), ڕۆژنامەوان و ڕووناکبیر.
* [[ئەنوەر قەرەداغی]] (١٩٤٦), مۆسیقاژەن و ئاواز دانەرێکی دیار.
* [[دیاری قەرەداغی]] (١٩٦٧), گۆرانیبێژ.
* [[شەھاب شێخ نووری|شەھاب شێخ نوری]] (١٩٣٢–١٩٧٦) سیاسەتمەداری کورد لە [[عێراق]].
* [[جەمال نەبەز]] (لەدایکبوون ١٩٣٣), زمانناس.
* [[مەحموود عوسمان|مەحمود عوسمان]] (لەدایکبوون ١٩٣٨), سیاسەتمەدار.
* [[شێرکۆ بێکەس]] (لەدایکبوون ١٩٤٠), ھۆنراوەنووسی سەردەم.
* [[محەممەد حاجی مەحموود]] (لە دایکبوون ١٩٥٣)، سیاسەتمەدار
* [[نەوشیروان مستەفا]] (لەدایکبوون ١٩٤٤), سیاسەتمەدار.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wusha.net/ |سەردێڕ=Wusha Corporation بڵاوکەرەوە=Wusha.net |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢}}&lt;/ref&gt;
* [[عوسمانی حاجی مارف]] (لەدایکبوون ١٩٥٤)سیاسەتمەدار، سکرتێری حزبی کۆمۆنیست.
* [[فریاد فازل عومەر]] (لەدایکبوون ١٩٥٠), پرۆفیسۆر لە زانکۆی فری بەرلین.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.geschkult.fu-berlin.de/e/iranistik/mitarbeiter/wimis/omar/index.html |سەردێڕ=Institut für Iranistik: Feryad Fazil Omar |بڵاوکەرەوە=Geschkult.fu-berlin.de |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111003042038/http://www.geschkult.fu-berlin.de/e/iranistik/mitarbeiter/wimis/omar/index.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
* [[ڕزگار محەممەد ئەمین]] (لەدایکبوون ١٩٥٨), دادوەر.
* [[بەختیار عەلی]] (١٩٦٠) ڕۆماننووس و ڕووناکبیر.
* [[کەژاڵ ئەحمەد]] (١٩٦٧) شاعیر و ڕۆژنامەنووس.
* [[بەرھەم ساڵح]] (لەدایکبوون ١٩٦٠)سیاسەتمەدار، [[سەرۆک وەزیران]]ی پێشووی [[ھەرێمی کوردستان]].
* [[میران ئەبراھام]] (لەدایکبووی ١٩٧٠) نووسەر و ڕۆماننووس.
* [[کارزان کاردۆزی]] (لە دایکبوون ١٩٨٦) دەرھێنەری فیلم و نووسەر.
* [[مەریوان وریا قانع]] (لەدایکبوون ١٩٦٦), ڕووناکبیر.
* [[چۆمان ھەردی]] (لەدایکبوون ١٩٧٤) ھۆنراوەنووس، وێنەکێش.
* [[دکتۆر ڕێبوار فەتاح]] (ڕێبوار مەریوانی) (لەدایکبوون ١٩٥٧) نووسەر و شارەزای ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست.
* [[شوان کەمال]] (لەدایکبوون ١٩٦٧) [[ھونەرمەندی داھێنەر|ھونەرمەند]]، پەیکەرساز و وینەکێش.
* [[جەلال دەباغ]] (لەدایکبوون ١٩٣٩) سیاسەتمەدار، نووسەر و ڕۆژنەمەنوس.
* [[جەلال تاڵەبانی]] (١٩٣٣–٢٠١٧)یەکەمین سەرۆککۆماری کورد و شەشەمین سەرۆککۆماری عێراق.

== کەسایەتیی بیانی کە لە شاری سلێمانی ژیاون ==
* [[ئیلی بانیستەر سەون]] ناسراو بە مێجەر سەون یان مێجەر سۆن
* [[گۆکول چاند موکرجی]] ناسراو بە غەفوور ھیندی یان غەفوورە ڕەش ١٨٩٤–١٩٨٠

== گەڕەکەکانی شاری سلێمانی ==
{{multicol}}
* [[ھەوارەبەرزە (ڕوونکردنەوە)|ھەوارەبەرزە]]
* [[ئەزمڕ]]
* گۆیژەی نوێ
* [[خەبات]]
* [[ئازادی (سلێمانی)|ئازادی]]
* [[ئیبراھیم ئەحمەد (سلێمانی)]]
* بەختیاری
* [[کارێزەوشک]]
* سەروەری
* فەرمانبەران
* ھاوکاری
* [[دەباشان]]
* [[ھەواری تازە]]
* گاردن سیتی (سلێمانی)
* [[تووی مەلیک (گەڕەک)|تووی مەلیک]]
* [[عەلی کەمال]]
* [[شەھیدان]]
{{multicol-break}}
* [[دارۆغا]]
* [[گۆیژە (گەڕەک)|گۆیژە]]
* [[مامۆستایان (سلێمانی)]]
* [[قازی محەممەد (سلێمانی)]]
* [[ئیسکان (سلێمانی)]]
* [[سلێمانی نوێ]]
* [[گردی جۆگە]]
* [[مەڵکەندی]]
* شێخان
* [[بەکرەجۆ]]
* [[قەرەتۆغان]]
* کانی ئاسکان
* [[گردە خڕە]]
* [[کانی کوردە]]
* [[ھەواری شار]]
* سارداو
* کەلەکن
* [[حاجی سوورە]]
* [[دەردە دێ]]
* [[زانکۆ]]
* [[کانی با]]
* ڕاپەڕین
{{multicol-break}}
* شۆڕش
* [[سەلیم بەگ]]
* [[دەباشان]]
* [[سوورێن]]
* عەلی ناجی
* ئاشتی
* ھەواری شار
* تاڤگە
* عەواڵ
* شاری ئارام
* کەڵینان تاوەرز
* بەرانان
* دانیا سیتی
* باشوور سیتی
* بادینان
* باخان
* بێسەرانی
{{multicol-break}}
* ئەندازیاران
* بەرانان
* زەرگەتە
* کانی سپیکە
* [[سەرچنار]]
* چوارچرا
* کەنەسوورە
* کانی گۆمە
* بەختیاری
* ھەندرێن
* شێروانە
* ھەکاری
{{multicol-break}}
* بەختیاری نوێ
* ھەراواز (گردی سەرچنار)
* قلیاسان
* زەرگەتەی کۆن
* مامە یارە، ڕۆژھەڵات
* ساوان، ڕۆژھەڵات
* سابونکەران، دارگازێن
* بازرگانی
* تانجەرۆ، زمناکۆ
{{multicol-break}}
* جوولەکان
* شارەوانی
* سەرشەقام
* وەیس
* [[چوارباخ]]
* ئاوباریک
* گەرمیان
* [[شێخ محێدین]]
* [[زێڕێنۆک]]
* قالاوا
{{multicol-break}}
* [[موشیرئاوا]]
* ئابڵاغ
* ڕزگاری
* کارگەکەن
* لالا زار
* زەرداو
* [[وڵووبە]]
* گوندی ئەڵمانی یەک
* گوندی ئەڵمانی دوو
* کورد سیتی
* کوردسات
* شاری گۆیژە
* قڕگە
* ڕاپەڕین
* کەلەوانان
* حاجیئاوا
* کەندەکەوە
* گوڵەباخ
* ئیبراھیم پاشا
{{multicol-end}}
*قولەرەیسی سەروو
*قولەرەیسی خواروو

== فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی سلێمانی ==
{{سەرەکی|فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی سلێمانی}}
[[پەڕگە:44929 The Sulayamaniyah International Airport in 2007.jpg|وێنۆک|300px|فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی سلێمانی لە ساڵی ٢٠٠٧دا]]
فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی سلێمانی دەکەوێتە [[بەکرەجۆ]] بەدووری ١٥ کیلۆمەتر لە شاری سلێمانی، فڕۆکەخانەکە لە ساڵی [[٢٠٠٣]] بەردی بناغەی بۆ دانراو و لە ساڵی [[٢٠٠٥]] بەتەواوی بەکار خرا.

== پەیوەندی نێونەتەوەیی ==
=== دەستە خوشک ===
* {{ھێمای ئاڵا|کوردستان}} [[سنە]]، [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای کوردستان لە ئێران]] &lt;ref name=&quot;http://www.kurdpress.com/details.aspx?id=175912&quot;&gt;http://www.kurdpress.com/details.aspx?id=175912 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191102071315/http://www.kurdpress.com/details.aspx?id=175912 |date= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ }}&lt;/ref&gt;

== پێشانگا ==
&lt;gallery&gt;
پەڕگە:View of Sulaimaniyah.jpg|شەقامی سالم، سلێمانی
پەڕگە:Sulamani-kurdistan (3).jpg|دیمەنی دەریاچەی دوکان، سلێمانی
پەڕگە:Kurdishflagslemani.jpg|ئاڵای کوردستان لە پارکی ئازادی
پەڕگە:Sulaymaniyah1.jpg|دیمەنێکی سلێمانی
پەڕگە:View of Sulaymaniyah (Sulaimani) City , Kurdistan.jpg|شاری سلێمانی
پەڕگە:Sulaymaniyah City Kurdistan.jpg|دیمەنێکی شاری سلێمانی
پەڕگە:View of Sulaymaniyah (Slemani) City in Winter - Snow 2015.JPG|سلێمانی لە وەرزی زستاندا
Handmade Bottles Tree.jpg|سلێمانی
Grand Millennium Sulaimani Hotel in Sulaymaniyah, Kurdistan.jpg|سلێمانی لە شەودا
Dr Jamal Hostpital for childern in Sulaymaniyah.jpg|نەخۆشخانەیەکی منداڵان لە شاری سلێمانی
Sarchnar Park, Slemani.jpg|پارکی سەرچنار
Romanian amphitheater - sulaymaniyah.jpg|شانۆی ڕۆمانی لە هەواری شار
&lt;/gallery&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[پێڕستی شارەکانی کوردستان|شارەکانی کوردستان]]
* [https://sulipas.com نەخشەی پاسەکان و گەڕەکەکانی سلێمانی] 

== سەرچاوەکان ==
{{پەراوێزەکان|٢}}

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
{{پۆلی کۆمنز|Sulaymaniyah}}
* [https://web.archive.org/web/20160314091807/http://slaemany.com/ ماڵپەڕی سلێمانی]
* [https://web.archive.org/web/20160311062608/http://univsul.org/k_uos.aspx ماڵپەڕی زانکۆی سلێمانی]
* [http://kurdish-guide.com/ ڕێبەری کوردی]
* [http://www.sul-traffic.com/ بەڕێوەبەرایەتی ھاتوچۆی سلێمانی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191026172122/http://www.sul-traffic.com/ |date=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ }}
* [https://web.archive.org/web/20150703183939/http://www.suligov.com/Default.aspx پارێزگای سلێمانی]
* [https://web.archive.org/web/20170920052709/http://kurdsat.tv/ کوردسات تیڤی]
* [https://web.archive.org/web/20160311062608/http://univsul.org/k_uos.aspx زانکۆی سلێمانی]
* [[:en:Sulaimaniya|ویکیپیدیای ئینگلیزی - سلێمانی]]

{{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی ھەرێمی کوردستان}}
{{نەخشەی ھەرێمی کوردستان}}
{{شارەکانی کوردستان}}
{{پایتەختەکانی کوردستان}}
{{کەسایەتییەکانی سلێمانی}}
{{پڕگەلھەترین شارەکانی کوردستان}}
{{تووڵی دەروازە|ئاسیا|جوگرافیا|کوردستان|پارێزگای سلێمانی|ڕۆژھەڵاتی ناوین|عێراق|شارەکان}}

[[پۆل:سلێمانی|سلێمانی]]
[[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٧٨٤]]
[[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]]
[[پۆل:شام]]
[[پۆل:نیشتنگە کوردییەکان]]
[[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]]</text>
      <sha1>5rpsuxeu3yivpyaenm6hprodeox2uh4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4467</id>
    <revision>
      <id>1578059</id>
      <parentid>1577953</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:06:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21982" sha1="hvkvmz8ikhj7jdocptlr740lt5dtxlw" xml:space="preserve">{{pp|vandalism|small=yes}}
{{پپ}}
{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  پارێزگای ورمێ
| ناوی_فەرمی	           =  Արևմտյան Ադրբեջան - Azerbaycana Rojava - استان آذربایجان غربی - West Azerbaijan Province - Qərbi Azərbaycan ostanı 
| ناوی_خۆماڵی		=  پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| جۆری_نیشتنگە		=     [[پارێزگا]]
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  IranWestAzerbaijan-SVG.svg
| شرۆڤەی_وێنە		= نەخشەی پارێزگای ورمێ
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		    = 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=5|type=shape&lt;!--line--&gt;|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.66667|frame-long=45.0000|frame-width=250|frame-height=300}}
| قەبارەی_نەخشە  = 70px
| شرۆڤەی_نەخشە		= 
| دەرزیی_نەخشە		=   
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە	= 
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە	= 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە	= جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا
| دەرزیی_نەخشە١	= Iran
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١	= 
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١	= 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١	= جێگەی لە [[ئێران]]دا
| پۆتانەکان             = 
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان	= 
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو	= [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو    = [[ئێران]]
| جۆری_دابەشکراو١	= [[ھەرێم]]  
| ناوی_دابەشکراو١	= [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجان]] (جێناکۆک){{تێبینی|دانیشتووانی [[کورد]] زیاتر لە باشوور و ڕۆژاوای پارێزگا و دانیشتووانی [[ئازەربایجانییەکان|ئازەربایجانی]] زیاتر لە ڕۆژھەڵاتی پارێزگاکە نیشتەجێن.}} 
| جۆری_دابەشکراو٢	=   
| ناوی_دابەشکراو٢	=   
| جۆری_دابەشکراو٣	=   
| ناوی_دابەشکراو٣	=   
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= [[پایتەخت|ناوەند]]
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= [[ورمێ]]
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= پارێزگار
| ناوی_سەرۆک		= [[ڕەزا ڕەحمانی]]
| سەرناوی_سەرۆک١        = نوێنەرەکان لە [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی]]
| ناوی_سەرۆک١	   = ١٢ نوێنەر{{تێبینی|٧ نوێنەری کورد و ٥ نوێنەری ئازەری.}}
| سەرناوی_سەرۆک٢        = نوێنەرەکان لە [[ئەنجومەنی شارەزایانی ڕێبەری]]
| ناوی_سەرۆک٢	   = ٣ نوێنەر{{تێبینی|ھەر سێ نوێنەرەکە پەیڕەوی مەزھەبی [[شیعە]]ن.}}
| سەرناوی_سەرۆک٣        = نوێنەری [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێبەر]] لە پارێزگا
| ناوی_سەرۆک٣	   = [[سەید مەھدی قوڕەیشی]]
&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= ٣٧،٤٣٧
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=            
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= ٣٦٠٥
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= ٧٨٥
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		= ٣،٢٦٥،٢١٩
| دانیشتووان_لە			= [[٢٠١٦]]
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		= ٨٧
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = زۆرینە: [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کورمانجی]]، [[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]] و [[کوردیی کەڵھوڕی|کەڵھوڕی]]) و [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەربایجانی]]{{ھن}}کەمینە: [[زمانی ئەرمەنی|ئەرمەنی]] و [[زمانی سوریانی|ئاشووری]]
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = زۆرینە: [[ئیسلام]] ([[سوننە]] و [[شیعە]]){{ھن}}
کەمینە: [[مەسیحییەت]] و [[یارسان]]
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی]] (٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠،٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[کاتی ستانداردی ئێران|کاتی ئێران]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST    = 
| جیاوازی١_لە_DST	=
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٤٤١
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= [http://urmia.ir/ urmia.ir]
| پەراوێزەکان		=
}}
[[پەڕگە:Locator_map_Iran_West_Azerbaijan_Province.png|چەپ|وێنۆک|200px|پارێزگای ورمێ]]
'''پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا''' یان '''پارێزگای ورمێ''' یەکێک لە [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگاکان]]ی [[ئێران]]ە کە لە باکووری ڕۆژاوای ئەو وڵاتەدا ھەڵکەوتووە. ناوەندی پارێزگاکە شاری [[ورمێ]]یە و لە دوو نەتەوەی سەرەکیی [[کورد]] و [[ئازەربایجانییەکان|ئازەربایجانی]] پێکھاتووە. بەھۆی جیاوازیی پێکھاتەکان، پارێزگاکە وەکوو ھەرێمێکی جێناکۆک دادەنرێت کە لەلایەن کوردەکانەوە وەک بەشێک لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و لەلایەن ئازەرییەکانەوە وەک بەشێک لە [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجانی باشوور]] ھەژمار دەکرێت. ئەو پارێزگایە لەگەڵ [[کۆماری خۆسەری نەخچیڤان|کۆماری نەخچیڤان]] ([[ئازەربایجان]])، [[باکووری کوردستان]] ([[تورکیا]]) و [[ھەرێمی کوردستان]] ([[عێراق]]) ھاوسنوورە.

== مێژوو ==
کاتی سەرھەڵدانی [[سەفەوییەکان|دەوڵەتی سەفەوی]] لە ئێراندا، بەشێکی ورمێ بەدەستی میرانی [[برادۆست]]ەوە بوو.&lt;ref&gt;[http://yghorbanifar.blogfa.com/post-14.aspx تاریخ حاکمان و تاریخ محکومان: روایت اسکندربیگ از دمدم] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090227163124/http://yghorbanifar.blogfa.com/post-14.aspx |date=٢٧ی شوباتی ٢٠٠٩}}&lt;/ref&gt; لە شاری [[خۆی]]یش میرانی [[دومبولی]] بە ڕەگەز کورد حوکمڕانی شاریان دەکرد. کە [[شاعەبباسی گەورە]] بە یارمەتی تورکمانی ئەفشار ھاوردە، ھێرشی بردە سەر [[قەڵای دمدم]]ی پێگەی میرانی برادۆست، قەڵاکە داگیرکرا و [[ئەمیرخانی برادۆست]] لە ناوبرا. دوای ئەم شەڕە خوێناوییە حوکمڕانیی ئەم شارە و دەوروبەری درا بە ھۆزی ئەفشار و دواتر بۆ بەرپەرچدانەوەی ھێرشی کوردی [[بڵباس]] ھۆزی [[قەرەپەپاخ]]یش ھێنرانە [[دەشتی سندوس]] و [[نەغەدە]]. شۆرشەکانی [[شێخ عوبەیدوڵڵای نەھری]] و [[سمکۆ|سمکۆی شکاک]] دوو بەرسەرھاتی گرنگ بوون کە کوشتاری خوێناوی و ماڵوێرانیی بەدووای خۆی ھێنا. لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم|شەڕی جیھانیی یەکەمدا]] بە پلانێکی نھێنی ماڕشەممونی ئاشووری بە دەستی سمکۆوە کوژرا و ئاشووپی نێوان کورد و ئاشووری زیانێکی گەورەتری بە ھەرێمەکە گەیاند.

=== کۆماری کوردستان ===
{{سەرەکی|کۆماری مەھاباد}}
لە دوای [[جەنگی جیھانیی دووەم|شەڕی جیھانیی دووەم]] کاتێک لەشکری سۆڤیەت باکووری ئێرانی داگیرکرد کورد و تورکی ئازەری بە پشتگیری [[یەکێتیی سۆڤیەت|سۆڤیەت]] ئیعلانی دوو کۆماری ئازادیان کرد لە [[مەھاباد]] و [[تەورێز]]. [[قازی محەممەد]] یەکەم و دوایین سەرکردەی ئەم کۆمارە بوو و ھەر لە مەھابادیش بە فرمانی [[محەممەدڕەزا پەھلەوی]] لە سێدارەدرا. یەکەم ڕاگەیاندنی [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] ھەر لە ڕۆژگاری کۆماری مەھاباد بوو.

== شارستانەکان ==
{{ئەمانەش ببینە|پێڕستی شارستانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا}}
پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا لە ١٧ شارستان پێکدێت کە بریتین لە:

{{نەخشەی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا}}

== دابەشکاری و ئامار ==
پارێزگای ورمێ لە ٢٠ [[شارستان]]، ٤٨ [[شار]]، ٤٢ [[ناوچە]] و ١٤٢ [[گوندەوار]] پێکھاتووە. زمانەکانی [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|باکووری]] و [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]]) و [[ئازەربایجانی]] دوو زمانی سەرەکیی پارێزگان. ئامارەکانی شارستانەکانی پارێزگای ورمێ:&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/2/pdf/jamiat_shahrestan_keshvar3.pdf |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی PDFی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140703101259/http://www.amar.org.ir/Portals/2/pdf/jamiat_shahrestan_keshvar3.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تەممووزی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

 {| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 85%; text-align: center; width: auto&quot;
|-
!ناوی [[پێڕستی شارستانەکانی پارێزگای ورمێ|شارستان]] !! ژمارەی دانیشتووان !! ڕیزبەندی دانیشتووان لە پارێزگادا !! [[ڕووبەر]] !! ڕیزبەندی ڕووبەر لە پارێزگادا !! زمانەکان
|-
|[[شارستانی ورمێ|ورمێ]]|| ٩٦٣،٧٣٨ || ١ || ٥،٢٥١ || ٢ || ئازەربایجانی، کوردیی باکووری و ناوەندی
|-
|[[شارستانی خۆی|خۆی]]|| ٣٥٤،٣٠٩ || ٢ || ٥،٥٦١ || ١ || ئازەربایجانی، کوردیی باکووری
|-
|[[شارستانی بۆکان|بۆکان]]|| ٢٢٤،٦٢٨ || ۳ || ٢،٥٤١ || ٦ || کوردیی ناوەندی
|-
|[[شارستانی میاندواو|میاندواو]] || ٢٦٠،٦٢٨ || ٤ || ٢،٢٣٣ || ٩ || ئازەربایجانی
|-
|[[شارستانی مەھاباد|مەھاباد]] || ٢١٥،٥٢٩ || ٥ || ٢،٥٩٢ || ٤ || کوردیی ناوەندی
|-
|[[شارستانی سەڵماس|سەڵماس]] || ١٩٢،٥٩١ || ٦ || ٢،٥٤٤ || ٥ || ئازەربایجانی، کوردیی باکووری
|-
|[[شارستانی پیرانشار|پیرانشار]] || ١٢٣،٦٣٩ || ٧ || ٢،٢٥٩ || ٨ || کوردیی ناوەندی
|-
|[[شارستانی نەغەدە|نەغەدە]] || ١٢١،٦٠٢ || ٨ || ١،٠٥٠ || ١٤ || کوردیی ناوەندی، ئازەربایجانی
|-
|[[شارستانی سەردەشت|سەردەشت]] || ١١١،٥٩٠ || ٩ || ١،٤١١ || ١٢ || کوردیی ناوەندی
|-
|[[شارستانی ساینقەڵا|ساینقەڵا]] || ٩١،١١٣ || ١٠ || ٢،١٤٤ || ١٠ || ئازەربایجانی، کوردیی ناوەندی
|-
|[[شارستانی ماکۆ|ماکۆ]] || ٨٨،٨٦٣ || ١١ || ٤،٣٣٥ || ٣ || ئازەربایجانی، کوردیی باکووری
|-
|[[شارستانی تیکاب|تیکاب]] || ٧٨،١٢٢ || ١٢ || ٢،٥٢٣ || ٧ || ئازەربایجانی، کوردیی ناوەندی
|-
|[[شارستانی شنۆ|شنۆ]]|| ٧٠،٠٣٠ || ١٣ || ١،١٩٣ || ١٣ || کوردیی ناوەندی
|-
|[[شارستانی شەوت|شەوت]]|| ٥٢،٥١٩ || ١٤ ||٩٣١ ||١٧ || ئازەربایجانی، کوردیی باکووری
|-
|[[شارستانی چاڵدێران|چاڵدێران]]|| ٤٦،٣٩٨ || ١٥ || ١،٩٧٥ || ١١ || ئازەربایجانی، کوردیی باکووری
|-
|[[شارستانی چایپارە|چایپارە]]|| ٤٣،٢٠٦ || ١٦ || ٩٤٠ || ١٥ || ئازەربایجانی، کوردیی باکووری
|-
|[[شارستانی پۆلدەشت|پۆلدەشت]]|| ٤٢،٠٧١ || ١٧ || || || ئازەربایجانی، کوردیی باکووری
|-
|-
|[[شارستانی چواربورج|چواربورج]] || ٢٦،٢١٩ || ١٩ || ٢٩٥ || ٢٠ || ئازەربایجانی
|-
|[[شارستانی میراوە|میراوە]] || ٢٢،٧٠٠ || ١٩ || || || کوردیی ناوەندی
|-
|[[شارستانی بارووق|بارووق]]|| ٢٢،٣٨٥ || ٢٠ || ٩٣٢ || ١٨ || ئازەربایجانی
|-
|}

== دانیشتووان ==
دانیشتووانی [[کورد]] لەم پارێزگایەدا بە سێ شێوەزاری سەرەکی قسەدەکەن: [[کوردیی باکووری]] (کورمانجی) لە شارەکانی [[ماکۆ]] ھەتا [[ورمێ]]، [[کوردیی ناوەندی]] (سۆرانی) لە [[موکریان]]دا لە شنۆ ھەتا تیکاب و [[کوردیی باشووری]] (کەڵھوڕی) لە شارەکانی تیکاب و ساینقەڵا و ھەروەھا ھەندێکیش لە بۆکان ژیان بەسەر دەبەن.
شارستانەکانی بۆکان، مەھاباد، شنۆ، پیرانشار و سەردەشت بەتەواوی لە دانیشتووانی کورد پێکدێن. ئەم پارێزگایە لە کۆنەوە ھەتا ئێستا، پارێزگایەکی کێشەلەسەر لە نێوان کوردەکان و ئازەرییەکانە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://govartishk.com/conflicts/|سەردێڕ= کێشەی خاک لەنێوان کورد و تورکی ئازەربایجانی لە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژئاوا لە ئێراندا|بڵاوکەرەوە= گۆڤاری تیشک|ڕێکەوتی سەردان= ١٥ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20211222222913/https://govartishk.com/conflicts/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
[[پەڕگە:West Azerbaijan Province Ethnic Map Detailed.png|وێنۆک|نەخشەی نەتەوەکانی پارێزگای ورمێ بەبێ دابەشکاریی شارستانەکان و ناوچەکان{{legend|#DCDC00|کورد}}
{{legend|#BE0000|ئازەری}}
{{legend|#5CAEBD|ئاشووری}}]]

دابەشبوونی ھۆزە کوردییەکان لە باکوورەوە بەرەو باشوور بەم شێوەیەیە: [[جەلالی]]، [[میلان]]، [[ھەیدەران]]، [[شکاک]]، [[بەگزادە]]،
[[برادۆست]]، [[گۆرانی-زازایی|گۆران]]، [[بەریاجی]]، [[مڵکاری]]، [[زەرزا]]، [[بائۆمەر]]، [[مامەش]]، [[گەورک]]، [[مەنگوڕ]]، [[پیران]]، [[چەرداوڕۆ]]کان لەک و [[ھەوشار]] کورد لە [[ناوچەی ھەوشار]].&lt;ref&gt;ایل‌ھا و طایفەھای عشایری کرد ایران. علی میرنیا. ناشر نسل دانش. ایران. ۱۳۶۸&lt;/ref&gt; ھۆزە ئازەرییە تورکمانەکانیش بریتین لە [[ئەفشار]] (کە لە [[کرمان]] و [[خۆراسان]]ەوە ڕاگوێزراون) و [[قەرەپەپاخ]] (کە لە [[قەوقاز]]ەوە ھاتوون). [[ئاشوورییەکان|ئاشووری]] و [[ئەرمەنی (ڕوونکردنەوە)|ئەرمەنییەکانیش]] دانیشتووی دێرینی ئەم پارێزگایەن.&lt;ref&gt;Keith Stanley McLachlan, The Boundaries of Modern Iran, UCL Press, 1994, P 55&lt;/ref&gt;

بەپێی لێکۆڵینێک لە ساڵی ٢٠١٠ دانیشتووانی پارێزگای ورمێ بە ئەم شێوازەی بوون؛ (ھەر چەند دروستیی ئەم لێکۆڵینە بە چاکی دیار نییە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdpress.com/fa/news/2449/%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%8C-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%DA%86%D8%B4%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7/ |سەردێڕ=موانع مشارکت کردها در آذربایجان غربی، انتظارات و چشم اندازها |ڕێکەوتی سەردان= ٦ی ئایاری ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210507125032/https://kurdpress.com/fa/news/2449/%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%B9-%D9%85%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%AA-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%A2%D8%B0%D8%B1%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%BA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%8C-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88-%DA%86%D8%B4%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;)
{{bar box
|title= پێکھاتەکانی پارێزگای ورمێ
|titlebar=#ddd
|left1=پێکھاتەکان
|right1=ڕێژە لە سەد
|float=left
|bars=
{{bar percent|[[کورد]]|yellow|50}}
{{bar percent|[[ئازەربایجانییەکان|ئازەربایجانی]]|red|48}}
{{bar percent|[[فارسەکان|فارس]]|black|0.8}}
{{bar percent|[[عەرەب]]|green|0.2}}
{{bar percent|ئەوانەی تر|purple|1}}
}}
{{clear}}

== ئەمانەش ببینە ==
* [[پێڕستی شارستانەکانی پارێزگای ورمێ|پێڕستی شارستانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]
* [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای ورمێ|پێڕستی شارەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]

== تێبینییەکان ==
{{تێبینییەکان}}

== سەرچاوەکان ==
 {{سەرچاوەکان}}

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
{{پۆلی کۆمنز|West Azerbaijan Province|پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا}}
* [http://kurdish-guide.com/ ڕێبەری کوردی]

{{Geographic location
|Centre    = پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا
|North     = {{Flag|Turkey}}{{ھن}}{{Flag|Azerbaijan}}
|Northeast = {{Flag|Azerbaijan}}
|East      = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]]
|Southeast = [[پارێزگای زەنگان]]
|South     = [[پارێزگای کوردستان]]
|Southwest = {{Flag|Iraq}}
|West      = {{Flag|Turkey}}
|Northwest = {{Flag|Turkey}}
}}

{{پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا}}
{{پارێزگاکانی کوردستان}}
{{پارێزگاکانی ئێران}}
{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}}

{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران|کوردستان|پارێزگای ورمێ|موکریان|ئازەربایجان}}

[[پۆل:پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]
[[پۆل:پارێزگاکانی ئێران]]
[[پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:پارێزگاکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]</text>
      <sha1>hvkvmz8ikhj7jdocptlr740lt5dtxlw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زانکۆی سەڵاحەدین</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7865</id>
    <revision>
      <id>1578206</id>
      <parentid>1461397</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T11:24:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>علي موراد</username>
        <id>75978</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Added better information, then removed unrelated information</comment>
      <origin>1578206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7516" sha1="q6w3qr9z4371g9yto7wrd4cubc012uj" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی زانکۆ
|ناو  = زانکۆی سەڵاحەدین{{ھن}}&lt;small&gt;Salahaddin University&lt;/small&gt;
|ناوی خۆماڵی =زانکۆی سەڵاحەدین-ھەولێر-عێراق
|ناوی وێنە = Salahaddin University-Erbil logo.png
|قەبارەی وێنە =
|لێدوانی وێنە = لۆگۆی زانکۆی سەڵاحەدین
|سەردێڕ =
|ناوی لاتینی =
|دروشم =
|دروشم بە کوردی =
|دامەزراندن       = ١٩٦٨ لە [[سلێمانی]]{{ھن}}ساڵی ١٩٨١ گوازرایەوە بۆ [[ھەولێر]]
|جۆر =[[میللی]]، [[حکومی]]
|پابەندبوون =
|بودجە =
|بەڕێوەبەر =
|سەرۆکی زانکۆ = کامەران یونس حەمەدئەمین
|شار = [[ھەولێر]]
|ویلایەت =
|پارێزگا = [[پارێزگای ھەولێر]]
|وڵات = [[ھەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]]
|ھێڵ =
|کامپ =ناوەندی شار
|یاریزانە وەرزشییەکان =
|وەرزشەکان =
|نازناو =
|پابەندییەکان =
|ماڵپەڕ =https://su.edu.krd/
|لۆگۆ =
}}

'''زانکۆی سەڵاحەدین''' دێرینترین زانکۆیە لە [[هەرێمی کوردستانی عێراق]]دا کە کامپی زانکۆکە ئێستا لە شاری [[ھەولێر]]ی پایتەختی [[هەرێمی کوردستانی عێراق]]ە،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=چەند خوێندکارێکی زانکۆی سەلاحەددین: شوێن نییە تێیدا بخەوین|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1101202121|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=www.rudaw.net}}&lt;/ref&gt; ئەم زانکۆیە یەکەم جار لە شاری [[سلێمانی]] لە ساڵی ١٩٦٨ دامەزرا، بەڵام لە ساڵی ١٩٨١ گواسترایەوە بۆ شاری [[ھەولێر]].

زانکۆی سەڵحەدین ئەندامە لە [[کۆمەڵەی نێودەوڵەتیی زانکۆکان]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=List of IAU Members – IAU|ناونیشان=https://iau-aiu.net/List-of-IAU-members?lang=en|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=iau-aiu.net}}&lt;/ref&gt; تاوەکوو ٢٠٠٥ کۆلێژە پزیشکییەکانی ھەولێر لەو زانکۆیە بوو، بەڵام لەو ساڵەوە [[زانکۆی پزیشکیی ھەولێر]]ی لێ جیابووەوە. جۆری خوێندن لە زانکۆکەدا خۆڕایییە بەوەی زانکۆیەکی حکوومییە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زانکۆ و دامەزراوە ئەکادیمییەکانى کوردستان {{!}} وەزارەتى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى|ناونیشان=http://archive.gov.krd/mohe/mhe-krg.org/ku/node/3347.html|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=archive.gov.krd}}&lt;/ref&gt; ئێستا دکتۆر کامەران یونس سەرۆکی زانکۆی سەڵاحەدینە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=پ. ی. د.کامەران یونس سەرۆکی زانکۆی سەڵاحەدین-ھەولێر سەردنی کۆلێژی پەروەردەی بنەڕەتی کرد.|ناونیشان=https://su.edu.krd/ku/news/pydkamaeran-ywns-saeroeky-zankoey-saelahaedyn-haewlyr-saerdny-koelyzhy-paerwaerdaey-bnaeraety|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=زانكۆی سه‌لاحه‌دین-هه‌ولێر|زمان=ku|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220810085957/https://su.edu.krd/ku/news/pydkamaeran-ywns-saeroeky-zankoey-saelahaedyn-haewlyr-saerdny-koelyzhy-paerwaerdaey-bnaeraety|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/290620225|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}&lt;/ref&gt;

== کۆلێژەکان ==
کۆلێژەکانی زانکۆی سەلاحەدین بریتین لە:
* کۆلێژی زانست
* [[زانکۆی سەڵاحەدین – کۆلێژی کشتوکاڵ|کۆلێژی کشتوکاڵ]]
* [[زانکۆی سەڵاحەدین – کۆلێژی تەکنیکی ئەندازیاری|کۆلێژی تەکنیکی ئەندازیاری]]
* [[زانکۆی سەلاحەدین کۆلێژی کارگێڕی و ئابوری|کۆلێژی کارگێڕی و ئابوری]]
* [[زانکۆی سەلاحەدین کۆڵێژی ھونەرە جوانەکان|کۆڵێژی ھونەرە جوانەکان]]
* [[زانکۆی سەلاحەدین کۆلێژی زانستە ئیسلامیەکان|کۆلێژی زانستە ئیسلامییەکان]]
* کۆلێژی پەروەردە
* کۆلێژی یاسا
* [[زانکۆی سەڵاحەدین – کۆلێژی زمان|کۆلێژی زمان]]
* [[زانکۆی سەلاحەدین کۆلێژی پەروەردەی بنەرەت|کۆلێژی پەروەردەی بنەرەت]]
* [[زانکۆی سەڵاحەدین – کۆلێژی ئاداب| کۆلێژی ئاداب]]
* [[زانکۆی سەلاحەدین کۆلێژی پەروەردەی جەستەیی و زانستە وەرزشیەکان|کۆلێژی پەروەردەی جەستەیی و زانستە وەرزشییەکان]]
* کۆلێژی زمان
* کۆلێژی زانستە سیاسییەکان

== بڕوانامەکان ==
[[پەڕگە:زانکۆی سەلاحەدین.jpg|وێنۆک|دەرچوونی بەشێک لە خوێندکارانی زانکۆی سەلاحەدین]]
لە زانکۆیەکە چەندین بڕوانامە بە خوێندکار دەبەخشێندرێت
* بەکالۆریۆسی زانست (Bachelor of Science)
* بەکالۆریۆسی ھونەر (Bachelor of Arts)
* ماستەر لە زانست (Master of Science)
* ماستەر لە ھونەر (Master of Arts)
* دوکتۆرا (PhD)
* دوکتۆرای پزیشکی - Medical degree (MD)

== سەرۆک ==
* کامەران یونس حەمەدئەمین

== دەرچووە ناودیارەکانی زانکۆ ==
چەندین کەسی ناسراو لە زانکۆی سەلاحەدین خوێندنیان بەکۆتا ھێناوە، لەوانە:
* [[نەوزاد ھادی]] پارێزگاری پێشووی ھەولێر
* [[نووری مالیکی]] سەرۆککوەزیرانی پێشووی عێراق
* [[محەممەد عارف]]
* [[شەماڵ سائیب]] ھونەرمەند
* [[مارف خەزنەدار]] نووسەری کورد
* [[فەرھاد پیرباڵ]]
* [[فەتحی میرانی]]
* [[کەمال خۆشناو]]
* [[سەعدی بەرزنجی]]
* [[شوکریە ڕەسوول]]
* [[کوردستان موکریانی]]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* {{وێبگەی فەرمی|https://su.edu.krd/}}

{{زانکۆکانی هەرێمی کوردستان}}
{{زانکۆکانی عێراق}}

{{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق|پەروەردە|زانکۆ|دەیەی ١٩٦٠|زانکۆکان}}

[[پۆل:ھەولێر]]
[[پۆل:شوێنەکانی ھەولێر]]
[[پۆل:زانکۆی سەلاحەدین]]
[[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٦٨ لە عێراق]]
[[پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی ھەولێر]]
[[پۆل:دامەزراوە فێرکارییەکان، دامەزرانی ١٩٦٨]]
[[پۆل:زانکۆ کوردییەکان]]</text>
      <sha1>q6w3qr9z4371g9yto7wrd4cubc012uj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578210</id>
      <parentid>1578206</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T11:33:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>علي موراد</username>
        <id>75978</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Added Short description</comment>
      <origin>1578210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7598" sha1="6xc3fao7qpq4gzkjc52hd6k95vuid7c" xml:space="preserve">{{Short description|زانکو لە هەرێمی کوردستانی عێراق}}

{{زانیاریدانی زانکۆ
|ناو  = زانکۆی سەڵاحەدین{{ھن}}&lt;small&gt;Salahaddin University&lt;/small&gt;
|ناوی خۆماڵی =زانکۆی سەڵاحەدین-ھەولێر-عێراق
|ناوی وێنە = Salahaddin University-Erbil logo.png
|قەبارەی وێنە =
|لێدوانی وێنە = لۆگۆی زانکۆی سەڵاحەدین
|سەردێڕ =
|ناوی لاتینی =
|دروشم =
|دروشم بە کوردی =
|دامەزراندن       = ١٩٦٨ لە [[سلێمانی]]{{ھن}}ساڵی ١٩٨١ گوازرایەوە بۆ [[ھەولێر]]
|جۆر =[[میللی]]، [[حکومی]]
|پابەندبوون =
|بودجە =
|بەڕێوەبەر =
|سەرۆکی زانکۆ = کامەران یونس حەمەدئەمین
|شار = [[ھەولێر]]
|ویلایەت =
|پارێزگا = [[پارێزگای ھەولێر]]
|وڵات = [[ھەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]]
|ھێڵ =
|کامپ =ناوەندی شار
|یاریزانە وەرزشییەکان =
|وەرزشەکان =
|نازناو =
|پابەندییەکان =
|ماڵپەڕ =https://su.edu.krd/
|لۆگۆ =
}}

'''زانکۆی سەڵاحەدین''' دێرینترین زانکۆیە لە [[هەرێمی کوردستانی عێراق]]دا کە کامپی زانکۆکە ئێستا لە شاری [[ھەولێر]]ی پایتەختی [[هەرێمی کوردستانی عێراق]]ە،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=چەند خوێندکارێکی زانکۆی سەلاحەددین: شوێن نییە تێیدا بخەوین|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1101202121|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=www.rudaw.net}}&lt;/ref&gt; ئەم زانکۆیە یەکەم جار لە شاری [[سلێمانی]] لە ساڵی ١٩٦٨ دامەزرا، بەڵام لە ساڵی ١٩٨١ گواسترایەوە بۆ شاری [[ھەولێر]].

زانکۆی سەڵحەدین ئەندامە لە [[کۆمەڵەی نێودەوڵەتیی زانکۆکان]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=List of IAU Members – IAU|ناونیشان=https://iau-aiu.net/List-of-IAU-members?lang=en|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=iau-aiu.net}}&lt;/ref&gt; تاوەکوو ٢٠٠٥ کۆلێژە پزیشکییەکانی ھەولێر لەو زانکۆیە بوو، بەڵام لەو ساڵەوە [[زانکۆی پزیشکیی ھەولێر]]ی لێ جیابووەوە. جۆری خوێندن لە زانکۆکەدا خۆڕایییە بەوەی زانکۆیەکی حکوومییە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زانکۆ و دامەزراوە ئەکادیمییەکانى کوردستان {{!}} وەزارەتى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى|ناونیشان=http://archive.gov.krd/mohe/mhe-krg.org/ku/node/3347.html|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=archive.gov.krd}}&lt;/ref&gt; ئێستا دکتۆر کامەران یونس سەرۆکی زانکۆی سەڵاحەدینە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=پ. ی. د.کامەران یونس سەرۆکی زانکۆی سەڵاحەدین-ھەولێر سەردنی کۆلێژی پەروەردەی بنەڕەتی کرد.|ناونیشان=https://su.edu.krd/ku/news/pydkamaeran-ywns-saeroeky-zankoey-saelahaedyn-haewlyr-saerdny-koelyzhy-paerwaerdaey-bnaeraety|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=زانكۆی سه‌لاحه‌دین-هه‌ولێر|زمان=ku|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220810085957/https://su.edu.krd/ku/news/pydkamaeran-ywns-saeroeky-zankoey-saelahaedyn-haewlyr-saerdny-koelyzhy-paerwaerdaey-bnaeraety|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/290620225|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}&lt;/ref&gt;

== کۆلێژەکان ==
کۆلێژەکانی زانکۆی سەلاحەدین بریتین لە:
* کۆلێژی زانست
* [[زانکۆی سەڵاحەدین – کۆلێژی کشتوکاڵ|کۆلێژی کشتوکاڵ]]
* [[زانکۆی سەڵاحەدین – کۆلێژی تەکنیکی ئەندازیاری|کۆلێژی تەکنیکی ئەندازیاری]]
* [[زانکۆی سەلاحەدین کۆلێژی کارگێڕی و ئابوری|کۆلێژی کارگێڕی و ئابوری]]
* [[زانکۆی سەلاحەدین کۆڵێژی ھونەرە جوانەکان|کۆڵێژی ھونەرە جوانەکان]]
* [[زانکۆی سەلاحەدین کۆلێژی زانستە ئیسلامیەکان|کۆلێژی زانستە ئیسلامییەکان]]
* کۆلێژی پەروەردە
* کۆلێژی یاسا
* [[زانکۆی سەڵاحەدین – کۆلێژی زمان|کۆلێژی زمان]]
* [[زانکۆی سەلاحەدین کۆلێژی پەروەردەی بنەرەت|کۆلێژی پەروەردەی بنەرەت]]
* [[زانکۆی سەڵاحەدین – کۆلێژی ئاداب| کۆلێژی ئاداب]]
* [[زانکۆی سەلاحەدین کۆلێژی پەروەردەی جەستەیی و زانستە وەرزشیەکان|کۆلێژی پەروەردەی جەستەیی و زانستە وەرزشییەکان]]
* کۆلێژی زمان
* کۆلێژی زانستە سیاسییەکان

== بڕوانامەکان ==
[[پەڕگە:زانکۆی سەلاحەدین.jpg|وێنۆک|دەرچوونی بەشێک لە خوێندکارانی زانکۆی سەلاحەدین]]
لە زانکۆیەکە چەندین بڕوانامە بە خوێندکار دەبەخشێندرێت
* بەکالۆریۆسی زانست (Bachelor of Science)
* بەکالۆریۆسی ھونەر (Bachelor of Arts)
* ماستەر لە زانست (Master of Science)
* ماستەر لە ھونەر (Master of Arts)
* دوکتۆرا (PhD)
* دوکتۆرای پزیشکی - Medical degree (MD)

== سەرۆک ==
* کامەران یونس حەمەدئەمین

== دەرچووە ناودیارەکانی زانکۆ ==
چەندین کەسی ناسراو لە زانکۆی سەلاحەدین خوێندنیان بەکۆتا ھێناوە، لەوانە:
* [[نەوزاد ھادی]] پارێزگاری پێشووی ھەولێر
* [[نووری مالیکی]] سەرۆککوەزیرانی پێشووی عێراق
* [[محەممەد عارف]]
* [[شەماڵ سائیب]] ھونەرمەند
* [[مارف خەزنەدار]] نووسەری کورد
* [[فەرھاد پیرباڵ]]
* [[فەتحی میرانی]]
* [[کەمال خۆشناو]]
* [[سەعدی بەرزنجی]]
* [[شوکریە ڕەسوول]]
* [[کوردستان موکریانی]]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* {{وێبگەی فەرمی|https://su.edu.krd/}}

{{زانکۆکانی هەرێمی کوردستان}}
{{زانکۆکانی عێراق}}

{{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق|پەروەردە|زانکۆ|دەیەی ١٩٦٠|زانکۆکان}}

[[پۆل:ھەولێر]]
[[پۆل:شوێنەکانی ھەولێر]]
[[پۆل:زانکۆی سەلاحەدین]]
[[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٦٨ لە عێراق]]
[[پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی ھەولێر]]
[[پۆل:دامەزراوە فێرکارییەکان، دامەزرانی ١٩٦٨]]
[[پۆل:زانکۆ کوردییەکان]]</text>
      <sha1>6xc3fao7qpq4gzkjc52hd6k95vuid7c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>شاڵاوی ئەنفال</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9237</id>
    <revision>
      <id>1578155</id>
      <parentid>1578009</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T15:02:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>-Haryad</username>
        <id>40333</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>دەستکاریی [[Special:Contributions/MusabQasim|MusabQasim]] ([[User talk:MusabQasim|لێدوان]]) بۆ دوایین پێداچوونەوەی [[User:176.3.74.235|176.3.74.235]] گەڕێندرایەوە</comment>
      <origin>1469211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33605" sha1="ag6o3v6qoimq0jimx2wwezxcy4cg81p" xml:space="preserve">{{خاوێنکردن}}
{{Infobox military conflict
|conflict    = شاڵاوی ئەنفال
|partof      = [[تێکھەڵچوونی نێوان عێراق و کوردەکان]]
|image       =[[پەڕگە:Anfal monument.png|200px|تەرمی ئەنفالکراوان لە مۆنۆمێنتی ئەنفال کە تا ئێستا بەشێکیان نادیارن لە ناوچەکاندا]]
|caption     =تەرمی ئەنفالکراوان لە مۆنۆمێنتی ئەنفال کە تا ئێستا بەشێکیان نادیارن لە ناوچەکاندا
|date        = ١٩٨٦ بۆ ١٩٨٩{{ھن}}{{small|(بە دیاریکراوی ٢٣ شوباتی ١٩٨٨{{spaced ndash}}٦ ئەیلوولی ١٩٨٩)}}
|place       = [[باشووری کوردستان]] {{flagicon|کوردستان}}
|casus       = تێکھەڵچوونی نێوان عێراق و کوردەکان
|result      = وێرانکردنی باشووری کوردستان
* خاپوورکردنی ٤٫٥٠٠ گوند
* کوژرانی دەیان هەزار کورد، کە بەزۆری سڤیل و ژن و منداڵ بوون
* ئاوارەبوونی زۆرێک لە کوردەکان لە ماڵ و حاڵی خۆیان بەشێوەی زۆرەملێ، کە بووە هۆی قەیرانێکی گەورەی پەنابەران لە ناوخۆی عێراق و لە وڵاتانی دراوسێ
* گوند و شارۆچکە و شوێنە کلتوورییە کوردنشینییەکان وێران بوون و زیانیان پێگەیشت
* لەناوبردنی سەرچاوە ئابووری و ئاوییەکان، و بنبڕکردنی سەرچاوەکانی ژیان
|combatant1  = {{flagicon image|Flag of Iraq (1963-1991).svg}} [[ڕژێمی بەعس|ڕژێمی بەعسی عێراق]]
|combatant2  = [[پێشمەرگە]] {{flagicon|کوردستان}}
|commander1  = {{flagicon image|Flag of Iraq (1963-1991).svg}} [[سەددام حوسێن]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Iraq (1963-1991).svg}} [[عەلی حەسەن ئەلمەجید]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Iraq (1963-1991).svg}} [[عیزەت دووری]]{{ھن}}{{nowrap|{{flagicon image|Flag of Iraq (1963-1991).svg}} [[سوڵتان ھاشم ئەحمەد محەممەد تائی]]}}{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Iraq (1963-1991).svg}} [[حوسێن ڕەشید محەممەد تەکریتی]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Iraq (1963-1991).svg}} [[فەرحان مەتلەک ساڵح جەبووری]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Iraq (1963-1991).svg}} [[سابیر عەبدولعەزیز دووری]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Iraq (1963-1991).svg}} [[تاھیر تۆفیق عانی]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Iraq (1963-1991).svg}} [[ئەیاد عەباس ناسری]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Iraq (1963-1991).svg}} [[وەفیق سامەرائی]]
|commander2  = 
|strength1   =
|strength2   =
|units1      = لەشکری یەک{{ھن}}لەشکری پێنج&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.trial-ch.org/en/resources/trial-watch/trial-watch/profiles/profile/63/action/show/controller/Profile/tab/fact.html |سەردێڕ=TRIAL: Profiles |بڵاوکەرەوە=Trial-ch.org |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160408123909/http://www.trial-ch.org/en/resources/trial-watch/trial-watch/profiles/profile/63/action/show/controller/Profile/tab/fact.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی نیسانی ٢٠١٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160408123909/http://www.trial-ch.org/en/resources/trial-watch/trial-watch/profiles/profile/63/action/show/controller/Profile/tab/fact.html |date= ٨ی نیسانی ٢٠١٦}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[لیواکانی بەرگریی نیشتمانیی]] &lt;sup&gt;(کتائب الدفاع الوطنی)&lt;/sup&gt;
|casualties3 = ئەنفالکردنی نزیکەی ١٨٠٫٠٠٠ کوردی سڤیل{{ھن}}بێسەروشوێنکردنی ١٨٫٢٠٠٠ کوردی سڤیل{{ھن}}لەناوبردنی ٤٫٥٠٠ گوند
|notes       =
}}

'''ئەنفال''' یان '''شاڵاوی ئەنفال'''، کۆمەڵکوژیی [[کورد]]انی [[باشووری کوردستان]] بوو لەلایەن [[ڕژێمی بەعس]]ی [[عێراق]] بە سەرۆکایەتی پێنجەمین سەرۆک کۆماری عێراق [[سەددام حوسێن]]، کە لە کۆتاییی [[شەڕی ئێران و عێراق]]دا ئەنجام درا. لە کۆمەڵکوژییەکەدا ٥٠٬٠٠٠ بۆ ١٨٢٬٠٠٠ کورد کوژرا. [[عەلی حەسەن ئەلمەجید]] سەرکردەی ئەم هەڵمەتە بوو.

وڵاتانی [[سوێد]]، [[نەرویژ]] و [[شانشینی یەکگرتوو]] بەشێوەیەکی فەرمی کۆمەڵکوژیی ئەنفالیان بە [[جینۆساید]] ناساندووە.

== ناو ==
ئەنفال ناوی ھەشتەم [[سوورەت]]ە لە [[قورئان]]. وا لێک دەدرایەوە کە لە [[شەڕی بەدر]] لە ساڵی ٦٢٤ی کۆچیدا ئەنجام دراوە، بەوەی کە سەرکەوتن لەسەر ٣١٣ کەس دوای ئەوەی ئەوانەی نوێ ببوون بە موسڵمان و ئەوانەی کە ئایینیان بتپەرستن بوو ژمارەیان ٩٠٠ کەسی بوو. ئەنفال دەقاودەق واتای تاڵان کردن دەدات لە کاتی جەنگ دا و ئەم ناوە بەکارھات بۆ ھێرشی سەربازی بۆ کاولکردن و لەناوبردنی جەستەیی تاکی گەلی کورد، [[عەلی حەسەن ئەلمەجید]] ماڵ و سامانی نەتەوەی کوردی [[حەڵاڵ|ڕەوا]] کرد بۆ سوپای ھێرشبەر. فەرمانی تاڵانکردن دەست بەسەرداگرتنی سامان و گەنجینەی ھاووڵاتی کە ئاژەڵ و ماڵ و سەروەت و سامان و ھەتا خاوخێزانیانی دەگرتەوە، ئەم فەرمانەش [[جاش]]ەکانی بەکرێ گرتە و خۆفرۆشی کورد ھەڵسان بە ھاوکاری کردنی سوپاکە.

== پوختە ==
کۆمەڵکوژیی ئەنفال لەساڵی ١٩٨٦ دەستی پێکرد بە شەش قۆناغی سەرەکی و لە ساڵی ١٩٨٩ کۆتایی پێ ھات، بۆ ئەنجامدانی پرۆسەی کۆمەڵکوژی ئەنفال سوپای عێراقی سوودیان لە ھێرشی پیادەی سەر زەوی و مووشەک و ھێزی وێرانکەر و دەستەی فیشەک ھاوێژ و [[چەکی کیمیایی]] کرد. [[عەلی حەسەن ئەلمەجید]] کە نازناوی عەلی کیمیایی بوو ڕابەری ھێرشەکەی لەئەستۆ گرت. ھێزی سەربازی ئیراق بە پاڵپشتی ھێزی درووست کراوی لە کوردی و پڕ چەک کراو بوون ئەم ھێزە نازناوی ([[جاش]])یان وەرگرتبوو لەلایەن سەرانی [[ڕژێمی بەعس]].

ھەزارەھا خەڵکانی بێ تاوان کوژران لەکاتی ئەم ھێرشەدا. ئەگەر چی سەرانی دەستەی بەرێوەبردنی کۆمەڵکوژییەکەی ئەم ھێرشە ھەر دەھات پانتایی ھێرشەکەیان فراوانتر دەبوو لە پاییزی ساڵی ١٩٨٧ەوە دەستی پێ کرد تا ساڵی ١٩٨٨، کاولکردنی نزیکەی ٤٥٠٠ لادێ ی و ٣١یان گوندی ئاشوریییەکانیشی گرتەوە، ئەم لادێیانەی کە کوشتارگەکە لێکەوتەوە دەکەوێتە باکووری عێراق، ئەنجامەکەی ڕاگواستنی ملیۆنێک لە دانیشتوانی لادێکان لەکۆی ٣٫٥ (سێ و نیوو) ملیۆن. لەساڵی ١٩٨٨ ڕێکخراوەی لێبووردنی [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]] ھەڵسا بە کۆکردنەوە و بڵاوکردنەوەی ناوی ١٧٠٠٠ کەسی بێ شوون کراو. بەپێی چاودێری مافی مرۆڤی/[[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] ئەم کۆمەڵکوژییە تەرخان کرا بوو بۆ لەناوبردنی ڕەگەزی نەتەوەی [[کورد]] کە زۆری ڕەگەزی [[نێر]]ی گرتبوووە. و بەپێی ئاماری سەرانی ئەنجامدانی ئەم تاوانەی [[میری]] عێراق و دەسەڵاتدارانی [[ڕامیاری]] کورد کۆی گشتی ١٨٢,٠٠٠ کورد کۆمەڵکوژ کران.

== قۆناغەکانی ئەنفالی کورد ==
ئەنفال بەشێوەیەکی فەرمی لە ساڵی ١٩٨٨ ئەنجام درا، بە ھەشت قۆناغ (ئەنفالی ١ - ئەنفالی ٨).
=== قۆناغی یەک ===
ئەنفالی [[دۆڵی جافایەتی]]، لە ٢٣ی شوبات تا ١٩ی ئازاری ١٩٨٨. ئەم شاڵاوە بە ھێرشکردن بۆ سەر گوندەکانی [[سەرگەڵو]]و[[بەرگەڵوی]]ی دۆڵی [[جافایەتی]] لە ٢٣شوباتی ١٩٨٨ دەستی پێ کرد، لە چەند قۆڵێکەوە بە درێژایی (٨٠)کم لە [[بنگردەوە]] بۆ لای [[ڕۆژھەڵات]]ی [[دەریاچەی دوکان]] و شارۆچکەی [[دوکان]]، لەو شوێنەوە بۆ شاری [[سلێمانی]] و شارۆچکەی [[ماوەت]] و [[چوارتا]]ی گرتەوە. ئامانجی ئەم ھێرشە لەناوبردن و وێرانکردنی (٢٥–٣٠) گوندی [[دۆڵی جافایەتی]] و داگیرکردنی باراگاکانی سەرکردایەتی ھێزی [[پێشمەرگە]] بوو لەم ناوچەیە. ئەم ھێرشە بەربڵاوە بوو بۆ سنووری شارۆچکەکانی ([[سوورداش]]، [[دوکان]]، [[سەرچنار]]، [[قەڵاچوالان]]، [[چوارتا]])ی گرتەوە، بەسەر پەرشتی وەزیری بەرگری ([[سوڵتان ھاشم]]) بوو. ھێزی سەربازی بەشدار بووی ئەم شاڵاوە پێکھاتبوون لە (٢٠) [[لیوا]] شەست ھێزی سەربازی.
لەم ھێرشەدا نوێترین [[چەک]]ی قورس بەکارھێنرا کە بوونە ھۆی وێرانکارییەکی زۆر ناوچەکە، لە ئەنجامدا بووە ھۆی وێرانکردنی گوندەکانی ([[قمچۆغە]]، [[مالومە]]٫ [[چۆخماخ]]٫ [[سەرگەڵو]]٫ [[یاخسەمر]]٫ [[شاخەڕەش]]، [[دۆڵەڕووت]]، [[قزلەر]]، [[قەرەسەرد]]، [[ئاسۆس]]، [[قەرەچەتان]]، [[شەدەڵە]]، [[پیرەمەگرون]]، [[زێوێ]]، [[گەڕەدێ]]، [[دابان]]، [[مەرگە]]و[[شارستێن]]) ھەروەھا چەندین لادێی تر.
بەم شێوەیە ھیچ کام لەم گوندانەی ئەم ناوچەیە ڕزگاریان نەبوو،
و ئەوانەی مابوونەوە تووشی تاڵانکردن ھاتن. سەرجەمی خەڵکی ئەو ناچەیە بەرەو [[ئێران]] ھەڵاتن، ھەندێکیشیان بەرەو [[سلێمانی]] چوون.

=== قۆناغی دوو ===
لە ٢٢ی ئازار تا ١ی نیسانی ١٩٨٨. ئەم ھێرشە ناوچەی [[قەرەداغ]]ی گرتەوە لەم گوندانە ([[تەکیە]]، [[سێوسێنان]]، [[سەگرمە]]، [[دەربندباسەڕە]]، [[قۆپی قەڕاغ]] و چەند شوێنی تری [[گوند]] و ئاوەدانییەکانی ئەم ناوچە [[جوگرافی]]ایەی گرتەوە. سەرەتای ھێرشەکە بە [[کیمیاباران]]دەستی پێ کرد و چەند شوێنێکی ستراتیژی لە ناوچەکە بوو بە ئەنجام بەشێوەیەکی زۆر سەخت کیمیاباران کرا، و ئەم کارەش بووە ھۆی دووبارە ئاوارەبوونی خەڵکی ناوچەکە کە بەشێکیان بەرەو [[سلێمانی]] ڕایان کرد، زیانیان کەم بوو بەڵام ئەو کۆمەڵەیەی بەرەو خوارووی [[گەرمیان]]ڕایانکرد ژمارەیەکی زۆریان دەستگیرکران کە دواتر شوێنبزرکران.
لە ئەنفالی [[قەرەداغ]] ئەو ھاووڵاتییە [[کورد]]انەی کە گیران یان خۆیان بەدەستەوەدا، بۆ سەربازگەی ([[قۆڕەتوویان]])گواسترانەوە، کە نزیکەی [[ھەشت ھەزار]] کەس بوون لە [[ژن]] و [[منداڵ]] و [[پیر]] و [[گەنج]]، پاشان گواسترانەوە بۆ سەربازگەی ([[تۆبزاوە]]) لە نزیک [[کەرکووک]]. ئینجا لەئەوێوە [[گەنج]]ەکان لەوانی تر جیاکرانەوە بەرەو شوێنی نادیار ڕەوانە کران، ئەوەی مانەوە لە [[ژن]] و [[منداڵ]] و [[کچ]]ی گەنج خرانە زیندانەوە بەڵام [[پیرەژن]] و [[پیرەمێرد]]ەکان بۆ بەندیخانەی بەناو ([[نوگرەسەلمان]])ی ناردران و زیندانی کران کە دەکەوێتە [[بیابان]]ی [[سەماوە]]، لەو بەندیخانەیە ژمارەیەکی یەکجار زۆریان لە برسان و تێنوێتی و [[نەخۆشی]] دە[[مردن]] و تەرمەکانیان فڕێدەدرانە دەرەوی [[زیندانەکە]].

=== قۆناغی سێ ===
لە ٧ تا ٢٠ی نیسانی ١٩٨٨. شاڵاوی ئەنفالی [[سێ]] ناوچەی [[گەرمیان]]ی گرتەوە، گەورەترین و بەرفراوانترین [[ھێرش]] و پەلامار بوو لە ساڵی ([[١٩٨٨]]) بۆ سەر [[کوردستان]]، کە ناوچەکانی ([[دوز]]، [[قادرکەرەم]]، [[کەلار]]، [[کفری]]، [[چەمچەماڵ]]، [[تێلەکۆ]]، [[پێباز]]، [[سەنگاو]]، [[تەکیە]]، بەشێک لە ناوچەی [[ئاغجەلەر]])ی گرتەوە. زیانێکی زۆر گەورەی [[گیانی]] و [[دارایی]] بە دانیشتووانی نزیکەی (٥٠٠٠) پێنچ ھەزار [[گوند]]ی ئەم ناچەیە گەیاند،
لە(١٤ی نیسانی ١٩٨٨) دا چوار [[شارۆچکە]]ی لە یەک کاتدا خاپوور کرا، نزیکەی بیست ھەزار [[ژن]]و[[منداڵ]]و[[پیاو]]ی بۆ سەربازگەی [[قۆڕەتوو]] ڕەوانە کران، بۆیە ئەم ڕۆژە لە ھەموو ساڵێک کراوەتە ڕۆژی یادکردنەوەی تاوانە گەورەکەی ئەنفال لە [[کوردستان]].
ھۆی زۆری ژمارەی گیران و شوێن بزرکراوەکانی [[گەرمیان]] دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی کە پارێزگای [[سلێمانی]] بەھۆی فەرماندارییەتی [[چەمچەماڵ]] بە ڕێگای چەند کەسانێکەوە بڵاویان کردبووەوە، کە [[میری]] قەرەبووی ھەر [[خێزان]]ێک بە(٣٠٠) مەتر دووجا زەوی لەگەڵ قەرزی عقاری دەداتە [[گوند]]نشینەکان. ئەمەش وای کرد، کە خەڵکەکە ھێمن ببنەوە و ڕانەکەن بۆیە ئەو ژمارە زۆرە دەستگیر کران.

=== قۆناغی چوار ===
ئاوگەی زێی بچووک، لە ٨ی نیسان تا ٣ی ئایاری ١٩٨٨. ھێزەکانی [[ڕژێمی بەعس]] دوای تەواوکردنی تاوانەکانی [[ئەنفالی سێ]] کە زۆرترین ژمارەی قوربانی و شوێن بزری لێکەوتەوە. لە ھێرشەکانی بەردەوام بوو بۆ سەر ناوچەکانی تری [[کوردستان]] بە ھەمان شێوە. [[جوگرافیا]]ی ئەم شاڵاوە [[ئاوگەی زێی بچووک]] بوو، کە ھێڵی سنووری ھەردوو پارێزگای [[کەرکووک]] و [[ھەولێر]] پێک دەھێنێت. ئەو ئاوگەیە [[شارۆچکەکان]]ی [[ڕێدار]]، [[ئاغجەلەر]]، [[تەق تەق]] و چەند [[گوند]]ێکی گەورەی وەک [[عەسکەر]] و [[گۆپتەپە]] دەگرتەوە، کە دەکاتە دەشتی [[کۆیی]]ی و[[تەق تەق]] و [[شێخ بزێنی]] گرتەوە.
سەرەتای [[ئەنفالی چوار]] بە [[کیمیاباران]]ی گوندی [[گۆپتەپە]] لە ڕۆژی (٣ی ئایاری ١٩٨٨) دەستی پێکرد بەھۆی [[فڕۆکە]][[جەنگ]]یەکان [[بۆمب]]ی [[کیمیایی]] بەسەر خەڵکەکەی ناوچەکە باراند
کە قوربانیانی ئەم گوندە نزیکەیی (٣٠٠) کەس دەخەمڵێنرێن،
ھاوکات گوندی ([[عەسکەری]]) بە [[ھەشت]] [[بۆمب]]ی [[کیمیاوی]] بۆردوومان کرا.
بۆ ڕێگرتن لە دەرباز بوونی دانیشتووانی گوندەکانی ([[گۆپتەپە]]) و ([[عەسکەر]]) و ([[حەیدەربەگ]])، [[ڕژێم]] ئاوی [[بەنداوی دوکان]]ی بەردایەوە تاوەکو خەڵک نەتوانن لە [[زێ]]یکە بپەڕنەوە و ڕزگار ببن.

=== قۆناغی ٥ و ٦ و ٧ ===
دۆڵی چیاکانی [[شەقڵاوە]] و [[ڕەواندز]]، لە ١٥ی ئایار تا ٢٦ی ئابی ١٩٨٨. سەرەتای ھێرشەکە لە ١٥ی ئایاری ١٩٨٨ بوو، کە دوا ڕۆژی مانگی [[ڕەمەزان]] بوو. چەند فڕۆکەیەک کەوتنە کیمیابارانکردنی گوندەکانی وەرە، نازەنین، کاموسک، [[سپیندارە]]، [[عەلیاوە]]، [[سماقولی]]، بووە ھۆی گیان لەدەستداانی ژمارەیەکی زۆری دانیشتووانی [[گوندە]]کان و مرداربوونی [[ئاژەڵ]]ەکانیان. توندترین ھێرشی سوپای [[عێراق]] بوو بۆ ناوچەی دۆڵی [[بالیسان]]، بڵام زیانی گیانی بە بەراورد لەگەڵ ھێرشەکانی پێشوو کەمتربوو، چونکە زۆربەی ئەو ناوچانەی سەر بە پارێزگای [[ھەولێر]] چۆڵ کرابوون، خەڵکەکەی ڕاگوێزرابوون. گەورەترین زیان لەم ناوچەیە بەر گوندی ([[بلەی خوارو]]) کەوت، خەڵکەکەی شوێن بزر کران، لە ڕۆژی ٧ی حوزەیران شاڵاوی ئەنفالی پێنج کۆتایی ھات.

سەرەتای [[ئەنفالی شەش]] لە (٢٦ی تەمموز) بە بۆردوومانکردنی ناوچەکانی دۆڵی [[بالیسان]] و دۆڵێ [[مەلەکان]] و دۆڵی [[وەرتێ]] و دۆڵی [[ھیران]] و [[سماقولی]] بە چەکی [[کیمیاوی]] دەستی پێکرد خەڵکەکەی دەرپەڕاند، پاشان لەلایەن [[میری]]ییەوە ناوچەکە داگیرکرا، داوایان لە خەڵکی ناوچەکە کرد کە خۆیان بە دەستەوە بدەن، لێبووردنی [[گشتی]] ھەیە، بۆیە ژمارەیەکی زۆری خەڵکەکە ھەڵخەڵەتان، خۆیان دا بەدەستەوە، دوای گرتنیان شوێن بزر کران.
لەمیانەی شاڵاوەکانی ئەنالەکانی (٥، ٦، ٧)، (٥٢) گوند لە ناحیەی [[خەلیفان]] و [[ڕەواندز]] و [[خۆشناو]] وێران کران، کە سەرجەم خێزانکانیان (٢٦٠٢) کەس بوو.

=== قۆناغی کۆتایی ===
بادینان، لە ٢٥ی ئاب تا ٦ی ئەیلوولی ١٩٨٨. لە دوای وەستانی [[شەڕی ئێران و عێراق|شەڕی عێراق-ئێران]]، دوای شاڵاوەکانی ئەنفال لە (٨ی ئازی ١٩٨٨) دەستی پێکرد، [[سوپای ئێراق]]) دەستی واڵا بوو بۆ [[ئەنفال]] کردنی ناچەی بادینان.
ئەم شاڵاوە بە درێژایی ناوچەکانی ([[زاخۆ]]، [[ئامێدی]]، [[شێخان]] و [[ئاکرێ]]) گرتەوە. سەرەتا ناوچەکە بۆردوومان کرا لەلایەن سوپای [[ئێراق|عێراق]] بە (بۆمبی [[ھێشوی]]ی کیمیایی). خەسترین ھێرشی [[بۆمبی کیمیایی ھێشووی]]ی لە (٢٤ی ئاب) بۆ سەر گوندی [[سپیندار]]ی لە قەد پاڵی چیای [[گارە]] بوو، کە بە درێژایی (٣٠) کم شێنەکە بۆردوومان کرا؛ بەڵام ژمارەی قوربانییەکان لە چاو ئەم بۆردومانە چڕە کەم بوو ئەویش بەھۆی کە [[پێشمەرگە]] توانیان پێشتر ئاگاداری خەڵکی ناوچەکەی کردبوو بە ئامۆژگاری و ڕێنمایی خۆپاراستن، بەڵام ھەرچی ئاژەڵ و مەڕ و ماڵاتەکەیان بوو قڕیان تێکەوت، کێڵگەکانیش لە بەرھەم کەوتن.

== ڕۆژی یادکردنەوە ==
{{وتاری سەرەکی|ڕۆژی ئەنفال}}
[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] ڕۆژی ١٤ی نیسانی کردووە بە ڕۆژی یادکردنەوەی کۆمەڵکوژیی ئەنفال. (لە کاتێکدا لە ڕۆژی ٢٢ی شوبات شاڵاوەکە دەستی پێکرد بۆ سەر دۆڵی جافایەتی)

=== وڵاتانی جیھان ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:50%; margin:right;&quot;
|-
! ژ !! وڵات !! ڕۆژی ناساندن !! ژێدەر
|-
| ١ ||{{flag|Norway}} || style=&quot;text-align:center;&quot;| ٢١ی تشرینی دووەم ٢٠١٢ ||&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Norwegian Government recognises Saddam Hussein's genocide – Justice4Genocide calls on the British Government to do the same|ناونیشان=https://uk.gov.krd/articles/detail.aspx?lngnr=12&amp;anr=36740|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161009113552/http://uk.gov.krd/articles/detail.aspx?lngnr=12&amp;anr=36740|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
|-
| ٢ ||{{flag|Sweden}}|| style=&quot;text-align:center;&quot;| ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ ||&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Is Swedish neutrality over?|ناونیشان=https://english.pravda.ru/world/123118-swedish_neutrality/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191218064533/https://www.pravdareport.com/world/123118-swedish_neutrality/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Swedish Parliament recognises Saddam Hussein's genocide – Justice4Genocide calls on Britain to do the same|ناونیشان=https://uk.gov.krd/articles/detail.aspx?lngnr=12&amp;anr=36742|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170611001206/http://uk.gov.krd/articles/detail.aspx?lngnr=12&amp;anr=36742|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
|-
| ٣ ||{{flag|United Kingdom}} || style=&quot;text-align:center;&quot;| ١ی ئازار ٢٠١٣ ||&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=British parliament unanimously recognises Kurdish genocide|ناونیشان=https://cabinet.gov.krd/a/d.aspx?l=12&amp;a=46796|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304102804/http://cabinet.gov.krd/a/d.aspx?l=12&amp;a=46796|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304102804/http://cabinet.gov.krd/a/d.aspx?l=12&amp;a=46796 |date= ٤ی ئازاری ٢٠١٦}}&lt;/ref&gt;
|-
| ٤ ||{{flag|South Korea}} || style=&quot;text-align:center;&quot;| ١٣حوزەیرانی ٢٠١٣ ||&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=South Korea recognizes Kurdish genocide |ناونیشان=https://www.peyamner.com/english/PNAnews.aspx?ID=314434 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20150426233519/http://www.peyamner.com/english/PNAnews.aspx?ID=314434 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠١٥}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20150426233519/http://www.peyamner.com/english/PNAnews.aspx?ID=314434 |date=٢٦ی نیسانی ٢٠١٥}}&lt;/ref&gt;
|}

== بە عەرەب کردن ==
بە عەرەب کردن یان [[تەعریب]]، یەکێکی تر بوو لە ڕەگەزەکانی ئەنفال، ڕێکارێک بوو کە لەلایەن ڕژێمەکەی [[سەددام حسێن]]ەوە بەکاردەھات بەمەبەستی شاربەدەر کردن و دەرکردنی ئەو دانیشتووانانەی لایەنگری شۆڕشگێرەکان بوون بۆ دەرەوەی شار و گووندەکان و نیشتەجێ کردنیان لە بەشەکانی باشوور و ناوەڕاستی [[عێراق]]، نموونە لەسەر ئەم دیاردەیە وەک شاری [[کەرکووک]] کە دەکەوێتە ناوچە دەوڵەمەندەکان بە کێلگە [[نەوت]].

ھەڵمەتی ئەنفال ھەڵدەستا بە بەکارھێنانی نیشتەجێ کردنەوەی دانیشتووان بەشێوەیەکی توند و زۆر بەتایبەتی لە کەرکووک دا کە ئێستا بووەتە بەڵا و ئاستەنگ لە دانووستانەکانی نێوان [[میری]]ییەکانی کوردستان و عێراق دا. ڕژێمەکەی سەددام حسێنی بەعسی ھەستا بە بنیادنانی چەند یەکەیەکی نیشتەجێبوون و خانووبەرە لە کەرکووک وەک بەشێک لە ھەڵمەتەکانی «بە عەرەب کردن» و گواستنەوەی [[عەرەب]]ە ھەژارەکانی ناوچەکانی باشووری عێراق بۆ ناو کەرکووک لەڕێی پێدانی خانووبەرەی ھەرزان و کەم نرخ.

بەشێکی تر لە ھەڵمەتەکانی «بە عەرەب کردن» بریتیی بوو لە ئەنجامدانی سەرژمێری تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٨٧ و ئەو ھاووڵاتیانەی بە ھەر ھۆکارێک بێت نەیاندەتوانی بەژدار بن چیتر وەک ھاووڵاتی عێراقی لە [[پێنووس]] نەدەدران. زۆربەی دانیشتووانە کوردەکان کە زانیان سەرژمێری بەرێوە دەچێت ئامادە نەبوون بەژداری بکەن.

کوردانی عێراق ھێشتا بە توندی دژ و ناکۆکن لەگەڵ ئەو عەرەبانەی بوونەتە دانیشتووی ناوچە و گەرەکەکانی کەرکووک کە لە سەردەمی [[ڕژێمی بەعس]] دا ڕێگەیان پێدرابوو و بە ئاستەنگێک دەیبینن بۆ ناساندی کەرکووک وەک شارێکی کوردی و بەشێک لە ھەرێمی خۆبەرێوبەری کوردستان. تۆمارکراوە کە فەرماندەی باڵا (وەفیق ئەلسامەرائی) وتوویەتی «دەتوانیت نیو ملیۆن کورد لە ھەولێر بکوژیت ھیچ ناگۆرێت و ھەر بە کوردی دەمێنێتەوە بەڵام ئەگەر ٥٠ ھەزار کورد بکوژیت لە کەرکووک ئەوا بۆ ھەتا ھەتایە دۆزی کورد کۆتای پێدێت.»

== ئامارەکان ==
بەپێی زانیارییەکانی ڕێکخراوی چاودێری مافی مرۆڤ، لە چوارچێوەی ھەڵمەتەکانی ئەنفال دا [[میری]]ی عێراقی ئەم کردەوانەی ئەنجام داوە:
* بە کۆمەڵ کوشتنی ٥٠ ھەزار بۆ ١٠٠ ھەزار کەسی سڤیلی بێ چەک کە لە نێوانیان دا ژن و منداڵیش ھەبوون.[١] بەڵام سەرچاوە کوردییە فەرمییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ژمارەکە ١٨٢ ھەزار کەسە.
* لەناوبردن و وێرانکردنی نزیکەی ٤ ھەزار گوند (لە کۆی ٤٬٦٥٥ گوند) لە [[ھەرێمی کوردستان]]. لە نێوان نیسانی ساڵی ١٩٨٧ تا ئابی ١٩٨٨، ٢٥٠ شارۆچکە و گوند کەوتبوونە ژێر ھێرشی [[چەکی کیمیایی]].&lt;ref&gt;Michael Rubin, [https://www.findarticles.com/p/articles/mi_m2267/is_1_70/ai_102140955/pg_4 Are Kurds a pariah minority?] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080613200125/https://findarticles.com/p/articles/mi_m2267/is_1_70/ai_102140955/pg_4 |date=13 June 2008}}
Social Research, Spring, 2003.&lt;/ref&gt;
* لەناوبردنی ١٬٧٥٤ [[قوتابخانە]]، ٢٧٠ [[نەخۆشخانە]]، ٢٬٤٥٠ [[مزگەوت]] و ٢٧ [[کڵێسا]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.capiraq.org/en/News_Reports/Demolshed_Churches_Eng.pdf |سەردێڕ=List of the churches been demolished by Saddam Hussein's regime |بڵاوکەرەوە=Capiraq.org |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170323235014/http://capiraq.org/en/News_Reports/Demolshed_Churches_Eng.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
* لەناوبردنی نزیکەی لە ٩٠٪ ی گوندە کوردییەکان لە ناوچە ئامانجدارەکان دا.
* ٢ ھەزار لە [[خاچ پەرست]]ە ئاشوریییەکان لەگەڵ کورد و پێکھاتەکانی دیکەی کردە قوربانی گازە ژەھراویییەکان.&lt;ref name=&quot;Frontline&quot;&gt;[https://www.pbs.org/frontlineworld/stories/iraq501/events_anfal.html The Crimes of Saddam Hussein – 1988 The Anfal Campaign] PBS Frontline&lt;/ref&gt;

== سەرپێچیی [[مافەکانی مرۆڤ]] ==
ھەڵمەتەکانی نێوان ساڵانی ١٩٨٧ بۆ ١٩٨٩ ناسراوە بەم سەرپێچیانەی [[مافەکانی مرۆڤ]]:
* دادگای کردنی بەکۆمەڵ و دیارنەمان و ون بوونی دەیەھا ھەزار لە کەسانی مەدەنی بێ چەک کە ژمارەیەکی زۆر لە منداڵ و ژنیان تێدابوو؛ و ھەندێک جار تەواوی دانیشتووانی گوندێک ون دەبوون و دیان نەدەمان، تەنھا لە ساڵی ١٩٨٨ دا ١٧ ھەزار کەس دیار نەماون و ون بوون.
* بەکارھێنانی زۆری چەکە کیمیاوییەکان بە گازی خەرتەل و سارین لەسەر شارۆچکەی ھەڵەبجە چەندەھا گووندی تر کە بووە ھۆی کوژرانی ھەزارەھا کەس بەتایبەتی ژن و منداڵ.
* لەناوبردنی بە کۆمەڵی ٢ ھەزار گوند کە لە بەڵگەنامە فەرمییە حوکمییەکانی ئەو سەردەمە دەستەواژەکانی «سوتێنراو، وێرانکراو، ڕووخێنراو و خاوێنکراو»ی بۆ بەکارھاتبوو، لەگەڵ لەناوبردنی چەندەھا شارۆچکە و ناوەندی کارگێری گەورەتر (قەزا و ناحیە). کە لە پێشتر لە ساڵی ١٩٧٥ دا، ٤ ھەزار گوند لەسەر دەستی حوکمەتی پێشووتری عێراق وێران کرابوو.
* لە ساڵی ١٩٨٩ دا، ئەندازیارانی سوپا ھەستان بە وێرانکردنی کۆتا شارۆچکەی کوردی نزیک بە سنووری ئێران (قەڵادزێ) کە دانیشتووانەکەی ٧٠ ھەزار کەس بوو پێش ئەوەی خاپوور بکرێت و دواتر ھەموو ناوچەکە و چواردەوری بە «ناوچەی قەدەغەکراو» مامەڵەی لەگەڵ دا دەکرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|authors=Certrez, Donabed, and Makko |سەردێڕ=The Assyrian Heritage: Threads of Continuity and Influence |پەڕە=٢٨٩|ساڵ=٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Uppsala University|ژپنک=٩٧٨-٩١-٥٥٤-٨٣٠٣-٦}}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}

{{ھەرێمی کوردستان}}

{{تووڵی دەروازە|شەڕ|مێژوو|کوردستان|عێراق|ئایین|مەرگ|دەیەی ١٩٩٠|مافەکانی مرۆڤ|جینۆساید|فەلسەفە}}
{{پۆلی کۆمنز|Anfal campaign}}

[[پۆل:جینۆسایدەکان]]
[[پۆل:عێراق لە ١٩٨٦]]
[[پۆل:عێراق لە ١٩٨٧]]
[[پۆل:عێراق لە ١٩٨٨]]
[[پۆل:عێراق لە ١٩٨٩]]
[[پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە عێراق]]
[[پۆل:ململانێکانی ١٩٨٦]]
[[پۆل:ململانێکانی ١٩٨٧]]
[[پۆل:ململانێکانی ١٩٨٨]]
[[پۆل:ململانێکانی ١٩٨٩]]
[[پۆل:مێژووی کورد]]
[[پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان]]
[[پۆل:چەوساندنەوەی کوردان]]
[[پۆل:چەوساندنەوەی کوردان لە عێراق]]
[[پۆل:کۆمەڵکوژیەکان لە عێراق]]
[[پۆل:تاوانەکانی شەڕ]]
[[پۆل:شەڕەکانی عێراق]]
[[پۆل:ئەو پەڕانەی کێشەیان ھەیە لە پەراوێزەکاندا]]
[[پۆل:پاکتاویی ڕەگەزی]]
[[پۆل:تاوانەکانی دژی مرۆڤایەتی]]
[[پۆل:دژەکوردبوون]]
[[پۆل:سەددام حوسێن]]
[[پۆل:ھەڵمەتە سەربازییەکان]]
[[پۆل:ململانێی کورد و عێراق]]</text>
      <sha1>ag6o3v6qoimq0jimx2wwezxcy4cg81p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پرووسیا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11679</id>
    <revision>
      <id>1578057</id>
      <parentid>1577976</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:06:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25051" sha1="l023m4kgd0iasg9vllcnag3q9b9pu7v" xml:space="preserve">{{خاوێنکردن}}{{Short description|European state, existing from 1525 to 1947}}
{{Redirect|Prussian||Prussia (disambiguation)}}
{{Distinguish|Russia}}
{{pp-move-indef}}
{{Use dmy dates|date=January 2022}}
{{use British English|date=December 2020}}
{{Infobox former country
| native_name            = {{native name|de|Preußen}}&lt;br/&gt;{{native name|prg|Prūsa}}
| conventional_long_name = پرووسیا
| common_name            = پرووسیا
| era                    = [[سەرەتاکانی ئەورووپای مۆدێرن]] تا [[مێژووی ھاوچەرخ|ھاوچەرخ]].
| government_type        = [[پادشایەتی فیۆداڵی]] (١٥٢٥-١٧٠١)&lt;hr/&gt;[[Absolute monarchy]] (١٧٠١-١٨٤٨)&lt;hr/&gt;[[Federation|Federal]] [[parliamentary]]&lt;br/&gt;[[Constitutional|semi-constitutional]] [[monarchy]] (1848–1918)&lt;hr/&gt;[[Federation|Federal]] [[semi-presidential]]&lt;br/&gt;[[constitutional republic]] (1918–1932)&lt;hr/&gt;[[Authoritarian]] [[Presidential system|presidential]] [[republic]] (1932–1933)&lt;hr/&gt;[[Nazism|Nazi]] [[One-party state|single-party]] [[dictatorship]] (1933–1945)&lt;hr/&gt; [[Allied-occupied Germany]] (1945–1947)
| year_start             = ١٥٢٥
| year_end               = ١٩٤٧{{efn|Monarchy abolished in 1918, abolished as a state of Germany in 1947}}
| event_start            = [[دووکایەتی پرووسیا]]
| date_start             = ١٠ی نیسان
| event1                 = [[Brandenburg-Prussia|یەکێتی لەگەڵ براندنبێرگ]]
| date_event1            = ٢٧ی ئابی ١٦١٨
| event2                 = [[Kingdom of Prussia]]
| date_event2            = ١٨ی کانوونی دووەمی ١٧٠١
| event3                 = [[Free State of Prussia]]
| date_event3            = ٩ی تشرینی دووەمی ١٩١٨
| event4                 = [[Gleichschaltung|Abolition]] (''[[de facto]], loss of independence'')
| date_event4            = ٣٠ی کانوونی دووەمی ١٩٣٤
| event_end              = [[Abolition of Prussia|Abolition]] ({{lang|la|[[de jure]]}})
| date_end               = ٢٥ی شوبات
| event_post             = 
| date_post              = &lt;!---Don't use flag navigation for this entry: it is too complicated. This is better covered by the individual Prussian entries---&gt;
| image_flag             = Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg
| flag_type              = [[Flag of Prussia|ئاڵای دەوڵەت (١٨٠٣-١٨٩٢)]]
| image_coat             = [[File:Preußischer Adler.svg|85px]]
| symbol                 = 
| symbol_type            = [[Coat of arms of Prussia|Coat of arms&lt;br/&gt;(1701–1871)]]
| image_map              = Kingdom of Prussia 1870.svg
| image_map_caption      = شانشینی پرووسیا (سەوزی تۆخ) لە گەورەترین ئاستیدا لە ساڵی ١٨٧٠ لەناو [[کۆنفیدڕاڵی ئەڵمانیای باکوور]] (سەوزی کاڵ)
| image_map2             = Deutsches Reich (1871-1918)-en.png
| map_caption2           = شانشینی پرووسیا (شین) لەناو [[ئیمپراتۆریەتی ئەڵمانیا]] لە ساڵی ١٩١٤
| capital                = {{lang|de|italics=no|[[کۆنیگسبێرگ]]}} (١٥٢٥-١٧٠١؛  ١٨٠٦)
&lt;br /&gt;[[بەرلین]] (١٧٠١-١٨٠٦؛  ١٨٠٦-١٩٤٧) 
| national_motto         = ''{{lang|de|[[خودا لەگەڵمانە]]}}''&lt;br /&gt;''{{lang|la|Nobiscum deus}}''&lt;br /&gt;{{small|(&quot;God with us&quot;)}}
| national_anthem        = &lt;br /&gt;(1830–1840)&lt;br /&gt;''{{lang|de|[[Preußenlied]]}}''&lt;br /&gt;{{small|(&quot;Song of Prussia&quot;)}}
| royal_anthem           = &lt;br /&gt;(1795–1918)&lt;br&gt;''[[Heil dir im Siegerkranz]]''&lt;br&gt;{{small|(&quot;Hail to thee in the Victor's Crown&quot;)}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Fischer|یەکەم١=Michael|یەکەم٢=Christian|دوایین٢=Senkel|editor=Klaus Tanner|سەردێڕ=Reichsgründung 1871: Ereignis, Beschreibung, Inszenierung|بڵاوکەرەوە=Waxmann Verlag|شوێن=Münster|ساڵ=٢٠١٠}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt; &lt;div style=&quot;display:inline-block;margin-top:0.4em;&quot;&gt;{{center|[[File:Heil Dir Im Siegerkranz (old recording).ogg]]}}&lt;/div&gt;
| common_languages       = '''Official:'''&lt;br&gt;[[German language|German]]
{{hidden |style=font-size:100%;padding:0.25em 0 0; |headerstyle=text-align:left;font-weight:normal;
|header = '''Minorities:'''
|content = {{unbulleted list|[[Old Prussian language|Baltic Prussian]] (until early 18th century) |[[Low German language|Low German]] |[[Polish language|Polish]] |[[Danish language|Danish]]|[[Frisian languages|Frisian]] |
[[Swedish language|Swedish]] | 
[[Lithuanian language|Lithuanian]] |[[Lower Sorbian language|Lower Sorbian]] | [[Kursenieki language|Kursenieki]] | [[Kashubian language|Kashubian]] | [[Wymysorys language|Wymysorys]] | [[Slovincian language|Slovincian]] (until 20th century)}} 
}}
| demonym                = [[#Demographics|Prussian]]
| religion               = '''Religious confessions in&lt;br/&gt;the Kingdom of Prussia 1880'''&lt;br/&gt;'''Majority:'''&lt;br/&gt;64.64% [[United Protestant]]&lt;br /&gt;([[Lutheran]], [[Calvinist]])&lt;br/&gt;'''Minorities:'''&lt;br/&gt;33.75% [[Catholic]]&lt;br/&gt; 1.33% [[Jews|Jewish]]&lt;br/&gt; 0.19% Other [[Christians|Christian]]&lt;br/&gt; 0.09% Other
| currency               = {{lang|de|[[ڕیشتالەر]]}} (تا ساڵی ١٧٥٠)&lt;br /&gt;[[تالەری پرووس]] (١٧٥٠-١٨٥٧)&lt;br /&gt;{{lang|de|[[ڤێرینستالەر]]}} (١٨٥٧-١٨٧٣)&lt;br /&gt;[[ھێمای زێڕی ئەڵمانی]] (١٨٧٣-١٩١٤)&lt;br /&gt;[[نیشانەی کاغەزی ئەڵمانی|ئەڵمانی {{lang|de|نیشانەی کاغەز|nocat=y}}]] (١٩١٤-١٩٢٣)&lt;br /&gt;{{lang|de|[[ڕیشسمارک]]}} (١٩٢٤-١٩٤٧)
| title_leader           = [[Duke of Prussia|دوک]]{{no bold|{{smallsup|1}}}}
| leader1                = [[ئەلبێرتی یەکەم، دوکی پرۆسیا|ئەلبێرت I]] {{small|(first)}}
| year_leader1           = ١٥٢٥–١٥٦٨
| leader2                = [[Frederick I of Prussia|فرێدریک I]] {{small|(last)}}
| year_leader2           = ١٦٨٨–١٧٠١
| title_representative   = [[King of Prussia|پادشا]]{{no bold|{{smallsup|1}}}}
| representative1        = [[Frederick I of Prussia|فرێدریک I]] {{small|(first)}}
| year_representative1   = ١٧٠١–١٧١٣
| representative2        = [[Wilhelm II, German Emperor|ویلھیلمی دووەم]] {{small|(last)}}
| year_representative2   = ١٨٨٨-١٩١٨
| title_deputy           = [[Minister-President of Prussia|Minister-President]]{{no bold|{{smallsup|1, 2}}}}
| deputy1                = [[فریدریش ئیبێرت]] {{small|(first)}}
| year_deputy1           = ١٩١٨
| deputy2                = [[ھێرمان گۆرینگ]] {{small|(last)}}
| year_deputy2           = ١٩٣٣–١٩٤٥
| stat_year1             = ١٨١٦
| stat_pop1              = ١٠,٣٤٩,٠٠٠
| ref_pop1               = &lt;ref name=&quot;pop estimates&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.tacitus.nu/historical-atlas/population/germany.htm |سەردێڕ=Population of Germany |وێبگە=tacitus.nu |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20040628023402/http://www.tacitus.nu/historical-atlas/population/germany.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
| stat_year2             = ١٨٧١
| stat_pop2              = ٢٤,٦٨٩,٠٠٠
| ref_pop2               = &lt;ref name=&quot;pop estimates&quot; /&gt;
| stat_year3             = ١٩٣٩
| stat_pop3              = ٤١,٩١٥,٠٤٠
| ref_pop3               = &lt;ref name=&quot;pop estimates&quot; /&gt;
| footnotes              = {{plainlist|
*&lt;sup&gt;١&lt;/sup&gt; ئەو سەرۆک دەوڵەتانەی لێرەدا ئاماژەیان پێکراوە، یەکەم و دواھەمین کەسن کە بە تێپەڕبوونی کات ھەر نازناوێکیان بەدەستەوەیە.  بۆ زانیاری زیاتر سەیری بابەتەکانی تاکەکەسی دەوڵەتی پرووس بکەن (لینکەکان لە بەشی مێژوو لە سەرەوە).

&lt;sub&gt;٢&lt;/sub&gt; پۆستی وەزیری سەرۆکایەتی لە ساڵی ١٧٩٢ کاتێک پرۆسیا شانشینی بوو، ھاتە ئاراوە؛  وەزیرەکان - ئەو سەرۆکانەی لێرەدا نیشان دراون سەرۆکەکانی کۆماری پرووسن.
}}
}}
'''پرووسیا''' یان '''پرووس''' (بە [[زمانی ئەڵمانی|ئە‌ڵمانی]]: Preußen، بە کۆنی پرووسی: پغوسا ''Prūsa'') لە بنە‌ڕە‌تدا ناوی دە‌ڤە‌ری ئە‌ڵمان نشین بوو کە دواتر ناونرا (پرووسیای ڕۆژھە‌ڵات). ڕیشە‌ی پرووسیا لە ناوی دانیشتوانی (پرووس) ە‌وە  ھاتووە کە بە ڕە‌چە‌ڵە‌ک ([[بالتیک]]) ی بوون. لە ساڵی ١٢٢٥ بە دواتر بوو بە مە‌ڵبە‌ندی دە‌وڵە‌تی سوارچاکە ڕە‌بە‌نە‌کانی ئە‌ڵمان (Deutschordensstaat)، دواتر کرایە دوو کە‌رت، یە‌کیان لە ساڵی ١٤٦٦ە‌وە وە‌ک پرووسیای شانشین خۆی ناساند و سە‌ر بە دە‌سە‌ڵاتی تاجی پۆڵۆنیا بوو. کە‌رتە‌کە‌ی تریش لە ساڵی ١٥٢٥ە‌وە، پاش وە‌لانانی پاشماوە‌ی دە‌سە‌ڵاتی سوارە ڕەبە‌نە‌کان، بە ناوی (میرنشینی برووسیا) ناسرا.&lt;ref&gt;یانوش مالک: Die Ständerepräsentation im Deutschordensstaat (1466–1525) und im Herzogtum Preußen (1525–1566/68). In: ھارتموت بوکمان: Die Anfänge der ständischen Vertretungen in Preußen und seinen Nachbarländern. خانە‌ی ئە‌لدنبورغ بۆ بلاوکردنوە‌و، میونیخ 1992, ISBN 3-486-55840-4, S. 101–115, hier: S. 101.&lt;/ref&gt; لە ساڵی ١٦١٨ میرنشینی پرووسیا بووە بە‌شێک لە میرنشینی '''براندنبیرگی ھە‌ڵبژاردە''' کە لە ساڵی ١١٥٧ە‌وە دامە‌زراوە‌و لە ١٤١٥ە‌وە لە‌لایە‌ن بنە‌ماڵە‌ی خانە‌دانی '''ھۆھنتسولرن'''ە‌وە حوکمڕانی دە‌کرا.

دواتر ناوی برووسیا گشت ناوچە‌کانی دە‌وڵە‌تی براندنبیرگی داگرت پاش ئە‌وە‌ی لە ١٧٠١دا خانە‌دانانی ھۆھنتسولرن ناوزە‌دی شای برووسیایان پێ درا. لە‌م ماوە‌یە‌دا ناوی پرووسیا گۆرانکاری بنچینە‌یی بە خۆوە بینی پاش دانانی (میر فریدریکی سێھە‌م) بە پاشای '''شانشینی پرووسیا''' و ناساندنی وە‌ک '''فریدریکی یە‌کە‌م '''. ھە‌رزوو  پرووسیا بووە دە‌وڵە‌تێکی زلھێز لە [[ئە‌ورووپا]] و ڕۆڵی ڕابە‌رایە‌تی کردنی وڵاتە ئە‌ڵمانە‌کانی لە دە‌ست [[نە‌مسا]] (ئوتریخ) ی قە‌یسە‌رنشین دە‌رھێنا، لە ١٨٧١ '''ئیمپراتۆریە‌تی ئە‌ڵمان''' ڕاگە‌یە‌نرا کە برووسیا بوو بە (براگە‌ورە) و بریاردە‌ر تیایدا.

پاش ڕووخانی پادشایە‌تی لە شۆرشی تشرینی دووە‌م ١٩١٨ برووسیا کرا بە کۆماری  بە‌ڵام زۆری نە‌خایاند و لە ساڵی ١٩٣٢ لە ژێر زە‌بری ('''گورزی پرووسیا''') لە‌لایە‌ن حکومە‌تە ئیمپراتۆریە‌تە‌کە‌وە ھە‌ڵوە‌شێنراوە. دە‌وڵە‌تی برووسیا لە جە‌نگی جیھانی دووە‌م کۆتایی پێ ھێنرا کاتێک ئە‌نجومە‌نی ھێزە‌کانی داگیرکە‌ری ھاوپە‌یمان ساڵی ١٩٤٧ بریاری ھە‌ڵوە‌شاندنە‌وە‌ی دا، ساڵی ١٩٤٩ لە سە‌ر زۆرینە‌ی خاکی پرووسیا کۆماری فیدراڵی ئە‌ڵمانیا پێکھێنراو پاشماوە‌ی خاکە‌کە‌ی (کە لە ١٨٧١دا لە ناو جغزی برووسیا دابوون) پارچە پارچە‌کراو  بە‌ر دراوسێکانی [[ئە‌ڵمانیا]] کە‌وتن لە [[فە‌ڕە‌نسا]]وە تا [[ڕووسیا]].&lt;ref name=&quot;Clark, Christopher 2006&quot;&gt;Clark, Christopher (2006): Iron Kingdom: The Rise and Downfall of Prussia, 1600-1947.&lt;/ref&gt;

== بە‌ھا پڕوسیە‌کان ==
ناوی پروسیا ئە‌مڕۆ وە‌ک زاراوە‌یە‌کی مێژوویی و کە‌لتووری و جوغرافیایی بە کار دێت. (بە‌ھا بروسیایە‌کان) لە یادە‌وە‌ری زۆرینە‌ی خە‌ڵکی ئە‌ڵماندا جێگە‌ی شانازین چونکە بوون بە ھاندە‌ری درووستبوون و بە‌رزبوونە‌وە‌ی ئاستی دە‌وڵە‌تی ئە‌ڵمانە‌کان لە جیھاندا، ئە‌م بە‌ھایانە کە ھێشتا جێگە‌ی پە‌یڕە‌وکردنن بریتین لە: رێکخستنی نموونە‌یی، رێزگرتن، خۆبە‌ختکردن، پیرۆزکردنی قانوون، گوێرایە‌لی بە فە‌رمانە‌کانی دە‌وڵە‌ت، دڵ راستبوون، ئارامگرتن، راستبێژی، ئابوورە‌کردن، رێزگرتن لە کات، دوورکە‌وتنە‌وە لە لاف لێدان و لووتبە‌رزی، و خۆماندووکردن.&lt;ref&gt;''... &amp;nbsp;the old Prussian virtues were virtues, and remain so. Industry; piety; frugality; self-discipline; physical courage; a capacity for self-subordination to a common cause'' - Michael Eliot Howard, Michael Howard: ''The Lessons of History'', 1991, Yale University Press, ISBN 0-300-05665-6&lt;/ref&gt;

== ناو و یادگار ==
کاریگە‌ری ناوو کلتووری پروسیا تا ئێستا لە زۆر لاوە بە زیندوویی ماوە‌تە‌وە سە‌رباری ھە‌ڵوە‌شاندنە‌وە‌ی لە ساڵی ١٩٤٧ ئە‌م زیندوو مانە‌وە‌یە لە لایە‌نی ژیانی رۆژانە‌و رۆشنبیری و وە‌رزشی وناوە بە کارھێنراوە‌کان دیارە.&lt;ref&gt;PRUSSIA—YESTERDAY AND TOMORROW, Symposium at the GHI, March 27, 2001. Conveners: Dieter Dettke (Friedrich
Ebert Foundation), Christof Mauch (GHI). Speakers: Manfred Stolpe (minister president of Brandenburg), David E. Barclay (Kalamazoo College).
Moderator: Robert Gerald Livingston (GHI).&lt;/ref&gt; بۆ نموونە:

'''یە‌کگرتنە‌وە‌'''
* بێرلین پایتە‌ختی پروسیا، لە ساڵی ١٨٧١ بووبە پایتە‌ختی نوێی دە‌وڵە‌تی نوێی ئیمپراتۆریە‌تی ئە‌ڵمانیش. ساڵی ١٩٩٠ پاش رمانی دیواری بە‌رلین و یە‌کگرتنە‌وە‌ی ھە‌ردوو بە‌ش دووبارە کرا بە پایتە‌ختی فیدراڵی ئە‌ڵمانیای یە‌کگرتوو. ئە‌نجومە‌نی فیدرال لە ھە‌مان تالاری پێشووی کۆشکی سە‌رۆکایە‌تی پروسیایە.
* نیشانی جە‌نگی پروسیا ((خاچی ئاسنین)) بە شێوە نوێیە‌کە‌ی ئێستا ھێمایە بۆ سوپای فیدراڵی ئە‌ڵمانیا.
'''پارێزگاکان'''
* سە‌کسۆنیا - تاکە پارێزگایە کە ھە‌مان داڵی پروسی کردۆتە دروشم. ھە‌روە‌ھا دروشمی خانە‌دانانی ھوھنتسلیرن لە دروشمی گە‌ورە‌ی بادن فورتمبێرگ خۆی نما دە‌کات.
* ھە‌یکە‌لی ئێستای بە‌رێوە‌بردن ھە‌مان شێوازی پێشویی کارگێڕیە لە دە‌وڵە‌تی پروسیا لە رووی ھە‌رێمە‌کان وە‌ک پلە‌ی سە‌رە‌ک وە‌زیران و پارێزگاکان و قە‌زاکان.

'''وە‌رزش'''
* زۆر لە یانە ورزشیە‌کان لە ئە‌ڵمانیا ناوی پروسیا (پرویسن) ھە‌ڵدە‌گرن، وە‌ک پرویسن مونستار،&lt;ref&gt;[http://www.scpreussen-muenster.de/home/index.php Official Page of Preußen Münster] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111104052929/http://www.scpreussen-muenster.de/home/index.php |date= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١١ }}&lt;/ref&gt; و بی ئێف سی پرویسن.
* ھە‌روە‌ھا ناوی یانە‌ی پروسیا دۆرتموند بە شێوە لاتینیە‌کە‌ی (Borussia Dortmund) و پروسیا مونشن گلادباخ.
* ھە‌روە‌ھا رە‌نگی فانیلە‌ی ھە‌ڵبژاردە‌ی فوتبۆڵی  ئە‌ڵمانیا و درووشی دالە‌کە پێکھاتووە لە ھە‌مان رە‌نگی سپی و رە‌ش کە رە‌نگی ئاڵای پروسیا بوون بە داڵە‌کە‌وە.

'''ناوی شوێنە‌کان'''
* ناوی شاری پرویسیش ئالدندورف لە قە‌زای میندن - لوبکە
* ئاوایی پرویسیش شتروھن (لە ئاواییە‌کانی شاری رادن) لە قە‌زای میندن - لوبکە
* وە‌ستگە‌ی شە‌مە‌ندە‌فە‌ری برویسن لە لونن نزیک دۆرتموند

== ھە‌ڵبژاردنە‌کانی بروسیا ==

{| class=&quot;prettytable&quot;
|+
ئە‌نجامی ھە‌ڵبژاردە‌کانی ١٩١٩-١٩٣٣
! style=&quot;background:#efefef;&quot;|ساڵ
!|
! style=&quot;background:#efefef;&quot; colspan=&quot;2&quot;| ١٩١٩
! style=&quot;background:#efefef;&quot; colspan=&quot;2&quot;| ١٩٢١
! style=&quot;background:#efefef;&quot; colspan=&quot;2&quot;| ١٩٢٤
! style=&quot;background:#efefef;&quot; colspan=&quot;2&quot;| ١٩٢٨
! style=&quot;background:#efefef;&quot; colspan=&quot;2&quot;| ١٩٣٢
! style=&quot;background:#efefef;&quot; colspan=&quot;2&quot;| ١٩٣٣
|-
! class=&quot;hintergrundfarbe5&quot; |کورتە‌ی ناو بە ئە‌ڵمانی
! style=&quot;background:#efefef;&quot;|ناوی پارتە‌کە
| align=&quot;right&quot; | %
| کورسی
| align=&quot;right&quot; | %
| کورسی
| align=&quot;right&quot; | %
| کورسی
| align=&quot;right&quot; | %
| کورسی
| align=&quot;right&quot; | %
| کورسی
| align=&quot;right&quot; | %
| کورسی
|-
|SPD
| class=&quot;hintergrundfarbe5&quot; |پارتی دیموکراسی کۆمە‌ڵأیە‌تی ئە‌ڵمان
| align=&quot;right&quot; | ٣٦٬٤
| align=&quot;right&quot; | ١٤٥
| align=&quot;right&quot; | ٢٥٬٩
| align=&quot;right&quot; | ١٠٩
| align=&quot;right&quot; | ٢٤٬٩
| align=&quot;right&quot; | ١١٤
| align=&quot;right&quot; | ٢٩٬٠
| align=&quot;right&quot; | ١٣٧
| align=&quot;right&quot; | ٢١٬٢
| align=&quot;right&quot; | ٩٤
| align=&quot;right&quot; | ١٦٬٦
| align=&quot;right&quot; | ٨٠
|-
|Zentrum
| class=&quot;hintergrundfarbe5&quot; | پارتی ناوە‌ندی ئە‌ڵمان
| align=&quot;right&quot; | ٢٢٬٣
| align=&quot;right&quot; | ٩٤
| align=&quot;right&quot; | ١٧٬٩
| align=&quot;right&quot; | ٧٦
| align=&quot;right&quot; | ١٧٬٦
| align=&quot;right&quot; | ٨١
| align=&quot;right&quot; | ١٥٬٢
| align=&quot;right&quot; | ٧١
| align=&quot;right&quot; | ١٥٬٣
| align=&quot;right&quot; | ٦٧
| align=&quot;right&quot; | ١٤٬١
| align=&quot;right&quot; | ٦٨
|-
|DDP/DStP
| class=&quot;hintergrundfarbe5&quot; | پارتی دیموکراسی ئە‌ڵمان
| align=&quot;right&quot; | ١٦٬٢
| align=&quot;right&quot; | ٦٥
| align=&quot;right&quot; | ٥٬٩
| align=&quot;right&quot; | ٢٦
| align=&quot;right&quot; | ٥٬٩
| align=&quot;right&quot; | ٢٧
| align=&quot;right&quot; | ٤٬٤
| align=&quot;right&quot; | ٢١
| align=&quot;right&quot; | ١٬٥
| align=&quot;right&quot; | ٢
| align=&quot;right&quot; | ٠٬٧
| align=&quot;right&quot; | ٣
|-
|DNVP
| class=&quot;hintergrundfarbe5&quot; |حزبی گە‌لی نە‌تە‌وە‌یی ئە‌ڵمان
| align=&quot;right&quot; | ١١٬٢
| align=&quot;right&quot; | ٤٨
| align=&quot;right&quot; | ١٨٬٠
| align=&quot;right&quot; | ٧٦
| align=&quot;right&quot; | ٢٣٬٧
| align=&quot;right&quot; | ١٠٩
| align=&quot;right&quot; | ١٧٬٤
| align=&quot;right&quot; | ٨٢
| align=&quot;right&quot; | ٦٬٩
| align=&quot;right&quot; | ٣١
| align=&quot;right&quot; | ٨٬٩
| align=&quot;right&quot; | ٤٣
|-
|USPD
| class=&quot;hintergrundfarbe5&quot; | پارتی دیموکراسی کۆمە‌ڵایە‌تی سە‌ربە‌خۆی ئە‌ڵمان
| align=&quot;right&quot; | ٧٬٤
| align=&quot;right&quot; | ٢٤
| align=&quot;right&quot; | ٦٬٤
| align=&quot;right&quot; | ٢٧
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
|-
|DVP
| class=&quot;hintergrundfarbe5&quot; |حزب گە‌لی ئە‌ڵمان
| align=&quot;right&quot; | ٥٬٧
| align=&quot;right&quot; | ٢٣
| align=&quot;right&quot; | ١٤٬٠
| align=&quot;right&quot; | ٥٩
| align=&quot;right&quot; | ٩٬٨
| align=&quot;right&quot; | ٤٥
| align=&quot;right&quot; | ٨٬٥
| align=&quot;right&quot; | ٤٠
| align=&quot;right&quot; | ١٬٥
| align=&quot;right&quot; | ٧
| align=&quot;right&quot; | ١٬٠
| align=&quot;right&quot; | ٣
|-
|DHP
| class=&quot;hintergrundfarbe5&quot; |پارتی ھانۆڤە‌ری ئە‌ڵمانی
| align=&quot;right&quot; | ٠٬٥
| align=&quot;right&quot; | ٢
| align=&quot;right&quot; | ٢٬٤
| align=&quot;right&quot; | ١١
| align=&quot;right&quot; | ١٬٤
| align=&quot;right&quot; | ٦
| align=&quot;right&quot; | ١٬٠
| align=&quot;right&quot; | ٤
| align=&quot;right&quot; | ٠٬٣
| align=&quot;right&quot; | ١
| align=&quot;right&quot; | ٠٬٢
| align=&quot;right&quot; | ٢
|-
|SHBLD
| class=&quot;hintergrundfarbe5&quot; | دیموکراتخوازانی وە‌رزێر و جوتیارانی شلیسڤیگن و ھۆلشتاین
| align=&quot;right&quot; | ٠٬٤
| align=&quot;right&quot; | ١
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
|-
|KPD
| class=&quot;hintergrundfarbe5&quot; |حزبی کۆمۆنیستی ئە‌ڵمان
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| align=&quot;right&quot; | ٧٬٥
| align=&quot;right&quot; | ٣١
| align=&quot;right&quot; | ٩٬٦
| align=&quot;right&quot; | ٤٤
| align=&quot;right&quot; | ١١٬٩
| align=&quot;right&quot; | ٥٦
| align=&quot;right&quot; | ١٢٬٣
| align=&quot;right&quot; | ٥٧
| align=&quot;right&quot; | ١٣٬٢
| align=&quot;right&quot; | ٦٣
|-
|WP
| class=&quot;hintergrundfarbe5&quot; |پارتی رایخ بۆ چینی ناوراست
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| align=&quot;right&quot; | ١٬٢
| align=&quot;right&quot; | ٤
| align=&quot;right&quot; | ٢٬٤
| align=&quot;right&quot; | ١١
| align=&quot;right&quot; | ٤٬٥
| align=&quot;right&quot; | ٢١
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
|-
|Polen
| class=&quot;hintergrundfarbe5&quot; |پارتی پۆڵۆنی
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| align=&quot;right&quot; | ٠٬٤
| align=&quot;right&quot; | ٢
| align=&quot;right&quot; | ٠٬٤
| align=&quot;right&quot; | ٢
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
|-
|NSFP
| class=&quot;hintergrundfarbe5&quot; |حزبی نە‌تە‌وە‌یی کۆمە‌ڵایە‌تی ئازاد
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| align=&quot;right&quot; | ٢٬٥
| align=&quot;right&quot; | ١١
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
|-
|NSDAP
| class=&quot;hintergrundfarbe5&quot; |پارتی کرێکارانی نە‌تە‌وە‌یی کۆمە‌ڵایتی ئە‌ڵمان (نازی/ ھتلە‌ر)
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| align=&quot;right&quot; | ١٬٨
| align=&quot;right&quot; | ٦
| align=&quot;right&quot; | ٣٦٬٣
| align=&quot;right&quot; | ١٦٢
| align=&quot;right&quot; | ٤٣٬٢
| align=&quot;right&quot; | ٢١١
|-
|CNBL
| class=&quot;hintergrundfarbe5&quot; |پارتی جوتیاران و گوندنشینانی نە‌تە‌وە‌یی مە‌سیحی
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| align=&quot;right&quot; | ١٬٥
| align=&quot;right&quot; | ٨
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
|-
|VRP
| class=&quot;hintergrundfarbe5&quot; |پارتی رایخ بۆ دادوە‌ری و گە‌شە‌سە‌ندن
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| align=&quot;right&quot; | ١٬٢
| align=&quot;right&quot; | ٢
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
|-
|DVFP
| class=&quot;hintergrundfarbe5&quot; |پارتی ئە‌ڵمانیای جە‌ماوە‌ری ئازاد
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| align=&quot;right&quot; | ١٬١
| align=&quot;right&quot; | ٢
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
|-
|CSVD
| class=&quot;hintergrundfarbe5&quot; | راژە‌ی گە‌لی کۆمە‌ڵایە‌تی مە‌سیحی
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| colspan=&quot;2&quot; | &amp;nbsp;
| align=&quot;right&quot; | ١٬٢
| align=&quot;right&quot; | ٢
| align=&quot;right&quot; | ٠٬٩
| align=&quot;right&quot; | ٣
|-
| colspan=&quot;13&quot; | رێژە‌ی کە‌متر لە ١٠٠ %  دە‌گە‌ڕێتە‌وە بۆ ئە‌و پارتانە‌ی کە لە پە‌رلە‌مان نوێنە‌رایە‌تی نە‌کراون.
|}

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکاج}}
{{تووڵی دەروازە|ئەورووپا|وڵاتەکان|ئەڵمانیا|ژیاننامە}}
{{سەرچاوەکان}}


== سەرچاوە دەرەکییەکان ==
* [https://web.archive.org/web/20170627213034/http://www.preussen.de/de/heute.html سایتی بروسیا، خانە‌وادە‌ی ھوھنتسلرن.]
* [http://www.preussenweb.de/preussstart.htm تۆڕی بروسیا.]
*  [http://www.preussen-chronik.de/_/episode_jsp/key=chronologie_002020.html رووداوە‌کانی بروسیا]
{{پۆلی کۆمنز|Prussia}}

[[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئەورووپا]]
[[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٤٧]]
[[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٥٢٥]]
[[پۆل:ھەڵوەشانەوەکانی ١٩٤٧]]
[[پۆل:نەتەوەکان]]
[[پۆل:ھەرێمە مێژوویییەکان]]
[[پۆل:مێژووی براندنبورگ]]</text>
      <sha1>l023m4kgd0iasg9vllcnag3q9b9pu7v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>یەڵماز گونەی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12012</id>
    <revision>
      <id>1578186</id>
      <parentid>1447851</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T23:21:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25594-64</username>
        <id>75971</id>
      </contributor>
      <comment>/* پەرتووک لە بارەی گونەی */ لێرەدا زانیاری تەواو لەسەر ئەو پەڕتوکانە نەبوو کە تەنێ کۆمپانیای هاواری فیلم 18 پەڕتوکی بە زمانی کوردی لەسەر یڵماز گونەی چاپ و بڵاوکردۆتەوە. پەرەپێدان و درێژکردنەوەی وتار چاکسازی (بچووک) بەسەرداچوونەوە</comment>
      <origin>1578186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19085" sha1="dx1wwxqjlfyqdk00bcui8wq4dnbgp4h" xml:space="preserve">{{کەسایەتی
| ناو                            = یەڵماز گونەی
| وێنە                           = Yılmaz Güney.jpg
| قەبارەی وێنە               = 250px
| ناوی کاتی لەدایکبوون  =
| شوێنی لەدایکبوون       = گوندی یەنیجە، [[ئادانا | ئەدەنە]]، [[تورکیا]]
| ڕێکەوتی لەدایکبوون    = ١ی مایس ١٩٣٧
| شوێنی گۆڕ                = [[گۆڕستانی پێر لاشێز]]
| بنەچە                     = {{ئاڵا|کوردستان}}
| ڕێکەوتی مردن           = {{Death date and age|١٩٨٤|٩|٩|١٩٣٧|٤|١}}
| شوێنی مردن            = پاریس
| نیشتەجێ                  =
| نەتەوە                       = کورد
| ناوەکانی تر                = پاشای ناشیرین (بە تورکی Cirkin Kiral)
| نەژاد                         = [[کورد]]
| شارومەندێتی               =
| ڕادەی خوێندەواری       = یاسا و ئابوری
| پیشە                          = سینەماکار، دەرھێنەر
| ساڵانی چالاکی            = ١٩٥٨ تا مردنی
| ناسراو بە ھۆی             = فیلمی ڕێگا
| سەرناو                       =
| وادە                           =
| حیزب                         =
| بەرانبەرەکان                =
| ئایین                          =
| ھاوسەر                      =
| منداڵەکان                    =
| دایک و باوک    =
| پەراوێزەکان   =
}}
'''یەڵماز گونەی''' ({{بە کوردیی باکووری|Yılmaz Güney}}؛ ١ی نیسانی ١٩٣٧ – ٩ی ئەیلوولی ١٩٨٤) دەرھێنەر، نووسەر، ڕۆماننووس و ئەکتەرێکی [[کورد]]یی [[زازا]] بوو.&lt;ref&gt;Suad Joseph, Afsaneh Najmabadi, ''Encyclopedia of Women &amp; Islamic Cultures: Family, law, and politics'', Brill, 2005, {{ISBN|978-90-04-12818-7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Joost Jongerden, ''The settlement issue in Turkey : an analysis of spatial policies, modernity and war'', Brill, 2007, {{ISBN|978-90-04-15557-2}}, [https://books.google.com/books?id=ME5oLvCd088C&amp;pg=PA31&amp;dq=Y%C4%B1lmaz+G%C3%BCney+%22director+of+the+film+Yol%22&amp;hl=en&amp;ei=yMTATMTLOoeEvAOQwMWhCA&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CCsQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=Y%C4%B1lmaz%20G%C3%BCney%20%22director%20of%20the%20film%20Yol%22&amp;f=false p. 31.]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pope, Hugh and Nicole Pope, ''Turkey Unveiled: A History of Modern Turkey'', (Overlook TP, 2000), 254.&lt;/ref&gt; یەڵماز گونەی بە باوکی [[سینەمای کوردی]] دائەنرێت چەندین خەڵاتی جیھانی لەو بوارەدا بەدەستھێناوە کە گرنگترینیان خەڵاتی فیستیڤاڵی کان بوو لە ١٩٨٢.&lt;ref name=&quot;imdb&quot;&gt;پەڕەی یڵماز گونەی لە IMDB. [http://www.imdb.com/name/nm0351566/ دواسەردان ٦/٤/٢٠١٥]&lt;/ref&gt; فیلمەکانی ئەو بە زمانی تورکی بوون، بەخێرایی ناوێکی دیاری لە ناو سینەمای تورکیدا پەیدا کرد، ناوەڕۆکی کارەکانی ئەو پەیوەستبوون بە چینی کرێکاران لە تورکیا. &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=[[سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر|سەد ساڵ سینەما، سەد دەهێنەر: یەڵماز گیونەی]]|یەکەم=کارزان|دوایین=کاردۆزی|ساڵ=٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;

یەڵماز بەھۆی کارەکانییەوە تووشی کێشە بوویەوە لەبەرامبەر حکوومەتی تورکیا، ئەمەش لەبەر ئەوەی لە فیلمەکانیدا کارەکتەری [[کورد]]، [[چاندی کوردی|چاند]] و [[زمانی کوردی]] ھەبوون. لە ساڵی ١٩٧٤، ئەو دادگایی کرا لەسەر کەیسی کوشتنی دادوەر سەفا موتلوو بەڵام خۆی ئەوەی ڕەتکردەوە و وڵاتی جێھێشت،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Lumpen değil centilmendi|ناونیشان=http://www.hurriyet.com.tr/lumpen-degil-centilmendi-39132415|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Hürriyet}}&lt;/ref&gt; بەھۆی جێھێشتنیشەوە ئەوا وڵاتینامەی تورکیای لێسەندرایەوە.&lt;ref name=&quot;hurriyet.com.tr&quot;&gt;[http://www.hurriyet.com.tr/index/ArsivNews.aspx?id=-137888 &quot;Ben Fransız vatandaşı oldum o olmadı&quot;] (interview with Güney's widow). Hürriyet / 5 March 2000&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pendleton|یەکەم=David|سەردێڕ=Yilmaz Güney: From &quot;Ugly King&quot; to Poet of Despair|ناونیشان=https://harvardfilmarchive.org/programs/yilmaz-guney-from-ugly-king-to-poet-of-despair|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=Harvard Film Archive}}&lt;/ref&gt; ساڵێک پێش مردنی، لە ساڵی ١٩٨٣ لەگەڵ [[جگەرخوێن|جگەر خوێن]]، [[ھەژار]] و کۆمەڵێک ئەدیبی دیکە [[ئینستیتیوتی کوردیی پاریس|ئینستیتیوتی کوردیی پاریسیان]] دامەزراند.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Who is the Kurdish Institute ?|ناونیشان=https://www.institutkurde.org/en/institute/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Institutkurde.org|زمان=en}}&lt;/ref&gt;

== سەرەتای ژیان ==
یەڵماز لە گوندی یەنیجە، لە [[پارێزگای ئادانا]] لە دایک بوو،&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Heß|یەکەم=Michael Reinhard|ڕێکەوت=٢٠١٢|سەردێڕ=Wer war Yilmaz Güney? Schlaglichter auf eine linke Macho-Ikone|ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/23862104|journal=Wiener Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes|بەرگ=١٠٢|پەڕەکان=٥٥|issn=0084-0076|jstor=23862104|via=[[JSTOR]]}}&lt;/ref&gt; ھەر لە ئەوێش گەورە بوو. باوکی خەڵکی شاری [[سێوەرەگ]] بوو، بەڵام دوای کوژرانی دوو برای ئەوا ڕووی لە گوندی یەنیجە کرد بوو.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Silverman|یەکەم=Reuben|سەردێڕ=Turkey's ever present past: Stories from Turkish Republican History|بڵاوکەرەوە=Libra|ساڵ=٢٠١٥|ژپنک=٩٧٨-٦٠٥٩٠٢٢٤٧٧|پەڕەکان=١٠٦}}&lt;/ref&gt; دایکی ئەو زازا بوو، خەڵکی [[مووش]] بوو.&lt;ref name=&quot;hurriyet.com.tr&quot; /&gt; دوای ھاوسەرگیرییەکەیان، [[دایک و باوک]]ی یەڵماز وەک کرێکاری کارگەی لۆکە چوونەتە [[ئادانا|ئەدەنە]]. لە دەرەنجامی ئەوەدا، یەڵماز لە ماڵباتێکی چینی کرێکار ژیا، ئەو لە تەمەنی لاویدا کۆمەڵێک کاری کردووە لەوانە گەیەنێەری فیلم، لێخوڕی ئەسپ و عارەبانە ھەروەھا کورتەچیڕۆکنووسیی بۆ چەند گۆڤارێکی لۆکاڵیی کرد.&lt;ref&gt;Silverman, Reuben (2015), p.107&lt;/ref&gt; یەکەم وتاری ئەو لە ئابی ١٩٥٥ بڵاوکرایەوە، دوای حەفتەیەک یەکەم شیعریشی بڵاوکرایەوە، ئەمەش لەوکاتە بوو کە ئەو خوێندکاری قۆناغی ئامادەیی بوو.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; وتارەکانی تووشی دەرەدەسەریی و کێشەی کردن، بەتایبەت لە کورتە چیڕۆکەکانی کە دەربارەی کەسێک دەینووسی کە ئامانجی بەدیھێنانی جیھانێکی باشتری ھەبوو، کە ئەمەش وەک پڕووپاگەندە بۆ بیری [[کۆمۆنیزم|کۆمۆنیستی]] لێکدرایەوە و ڕاپێچی دادگای کرد.&lt;ref&gt;Silverman, Reuben (2015). pp.107–108&lt;/ref&gt; ئەم ئەزموونانە زەمینەسازی بۆ کارەکانی داھاتووی ئەویان کرد، ئەو کارانە بەگشتی تیشکی خستە سەر وێناکردنێکی واقیعیانەی چینە ژێردەستە و پەراوێزخراوەکانی خەڵکی تورکیا. &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=[[سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر|یەڵماز گیونەی]]|یەکەم=کارزان|دوایین=کاردۆزی|ساڵ=٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;

لە ساڵی ١٩٥٧، گونەی بۆ ماوەی دوو مانگ لە بەشی یاسای لە زانکۆی ئەستەمبول خوێندی، بەڵام دواتر ھاتە ناو بواری سینەماوە، ئەمەش بەھۆی ئەو پاشخانەی کە لە ئەدەنەوە ھەیبوو. ئەوکاتەی لە ئەستەمبول بوو، گونەی چاوی کەوت بە یەشار کەمال، ناوبراو ڕۆڵی ھەبوو لە ناساندنی گونەی بە کۆمەڵێک لە سینەماکاران. دواتر لە ئەنقەرە و ئەستەنبوڵ خوێندنی یاسا و ئابوری تەواوکرد. لە تەمەنی ٢١ ساڵییەوە دەستی کرد بە کاری سینەما. بەھۆی کەسایەتی و ھەڵس و کەوتییەوە بە «پاشای ناشیرین» ناسرابوو. لە ساڵی ١٩٦١دا بۆ ١٨ مانگ زیندانی کرا لەسەر بڵاوکردنەوەی ڕۆمانێکی «کۆمۆنیستانە». لە ساڵی ١٩٦٥دا دەستیکرد بە بەرھەمھێنانی فیلم.&lt;ref name=&quot;imdb&quot; /&gt;

پاش ئەوەی لە زیندان ڕایکرد ڕووی کردە وڵاتی فەڕەنسا و پاش چەند ساڵێک ژیان لە دورە وڵات سەرئەنجام لە ساڵی ١٩٨٤ لە شاری [[پاریس]] بەھۆی [[شێرپەنجە]] کۆچی دوایی کرد.

== دەرھێنراوەکانی ==
* ''ئەسپ ژن سیلاح'' (١٩٦٦)
* ''فیشەک کارم تێناکا'' (١٩٦٧)
* ''ناوم کەریمە'' (١٩٦٧)
* ''پیرە نوری'' (١٩٦٨)
* ''سەید خان'' (١٩٦٨)
* ''گورگە برسییەکان'' (١٩٦٩)
* ''پیاوێکی ناشیرین'' (١٩٦٩)
* ''ھیوا'' (١٩٧٠)
* ''ھەدەفی زیندوو'' (١٩٧٠)
* ''عوسمان پیادە'' (١٩٧٠)
* ''بابە'' (١٩٧١)
* ''عیبرەت'' (١٩٧١)
* ''قاچاخەکان'' (١٩٧١)
* ''بێ ھیواکان'' (١٩٧١)
* ''بکوژەکان'' (١٩٧١)
* ''سبەی دوا ڕۆژە'' (١٩٧١)
* ''ئازار'' (١٩٧١)
* ''شیوەن'' (١٩٧٢)
* ''ھاوڕێ'' (١٩٧٤)
* ''ئەندێشە'' (١٩٧٤)
* ''داماوەکان'' (١٩٧٥)
* ''[[ڕان (فیلم)|ڕان]] (١٩٧٨)''
* ''دوژمن'' - ئینگلیزی (١٩٧٩)
* ''[[ڕێ_(فیلم) | ڕێگا]]'' (١٩٨٢)
* ''[[فیلمی دیوار | دیوار]]'' (١٩٨٣)

== پەرتووک لە بارەی گونەی ==
یەڵماز گونەی یەکێکە لەو سەد دەرهێنەرانەی کە ئاماژەی بۆ کراوە لە زنجیرە پەرتووکی [[سەد ساڵ سینەما، سەد دەرھێنەر|سەد ساڵ سینەما، سەد دەرهێنەر]] لە نووسینی [[کارزان کاردۆزی]]. لە ساڵی ٢٠١٨، لە لایەن ناوەندی غەزەلنووس یەکەم بەرگی زنجیرەکە بڵاو کراویەوە لە ژێر ناوی &quot;یەڵماز گیونەی&quot; کە لە ٩٠٠ لاپەڕە پێکهاتووە و تیایدا شیکاری کراوە بۆ ژیان و فیلمەکانی گونەی. بۆ یەکەم جار ژیانمای گونەی بە زمانی تورکی لە ساڵی ٢٠٠١ بڵاو کرایەوە لە تورکیادا کە تیایدا ئاماژە کراوە بۆ زیمی کوردبوون و کوردایەتی لە سینەمای گونەی لە ژێر ناوی &quot;هونەرمەندی هاوڵاتیان، هونەرمەندی جەنگاوەر: یەڵماز گونەی&quot; لە نووسینی هەڵکان سانتانشی، گەرچی نوسەر لە لایەن دەوڵەتی تورکیا سزای دارایی درا و قەدەغە کرا، بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٣ ڕێگە درا بە چاپکردنەوەی. &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://themovingsilent.wordpress.com/2015/03/24/book-100-years-of-cinema-from-d-w-griffith-to-richard-linklater//|سەردێڕ=100 Years of Cinema, 100 Director (20 January 2020) Karzan Kardozi|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=کارزان کاردۆزی دوو بەرگی دیکەی (سەد ساڵ سینەما، سەد دەرهێنەر) بڵاو دەکاتەوە |ناونیشان=https://politicpress.com/34276/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=Politic Press |زمان=en-US}}&lt;/ref&gt;

هاواری فیلم.. یەکێك لە کۆمپانیاکانی باشوری کوردستانە، لە ساڵی 2016 دامەزراوە و لە سالی 2018 تا ساڵی 2026.. زنجیرەی پەڕتوکەکانی دەربارەی سینەما و سینەمای کوردی گەیشتۆتە &quot;50&quot;پەڕتوک و پڕۆژە و ئەوەی پەیوەندی تایبەتی بە یڵماز گونەیەوە هەیە، (سیناریۆ، لێکۆڵینەوە، چیرۆك،رۆمان، نامە)، &quot;18&quot;پەڕتوکە کە لە زمانەکانی ترکی و فارسی و فەڕەنسی و عەرەبی وەرگێڕاوە و  چاپ و بڵاوی کردۆتەوە. ئەمەش لیستی ئەو پەڕتوکانەیە کە لە لایەن کۆمپانیای هاواری فیلم، بەشی چاپەمەنییەکانی هاواری فیلم بڵاوکراونەتەوە :&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Macrynikola |first=Natalia |last2=Miranda |first2=Regina |date=2019-08 |title=Active Facebook use and mood: When digital interaction turns maladaptive |url=https://doi.org/10.1016/j.chb.2019.02.012 |journal=Computers in Human Behavior |volume=97 |pages=271–279 |doi=10.1016/j.chb.2019.02.012 |issn=0747-5632}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |١-
| valign=&quot;top&quot; |یلماز غوني&quot;نوافذ عربیةعلی أسطورة السینما الکردیة&quot;
| valign=&quot;top&quot; |اعدە وجمعە: حسن جودي
|-
| valign=&quot;top&quot; |٢-
| valign=&quot;top&quot; |شیوەن / چیرۆك، سیناریۆ، فیلم
| valign=&quot;top&quot; |لە تورکییەوە/ شنۆ رەمزی هیرانی
|-
| valign=&quot;top&quot; |٣-
| valign=&quot;top&quot; |لەبارەی (یڵماز گونەی)یەوە
| valign=&quot;top&quot; |لە فەڕەنسییەوە/ دارا فەرەج
|-
| valign=&quot;top&quot; |٤-
| valign=&quot;top&quot; |فاشیزم چییە؟! کۆمەڵە کورتە چیرۆك
| valign=&quot;top&quot; |لە فارسییەوە/ حەمە کەریم عارف
|-
| valign=&quot;top&quot; |٥-
| valign=&quot;top&quot; |بە داماوی مردن/ رۆمان
| valign=&quot;top&quot; |لە تورکییەوە/ ئەحمەد ئیسماعیل
|-
| valign=&quot;top&quot; |٦-
| valign=&quot;top&quot; |رێگا/ چیرۆك، سیناریۆ، فیلم
| valign=&quot;top&quot; |لە تورکییەوە/ ئەحمەد ئیسماعیل
|-
| valign=&quot;top&quot; |٧-
| valign=&quot;top&quot; |مێگەل/ چیرۆك، سیناریۆ، فیلم
| valign=&quot;top&quot; |لە تورکییەوە/ ئەحمەد ئیسماعیل
|-
| valign=&quot;top&quot; |٨-
| valign=&quot;top&quot; |هاوڕێ/ چیرۆك، سیناریۆ، فیلم
| valign=&quot;top&quot; |لە تورکییەوە/ ئەحمەد ئیسماعیل
|-
| valign=&quot;top&quot; |٩-
| valign=&quot;top&quot; |ئازار/ چیرۆك، سیناریۆ، فیلم
| valign=&quot;top&quot; |لە تورکییەوە/ ئەحمەد ئیسماعیل
|-
| valign=&quot;top&quot; |١٠-
| valign=&quot;top&quot; |نامەکانی حەپسخانەی سەلیمییە
| valign=&quot;top&quot; |لە تورکییەوە/ ئەحمەد ئیسماعیل
|-
| valign=&quot;top&quot; |١١-
| valign=&quot;top&quot; |باوك/ چیرۆك، سیناریۆ، فیلم
| valign=&quot;top&quot; |لە تورکییەوە/ ئەحمەد ئیسماعیل
|-
| valign=&quot;top&quot; |١٢-
| valign=&quot;top&quot; |هیوا/ چیرۆك، سیناریۆ، فیلم
| valign=&quot;top&quot; |لە تورکییەوە/ ئەحمەد ئیسماعیل
|-
| valign=&quot;top&quot; |١٣-
| valign=&quot;top&quot; |سەیدخان/ چیرۆك، سیناریۆ، فیلم
| valign=&quot;top&quot; |لە تورکییەوە/ ئەحمەد ئیسماعیل
|-
| valign=&quot;top&quot; |١٤-
| valign=&quot;top&quot; |ساڵپا/ رۆمان – یڵماز گونەی
| valign=&quot;top&quot; |لە عەرەبییەوە/ حەمە کەریم عارف
|-
| valign=&quot;top&quot; |١٥-
| valign=&quot;top&quot; |ئەفسانەی پاشای ناشرین/ نووسین،  وەرگێڕان، ئامادەکردن
| valign=&quot;top&quot; |               حەمە کەریم عارف
|-
| valign=&quot;top&quot; |١٦-
| valign=&quot;top&quot; |یڵماز گونەی ژیانی سەربەرزانە
| valign=&quot;top&quot; |لە عەرەبییەوە/ حەمە کەریم عارف
|-
| valign=&quot;top&quot; |١٧-
| valign=&quot;top&quot; |گزنگی یڵماز گونەی
| valign=&quot;top&quot; |لێکۆڵینەوە/ هاوار مستەفا خان
|-
| valign=&quot;top&quot; |18-
| valign=&quot;top&quot; |کۆماری ژیاندۆستی
| valign=&quot;top&quot; |دیدار/ مەریوان مەسعود
|}
کۆمپانیای هاواری فیلم لەلایەن سینەماکار هاوار مستەفا خان سەرپەرشتی دەکرێت و وێڕای چاپ و بلاوکردنەوەی ئەو بەرهەمانە، گەورەترین پڕۆژەی سینەما و گەشتیاریی لەسەر یڵماز گونەی هەیە، کە بە سۆلیوود؛ کۆماری ژیاندۆستی ناسراوە.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Ris |first=M. M. |last2=Deitrich |first2=R. A. |last3=Von Wartburg |first3=J. P. |date=1975-10-15 |title=Inhibition of aldehyde reductase isoenzymes in human and rat brain |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18 |journal=Biochemical Pharmacology |volume=24 |issue=20 |pages=1865–1869 |doi=10.1016/0006-2952(75)90405-0 |issn=0006-2952 |pmid=18}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[سینەمای کوردی]]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
*{{IMDb name|0351566}}

{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}}

{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|ئەکتەران|تەلەڤیزیۆن|تورکیا|فیلم}}

{{فیلمی کوردی}}
{{پۆلی کۆمنز|Yılmaz Güney}}

[[پۆل:خەڵکی سێوەرەگ]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧]]
[[پۆل:مردووانی ١٩٨٤]]
[[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی کورد]]
[[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی تورک]]
[[پۆل:کوردەکانی باکووری کوردستان]]
[[پۆل:نێژراوان لە گۆڕستانی پێر لاشێز]]
[[پۆل:مەرگەکان بە شێرپەنجە لە فەڕەنسا]]
[[پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجەی گەدە]]
[[پۆل:ئەکتەرە پیاوە کوردەکان]]
[[پۆل:خەڵکی زازا]]
[[پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری گۆڵدن بۆڵ]]
[[پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پرتەقاڵی زێڕین]]
[[پۆل:تورکیاییەکانی بە ڕەچەڵەک کورد]]</text>
      <sha1>dx1wwxqjlfyqdk00bcui8wq4dnbgp4h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چەولیگ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13788</id>
    <revision>
      <id>1578156</id>
      <parentid>1570578</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T15:03:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9239" sha1="chnia566mt8v8wj0rz9ixwdxq5muyw4" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناوی_فەرمی  = چەولیگ
| ناوی_خۆماڵی  =
| ناوەکانی_تر  =
| جۆری_نیشتنگە  = شار
| وێنە   =[[پەڕگە:Bingolcitycenter.jpg|وێنۆک]]

| قەبارەی_وێنە  =
| شرۆڤەی_وێنە  =
| وێنەی_نەخشە  =
| قەبارەی_نەخشە  =
| شرۆڤەی_نەخشە  =
| دەرزیی_نەخشە  =Turkey
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[تورکیا]]دا
| پۆتانەکان             =
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = [[تورکیا]]
| جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]]
| ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای بینگۆل|بینگۆل]]
| جۆری_دابەشکراو٢ =
| ناوی_دابەشکراو٢ =
| سەردێڕی_دامەزران =
| ڕێکەوتی_دامەزران =
| دامەزرێنەر  =
| ھۆکاری_ناونران =
| جۆری_دەسەڵات  =
| حیزبی_سەرۆک  =
| سەرناوی_سەرۆک  =
| ناوی_سەرۆک  =
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ =
| بەرزایی_بە_م  =
| ژمارەی_دانیشتووان = ١٣٣٬٤٢٣
| دانیشتووان_لە  = [[٢٠٢٢]]
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = زمان و ئایین
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[کوردی]]
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      =
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     =
| جۆری_کۆدی_ناوچە =
| کۆدی_ناوچە  = ٤٢٦(٩٠+)
| وێبگە  =
}}

'''بینگۆل''' یان '''چەولیک''' یان '''چەولیگ''' (بە [[ئەرمەنی]]: Ճապաղջուր، بە [[ڕۆمانی]]: Chapaghjur؛ بە [[کوردی]]: Çewlik؛ بە [[زازاکی]]: Çewlîg)، کە پێش ساڵی ١٩٤٤ بە چەپاکچوور دەناسرا، شارێکە لە [[باکووری کوردستان]]، [[تورکیا]]. ناوەندی [[پارێزگای بینگۆل]] و [[قەزای بینگۆل]]ە و ژمارەی دانیشتووانی ١٣٣٬٤٢٣ کەسە (٢٠٢٢). شارەکە لە ناوچەیەکی ڕۆژھەڵاتی تورکیادایە کە زۆربەیان بە زمانی [[کوردی]] دەدوێن و لە ناو کورداندا بە «چەولیک» ناسراوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تەممووزی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ishakoglu, M. (2018). The Battle Over Kird/Zaza Identity Construction in Cewlig/Bingol (1980–2015) (PhD thesis). University of Exeter.&lt;/ref&gt;

== ڕەگناسی ==
یەکێک لە ناوە مێژوویییەکانی شارەکە، بینگۆل لە زمانی [[تورکی]]دا بە واتای «ھەزار دەریاچە» دێت؛ بەڵام ھیچ دەریاچەیەکی گەورە لە سنووری پارێزگاکەدا نییە. ناوەکە زیاتر ئاماژەیە بۆ زۆریی ئەو گۆمە بچووکانەی کە لە دەوروبەری شارەکەدا دەبینرێن.&lt;ref&gt;https://www.bintso.org.tr/Bingöl/CoğrafiYapı/tabid/14989/Default.aspx&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://archive.org/details/EvliyelebiSeyahatnmesiIII/page/n239/mode/2up&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
بینگۆل لەو شوێنەدا ھەڵکەوتووە کە لە مێژوودا بە ناوچەی سۆفین (سەرەتا شانشینێکی سەربەخۆ و دواتر ویلایەتێکی ئەرمەنی و ڕۆمانی) ناسراوە. ئەم نیشتەجێبوونە بە ناوە ئەرمەنییەکەی، واتە چەپاغجوور (بە واتای «ئاوی بڵاوکراوە» بە ئەرمەنی)، لەلایەن مێژوونووسی ئەرمەنی [[ستێپانۆس ئاسۆغیک]] لە سەدەی ١١دا ئاماژەی پێکراوە، کە لەکاتی وەسفکردنی بوومەلەرزەکەی بالو لە ساڵی ٩٩٥دا باسی دەکات. چەپاغجوور ھەندێک جار بە قەڵا-شارۆچکەی ڕۆمانی سیتاریزۆم (کتاریچ بە [[ئەرمەنی]]) دەناسرێتەوە.&lt;ref&gt;http://nayiri.com/imagedDictionaryBrowser.jsp?dictionaryId=61&amp;query=ճապաղջուր&lt;/ref&gt;

لە [[سەدەکانی ناوەڕاست]]دا، بینگۆل بە ڕۆمانۆپۆلیس (بە [[یۆنانی]]: Ῥωμανούπολις) دەناسرا، ئەمەش بە ناوی ئیمپراتۆری بیزەنتی ڕۆمانۆسی یەکەم لێکاپینۆس، کە لە ساڵی ٩٤٢دا خستییە سەر [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]]. سەرەتا وەک یەکەیەکی کارگێڕی سەر بە ھەرێمی [[مێزۆپۆتامیا]] پێکھێنرا، بەڵام دواتر (نزیکەی ساڵی ٩٧٠) پلەکەی بەرزکرایەوە بۆ ھەرێمێکی سەربەخۆ.&lt;ref&gt;https://books.google.com/books/about/Les_listes_de_préséance_byzantines_des.html?hl=ar&amp;id=RFdmAAAAMAAJ&lt;/ref&gt;

بینگۆل لەلایەن بنەماڵەی سووەیدی، کە لقێکی [[بەرمەکییەکان]] بوون، لە سەدەی ١٣وە تا ناوەڕاستی دەسەڵاتی [[عوسمانییەکان]]، بە شێوەیەکی [[خۆبەڕێوەبەری]] و سەربەخۆ لە عوسمانییەکان بەڕێوەدەبرا. بینگۆل و ناوچەکانی دەوروبەری پێش [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان]] ژمارەیەکی زۆر دانیشتووانی ئەرمەنییان تێدا بوو. تا ناوەڕاستی [[سەدەی بیستەم]]، شارەکە بە چەپاکچوور/چەباکچوور دەناسرا، کە لە ناوە ئەرمەنییەکەیەوە وەرگیرابوو. لە ساڵی ١٩٤٤دا، ناوەکەی گۆڕدرا بۆ بینگۆل، کە لە زمانی [[تورکی]]دا بە واتای «ھەزار دەریاچە» دێت.&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20200627192016/http://www.bingol.bel.tr/resimler/yayinlar/dosyalar/26.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.academia.edu/10292763/Italian_City_states_and_Catholic_Missions_in_Mongolian_World_of_the_13th_and_14th_Centuries_Italské_městské_státy_a_katolické_misie_v_mongolském_světě_13_a_14_století_&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.frmartuklu.org/konu/bing%C3%B6l-tarihi-bingol-ilinin-tarihcesi.30975/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢٣ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414213230/http://www.frmartuklu.org/konu/bing%C3%B6l-tarihi-bingol-ilinin-tarihcesi.30975/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ململانێی کورد و تورک ===
بینگۆل شوێنی چەندین ڕووداوی توندوتیژی ململانێی کورد و تورک بووە. لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦دا، تەقینەوەی ئۆتۆمبێلێکی بۆمبڕێژکراو کە ئۆتۆمبێلێکی زرێپۆشی پۆلیسی کردبووە ئامانج و لەلایەن ئەندامانی [[پەکەکە]]وە ئەنجامدرا، بووە ھۆی کوژرانی دوو ئەفسەری پۆلیس و برینداربوونی ١٩ کەسی دیکە. لە ٨ی حوزەیرانی ٢٠١٨دا، گرووپێک لە ئەندامانی پەکەکە ھێرشیان کردە سەر بنکەیەکی سەربازی و سەربازێکی تورکیان کوشت و سێ کەسی دیکەشیان بریندار کرد.&lt;ref&gt;https://www.sozcu.com.tr/bingolde-zirhli-polis-aracina-saldiri-2-polis-sehit-5i-polis-19-yarali-wp1464328&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.hurriyet.com.tr/yerel-haberler/diyarbakir/bingolde-pkk-pususu-1-asker-sehit-3-asker-ya-40862322&lt;/ref&gt;

== جوگرافیا ==
بینگۆل ١٤٤ کیلۆمەتر لە ڕۆژھەڵاتی [[خارپێت]]ەوە دوورە و لە ناوچە بەرزەکانی [[ڕۆژھەڵاتی ئەنادۆڵ]] ھەڵکەوتووە. بینگۆل ناوچەیەکی شاخاوییە و بەرزایییەکانی دەگاتە ٣٠٠٠ مەتر، شاری بینگۆل خۆی نزیکەی ١١٢٠ مەتر لە ئاستی دەریاوە بەرزە. [[ڕووباری گایت]] کە لقێکی لای ڕاستی ڕووباری مورادە ([[فورات]]ی ڕۆژھەڵات)، بە ناو شارەکەدا تێپەڕ دەبێت.&lt;ref&gt;https://www.jsce.or.jp/report/19/report/report200307.pdf&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
{{پۆلی کۆمنز|Bingöl|چەولیگ}}

{{شارەکانی کوردستان}}
{{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|تورکیا}}

[[پۆل:شارەکانی تورکیا]]
[[پۆل:شارەکانی کوردستان]]
[[پۆل:شارەکانی پارێزگای بینگۆل]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای بینگۆل]]</text>
      <sha1>chnia566mt8v8wj0rz9ixwdxq5muyw4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پۆلدەشت</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13849</id>
    <revision>
      <id>1578054</id>
      <parentid>1577985</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:05:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17841" sha1="kak3jrxqi7aha6i0ah93t8ohnqcmdur" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  پۆلدەشت
| ناوی_فەرمی	           =  Poldasht
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=   Puldəşt - پلدشت - عەرەبلەر - عەرەبلو - عەرەب چۆلی
| جۆری_نیشتنگە		=     [[شارۆچکە]]
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =   پەڕگە:Aras-02.jpg|وێنۆک
| قەبارەی_وێنە	     =   300px
| شرۆڤەی_وێنە		= دیمەنی شارۆچکەی پۆلدەشت
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا		= 
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە		= 
| قەبارەی_نەخشە		= 
| شرۆڤەی_نەخشە		= 
| دەرزیی_نەخشە		=  ڕۆژھەڵاتی کوردستان 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە	= 
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە	= 
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە	= جێگەی لە [[کوردستان]]دا
| دەرزیی_نەخشە١	=  Iran
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١	= 
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١	= 
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١	= جێگەی لە [[ئێران]]دا
| پۆتانەکان             = 
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان	= 
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو	= [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو	= {{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}{{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
| جۆری_دابەشکراو١	=   [[پارێزگا]]
| ناوی_دابەشکراو١	=   [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]
| جۆری_دابەشکراو٢	=   [[شارستان]]
| ناوی_دابەشکراو٢	=   [[شارستانی پۆلدەشت|پۆلدەشت]]
| جۆری_دابەشکراو٣	=   [[ناوچە]]
| ناوی_دابەشکراو٣	=   [[ناوچەی ناوەندی شارستانی پۆلدەشت|ناوەندی شارستانی پۆلدەشت]]
| جۆری_دابەشکراو٤	=   
| ناوی_دابەشکراو٤	=   
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= دروست بوونی
| ڕێکەوتی_دامەزران	= ١٩٥٩
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= [[قایمقام]]
| ناوی_سەرۆک		= ئەکبەر عەبدوڵا نەژاد
&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=      2.87
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=            784
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=   ١١،٤٣٧
| دانیشتووان_لە			= ٢٠١٦
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		= 
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = زمان و ئایین
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]])، [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]]
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[شیعە]] [[دوانزە ئیمامی]]، [[سوننە]]
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = 
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     = 
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= 
| جیاوازی١_لە_utc	= 
| کاتناوچە١_DST		= 
| جیاوازی١_لە_DST	= 
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٤٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= http://www.poldasht.gov.ir/
http://www.poldasht.com
http://www.poldasht.gov.ir
| پەراوێزەکان		=
}}

'''پۆلدەشت''' یەکێکە لە شارۆچکەکانی [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] دەکەوێتە باکوری [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]] و ناوەندی [[پۆلدەشت (شارستان)|شارستانی پۆلدەشت]]ە، ئەم شارۆچکەیە بە دووری (٤٩)کم دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی [[ماکۆ]]وە و بەدووری (٢٩)کم دەکەوێتە باکوری ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی [[شەوت]]ەوە، بەدووری (٥١)کم دەکەوێتە باکوری شارۆچکەی [[قەرەزیائەددین]]ەوە، بەدووری (٣٣)کم دەکەوێتە [[باکووری ڕۆژاوا|باکووری ڕۆژاوای]] [[نەخچەوان]]ەوە. ئەم شارۆچکەیە لە سەر سنوری ووڵاتی ئێران و کۆماری ئۆتۆنۆمی نەخچوان ھەڵکەوتووە و کەوتووەتە سەر ڕۆخی [[ڕووباری ئاراس]] و ڕووباری [[زنگبار]] ئەم شارۆچکەیە دەکات بەدووبەشەوە و بە [[ڕووباری ئاراس]] دەگات، ئەم شارۆچکەیە ھاوسێی شارۆچکەی '''شاتەختی''' کۆماری ئۆتۆنۆمی نەخچەوانە، دانیشتوانی ئەم شارۆچکەیە لە [[کورد]] و [[ئازەربایجانی|ئازەری]] پێکھاتوون، لەم شارۆچکەیەوە بەئاسانی گوندەکانی شاتەختی نەخچەوان و بیناکانی شاری [[نەخچەوان]] دەبینی، شارۆچکەیەکی بازرگانی ھەڵکەوتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&amp;lng=1  | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور  |زمان = کوردی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&amp;lng=3&lt;/ref&gt;

== ناو ==
* '''عەرەبلەر''' ناوی کۆنی ئەم شارۆچکەیەیە، کە لەمێژوودا نووسراوەتەوە و دەگەڕێتەوە بۆ (١٥٠) ساڵ لەمەوپێش بۆسەدەمی '''موزەفەرەدینی قاجار''' و سەرەتای سوڵتەی '''موحەمەد عەلی شاە''' کە لەو سەردەمەدا گوند بووە. 
* لە (٧-٣-[[١٩٣٨]])دا ناوی ئەم گوندە گۆڕدرا بە پۆلدەشت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://wikifeqh.ir/%D9%BE%D9%84%D8%AF%D8%B4%D8%AA |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190930084355/http://wikifeqh.ir/%25D9%25BE%25D9%2584%25D8%25AF%25D8%25B4%25D8%25AA |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
* مێژووی سەرەتای دروست بوونی ئەم شارۆچکەیە تا ئێستا بەدروستی لە بەردەستمان نییە، ئەوەی ھەیە ئەم شارۆچکەیە لەسەرەتادا گوند بووە و بووەتە ناوەندی [[ناوچە]] یان [[شارەدێ]]، لە ساڵی ([[١٩٣٧]]ز) پۆلدەشت یەکەم [[ناوچە]] بووە لە [[دێ|گوند]]ەوە بووە بە شارەدێ لە مێژووی کارگێڕی [[ئێران]]دا، وە بووە بەیەکێک لە چوار ناوچەی [[شارستانی ماکۆ]]. لەدابەشی کارگێڕی ساڵی ([[١٩٧٦]])دا ناوەندی ناوچەی '''شاەئاباد''' بووە لەسێ [[گوندەوار|گوندستان]] پێکھاتووە.
* '''مەرزی پۆلدەشت - شاتەختی'''، مەرزێکی نێودەوڵەتی و [[بازرگانی]] گرنگی نێوان [[ئێران]] و [[کۆماری ئۆتۆنۆمی نەخچەوان]]ە و ئەم مەرزە بەئامادەبوونی جێگری یەکەمی سەرۆک کۆماری ئێران و ئیلھام عەلیەڤی سەرۆک کۆماری ئازەربایجان لەساڵی ([[٢٠٠٧]])دا بەفەرمی کرایەوە.
* مێژووی ھەندێک دامەزراوەی حکومی:
** بوون بە ناوندی ناوچە(ناحیە) لە ساڵی ([[١٩٢٥]])دا.
** لەساڵی ([[١٩٣٧]])دا یەکەم خوێندنگەی تیادا کراوەتەوە.
** دامەزراندنی [[شارەوانی]] لە ساڵی ([[١٩٦٤]])دا.
** دروست کردنی بنکەی پۆلیس لە ساڵی ([[١٩٢٧]])دا.
* لە ساڵی ([[٢٠١٠]])دا ئەم شارۆچکەیە کرایە ناوەندی [[پۆلدەشت (شارستان)|شارستانی پۆلدەشت]] و جیاکرایەوە لە [[شارستانی ماکۆ]].
* مێژووی ئەم ناوچەیە زۆر کۆنە بەڵام بەھۆی داگیرکاری و ململانێی ھێزەدەسەڵاتدارەکانی عوسمانی و سەفەوی بەتایبەت لەم ناوچەدا بووە ھۆی گۆڕینی دیمۆگرافیای ناوچەکە شارۆجکەی پۆلدەشت لەناو سنوری کورداندایە و لە دێرینەوە خاکی کوردان بووە، بەھۆی دروست بوونی ململانێی کوردان لەگەڵ دەسەڵاتدارانی ئێراندا بۆ داواکردنی سەربەخۆیی، دەسەڵاتداران بە ئەستەنگیان زانیون و لەبەرئەوەی ھەژموونی دەسەڵاتیان زیادبکات لە ناوچەکەدا لەبەرئەوە زۆرێک لە خێڵە کۆجەرییە زمان تورکرکانیان ھێناوەتە سەر ئەم خاکە و نیشتەجێیان کردوون، لە شارۆچکەی پۆلدەشت دوو تیرەی بۆھێناون:
** تیرەی (ئەحمەد ئۆغلی) بە سەرۆکایەتی (کەربەلایی محەمەد ڕەحیمی باوکی عەلی بەگ) کە لەلای ڕاستی ڕووباری زنگبار نیشتەجێ بوون.
** تیرەی (سەیدلەر یان سەیدەکان) بەسەرۆکایەتی (سەید شوجاعەدین) لە نەوەی (میر فەخرەدینی گڵپایگانی) کە لەچەپی رووباری زنگبار نیشتەجێ بوون.

==جوگرافیا==
پۆلدەشت لە کەناری ڕووباری [[ئاراس]]دا ھەڵکەوتووە، ڕوباری [[زەنگەبار]] ناوەندی شار دەبڕێت و بە ڕووباری [[ئاراس]] دەگات، ئاو و ھەوای پۆلدەشت نیمچە ووشکە. زستانی زۆر ساردە و ھاوینی گەرمە، ئەم شارە کەوتۆتە نێوان ھەردوو دەشتی شیبلو و زەنگەنە، چواردەوری ڕووباری ئاراس بە دارستان دەورە دراوە کە ئەمەش جوانی بەم شارە بەخشیوە. پۆلدەشت لە سێ ناوچە پێکھاتووە:&lt;ref&gt;[http://www.poldasht.com/templates/Default/images/poldashtcom.gif]{{بەستەری مردوو|url=http://www.poldasht.com/templates/Default/images/poldashtcom.gif |date=حوزەیرانی ٢٠١٨ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.bananews.ir/modules.php?name=News&amp;file=article&amp;sid=1253 پل پلدشت - شاھتختی]{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://sh-shahindezh.ir/HomePage.aspx?TabID=4626&amp;Site=DouranPortal&amp;Lang=fa-IR |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180723094735/http://sh-shahindezh.ir/HomePage.aspx?TabID=4626&amp;Site=DouranPortal&amp;Lang=fa-IR |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
*چایباسار ژێرین
*قرھ قویون 
*گچلرات

== پێکھاتەی دانیشتوان ==
* ژمارەی دانیشتوانی شارۆچکەی پۆلدەشت (١١،٤٣٧)&lt;ref&gt;٢٠١٦&lt;/ref&gt; کەسە و لە (٢،٢٠٥)&lt;ref&gt;٢٠٠٦&lt;/ref&gt;[[خێزان]] و (٤،٣٢١)&lt;ref&gt;٢٠٠٦&lt;/ref&gt;[[نێر]] و (٤،٢٦٣)&lt;ref&gt;٢٠٠٦&lt;/ref&gt;[[مێ]] پێکھاتووە.
* لەڕووی نەتەوایەتییەوە لە نەتەوەی [[کورد]] و نەتەوەی [[ئازەربایجانی|ئازەری]] پێکھاتووە.
** ژمارەی دانیشتوانی [[کورد]] دەکاتە (٥،٩٠٠)کەس کەدەکاتە ڕێژەی ٥٢٪ دانیشتوانی شارۆچکەکە.
** ژمارەی دانیشتوانی [[ئازەربایجانی|ئازەری]] دەکاتە (٥،٤٤٧)کەس کەدەکاتە ڕێژەی ٤٨٪ دانیشتوانی شارۆچکەکە.
* [[کورد]]ەکانی ئەم شارۆچکەیە لە [[ھۆزی میلان]]ن.
{{bar box
|title= پێکھاتەی  پۆلدەشت لە ٢٠١٦ &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=نەسیری|یەکەم=موژگان|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ئەنجامی کتێب|ساڵ=٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٤١٥-٢٠٦-١|شوێن=تاران}}&lt;/ref&gt;   
|titlebar=#ddd
|riht1=پێکھاتە
|left1=ڕێژەی سەدی
|float=right
|bars=
{{bar percent|[[کورد]]|yellow|52}}
{{bar percent|[[ئازەربایجانی|ئازەری]]|blue|48}}}}
{{clear}}

== ئابوری ==
پیشەی سەرەکی دانیشتوانی ئەم شارە [[کشتوکاڵ]] و [[ئاژەڵداری]]ە، بەڵام پاش رووخاندنی [[یەکێتی سۆڤیەت]] و دروست بوونی [[ئازەربایجان|کۆماری ئازەرباینجان]]، پۆلدەشت وەک شوێنێکی بازرگانی گرنگ دەرکەوت و زۆری دانیشتوانی بە کاری بازرگانییەوە خەریکن. لەم چەند ساڵەی دوایدا بە دروست کردنی [[ئاوبەندی ماکۆ]] و ئاولادان بۆ گوندەکان جارێکی کە لەم ناوچەیەدا [[کشتوکاڵ]] پەرەی سەندەوە.&lt;ref&gt;[http://www.azarnews.com/index.php?Itemid=133&amp;id=319&amp;option=com_content&amp;view=article دربارھ پلدشت بخوانید در آذرنیوز] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100109072926/http://www.azarnews.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=319&amp;Itemid=133 |date= ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.civilica.com/Paper-CWM03-CWM03_060.html |سەردێڕ=نقش بندھای خاکی در ایستگاھ پخش سیلاب پلدشت |ڕێکەوتی سەردان= ٦ی ئازاری ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150923204501/http://www.civilica.com/Paper-CWM03-CWM03_060.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://wikimapia.org/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە  | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/  | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی  |زمان = کوردی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

== ئەمانەش ببینە ==
* [[پێڕستی گوندەکانی پۆلدەشت]]
* [[شارستانی پۆلدەشت]]

== پەراوێزەکان ==

{{شارستانی پۆلدەشت}}
{{شارەکانی کوردستان}}
{{پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا}}
{{شارەکانی کوردستان}}
{{تووڵی دەروازە|ئێران}}

[[پۆل:شارەکانی ئێران]]
[[پۆل:شارەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]
[[پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:شارستانی پۆلدەشت]]</text>
      <sha1>kak3jrxqi7aha6i0ah93t8ohnqcmdur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زانکۆی سلێمانی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90795</id>
    <revision>
      <id>1578196</id>
      <parentid>1504314</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T08:36:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>علي موراد</username>
        <id>75978</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Added a specific location and link</comment>
      <origin>1578196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24749" sha1="2da36s6fqxxe90wmkavqsh8grj10khj" xml:space="preserve">{{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}
{{زانیاریدانی زانکۆ
|ناو  = زانکۆی سلێمانی{{ھن}}&lt;small&gt;University Of Sulaymaniyah&lt;/small&gt;
|ناوی خۆماڵی =
|ناوی وێنە = UoS Logo.png
|قەبارەی وێنە =
|وێنە_لێدوان =لۆگۆی زانکۆی سلێمانی
|سەردێڕ =وێنەی مۆری زانکۆی سلێمانی
|ناوی لاتینی =
|دروشم =For Knowledge, for Freedom.
|دروشم بە کوردی = بۆ زانست، بۆ ئازادی
|دامەزراندن       = ١٩٩٢ (یەکەم جار ١٩٦٨)
|جۆر =[[میللی]]، [[حکومی]]
|پابەندبوون =
|بودجە =
|بەڕێوەبەر =
|سەرۆکی زانکۆ =[[کۆسار محمد عەلی]]
|خوێندکاران =٢٤٬٤٨٨ (٢٠٠٩–٢٠١٠)
|شار =[[سلێمانی]]
|ویلایەت =
|پارێزگا =[[پارێزگای سلێمانی]]
|وڵات =[[عێراق]]
|ھێڵ =
|کامپ =ناو شار، دەرەوەی شار
|یاریزانە وەرزشییەکان =
|وەرزشەکان =
|نازناو =Univsul
|پابەندییەکان =
|ماڵپەڕ =http://www.univsul.org
|لۆگۆ =}}
'''زانکۆی سلێمانی''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: University Of Sulaymaniyah) ناسراو بە [[زانکۆی دایک]]، چالاک و دەوڵەمەند لە ھەموو بوارە جیاوازەکانی [[زانست]] و [[مرۆڤایەتی]]دا کە ساڵ لە دوای ساڵ ژمارەی بەش و [[مامۆستا]] و [[قوتابی|خوێندکاری]] زیاتر لەخۆ دەگرێت یەکێکە لە گەورەترین زانکۆکانی [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستانی]] عێراق، و ساڵانە ٤٠٠٠–٥٠٠٠ خوێندکاری نوێ وەردەگێت، بە ھەوڵ و کۆششی دڵسۆزان و مامۆستایان و خوێندکاران زانکۆی سلێمانی نەوەی نوێی خستووەتەوە و چەندین زانکۆی تری لە [[کوردستان]] لێکەوتووەتەوە و ھەموو سوچێکی ئەم کوردستانەی بە مەشخەڵی زانست و ڕووناکبیری ڕۆشن کردووەتەوە و ئەم زانکۆیەش ئێستا لە ٢٥ [[کۆلێژ]] پێکھاتووە نزیکەی ١٤٠٠٠ [[قوتابی|خوێندکار]] تێیدا دەخوێنن، جگە لە نزیکەی ٧٠٠ خویندکاری خوێندنی باڵا و ڕۆژ لە دوای ڕۆژ لە گەشەسەندن و پێشکەوتندایە.

== مێژوو ==
ھەر لە گواستنەوەی میرنشینی [[میرنشینی بابان|بابان]] لە [[قەڵاچوالان]]ی سەخت و دوورە دەستەوە بۆ دەشتایییەکی فراوانی [[سلێمانی]] لە ساڵی ١٧٨٤ بناغەی شار دامەزرا، بۆ یەکەم جار لەگەڵ بناغەی [[شار]]دا بناغەی مزگەوتی گەورە لێدراو کتێبخانەی میرنشین پاش تەواو بوونی مزگەوتی گەورە لە قەڵاچوالانەوە گوێزرایەوە بۆ سلێمانی کە نزیکەی ٦٠٠٠ کتێبی لە خۆ گرتبوو، کەواتە ئەم شارە ھەر لە سەرەتاوە لەسەر بناغەی سیاسی وڕۆشنبیری دروست بووە، چونکە [[میرنشین]] پێویستی بە زمانحاڵێک بووە کە تەعبیر لە ڕەوتی سیاسی میرنشین بکات، بۆیە ھەر لە سەرەتادا گرنگی بە خوێندن و لایەنی ڕۆشنبیر وشیعر و شاعیران و زمانی یەکگرتوو درا، کە ھەتا ئێستاش ئێمە بەردەوامی ئەو زمانەین و لە پێناوی پاراستنی زمانی [[میرنشین]]دا ھەوڵ دراوە، تا لە ئەنجامدا بۆ یەکەم جار لە [[مێژووی کورد]]دا {{بەڵگە}}لە ساڵی ١٩٦٨ دا بەپێی یاسای ژمارە ١٤٣ی خوێندنی باڵا لە شاری [[سلێمانی]] زانکۆ دامەزرا و ھەر بە ناوی شاری سلێمانییەوە ناونرا زانکۆی سلێمانی.

== ڕۆڵی زانکۆی سلێمانی ==
زانکۆی سلێمانی بە شێوەیەکی زانستی و ئەکادیمی دامەزراوە، کە توانیویەتی ھاوشانی زانکۆکانی تری عێراق خوێندکار لە بوارە جیاجیاکاندا پێبگەیەنێت، و لەم ڕێگایەشەوە توانرا ڕەوتی کۆمەڵگای کوردی بەرەو پێشکەوتن و شارستانێتی جیھان بڕوات، چونکە زانکۆی سلێمانی توانیویەتی ساڵانە بە سەدەھا خوێندکار لە بوارە جیاجیاکاندا پێبگەیەنێت کە ئەمەش دەبێتە ھۆی گەشەکردن و پەرەسەندنی زانستی و ئابووری و [[سیاسەت|سیاسی]] و [[کۆمەڵایەتی]] و پاشان گۆڕینی ڕەوتی ژیانی مەدەنی لە [[سلێمانی]] بەتایبەتی و لە [[کوردستان]] بە گشتی، لەبەرئەوە ئەم زانکۆیە بووە چقڵی چاوی دوژمنان، بۆیە ڕژێم بڕیاری گواستنەوەی زانکۆی سلێمانی دا بۆ شاری ھەولێر لە ساڵی خوێندنی ١٩٨١ – ١٩٨٢ و ناوەکەشی گۆڕی بۆ [[زانکۆی سەڵاحەدین]].

== دامەزراندنەوە ==
زانکۆی سلێمانی بەهۆی هەرەشە بەردەوامەکانی حکومەتی بەعسەوە ، ساڵی ١٩٧٤ زانکۆیەکە گوازرایەوە بۆ شاری قەڵادزێ و دواتریش و هەر لەو ساڵەدا لەگەڵ بۆمبارانکردنی شارەکە لەئەنجامدا قەڵادزێ و زانکۆی سلێمانی بۆمبارانکران و بووە هۆی شەهیدبوونی ١٦٣ کەس کە ٩ شەهیدیان خوێندکاری زانکۆی سلێمانی بوون .
ڕاپەڕینی بەھاری ساڵی ١٩٩١ کە بووە ھەوێنی بەرخوودان و وەرچەرخان و گۆڕانی مێژووی گەلی کورد و لە ئەنجامی دامەزراندنی حکوومەت و پەرلەماندا و بە ھەوڵ و کۆششی دڵسۆزان و خەمخۆرانی گەلەکەمان جارێکی تر زانکۆی سلێمانی لە ساڵی ١٩٩٢ بەپێی بڕگەی ١ی مادەی ٥٦ی یاسای ژمارە ١ی ساڵی ١٩٩٢ و لەسەر پێشنیازی ئەنجومەنی وەزیران ژمارە ٢٩ لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ دامەزرایەوە کە سەرەتا سێ [[کۆلێژ]]ی لەخۆ گرتبوو کە ئەوانیش: [[کۆلێژی پزیشکی]]، [[کۆلێژی زمان]]، [[کۆلێژی کشتوکاڵ]].

== تۆمارگای گشتی ==
یەکێکە لە بەڕێوەبەرایەتییە گرنگەکانی زانکۆی [[سلێمانی]] کە سەر بەفەرمانگەی یاریدەدەری سەرۆکی '''[[زانکۆ]]''' یە بۆ کاروباری خوێندکاران. ئەم بەڕێوەبەرایەتییە کاروباری سەرجەم خوێندکارانی کۆلێجەکانی [[زانکۆ]] ڕادەپەڕێنێت  وەک (دابەزین و گواستنەوە)ی خوێندکاران لە نێوان کۆلێج و زانکۆکاندا، ساڵانە پلانی وەرگرتنی خوێندکاران دادەڕێژێت و تالە ڕێگەی ئەو پلانەوە خوێندکاران لە زانکۆدا وەربگیرێت.

و کارێکی تری ئەم بەڕێوەبەرایەتییە دەرکردنی بڕوانامەی دیواربەند بە زمانی ([[زمانی کوردی|کوردی]] و [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] بۆ دەرچووانی ([[دکتۆرا]]، [[ماستەر]]، [[دبلۆمی باڵا]]، [[بەکالۆریۆس]]) و ساڵانە ئەم بەڕێوەبەرایەتییە دەبێتە (مەڵبەندی ڕاوێژکاری وەرگرتن ژمارە (٢)) بەشێوەیەکی کاتی لەسەر ئاستی [[پارێزگای سلێمانی]].

== کتێبخانە ==
[[پەڕگە:یادکردنەوەی ساڵ ڕۆژی دامەزرانی زانکۆی سلێمانی 2.jpg|وێنۆک|یادکردنەوەی ساڵیادی زانکۆی سلێمانی، ساڵی ١٩٩٥.]]
کتێبخانەی ناوەندی [[زانکۆ]] لە (١٤ی تشرینی دووەمی ١٩٩٢) دامەزراوەتەوە، لە سەرەتادا خەڵکی زانستخوازی شاری [[سلێمانی]] ھاوکاربوون لە بنیاتنانەوەی بە پێشکەشکردنی [[کتێب]] و پێداویستی یە تایبەتی یەکانی کتێبخانەکانی خۆیان، پاشان ڕێکخراوە مرۆیی یە ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکان یارمەتی کتێبخانەکەیان داوە بە دەوڵەمەندکردنی بە سەرچاوەی زانستی.

بینای کتێبخانەی ناوەندی بەزیادکردنی بەشێکی تر فراوانترکرا و ڕووبەرەکەی گەیشتە (١٤٥٣٬٧٢ م٢).
کاتی دەوامی فەرمی لە کاتژمێر ٨ ی بەیانی بۆ ٣ ی پاش نیوەڕۆیە. شانبەشانی ٣٨ کارمەند، تەنھا ٣ کارمەندی تایبەتمەند لەبواری کتێبخانەدا کاردەکەن، کە ھەندێکیان خولی تایبەتیان دیوە لە (لوند، عەممان، قاھیرە).

سەرچاوەکانی کتێبخانەی ناوەندی زانکۆی [[سلێمانی]] لەسەروو ٤٠ ھەزارەوەیە، کە ١٥٠٠ نامە و ٣٠٠٠ توێژینەوە و ١٥٠٠ پەخشان نامەیە.

کارمەندان و مامۆستایان و خوێندکاران دەتوانن سوود لە [[تەکنۆلۆژیا]]ی [[ئینتەرنێت]] وەربگرن لە ڕێگەی سەنتەری ئینتەرنێتی کتێبخانە کە ٣٠ کۆمپیوتەری لەخۆ گرتووە، ھەروەھا خوێنەران دەتوانن لەو ڕێگەیەوە سوود وەرگرن لە کتێبخانەی گریمانەیی زانستی عێراق &quot;Iraqi Virtual Science Library&quot; کە بریتییە لە کۆمەڵە داتابەیسێکی ئەلیکترۆنی کە پڕن لە کتێب و سەرچاوەی ئەلیکرۆرنی و لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە دابین کراوە و لە سالێ ٢٠٠٦ دا پەرەی زیاتری پێدراوە.

لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٩ و کتێبخانەی ناوەندی زانکۆی [[سلێمانی]] ھەوڵەکانی خۆی خستووەتە گەڕ بۆ دابینکردنی کتێبخانەیەکی دەنگی بە مەبەستی خزمەت گەیاندن بە خوێنەرانی کەمئەندام.

== خوێندن ==
[[پەڕگە:بەشی کوردیی کۆلیجی ئادابی زانکۆی سلێمانی 1.jpg|وێنۆک|قوتابی و مامۆستایانی بەشی کوردیی کۆلیجی ئادابی زانکۆی سلێمانی، ساڵەکە نەزانراوە.]]
بۆ خوێندنی بەکالۆریۆس لە زانکۆی سلێمانی، خوێندکاران لەڕێگەی نووسینگەی وەرگرتنی ناوەندی «مکتب قبول المرکزی» لە زانکۆی سلێمانی وەردەگیرێن کە ئەم دەزگایە سەر بە [[وەزارەتی خوێندنی باڵای ھەرێمی کوردستان]]ە. خوێندکاران لە کۆلێژەکانی زانکۆ وەردەگیرێن بە گوێرەی ویستی خۆیان بە مەرجێک کۆ نمرەی پێوستیان ھەبێت کاتێک کە داواکاری پێشکەش دەکەن بۆ ئەو کۆلێژەی کە مەبەستیانە.

زانکۆی سلێمانی ٢٥ کۆلێژی لە خۆگرتووە کە ھەریەکەیان لەب واری جیاجیادا خزمەت بەخوێندکاران دەکەن وەک زانستی پزیشکی، زانست و زانستی کرداری، ئەندازیاری، کشتوکاڵ و ڤێتێرنەری، زانستە مرۆڤایەتی یەکان، کارگێڕی و یاسا، ئابوری و بەڕێوەبردن، پەروەردە و ھونەر.

ھەشت کۆلێژ لە کۆلێژەکانی زانکۆی سلێمانی کەوتونەتە دەرەوەی کامپی سەرەکی زانکۆ لە شارۆچکەکانی [[ھەڵەبجە]] و [[کەلار]] و [[چەمچەماڵ]] و [[خانەقین]].

زمانی سەرەکی وانەووتنەوە و فێرکردن زمانی ئینگلیزییە لەکۆلێژەپزیشکی یەکان و ھەندێک لە کۆلێژەزانستی یەکان؛ و لە کۆلێژەکانی تری زانکۆ (جگە لە بەشی ئینگلیزی لە کۆلێژی زمان) زمانی وانەوتنەوە تێکەڵێکە لە زمانەکانی [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] و [[زمانی کوردی|کوردی]] و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]].

لە ئێستادا زانکۆی سلێمانی ھیج بڕەپارەیەک وەرناگرێت بەرامبەر بەوەرگرتنی خوێندکاران و قوتابیان لە کۆلێژەکانی زانکۆ، بە پێجەوانەوە زانکۆ ھەڵدەستێت بەپێدانی دەرماڵە و مووچەی مانگانە بە خوێندکاران (بە تایبەتی خوێندکارە دەرەکی یەکان) بەدرێژایی ماوەی خوێندنیان لەزانکۆ. ئەو خوێندکارانەی کەلە دەرەوەی شاری سلێمانی یەوە دێن، زانکۆ بەشەناوخۆیی تایبەتیان بۆ ئامادەدەکات، یان لە خانوو و باڵەخانەی کرێدا نیشتەجێ دەکرێن لەسەرئەرکی زانکۆ.

خوێندن چوار ساڵە بۆ بەدەستھێنانی بڕوانامەی بەکالۆریۆس لەزۆربەی کۆلێژەکان جگەلەکۆلێژی پزیشکی کە شەش ساڵە و کۆلێژی دەرمانسازی و ددانسازی و ڤێتێرنەری کە خوێندن تیایاندا پێنج ساڵە. وەھەروەھا خوێندن لە کۆلێژی ئەندازیاری بەشی تەلارسازی بە ھەمان شێوەپێنج ساڵە.

== خوێندنی باڵا ==
خوێندنی باڵا لە زانکۆی سلێمانی بۆ یەکەمجار لە ساڵی (١٩٩٦)ەوە دەستی پێکرد لە دوای خولی یەکەمی دەرچوانی دوای [[ڕاپەڕین]]. سەرەتا چەند خوێندکارێکی کەم لە چەند کۆلێژێکی دیاریکراو وەرگیران بۆ خوێندنی باڵا، بەڵام دواتر ژمارەی خوێندکارانی خوێندنی باڵا و ئەوکۆلێژانەی کە خوێندنی باڵایان تێداکرایەوە زۆر زیادی کرد لە ئەنجامی داواکارییەکی زۆر بۆ خوێندنی باڵا لە [[ھەرێمی کوردستان]] و [[عێراق]].

ئەو بڕوانامانەی کە لەلایەن زانکۆوە دەدرێن لە خوێندنی باڵادا ئەمانەن: دبلۆمی باڵا، [[ماجستێر]] (لە بواری زانستی و ھونەریشدا)، و [[دکتۆرا]]. بواری خوێندن دەگۆڕیت لە کۆلێژێکەوە بۆ کۆلێژێکی تر بە گوێرەی ئەو سەرچاوە و تاقیگەیانەی کە لەبەر دەستدان لەو کۆلێژانە.

ئەو خوێندکارانەی کە خوازیاری خوێندنی باڵان پێویستە ھەڵگری بڕوانامەی توانستی زمانی [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] و کۆمپیوتەربن و لە تاقیکردنەوەی وەرگرتندا دەربچن پێش ئەوەی لە خوێندنی باڵا وەربگیرێن.

ھەموو [[ڕێسا]] و یاساکانی وەرگرتن لە خوێندنی باڵا و سروشت و ماوەی کۆرسەکانی خوێندن لەلایەن لیژنەیەکی تایبەتی سەر بە[[وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی]] یەوە بەووردی چاودێری دەکرێت.

ئەم چارتەی خوارەوە بریتییە لە ئاماری ژمارەی خوێندکارە دەرچووەکانی [[خوێندنی باڵا]] لە زانکۆی سلێمانی لە ساڵی ١٩٩٩ و بۆ ٢٠١٠:

[[پەڕگە:HigherEducation Statistics-Sulaimani University.gif|ناوەڕاست|800px]]

== سکووڵەکانی زانکۆی سلێمانی ==
[[پەڕگە:Sulaimani Univeristy Entrance.jpg|350px|وێنۆک|دەروازەی کامپی نوێی زانکۆی سلێمانی]]

=== سکووڵی زانست ===
{{سەرەکی|کۆلێجی زانستی زانکۆی سلێمانی}}
کۆلێجی [[زانست]] یان سکووڵی بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٦٥ دا دامەزرا کە یەکێک بوو لەو کۆلێجانەی ئەو سەردەمە زانکۆی سلێمانیان پێک ھێنا و دواتر لە ساڵی ١٩٨٢ دا کۆلێجەکە گواسترایەوە بۆ ھەولێر و زانکۆی سەڵاحەدین دامەزرا. پاشان لە ساڵی ١٩٩٢ دا جارێکی تر کۆلێجەکە لە زانکۆی سلێمانی دامەزرایەوە کە لەو کاتەدا تەنھا دوو بەشی ھەبوو. ھەر لەو کاتەوە ھەتا ئێستا کۆلێجی زانست بەردەوام لە گەشەکردندایە و بەرەوپێشچوونێکی بەرچاوی بەخۆوە بینیووە لە ڕووی ڕێژەی وەرگرتنی خوێندکاران و ژمارەی ئەندامانی ستافی کۆلێجەکە و کەل و پەل و ئامێر و تاقیگە و ھەروەھا لە ڕووی ئەنجامدانی توێژینەوەوە. بەشەکان: [[کیمیا]]، [[زانستی کۆمپیوتەر]]، [[ژینناسی|بایولوجی]]، [[زەویناسی|جیولوجی]]، [[فیزیک|فیزیا]]، [[ماتماتیک|بیرکاری]].

=== سکووڵی ئەندازیاری ===
{{سەرەکی|سکووڵی ئەندازیاری زانکۆی سلێمانی}}
[[سکووڵی ئەندازیاری زانکۆی سلێمانی|سکووڵی ئەندازیاری]] (School of Engineering) لە زانکۆی [[سلێمانی]] لە ساڵی ١٩٦٨ کراوەتەوە و لەو کاتەی کە زانکۆی [[سلێمانی]] بۆ یەکەم جار دامەزرا، سکووڵی ئەندازیاری لە سەرەتاوە بە بەشی [[ئەندازیاری شارستانی]] دەستی پێکرد و (٤٤) خوێندکاری لە یەکەم ساڵی خوێندنی (١٩٦٨–١٩٦٩) وەرگرت، لە ساڵی خوێندنی (١٩٧٤–١٩٧٥) بەشی [[ئەندازیاری کارەبا]] کرایەوە لەم سکووڵەدا، و بە بەردەوامی ژمارەی خوێنداکاران لە زیادبوندابووە تا لە ساڵی ١٩٨١ ژمارەی دەرچوانی سکووڵی ئەندازیاری بریتیبووە لە (١٤٥١) ئەندازیارو لە ھەمان ساڵدا زانکۆی سلێمانی لەلایەن ڕژێمی سەدامەوە داخراو گواسترایەوە بۆ ەولێر و ناوەکەی گۆڕا بە [[زانکۆی سەڵاحەدین|زانکۆی سەلاحەدین]]. لەکاتێکدا زانکۆی سلێمانی سەر لەنوێ لە ساڵی (١٩٩٢) دا کرایەوە، سکووڵی ئەندازیاری لە ساڵی (١٩٩٥)دا کرایەوە لە سەرەتادا بە بەشی [[ئەندازیاری ئاودێری]] دەستیپێکردو، پاشان لە ساڵی (١٩٩٦)، بەشی [[ئەندازیاری بیناکاری]] کرایەوە و لە ساڵی (١٩٩٩)دا بەشی ئەندازیاری تەلارسازییش کراوەتەوە، دوا بەش کە لە سکووڵی ئەندازیاریدا کراوەتەوە بریتییە لە بەشی [[ئەندازیاری کارەبا]] کە لە ساڵی (٢٠٠٤)دا کراوەتەوە.

=== سکووڵی پزیشکی ددان ===
{{سەرەکی|سکووڵی پزیشکی ددانی زانکۆی سلێمانی}}
سکووڵی پزیشکی ددانی زانکۆی [[سلێمانی]] لە ساڵی ١٩٩٦ دامەزراوە بە ھەوڵ و توانای ھاوبەشی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|حکومەتی ھەرێمی کوردستان]] و سەرۆکایەتی زانکۆی سلێمانی و پزیشکانی ددان لە شاری [[سلێمانی]]. لەو کاتەوە، سکووڵی پزیشکی ددان گۆڕانکاری زۆری بەخۆوە بینیوە لە کردنەوەی بەشی زانستی و نۆرینگەی پزیشکیی ددان و تاقیگەی نوێ و و ھەروەھا پێگەیاندنی مامۆستای پسپۆر لە گشت بوارەکانی پزیشکیی ددان بۆ فێرکردنی خوێندکاران.

== فاکەڵتییەکانی زانکۆ ==
[[پەڕگە:University of sulaimani front gate (old campus).jpg|وێنۆک|دەروازەی زانکۆی سلێمانی، کەمپی کۆن.]]

=== فاکەڵتی زانستە پزیشکییەکان ===
* [[سکووڵی پزیشکی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی پزیشکی]]
* [[سکووڵی دەرمانسازی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی دەرمانسازی]]
* [[سکووڵی پزیشکی ددانی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی پزیشکی ددان]]
* [[سکووڵی پەرستاری زانکۆی سلێمانی|سکووڵی پەرستاری]]

=== فاکەڵتی زانستە ئەندازیارییەکان ===
* [[سکووڵی ئەندازیاری زانکۆی سلێمانی|سکووڵی ئەندازیاری]]

=== فاکەڵتی زانست و پەروەردە زانستییەکان ===
* [[کۆلێجی زانستی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی زانست]]
* [[سکووڵی پەروەردە زانستییەکانی زانکۆی سلێمانی]]

=== فاکەڵتی یاسا و ڕامیاری و کارگێڕی ===
* [[سکووڵی یاسا و ڕامیاری زانکۆی سلێمانی|سکووڵی یاسا و ڕامیاری]]
* [[سکووڵی کارگێڕی و ئابووری زانکۆی سلێمانی|سکووڵی کارگێڕی ئابووری]]

=== فاکەڵتی پەروەردە و ڕامیاری لە چەمچەماڵ ===
* [[سکووڵی پەروەردەی چەمچەماڵ]]
* [[سکووڵی زانستە ڕامیارییەکانی چەمچەماڵ]]
* [[سکووڵی پەروەردەی بنەڕەتی چەمچەماڵ]]

=== فاکەڵتی وەرزش و پەروەردەی بنەڕەتی ===
* [[سکووڵی پەروەردەی بنەڕەتی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی پەروەردەی بنەڕەتی]]
* [[سکووڵی پەروەردەی وەرزشی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی پەروەردەی وەرزش]]

=== فاکەڵتی زمان و زانستە مرۆڤایەتییەکان ===
* [[سکووڵی زانستە مرۆڤایەتییەکانی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی زانستە مرۆڤایەتییەکان]]
* [[سکووڵی زمانی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی زمان]]
* [[کۆلێژی ھونەرە جوانەکانی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی ھونەرە جوانەکان]]
* [[سکووڵی زانستە ئیسلامییەکانی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی زانستە ئیسلامییەکان]]

=== فاکەڵتی زانستە کشتوکاڵییەکان ===
* [[سکووڵی کشتوکاڵی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی کشتوکاڵ]]

=== سکووڵەکانی تر ===
* [[سکووڵی ڤێتێرنەری زانکۆی سلێمانی]]
* [[سکووڵی پەروەردەی کەلار]]
* [[سکووڵی ئادابی خانەقین]]
* [[سکووڵی پەوەردەی بنەڕەتی ھەڵەبجە]]
* [[سکووڵی پەروەردەی بنەڕەتی کەلار]]
* [[سکووڵی پەروەردەی وەرزشی خانەقین]]

== سەرچاوەکان ==
* [http://radionawa.com/NewsDetailN.aspx?id=28851&amp;LinkID=132 زانکۆی سلێمانی - گەنجینەی زانیاریی ڕادیۆ نەوا] - سەردانی ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٩
* [https://web.archive.org/web/20120214084759/http://www.univsul.org/K_U_Kolej.aspx ماڵپەڕی فەرمی زانکۆی سلێمانی]

{{زانکۆی سلێمانی}}
{{زانکۆکانی کوردستان}}
{{زانکۆکانی عێراق}}
{{تووڵی دەروازە|عێراق|دەیەی ١٩٩٠|زانکۆکان}}

[[پۆل:زانکۆی سلێمانی]]
[[پۆل:زانکۆکانی کوردستان]]
[[پۆل:زانکۆکانی عێراق]]
[[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٦٨ لە عێراق]]
[[پۆل:زانکۆ کوردییەکان]]</text>
      <sha1>2da36s6fqxxe90wmkavqsh8grj10khj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578202</id>
      <parentid>1578196</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T11:06:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>علي موراد</username>
        <id>75978</id>
      </contributor>
      <comment>Unrelated information removed</comment>
      <origin>1578202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24702" sha1="lhxmrtg85ggacu9zza55cnw35a7wxju" xml:space="preserve">{{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}
{{زانیاریدانی زانکۆ
|ناو  = زانکۆی سلێمانی{{ھن}}&lt;small&gt;University Of Sulaymaniyah&lt;/small&gt;
|ناوی خۆماڵی =
|ناوی وێنە = UoS Logo.png
|قەبارەی وێنە =
|وێنە_لێدوان =لۆگۆی زانکۆی سلێمانی
|سەردێڕ =وێنەی مۆری زانکۆی سلێمانی
|ناوی لاتینی =
|دروشم =For Knowledge, for Freedom.
|دروشم بە کوردی = بۆ زانست، بۆ ئازادی
|دامەزراندن       = ١٩٩٢ (یەکەم جار ١٩٦٨)
|جۆر =[[میللی]]، [[حکومی]]
|پابەندبوون =
|بودجە =
|بەڕێوەبەر =
|سەرۆکی زانکۆ =[[کۆسار محمد عەلی]]
|خوێندکاران =٢٤٬٤٨٨ (٢٠٠٩–٢٠١٠)
|شار =[[سلێمانی]]
|ویلایەت =
|پارێزگا =[[پارێزگای سلێمانی]]
|وڵات =[[عێراق]]
|ھێڵ =
|کامپ =ناو شار، دەرەوەی شار
|یاریزانە وەرزشییەکان =
|وەرزشەکان =
|نازناو =Univsul
|پابەندییەکان =
|ماڵپەڕ =http://www.univsul.org
|لۆگۆ =}}
'''زانکۆی سلێمانی''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: University Of Sulaymaniyah) ناسراو بە [[زانکۆی دایک]]، چالاک و دەوڵەمەند لە ھەموو بوارە جیاوازەکانی [[زانست]] و [[مرۆڤایەتی]]دا کە ساڵ لە دوای ساڵ ژمارەی بەش و [[مامۆستا]] و [[قوتابی|خوێندکاری]] زیاتر لەخۆ دەگرێت یەکێکە لە گەورەترین زانکۆکانی [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستانی]] عێراق، و ساڵانە ٤٠٠٠–٥٠٠٠ خوێندکاری نوێ وەردەگێت، بە ھەوڵ و کۆششی دڵسۆزان و مامۆستایان و خوێندکاران زانکۆی سلێمانی نەوەی نوێی خستووەتەوە و چەندین زانکۆی تری لە [[کوردستان]] لێکەوتووەتەوە و ھەموو سوچێکی ئەم کوردستانەی بە مەشخەڵی زانست و ڕووناکبیری ڕۆشن کردووەتەوە و ئەم زانکۆیەش ئێستا لە ٢٥ [[کۆلێژ]] پێکھاتووە نزیکەی ١٤٠٠٠ [[قوتابی|خوێندکار]] تێیدا دەخوێنن، جگە لە نزیکەی ٧٠٠ خویندکاری خوێندنی باڵا و ڕۆژ لە دوای ڕۆژ لە گەشەسەندن و پێشکەوتندایە.

== مێژوو ==
ھەر لە گواستنەوەی میرنشینی [[میرنشینی بابان|بابان]] لە [[قەڵاچوالان]]ی سەخت و دوورە دەستەوە بۆ دەشتایییەکی فراوانی [[سلێمانی]] لە ساڵی ١٧٨٤ بناغەی شار دامەزرا، بۆ یەکەم جار لەگەڵ بناغەی [[شار]]دا بناغەی مزگەوتی گەورە لێدراو کتێبخانەی میرنشین پاش تەواو بوونی مزگەوتی گەورە لە قەڵاچوالانەوە گوێزرایەوە بۆ سلێمانی کە نزیکەی ٦٠٠٠ کتێبی لە خۆ گرتبوو، کەواتە ئەم شارە ھەر لە سەرەتاوە لەسەر بناغەی سیاسی وڕۆشنبیری دروست بووە، چونکە [[میرنشین]] پێویستی بە زمانحاڵێک بووە کە تەعبیر لە ڕەوتی سیاسی میرنشین بکات، بۆیە ھەر لە سەرەتادا گرنگی بە خوێندن و لایەنی ڕۆشنبیر وشیعر و شاعیران و زمانی یەکگرتوو درا، کە ھەتا ئێستاش ئێمە بەردەوامی ئەو زمانەین و لە پێناوی پاراستنی زمانی [[میرنشین]]دا ھەوڵ دراوە، تا لە ئەنجامدا بۆ یەکەم جار لە [[مێژووی کورد]]دا {{بەڵگە}}لە ساڵی ١٩٦٨ دا بەپێی یاسای ژمارە ١٤٣ی خوێندنی باڵا لە شاری [[سلێمانی]] زانکۆ دامەزرا و ھەر بە ناوی شاری سلێمانییەوە ناونرا زانکۆی سلێمانی.

== ڕۆڵی زانکۆی سلێمانی ==
زانکۆی سلێمانی بە شێوەیەکی زانستی و ئەکادیمی دامەزراوە، کە توانیویەتی ھاوشانی زانکۆکانی تری عێراق خوێندکار لە بوارە جیاجیاکاندا پێبگەیەنێت، و لەم ڕێگایەشەوە توانرا ڕەوتی کۆمەڵگای کوردی بەرەو پێشکەوتن و شارستانێتی جیھان بڕوات، چونکە زانکۆی سلێمانی توانیویەتی ساڵانە بە سەدەھا خوێندکار لە بوارە جیاجیاکاندا پێبگەیەنێت کە ئەمەش دەبێتە ھۆی گەشەکردن و پەرەسەندنی زانستی و ئابووری و [[سیاسەت|سیاسی]] و [[کۆمەڵایەتی]] و پاشان گۆڕینی ڕەوتی ژیانی مەدەنی لە [[سلێمانی]] بەتایبەتی و لە [[کوردستان]] بە گشتی، لەبەرئەوە ئەم زانکۆیە بووە چقڵی چاوی دوژمنان، بۆیە ڕژێم بڕیاری گواستنەوەی زانکۆی سلێمانی دا بۆ شاری ھەولێر لە ساڵی خوێندنی ١٩٨١ – ١٩٨٢ و ناوەکەشی گۆڕی بۆ [[زانکۆی سەڵاحەدین]].

== دامەزراندنەوە ==
زانکۆی سلێمانی بەهۆی هەرەشە بەردەوامەکانی حکومەتی بەعسەوە ، ساڵی ١٩٧٤ زانکۆیەکە گوازرایەوە بۆ شاری قەڵادزێ و دواتریش و هەر لەو ساڵەدا لەگەڵ بۆمبارانکردنی شارەکە لەئەنجامدا قەڵادزێ و زانکۆی سلێمانی بۆمبارانکران و بووە هۆی شەهیدبوونی ١٦٣ کەس کە ٩ شەهیدیان خوێندکاری زانکۆی سلێمانی بوون .
ڕاپەڕینی بەھاری ساڵی ١٩٩١ کە بووە ھەوێنی بەرخوودان و وەرچەرخان و گۆڕانی مێژووی گەلی کورد و لە ئەنجامی دامەزراندنی حکوومەت و پەرلەماندا و بە ھەوڵ و کۆششی دڵسۆزان و خەمخۆرانی گەلەکەمان جارێکی تر زانکۆی سلێمانی لە ساڵی ١٩٩٢ بەپێی بڕگەی ١ی مادەی ٥٦ی یاسای ژمارە ١ی ساڵی ١٩٩٢ و لەسەر پێشنیازی ئەنجومەنی وەزیران ژمارە ٢٩ لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ دامەزرایەوە کە سەرەتا سێ [[کۆلێژ]]ی لەخۆ گرتبوو کە ئەوانیش: [[کۆلێژی پزیشکی]]، [[کۆلێژی زمان]]، [[کۆلێژی کشتوکاڵ]].

== تۆمارگای گشتی ==
یەکێکە لە بەڕێوەبەرایەتییە گرنگەکانی زانکۆی [[سلێمانی]] کە سەر بەفەرمانگەی یاریدەدەری سەرۆکی '''[[زانکۆ]]''' یە بۆ کاروباری خوێندکاران. ئەم بەڕێوەبەرایەتییە کاروباری سەرجەم خوێندکارانی کۆلێجەکانی [[زانکۆ]] ڕادەپەڕێنێت  وەک (دابەزین و گواستنەوە)ی خوێندکاران لە نێوان کۆلێج و زانکۆکاندا، ساڵانە پلانی وەرگرتنی خوێندکاران دادەڕێژێت و تالە ڕێگەی ئەو پلانەوە خوێندکاران لە زانکۆدا وەربگیرێت.

و کارێکی تری ئەم بەڕێوەبەرایەتییە دەرکردنی بڕوانامەی دیواربەند بە زمانی ([[زمانی کوردی|کوردی]] و [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] بۆ دەرچووانی ([[دکتۆرا]]، [[ماستەر]]، [[دبلۆمی باڵا]]، [[بەکالۆریۆس]]) و ساڵانە ئەم بەڕێوەبەرایەتییە دەبێتە (مەڵبەندی ڕاوێژکاری وەرگرتن ژمارە (٢)) بەشێوەیەکی کاتی لەسەر ئاستی [[پارێزگای سلێمانی]].

== کتێبخانە ==
[[پەڕگە:یادکردنەوەی ساڵ ڕۆژی دامەزرانی زانکۆی سلێمانی 2.jpg|وێنۆک|یادکردنەوەی ساڵیادی زانکۆی سلێمانی، ساڵی ١٩٩٥.]]
کتێبخانەی ناوەندی [[زانکۆ]] لە (١٤ی تشرینی دووەمی ١٩٩٢) دامەزراوەتەوە، لە سەرەتادا خەڵکی زانستخوازی شاری [[سلێمانی]] ھاوکاربوون لە بنیاتنانەوەی بە پێشکەشکردنی [[کتێب]] و پێداویستی یە تایبەتی یەکانی کتێبخانەکانی خۆیان، پاشان ڕێکخراوە مرۆیی یە ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکان یارمەتی کتێبخانەکەیان داوە بە دەوڵەمەندکردنی بە سەرچاوەی زانستی.

بینای کتێبخانەی ناوەندی بەزیادکردنی بەشێکی تر فراوانترکرا و ڕووبەرەکەی گەیشتە (١٤٥٣٬٧٢ م٢).
کاتی دەوامی فەرمی لە کاتژمێر ٨ ی بەیانی بۆ ٣ ی پاش نیوەڕۆیە. شانبەشانی ٣٨ کارمەند، تەنھا ٣ کارمەندی تایبەتمەند لەبواری کتێبخانەدا کاردەکەن، کە ھەندێکیان خولی تایبەتیان دیوە لە (لوند، عەممان، قاھیرە).

سەرچاوەکانی کتێبخانەی ناوەندی زانکۆی [[سلێمانی]] لەسەروو ٤٠ ھەزارەوەیە، کە ١٥٠٠ نامە و ٣٠٠٠ توێژینەوە و ١٥٠٠ پەخشان نامەیە.

کارمەندان و مامۆستایان و خوێندکاران دەتوانن سوود لە [[تەکنۆلۆژیا]]ی [[ئینتەرنێت]] وەربگرن لە ڕێگەی سەنتەری ئینتەرنێتی کتێبخانە کە ٣٠ کۆمپیوتەری لەخۆ گرتووە، ھەروەھا خوێنەران دەتوانن لەو ڕێگەیەوە سوود وەرگرن لە کتێبخانەی گریمانەیی زانستی عێراق &quot;Iraqi Virtual Science Library&quot; کە بریتییە لە کۆمەڵە داتابەیسێکی ئەلیکترۆنی کە پڕن لە کتێب و سەرچاوەی ئەلیکرۆرنی و لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە دابین کراوە و لە سالێ ٢٠٠٦ دا پەرەی زیاتری پێدراوە.

لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٩ و کتێبخانەی ناوەندی زانکۆی [[سلێمانی]] ھەوڵەکانی خۆی خستووەتە گەڕ بۆ دابینکردنی کتێبخانەیەکی دەنگی بە مەبەستی خزمەت گەیاندن بە خوێنەرانی کەمئەندام.

== خوێندن ==
[[پەڕگە:بەشی کوردیی کۆلیجی ئادابی زانکۆی سلێمانی 1.jpg|وێنۆک|قوتابی و مامۆستایانی بەشی کوردیی کۆلیجی ئادابی زانکۆی سلێمانی، ساڵەکە نەزانراوە.]]
بۆ خوێندنی بەکالۆریۆس لە زانکۆی سلێمانی، خوێندکاران لەڕێگەی نووسینگەی وەرگرتنی ناوەندی «مکتب قبول المرکزی» لە زانکۆی سلێمانی وەردەگیرێن کە ئەم دەزگایە سەر بە [[وەزارەتی خوێندنی باڵای ھەرێمی کوردستان]]ە. خوێندکاران لە کۆلێژەکانی زانکۆ وەردەگیرێن بە گوێرەی ویستی خۆیان بە مەرجێک کۆ نمرەی پێوستیان ھەبێت کاتێک کە داواکاری پێشکەش دەکەن بۆ ئەو کۆلێژەی کە مەبەستیانە.

زانکۆی سلێمانی ٢٥ کۆلێژی لە خۆگرتووە کە ھەریەکەیان لەب واری جیاجیادا خزمەت بەخوێندکاران دەکەن وەک زانستی پزیشکی، زانست و زانستی کرداری، ئەندازیاری، کشتوکاڵ و ڤێتێرنەری، زانستە مرۆڤایەتی یەکان، کارگێڕی و یاسا، ئابوری و بەڕێوەبردن، پەروەردە و ھونەر.

ھەشت کۆلێژ لە کۆلێژەکانی زانکۆی سلێمانی کەوتونەتە دەرەوەی کامپی سەرەکی زانکۆ لە شارۆچکەکانی [[ھەڵەبجە]] و [[کەلار]] و [[چەمچەماڵ]] و [[خانەقین]].

زمانی سەرەکی وانەووتنەوە و فێرکردن زمانی ئینگلیزییە لەکۆلێژەپزیشکی یەکان و ھەندێک لە کۆلێژەزانستی یەکان؛ و لە کۆلێژەکانی تری زانکۆ (جگە لە بەشی ئینگلیزی لە کۆلێژی زمان) زمانی وانەوتنەوە تێکەڵێکە لە زمانەکانی [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] و [[زمانی کوردی|کوردی]] و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]].

لە ئێستادا زانکۆی سلێمانی ھیج بڕەپارەیەک وەرناگرێت بەرامبەر بەوەرگرتنی خوێندکاران و قوتابیان لە کۆلێژەکانی زانکۆ، بە پێجەوانەوە زانکۆ ھەڵدەستێت بەپێدانی دەرماڵە و مووچەی مانگانە بە خوێندکاران (بە تایبەتی خوێندکارە دەرەکی یەکان) بەدرێژایی ماوەی خوێندنیان لەزانکۆ. ئەو خوێندکارانەی کەلە دەرەوەی شاری سلێمانی یەوە دێن، زانکۆ بەشەناوخۆیی تایبەتیان بۆ ئامادەدەکات، یان لە خانوو و باڵەخانەی کرێدا نیشتەجێ دەکرێن لەسەرئەرکی زانکۆ.

خوێندن چوار ساڵە بۆ بەدەستھێنانی بڕوانامەی بەکالۆریۆس لەزۆربەی کۆلێژەکان جگەلەکۆلێژی پزیشکی کە شەش ساڵە و کۆلێژی دەرمانسازی و ددانسازی و ڤێتێرنەری کە خوێندن تیایاندا پێنج ساڵە. وەھەروەھا خوێندن لە کۆلێژی ئەندازیاری بەشی تەلارسازی بە ھەمان شێوەپێنج ساڵە.

== خوێندنی باڵا ==
خوێندنی باڵا لە زانکۆی سلێمانی بۆ یەکەمجار لە ساڵی (١٩٩٦)ەوە دەستی پێکرد لە دوای خولی یەکەمی دەرچوانی دوای [[ڕاپەڕین]]. سەرەتا چەند خوێندکارێکی کەم لە چەند کۆلێژێکی دیاریکراو وەرگیران بۆ خوێندنی باڵا، بەڵام دواتر ژمارەی خوێندکارانی خوێندنی باڵا و ئەوکۆلێژانەی کە خوێندنی باڵایان تێداکرایەوە زۆر زیادی کرد لە ئەنجامی داواکارییەکی زۆر بۆ خوێندنی باڵا لە [[ھەرێمی کوردستان]] و [[عێراق]].

ئەو بڕوانامانەی کە لەلایەن زانکۆوە دەدرێن لە خوێندنی باڵادا ئەمانەن: دبلۆمی باڵا، [[ماجستێر]] (لە بواری زانستی و ھونەریشدا)، و [[دکتۆرا]]. بواری خوێندن دەگۆڕیت لە کۆلێژێکەوە بۆ کۆلێژێکی تر بە گوێرەی ئەو سەرچاوە و تاقیگەیانەی کە لەبەر دەستدان لەو کۆلێژانە.

ئەو خوێندکارانەی کە خوازیاری خوێندنی باڵان پێویستە ھەڵگری بڕوانامەی توانستی زمانی [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] و کۆمپیوتەربن و لە تاقیکردنەوەی وەرگرتندا دەربچن پێش ئەوەی لە خوێندنی باڵا وەربگیرێن.

ھەموو [[ڕێسا]] و یاساکانی وەرگرتن لە خوێندنی باڵا و سروشت و ماوەی کۆرسەکانی خوێندن لەلایەن لیژنەیەکی تایبەتی سەر بە[[وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی]] یەوە بەووردی چاودێری دەکرێت.

ئەم چارتەی خوارەوە بریتییە لە ئاماری ژمارەی خوێندکارە دەرچووەکانی [[خوێندنی باڵا]] لە زانکۆی سلێمانی لە ساڵی ١٩٩٩ و بۆ ٢٠١٠:

[[پەڕگە:HigherEducation Statistics-Sulaimani University.gif|ناوەڕاست|800px]]

== سکووڵەکانی زانکۆی سلێمانی ==
[[پەڕگە:Sulaimani Univeristy Entrance.jpg|350px|وێنۆک|دەروازەی کامپی نوێی زانکۆی سلێمانی]]

=== سکووڵی زانست ===
{{سەرەکی|کۆلێجی زانستی زانکۆی سلێمانی}}
کۆلێجی [[زانست]] یان سکووڵی بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٦٥ دا دامەزرا کە یەکێک بوو لەو کۆلێجانەی ئەو سەردەمە زانکۆی سلێمانیان پێک ھێنا و دواتر لە ساڵی ١٩٨٢ دا کۆلێجەکە گواسترایەوە بۆ ھەولێر و زانکۆی سەڵاحەدین دامەزرا. پاشان لە ساڵی ١٩٩٢ دا جارێکی تر کۆلێجەکە لە زانکۆی سلێمانی دامەزرایەوە کە لەو کاتەدا تەنھا دوو بەشی ھەبوو. ھەر لەو کاتەوە ھەتا ئێستا کۆلێجی زانست بەردەوام لە گەشەکردندایە و بەرەوپێشچوونێکی بەرچاوی بەخۆوە بینیووە لە ڕووی ڕێژەی وەرگرتنی خوێندکاران و ژمارەی ئەندامانی ستافی کۆلێجەکە و کەل و پەل و ئامێر و تاقیگە و ھەروەھا لە ڕووی ئەنجامدانی توێژینەوەوە. بەشەکان: [[کیمیا]]، [[زانستی کۆمپیوتەر]]، [[ژینناسی|بایولوجی]]، [[زەویناسی|جیولوجی]]، [[فیزیک|فیزیا]]، [[ماتماتیک|بیرکاری]].

=== سکووڵی ئەندازیاری ===
{{سەرەکی|سکووڵی ئەندازیاری زانکۆی سلێمانی}}
[[سکووڵی ئەندازیاری زانکۆی سلێمانی|سکووڵی ئەندازیاری]] (School of Engineering) لە زانکۆی [[سلێمانی]] لە ساڵی ١٩٦٨ کراوەتەوە و لەو کاتەی کە زانکۆی [[سلێمانی]] بۆ یەکەم جار دامەزرا، سکووڵی ئەندازیاری لە سەرەتاوە بە بەشی [[ئەندازیاری شارستانی]] دەستی پێکرد و (٤٤) خوێندکاری لە یەکەم ساڵی خوێندنی (١٩٦٨–١٩٦٩) وەرگرت، لە ساڵی خوێندنی (١٩٧٤–١٩٧٥) بەشی [[ئەندازیاری کارەبا]] کرایەوە لەم سکووڵەدا، و بە بەردەوامی ژمارەی خوێنداکاران لە زیادبوندابووە تا لە ساڵی ١٩٨١ ژمارەی دەرچوانی سکووڵی ئەندازیاری بریتیبووە لە (١٤٥١) ئەندازیارو لە ھەمان ساڵدا زانکۆی سلێمانی لەلایەن ڕژێمی سەدامەوە داخراو گواسترایەوە بۆ ەولێر و ناوەکەی گۆڕا بە [[زانکۆی سەڵاحەدین|زانکۆی سەلاحەدین]]. لەکاتێکدا زانکۆی سلێمانی سەر لەنوێ لە ساڵی (١٩٩٢) دا کرایەوە، سکووڵی ئەندازیاری لە ساڵی (١٩٩٥)دا کرایەوە لە سەرەتادا بە بەشی [[ئەندازیاری ئاودێری]] دەستیپێکردو، پاشان لە ساڵی (١٩٩٦)، بەشی [[ئەندازیاری بیناکاری]] کرایەوە و لە ساڵی (١٩٩٩)دا بەشی ئەندازیاری تەلارسازییش کراوەتەوە، دوا بەش کە لە سکووڵی ئەندازیاریدا کراوەتەوە بریتییە لە بەشی [[ئەندازیاری کارەبا]] کە لە ساڵی (٢٠٠٤)دا کراوەتەوە.

=== سکووڵی پزیشکی ددان ===
{{سەرەکی|سکووڵی پزیشکی ددانی زانکۆی سلێمانی}}
سکووڵی پزیشکی ددانی زانکۆی [[سلێمانی]] لە ساڵی ١٩٩٦ دامەزراوە بە ھەوڵ و توانای ھاوبەشی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|حکومەتی ھەرێمی کوردستان]] و سەرۆکایەتی زانکۆی سلێمانی و پزیشکانی ددان لە شاری [[سلێمانی]]. لەو کاتەوە، سکووڵی پزیشکی ددان گۆڕانکاری زۆری بەخۆوە بینیوە لە کردنەوەی بەشی زانستی و نۆرینگەی پزیشکیی ددان و تاقیگەی نوێ و و ھەروەھا پێگەیاندنی مامۆستای پسپۆر لە گشت بوارەکانی پزیشکیی ددان بۆ فێرکردنی خوێندکاران.

== فاکەڵتییەکانی زانکۆ ==
[[پەڕگە:University of sulaimani front gate (old campus).jpg|وێنۆک|دەروازەی زانکۆی سلێمانی، کەمپی کۆن.]]

=== فاکەڵتی زانستە پزیشکییەکان ===
* [[سکووڵی پزیشکی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی پزیشکی]]
* [[سکووڵی دەرمانسازی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی دەرمانسازی]]
* [[سکووڵی پزیشکی ددانی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی پزیشکی ددان]]
* [[سکووڵی پەرستاری زانکۆی سلێمانی|سکووڵی پەرستاری]]

=== فاکەڵتی زانستە ئەندازیارییەکان ===
* [[سکووڵی ئەندازیاری زانکۆی سلێمانی|سکووڵی ئەندازیاری]]

=== فاکەڵتی زانست و پەروەردە زانستییەکان ===
* [[کۆلێجی زانستی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی زانست]]
* [[سکووڵی پەروەردە زانستییەکانی زانکۆی سلێمانی]]

=== فاکەڵتی یاسا و ڕامیاری و کارگێڕی ===
* [[سکووڵی یاسا و ڕامیاری زانکۆی سلێمانی|سکووڵی یاسا و ڕامیاری]]
* [[سکووڵی کارگێڕی و ئابووری زانکۆی سلێمانی|سکووڵی کارگێڕی ئابووری]]

=== فاکەڵتی پەروەردە و ڕامیاری لە چەمچەماڵ ===
* [[سکووڵی پەروەردەی چەمچەماڵ]]
* [[سکووڵی زانستە ڕامیارییەکانی چەمچەماڵ]]
* [[سکووڵی پەروەردەی بنەڕەتی چەمچەماڵ]]

=== فاکەڵتی وەرزش و پەروەردەی بنەڕەتی ===
* [[سکووڵی پەروەردەی بنەڕەتی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی پەروەردەی بنەڕەتی]]
* [[سکووڵی پەروەردەی وەرزشی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی پەروەردەی وەرزش]]

=== فاکەڵتی زمان و زانستە مرۆڤایەتییەکان ===
* [[سکووڵی زانستە مرۆڤایەتییەکانی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی زانستە مرۆڤایەتییەکان]]
* [[سکووڵی زمانی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی زمان]]
* [[کۆلێژی ھونەرە جوانەکانی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی ھونەرە جوانەکان]]
* [[سکووڵی زانستە ئیسلامییەکانی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی زانستە ئیسلامییەکان]]

=== فاکەڵتی زانستە کشتوکاڵییەکان ===
* [[سکووڵی کشتوکاڵی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی کشتوکاڵ]]

=== سکووڵەکانی تر ===
* [[سکووڵی ڤێتێرنەری زانکۆی سلێمانی]]
* [[سکووڵی پەروەردەی کەلار]]
* [[سکووڵی ئادابی خانەقین]]
* [[سکووڵی پەوەردەی بنەڕەتی ھەڵەبجە]]
* [[سکووڵی پەروەردەی بنەڕەتی کەلار]]
* [[سکووڵی پەروەردەی وەرزشی خانەقین]]

== سەرچاوەکان ==
* [http://radionawa.com/NewsDetailN.aspx?id=28851&amp;LinkID=132 زانکۆی سلێمانی - گەنجینەی زانیاریی ڕادیۆ نەوا] - سەردانی ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٩
* [https://web.archive.org/web/20120214084759/http://www.univsul.org/K_U_Kolej.aspx ماڵپەڕی فەرمی زانکۆی سلێمانی]

{{زانکۆی سلێمانی}}
{{زانکۆکانی کوردستان}}
{{زانکۆکانی عێراق}}
{{تووڵی دەروازە|عێراق|دەیەی ١٩٩٠|زانکۆکان}}

[[پۆل:زانکۆی سلێمانی]]
[[پۆل:زانکۆکانی عێراق]]
[[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٦٨ لە عێراق]]
[[پۆل:زانکۆ کوردییەکان]]</text>
      <sha1>lhxmrtg85ggacu9zza55cnw35a7wxju</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578203</id>
      <parentid>1578202</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T11:14:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>علي موراد</username>
        <id>75978</id>
      </contributor>
      <comment>Added Short description</comment>
      <origin>1578203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24699" sha1="nikx1hvcmepkx5vescyq0golw6guegg" xml:space="preserve">{{Short description|زانکۆ لە هەرێمی کوردستان}}
{{زانیاریدانی زانکۆ
|ناو  = زانکۆی سلێمانی{{ھن}}&lt;small&gt;University Of Sulaymaniyah&lt;/small&gt;
|ناوی خۆماڵی =
|ناوی وێنە = UoS Logo.png
|قەبارەی وێنە =
|وێنە_لێدوان =لۆگۆی زانکۆی سلێمانی
|سەردێڕ =وێنەی مۆری زانکۆی سلێمانی
|ناوی لاتینی =
|دروشم =For Knowledge, for Freedom.
|دروشم بە کوردی = بۆ زانست، بۆ ئازادی
|دامەزراندن       = ١٩٩٢ (یەکەم جار ١٩٦٨)
|جۆر =[[میللی]]، [[حکومی]]
|پابەندبوون =
|بودجە =
|بەڕێوەبەر =
|سەرۆکی زانکۆ =[[کۆسار محمد عەلی]]
|خوێندکاران =٢٤٬٤٨٨ (٢٠٠٩–٢٠١٠)
|شار =[[سلێمانی]]
|ویلایەت =
|پارێزگا =[[پارێزگای سلێمانی]]
|وڵات =[[عێراق]]
|ھێڵ =
|کامپ =ناو شار، دەرەوەی شار
|یاریزانە وەرزشییەکان =
|وەرزشەکان =
|نازناو =Univsul
|پابەندییەکان =
|ماڵپەڕ =http://www.univsul.org
|لۆگۆ =}}
'''زانکۆی سلێمانی''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: University Of Sulaymaniyah) ناسراو بە [[زانکۆی دایک]]، چالاک و دەوڵەمەند لە ھەموو بوارە جیاوازەکانی [[زانست]] و [[مرۆڤایەتی]]دا کە ساڵ لە دوای ساڵ ژمارەی بەش و [[مامۆستا]] و [[قوتابی|خوێندکاری]] زیاتر لەخۆ دەگرێت یەکێکە لە گەورەترین زانکۆکانی [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستانی]] عێراق، و ساڵانە ٤٠٠٠–٥٠٠٠ خوێندکاری نوێ وەردەگێت، بە ھەوڵ و کۆششی دڵسۆزان و مامۆستایان و خوێندکاران زانکۆی سلێمانی نەوەی نوێی خستووەتەوە و چەندین زانکۆی تری لە [[کوردستان]] لێکەوتووەتەوە و ھەموو سوچێکی ئەم کوردستانەی بە مەشخەڵی زانست و ڕووناکبیری ڕۆشن کردووەتەوە و ئەم زانکۆیەش ئێستا لە ٢٥ [[کۆلێژ]] پێکھاتووە نزیکەی ١٤٠٠٠ [[قوتابی|خوێندکار]] تێیدا دەخوێنن، جگە لە نزیکەی ٧٠٠ خویندکاری خوێندنی باڵا و ڕۆژ لە دوای ڕۆژ لە گەشەسەندن و پێشکەوتندایە.

== مێژوو ==
ھەر لە گواستنەوەی میرنشینی [[میرنشینی بابان|بابان]] لە [[قەڵاچوالان]]ی سەخت و دوورە دەستەوە بۆ دەشتایییەکی فراوانی [[سلێمانی]] لە ساڵی ١٧٨٤ بناغەی شار دامەزرا، بۆ یەکەم جار لەگەڵ بناغەی [[شار]]دا بناغەی مزگەوتی گەورە لێدراو کتێبخانەی میرنشین پاش تەواو بوونی مزگەوتی گەورە لە قەڵاچوالانەوە گوێزرایەوە بۆ سلێمانی کە نزیکەی ٦٠٠٠ کتێبی لە خۆ گرتبوو، کەواتە ئەم شارە ھەر لە سەرەتاوە لەسەر بناغەی سیاسی وڕۆشنبیری دروست بووە، چونکە [[میرنشین]] پێویستی بە زمانحاڵێک بووە کە تەعبیر لە ڕەوتی سیاسی میرنشین بکات، بۆیە ھەر لە سەرەتادا گرنگی بە خوێندن و لایەنی ڕۆشنبیر وشیعر و شاعیران و زمانی یەکگرتوو درا، کە ھەتا ئێستاش ئێمە بەردەوامی ئەو زمانەین و لە پێناوی پاراستنی زمانی [[میرنشین]]دا ھەوڵ دراوە، تا لە ئەنجامدا بۆ یەکەم جار لە [[مێژووی کورد]]دا {{بەڵگە}}لە ساڵی ١٩٦٨ دا بەپێی یاسای ژمارە ١٤٣ی خوێندنی باڵا لە شاری [[سلێمانی]] زانکۆ دامەزرا و ھەر بە ناوی شاری سلێمانییەوە ناونرا زانکۆی سلێمانی.

== ڕۆڵی زانکۆی سلێمانی ==
زانکۆی سلێمانی بە شێوەیەکی زانستی و ئەکادیمی دامەزراوە، کە توانیویەتی ھاوشانی زانکۆکانی تری عێراق خوێندکار لە بوارە جیاجیاکاندا پێبگەیەنێت، و لەم ڕێگایەشەوە توانرا ڕەوتی کۆمەڵگای کوردی بەرەو پێشکەوتن و شارستانێتی جیھان بڕوات، چونکە زانکۆی سلێمانی توانیویەتی ساڵانە بە سەدەھا خوێندکار لە بوارە جیاجیاکاندا پێبگەیەنێت کە ئەمەش دەبێتە ھۆی گەشەکردن و پەرەسەندنی زانستی و ئابووری و [[سیاسەت|سیاسی]] و [[کۆمەڵایەتی]] و پاشان گۆڕینی ڕەوتی ژیانی مەدەنی لە [[سلێمانی]] بەتایبەتی و لە [[کوردستان]] بە گشتی، لەبەرئەوە ئەم زانکۆیە بووە چقڵی چاوی دوژمنان، بۆیە ڕژێم بڕیاری گواستنەوەی زانکۆی سلێمانی دا بۆ شاری ھەولێر لە ساڵی خوێندنی ١٩٨١ – ١٩٨٢ و ناوەکەشی گۆڕی بۆ [[زانکۆی سەڵاحەدین]].

== دامەزراندنەوە ==
زانکۆی سلێمانی بەهۆی هەرەشە بەردەوامەکانی حکومەتی بەعسەوە ، ساڵی ١٩٧٤ زانکۆیەکە گوازرایەوە بۆ شاری قەڵادزێ و دواتریش و هەر لەو ساڵەدا لەگەڵ بۆمبارانکردنی شارەکە لەئەنجامدا قەڵادزێ و زانکۆی سلێمانی بۆمبارانکران و بووە هۆی شەهیدبوونی ١٦٣ کەس کە ٩ شەهیدیان خوێندکاری زانکۆی سلێمانی بوون .
ڕاپەڕینی بەھاری ساڵی ١٩٩١ کە بووە ھەوێنی بەرخوودان و وەرچەرخان و گۆڕانی مێژووی گەلی کورد و لە ئەنجامی دامەزراندنی حکوومەت و پەرلەماندا و بە ھەوڵ و کۆششی دڵسۆزان و خەمخۆرانی گەلەکەمان جارێکی تر زانکۆی سلێمانی لە ساڵی ١٩٩٢ بەپێی بڕگەی ١ی مادەی ٥٦ی یاسای ژمارە ١ی ساڵی ١٩٩٢ و لەسەر پێشنیازی ئەنجومەنی وەزیران ژمارە ٢٩ لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ دامەزرایەوە کە سەرەتا سێ [[کۆلێژ]]ی لەخۆ گرتبوو کە ئەوانیش: [[کۆلێژی پزیشکی]]، [[کۆلێژی زمان]]، [[کۆلێژی کشتوکاڵ]].

== تۆمارگای گشتی ==
یەکێکە لە بەڕێوەبەرایەتییە گرنگەکانی زانکۆی [[سلێمانی]] کە سەر بەفەرمانگەی یاریدەدەری سەرۆکی '''[[زانکۆ]]''' یە بۆ کاروباری خوێندکاران. ئەم بەڕێوەبەرایەتییە کاروباری سەرجەم خوێندکارانی کۆلێجەکانی [[زانکۆ]] ڕادەپەڕێنێت  وەک (دابەزین و گواستنەوە)ی خوێندکاران لە نێوان کۆلێج و زانکۆکاندا، ساڵانە پلانی وەرگرتنی خوێندکاران دادەڕێژێت و تالە ڕێگەی ئەو پلانەوە خوێندکاران لە زانکۆدا وەربگیرێت.

و کارێکی تری ئەم بەڕێوەبەرایەتییە دەرکردنی بڕوانامەی دیواربەند بە زمانی ([[زمانی کوردی|کوردی]] و [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] بۆ دەرچووانی ([[دکتۆرا]]، [[ماستەر]]، [[دبلۆمی باڵا]]، [[بەکالۆریۆس]]) و ساڵانە ئەم بەڕێوەبەرایەتییە دەبێتە (مەڵبەندی ڕاوێژکاری وەرگرتن ژمارە (٢)) بەشێوەیەکی کاتی لەسەر ئاستی [[پارێزگای سلێمانی]].

== کتێبخانە ==
[[پەڕگە:یادکردنەوەی ساڵ ڕۆژی دامەزرانی زانکۆی سلێمانی 2.jpg|وێنۆک|یادکردنەوەی ساڵیادی زانکۆی سلێمانی، ساڵی ١٩٩٥.]]
کتێبخانەی ناوەندی [[زانکۆ]] لە (١٤ی تشرینی دووەمی ١٩٩٢) دامەزراوەتەوە، لە سەرەتادا خەڵکی زانستخوازی شاری [[سلێمانی]] ھاوکاربوون لە بنیاتنانەوەی بە پێشکەشکردنی [[کتێب]] و پێداویستی یە تایبەتی یەکانی کتێبخانەکانی خۆیان، پاشان ڕێکخراوە مرۆیی یە ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکان یارمەتی کتێبخانەکەیان داوە بە دەوڵەمەندکردنی بە سەرچاوەی زانستی.

بینای کتێبخانەی ناوەندی بەزیادکردنی بەشێکی تر فراوانترکرا و ڕووبەرەکەی گەیشتە (١٤٥٣٬٧٢ م٢).
کاتی دەوامی فەرمی لە کاتژمێر ٨ ی بەیانی بۆ ٣ ی پاش نیوەڕۆیە. شانبەشانی ٣٨ کارمەند، تەنھا ٣ کارمەندی تایبەتمەند لەبواری کتێبخانەدا کاردەکەن، کە ھەندێکیان خولی تایبەتیان دیوە لە (لوند، عەممان، قاھیرە).

سەرچاوەکانی کتێبخانەی ناوەندی زانکۆی [[سلێمانی]] لەسەروو ٤٠ ھەزارەوەیە، کە ١٥٠٠ نامە و ٣٠٠٠ توێژینەوە و ١٥٠٠ پەخشان نامەیە.

کارمەندان و مامۆستایان و خوێندکاران دەتوانن سوود لە [[تەکنۆلۆژیا]]ی [[ئینتەرنێت]] وەربگرن لە ڕێگەی سەنتەری ئینتەرنێتی کتێبخانە کە ٣٠ کۆمپیوتەری لەخۆ گرتووە، ھەروەھا خوێنەران دەتوانن لەو ڕێگەیەوە سوود وەرگرن لە کتێبخانەی گریمانەیی زانستی عێراق &quot;Iraqi Virtual Science Library&quot; کە بریتییە لە کۆمەڵە داتابەیسێکی ئەلیکترۆنی کە پڕن لە کتێب و سەرچاوەی ئەلیکرۆرنی و لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە دابین کراوە و لە سالێ ٢٠٠٦ دا پەرەی زیاتری پێدراوە.

لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٩ و کتێبخانەی ناوەندی زانکۆی [[سلێمانی]] ھەوڵەکانی خۆی خستووەتە گەڕ بۆ دابینکردنی کتێبخانەیەکی دەنگی بە مەبەستی خزمەت گەیاندن بە خوێنەرانی کەمئەندام.

== خوێندن ==
[[پەڕگە:بەشی کوردیی کۆلیجی ئادابی زانکۆی سلێمانی 1.jpg|وێنۆک|قوتابی و مامۆستایانی بەشی کوردیی کۆلیجی ئادابی زانکۆی سلێمانی، ساڵەکە نەزانراوە.]]
بۆ خوێندنی بەکالۆریۆس لە زانکۆی سلێمانی، خوێندکاران لەڕێگەی نووسینگەی وەرگرتنی ناوەندی «مکتب قبول المرکزی» لە زانکۆی سلێمانی وەردەگیرێن کە ئەم دەزگایە سەر بە [[وەزارەتی خوێندنی باڵای ھەرێمی کوردستان]]ە. خوێندکاران لە کۆلێژەکانی زانکۆ وەردەگیرێن بە گوێرەی ویستی خۆیان بە مەرجێک کۆ نمرەی پێوستیان ھەبێت کاتێک کە داواکاری پێشکەش دەکەن بۆ ئەو کۆلێژەی کە مەبەستیانە.

زانکۆی سلێمانی ٢٥ کۆلێژی لە خۆگرتووە کە ھەریەکەیان لەب واری جیاجیادا خزمەت بەخوێندکاران دەکەن وەک زانستی پزیشکی، زانست و زانستی کرداری، ئەندازیاری، کشتوکاڵ و ڤێتێرنەری، زانستە مرۆڤایەتی یەکان، کارگێڕی و یاسا، ئابوری و بەڕێوەبردن، پەروەردە و ھونەر.

ھەشت کۆلێژ لە کۆلێژەکانی زانکۆی سلێمانی کەوتونەتە دەرەوەی کامپی سەرەکی زانکۆ لە شارۆچکەکانی [[ھەڵەبجە]] و [[کەلار]] و [[چەمچەماڵ]] و [[خانەقین]].

زمانی سەرەکی وانەووتنەوە و فێرکردن زمانی ئینگلیزییە لەکۆلێژەپزیشکی یەکان و ھەندێک لە کۆلێژەزانستی یەکان؛ و لە کۆلێژەکانی تری زانکۆ (جگە لە بەشی ئینگلیزی لە کۆلێژی زمان) زمانی وانەوتنەوە تێکەڵێکە لە زمانەکانی [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] و [[زمانی کوردی|کوردی]] و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]].

لە ئێستادا زانکۆی سلێمانی ھیج بڕەپارەیەک وەرناگرێت بەرامبەر بەوەرگرتنی خوێندکاران و قوتابیان لە کۆلێژەکانی زانکۆ، بە پێجەوانەوە زانکۆ ھەڵدەستێت بەپێدانی دەرماڵە و مووچەی مانگانە بە خوێندکاران (بە تایبەتی خوێندکارە دەرەکی یەکان) بەدرێژایی ماوەی خوێندنیان لەزانکۆ. ئەو خوێندکارانەی کەلە دەرەوەی شاری سلێمانی یەوە دێن، زانکۆ بەشەناوخۆیی تایبەتیان بۆ ئامادەدەکات، یان لە خانوو و باڵەخانەی کرێدا نیشتەجێ دەکرێن لەسەرئەرکی زانکۆ.

خوێندن چوار ساڵە بۆ بەدەستھێنانی بڕوانامەی بەکالۆریۆس لەزۆربەی کۆلێژەکان جگەلەکۆلێژی پزیشکی کە شەش ساڵە و کۆلێژی دەرمانسازی و ددانسازی و ڤێتێرنەری کە خوێندن تیایاندا پێنج ساڵە. وەھەروەھا خوێندن لە کۆلێژی ئەندازیاری بەشی تەلارسازی بە ھەمان شێوەپێنج ساڵە.

== خوێندنی باڵا ==
خوێندنی باڵا لە زانکۆی سلێمانی بۆ یەکەمجار لە ساڵی (١٩٩٦)ەوە دەستی پێکرد لە دوای خولی یەکەمی دەرچوانی دوای [[ڕاپەڕین]]. سەرەتا چەند خوێندکارێکی کەم لە چەند کۆلێژێکی دیاریکراو وەرگیران بۆ خوێندنی باڵا، بەڵام دواتر ژمارەی خوێندکارانی خوێندنی باڵا و ئەوکۆلێژانەی کە خوێندنی باڵایان تێداکرایەوە زۆر زیادی کرد لە ئەنجامی داواکارییەکی زۆر بۆ خوێندنی باڵا لە [[ھەرێمی کوردستان]] و [[عێراق]].

ئەو بڕوانامانەی کە لەلایەن زانکۆوە دەدرێن لە خوێندنی باڵادا ئەمانەن: دبلۆمی باڵا، [[ماجستێر]] (لە بواری زانستی و ھونەریشدا)، و [[دکتۆرا]]. بواری خوێندن دەگۆڕیت لە کۆلێژێکەوە بۆ کۆلێژێکی تر بە گوێرەی ئەو سەرچاوە و تاقیگەیانەی کە لەبەر دەستدان لەو کۆلێژانە.

ئەو خوێندکارانەی کە خوازیاری خوێندنی باڵان پێویستە ھەڵگری بڕوانامەی توانستی زمانی [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] و کۆمپیوتەربن و لە تاقیکردنەوەی وەرگرتندا دەربچن پێش ئەوەی لە خوێندنی باڵا وەربگیرێن.

ھەموو [[ڕێسا]] و یاساکانی وەرگرتن لە خوێندنی باڵا و سروشت و ماوەی کۆرسەکانی خوێندن لەلایەن لیژنەیەکی تایبەتی سەر بە[[وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی]] یەوە بەووردی چاودێری دەکرێت.

ئەم چارتەی خوارەوە بریتییە لە ئاماری ژمارەی خوێندکارە دەرچووەکانی [[خوێندنی باڵا]] لە زانکۆی سلێمانی لە ساڵی ١٩٩٩ و بۆ ٢٠١٠:

[[پەڕگە:HigherEducation Statistics-Sulaimani University.gif|ناوەڕاست|800px]]

== سکووڵەکانی زانکۆی سلێمانی ==
[[پەڕگە:Sulaimani Univeristy Entrance.jpg|350px|وێنۆک|دەروازەی کامپی نوێی زانکۆی سلێمانی]]

=== سکووڵی زانست ===
{{سەرەکی|کۆلێجی زانستی زانکۆی سلێمانی}}
کۆلێجی [[زانست]] یان سکووڵی بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٦٥ دا دامەزرا کە یەکێک بوو لەو کۆلێجانەی ئەو سەردەمە زانکۆی سلێمانیان پێک ھێنا و دواتر لە ساڵی ١٩٨٢ دا کۆلێجەکە گواسترایەوە بۆ ھەولێر و زانکۆی سەڵاحەدین دامەزرا. پاشان لە ساڵی ١٩٩٢ دا جارێکی تر کۆلێجەکە لە زانکۆی سلێمانی دامەزرایەوە کە لەو کاتەدا تەنھا دوو بەشی ھەبوو. ھەر لەو کاتەوە ھەتا ئێستا کۆلێجی زانست بەردەوام لە گەشەکردندایە و بەرەوپێشچوونێکی بەرچاوی بەخۆوە بینیووە لە ڕووی ڕێژەی وەرگرتنی خوێندکاران و ژمارەی ئەندامانی ستافی کۆلێجەکە و کەل و پەل و ئامێر و تاقیگە و ھەروەھا لە ڕووی ئەنجامدانی توێژینەوەوە. بەشەکان: [[کیمیا]]، [[زانستی کۆمپیوتەر]]، [[ژینناسی|بایولوجی]]، [[زەویناسی|جیولوجی]]، [[فیزیک|فیزیا]]، [[ماتماتیک|بیرکاری]].

=== سکووڵی ئەندازیاری ===
{{سەرەکی|سکووڵی ئەندازیاری زانکۆی سلێمانی}}
[[سکووڵی ئەندازیاری زانکۆی سلێمانی|سکووڵی ئەندازیاری]] (School of Engineering) لە زانکۆی [[سلێمانی]] لە ساڵی ١٩٦٨ کراوەتەوە و لەو کاتەی کە زانکۆی [[سلێمانی]] بۆ یەکەم جار دامەزرا، سکووڵی ئەندازیاری لە سەرەتاوە بە بەشی [[ئەندازیاری شارستانی]] دەستی پێکرد و (٤٤) خوێندکاری لە یەکەم ساڵی خوێندنی (١٩٦٨–١٩٦٩) وەرگرت، لە ساڵی خوێندنی (١٩٧٤–١٩٧٥) بەشی [[ئەندازیاری کارەبا]] کرایەوە لەم سکووڵەدا، و بە بەردەوامی ژمارەی خوێنداکاران لە زیادبوندابووە تا لە ساڵی ١٩٨١ ژمارەی دەرچوانی سکووڵی ئەندازیاری بریتیبووە لە (١٤٥١) ئەندازیارو لە ھەمان ساڵدا زانکۆی سلێمانی لەلایەن ڕژێمی سەدامەوە داخراو گواسترایەوە بۆ ەولێر و ناوەکەی گۆڕا بە [[زانکۆی سەڵاحەدین|زانکۆی سەلاحەدین]]. لەکاتێکدا زانکۆی سلێمانی سەر لەنوێ لە ساڵی (١٩٩٢) دا کرایەوە، سکووڵی ئەندازیاری لە ساڵی (١٩٩٥)دا کرایەوە لە سەرەتادا بە بەشی [[ئەندازیاری ئاودێری]] دەستیپێکردو، پاشان لە ساڵی (١٩٩٦)، بەشی [[ئەندازیاری بیناکاری]] کرایەوە و لە ساڵی (١٩٩٩)دا بەشی ئەندازیاری تەلارسازییش کراوەتەوە، دوا بەش کە لە سکووڵی ئەندازیاریدا کراوەتەوە بریتییە لە بەشی [[ئەندازیاری کارەبا]] کە لە ساڵی (٢٠٠٤)دا کراوەتەوە.

=== سکووڵی پزیشکی ددان ===
{{سەرەکی|سکووڵی پزیشکی ددانی زانکۆی سلێمانی}}
سکووڵی پزیشکی ددانی زانکۆی [[سلێمانی]] لە ساڵی ١٩٩٦ دامەزراوە بە ھەوڵ و توانای ھاوبەشی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|حکومەتی ھەرێمی کوردستان]] و سەرۆکایەتی زانکۆی سلێمانی و پزیشکانی ددان لە شاری [[سلێمانی]]. لەو کاتەوە، سکووڵی پزیشکی ددان گۆڕانکاری زۆری بەخۆوە بینیوە لە کردنەوەی بەشی زانستی و نۆرینگەی پزیشکیی ددان و تاقیگەی نوێ و و ھەروەھا پێگەیاندنی مامۆستای پسپۆر لە گشت بوارەکانی پزیشکیی ددان بۆ فێرکردنی خوێندکاران.

== فاکەڵتییەکانی زانکۆ ==
[[پەڕگە:University of sulaimani front gate (old campus).jpg|وێنۆک|دەروازەی زانکۆی سلێمانی، کەمپی کۆن.]]

=== فاکەڵتی زانستە پزیشکییەکان ===
* [[سکووڵی پزیشکی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی پزیشکی]]
* [[سکووڵی دەرمانسازی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی دەرمانسازی]]
* [[سکووڵی پزیشکی ددانی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی پزیشکی ددان]]
* [[سکووڵی پەرستاری زانکۆی سلێمانی|سکووڵی پەرستاری]]

=== فاکەڵتی زانستە ئەندازیارییەکان ===
* [[سکووڵی ئەندازیاری زانکۆی سلێمانی|سکووڵی ئەندازیاری]]

=== فاکەڵتی زانست و پەروەردە زانستییەکان ===
* [[کۆلێجی زانستی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی زانست]]
* [[سکووڵی پەروەردە زانستییەکانی زانکۆی سلێمانی]]

=== فاکەڵتی یاسا و ڕامیاری و کارگێڕی ===
* [[سکووڵی یاسا و ڕامیاری زانکۆی سلێمانی|سکووڵی یاسا و ڕامیاری]]
* [[سکووڵی کارگێڕی و ئابووری زانکۆی سلێمانی|سکووڵی کارگێڕی ئابووری]]

=== فاکەڵتی پەروەردە و ڕامیاری لە چەمچەماڵ ===
* [[سکووڵی پەروەردەی چەمچەماڵ]]
* [[سکووڵی زانستە ڕامیارییەکانی چەمچەماڵ]]
* [[سکووڵی پەروەردەی بنەڕەتی چەمچەماڵ]]

=== فاکەڵتی وەرزش و پەروەردەی بنەڕەتی ===
* [[سکووڵی پەروەردەی بنەڕەتی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی پەروەردەی بنەڕەتی]]
* [[سکووڵی پەروەردەی وەرزشی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی پەروەردەی وەرزش]]

=== فاکەڵتی زمان و زانستە مرۆڤایەتییەکان ===
* [[سکووڵی زانستە مرۆڤایەتییەکانی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی زانستە مرۆڤایەتییەکان]]
* [[سکووڵی زمانی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی زمان]]
* [[کۆلێژی ھونەرە جوانەکانی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی ھونەرە جوانەکان]]
* [[سکووڵی زانستە ئیسلامییەکانی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی زانستە ئیسلامییەکان]]

=== فاکەڵتی زانستە کشتوکاڵییەکان ===
* [[سکووڵی کشتوکاڵی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی کشتوکاڵ]]

=== سکووڵەکانی تر ===
* [[سکووڵی ڤێتێرنەری زانکۆی سلێمانی]]
* [[سکووڵی پەروەردەی کەلار]]
* [[سکووڵی ئادابی خانەقین]]
* [[سکووڵی پەوەردەی بنەڕەتی ھەڵەبجە]]
* [[سکووڵی پەروەردەی بنەڕەتی کەلار]]
* [[سکووڵی پەروەردەی وەرزشی خانەقین]]

== سەرچاوەکان ==
* [http://radionawa.com/NewsDetailN.aspx?id=28851&amp;LinkID=132 زانکۆی سلێمانی - گەنجینەی زانیاریی ڕادیۆ نەوا] - سەردانی ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٩
* [https://web.archive.org/web/20120214084759/http://www.univsul.org/K_U_Kolej.aspx ماڵپەڕی فەرمی زانکۆی سلێمانی]

{{زانکۆی سلێمانی}}
{{زانکۆکانی کوردستان}}
{{زانکۆکانی عێراق}}
{{تووڵی دەروازە|عێراق|دەیەی ١٩٩٠|زانکۆکان}}

[[پۆل:زانکۆی سلێمانی]]
[[پۆل:زانکۆکانی عێراق]]
[[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٦٨ لە عێراق]]
[[پۆل:زانکۆ کوردییەکان]]</text>
      <sha1>nikx1hvcmepkx5vescyq0golw6guegg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578205</id>
      <parentid>1578203</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T11:17:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>علي موراد</username>
        <id>75978</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* سەرچاوەکان */</comment>
      <origin>1578205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24659" sha1="t8uvbqe379fzvx4nc3r0x8ok3lfn1m8" xml:space="preserve">{{Short description|زانکۆ لە هەرێمی کوردستان}}
{{زانیاریدانی زانکۆ
|ناو  = زانکۆی سلێمانی{{ھن}}&lt;small&gt;University Of Sulaymaniyah&lt;/small&gt;
|ناوی خۆماڵی =
|ناوی وێنە = UoS Logo.png
|قەبارەی وێنە =
|وێنە_لێدوان =لۆگۆی زانکۆی سلێمانی
|سەردێڕ =وێنەی مۆری زانکۆی سلێمانی
|ناوی لاتینی =
|دروشم =For Knowledge, for Freedom.
|دروشم بە کوردی = بۆ زانست، بۆ ئازادی
|دامەزراندن       = ١٩٩٢ (یەکەم جار ١٩٦٨)
|جۆر =[[میللی]]، [[حکومی]]
|پابەندبوون =
|بودجە =
|بەڕێوەبەر =
|سەرۆکی زانکۆ =[[کۆسار محمد عەلی]]
|خوێندکاران =٢٤٬٤٨٨ (٢٠٠٩–٢٠١٠)
|شار =[[سلێمانی]]
|ویلایەت =
|پارێزگا =[[پارێزگای سلێمانی]]
|وڵات =[[عێراق]]
|ھێڵ =
|کامپ =ناو شار، دەرەوەی شار
|یاریزانە وەرزشییەکان =
|وەرزشەکان =
|نازناو =Univsul
|پابەندییەکان =
|ماڵپەڕ =http://www.univsul.org
|لۆگۆ =}}
'''زانکۆی سلێمانی''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: University Of Sulaymaniyah) ناسراو بە [[زانکۆی دایک]]، چالاک و دەوڵەمەند لە ھەموو بوارە جیاوازەکانی [[زانست]] و [[مرۆڤایەتی]]دا کە ساڵ لە دوای ساڵ ژمارەی بەش و [[مامۆستا]] و [[قوتابی|خوێندکاری]] زیاتر لەخۆ دەگرێت یەکێکە لە گەورەترین زانکۆکانی [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستانی]] عێراق، و ساڵانە ٤٠٠٠–٥٠٠٠ خوێندکاری نوێ وەردەگێت، بە ھەوڵ و کۆششی دڵسۆزان و مامۆستایان و خوێندکاران زانکۆی سلێمانی نەوەی نوێی خستووەتەوە و چەندین زانکۆی تری لە [[کوردستان]] لێکەوتووەتەوە و ھەموو سوچێکی ئەم کوردستانەی بە مەشخەڵی زانست و ڕووناکبیری ڕۆشن کردووەتەوە و ئەم زانکۆیەش ئێستا لە ٢٥ [[کۆلێژ]] پێکھاتووە نزیکەی ١٤٠٠٠ [[قوتابی|خوێندکار]] تێیدا دەخوێنن، جگە لە نزیکەی ٧٠٠ خویندکاری خوێندنی باڵا و ڕۆژ لە دوای ڕۆژ لە گەشەسەندن و پێشکەوتندایە.

== مێژوو ==
ھەر لە گواستنەوەی میرنشینی [[میرنشینی بابان|بابان]] لە [[قەڵاچوالان]]ی سەخت و دوورە دەستەوە بۆ دەشتایییەکی فراوانی [[سلێمانی]] لە ساڵی ١٧٨٤ بناغەی شار دامەزرا، بۆ یەکەم جار لەگەڵ بناغەی [[شار]]دا بناغەی مزگەوتی گەورە لێدراو کتێبخانەی میرنشین پاش تەواو بوونی مزگەوتی گەورە لە قەڵاچوالانەوە گوێزرایەوە بۆ سلێمانی کە نزیکەی ٦٠٠٠ کتێبی لە خۆ گرتبوو، کەواتە ئەم شارە ھەر لە سەرەتاوە لەسەر بناغەی سیاسی وڕۆشنبیری دروست بووە، چونکە [[میرنشین]] پێویستی بە زمانحاڵێک بووە کە تەعبیر لە ڕەوتی سیاسی میرنشین بکات، بۆیە ھەر لە سەرەتادا گرنگی بە خوێندن و لایەنی ڕۆشنبیر وشیعر و شاعیران و زمانی یەکگرتوو درا، کە ھەتا ئێستاش ئێمە بەردەوامی ئەو زمانەین و لە پێناوی پاراستنی زمانی [[میرنشین]]دا ھەوڵ دراوە، تا لە ئەنجامدا بۆ یەکەم جار لە [[مێژووی کورد]]دا {{بەڵگە}}لە ساڵی ١٩٦٨ دا بەپێی یاسای ژمارە ١٤٣ی خوێندنی باڵا لە شاری [[سلێمانی]] زانکۆ دامەزرا و ھەر بە ناوی شاری سلێمانییەوە ناونرا زانکۆی سلێمانی.

== ڕۆڵی زانکۆی سلێمانی ==
زانکۆی سلێمانی بە شێوەیەکی زانستی و ئەکادیمی دامەزراوە، کە توانیویەتی ھاوشانی زانکۆکانی تری عێراق خوێندکار لە بوارە جیاجیاکاندا پێبگەیەنێت، و لەم ڕێگایەشەوە توانرا ڕەوتی کۆمەڵگای کوردی بەرەو پێشکەوتن و شارستانێتی جیھان بڕوات، چونکە زانکۆی سلێمانی توانیویەتی ساڵانە بە سەدەھا خوێندکار لە بوارە جیاجیاکاندا پێبگەیەنێت کە ئەمەش دەبێتە ھۆی گەشەکردن و پەرەسەندنی زانستی و ئابووری و [[سیاسەت|سیاسی]] و [[کۆمەڵایەتی]] و پاشان گۆڕینی ڕەوتی ژیانی مەدەنی لە [[سلێمانی]] بەتایبەتی و لە [[کوردستان]] بە گشتی، لەبەرئەوە ئەم زانکۆیە بووە چقڵی چاوی دوژمنان، بۆیە ڕژێم بڕیاری گواستنەوەی زانکۆی سلێمانی دا بۆ شاری ھەولێر لە ساڵی خوێندنی ١٩٨١ – ١٩٨٢ و ناوەکەشی گۆڕی بۆ [[زانکۆی سەڵاحەدین]].

== دامەزراندنەوە ==
زانکۆی سلێمانی بەهۆی هەرەشە بەردەوامەکانی حکومەتی بەعسەوە ، ساڵی ١٩٧٤ زانکۆیەکە گوازرایەوە بۆ شاری قەڵادزێ و دواتریش و هەر لەو ساڵەدا لەگەڵ بۆمبارانکردنی شارەکە لەئەنجامدا قەڵادزێ و زانکۆی سلێمانی بۆمبارانکران و بووە هۆی شەهیدبوونی ١٦٣ کەس کە ٩ شەهیدیان خوێندکاری زانکۆی سلێمانی بوون .
ڕاپەڕینی بەھاری ساڵی ١٩٩١ کە بووە ھەوێنی بەرخوودان و وەرچەرخان و گۆڕانی مێژووی گەلی کورد و لە ئەنجامی دامەزراندنی حکوومەت و پەرلەماندا و بە ھەوڵ و کۆششی دڵسۆزان و خەمخۆرانی گەلەکەمان جارێکی تر زانکۆی سلێمانی لە ساڵی ١٩٩٢ بەپێی بڕگەی ١ی مادەی ٥٦ی یاسای ژمارە ١ی ساڵی ١٩٩٢ و لەسەر پێشنیازی ئەنجومەنی وەزیران ژمارە ٢٩ لە ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ دامەزرایەوە کە سەرەتا سێ [[کۆلێژ]]ی لەخۆ گرتبوو کە ئەوانیش: [[کۆلێژی پزیشکی]]، [[کۆلێژی زمان]]، [[کۆلێژی کشتوکاڵ]].

== تۆمارگای گشتی ==
یەکێکە لە بەڕێوەبەرایەتییە گرنگەکانی زانکۆی [[سلێمانی]] کە سەر بەفەرمانگەی یاریدەدەری سەرۆکی '''[[زانکۆ]]''' یە بۆ کاروباری خوێندکاران. ئەم بەڕێوەبەرایەتییە کاروباری سەرجەم خوێندکارانی کۆلێجەکانی [[زانکۆ]] ڕادەپەڕێنێت  وەک (دابەزین و گواستنەوە)ی خوێندکاران لە نێوان کۆلێج و زانکۆکاندا، ساڵانە پلانی وەرگرتنی خوێندکاران دادەڕێژێت و تالە ڕێگەی ئەو پلانەوە خوێندکاران لە زانکۆدا وەربگیرێت.

و کارێکی تری ئەم بەڕێوەبەرایەتییە دەرکردنی بڕوانامەی دیواربەند بە زمانی ([[زمانی کوردی|کوردی]] و [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] بۆ دەرچووانی ([[دکتۆرا]]، [[ماستەر]]، [[دبلۆمی باڵا]]، [[بەکالۆریۆس]]) و ساڵانە ئەم بەڕێوەبەرایەتییە دەبێتە (مەڵبەندی ڕاوێژکاری وەرگرتن ژمارە (٢)) بەشێوەیەکی کاتی لەسەر ئاستی [[پارێزگای سلێمانی]].

== کتێبخانە ==
[[پەڕگە:یادکردنەوەی ساڵ ڕۆژی دامەزرانی زانکۆی سلێمانی 2.jpg|وێنۆک|یادکردنەوەی ساڵیادی زانکۆی سلێمانی، ساڵی ١٩٩٥.]]
کتێبخانەی ناوەندی [[زانکۆ]] لە (١٤ی تشرینی دووەمی ١٩٩٢) دامەزراوەتەوە، لە سەرەتادا خەڵکی زانستخوازی شاری [[سلێمانی]] ھاوکاربوون لە بنیاتنانەوەی بە پێشکەشکردنی [[کتێب]] و پێداویستی یە تایبەتی یەکانی کتێبخانەکانی خۆیان، پاشان ڕێکخراوە مرۆیی یە ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکان یارمەتی کتێبخانەکەیان داوە بە دەوڵەمەندکردنی بە سەرچاوەی زانستی.

بینای کتێبخانەی ناوەندی بەزیادکردنی بەشێکی تر فراوانترکرا و ڕووبەرەکەی گەیشتە (١٤٥٣٬٧٢ م٢).
کاتی دەوامی فەرمی لە کاتژمێر ٨ ی بەیانی بۆ ٣ ی پاش نیوەڕۆیە. شانبەشانی ٣٨ کارمەند، تەنھا ٣ کارمەندی تایبەتمەند لەبواری کتێبخانەدا کاردەکەن، کە ھەندێکیان خولی تایبەتیان دیوە لە (لوند، عەممان، قاھیرە).

سەرچاوەکانی کتێبخانەی ناوەندی زانکۆی [[سلێمانی]] لەسەروو ٤٠ ھەزارەوەیە، کە ١٥٠٠ نامە و ٣٠٠٠ توێژینەوە و ١٥٠٠ پەخشان نامەیە.

کارمەندان و مامۆستایان و خوێندکاران دەتوانن سوود لە [[تەکنۆلۆژیا]]ی [[ئینتەرنێت]] وەربگرن لە ڕێگەی سەنتەری ئینتەرنێتی کتێبخانە کە ٣٠ کۆمپیوتەری لەخۆ گرتووە، ھەروەھا خوێنەران دەتوانن لەو ڕێگەیەوە سوود وەرگرن لە کتێبخانەی گریمانەیی زانستی عێراق &quot;Iraqi Virtual Science Library&quot; کە بریتییە لە کۆمەڵە داتابەیسێکی ئەلیکترۆنی کە پڕن لە کتێب و سەرچاوەی ئەلیکرۆرنی و لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە دابین کراوە و لە سالێ ٢٠٠٦ دا پەرەی زیاتری پێدراوە.

لە کانوونی دووەمی ٢٠٠٩ و کتێبخانەی ناوەندی زانکۆی [[سلێمانی]] ھەوڵەکانی خۆی خستووەتە گەڕ بۆ دابینکردنی کتێبخانەیەکی دەنگی بە مەبەستی خزمەت گەیاندن بە خوێنەرانی کەمئەندام.

== خوێندن ==
[[پەڕگە:بەشی کوردیی کۆلیجی ئادابی زانکۆی سلێمانی 1.jpg|وێنۆک|قوتابی و مامۆستایانی بەشی کوردیی کۆلیجی ئادابی زانکۆی سلێمانی، ساڵەکە نەزانراوە.]]
بۆ خوێندنی بەکالۆریۆس لە زانکۆی سلێمانی، خوێندکاران لەڕێگەی نووسینگەی وەرگرتنی ناوەندی «مکتب قبول المرکزی» لە زانکۆی سلێمانی وەردەگیرێن کە ئەم دەزگایە سەر بە [[وەزارەتی خوێندنی باڵای ھەرێمی کوردستان]]ە. خوێندکاران لە کۆلێژەکانی زانکۆ وەردەگیرێن بە گوێرەی ویستی خۆیان بە مەرجێک کۆ نمرەی پێوستیان ھەبێت کاتێک کە داواکاری پێشکەش دەکەن بۆ ئەو کۆلێژەی کە مەبەستیانە.

زانکۆی سلێمانی ٢٥ کۆلێژی لە خۆگرتووە کە ھەریەکەیان لەب واری جیاجیادا خزمەت بەخوێندکاران دەکەن وەک زانستی پزیشکی، زانست و زانستی کرداری، ئەندازیاری، کشتوکاڵ و ڤێتێرنەری، زانستە مرۆڤایەتی یەکان، کارگێڕی و یاسا، ئابوری و بەڕێوەبردن، پەروەردە و ھونەر.

ھەشت کۆلێژ لە کۆلێژەکانی زانکۆی سلێمانی کەوتونەتە دەرەوەی کامپی سەرەکی زانکۆ لە شارۆچکەکانی [[ھەڵەبجە]] و [[کەلار]] و [[چەمچەماڵ]] و [[خانەقین]].

زمانی سەرەکی وانەووتنەوە و فێرکردن زمانی ئینگلیزییە لەکۆلێژەپزیشکی یەکان و ھەندێک لە کۆلێژەزانستی یەکان؛ و لە کۆلێژەکانی تری زانکۆ (جگە لە بەشی ئینگلیزی لە کۆلێژی زمان) زمانی وانەوتنەوە تێکەڵێکە لە زمانەکانی [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] و [[زمانی کوردی|کوردی]] و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]].

لە ئێستادا زانکۆی سلێمانی ھیج بڕەپارەیەک وەرناگرێت بەرامبەر بەوەرگرتنی خوێندکاران و قوتابیان لە کۆلێژەکانی زانکۆ، بە پێجەوانەوە زانکۆ ھەڵدەستێت بەپێدانی دەرماڵە و مووچەی مانگانە بە خوێندکاران (بە تایبەتی خوێندکارە دەرەکی یەکان) بەدرێژایی ماوەی خوێندنیان لەزانکۆ. ئەو خوێندکارانەی کەلە دەرەوەی شاری سلێمانی یەوە دێن، زانکۆ بەشەناوخۆیی تایبەتیان بۆ ئامادەدەکات، یان لە خانوو و باڵەخانەی کرێدا نیشتەجێ دەکرێن لەسەرئەرکی زانکۆ.

خوێندن چوار ساڵە بۆ بەدەستھێنانی بڕوانامەی بەکالۆریۆس لەزۆربەی کۆلێژەکان جگەلەکۆلێژی پزیشکی کە شەش ساڵە و کۆلێژی دەرمانسازی و ددانسازی و ڤێتێرنەری کە خوێندن تیایاندا پێنج ساڵە. وەھەروەھا خوێندن لە کۆلێژی ئەندازیاری بەشی تەلارسازی بە ھەمان شێوەپێنج ساڵە.

== خوێندنی باڵا ==
خوێندنی باڵا لە زانکۆی سلێمانی بۆ یەکەمجار لە ساڵی (١٩٩٦)ەوە دەستی پێکرد لە دوای خولی یەکەمی دەرچوانی دوای [[ڕاپەڕین]]. سەرەتا چەند خوێندکارێکی کەم لە چەند کۆلێژێکی دیاریکراو وەرگیران بۆ خوێندنی باڵا، بەڵام دواتر ژمارەی خوێندکارانی خوێندنی باڵا و ئەوکۆلێژانەی کە خوێندنی باڵایان تێداکرایەوە زۆر زیادی کرد لە ئەنجامی داواکارییەکی زۆر بۆ خوێندنی باڵا لە [[ھەرێمی کوردستان]] و [[عێراق]].

ئەو بڕوانامانەی کە لەلایەن زانکۆوە دەدرێن لە خوێندنی باڵادا ئەمانەن: دبلۆمی باڵا، [[ماجستێر]] (لە بواری زانستی و ھونەریشدا)، و [[دکتۆرا]]. بواری خوێندن دەگۆڕیت لە کۆلێژێکەوە بۆ کۆلێژێکی تر بە گوێرەی ئەو سەرچاوە و تاقیگەیانەی کە لەبەر دەستدان لەو کۆلێژانە.

ئەو خوێندکارانەی کە خوازیاری خوێندنی باڵان پێویستە ھەڵگری بڕوانامەی توانستی زمانی [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] و کۆمپیوتەربن و لە تاقیکردنەوەی وەرگرتندا دەربچن پێش ئەوەی لە خوێندنی باڵا وەربگیرێن.

ھەموو [[ڕێسا]] و یاساکانی وەرگرتن لە خوێندنی باڵا و سروشت و ماوەی کۆرسەکانی خوێندن لەلایەن لیژنەیەکی تایبەتی سەر بە[[وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی]] یەوە بەووردی چاودێری دەکرێت.

ئەم چارتەی خوارەوە بریتییە لە ئاماری ژمارەی خوێندکارە دەرچووەکانی [[خوێندنی باڵا]] لە زانکۆی سلێمانی لە ساڵی ١٩٩٩ و بۆ ٢٠١٠:

[[پەڕگە:HigherEducation Statistics-Sulaimani University.gif|ناوەڕاست|800px]]

== سکووڵەکانی زانکۆی سلێمانی ==
[[پەڕگە:Sulaimani Univeristy Entrance.jpg|350px|وێنۆک|دەروازەی کامپی نوێی زانکۆی سلێمانی]]

=== سکووڵی زانست ===
{{سەرەکی|کۆلێجی زانستی زانکۆی سلێمانی}}
کۆلێجی [[زانست]] یان سکووڵی بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٦٥ دا دامەزرا کە یەکێک بوو لەو کۆلێجانەی ئەو سەردەمە زانکۆی سلێمانیان پێک ھێنا و دواتر لە ساڵی ١٩٨٢ دا کۆلێجەکە گواسترایەوە بۆ ھەولێر و زانکۆی سەڵاحەدین دامەزرا. پاشان لە ساڵی ١٩٩٢ دا جارێکی تر کۆلێجەکە لە زانکۆی سلێمانی دامەزرایەوە کە لەو کاتەدا تەنھا دوو بەشی ھەبوو. ھەر لەو کاتەوە ھەتا ئێستا کۆلێجی زانست بەردەوام لە گەشەکردندایە و بەرەوپێشچوونێکی بەرچاوی بەخۆوە بینیووە لە ڕووی ڕێژەی وەرگرتنی خوێندکاران و ژمارەی ئەندامانی ستافی کۆلێجەکە و کەل و پەل و ئامێر و تاقیگە و ھەروەھا لە ڕووی ئەنجامدانی توێژینەوەوە. بەشەکان: [[کیمیا]]، [[زانستی کۆمپیوتەر]]، [[ژینناسی|بایولوجی]]، [[زەویناسی|جیولوجی]]، [[فیزیک|فیزیا]]، [[ماتماتیک|بیرکاری]].

=== سکووڵی ئەندازیاری ===
{{سەرەکی|سکووڵی ئەندازیاری زانکۆی سلێمانی}}
[[سکووڵی ئەندازیاری زانکۆی سلێمانی|سکووڵی ئەندازیاری]] (School of Engineering) لە زانکۆی [[سلێمانی]] لە ساڵی ١٩٦٨ کراوەتەوە و لەو کاتەی کە زانکۆی [[سلێمانی]] بۆ یەکەم جار دامەزرا، سکووڵی ئەندازیاری لە سەرەتاوە بە بەشی [[ئەندازیاری شارستانی]] دەستی پێکرد و (٤٤) خوێندکاری لە یەکەم ساڵی خوێندنی (١٩٦٨–١٩٦٩) وەرگرت، لە ساڵی خوێندنی (١٩٧٤–١٩٧٥) بەشی [[ئەندازیاری کارەبا]] کرایەوە لەم سکووڵەدا، و بە بەردەوامی ژمارەی خوێنداکاران لە زیادبوندابووە تا لە ساڵی ١٩٨١ ژمارەی دەرچوانی سکووڵی ئەندازیاری بریتیبووە لە (١٤٥١) ئەندازیارو لە ھەمان ساڵدا زانکۆی سلێمانی لەلایەن ڕژێمی سەدامەوە داخراو گواسترایەوە بۆ ەولێر و ناوەکەی گۆڕا بە [[زانکۆی سەڵاحەدین|زانکۆی سەلاحەدین]]. لەکاتێکدا زانکۆی سلێمانی سەر لەنوێ لە ساڵی (١٩٩٢) دا کرایەوە، سکووڵی ئەندازیاری لە ساڵی (١٩٩٥)دا کرایەوە لە سەرەتادا بە بەشی [[ئەندازیاری ئاودێری]] دەستیپێکردو، پاشان لە ساڵی (١٩٩٦)، بەشی [[ئەندازیاری بیناکاری]] کرایەوە و لە ساڵی (١٩٩٩)دا بەشی ئەندازیاری تەلارسازییش کراوەتەوە، دوا بەش کە لە سکووڵی ئەندازیاریدا کراوەتەوە بریتییە لە بەشی [[ئەندازیاری کارەبا]] کە لە ساڵی (٢٠٠٤)دا کراوەتەوە.

=== سکووڵی پزیشکی ددان ===
{{سەرەکی|سکووڵی پزیشکی ددانی زانکۆی سلێمانی}}
سکووڵی پزیشکی ددانی زانکۆی [[سلێمانی]] لە ساڵی ١٩٩٦ دامەزراوە بە ھەوڵ و توانای ھاوبەشی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|حکومەتی ھەرێمی کوردستان]] و سەرۆکایەتی زانکۆی سلێمانی و پزیشکانی ددان لە شاری [[سلێمانی]]. لەو کاتەوە، سکووڵی پزیشکی ددان گۆڕانکاری زۆری بەخۆوە بینیوە لە کردنەوەی بەشی زانستی و نۆرینگەی پزیشکیی ددان و تاقیگەی نوێ و و ھەروەھا پێگەیاندنی مامۆستای پسپۆر لە گشت بوارەکانی پزیشکیی ددان بۆ فێرکردنی خوێندکاران.

== فاکەڵتییەکانی زانکۆ ==
[[پەڕگە:University of sulaimani front gate (old campus).jpg|وێنۆک|دەروازەی زانکۆی سلێمانی، کەمپی کۆن.]]

=== فاکەڵتی زانستە پزیشکییەکان ===
* [[سکووڵی پزیشکی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی پزیشکی]]
* [[سکووڵی دەرمانسازی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی دەرمانسازی]]
* [[سکووڵی پزیشکی ددانی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی پزیشکی ددان]]
* [[سکووڵی پەرستاری زانکۆی سلێمانی|سکووڵی پەرستاری]]

=== فاکەڵتی زانستە ئەندازیارییەکان ===
* [[سکووڵی ئەندازیاری زانکۆی سلێمانی|سکووڵی ئەندازیاری]]

=== فاکەڵتی زانست و پەروەردە زانستییەکان ===
* [[کۆلێجی زانستی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی زانست]]
* [[سکووڵی پەروەردە زانستییەکانی زانکۆی سلێمانی]]

=== فاکەڵتی یاسا و ڕامیاری و کارگێڕی ===
* [[سکووڵی یاسا و ڕامیاری زانکۆی سلێمانی|سکووڵی یاسا و ڕامیاری]]
* [[سکووڵی کارگێڕی و ئابووری زانکۆی سلێمانی|سکووڵی کارگێڕی ئابووری]]

=== فاکەڵتی پەروەردە و ڕامیاری لە چەمچەماڵ ===
* [[سکووڵی پەروەردەی چەمچەماڵ]]
* [[سکووڵی زانستە ڕامیارییەکانی چەمچەماڵ]]
* [[سکووڵی پەروەردەی بنەڕەتی چەمچەماڵ]]

=== فاکەڵتی وەرزش و پەروەردەی بنەڕەتی ===
* [[سکووڵی پەروەردەی بنەڕەتی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی پەروەردەی بنەڕەتی]]
* [[سکووڵی پەروەردەی وەرزشی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی پەروەردەی وەرزش]]

=== فاکەڵتی زمان و زانستە مرۆڤایەتییەکان ===
* [[سکووڵی زانستە مرۆڤایەتییەکانی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی زانستە مرۆڤایەتییەکان]]
* [[سکووڵی زمانی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی زمان]]
* [[کۆلێژی ھونەرە جوانەکانی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی ھونەرە جوانەکان]]
* [[سکووڵی زانستە ئیسلامییەکانی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی زانستە ئیسلامییەکان]]

=== فاکەڵتی زانستە کشتوکاڵییەکان ===
* [[سکووڵی کشتوکاڵی زانکۆی سلێمانی|سکووڵی کشتوکاڵ]]

=== سکووڵەکانی تر ===
* [[سکووڵی ڤێتێرنەری زانکۆی سلێمانی]]
* [[سکووڵی پەروەردەی کەلار]]
* [[سکووڵی ئادابی خانەقین]]
* [[سکووڵی پەوەردەی بنەڕەتی ھەڵەبجە]]
* [[سکووڵی پەروەردەی بنەڕەتی کەلار]]
* [[سکووڵی پەروەردەی وەرزشی خانەقین]]

== سەرچاوەکان ==
* [http://radionawa.com/NewsDetailN.aspx?id=28851&amp;LinkID=132 زانکۆی سلێمانی - گەنجینەی زانیاریی ڕادیۆ نەوا] - سەردانی ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٩
* [https://web.archive.org/web/20120214084759/http://www.univsul.org/K_U_Kolej.aspx ماڵپەڕی فەرمی زانکۆی سلێمانی]

{{زانکۆی سلێمانی}}
{{زانکۆکانی عێراق}}
{{تووڵی دەروازە|عێراق|دەیەی ١٩٩٠|زانکۆکان}}

[[پۆل:زانکۆی سلێمانی]]
[[پۆل:زانکۆکانی عێراق]]
[[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٦٨ لە عێراق]]
[[پۆل:زانکۆ کوردییەکان]]</text>
      <sha1>t8uvbqe379fzvx4nc3r0x8ok3lfn1m8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زانکۆی ھەڵەبجە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>98619</id>
    <revision>
      <id>1578204</id>
      <parentid>1557558</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T11:16:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>علي موراد</username>
        <id>75978</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Added Short description</comment>
      <origin>1578204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4723" sha1="mqbort93mclyp9tnobrh2ksh34uceuh" xml:space="preserve">{{Short description|زانکۆ لە هەرێمی کوردستان}}
{{بێسەرچاوە}}
{{شێواز}}

{{زانیاریدانی زانکۆ
|ناو  = زانکۆی ھەڵەبجە&lt;br/&gt;&lt;small&gt;University Of Halabja&lt;/small&gt;
|قەبارەی وێنە =330px
|وێنە_لێدوان =لۆگۆی زانکۆی ھەڵەبجە
|ناوی لاتینی =
|دروشم =
|دامەزراندن       = [[٢٠١٠]]
|جۆر =[[میللی]]، [[حکومی]]
|بودجە =
|بەڕێوەبەر =
|سەرۆکی زانکۆ =پ. ی. د. مهاباد کامیل عبداللە
|خوێندکاران =
|شار =[[ھەڵەبجە]]
|پارێزگا =[[پارێزگای ھەڵەبجە]]
|وڵات =[[عێراق]]
|کامپ =عەبابەیلێ
|ماڵپەڕ =https://uoh.edu.iq
|لۆگۆ =}}

'''زانکۆی ھەڵەبجە''' یەکێکە لە زانکۆ حکومییەکانی [[ھەرێمی کوردستان]] کە بەفەرمانی ئەنجومەنی وەزیران ژمارە (١٦٧٠) لە ڕێکەوتی ٢٠١٠/٧/٨، وە بە پێی بڕگەی یەکەمی مادەی حەوتەم لە یاسای [[وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی]] ژمارەی ١٠ی ساڵی ٢٠٠٨ وە فەرمانی وەزاریی وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی ژمارە (ن/٦٦٤) لە ٢٠١٠/٧/١٢   سەبارەت بە دامەزراندنی زانکۆکانی (ھەڵەبجە، ڕاپەڕین، زاخۆ، گەرمیان) لەلایەن کابینەی شەشەمی حکومەتی ھەرێمی کوردستانەوە بڕیاری دامەزراندنی بۆ دەرچووە.

== مێژوو ==
سەرەتا پێش دامەزراندنی زانکۆی ھەڵەبجە، کۆلێجی پەروەدەی بنەڕەت لە شاری ھەڵەبجە ھەبوو کە سەر بە زانکۆی سلێمانی بوو و لە سێ بەش پێکھاتبوو (بەشی زمانی ئینگلیزی و بەشی کۆمەڵایەتی و بەشی پەروەردەی وەرزش). بەڵام لە ڕێکەوتی ٨ی تەمووزی ٢٠١٠ بە بڕیاری ژمارە (١٦٧٠) حکومەتی ھەرێمی کوردستان برِیاری دامەزراندنی زانکۆی ھەڵەبجەی دا وەک زانکۆیەکی سەربەخۆ و کۆلێجی پەروەردەی بنەڕەت لە زانکۆی سلێمانی جیابووەو بووە بنەڕەتی زانکۆی ھەڵەبجە. بە تێپەڕبوونی کات ئەم زانکۆیە لە گەشەسەندن و فراوانبون بەردەوام بوو، بە ھەوڵەکانی ستافی زانستی و کارگێڕی زانکۆ لە ئایندەدا دەبێتە یەکێک لە زانکۆ گەورەکانی کوردستان و عێراق.

پێگەی جوگرافی زانکۆ لەڕووی ھەڵکەوتەی جوگرافییەوە، کەمپی زانکۆکە دەکەوێتە باشوری شاری ھەڵەبجە نزیک گوندی عەبابەیلێ.

== بەشەکان ==
زانکۆی ھەڵەبجە لە پێنج کۆلێژ پێکھاتووە کە ئەمانەی خوارەوەن:

* کۆلێژی ئەندازیاری (بەشی ئەندازیاری شارستانی، بەشی ئەندازیاری کارەبا و ئەلیکترۆنیک)
* کۆلێژی زانست (بەشی فیزیا، بەشی زانستی کۆمپیوتەر)
* کۆلێژی پەروەردەی بنەڕەت (بەشی زمانی ئینگلیزی، زمانی عەرەبی، زمانی کوردی لە شارەزوور، زانستەکۆمەڵایەتییەکان)
* کۆلێژی زانستە مرۆڤایەتیەکان ( بەشی مێژوو، بەشی جوگرافیا، بەشی بنەماکانی ئاین)
* کۆلێژی پەروەردەی جەستەیی و زانستە وەرزشییەكان (بەشی پەروەردەی وەرزش، بەشی پەروەردەی وەرزشی بنەڕەت)
 * بەشی یاسا و کارگێڕی ( یاسا ، بازرگانی نێودەوڵەتی ، سیاسەت و پەیوەندی نێودەوڵەتی )
== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [https://uoh.edu.iq وێبگەی فەرمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250320081410/https://uoh.edu.iq/ |date=٢٠ی ئازاری ٢٠٢٥ }}

{{زانکۆکانی کوردستان}}
{{زانکۆکانی عێراق}}

{{زانکۆی کوردستان-کۆلکە}}

{{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەڵەبجە|کوردستان|عێراق|زانکۆکان}}
{{پۆلی کۆمنز|University of Halabja}}

[[پۆل:زانکۆکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:زانکۆکانی عێراق]]
[[پۆل:ھەڵەبجە]]
[[پۆل:پارێزگای ھەڵەبجە]]
[[پۆل:زانکۆ کوردییەکان]]</text>
      <sha1>mqbort93mclyp9tnobrh2ksh34uceuh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ناڵەی جودایی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100963</id>
    <revision>
      <id>1578076</id>
      <parentid>1577875</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:09:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15703" sha1="6l06i0vh8l8tdbrhf1576qo8xezdtud" xml:space="preserve">{{خاوێنکردن}}
[[پەڕگە:Hêmin 1979.jpg|وێنۆک|بەرگی ناڵەی جودایی]]
'''ناڵەی جودایی''' یەکێکە لە ناسراوترین بەرھەمەکانی [[ھێمن]] موکریانییە کە گرنگییەکی کۆمەڵایەتیی تایبەتی پەیدا کردووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=5259|سەردێڕ=ھاژە: تقدیر از پدیدآورندگان ناڵەی جودایی (بە فارسی)|ڕێکەوتی سەردان= ٧ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210606220239/http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=5259|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://zagrospost.com/4162|سەردێڕ=زاگرۆس پۆست: نووسینی ناڵەی جودایی لە لایەن خۆشنووسێکی سەقزی کۆتایی ھات|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191230224139/https://zagrospost.com/4162|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; ئەم شێعرە لە قاڵبی مەسنەویدا (فاعلاتن فاعلاتن فاعلن هەرچەند عەرووز لە شێعری کووردی دەگەڵ فارسی کەمێک چێشە و نا بەرابەری هەیە) و زمانی کوردیی ناوەندی نووسراوە. چەندین جار چاپ کراوە و ھەندێک گۆرانیبێژی بەناوبانگی کورد وەک  [[تایەر تۆفیق]]، [[حەمە جەزا]]، [[عەدنان کەریم]] و [[ناسر ڕەزازی]] ئاوازیان بۆ داناوە و کردوویانە بە گۆرانی.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://kurdish.sahartv.ir/news/%DA%A4%DB%8C%D8%AF%DB%8C%DB%86_%D9%87%DB%95%D9%88%D8%A7%DA%B5-i332358|سەردێڕ=شەبەکەی سەحەر: پەرده لادان له بەرگی نوێ پەرتووکی ناڵەی جودایی مامۆستا ھێمن له مەھاباد}}&lt;/ref&gt;

== دەقی ھۆنراوەکە ==
ناڵەی جودایی


ساقیا! وا بادەوە، وا بادەوە،

ڕوو لە لای من کە بە جامی بادەوە،

موشتەری وەک من لە مەیخانێ کەمن،

زۆربەیان شاد و بە کەیف و بێ خەمن، 

مەی حەرامە بۆ سەھەندە و بێ خەمان، 

مەستی بێ خەم بۆچی بگرن ئێخەمان؟! 

ئەم شەرابە تاڵە دەرمانی خەمە، 

لێی حەرام بێ ئەو کەسەی دەردی کەمە، 

ئەم شەرابە ئاڵە بۆ بێ دەرد نییە، 

لێی حەرام بێ ئەو کەسەی ڕەنگ زەرد نییە، 

بۆ کەسێکە مەی چزیلکی پێوەنێ، 

بۆچی ملھوڕ لێرە بینی پێوەنێ؟! 

بۆ کەسێکە مەی کە دەردی کارییە، 

بێ خەمێک بیخواتەوە زۆردارییە، 

بۆ کەسێکە مەی، دڵی پڕ بێ لە داخ، 

بۆچی لێی بخواتەوە بەرزە دەماخ؟! 

ئەو کەسەی بێکەس نییە و خانە خەراب، 

دەک بە ژاری ماری بێ بادە و شەراب! 

ئەو کەسەی نەیچێشتووە دەردی ژیان، 

ئەو کەسەی نەیدیوە ئێش و بڕک و ژان 

ئەو کەسەی نەکرا نیشانەی تیری خەم، 

شانی دانەخزا لە بن باری ستەم، 

ئەو کەسەی ھەستی بە زۆرداری نەکرد، 

تیخی زۆرداری برینداری نەکرد، 

ئەو کەسەی دەستی لە ئەوکێ بەردرا، 

ئەو کەسەی دوژمن لە ماڵی دەرکرا، 

ئەو کەسەی نەیبینی ھاتی دوژمنی، 

نیری یەخسیری لە ئەستۆ داڕنی 

ئەو کەسەی ھێندە نەبوو زویر و زگار 

وا نەکەوتە بەر چەپۆکی ڕۆژگار 

ئەو کەسەی نەیھاڕی بەرداشی زەمان، 

ئەو کەسەی &quot;زیڕەی نەگەییە ئاسمان&quot; 

ئەو کەسەی دووری عەزیزانی نەدی 

تیر و تانەی بێ تەمیزانی نەدی 

تۆزی بەدبەختی لەسەر شانی نەنیشت 

لێی نەگیرا دەور و پشت و چوار تەنیشت 

ئەو کەسەی خواردی و لە بن سێبەر کەوت، 

شەو لە بۆ کەیفێ لە ماڵی دەرکەوت 

بۆ دەبێ بێت و بکا مەیخانە تەنگ؟ 

شوێنی دیکە زۆرە بۆ گاڵتە و جەفەنگ،  

ئەو کەسەى ڕاوى نەنێن لێرەو لەوێ 

ئەو کەسەى ماچى کچانى دەست کەوێ 

ئەو کوڕەی ھێشتا لە ژوانێ ڕێی ھەیە، 

سەیرە زۆر سەیرە کە ئالوودەی مەیە 

ئەو کوڕەى دۆى داوەتى دەستى دەنێ 

بێتە ئێرە چۆنە هەى دێى ناکەنێ 

ئەو کەسەی دەستى لە مەمکان گیر ببێ 

ئەو کەسەی &quot;تفڵی دڵی بۆ ژیر ببێ&quot; 

ئەو کوڕەى کیژێک بەرەو ڕووى پێکەنێ 

ئەو کەسەى هەر سووکە ئاوڕێکى دەنێ 

ئەو کەسەى پەنجۆڵە بگوشێ جاروبار 

ئەو کەسەى دەستى بگاتە گەردنى یار 

ئەو کەسەى ڕاموسێ کوڵمى تاس و لوس 

ئەو کەسەی تێی ھەڵنەدابێ چارەنووس 

ئەو کەسەى بمژێ خوناوەى گەردەنێ  

کوفرە یەک قەترە شەڕابی گەر دەنێ 

...

ئەو کەسەی ئاسوودەوو خۆش رایبوارد، 

قەت خەمی یەخسیرو کۆیلانی نەخوارد، 

یەک لە ماڵێ چاوەڕێی بوو بێتەوە، 

دەرکی نێوە ماڵێکی لێ بکرێتەوە، 

خەم ڕەوێنێک گوێ بداتە رازی ئەو، 

نازەنینێک بێ بکێشی نازی ئەو،  

بگرێ پەنجەى نەرم و نۆڵى ناسکێ 

بۆی کرابێتە سەرینێ باسکێ 

ھەیبێ ھێز و گورد و تین و تاو و گوڕ، 

رۆژگاری ڕەش نەبێ، بەختی مکوڕ، 

ئەو کەسە جێگای لە مەیخانێ نییە،

ئەو کەسە بادە و شەڕابی بۆ چییە؟ 

...

ساقیا، وا وەرگەڕێ، وا وەرگەڕێ! 

روو لە لای من کە، مەچۆ بۆ سەر پەڕێ... 

لەنگەرێ بگرە مەبە وا بەرزەفڕ 

بێنە بۆ من، بێنە بۆ من جامی پڕ 

مەی حەڵاڵە بۆ منی وێرانە ماڵ 

بۆ منی سەرگەشتەوو رووت و رەجاڵ 

بۆ منی بابردەڵەی گردەنشین 

بۆ منی دڵ پڕ لە ناسۆر و برین 

بۆ منی ئاوارەوو دوورە وەتەن 

بلبلی بێ بەش لە گوڵزار و چەمەن 

پەڕ وەریوی، باڵ شکاوی، دەنگ بڕاو 

بێ بژیوی، بەش خوراوی، دەرکراو 

پیری زورھانی، کەنفتی، دەربەدەر 

دیدە سووری دڵ مەکۆی دەرد و کەسەر 

داتەپیوی، بێ پەسیوی بێ قەرار 

بێ کەسی، دەستە شکاوی کۆڵەوار 

لێو بەباری دەردەداری ڕەنجەڕۆ 

شاعیری جوانی پەرستی دڵ بە سۆ... 

...

ساقیا! بۆ کوێ دەچی، بۆ کوێ دەچی؟ 

تۆش لەبەر ئەو ملھوڕانە مل کەچی؟ 

تۆش بە ڕەنگ و بۆی ئەوان خواردت فریو؟ 

چاوی تۆشی ھەڵفریواند زێڕ و زیو؟ 

تۆش دەگۆڕیەوە دەگەڵ گەوھەر، ھونەر؟ 

کەنگێ گەوھەر جوانی کردن بەختەوەر! 

زێڕ بەڵایە بێ وەفایە دەوڵەمەند 

ھەر ھونەر نەمرە، ھونەروەر مەرد و ڕەند 

&quot;چڵکی دەستە ماڵی دنیا&quot; وەک دەڵێن 

ماڵ پەرست پەیمان شکێنە و بێ بەڵێن 

قەدری جوانی کوا دەزانێ ماڵ پەرەست 

جوان پەرستە پیری خاوەن زەوق و ھەست

...

نا مەچۆ، جوانێ مەچۆ، واوە مەچۆ!

تۆ فریوی زێڕ و زیوی وان مەخۆ! 

ئەو ھەوەس بازانە جێی متمانە نین 

ھەر دەزانن گوڵ چنین و بەی ڕنین 

وا وەرە دەی وا وەرە نێزیک بە لێم 

بمدەیە مەی، بمدەیە مەی تا دەڵێم: 

&quot;مست مستم ساقیا دستم بگیر! 

تا نە افتادەم ز پا دستم بگیر!&quot;

جا کە سەر خۆش بووم بە دەنگێکی نەوی 

بۆت دەڵێم ئەو شیعرە بەرزەی &quot;مەولەوی&quot; 

&quot;بشنو از نی چون حکایت می کند 

از جداییھا شکایت می کند&quot;

... 

گوێم دەیە ئەی دیدە مەستی قیت و قۆز! 

تا بناڵێنم وەکوو بلوێر بە سۆز 

نابێ قەت ناڵەی جودایی بێ ئەسەر 

جا چ نەی بیکا چ پیاوی دەربەدەر 

بۆیە ناڵەم تێکەڵی نەی کردووە 

شیوەنێکم پێیە نەی نەیکردووە 

لێم گەڕێ با دەربڕم سۆزی دەروون 

لێم گەڕێ با ھەڵوەرێنم ئەشکی روون 

شیوەنی من شیوەنی ئینسانییە 

بانگی ئازادی و گڕووی یەکسانییە 

شیوەنی من شینی کوردی بێ بەشە 

ئەو گەلەی حاشا دەکەن لێی و ھەشە 

با لە زارم بێتە دەر پشکۆی شیعر 

با فراوانتر بکەم ئاسۆی شیعر 

پارچە گۆشتێکە دڵی من ڕوو نییە 

ناڵەناڵی من درەنگە زوو نییە 

دەردی دووری، دەردی دووری، کوشتمی 

دەردی وشیاری و سەبووری کوشتمی 

یادی یاران و وڵاتم رۆژ و شەو 

لێی حەرام کردم قەرار و خورد و خەو 

خەم ڕەوێنێک لێرە من ناکەم بەدی 

چۆن پەنا بۆ مەی نەبەم ساقی ئەدی؟! 

نایبینم خاک و وڵات و شاری خۆم 

نایبینم ناسیاو و دۆست و یاری خۆم 

ڕوو لە ھەر لایەک دەکەم نامۆیە بۆم 

نایبینم جێژوان و کەونەلانی خۆم 

ڕوو لە هەر لایەک دەکەم بێگانەیە 

ژین لە نێو بێگانەدا تەنگانەیە 

شەو دەکێشم شەونخوونی و بێ خەوی 

ڕۆژ دەچێژم دەرد و داخی بێ ئەوی

......

چۆن نەناڵێ ئەو دڵەی پڕ ھەستی من؟! 

چۆن لە ئەژنۆ ببنەوە دوو دەستی من؟! 

چۆن نەناڵێ ئەو دڵە ئەنگاوتەیە؟! 

بەرد لە بەردی بێتەوە دەنگی ھەیە 

ژانی ناسۆری جوداییم چێشتوە 

ھەرچی خۆشم ویستووە جێم ھێشتووە 

ھەڵبڕاوم من لە یاری نازەنین 

دەرکراوم من لە خاکی دڵ نشین 

بوومە ئاوارە و پەڕیوەی دوور وڵات 

کەوتمە نێو وردە داوی رێی نەجات 

بەکرە شۆفارە ئەوی مووخەی چنیم 

زیی مەم و زینان وڵاتی لێ تەنیم 

کەوتمە نێو چاڵی دیلی وەک &quot;مەمێ&quot; 

&quot;یایە زین&quot; لە کوێیە ھاواری کەمێ! 

کوا &quot;قەرە تاژدین&quot;، &quot;چەکۆ&quot; و &quot;عەفۆ&quot; لە کوێن؟!

بێنە ھانام وەک پڵینگی چنگ بە خوێن 

&quot;لاس&quot;ە شۆڕێک بووم غەنیمی دوژمنان 

ئێستە ئەنگواوم بە تیری چڵکنان 

وام بە تەنیایی لە نێو خوێنا شەڵاڵ 

کوانێ عێل و کوانێ &quot;خانزاد&quot; و &quot;خەزاڵ&quot;؟!

زۆر لە میژە نارە ناری منی نەبیست 

ھەر وەکوو شەمزین، شەمیلەی خۆش ئەویست 

وەک &quot;سیامەند&quot;ێ لە چۆڵ و بەندەنێ 

جەرگی لەت کردم پەلی دارە بەنێ 

شەتڵی جواناوم منی ساردە برین 

کوا &quot;خەج&quot;م تا بۆم بگێڕێ گەرمەشین؟!

&quot;مانگی کانوونێ بە چلوان دەرکرام&quot;

وەک &quot;برایم&quot; لەو وڵاتە راو نرام 

کوا &quot;پەریخان&quot; بەند و باوم بۆ بڵێ؟!

بۆ نەسووتێم نەبمە پۆلووی سەر کڵێ؟!

ئەو لە زۆزان، من لە ئارانێ دەژیم 

کێ دەڵێ ئەمنیش وەلی دێوانە نیم؟!

...

کورردەواری ئەی وڵاتە جوانەکەم!

رۆڵەکەم! خێزانەکەم! باوانەکەم!

ئەی ئەوانەی قەت لە بیرم ناچنەوە 

ئێستە بمبینن ئەرێ دەمناسنەوە؟ 

رۆژگار ھاڕیومی وەک ئەسپۆنی ورد 

ھێز و توانای لێ بڕیوم دەردە کورد 

بوومە گەپچاڕ و دەکا گاڵتەی بە من 

ئەو رمووزنەی زەندەقی چوو بوو لە من 

ئەی رەفیقان، ئەی عەزیزانی وڵات!

ئەی برای ھاوسەنگەری جەرگەی خەبات!

گەر دەناڵێنم، ئەمن پەک کەوتە نیم 

تێدەکۆشم بۆ وەسڵ تاکوو دەژیم 

کۆششی من زۆر بە جێیە و زۆر رەوا 

چونکە قانونی تەبیعەت وایە، وا:

&quot;ھر کسی کو دور ماند از اصل خویش 

باز جوید روزگار وصل خویش&quot;

رێگە دەبڕم، کوانێ ھەنگاوم شلە 

راستە بێ ھێزم، دەکەم ئەمما ملە 

ھەر دەپێوم کێو و شاخ و چۆڵ و دەشت 

دێم بەرەو کوێستان بەرەو باخی بەھەشت 

دێم بەرەو زیخ و چەو و کانیاوی خۆم 

چۆن لەوانە وەردەگێڕم چاوی خۆم؟ 

دێم بەرەو ئەو دار و بەرد و بەندەنە 

دێم بەرەو ئەو باخ و مێرگ و چیمەنە 

دێم بەرەو زوورک و تەلان و کەند و لەند

دێم بەرەو بژوێن و زەنوێر و زەمەند 

دێم بەرەو پاناوک و ھەوراز و نشێو 

دێم بەرەو ئەشکەوت و زەندۆڵ و پەسێو 

دێم بەرەو بەفر و چلوورە و بەستەڵەک 

دێم بەرەو شێخاڵ و ریچکە و رەشبەڵەک 

دێم بەرەو لێڕ و چڕ و بەستێن و چۆم

دێم بەرەو ھەڵدێر و گێژ و بەند و گۆم 

دێم بەرەو ھۆبە و ھەواری باسەفا 

دێم بەرەو لادێ، بەرەو کانگەی وەفا 

دێم ببینم نیشتمان و زێدەکەم 

دێم ببینم خزم و کاک و دێدەکەم 

دێم و دەگرم بازی بێری شۆخ و شەنگ 

دێم و دەگرم دەستى دۆى جوان و چەلەنگ 

دێم گراوی خۆم لە باوەش وەرگرم 

دێم نەھێڵم بەر ھەڵست و بەرگرم 

دێم و ھەڵدەمژم شنەی کوێستانی کورد 

دێم و دەچمە شەوڕنی بێستانی کورد 

دێم و دەشکێنم لەوێ جامى شەراب  

ماچى شیرین ناهێڵێ تامى شەراب 

دێم و ناترسم لە پەرژینی بەزی 

ھەر پەری سەرکەوت و دێوەزمە بەزی 

تا بمێنێ نووری چاو و ھێزی پێم 

دێم و دێم و دێم و دێم و دێم و دێم 

دێم ھەتا ھەمبێ بڕست و بیر و ھۆش 

گەر گلاشم، کوردەواری و ئێوە خۆش! 

&lt;nowiki&gt;***&lt;/nowiki&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

{{تووڵی دەروازە|شیعر|وێژەی کوردی}}

[[پۆل:نووسراوەکانی ھێمن]]
[[پۆل:کتێبە ئەدەبییەکان]]</text>
      <sha1>6l06i0vh8l8tdbrhf1576qo8xezdtud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نەوید زەردی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102208</id>
    <revision>
      <id>1578069</id>
      <parentid>1577909</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12955" sha1="2uk2rxylx62h56n5zqz63mytmf52o54" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| image = Navid Zardi.PNG
| background = solo_singer
| birth_name = نەوید زەردی
| alias =
| birth_place =[[مەھاباد]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|کوردستان]] 
| nationality =[[کورد]]
| instrument = 
| پاپ، ڕاک، ھیپ ھۆپ
| years_active = ٢٠٠٤–ئێستا
| associated_acts = 
| https://soundcloud.com/NavidZardi|website=https://soundcloud.com/NavidZardi}}

'''نەوید زەردی''' گۆرانیبێژێکی کوردە. لە ساڵی ٢٠٠٤ەوە دەستی بە کاری ھونەری کردووە، کە ھەتا ئێستا چەندین ئەڵبۆم و تاکە مۆسیقای بڵاو کردووەتەوە و لە جۆرەکانی [[پاپ]]، [[ڕۆک]] و [[ھیپ ھۆپ]] بەرھەمەکانی بڵاو دەکاتەوە.

== ژیاننامه و به‌رهه‌‌مه‌کانی ==
نەوید زەردی لە [[مەھاباد]] لە [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] له دایکبووە و له ساڵی ٢٠١٠ لەگەڵ بنەماڵەکەی ڕوویان کردە وڵاتی [[ئاڵمانیا]] و لە شاری [[دوسلدۆرف]] نیشتەجێبوو. ھەر لەوێ لەگەڵ [[شاھین نەجەفی]] ھونەرمەندی ناسراو و بەتوانای [[گیلەک]]ی [[ئێران]]ی ئاشنابوو و چەند کاری زۆر سەرکەوتوویان بەیەکەوە تۆمارکرد. یەکێ لەوان لە کاتی ئاڵۆزییەکانی ساڵی ١٣٨٨ی [[ڕۆژژمێری کۆچی ھەتاوی|ھەتاوی]] [[ئێران]] و دوای کوژرانی خوێندکاری [[کورد]]، [[سانع ژاڵە]] بوو و ھەروەھا ٢ بەرھەمی تر بە ناوەکانی (جون فه‌دا و پیشێ قازی و مەعەلەق بازی).

ھەروەھا ئەو دوو ھونەرمەندە بە ھاوکاری یەکتر توورێکی کۆنسێرتیان ساز کرد و لە چەندەھا وڵات گۆرانیان بۆ ھاندەرانیان وت.

نەوید لە ساڵی ٢٠١١دا ئەلبومێکی نوێی بڵاوکردەوە بە ناوی [[ڕێگا (ئەلبوم)|ڕێگا]]  کە یەکەم ئەلبومی فەرمیی [[ھیپ ھۆپ]]ی [[کوردی]] بوو، ئەو ئەلبومە دەنگدانەوەیەکی یەکجار باشی ھەبوو و یەکێ لە گۆرانییەکانی بە ناو ''دەنگی باران'' کە کارێکی دووانە بوو لەگەڵ ھونەرمەند [[تارا جاف]] کرا بە کلیپ، جێگای ئاماژەیە گشت ھۆنراوەکانی ئەلبومی ڕێگا؛ [[ھۆنراوە]]ی نەوید بوون.

لە ساڵی ٢٠١٢ دا ئەلبومێکی لە ستایلی [[پاپ]]دا خستەڕوو بە ناوی [[ژیانەوە (ئەلبوم)|ژیانەوە]]، کە بەناوبانگترین گۆرانیی ئەو ئەلبومە [[گۆرانی]]ی '''[[ئازیزەکەم (گۆرانی)|ئازیزەکەم]]''' بوو کە ھۆنراوەی [[خاڵە قازی]]ە و ھەروەھا ئەو کارە دووانەیەک بوو لەگەڵ ھونەرمەند ژیوار.

ھۆنراوەکانی ئەلبومی [[ژیانەوە (ئەلبوم)|ژیانەوە]] شاعیران: خاڵە قازی، [[سیمین چایچی]]، ناسر حیسامی و نەوید زەردی بوون.
ئەلبومی '''ڕێگا''' لەسەر ئینتەرنێت ١١٠٬٠٠٠ جار و ئەلبومی '''ژیانەوە''' ١٦٠٬٠٠٠ جار داگیران.

== گۆرانییەکان ==
'''[[ڕێگا (ئەلبوم)|ئەلبومی ڕێگا]]'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ساڵ!! ناو!! زمان!! ستایل!! ئەلبوم!! ماوە!!مۆسیقاژەن
|-
| ٢٠١٠ || دوعا || کوردی || ھیپ ھۆپ ||ڕێگا||٥:٠٠||مەجید کازمی
|-
| ٢٠١٠ || کوردستان || کوردی || ھیپ ھۆپ ||ڕێگا || ٤:٠٨||مەجید کازمی
|-
| ٢٠١٠ || ڕێگا || کوردی || ھیپ ھۆپ ||ڕێگا ||٤:٠١||مەجید کازمی
|-
| ٢٠١٠ || پێی بڵێن  || کوردی || ھیپ ھۆپ ||ڕێگا|| ٠٢:٥٤||مەجید کازمی
|-
| ٢٠١٠ || دەنگی باران  || کوردی || ھیپ ھۆپ || ڕێگا || ٤:١١ ||مەجید کازمی
|-
| ٢٠١٠ || ژن  ||کوردی ||ھیپ ھۆپ ||ڕێگا ||٥:٢٣||مەجید کازمی
|-
| ٢٠١٠ || یادی تۆ || کوردی  ||ھیپ ھۆپ ||ڕێگا||٢:٥١||مەجید کازمی
|-
| ٢٠١٠ || ئەوشەو ||کوردی ||| ھیپ ھۆپ || ڕێگا ||٣:٣٠ ||مەجید کازمی
|-
| ٢٠١٠ || من و تۆ ||کوردی||ھیپ ھۆپ ||ڕێگا||٣:٢٥||مەجید کازمی
|-
| ٢٠١٠ || مەبەست ||کوردی||ھیپ ھۆپ ||ڕێگا||٣:٤٠||مەجید کازمی
|-
|}

'''[[ژیانەوە (ئەلبوم)|ئەلبومی ژیانەوە]]'''

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ساڵ!! ناو!! زمان!! ستایل!! ئەلبوم!! ماوە!! مۆسیقاژەن
|-
| ٢٠١٠ || باوەڕ مەکە ||کوردی|| پاپ||ژیانەوە||٣:٢٠||مەجید کازمی
|-
| ٢٠١٠ || ئازیزەکەم || کوردی|| پاپ || ژیانەوە || ٣:٥٦||مەجید کازمی
|-
| ٢٠١٠ || خاتراتی من || کوردی|| پاپ || ژیانەوە ||٤:١٢||مەجید کازمی
|-
| ٢٠١٠ || لەبەر تۆ ||کوردی|| پاپ || ژیانەوە|| ٣:٢٠||مەجید کازمی
|-
| ٢٠١٠ || مەپرسە || کوردی|| پاپ || ژیانەوە || ٤:١٠ ||مەجید کازمی
|-
| ٢٠١٠ || مەھاباد ||کوردی|| پاپ ||ژیانەوە ||٤:٠٣||مەجید کازمی
|-
| ٢٠١٠ || شەوێکی خۆش || کوردی|| پاپ  ||ژیانەوە||٣:٢٣||مەجید کازمی
|-
| ٢٠١٠ || چاوەڕێ ||کوردی|| پاپ  || ژیانەوە ||٣:٥٢ ||مەجید کازمی
|-
| ٢٠١٠ || خۆشتم گەرەکە ||کوردی|| پاپ||ژیانەوە||٣:٢٩||مەجید کازمی
|-
| ٢٠١٠ || حەسرەت ||کوردی|| پاپ||ژیانەوە||٣:١٨||مەجید کازمی
|-
|}

'''تاکە گۆرانییەکان'''

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! گۆرانیبێژ!! ناوی!! زمان!! ماوە!! مۆسیقاژەن
|-
| نەوید زەردی|| زندگی مثلە ||فارسی||٣:٣٦||مەجید کازمی
|-
| نەوید زەردی|| نقطە چین ||فارسی||٣:٥٣||مەجید کازمی
|-
| نەوید زەردی|| خۆت ببینەوە ||کوردی||٢:٥٤||مەجید کازمی
|-
| نەوید زەردی|| امواج نا امید ||فارسی||٣:٤٨||مەجید کازمی
|-
| نەوید زەردی|| کابوس ||فارسی||٤:٢٣||مەجید کازمی
|-
| نەوید زەردی|| دەنگی باران ||کوردی||٤:٥١||مەجید کازمی
|-
| نەوید زەردی|| سازی ناساز ||کوردی||٦:٠٠||مەجید کازمی
|-
| نەوید زەردی|| خار ||کوردی||٤:٠٠||مەجید کازمی
|-
| نەوید زەردی|| بە جێم مەھێڵە ||کوردی||٤:١٧||مەجید کازمی
|-
| نەوید زەردی || فەرموو دڵم&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdbeat.org/music/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%D8%A2%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%81%D8%B1%D9%85%D9%88-%D8%AF%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D8%B2%D8%B1%D8%AF%DB%8C-navid-zardi-farmu-dlm/|سەردێڕ=نەوید زەردی – فەرموو دڵم|بڵاوکەرەوە=kurdbeat|ڕێکەوتی سەردان= ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210909220956/https://kurdbeat.org/music/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%D8%A2%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%81%D8%B1%D9%85%D9%88-%D8%AF%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D8%B2%D8%B1%D8%AF%DB%8C-navid-zardi-farmu-dlm/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; ||کوردی||٣:١٤||مەجید کازمی
|-
| نەوید زەردی || بەھانە&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.jenyar.com/ku/songs/bahana-3|سەردێڕ=داگرتنی گۆرانی بەھانە بە دەنگی نەوید زەردی|بڵاوکەرەوە=jenyar|ڕێکەوتی سەردان= ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210909220954/http://www.jenyar.com/ku/songs/bahana-3|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; ||کوردی||٢:٤٨||
|-
| نەوید زەردی و [[خەتەر]]|| بایدە&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.jenyar.com/ku/songs/bayda-2|سەردێڕ=داگرتنی گۆرانی بایدە بە دەنگی نەوید زەردی و خەتەر|بڵاوکەرەوە=jenyar|ڕێکەوتی سەردان= ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210909221000/http://www.jenyar.com/ku/songs/bayda-2|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; ||کوردی||٢:٥٨||
|-
| نەوید زەردی || بێ دڵ&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.jenyar.com/ku/songs/be-dl|سەردێڕ=داگرتنی گۆرانی بێ دڵ بە دەنگی نەوید زەردی|بڵاوکەرەوە=jenyar|ڕێکەوتی سەردان= ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210909220958/http://www.jenyar.com/ku/songs/be-dl|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; ||کوردی||٢:٢٦||
|-
| نەوید زەردی و [[شاناز]]|| شەرم مەکە&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.jenyar.com/ku/songs/sharm-maka-2|سەردێڕ=داگرتنی گۆرانی شەرم مەکە بە دەنگی نەوید زەردی و شاناز|بڵاوکەرەوە=jenyar|ڕێکەوتی سەردان= ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210909220955/http://www.jenyar.com/ku/songs/sharm-maka-2|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; ||کوردی||٣:٥٢||مەجید کازمی
|-
| نەوید زەردی و [[شاناز]]|| کوردە&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://isongs.ir/%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D8%B2%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87/|سەردێڕ=نەوید زەردی و شاناز – کوردە|بڵاوکەرەوە=isongs|ڕێکەوتی سەردان= ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210909220955/https://isongs.ir/%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D8%B2%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D9%87/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; ||کوردی||٣:٤٥||
|-
| نەوید زەردی و [[گیمز]]|| پۆز&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/culture-style/09092021|سەردێڕ=نەڤید زەردی ئەمشەو نوێترین بەرھەمی بڵاودەکاتەوە|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو]]|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}&lt;/ref&gt; ||کوردی و [[زمانی فەڕەنسی|فەڕەنسی]]||٣:٥٤||
|-
|نەوید زەردی
|شیرینە
|کوردی
|٤:٤٥
|-
|نەوید زەردی
|بادینی بێژی
|کوردی
|٣:٢٤
|
|-
|نەوید زەردی
|جەژنە
|کوردی
|٤:٠٨
|
|-
|نەوید زەردی و [[ئینسا]]
|کاڵێ
|کوردی و [[زمانی ئەلبانی|ئەلبانی]]
|
|
|-
|نەوید زەردی و [[ئارش (گۆرانیبێژ)|ئارش]]
|بۆمبێ
|کوردی و [[زمانی فارسی|فارسی]]
|٢:٢٢
|
|-
|نەوید زەردی
|وەرە دەرێ
|کوردی
|
|
|-
|نەوید زەردی
|فریاد کن (ھاوار کە)
|فارسی و کوردی
|
|
|}

ھەروەک لەو ھێلکاریەی سەرەوەدا دەبینرێ ڕێکخستنی مۆسیقای تەواوی کارەکانی نەوید [[مەجید کازمی]] کردوویەتی کە وەکوو ھاوکارێکی گرێدراو بە شاھین نەجەفییەوە ناسراوە.

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
* [https://soundcloud.com/NavidZardi نەوید زەردی لە ساوندکڵاود]
* http://rudaw.net/english/culture/26022014

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* {{فەیسبووک|NavidZardi|نەوید زەردی}}
* {{ئینستاگرام|NavidZardiOfficial|نەوید زەردی}}


{{گۆرانیبێژانی کورد}}
{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مۆسیقا|مۆسیقای کوردی|کوردستان}}
[[پۆل:زیندووان]]
[[پۆل:گۆرانیبێژانی کورد]]
[[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کورد]]
[[پۆل:گۆرانیبێژانی کوردیی ناوەندی]]
[[پۆل:خەڵکی مەھاباد]]</text>
      <sha1>2uk2rxylx62h56n5zqz63mytmf52o54</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەلا پەرێشان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>104889</id>
    <revision>
      <id>1578099</id>
      <parentid>1577774</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:12:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5375" sha1="748esvsrf1afnx0s8ayfnjcehz2vwkj" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی کەسایەتی
|ناو = مەلا پەرێشان
|وێنە =
|قەبارەی وێنە =
|لێدوانی وێنە =
|ناوی کاتی لەدایکبوون = محەممەد ئەبولقاسم
|ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٣٥٦
|شوێنی لەدایکبوون = دینەوەری کرماشان
|ڕێکەوتی مردن = ١٤٢١
|شوێنی مردن =
|ھۆکاری مردن =
|شوێنی دۆزینەوەی تەرم =
|شوێنی گۆڕ =
|نیشتەجێ =
|نەتەوە = [[کورد]]
|ناوەکانی تر =
|نەژاد =
|شارومەندێتی =
|ڕادەی خوێندەواری =
|پیشە =
|ساڵانی چالاکی =
|ناسراو_بە_ھۆی =
|کارە_دیارەکان =
|شار =
|ئایین = [[ئیسلام]]
|ھاوسەر =
|منداڵەکان =
|باوان =
}}
[[پەڕگە:Mala Pareshan Manuscript Introduction.jpg|وێنۆک|لاپەڕەیەکی پێشەکیی دەستنووسێکی پەرێشاننامەی مەلا پەرێشان کە کاتبی دەستنووسەکە بە فارسی تێیدا نووسیویە: &quot;بە زەحمەتی زۆر ئەم نوسخەیەم ڕێک خست و فەسڵەکانیم لەیەک جیا کردەوە و وشە کوردییەکانیم وەرگێڕا و ساخ کردەوە.&quot;]]
'''محەممەد ئەبولقاسم''' ناسراو بە '''مەلا پەرێشان''' (٧٥٧ [[دینەوەر]]، [[کرماشان]] – ٨٢٥) کۆچیی،&lt;ref&gt;مێژووی وێژەی کوردی، بەرگی یەکەم، سدیق بۆرەکەیی (سەفی زادە)، لاپەڕەکانی ٣٧٥ تا ٣٨٦، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، ھەولێر ٢٠٠٨.&lt;/ref&gt; بەرامبەر (١٣٥٦ – ١٤٢١) زایینی. بە «مەلا پەرێشانی دینەوەری»، «مەلا پەرێشانی کورد» و «مەلا پەرێشانی لەک»یش ناوبانگی دەرکردووە.&lt;ref&gt;مێژووی وێژەی ئەدەبی کوردی، بەرگی دووەم، [[مارف خەزنەدار]]، لاپەڕەکانی ١٣ تا ٢٦، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، ھەولێر:٢٠٠٢&lt;/ref&gt; یەکێک لە کۆنترین شاعیری کوردە کە بە شێوەزاری [[ھەورامی]] شیعری داناوە. مەلا پەرێشان لەسەر مەزھەبی شیعە و تەریقەتی حورووفییە بووە. نازناوی شیعرییەکەی مەلا پەرێشانە.

== ژیان ==
زانیارییەکی زۆر دەربارەی ژیانی مەلا پەرێشان لەبەر دەستدا نیە. ئەوەی زانراوە ئەوەیە کە لە ناوچەکانی کرماشاندا ژیاوە.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=یافته هایی نوین درباره احوال و اشعار ملّا پریشان |ناونیشان=https://jokl.uok.ac.ir/article_61963_1463439a0b6524fa28aee76cc8c85ca4.pdf |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئایاری ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250428045407/https://jokl.uok.ac.ir/article_61963_1463439a0b6524fa28aee76cc8c85ca4.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; لەڕووی ھۆنراوەکانی پەرێشاننامە و زمانەکەیەوە بڕێک زانیاری دەربارەی ژیانی خراوەتە ڕوو. وەک ئەوەی ناوی محەممەد بووە و نازناوی پەرێشان یان ئەوەی کە خەڵکی دینەوەر یان ھەرسین بووە.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

== نموونەی ھۆنراوە ==
=== نموونەی ساقینامە ===
{{شیعر}}
{{ب|ساقی باوەرە جامێ پەی مەستی|سوودم نیسییە، زیانم ھەستی}}
{{ب|ساقی پڕ بکە جام یەک مەنی|بەڵکوو بوگزەرم ژ ما و مەنی}}
{{ب|فەدات بام ساقی تەڕ زوانم کە|من دەردەدارم دەوای گیانم کە}}
{{ب|ژەو بادەی بێغەش خومخانەی دیرین|شێرمەرد ئەفکەن تەڵخ لەب شیرین}}
{{ب|بدەر تا یەکجا پاک ژە گوناھ بۆم|مەستی باوەروون «فنا فی الله» بۆم}}
{{کۆتاییی شیعر}}

=== نموونەی شێعرێکی تر ===
{{شیعر}}
{{ب|خودا من بەندەی ناچیزو زەلیل|گونام کەسیرەن، تاعەتم قەلیل}}
{{ب|چەنیم عەدالەت مەکەر ئەی کەریم|ببەخشەم وەلوتف بەفەزلی عەمیم}}
{{ب|حەکیمی عەلیم کەس سڕنەزان کەس|عەلیی عەزیم، زاتی وێتەن بەس}}
{{ب|لاڵای وە ئیلحاح من بکەر قەبووڵ|یا حەق و عیسمەت فاتیمەی بەتوول}}
{{کۆتاییی شیعر}}

== ئەمانەش ببینە ==

* [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]]

== سەرچاوەکان ==
{{پەراوێز}}
{{شیعری کلاسیکی کوردی}}
{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شیعر|ئێران}}

{{نووسەر-کۆلکە}}

[[پۆل:خەڵکی پارێزگای کرماشان]]
[[پۆل:سۆفییە کوردەکان]]
[[پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی]]
[[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٤یەم]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ١٣٥٦]]
[[پۆل:مردووانی ١٤٣١]]
[[پۆل:وێژەی سۆفیگەری]]</text>
      <sha1>748esvsrf1afnx0s8ayfnjcehz2vwkj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>میتراییزم</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120032</id>
    <revision>
      <id>1578187</id>
      <parentid>1516590</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T23:30:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25537-93</username>
        <id>75972</id>
      </contributor>
      <comment>دەستکاریەکی تەواوەتی و ڕاستکردنەوەی دەستەواژەکان و زیاتر ڕوونکردنەوە و دانانی سەرچاوەی ڕاستتر و چاککردنی هەندێک هەڵەی ڕێزمانی و مێژوویی.</comment>
      <origin>1578187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3027" sha1="ixbi83v5zca5d82riu7q8qlf8ozj6e9" xml:space="preserve">{{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}
[[پەڕگە:BritishMuseumMithras.jpg|وێنۆک|200px|چەپ|پەیکەری میترا، لە کاتی قوربانیکردنی مانگای نێر ([[وەرزا]])، [[مۆزەی بریتانیا]]، [[لەندەن]]]]
'''میتراییسم''' یان '''ئایینی خۆر''' یان '''خۆر پەرستن''' ئایینێکی کۆنە کە لە [[کوردستان]] واتە [[ماد|میدیا]]&lt;nowiki/&gt;ی دێرین بە تایبەت لە ناو [[زنجیرەچیاکانی زاگرۆس]]دا پێش [[ئایینی زەردەشتی]] بوونی ھەبووە. 

ئاینی خۆر کاریگەری بەجێ هێشتووە بۆ چەند ئاینێکی پاش خۆی توانیویەتی لە سەر ئایینەکانی [[ئایینی زەردەشتی|زەرتەشتی]] و [[مەسیحییەت]]  و [[ئێزیدییەکان|ئاینی  ئێزیدی]] کاریگەریی ھەبێت؛ بە تایبەتی [[ئێزیدییەکان|ئاینی ئێزیدی]] بە مەرجێک '''هێماو شوێنەوارەکانی ئاینی خۆر زۆر بر ئاشکرایی دەبیندرێت لەناو پەرستگای لالشدا سەرەڕای هەبوونی زۆر نەقش و نیگاری دێرینی بەردی.'''

پاشان بە ھاتنی [[ئایینی زەردەشتی]] وردە وردە ئاینی خۆر گۆڕدرا بەڵام شایەنی باسیشە '''کە ئاینی خۆر کاریگەریەکی یەکجار زۆری هەبووە لەسەر ئاینی زەردەشتی تەنانەت نزیکە لەوەی کە هاوتای تەواوەتی یەکدی بن.'''

'''ئاینی خۆر ئاینێکی زۆر دێرینی مادەکان بووە کە باب باپیرانیدێرینی کورد بوون وە بە شێوەیەکی زۆر سەرەکی لە کوردستان پەیڕۆو کراوە پاشان گەشەی کردووە هەتا پاش سەردەمی ساسانیەکانیش.'''


==سەرچاوەکان==
* صفریان، کامل، «یادداشت ھایی پیرامون مھرپرستی در کردستان» (کۆمەڵە نووسراوێک سەبارەت بە مێھرپەرستی لە کوردستاندا) - انتشارات پرتو بیان، سنندج.
* نلسون فرای، ریچارد، «میترا (مھر) در باستان شناسی ایران،» ترجمە ابوالقاسم اسماعیل پور مطلق، مجلە باستان شناسی و تاریخ، سال دوم، شمارە ۲، ۱۳۶۷، ص ۱۶-۱۳
* ئاڤێستای کۆن
* کتێبی ئاینە دێرینەکانی کوردستان 
* شەرەفنامە
* کتێبی مێژووی سڕدراوەی کوردستان

{{تاقوەسان}}

{{تووڵی دەروازە|ئایین|کوردستان}}

{{ئایین-کۆلکە}}
{{پۆلی کۆمنز|Mithraism}}

[[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]]
[[پۆل:ئایین لە ئێران]]
[[پۆل:ئایینەکانی کوردستان]]
[[پۆل:خوداوەندەکانی خۆر]]</text>
      <sha1>ixbi83v5zca5d82riu7q8qlf8ozj6e9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نازم دەباغ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129009</id>
    <revision>
      <id>1578085</id>
      <parentid>1577830</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:10:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3823" sha1="ooxzn2ngorj7qnhfa32i9cqzc2rq4vp" xml:space="preserve">[[پەڕگە:نازم دەباغ.jpg|وێنۆک|250px|نازم دەباغ]]
'''نازم عومەر دەباغ''' (لەدایکبووی ١٩٤٧ لە [[کۆیە]]) سیاسەتوانی کورد و نوێنەری [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] لە ئێرانە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://hamshahrionline.ir/details/277585/Defence/revolutionaryguards |سەردێڕ=مردی از جنس سیاست |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی ئابی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئازاری ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170321184002/http://hamshahrionline.ir/details/277585/Defence/revolutionaryguards |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

== ژیاننامەی ==
نازم عومەردەباغ لە ١٩٤٧ لەشارۆچکەی کۆیەی سەربەپارێزگای [[ھەولێر]] لەباشوری [[کوردستان]] لەدایک بوە، لە‌‌‌راپەرینە مەزنەکەی بەھاری ١٩٩١ لەپارێزگای [[دھۆک]] رۆڵێکی بەرچاوی ھەبوو،لەدواێ راپەرینیش بوو بە نوێنەری [[یەکێتی نیشتمانی کوردستان]] لە [[دھۆک]] ،دوای ئەمە چەندین پۆستی تری وەرگرتوە وەک پۆستی ئەندامی نوسینگەی رامیاری [[یەکێتی نیشتمانی کوردستان]] و جێگری وەزیری پەروەردەوفێرکردنی [[حکومەتی ھەرێمی کوردستان]] بوە لە کابینەی یەکەم و دووەم ،بۆ سێ جار وەک نوێنەری تایبەتی [[مام جەلال]] بۆ [[کۆنگرەی نەتەوەیی کورد]] لە برۆکسڵ  دیاری کراوە

نازم دەباغ وەک نوێنەری  یەکێتی نیشتمانی کوردستان بۆکاروباری ئابوری و بازرگانی لەئێران دیاری کرا ،پاشان لەساڵی ٢٠٠٧ بوو بە نوێنەری حکومەتی ھەرێمی کوردستان لە ئێران تاوەکو ئێستا.&lt;ref&gt;[http://namehnews.ir/fa/news/232453/روایت-ناظم-دباغ-از-مذاکرات-غیرمستقیم-ایران-و-پژاک-اولین-دیدار-با-سردار-سلیمانی-و-ضیافت-بارزانی-برای-داعشیها روایت ناظم دباغ از مذاکرات غیرمستقیم ایران و پژاک، اولین دیدار با سردار سلیمانی و ضیافت بارزانی برای داعشی‌ها]{{بەستەری مردوو|url=http://namehnews.ir/fa/news/232453/%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D8%B8%D9%85-%D8%AF%D8%A8%D8%A7%D8%BA-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D8%B0%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%BA%DB%8C%D8%B1%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%82%DB%8C%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%BE%DA%98%D8%A7%DA%A9-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%B6%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%B2%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D8%B9%D8%B4%DB%8C%D9%87%D8%A7 |date=شوباتی ٢٠٢٤ }}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{Reflist}}

== بەستەری دەرەکی ==
* [http://www.nazimdabbagh.com/new/index.php پێگەی تایبەتی نازم دەباغ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170710002543/http://www.nazimdabbagh.com/new/index.php |date=١٠ی تەممووزی ٢٠١٧ }}

{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}}

[[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]]
[[پۆل:زیندووان]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧]]
[[پۆل:دیپلۆماسی]]
[[پۆل:دیپلۆماتەکان]]
[[پۆل:سیاسەت|پۆل:رامیاری]]
[[پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان]]</text>
      <sha1>ooxzn2ngorj7qnhfa32i9cqzc2rq4vp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>داڕێژە:SHORTDESC</title>
    <ns>10</ns>
    <id>146870</id>
    <revision>
      <id>1578211</id>
      <parentid>618886</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T11:46:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>علي موراد</username>
        <id>75978</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Added description</comment>
      <origin>1578211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="215" sha1="dn9aw9nytl4htxpo5gkfvnqibw59myr" xml:space="preserve">{{SHORTDESC:{{{1|}}}}}&lt;includeonly&gt;[[Category:Pages which use a template in place of a magic word|SD00{{PAGENAME}}]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{زانکۆ لە هەرێمی کوردستانی عێراق}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dn9aw9nytl4htxpo5gkfvnqibw59myr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زینانە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153365</id>
    <revision>
      <id>1578170</id>
      <parentid>1528090</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T19:46:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25482-24</username>
        <id>75965</id>
      </contributor>
      <origin>1578170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4541" sha1="lkb769dfbq0ogry4n2f710zf6dy1tht" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناوی_فەرمی		= زینانە
| ناوی_خۆماڵی	         = Zinana
| ناوەکانی_تر		= 
| جۆری_نیشتنگە		= [[گوند]]
| وێنە			= 
| قەبارەی_وێنە		        =300px
| شرۆڤەی_وێنە         	= 
| وێنەی_نەخشە		= 
| قەبارەی_نەخشە		= 300px
| شرۆڤەی_نەخشە		= 
| دەرزیی_نەخشە		= Kurdistan Region
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە  	= جێگەی لە [[کوردستان]]دا
| دەرزیی_نەخشە١         =  Iraq
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١	=  جێگەی لە [[عێراق]]دا
| پۆتانەکان             = 
| جۆری_دابەشکراو	= [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو	= {{ئاڵا|کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&amp;smap=03010300&amp;rnr=140&amp;anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&amp;smap=03010300&amp;rnr=140&amp;anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١	= [[پارێزگا]]
| ناوی_دابەشکراو١	= [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]]
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[قەزای چەمچەماڵ]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[ناحیە]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[ناحیەی سەنگاو]]
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرجەمی ڕووبەر کم     = 
| بەرزایی_بە_م		   =    814
| دانیشتووان_لە		= 
|ژمارەی_دانیشتووان    	= 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = زمان و ئایین
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[کوردی]] ([[سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]]
| جۆری_کۆدی_ناوچە	=}}

'''زینانە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سەنگاو]]، [[قەزای چەمچەماڵ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب  | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور  | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf  | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور  | زمان = کوردی  }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&amp;lng=3&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==

'''زینانە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[کرپچنە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[دەرزیلە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ
گوندی [[کارێزەی ڕەبات]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[پێنج ئەنگوستی خواروو]].&lt;ref&gt;http://wikimapia.org/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە  | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/  | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی  |زمان = کوردی}}&lt;/ref&gt;

== مێژووی ئاریانی حاجی غەیدان ==

== ئەمانەش ببینە ==

* [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]&lt;ref&gt;https://books.google.iq/books?&lt;/ref&gt;

{{گوندەکانی قەزای چەمچەماڵ}}

== پەراوێزەکان ==
{{پەراوێز}}

{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}}

[[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]</text>
      <sha1>lkb769dfbq0ogry4n2f710zf6dy1tht</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578171</id>
      <parentid>1578170</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T19:50:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25482-24</username>
        <id>75965</id>
      </contributor>
      <origin>1578171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4871" sha1="krp662gkffzch53z4c03zmeedk104ne" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناوی_فەرمی		= زینانە
| ناوی_خۆماڵی	         = Zinana
| ناوەکانی_تر		= 
| جۆری_نیشتنگە		= [[گوند]]
| وێنە			= 
| قەبارەی_وێنە		        =300px
| شرۆڤەی_وێنە         	= 
| وێنەی_نەخشە		= 
| قەبارەی_نەخشە		= 300px
| شرۆڤەی_نەخشە		= 
| دەرزیی_نەخشە		= Kurdistan Region
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە  	= جێگەی لە [[کوردستان]]دا
| دەرزیی_نەخشە١         =  Iraq
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١	=  جێگەی لە [[عێراق]]دا
| پۆتانەکان             = 
| جۆری_دابەشکراو	= [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو	= {{ئاڵا|کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&amp;smap=03010300&amp;rnr=140&amp;anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&amp;smap=03010300&amp;rnr=140&amp;anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١	= [[پارێزگا]]
| ناوی_دابەشکراو١	= [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]]
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[قەزای چەمچەماڵ]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[ناحیە]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[ناحیەی سەنگاو]]
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرجەمی ڕووبەر کم     = 
| بەرزایی_بە_م		   =    814
| دانیشتووان_لە		= 
|ژمارەی_دانیشتووان    	= 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = زمان و ئایین
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[کوردی]] ([[سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]]
| جۆری_کۆدی_ناوچە	=}}

'''زینانە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سەنگاو]]، [[قەزای چەمچەماڵ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب  | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور  | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf  | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور  | زمان = کوردی  }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&amp;lng=3&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==

'''زینانە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[کرپچنە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[دەرزیلە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ
گوندی [[کارێزەی ڕەبات]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[پێنج ئەنگوستی خواروو]].&lt;ref&gt;http://wikimapia.org/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە  | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/  | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی  |زمان = کوردی}}&lt;/ref&gt;

== مێژووی ئاریانی حاجی غەیدان ==
لە زڕگوێی گەورە لە دایک بووە و هەر لەوێش گەورە بووە و کۆچی دوایشی کردووە بەس هێشتا زیندووە ، لە ئامادەیی جۆزەردان خوێندنی تەواو کردووە و چەندەها ناوی دڵی هەبووە ، لەوانەش H &amp; Banyan &amp; etc...

== ئەمانەش ببینە ==

* [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]&lt;ref&gt;https://books.google.iq/books?&lt;/ref&gt;

{{گوندەکانی قەزای چەمچەماڵ}}

== پەراوێزەکان ==
{{پەراوێز}}

{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}}

[[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]</text>
      <sha1>krp662gkffzch53z4c03zmeedk104ne</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578172</id>
      <parentid>1578171</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T19:52:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25508-98</username>
        <id>75966</id>
      </contributor>
      <origin>1578172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4950" sha1="l2c7567xhf6a228shzwyivnp3ycncqy" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناوی_فەرمی		= زینانە
| ناوی_خۆماڵی	         = Zinana
| ناوەکانی_تر		= 
| جۆری_نیشتنگە		= [[گوند]]
| وێنە			= 
| قەبارەی_وێنە		        =300px
| شرۆڤەی_وێنە         	= 
| وێنەی_نەخشە		= 
| قەبارەی_نەخشە		= 300px
| شرۆڤەی_نەخشە		= 
| دەرزیی_نەخشە		= Kurdistan Region
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە  	= جێگەی لە [[کوردستان]]دا
| دەرزیی_نەخشە١         =  Iraq
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١	=  جێگەی لە [[عێراق]]دا
| پۆتانەکان             = 
| جۆری_دابەشکراو	= [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو	= {{ئاڵا|کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&amp;smap=03010300&amp;rnr=140&amp;anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&amp;smap=03010300&amp;rnr=140&amp;anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١	= [[پارێزگا]]
| ناوی_دابەشکراو١	= [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]]
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[قەزای چەمچەماڵ]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[ناحیە]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[ناحیەی سەنگاو]]
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرجەمی ڕووبەر کم     = 
| بەرزایی_بە_م		   =    814
| دانیشتووان_لە		= 
|ژمارەی_دانیشتووان    	= 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = زمان و ئایین
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[کوردی]] ([[سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]]
| جۆری_کۆدی_ناوچە	=}}

'''زینانە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سەنگاو]]، [[قەزای چەمچەماڵ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب  | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور  | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf  | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور  | زمان = کوردی  }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&amp;lng=3&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==

'''زینانە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[کرپچنە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[دەرزیلە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ
گوندی [[کارێزەی ڕەبات]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[پێنج ئەنگوستی خواروو]].&lt;ref&gt;http://wikimapia.org/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە  | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/  | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی  |زمان = کوردی}}&lt;/ref&gt;

== مێژووی ئاریانی حاجی غەیدان ==
لە زڕگوێی گەورە لە دایک بووە و هەر لەوێش گەورە بووە و کۆچی دوایشی کردووە بەس هێشتا زیندووە ، لە ئامادەیی جۆزەردان خوێندنی تەواو کردووە و چەندەها ناوی دڵی هەبووە ' توانیویەتی ئاکاری حاجی مەحمودی حاجی غەریب بە سەرکەوتوویی بگێت

== ئەمانەش ببینە ==

* [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]&lt;ref&gt;https://books.google.iq/books?&lt;/ref&gt;

{{گوندەکانی قەزای چەمچەماڵ}}

== پەراوێزەکان ==
{{پەراوێز}}

{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}}

[[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]</text>
      <sha1>l2c7567xhf6a228shzwyivnp3ycncqy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578173</id>
      <parentid>1578172</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T19:54:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25508-98</username>
        <id>75966</id>
      </contributor>
      <origin>1578173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4484" sha1="f1fcxvrsk0kqbyx6z7to6f2tktg6ps6" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناوی_فەرمی		= زینانە
| ناوی_خۆماڵی	         = Zinana
| ناوەکانی_تر		= 
| جۆری_نیشتنگە		= [[گوند]]
| وێنە			= 
| قەبارەی_وێنە		        =300px
| شرۆڤەی_وێنە         	= 
| وێنەی_نەخشە		= 
| قەبارەی_نەخشە		= 300px
| شرۆڤەی_نەخشە		= 
| دەرزیی_نەخشە		= Kurdistan Region
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە  	= جێگەی لە [[کوردستان]]دا
| دەرزیی_نەخشە١         =  Iraq
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١	=  جێگەی لە [[عێراق]]دا
| پۆتانەکان             = 
| جۆری_دابەشکراو	= [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو	= {{ئاڵا|کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&amp;smap=03010300&amp;rnr=140&amp;anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&amp;smap=03010300&amp;rnr=140&amp;anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١	= [[پارێزگا]]
| ناوی_دابەشکراو١	= [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]]
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[قەزای چەمچەماڵ]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[ناحیە]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[ناحیەی سەنگاو]]
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرجەمی ڕووبەر کم     = 
| بەرزایی_بە_م		   =    814
| دانیشتووان_لە		= 
|ژمارەی_دانیشتووان    	= 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = زمان و ئایین
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[کوردی]] ([[سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]]
| جۆری_کۆدی_ناوچە	=}}

'''زینانە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سەنگاو]]، [[قەزای چەمچەماڵ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب  | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور  | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf  | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور  | زمان = کوردی  }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&amp;lng=3&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==

'''زینانە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[کرپچنە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[دەرزیلە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ
گوندی [[کارێزەی ڕەبات]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[پێنج ئەنگوستی خواروو]].&lt;ref&gt;http://wikimapia.org/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە  | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/  | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی  |زمان = کوردی}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==

* [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]&lt;ref&gt;https://books.google.iq/books?&lt;/ref&gt;

{{گوندەکانی قەزای چەمچەماڵ}}

== پەراوێزەکان ==
{{پەراوێز}}

{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}}

[[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]</text>
      <sha1>f1fcxvrsk0kqbyx6z7to6f2tktg6ps6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پەتای جیھانی کۆڤید-١٩ لە ئەڵمانیا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>166663</id>
    <revision>
      <id>1578047</id>
      <parentid>1578016</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:03:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22082" sha1="s3hxtji22ia1n3mw2yqf0ohbwvszazq" xml:space="preserve">{{Orphan|date=ئەیلوول ٢٠٢١}}
پەتای جیھانی [[نەخۆشیی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩|کۆڤید-١٩]] بەشێکە لە پەتای جیھانی ڤایرۆسی کۆرۆنا کە سەرتاسەری جیھانی گرتۆتەوە (COVID-19) و ھۆکارەکەی ڤایرۆسی سەختی کۆئەندامی ھەناسەیە (SARS-CoV-2). لە ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠دا یەکەمین تووشبوونی نەخۆشییەکە لە [[ئەڵمانیا]] پشتڕاستکرایەوە لەنزیک شاری [[میونشن|میونخ]].&lt;ref name=&quot;spiegel.de&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.spiegel.de/wissenschaft/medizin/corona-virus-erster-fall-in-deutschland-bestaetigt-a-19843b8d-8694-451f-baf7-0189d3356f99|سەردێڕ=Erster Fall des Coronavirus in Deutschland bestätigt|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|زمان=de|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠}}&lt;/ref&gt; زۆرینەی تووشبووەکان لە مانگی کانوونی دووەم و شوبات دا سەرچاوەکەی دەگەڕایەوە بۆ ھەمان کۆمپانیای دروستکەری پارچەی ئۆتۆمبیل. لە ٢٥ و ٢٦ی شوبات دا چەند تووشبوویەکی دەستنیشانکراو لە (بادن- ڤوتمبێرگ) سەرچاوەکەیان دەگەڕایەوە بۆ تەشەنەکردنەکەی وڵاتی ئیتاڵیا و یەکەمین تووشبوو لە ٩ی ئازاری ٢٠٢٠دا تۆمارکرا. کۆمەڵە تووشبووی دیکە ڕاگەیەندران کە لە خەڵکانی ھاتووی چین، ئێران و ئیتاڵیاوە تووشببوون.&lt;ref name=&quot;KreisHeinsberg&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kreis-heinsberg.de/aktuelles/aktuelles/?pid=5136|سەردێڕ=Kreis Heinsberg|وێبگە=Kreis Heinsberg|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی شوباتی ٢٠٢٠}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.abendblatt.de/vermischtes/article228637475/Coronavirus-Corona-News-Live-Ticker-Covid-19-Tote-in-Deutschland-1164-Infektionen.html|سەردێڕ=Coronavirus: Zwei Tote in Deutschland – Italien sperrt das ganze Land|دوایین=Hamburg|یەکەم=Hamburger Abendblatt-|ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠٢٠|وێبگە=abendblatt.de|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٠}}&lt;/ref&gt;

پەیمانگای ڕۆبێرت کۆخ پێشنیاری بۆ حکومەتی ئەڵمانیا کرد بۆ شێواز و ڕێگاکانی دەستبەسەرداگرتنی نەخۆشی و پەتا ناوچەیییەکە بەپێی بەرنامەیەکی نەتەوەیی پەتای جیھانی. یەکەمین ھەنگاوی مامەڵەکردنی نەخۆشییەکە بریتیی بوو لە قۆناغی گەمارۆدان یان قۆناغی سنووردارکردن کە ھەوڵی کەم کردنەوەی تەشەنەکردنی دەدا. حکومەتی ئەڵمانی و چەند بەرپرسیکی دیکەی تەندروستی ڕایانگەیاند کە وڵاتەکە بەشێوەیەکی زۆرباش ئامادەیە و لە سەرەتادا ھیچ ڕێکارێکی تایبەتییان نەگرتە بەر بۆ کۆکردنەوەی و کۆگاکردنی کەرەستەی پزیشکی یان سنووردارکردنی ئازادی جوڵە و چالاکییە گشتییەکان. لە ڕێکەوتی ١٣ی ئازارەوە پەتا جیھانییەکە بەپێی بەرنامەکەی (پەیمانگای ڕۆبێرت کۆخ) وەک قۆناغی پارێزگاری مامەڵەی لەگەڵ دا کراوە کە ناوچە و ویلایەتەکانی وڵاتی ئەڵمانیا ھەستاون بە (داخستنی قوتابخانە و باخچەی ساوایان، دواخستنی وەرزە ئەکادیمییەکان و قەدەغەکردنی سەردان بۆ ناوەند و خانەکانی بەساڵاچووان بۆ پاراستنی کەسانی بەساڵاچوو). دوای دوو ڕۆژ حکومەتی ئەڵمانیا ھەستا بە داخستنی سنوورەکانی لەگەڵ نەمسا، دانیمارک، فەرەنسا، لوکسمبێرگ و سویسرا. لە ٢٢ی ئازاردا، لە ٦ ویلایەتی ئەڵمانیا قەدەغەکردنی ھاتووچوۆ جێبەجێ کرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=SARS-CoV-2: Fallzahlen in Deutschland, China und weltweit|وێبگە=Robert Koch Institut|ناونیشان=https://www.rki.de/DE/Content/InfAZ/N/Neuartiges_Coronavirus/Fallzahlen.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200303083152/https://www.rki.de/DE/Content/InfAZ/N/Neuartiges_Coronavirus/Fallzahlen.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠٢٠|زمان=de|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NatPanPlan&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rki.de/DE/Content/InfAZ/N/Neuartiges_Coronavirus/Ergaenzung_Pandemieplan_Covid.pdf?__blob=publicationFile|سەردێڕ=Ergänzung zum Nationalen Pandemieplan – COVID-19 – neuartige Coronaviruserkrankung|وێبگە=rki.de|بڵاوکەرەوە=Robert Koch Institute|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200305150618/https://www.rki.de/DE/Content/InfAZ/N/Neuartiges_Coronavirus/Ergaenzung_Pandemieplan_Covid.pdf?__blob=publicationFile|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

گەشتکردنی ناوخۆیی تەنھا بۆ کۆمەڵەی دوو کەسی (دوو کەس زیاتر نەبێت) و کەسانی ھەمان خێزان ڕێگەپێدراوە. ھەندێک لە ناوچەکان ڕێکاری توندتریان جێبەجێ دەکرد کە تەنھا ڕێگەیان دەدا خەڵکی لە ماڵەکانیان بێنە دەرەوە بۆ ئەنجامدانی چەند چالاکییەکی دیاریکراو (وەک ڕۆیشتن بۆ سەر کار، ئەنجامدانی ڕاھێنانی ڕۆژانە و کڕینی خۆراک)&lt;ref&gt;starting 16 March 8:00, only persons with a specific reason were granted entry&lt;/ref&gt;

لە ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠دا، (پەیمانگای ڕۆبێرت کۆخ) ١٨٤٬١٩٣ باری تووشبوو، ٨٬٦٧٤ گیانلەدەستدان و نزیکەی ١٦٩٬٦٠٠ چاکبوونەوەی بە فەرمی ڕاگەیاندبوو. ڕێژەی گیانلەدەستدانی نزمی وڵاتەکە بە بەراورد بە ڕێژەی گیانلەدەستدانی وڵاتانی ئیتاڵیا و ئیسپانیا ببووە ھۆی سەرھەڵدانی گفتووگۆ و چەند شیکردنەوەیەک کە پێیان وابوو ھۆکاری کەمی ڕێژەکە دەگەرێتەوە بۆ ئەنجامدانی ژمارەیەکی زیاتری پشکنینییەکان و ھەبوون و بەردەستبوونی ژمارەیەکی بەرزتری ناوندەکانی یەکەی چاودێری چروپڕ (Intensive Care Unit) کە خاوەنی ئامێری ھەناسەدانی دەستکردن و بەشێکی زیاتری تووشبووان لەنێو کەسانی گەنجدایە.&lt;ref name=&quot;curfews&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fr.de/politik/corona-kontaktverbot-coronavirus-sars-cov-2-deutschland-ausgangsbeschraekung-besuch-verbot-13613008.html|سەردێڕ=Kontaktverbot wegen Corona: Wem Sie noch einen Besuch abstatten dürfen|ئیش=Frankfurter Rundschau|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٠}}&lt;/ref&gt;

== نەخشەسازی نەتەوەیی بۆ پەتا جیھانییەکە ==
ئەڵمانیا بەرنامەیەکی نەتەوەیی پەتای جیھانی ھاوتای ھەیە کە لە کاتی پەتایەکی ناوچەیی گەورە ھەڵدەستێت بە ناساندن و دەسنیشانکردنی بەرپرسیارێتییەکان و ڕێکارەکان بۆ کەسانی کاربەدەست لە سیستەمی تەندروستی دا. بەڕێوەچوون و ئاراستەکردنی دەستبەسەرداگرتنی پەتای ناوچەیی لەلایەن ھەردوو دەسەڵاتی فیدراڵی (پەیمانگای ڕۆبێرت کۆخ) و دەسەڵاتی ناوچەیی (ویلایەتەکان) ئەڵمانیاوە بەڕێوەدەچێت و ھەروەھا ویلایەتەکانی ئەڵمانیا خاوەنی بەرنامەی وەڵامدانەوەی خۆیانن بەرامبەر بە پەتا ناوچەیییەکان. لە سەرەتای مانگی ئازاردا، بەرنامە نەتەوەیییەکە درێژکرایەوە بەمەبەستی چارەکردنی بەردەوامی پەتای جیھانی کۆرۆنا. ئەم بەرنامەیە چوار ئامانجی سەرەکەی لەخۆدەگرێت:&lt;ref name=&quot;Elsevier&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.elsevier.com/connect/coronavirus-information-center|سەردێڕ=Novel Coronavirus Information Center|دوایین=Elsevier|وێبگە=Elsevier Connect|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200130171622/https://www.elsevier.com/connect/coronavirus-information-center|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠٢٠}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Reynolds4March2020&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Reynolds|یەکەم=Matt|ناونیشان=https://www.wired.co.uk/article/china-coronavirus|سەردێڕ=What is coronavirus and how close is it to becoming a pandemic?|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠٢٠|ئیش=Wired UK|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٠|issn=1357-0978|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200305104806/https://www.wired.co.uk/article/china-coronavirus|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;
* کەم کردنەوەی بارەکانی تووشبوون و گیانلەدەستدان.
* دڵنیابوونەوە لە چارەسەرکردنی کەسانی تووشبوو.
* بەردەوام بوون لە دابینکردنی خزمەتگوزارییە سەرەکییە گشتییەکان.
* زانیاری ورد و پشتپێبەستراو بدرێت بە بڕیاربەدەستان، شارەزایانی پزیشکی، ڕاگەیاندن و خەڵکی گشتی.

بەرنامەکە پێکھاتبوو لە سێ قۆناغ، کە دەکرێت لە کاتی جێبەجێکردنی بەرنامەکەدا قۆناغەکان تێکەڵی یەکتر ببن بەھۆی جیاوازی ناوچەیی لە گەشەکردن و پەرەسەندنی پەتا جیھانییەکە:
* گەمارۆدان یان چواردەورە گرتن
* پاراستن
* کەم کردنەوە یان ھێورکردنەوە

لە قۆناغی گەمارۆدان دا بەرپرسانی تەندروستی سەرنج دەخەنە سەر دەستنیشانکردنی ئەو کەسانەی پەیوەندییان ھەبوو لەگەڵ کەسی تووشبووی کەرەنتین کراودا و ئەو کەسانە دەخرێنە ژێر چاودێری و پشکنینیان بۆ ئەنجام دەدرێت. کەرەنتینەی کەسیی (لەلایەن کەسی تووشبوو خۆیەوە) لەلایەن ناوندە تەندروستییەکانی ناوچەکە چاودێری دەکرێت بەمەبەستی کورت کردنەوەی زنجیرەی تووشبووەکان و سنووردارکردنی توشبوونی بە کۆمەڵ. لە قۆناغی پاراستن دا، ئاراستەی کارکردن دەگۆرێت بۆ بەکارھێنانی ڕێکاری ڕاستەوخۆ لە پاراستنی کەسانی لاواز و جێ مەترسی دژی ڤایرۆسەکە. لە کۆتایی دا قۆناغی کەم کردنەوە ھەوڵ دەدات خۆی بەدوور بگرێت لە زۆر بەرزبوونەوەی ڕێژەی بەکارھێنانی چاودێری چروپڕ بۆ ئەوەی خزمەتگوزارییە تەندروستییەکان پەکیان نەکەوێت و بەردەوام بن.&lt;ref name=&quot;Imperial13March2020&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.imperial.ac.uk/news/196137/crunching-numbers-coronavirus/|سەردێڕ=Crunching the numbers for coronavirus|وێبگە=Imperial News|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200319084913/https://www.imperial.ac.uk/news/196137/crunching-numbers-coronavirus/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gov.ukHCIDDef&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.gov.uk/guidance/high-consequence-infectious-diseases-hcid|سەردێڕ=High consequence infectious diseases (HCID); Guidance and information about high consequence infectious diseases and their management in England|بڵاوکەرەوە=Government of the United Kingdom|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200303051938/https://www.gov.uk/guidance/high-consequence-infectious-diseases-hcid|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٠}}&lt;/ref&gt;

== ڕەخنەکان ==
لە سەرەتای کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠٢٠دا، پەرلەمانی ئەڵمانیا بەتەواوی ئاگادارکرابوونەوە لە مەترسییەکانی بڵاوبوونەوەی سەرتاسەری پەتای جیھانی کۆرۆنا. ھەڵسەنگاندنێکی مەترسی پێشبینی ڕادەی مەترسی بڵاوبوونەوەی سەرتاسەری پەتایەکی جیھانی دەکرد و ھەروەھا ئاماژەشی کردبوو بە نەبوونی ھیچ کۆتانێک لە دژی ڤایرۆسەکە و گرنگی ھەبوون و بەکارھێنانی کەرەستەکانی خۆپارێزی (وەک دەمامک، پارێزەری چاو و پەنجەوانە). سەرەرای بەردەستبوونی ئەم زانیارییە وردانە، بە ھیچ شێوەیەک (نوسینگەی فیدراڵی بۆ پاراستنی شارستانی و ھاوکاری کارەسات - BBK) ھەڵنەستان بە دانانی کۆگا و فرۆشگەی لەبار یان کۆبوونەوە لەگەڵ دروستکەران و دابینکەرانی کەرەستەی خۆپارێزی و پزیشکی بەمەبەستی ئامادەبوون بۆ بارێکی لەناکاو.&lt;ref name=&quot;WFSA&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.wfsahq.org/resources/coronavirus|سەردێڕ=World Federation Of Societies of Anaesthesiologists – Coronavirus|وێبگە=wfsahq.org|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200312233527/https://www.wfsahq.org/resources/coronavirus|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠٢٠}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Imperial13March20202&quot;/&gt;

=== کاریگەریی ئابووری ===
ئەڵمانیا بە فەرمی دووچاری قەیرانی ئابووری (سستی ئابووری) بۆوە بەھۆی پاشەکشەکردنی کردنی ئابوورییەکەی بەڕێژەی ٢٫٢٪ لە ماوەی یەکەمین چارەکی (سێ مانگی یەکەم) ساڵی ٢٠٢٠دا.

لە ١ی نیسان دا، نزیکەی نیو میلیۆن کۆمپانیا لە ئەڵمانیا کارمەندەکانی خۆیان مۆڵەت دا لەژێر «ڕێکاری کارکردنی کورت خایەن»ی پاڵپشتیکراو لەلایەن حکومەتەوە. ئەم ڕێکاری کارکردنە کورت خایەنەی لە ئەڵمانیا جێبەجێ دەکرا ھاوشێوەی ھەمان ڕێکاری قەرەبووکردنەوە بوو لە فەڕەنسا و بەڕیتانیا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-china-health-germany-idUSKBN20J2K2|سەردێڕ=Man infected with coronavirus in Germany after Italy trip -state ministry|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٠|agency=Reuters|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٠}}&lt;/ref&gt;

لە ٨ی نیسان دا، ئەڵمانیا ھەستا بە ھەڵوەشاندنەوەی کاتیی قەدەغەکردنی ھاتووچۆ تەنھا بۆ کرێکارانی کشتوکاڵی وەرزیی و ڕێگەیدا ٨٠ ھەزار کرێکاری ئەوروپای ڕۆژھەڵات بچنەوە بۆ ئەڵمانیا لەنێوان مانگی نیسان و مایس دا بۆ دروێنەکردن و چنینەوەی خۆراکە وەرزییەکان.

لە ڕاگەیاندنێکی ڕۆژنامەوانی ٢٩ی نیسان دا، حکومەتی فیدراڵی ئەڵمانیا پێشبینی دەکرد (تێکرای بەرھەمی ناوخۆیی - GDP) بە ڕێژەی ٦٫٣ کەم ببێتەوە لە ساڵی ٢٠٢٠دا.

لە ٢٢ی مایس دا، وتارێکی بڵاوکراوە لە (ڕۆژنامەی باشوری ئەڵمانیا - Süddeutsche Zeitung) ئەنجومەنی ئەڵمانی شارەزایانی ئابووری ئاماژەیان بە بیروڕاکانی خۆیان کردبوو لەسەر نەخشەسازی بەرنامەی ئاسایی بوونەوە و ھەستانەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا. بەتایبەتی سەرنجیان خستبووە سەر ئەو گفتووگۆیەی کە ئایا بەرنامەی ئاسایی بوونەوەکە ھاندەرێکی دراوی زیاتر لەخۆبگرێت بۆ کڕینی ئۆتۆمبیلی کارەبایی یان نا (کە ئەم بیرۆکەیە لەلایەن حکومەتەکەی مێرکلەوە لایەنگری دەکرا) ئەنجومەنەکە پێشنیاریدەکرد ھیچ ڕێکاری یارمەتی تایبەت بۆ کەرتەکانی ئابووری دابین نەکرێت و لە بەرامبەردا تیشک بخرێتە سەر وەبەرھێنانەکان لە بوارەکانی (پەروەردە و ژێرخان، کەم کردنەوەی نرخی وزە و ڕێگەدان بە کۆمپانیاکان بە تەرازووکردنەوەی زیانە ئابوورییەکانیان بە قازانجەکانی ڕابردوو و قازانجە چاوەڕوانکراوەکانی ساڵانی داھاتوو.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.swp.de/suedwesten/staedte/reutlingen/coronavirus-tuebingen-zwei-bestaetigte-infektionen-mit-dem-corona-virus-am-uniklinikum-tuebingen-44066663.html|سەردێڕ=Coronavirus Tübingen: Zwei bestätigte Infektionen am Uniklinikum Tübingen|دوایین=GmbH|یەکەم=Südwest Presse Online-Dienste|ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=swp.de|زمان=de|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٠}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.stuttgarter-zeitung.de/inhalt.coronavirus-in-tuebingen-ein-coronavirus-patient-ist-oberarzt-am-klinikum.1c316472-18b5-49b4-8759-2df4d433a245.html|سەردێڕ=Ein Coronavirus-Patient ist Oberarzt am Klinikum|ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=stuttgarter-zeitung.de|زمان=de|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٠}}&lt;/ref&gt;

لە ٣ی حوزەیران دا، (دەزگای بەکارخستنی فیدراڵی - Bundesagentur Für Arbeit) ڕایگەیاند کە ژمارەی بێ کاران لە ئەڵمانیادا لە مانگی مایس دا بەرزبۆتەوە بۆ ٢٫٨١٣ میلیۆن کەس و ڕێژەی بێ کاری گەیشتۆتە ٦٫١٪. بەڕێوبەری دەزگاکە (دێتلڤ شیلە) وتی کە &quot;ھەرچەندە قەیرانی نەخۆسی ڤایرۆسی کۆرۆنا کاریگەرییەکی سەختی بێ ھاوتای ھەبووە لەسەر بازاری کار بەڵام بە بۆچوونی ئەو بازاری کار بەشێوەیەکی باش توانیویەتی ڕووبەڕووی قەیرانەکە ببێتەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sozialministerium.baden-wuerttemberg.de/de/service/presse/pressemitteilung/pid/neuer-bestaetigter-fall-von-corona-in-rottweil/|سەردێڕ=Neuer bestätigter Fall von Corona in Rottweil|ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٠|زمان=de|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٠}}&lt;/ref&gt;

بەپێی زانیارییەکانی (نوسینگەی ئاماری فیدراڵی - Statistisches Bundesamt) ھەناردەکردن لە مانگی نیسان دا بە ڕێژەی ٣١٪ کەمی کردووە بە بەراورد بە ساڵی ڕابردوو کە ئەمە دیاردەیەکە لە کاتی دەستکردن بە کۆکردنەوەی ئامارەکان (ساڵی ١٩٥٠)ەوە ڕووینەداوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://bnn.de/nachrichten/suedwestecho/vier-weitere-coronavirus-faelle-in-baden-wuerttemberg|سەردێڕ=Vier weitere Coronavirus-Fälle in Baden-Württemberg|ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=Badische Neueste Nachrichten|زمان=de-DE|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200423042605/https://bnn.de/nachrichten/suedwestecho/vier-weitere-coronavirus-faelle-in-baden-wuerttemberg|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}

{{تووڵی دەروازە|ئەڵمانیا|پزیشکی|پەرستاری|دەیەی ٢٠٢٠}}

{{پۆلی کۆمنز|COVID-19 pandemic in Germany}}

[[پۆل:سەرھەڵدانی نەخۆشییەکان لە ئەڵمانیا]]
[[پۆل:پەتای کۆڤید-١٩ بەپێی وڵات]]
[[پۆل:پەتای کۆڤید-١٩ لە ئەورووپا]]</text>
      <sha1>s3hxtji22ia1n3mw2yqf0ohbwvszazq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>لێدوانی بەکارھێنەر:Tessla</title>
    <ns>3</ns>
    <id>167083</id>
    <revision>
      <id>1578191</id>
      <parentid>1575572</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T02:04:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>12292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikipedia translation of the week: 2026-18 */ بەشی نوێ</comment>
      <origin>1578191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30819" sha1="qp6pt5t379u6yafqm3ngvj0laxrdgq7" xml:space="preserve">{{ئەرشیڤەکان}}
*[[ڕووناککردنەوە]]
*[[جۆرنی (کایەی ڤیدیۆیی)]]
*[[وزەی بەردەوام]] '''[[User:Tessla|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:FF003A6A&quot;&gt;Tessla&lt;/span&gt;]] ([[User Talk:Tessla#top|&lt;span style=&quot;font-family:Oswald;color:black&quot;&gt;وتووێژ&lt;/span&gt;]])''' ٢١:٤٩، ٥ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]].

'''Updates for editors'''
* The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]].
* The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap &quot;Edit&quot;. This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ١٩:٢٣، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC)

&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30329462 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-15 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Tofana di Rozes]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Tofana di Rozes 04.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Tofana di Rozes''' (3,225 metres (10,581 ft)) is a mountain of the Dolomites in the Province of Belluno, Veneto, Italy. Located west of the resort of Cortina d'Ampezzo, the mountain's giant three-edged pyramid shape and its vertical south face, above the Falzarego Pass, makes it the most popular peak in the Tofane group, and one of the most popular in the Dolomites. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:٢٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30306870 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''

* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]].
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304]
* All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]].
* The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;format=php&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538]
* The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example &quot;WP&quot; for the &quot;Project&quot; (&quot;Wikipedia&quot;) namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ١٦:١٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30362761 --&gt;

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
== Prologue ==

*Page : '''[[ھالەی سەرچاوە]]'''
*Regarding: [[لێدوانی_بەکارھێنەر:Tessla/ئەرشیڤی_٦#Report_for_vandalism|1]] and &lt;span class=&quot;plainlinks nourlexpansion noarchive&quot;&gt;[{{fullurl:Special:Log|type=protect&amp;user={{urlencode:Tessla}}&amp;page={{urlencode:ھالەی سەرچاوە}}&amp;wpdate=2026-04-05&amp;wpFormIdentifier=logeventslist}} 2]&lt;/span&gt;
Hello Tessla,

I hope you are well and I apologize for returning to this page again. Thank you for modifying and protecting this page.

However, a few issues remain to be resolved, and I cannot modify the page:

* The map has been removed from the page because it came from Wikidata. I had added the correct coordinates from Wikidata because the map was too inaccurate. I am providing the correct version at the end of this message.
* Two parameters of the new {{دا|زانیاریدانی نیشتنگە}} are causing errors. Furthermore, these two parameters serve no real purpose. I am providing the correct version at the end of this message.
* The references are not referencing anything:
**The first reference does not reference the article itself and is 16 years old. Therefore, this reference is useless.
**The second reference is inaccessible (broken link). The reference's archives redirect to advertisements. There are no other archives. Therefore, this reference is useless.
**The third reference leads to a second-level domain (and it's a dead link). Therefore, this reference is useless because it doesn't link to anything.

As a replacement, you can find a corrected version &gt;&gt;&gt;'''[[داڕێژە:زانیاریدانی نیشتنگە/خۆڵەپەتانێ|on this page]]'''&lt;&lt;&lt;.

Cordially. —[[بەکارھێنەر:Eihel|Eihel]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Eihel|لێدوان]]) ٢٠:٤٤، ٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;/div&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-16 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Very-low-calorie diet]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Green smoothie (8222465502).jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
A '''very-low-calorie diet''' (VLCD), also known as semistarvation diet and crash diet, is a type of diet with very or extremely low daily food energy consumption. VLCDs are defined as a diet of 800 kilocalories (3,300 kJ) per day or less. Modern medically supervised VLCDs use total meal replacements, with regulated formulations in Europe and Canada which contain the recommended daily requirements for vitamins, minerals, trace elements, fatty acids, protein and electrolyte balance. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥٦، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30306870 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature.
'''Updates for editors'''
* On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294]
* The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=query&amp;meta=notifications&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991]
* Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ١٥:١٦، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30380527 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-17 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Chromodoris willani]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Babosa de mar (Chromodoris willani), Anilao, Filipinas, 2023-08-24, DD 34.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''''Chromodoris willani''''', commonly known as Willan's chromodoris, is a species of sea slug, a dorid nudibranch, a shell-less marine gastropod mollusk in the family Chromodorididae. The species is named for the renowned nudibranch taxonomist Dr. Richard C. Willan. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٤، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30430366 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest &quot;Liquid Glass&quot; visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias.
* An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]].
* On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857]

'''Updates for technical contributors'''
* As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The &lt;code&gt;mirrors.wikimedia.org&lt;/code&gt; service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707]
* The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; directly, please update them to use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;file&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;filerevision&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741]
* Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&amp;title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]].
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ١٤:٥٨، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:STei (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30432763 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-18 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Platypus venom]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Platypus spur.JPG|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The platypus is one of the few living mammals to produce venom. The venom is made in venom glands that are connected to hollow spurs on their hind legs; it is primarily made during the mating season.[1] While the venom's effects are described as extremely painful, it is not lethal to humans. Many archaic mammal groups possess similar tarsal spurs, so it is thought that, rather than having developed this characteristic uniquely, the platypus simply inherited this characteristic from its ancestors. Rather than being a unique outlier, the platypus is the last demonstration of what was once a common mammalian characteristic, and it can be used as a model for non-therian mammals and their venom delivery and properties. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٤، ٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30449041 --&gt;</text>
      <sha1>qp6pt5t379u6yafqm3ngvj0laxrdgq7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پێڕستی ڕووداوەکانی ترس لە بێگانە و ڕەگەزپەرستی دەربارەی پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩</title>
    <ns>0</ns>
    <id>168210</id>
    <revision>
      <id>1578049</id>
      <parentid>1578010</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:04:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18849" sha1="2qmmlqsptwiq8n1dexpittqc2kl7eja" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}
پەتای جیھانیی کۆڤید-١٩ کە لە شاری [[ووھان]]ی وڵاتی [[چین]] لە ڕێکەوتی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ دا سەریھەڵدا بووەتە ھۆی دەرکەوتنی زیاتری دیاردە و ڕووداەکانی (ترس لە خەڵکی چینی، ترس لە بێگانە، جیاکاری، توندوتیژی و [[ڕەگەزپەرستی]] بەرامبەر ئەو خەڵکانی بە نەژاد یان ڕووخسار سەر بە ئاسیای ڕۆژھەڵات و باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیان. لەگەڵ تەشەنەکردنی پەتا جیھانییەکە و سەرھەڵدانی خاڵە نەخۆشییە چڕەکان لە (ئاسیا، ئەورووپا و ئەمریکا) و جیاکاری بەرامبەر ئەم کەسانە لە خاڵە نەخۆشییە چڕەکان دا ئەنجامدراوە و تۆمار کراوە. ھەروەھا ڕووداوەکان بوونە ھۆی زیادبوونی کردە و دیاردەکانی وەک (ترس لە ئیسلام، ترس لە ھاوڕەگەزخوازان، ترس لە ڕەگەزگۆراوان و دژە جولەکەیی)&lt;ref name=&quot;Nature Stop&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Stop the coronavirus stigma now|ناونیشان=https://www.nature.com/articles/d41586-020-01009-0|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠٢٠|ئیش=Nature|ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠٢٠|پەڕەکان=١٦٥|زمان=en|doi=10.1038/d41586-020-01009-0}}&lt;/ref&gt;

== ئەفریقا ==
=== وڵاتی کامیرۆن ===
بالوێزخانەی ئەمریکا لە یاوندێ ھەستا بە دەرکردنی ئاگادارییەکی گەشتکردن بۆ ھاوڵاتیانی ئەمریکی دوای ئەوەی دیاردەی «دەستدرێژی زارەکی، دەستدرێژی لەسەر ئینتەرنێت، بەرد ھاویشتن و پێداکێشانی ئۆتۆمبیلی کەسانی بیانیی» تۆمارکرابوو.&lt;ref name=&quot;dw52862599&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dw.com/en/coronavirus-expats-fear-abuse-in-africa/a-52862599|سەردێڕ=Coronavirus: Expats fear abuse in Africa|ڕێکەوت=٢٠ی ئازاری ٢٠٢٠|وێبگە=DW.COM|زمان=en-GB|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠٢٠}}&lt;/ref&gt;

=== میسڕ ===
بەپێی زانیارییە بڵاوکراوەکانی بالوێزخانەی یابان لە قاھیرەی پایتەخت. کارمەندی فرۆشگاکان دوو دڵ بوون لە پێشکەشکردنی خزمەت بە کریارە یابانییەکان و نەخۆشی پەتای جیھانیی کۆرۆنا بووەتە ھۆیەکەی نوێ بۆ سەزەنشت کردن و دەستدرێژی کردنە سەر کەسانی یابانی لەسەر شەقامەکان.&quot;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.japantimes.co.jp/news/2020/02/18/national/coronavirus-outbreak-anti-asian-bigotry/|سەردێڕ=Coronavirus outbreak stokes anti-Asian bigotry worldwide|ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٢٠|ئیش=The Japan Times Online|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200218081249/https://www.japantimes.co.jp/news/2020/02/18/national/coronavirus-outbreak-anti-asian-bigotry/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٠|زمان=en-US|issn=0447-5763}}&lt;/ref&gt;

لە ڕێکەوتی ١٠ی ئازاری ٢٠٢٠ دا، شۆفێرێکی ئوبەر دەستبەسەرکرا دوای ئەوەی گرتە ڤیدیۆکەی بڵاودەبێتەوە کە شۆفێرەکە بەزۆر سەرنشینێکی چینی دادەبەزێنێت لە ئۆتۆمبیلەکەی لەسەر ڕێگایەکەی خێرای قاھیرە بەو گومانەی دەکرێت سەنشینەکە ھەڵگری ڤایرۆسەکە بێت. لە گرتە ڤیدیۆیییەکەدا، دەنگێک دەبیسترێت کە بە گاڵتە و گەپەر ھاواردەکات &quot;یەکەمین تووشبووی کۆرۆنا لە میسڕ!&quot; وە ھەر ھەمان دەنگ بە شۆفێرەکە دەڵێت &quot;خودا پشتیوانیت بکات، فڕێیدە دەرەوە&quot;. لە دوای دابەزاندنی ئەم ڤیدیۆیە، ڕووداوەکە بووە ھۆی دانگدانەوە و تووڕەیییەکەی زۆر لە ناو میسرییەکان دا. ھەندێک لە ھاوڵاتییانی میسری ھەستان بە سەردانیکردنی کابرا چینییەکە لە ئۆتێلەکەی و داوای لێبووردنیان لێ کرد لەسەر ڕووداوەکە و کارەکەیان بەتوندی ئیدانە کرد.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Al Sherbini|یەکەم=Ramadan|ناونیشان=https://gulfnews.com/world/mena/driver-jailed-for-dumping-chinese-man-on-highway-over-virus-fears-in-egypt-1.1584007723426|سەردێڕ=Driver jailed for dumping Chinese man on highway over virus fears in Egypt|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠٢٠|ئیش=[[Gulf News]]|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200312170656/https://gulfnews.com/world/mena/driver-jailed-for-dumping-chinese-man-on-highway-over-virus-fears-in-egypt-1.1584007723426|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠٢٠}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Shalaby|یەکەم١=Khaled|ناونیشان=https://www.middleeasteye.net/video/racist-outrage-after-egyptian-driver-kicks-out-asian-passenger-over-corona-panic|سەردێڕ='Racist': Outrage after Egyptian driver kicks out Asian passenger over corona panic|ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٠|ئیش=[[Middle East Eye]]|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200312131249/https://www.middleeasteye.net/video/racist-outrage-after-egyptian-driver-kicks-out-asian-passenger-over-corona-panic|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠٢٠|دوایین٢=Fayyad|یەکەم٢=Huthifa}}&lt;/ref&gt;

=== باشوری ئەفریقا ===
کابرایەکەی بە نەژاد چینیی لە جۆھانسبێرگ بە ڕۆژنامەی (Deutsche Well - DW)ی ئەڵمانی گووت کە چەندین وتەی توند لەلایەن ھاونیشتمانیانی وڵاتەکەوە دەربردراوە وەک «کەسە چینییەکان بکەنە دەرەوە» و «ھیوادارم ئەم ڤایرۆسە ھەموویان تەواو بکات.»&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theglobeandmail.com/world/article-coronavirus-triggers-xenophobia-in-some-african-countries/|سەردێڕ=Coronavirus triggers xenophobia in some African countries|ئیش=The Globe and Mail|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢٠}}&lt;/ref&gt;

== ئاسیا ==
=== ئێران ===
حکومەتی ئێرانیی «زاینۆنیستەکان» ی بە ھۆکار دانا بۆ بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکەی لە وڵاتەکەدا. (سوپای پاسدارانی شۆرشی ئیسلامی - IRGC)ی ئێران بانگەشەی بۆ ئەوە دەکرد کە ئیسرایل ھەستاوە بە بڵاوکردنەوەی ڤایرۆسەکە وەک جۆرێک لە جەنگی زیندەیی. ئەم بانگەشانە لەلایەن چەندین ناوەند و لایەنەوە وەک دژە جویی ھەژماردەکرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theglobeandmail.com/world/article-coronavirus-triggers-xenophobia-in-some-african-countries/|سەردێڕ=Coronavirus triggers xenophobia in some African countries|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢٠}}&lt;/ref&gt;

=== عێراق ===
کەسایەتی دیاریی ئیسلامی (موقتەدا سەدر) لۆمەی ھاوسەرگیری ھاوڕەگەزانی دەکرد دەربارەی ئەم پەتا جیھانییە و داوای دەکرد ئاڵای ئیسلامی لە تەواوی جیھان دا ھاڵبدرێت.

=== ئیسرایل ===
زیاد لە ١٠٠٠ گەشتیاری کۆریای باشور ڕێنمای کرابوون خۆیان بەدووربگرن لە سوێنە گشتییەکان و لە ئوتێلەکانیان دا بە تەنھایی خۆیان بمێنەوە. [[سوپای ئیسرائیل]]ی ڕایگەیاند کە لە پلانیایەتی ٢٠٠ ھاوڵاتی کۆریای باشور لە بنکەیەکی سەربازی دا کەرەنتین بکات. زۆرێک لە بەشەکەی دیکەی ئەو ھاوڵاتییانەی کۆریای باشور ڕەت دەکرانەوە لەلایەن ئوتێلەکان و فشاریان دەخرایە سەر شەوان لە فرۆکەخانەی بن گۆرین بمێننەوە. ڕۆژنامەیەکی ئیسرایلی ھەستا بە بڵاوکردنەوەی سکاڵایەکی کۆریی کە «ئیسرایل وەک ڤایرۆسی کۆرۆنا مامەڵە لەگەڵ گەشتیارە (کۆریی و ئاسیایییەکانی دیکە) دا دەکات»&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://chinaafricaproject.com/analysis/why-nigerian-doctors-journalists-are-so-upset-about-a-chinese-medical-team-coming-to-advise-on-covid-19/|سەردێڕ=Why Are so Many Nigerian Doctors and Journalists Upset About a Chinese Medical Team Coming to Advise on COVID-19?|دوایین=Eguegu|یەکەم=Ovigwe|وێبگە=The China Africa Project|زمان=en-US|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210203135804/https://chinaafricaproject.com/analysis/why-nigerian-doctors-journalists-are-so-upset-about-a-chinese-medical-team-coming-to-advise-on-covid-19/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

لە ١٤ی ئازاری ٢٠٢٠دا، پیاوێکی بەڕەچەڵەک ھیندی لە کۆمەڵگەی «بنێی مەناش» دا ھێرشی کرایە سەر و لەلایەن چەند کەسێکی نەناسراوەوە لیێدرا و بە «چینیی» و «کۆرۆنا» بانگیان دەکرد.

=== کوەیت ===
بەمەبەستی دوان لەسەر کەمیی توانای نەخۆشخانەکانی کوەیت بۆ چارەسەرکردن و ڕێگریکردن لە بڵاوبوونەوەی کۆڤید-١٩ دا، نمایشکاری کوەیتی (حەیات ئەل فەھاد) بانگەشەی دەکرد بۆ گەڕاندنەوەی کرێکارە کۆچبەرەکان و دەیگووت 'فرێیان دەنە ناو بیبانەوە.&quot; ئەم جۆرە وتانەی نمایشکارە کوەیتییەکە بووە ھۆی دروستکردنی تووڕەیییەکی یەکجار زۆر لە تۆرە کۆمەڵایەتییەکان دا.

=== چین ===
چەندین جار ڕوویداوە کە دانیشتوانی شاری ووھان لە ئوتێلی شارەکانی دیکە ڕەت کراونەتەوە وە زانیارییە کەسییەکانیان (نازنامەی ژمارەی تەلەفۆنەکانیان، ژمارەی تەلەفۆنەکانیان ناونیشانی ماڵیان) بە مەبەست لە تۆرەکانی ئینتەرنێت دا بڵاوکراوەتەوە یان لەڕێی پەیوەندی تەلەفۆنییەوە لەلایەن خەڵکی بێگانەوە بێزار کراون. لەگەل ئەوەشدا چەند شوێنێک ھەڵدەستان بە دانانی نیشانەکان لە دەیگوت «خەڵکی ووھان و ئۆتۆمبیلی پارێزگای ھیۆبێی بەخێرھاتنیان ناکرێت لێرە و نەویستراون.» چەندین ئۆتێل و میوانخانە ئەو کەسانەیان ڕەت دەکردەوە کە ناونیشانەکانیان شاری ووھان بوو.

چەندین ئۆتێڵ ڕەتیان دەکردەوە ڕێبەری گەشتێکی شاری ووھان وەربگرن دوای ئەوەی ڕێبەرەکە لە وڵاتی سینگاپوراوە بەرەو ھانگزو گەڕابۆوە و تەنانەت یەکێک لە کارمەندانی ئوتێلەکە ھەستا بە پەیوەندی کردن بە پۆلیسەوە بۆ ئەوەی پشکنینی پزیشکی ڕێبەرەکە ئەنجام بدرێت و داوایان لە پۆلیس دەکرد کەرەنتین بکرێت. لەچوارچێوەی ئەم ڕووداوانەدا، چەندین شار و ناوچەی دەرەوەی پارێزگای ھیوبێی ھەڵدەستان بە پەیڕەوکردنی ڕێکاری دووبارە نیشتەجێ کردنەوەی ھاوڵاتیانی ھوبێی لە ناوچەیەکەی دیاریکراودا یان دانانی شوێنێکی تایبەتیی دیاریکراو بۆ ھاوڵاتیانی ھوبێی. لە شارەکانی ژەنگ جەنگ، جین شینگ و لکوان حکومەتە خۆجێیەکانی ناوچەکە ھەڵدەستان با خەڵاتکردنی بڕی ١٠٠٠ یەن بەو کەسانەی زانیاریان دەدا لەسەر ئەو کەسانەی سەردانی ووھانیان کردوە بەڵام لە بەڵگەنامە فەرمییەکان دا تۆماریان نەدەکرد.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Coronavirus fuels anti-Chinese discrimination in Africa (1:17 minutes in)|ناونیشان=https://www.dw.com/en/coronavirus-fuels-anti-chinese-discrimination-in-africa/av-52428454|زمان=en-GB|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢٠}}&lt;/ref&gt;

لە شآری مێژو ئەو ھاوڵاتیانەی زانیارییان دەدا لەسەر خەڵکانی ووھان بە ٣٠ کەمامەی دەمولوت خەڵات دەکران.

=== ھۆنگ کۆنگ ===
زیاد لە ١٠٠ چێشتخانەی [[ھۆنگ کۆنگ]] ئامادە نەبوون پێشوازی لە خەڵکانی چینی بکەن و تەنانەت یەکێک لەو چێشتخانانە داوای لە کڕیارانی دەکرد کە ھەستن بە پیشاندانی کارتی نازنامەی ھۆنگ کۆنگ بەمەبەستی سەلماندنی ئەوەی کە خەڵکی چین نیین. چێشتخانەیەکی مەعکەرۆنی یابانی (ھینگ ھۆم) ڕەتدەکردەوە خواردن بە کڕیاری چینی بدات و لە تۆری کۆمەڵایەتی فەیسبووک چێشتخانەکە دەیگوت &quot;دەمانەوێت بۆ ماوەیەکی درێژتر بژین و کڕیارە ناوخۆیییەکانیام بپارێزین بۆیە تکایە بەجێمان بێڵن)

نموونەیەکی دیکە بریتییە لە (کۆنگ وینگ) کە لە ڕێکەوتی ٢٨ ی کانوونی دووەم دا کە تۆری کۆمەڵایەتی فەیسبووک ڕایگەیاند کە تەنگا خۆراک بۆ قسەکەرانی ئینگلیزی دەدات و لەبەر ئەوەی حکومەت ھەڵنەستاوە بە داخستنی سنوورەکان ناتوانن خۆراک بەو کەسانە بدەن کە بە چینیی قسە دەکەن.

=== سعودییەی عەرەبی ===
وێنەی کرێکارێکی کۆچبەری باشوری ئاسیایی کە وەک دەست پاکژکەرەوە خۆی گۆریبوو وە دەمامکێکی کۆمپانیای ئارامکۆی سعودیی لە دەموچاودا بوو دەنگدانەوەیەکی زۆری لێکەوتەوە و بووە ھۆی توڕەیییەکی جیھانی و وەک نموونەیەکی دیکەی «[[ڕەگەزپەرستی]] ڤایرۆسی کۆرۆنا» ھەژماردەکرا. دواتر کۆمپانیای ئارامکۆی سعودی ھەستا بە داوای لێبوردن کردن دەربارەی ڕووداوەکە.

=== شانشینی یەکگرتووی عەرەبی ===
دوابەدوای لێدوانەکانی نمایشکاری کوەیتی (حەیات ئەل فەھاد) دەربارەی ناردنەوەی کرێکارە کۆچبەرەکان بۆ بیابانەکان یان گەڕاندنەوەیان بۆ وڵاتەکانی خۆیان بەھۆی کۆڤید-١٩ەوە&quot; شاعیری ئیماراتی (تاریق ئەل مەحیاس) ڕوونکردنەوەی دا لەسەر وتەکەی نمایشکار (حەیات ئەل فەھاد) و گوتی &quot;ئێمە کە دەڵێین (کۆچبەرەکان) مەبەستمان کەسانی ئاسیایییە نەک عەرەبەکان.&quot; و گووتی کە کرێکارە عەرەبەکانی میسڕ و سودان باشترن وەک لە کرێکارە ئاسیایییەکان (ھیندی و بەنگالی) و زیاتر بەردەوام بوو کە &quot;لە کەنداودا ئاسیایییەکان ھەرگیز مامەڵەی یەکسانییان لەگەڵ دا ناکرێت لەگەڵ عەرەب دا.&quot; کاتێک وتەکانی بووە ھۆی تورەیییەکی بەرفراوان لە ئیمارات دا، (تاریق ئەل مەحیاس) گوتی کە ئەو کەسێکی ڕەگەزپەرست نییە چونکە خۆی خزمەتکارێکی ئاسییای ھەیە. دواتر لەلایەن دەسڵاتە ئیماراتییەکانەوە دەستگیر کرا بەتۆمەتی بڵاوکردنەوە و ھاندانی ڕق و کینە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://abcnews.go.com/International/wireStory/lgbt-community-raided-uganda-social-distancing-69915445|سەردێڕ=LGBT community raided in Uganda over social distancing|وێبگە=ABC News|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٠}}&lt;/ref&gt;

=== ھەنگاریا ===
بازرگانییە خاوەن چینییەکان بەشێوەیەکی بەرچاو ژمارەی فرۆشتنیان کەمی کردووە کە خاوەن کارەکان ھۆکاری ئەم دابەزینە بەرچاوە دەگەرێنەوە بۆ ڤایرۆسی کۆرۆنا. ھەندێک لەو کارانەی کاریان تێکراوە ھەوڵیان داوە خۆیان وا پیشان بدەن کە نەژادی وڵاتێکی دیکەی ئاسییان وەک لەوەی چینیی بن بۆ بەدەست ھێنان و بەرزکردنەوەی ژمارەی فرۆشتن و کڕیارەکانیان.

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ئیسلامۆفۆبیا]]
* [[ترانسفۆبیا]]
* [[ھۆمۆفۆبیا]]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}

{{تووڵی دەروازە|ئاسیا|پزیشکی|چین|دەروونناسی|کۆمپیوتەر|ڕۆژھەڵاتی ناوین|دەیەی ٢٠١٠|دەیەی ٢٠٢٠}}
{{پۆلی کۆمنز|Xenophobia and racism related to the COVID-19 pandemic}}

[[پۆل:ئیسلامۆفۆبیا]]
[[پۆل:ترانسفۆبیا]]
[[پۆل:ھۆمۆفۆبیا]]</text>
      <sha1>2qmmlqsptwiq8n1dexpittqc2kl7eja</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چیرۆکی حوسێن کوردی شەبستەری</title>
    <ns>0</ns>
    <id>171117</id>
    <revision>
      <id>1578130</id>
      <parentid>1529178</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T13:33:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7319" sha1="doapt437p06xhchfag18utj75q5nqla" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}
'''چیرۆکی حوسێن کوردی شەبستەری'''، چیرۆکێکی فۆلکلۆر بە [[زمانی فارسی]]یە کە نووسەرەکەی نەزانراوەتەوە. ئەم چیرۆکە سەبارەت بە پاڵەوانەکانە و باس لە شەڕەکانێکی ئەفساناوی لەنێوان پاڵەوانانی سەفەوی، عوسمانی، ھندی و ئوزبەک دەکات.&lt;ref name=&quot;سەعید قانعی ۱&quot;&gt;کلیات حسین کرد شبستری، با تصحیح کامل، بە کوشش: سعید قانعی، تھران: دنیای کتاب، ۱۳۷۷ خورشیدی.&lt;/ref&gt; بە بڕوای [[ئۆلریش مارزۆلف]] ئەم چیرۆکە بە سەردەمی [[قاجارەکان]] دەگەڕێتەوە، بەڵام [[مێھران ئەفشاری]] پێی وایە بەھۆی ئەوە کە دەستەواژەکانی تایبەتی کۆمەڵایەتی و بەریوەبەرایەتیی سەردەمی سەفەوییەکان لەم چیرۆکە بە کار ھینراوە، دەبێت بگەڕیتەوە بە سەردەمی [[سەفەوییەکان]] و زۆر کۆنتر لەوە بێت.

== چیرۆک ==
چیرۆکی حوسێنی کوردی شەبستەری لە سەردەمی سەفەوییەکان ڕوودەدات. کەسایەتیی سەرەکیی چیرۆکەکە پاڵەوانێکە بە ناوی ''حوسێنی کورد''. حوسێنی کورد شاگردی پاڵەوان ''مەسیح توکمەبەندی تەورێزی''یە کە لە پاڵەوانەکانی بارەگای [[شا عەباسی یەکەم|شا عەباسی سەفەوی]]یە. حوسێنی کورد بەھۆی ناڕەزاییی ھاوسەری مەسیحی توکمەبەند، لە تەورێز دەردەچێت و لە شاری [[ئەسفەھان]]ی پێتەخت دەبێت بە یەکێک لە پاڵەوانەکانی بارەگای شا عەباس. حوسێنی کورد باجی ھەوت ساڵەی ئێران لە پاشای ھند دەگرێت و بۆ شاعەباس دەھینێت و بەم ھۆکارە شاعەباس خەڵاتێکی یەکجار زۆری پێشکەشی دەکات و دەبێت بە یەکێک لە نزیکانی شا عەباسی سەفەوی. لە بارەگای شاعەباس پاڵەوانەکانێکی زۆر لەژێر سەرپەرشتیی ''سەید میرباقر ئاجورکەر'' لە خزمەتی شا عەباسدان و لە شەڕەکانی ئێرانی سەفەوی لەگەڵ عوسمانییەکان و ئوزبەکەکان بۆ بەرژەوەندیی سەفەوییەکان شەڕ دەکەن. جێگای حوسێنی کورد لە نێوان پاڵەوانەکانی بارەگای شاعەباس وەکوو جێگای ڕوستەم لە نێو پاڵەوانەکانی [[شانامە]]دایە.

چیرۆکی حوسێن کوردی شەبستەری بۆ ساڵانێکی زۆر لەنێوان [[قاوەخانە]]کان و شەقامەکانی شارەکانی ئێران خوێندراوەتەوە و بە دڵی خەڵک بووە. لەم چیرۆکەدا ئاماژە بە تایبەتمەندییەکانی کۆمەڵایەتی، چاندی و زمانیی کۆمەڵگای سەردەمی سەفەوییەکان کراوە و سەرچەمێکی باش بۆ ناسینی چاندی ئەو سەردەمە بە ئەژمار دێت.&lt;ref name=&quot;سەعید قانعی ۱&quot;&gt;کلیات حسین کرد شبستری، با تصحیح کامل، بە کوشش: سعید قانعی، تھران: دنیای کتاب، ۱۳۷۷ خورشیدی.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ئەفشار و ئەفشاری ۱&quot;&gt;قصە حسین کرد شبستری، بە کوشش ایرج افشار و مھران افشاری، تھران: نشر چشمە، ۱۳۸۵، مقدمە کتاب.&lt;/ref&gt;


== لە سینەما ==
[[ئیسماعیل کۆشان]] لە ساڵی ١٩٦٦ فیلمێکی سینەمایی بە ناوی [[حوسێنی کورد]] لەسەر ئەم چیرۆکە بەرھەم ھیناوە. لەم فیلمە ''حوسێن کوردی شەبستەری'' بۆ ''مەسیح خان'' شوانی دەکات و کچی خان بە ناوی ''فەریناز'' لە دەستی دزدەکان ڕزگار دەکات و بەدوای ڕووداوەکانی پاڵەوانی لەلایەن شا عەباس دەبێت بە دارۆغەی ئەسفەھانی پێتەخت و لە ئاکامیش لەگەڵ فەریناز ھاوسەرگیری دەکات.&lt;ref name=&quot;ایران تریبونال ۱&quot;&gt;[http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=138204240022 بانکی چڕوپڕی زانیارییەکانی سینەمای ئێران: ''حوسێنی کورد'' (فارسی)؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201118085053/http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=138204240022 |date=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ }} سەردان لە ۱١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠.&lt;/ref&gt;

== لە چاندی گشتی ==
حوسێن کوردی شەبستەری چیرۆکێکی درێژە و لە زمانی فارسی بە کینایە بە کەسانێک کە زۆر قسە دەکەن دەڵێن چیرۆکی حوسێنی کوردی شەبستەری دەخوێنێتەوە، یان سەبارەت بە ڕووداو و باسەکانی درێژخایەن دەڵێن بە چیرۆکی حوسێن کوردی شەبستەری دەمێنێت.

== کتێب ==
چیرۆکی حوسێن کوردی شەبستەری زۆر جار لە ئێران چاپ و بڵاو کراوەتەوە. چڕوپڕترین چاپی ئەم چیرۆکە لە ساڵی ٢٠٠٦ لەلایەن [[ئیرەج ئەفشار]] و [[مێھران ئەفشاری]] لە ٥١٦ پەڕە لە [[تاران]] چاپ کراوە.&lt;ref name=&quot;کتاب نیوز ۱&quot;&gt;[http://www.ketabnews.com/fa/news/4395/قصه-حسین-کرد-شبستری-زنده-شد کتاب نیوز: ''چیرۆکی حوسێن کوردی شەبستەری زیندوو کرایەوە'' (فارسی)، نووسراو لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦؛]{{بەستەری مردوو|url=http://www.ketabnews.com/fa/news/4395/%D9%82%D8%B5%D9%87-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D8%B4%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B4%D8%AF |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ۱١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠.&lt;/ref&gt; ئەم چیرۆکە ھەروەھا بە شێوەی دەنگ بڵاو کراوەتەوە.

حوسێنی کوردی شەبستەری تا بە ئێستاکە بە زمانی کوردی وەرنەگێڕاوەتەوە.

== لێکۆڵێنەوە ==
[[ئۆلریش مارزۆلف]] لەسەر چیرۆکی حوسێنی کوردی شەبستەری سەرنجی ڕاکیشاوە. ھەروەھا ئیرج ئەفشار و مێھران ئەفشاری لەسەر کتێبەکەی خوەیان پێشەکییەکی پسپۆڕانەیان نووسیوە. یەکەمین وتارەکان سەبارەت بە ئەم چیرۆکە لەلایەن زەھرا دێھقان دێھنەوی و یەدوڵڵا جەلالی پندەری لە گۆڤاری ''ئەدەبپەژووھی'' نووسراوەتەوە.

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}

[[پۆل:پاڵەوانە کوردەکان]]
[[پۆل:چیرۆکە فارسییەکان]]
[[پۆل:کەسایەتییەکانی پەندەکانی پێشینان]]</text>
      <sha1>doapt437p06xhchfag18utj75q5nqla</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad</title>
    <ns>3</ns>
    <id>171678</id>
    <revision>
      <id>1578190</id>
      <parentid>1575535</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T01:47:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dexbot</username>
        <id>6403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: ئەرشیڤکردنی 2 بابەت (کۆنتر لە ٢٠ ڕۆژ) بۆ [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/ئەرشیڤی ٦]]</comment>
      <origin>1578190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19495" sha1="3ucnmkm2hlviibum07srjkrjccd2d7z" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:&lt;span style=&quot;position:absolute; top:-9999px;&quot;&gt;User_Talk:&lt;/span&gt;{{font color|#f207cb|'''Sakura emad'''}}}}
&lt;div style=&quot;position: fixed; left:20px; bottom:0; display:block; height:120px;&quot;&gt;[[File:Wikimedia Foundation logo - vertical.svg|100px|Wikimedia Sverige]]&lt;/div&gt;

&lt;!--- ئەرشیڤ بۆت ---&gt;
{{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot
|archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/ئەرشیڤی %(counter)s
|algo = old(20d)
|counter = 6
|maxarchivesize = 200K
|archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}}
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 2
}}

{{ئەرشیڤەکان}}


&lt;!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------&gt;
&lt;center&gt;ئەگەر لێرەی بۆ ئەوەی بزانیت بۆچی وتارەکەت تاگی سڕینەوەی لەسەرە یان دەسڕدرێتەوە,&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;باشترین شت ئەوەیە بچیت سەرچاوەی بۆ زیاد بکەیت.&lt;/center&gt;
&lt;br /&gt;
{| style=&quot;background:gray;&quot;
|&lt;span style=&quot;color: yellow&quot;&gt;[[Image:{{{image|Emblem-important.svg}}}|20px|Caution]] '''تێبینی بکە'''&lt;/span&gt;
|}
 
ئەگەر وتارەکەتم سڕیوەتەوە و دەتەوێ بزانیت بۆچی، ئەوا تکایە سەرەتا سەیرێکی ئەم سیاسەت و ڕێسایانەی ویکیپیدیا بکە لە خوارەوە:
{{col-begin|width=50%}}
|-
| 
*[[وپ:بایەخ]] (بایەخداری)
*[[وپ:ژکز]] (بایەخداری کەسایەتییەکان)
*[[وپ:سب]] (سەلماندنیبوون)
*[[وپ:دسب]] (ئاماژە بە سەرچاوە)
*[[وپ:کۆپی پەیست]] و [[وپ:لک]] (لەبەرگرتنەوە (کۆپیکردن)
|}
&lt;!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------&gt;

== ترجمە ==

{{Pin message|}}&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٦:٤١، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٣١ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٥١١٩٣١٨}}
دەمباش Sakura emad,

تحدثنا سابقًا عن ترجمة مقالات نساء بارزات، فأنا جمعتُ الآن بعض الأسماء، وھن:
* [[w:ar:وجدان النقیب]]
* [[w:ar:حنان فوزی المسعودی]] 
* [[w:ar:فیفیان صلیوا]] 
ومن غیر عراقیات:
* [[w:ar:عزیزة ھارون]] 
* [[w:ar:روز شحفة]]  
* [[w:ar:سلوی محمصانی مومنة]] 
* [[w:ar:جھان غزاوی عونی]]  
* [[w:ar:ثمار حلوانی]]  
وأظن فی البدایة تکفیک! زور سپاس. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏٠٠:٠١، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)

:مرحبا @[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] نعم صح بذکر شکرا لک، {{Doing|یُنفَّذ}}
:١. [[ڕۆوز شەحفە]] {{Done|تم}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٤، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)
:٢. [[ویجدان نەقیب]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٦، ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)
:٣. [[عەزیزە ھاڕوون]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٥٥، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)
:: شکرا لک Sakura Hana. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏١٠:٠٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)
:::@[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]]
::::4. [[سەلوا محمەسانی]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)
::::ئەم بەریزە سینەماکار نیە، گوناحە لەپال بەهمەن و شەوکەت ناوی بنوسریت، ئەم بەریزە یەک فیلمی کوردی بەناوی هەنسکی ئاسمان دروست کردووە، کە فلمیکی لاوازە و  ستافەکەی پەشیمانن لەو فیلمە، بەرهەمهینەرەکانی دوو گەنج بوون توشی زەرەریکی زۆر بوون، لە دوای ئەو زیان و شکستە بەرهەمهینەریکیان جوو بۆ هاندەران و ئەوی تریان وازی لەسینەما هینا. بۆیە باشتر وابە لابدریت بۆ سومعىی کورد جوان نیە و نابیت بکریتە نموونەی فیلمی کوردی. [[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Cinamekurdi|لێدوان]]) ‏٠٢:٤٥، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC)
:::::@[[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] نازانم باسی کێ دەکەیت بە دیاریکراوی بەڵام ھەموو ئەوانەی لە سەرەوە نووسراون زۆربەیان شاعیرن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٤:٥١، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC)
:::::: [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٦، ٢ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC)

== سەرخستنی ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی ==

&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٢٨، ٢٥ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٧٠٤٩٧٠٩}}{{Pin message|}}
&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٥:٤٤، ٣٠ی ئایاری ٢٠٣٢ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٦٩٥٠٨٦٨٣}}
سڵاو، ئەم پەیامەت بۆ ھاتووە چونکە یان [https://meta.toolforge.org/catanalysis/?title=Wt%2Fckb&amp;cat=0&amp;wiki=incubatorwiki#Lists لێرە (لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی لە ئینکیوبەیتر)] بەشداریت کردووە یان [[Special:PermaLink/933823#چەند_پرسیارێک_لەسەر_ویکیوتە|لێرە]] ئامادەییت دەربڕیوە کە بەشداری بکەیت یانیش لەبەر چالاکیت لە ویکیپیدیا بۆت ھاتووە. ئەگەر ناتەوێت بەشداری بکەیت یان ئەم پەیامەت بەھەڵە بۆ ھاتووە، دەتوانیت فەرامۆشی بکەیت.

ھەوڵێک ھەیە کە [[ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی]] دروست بکرێت. بۆ ئەمەش پەڕەیەکی ڕێنمایی دروست کراوە. بڕوانە [[incubator:Help:Wt/ckb/ڕێنماییی سەرەتایی بۆ دروستکردنی ویکیفەرھەنگ]]. پێشتر چەند جارێک ئەم ھەوڵە دراوە، بەڵام لەبەر کەمیی ژمارەی بەکارھێنەران، سەرکەوتوو نەبووە. گەر ئەم جارە بەشدارییەکی باش ھەبێت، دۆمەینی تایبەت بە خۆی دابین دەکرێت. تکایە سەرەتا ڕێنمایییەکان بخوێنەوە. بەپێی پیلان، پڕۆژەکە لە ماوەی ١ی حوزەیران تا ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەچێت بەڕێوە و گەر ٥ بەکارھێنەر بەشدار بن، ئەوا دەبێت ھەر کەسێکیان ڕۆژانە تەنیا ١٠ پەڕە لە بۆشاییناوی سەرەکی دروست بکات. بەمەش بە ١٠ ڕۆژی یەکەم دەگەینە ٥٠٠ پەڕە (پێشتر ٣٩١ پەڕە دروست کراون) بەمەش زۆر نزیک دەبینەوە لە ٨٠٠ تا ١٬٠٠٠ پەڕە و ئەم بڕەش بەشی پێویستە و دەتواندرێت داوای دۆمەینی [https://ckb.wiktionary.org ckb.wiktionary.org] بکەین. گەر ھەر پرسیارێکت ھەبوو، ھەر لێرە بانگی [[بەکارھێنەر:Aram]] بکە و پرسیارەکەت بکە. گەر پێت خۆش بێت، دەتوانیت لە [https://discord.gg/TWyzqBv دیسکۆرد] قسەی لەگەڵ بکەیت. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١١:١٠، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC)

:[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|@MediaWiki message delivery]] شتێکی جوانە [[بەکارھێنەر:Ranjzaidan|Ranjzaidan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ranjzaidan|لێدوان]]) ‏١٢:٢٧، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)


&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Aram@ckbwiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%95%D8%B1%DA%BE%DB%95%D9%86%DA%AF&amp;oldid=949701 --&gt;

{{وب|Sakura emad}} منیش دەمەوێت ببمە یەکێک لەوانەی کە دەیانەوێت ویکی فەرھەنگ سەربخەین، تکایە پێمبڵێ چۆن بیکەم؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٦:٢٠، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)

== ئەو بابەتانەی کە بۆ دەنگدان کاندید کراون ==

&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١١:٢٤، ٢ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٥٠٥٨٦٩٨}}{{Pin message|}}
سڵاو پرسیارێکم ھەیە، ئەو بابەتانەی کە وەک بابەتی ھەڵبژێردراو یان باش کاندید دەکەین تا کەی دەمێننەوە لە حاڵەتی دەنگدان و دەنگیان بۆ نییە، ژمارەیەک بابەت کە خۆم نووسیومە کاندید کراون بۆ دەنگدان، وە أ کاتێکی زۆر درێژ تێپەڕیوە و ھیچ دەنگێک نییە، و بێگومان ئەمەش بە شێوەیەکی سەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ نەبوونی ئەندامانی کارلێککار لەناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و بۆ ئەمەش، داواتان لێدەکەم پێداچوونەوە بەم بابەتانەدا بکەن و بە باشی بیانخوێننەوە، و ئێوەش دۆخیان دیاری بکەن .لە نێو بابەتە باشەکان و بابەتە ھەڵبژێردراوەکاندا قبوڵیان دەکەیت؟,, سوباس,, [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏٢٢:١٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)

:@[[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]]: زۆر سپاس بۆ بەشدارییە بەبەھاکانت و درووستکردنی وتاری گوونجاو و پاڵاوتنیان، قسەکانت لە جێگای خۆیانن و ماوەیەکی زۆرە داتناون:
:* [[ویکیپیدیا:وتارە ھەڵبژێردراوەکان/پاڵاوتن/تەھماسبی یەکەم|تەھماسبی یەکەم]]
:* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا|جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا]]
:* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/مەمالیکی عێراق|مەمالیکی عێراق]]
:* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/گۆڕەپانی کۆماری|گۆڕەپانی کۆماری]]
:ھەندێکیان دەنگیان بۆ دراوە تەنھا پێداچوونەوەیەکی پێویستە، ھەندێکیان ھێشتا دەنگیان نییە بەکورتی لە ئێستادا پێویست بە دەنگێکی زۆر ناکات بۆ ئەوەی ببن بە وتارێکی باش دوو دەنگ لەلایەن دوو بەکارھێنەری پێشکەوتوو بەبیرورای من بەسە بۆ ئەوەی ئەنجامێک بۆ وتارەکەت وەربگریت،
:من ھەوڵ دەدەم بە یەک بە یەکیان دا بچمەوە و سەیریان بکەم دەر ئەنجامیان بزانین لە کاتێکی نزیکدا {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)

== Wikipedia translation of the week: 2022-34 ==

&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٤٥، ٦ی ئەیلوولی ٢٠٣٢ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٨٠٩٤٧٣٩}}{{Pin message|}}
{| class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;&quot;
|-
|style=&quot;text-align:center;&quot;| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:In the Arbour]]'''&lt;br /&gt; &lt;/div&gt;

Please be bold and help translate this article!

----
[[File:Gierymski In the arbour.png|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''''In the Arbour''''' (Polish: W altanie) is an oil painting created by Polish Realist painter Aleksander Gierymski in 1882. It is displayed at the National Museum in Warsaw, Poland. In the painting is shown a social gathering of a group of aristocrats portrayed in 18th-century clothes, which takes place on a summer day in a garden. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] ‏١١:٤٧، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)''
&lt;/div&gt;
|}

&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=23685356 --&gt;

== دەنگ بدە بە بابەتەکان ==

&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٣٥، ٢١ی شوباتی ٢٠٣٣ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٩٢٦٠٢١١٩}}{{Pin message|}}
سڵاو @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]، بابەتی زۆرم هەیە کە کاندیدم کرد بۆ دەنگدان لەنێو بابەتی هەڵبژێردراو و باشی ناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و ڕاشکاوانە، هەندێک کاندید بۆ هەندێک هاوکار دەبینم، بابەتەکە لە بابەتەکانی هەڵبژێردراودا هاتووە تەنها بە دوو دەنگ، بابەتەکانی هەڵبژێردراو، من هیوادارم دەنگ بدەن و بیانخەنە ناو لیستەکەوە، چونکە نزیکەی هەشت مانگ تێپەڕیوە، و ئەم بابەتانە هێشتا لە شوێنی خۆیانن بەبێ دەنگدان.سوپاس. [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏١١:٤٤، ١٤ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC)

:s [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٣، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC)

== Wikipedia translation of the week: 2026-16 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Very-low-calorie diet]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Green smoothie (8222465502).jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
A '''very-low-calorie diet''' (VLCD), also known as semistarvation diet and crash diet, is a type of diet with very or extremely low daily food energy consumption. VLCDs are defined as a diet of 800 kilocalories (3,300 kJ) per day or less. Modern medically supervised VLCDs use total meal replacements, with regulated formulations in Europe and Canada which contain the recommended daily requirements for vitamins, minerals, trace elements, fatty acids, protein and electrolyte balance. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥٦، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30306870 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-17 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Chromodoris willani]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Babosa de mar (Chromodoris willani), Anilao, Filipinas, 2023-08-24, DD 34.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''''Chromodoris willani''''', commonly known as Willan's chromodoris, is a species of sea slug, a dorid nudibranch, a shell-less marine gastropod mollusk in the family Chromodorididae. The species is named for the renowned nudibranch taxonomist Dr. Richard C. Willan. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٤، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30430366 --&gt;</text>
      <sha1>3ucnmkm2hlviibum07srjkrjccd2d7z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578192</id>
      <parentid>1578190</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T02:04:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>12292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikipedia translation of the week: 2026-18 */ بەشی نوێ</comment>
      <origin>1578192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21735" sha1="9g9m10t2o9soa8iz4toq09n3pa26drg" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:&lt;span style=&quot;position:absolute; top:-9999px;&quot;&gt;User_Talk:&lt;/span&gt;{{font color|#f207cb|'''Sakura emad'''}}}}
&lt;div style=&quot;position: fixed; left:20px; bottom:0; display:block; height:120px;&quot;&gt;[[File:Wikimedia Foundation logo - vertical.svg|100px|Wikimedia Sverige]]&lt;/div&gt;

&lt;!--- ئەرشیڤ بۆت ---&gt;
{{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot
|archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/ئەرشیڤی %(counter)s
|algo = old(20d)
|counter = 6
|maxarchivesize = 200K
|archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}}
|minthreadsleft = 0
|minthreadstoarchive = 2
}}

{{ئەرشیڤەکان}}


&lt;!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------&gt;
&lt;center&gt;ئەگەر لێرەی بۆ ئەوەی بزانیت بۆچی وتارەکەت تاگی سڕینەوەی لەسەرە یان دەسڕدرێتەوە,&lt;/center&gt;
&lt;center&gt;باشترین شت ئەوەیە بچیت سەرچاوەی بۆ زیاد بکەیت.&lt;/center&gt;
&lt;br /&gt;
{| style=&quot;background:gray;&quot;
|&lt;span style=&quot;color: yellow&quot;&gt;[[Image:{{{image|Emblem-important.svg}}}|20px|Caution]] '''تێبینی بکە'''&lt;/span&gt;
|}
 
ئەگەر وتارەکەتم سڕیوەتەوە و دەتەوێ بزانیت بۆچی، ئەوا تکایە سەرەتا سەیرێکی ئەم سیاسەت و ڕێسایانەی ویکیپیدیا بکە لە خوارەوە:
{{col-begin|width=50%}}
|-
| 
*[[وپ:بایەخ]] (بایەخداری)
*[[وپ:ژکز]] (بایەخداری کەسایەتییەکان)
*[[وپ:سب]] (سەلماندنیبوون)
*[[وپ:دسب]] (ئاماژە بە سەرچاوە)
*[[وپ:کۆپی پەیست]] و [[وپ:لک]] (لەبەرگرتنەوە (کۆپیکردن)
|}
&lt;!----------------------- تێبینی سڕینەوە --------------------------&gt;

== ترجمە ==

{{Pin message|}}&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٦:٤١، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٣١ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٥١١٩٣١٨}}
دەمباش Sakura emad,

تحدثنا سابقًا عن ترجمة مقالات نساء بارزات، فأنا جمعتُ الآن بعض الأسماء، وھن:
* [[w:ar:وجدان النقیب]]
* [[w:ar:حنان فوزی المسعودی]] 
* [[w:ar:فیفیان صلیوا]] 
ومن غیر عراقیات:
* [[w:ar:عزیزة ھارون]] 
* [[w:ar:روز شحفة]]  
* [[w:ar:سلوی محمصانی مومنة]] 
* [[w:ar:جھان غزاوی عونی]]  
* [[w:ar:ثمار حلوانی]]  
وأظن فی البدایة تکفیک! زور سپاس. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏٠٠:٠١، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)

:مرحبا @[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] نعم صح بذکر شکرا لک، {{Doing|یُنفَّذ}}
:١. [[ڕۆوز شەحفە]] {{Done|تم}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٣٤، ١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)
:٢. [[ویجدان نەقیب]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٥:٥٦، ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)
:٣. [[عەزیزە ھاڕوون]] --[[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٣:٥٥، ٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)
:: شکرا لک Sakura Hana. --[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ruwaym|لێدوان]]) ‏١٠:٠٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)
:::@[[بەکارھێنەر:Ruwaym|Ruwaym]]
::::4. [[سەلوا محمەسانی]] [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٦:٥٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)
::::ئەم بەریزە سینەماکار نیە، گوناحە لەپال بەهمەن و شەوکەت ناوی بنوسریت، ئەم بەریزە یەک فیلمی کوردی بەناوی هەنسکی ئاسمان دروست کردووە، کە فلمیکی لاوازە و  ستافەکەی پەشیمانن لەو فیلمە، بەرهەمهینەرەکانی دوو گەنج بوون توشی زەرەریکی زۆر بوون، لە دوای ئەو زیان و شکستە بەرهەمهینەریکیان جوو بۆ هاندەران و ئەوی تریان وازی لەسینەما هینا. بۆیە باشتر وابە لابدریت بۆ سومعىی کورد جوان نیە و نابیت بکریتە نموونەی فیلمی کوردی. [[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Cinamekurdi|لێدوان]]) ‏٠٢:٤٥، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC)
:::::@[[بەکارھێنەر:Cinamekurdi|Cinamekurdi]] نازانم باسی کێ دەکەیت بە دیاریکراوی بەڵام ھەموو ئەوانەی لە سەرەوە نووسراون زۆربەیان شاعیرن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٤:٥١، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC)
:::::: [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٠:٥٦، ٢ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC)

== سەرخستنی ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی ==

&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٢٨، ٢٥ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٧٠٤٩٧٠٩}}{{Pin message|}}
&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٠٥:٤٤، ٣٠ی ئایاری ٢٠٣٢ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٦٩٥٠٨٦٨٣}}
سڵاو، ئەم پەیامەت بۆ ھاتووە چونکە یان [https://meta.toolforge.org/catanalysis/?title=Wt%2Fckb&amp;cat=0&amp;wiki=incubatorwiki#Lists لێرە (لە ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی لە ئینکیوبەیتر)] بەشداریت کردووە یان [[Special:PermaLink/933823#چەند_پرسیارێک_لەسەر_ویکیوتە|لێرە]] ئامادەییت دەربڕیوە کە بەشداری بکەیت یانیش لەبەر چالاکیت لە ویکیپیدیا بۆت ھاتووە. ئەگەر ناتەوێت بەشداری بکەیت یان ئەم پەیامەت بەھەڵە بۆ ھاتووە، دەتوانیت فەرامۆشی بکەیت.

ھەوڵێک ھەیە کە [[ویکیفەرھەنگی کوردیی ناوەندی]] دروست بکرێت. بۆ ئەمەش پەڕەیەکی ڕێنمایی دروست کراوە. بڕوانە [[incubator:Help:Wt/ckb/ڕێنماییی سەرەتایی بۆ دروستکردنی ویکیفەرھەنگ]]. پێشتر چەند جارێک ئەم ھەوڵە دراوە، بەڵام لەبەر کەمیی ژمارەی بەکارھێنەران، سەرکەوتوو نەبووە. گەر ئەم جارە بەشدارییەکی باش ھەبێت، دۆمەینی تایبەت بە خۆی دابین دەکرێت. تکایە سەرەتا ڕێنمایییەکان بخوێنەوە. بەپێی پیلان، پڕۆژەکە لە ماوەی ١ی حوزەیران تا ١ی تەممووزی ٢٠٢٢ دەچێت بەڕێوە و گەر ٥ بەکارھێنەر بەشدار بن، ئەوا دەبێت ھەر کەسێکیان ڕۆژانە تەنیا ١٠ پەڕە لە بۆشاییناوی سەرەکی دروست بکات. بەمەش بە ١٠ ڕۆژی یەکەم دەگەینە ٥٠٠ پەڕە (پێشتر ٣٩١ پەڕە دروست کراون) بەمەش زۆر نزیک دەبینەوە لە ٨٠٠ تا ١٬٠٠٠ پەڕە و ئەم بڕەش بەشی پێویستە و دەتواندرێت داوای دۆمەینی [https://ckb.wiktionary.org ckb.wiktionary.org] بکەین. گەر ھەر پرسیارێکت ھەبوو، ھەر لێرە بانگی [[بەکارھێنەر:Aram]] بکە و پرسیارەکەت بکە. گەر پێت خۆش بێت، دەتوانیت لە [https://discord.gg/TWyzqBv دیسکۆرد] قسەی لەگەڵ بکەیت. [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏١١:١٠، ٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC)

:[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|@MediaWiki message delivery]] شتێکی جوانە [[بەکارھێنەر:Ranjzaidan|Ranjzaidan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ranjzaidan|لێدوان]]) ‏١٢:٢٧، ١٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)


&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Aram@ckbwiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%BE%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D8%A7:%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%D9%81%DB%95%D8%B1%DA%BE%DB%95%D9%86%DA%AF&amp;oldid=949701 --&gt;

{{وب|Sakura emad}} منیش دەمەوێت ببمە یەکێک لەوانەی کە دەیانەوێت ویکی فەرھەنگ سەربخەین، تکایە پێمبڵێ چۆن بیکەم؟ [[بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|ئارۆ سالار محمود]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارۆ سالار محمود|لێدوان]]) ‏١٦:٢٠، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)

== ئەو بابەتانەی کە بۆ دەنگدان کاندید کراون ==

&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١١:٢٤، ٢ی ئابی ٢٠٣٢ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٥٠٥٨٦٩٨}}{{Pin message|}}
سڵاو پرسیارێکم ھەیە، ئەو بابەتانەی کە وەک بابەتی ھەڵبژێردراو یان باش کاندید دەکەین تا کەی دەمێننەوە لە حاڵەتی دەنگدان و دەنگیان بۆ نییە، ژمارەیەک بابەت کە خۆم نووسیومە کاندید کراون بۆ دەنگدان، وە أ کاتێکی زۆر درێژ تێپەڕیوە و ھیچ دەنگێک نییە، و بێگومان ئەمەش بە شێوەیەکی سەرەکی دەگەڕێتەوە بۆ نەبوونی ئەندامانی کارلێککار لەناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و بۆ ئەمەش، داواتان لێدەکەم پێداچوونەوە بەم بابەتانەدا بکەن و بە باشی بیانخوێننەوە، و ئێوەش دۆخیان دیاری بکەن .لە نێو بابەتە باشەکان و بابەتە ھەڵبژێردراوەکاندا قبوڵیان دەکەیت؟,, سوباس,, [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏٢٢:١٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)

:@[[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]]: زۆر سپاس بۆ بەشدارییە بەبەھاکانت و درووستکردنی وتاری گوونجاو و پاڵاوتنیان، قسەکانت لە جێگای خۆیانن و ماوەیەکی زۆرە داتناون:
:* [[ویکیپیدیا:وتارە ھەڵبژێردراوەکان/پاڵاوتن/تەھماسبی یەکەم|تەھماسبی یەکەم]]
:* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا|جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا]]
:* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/مەمالیکی عێراق|مەمالیکی عێراق]]
:* [[ویکیپیدیا:پاڵاوتنی وتاری باش/گۆڕەپانی کۆماری|گۆڕەپانی کۆماری]]
:ھەندێکیان دەنگیان بۆ دراوە تەنھا پێداچوونەوەیەکی پێویستە، ھەندێکیان ھێشتا دەنگیان نییە بەکورتی لە ئێستادا پێویست بە دەنگێکی زۆر ناکات بۆ ئەوەی ببن بە وتارێکی باش دوو دەنگ لەلایەن دوو بەکارھێنەری پێشکەوتوو بەبیرورای من بەسە بۆ ئەوەی ئەنجامێک بۆ وتارەکەت وەربگریت،
:من ھەوڵ دەدەم بە یەک بە یەکیان دا بچمەوە و سەیریان بکەم دەر ئەنجامیان بزانین لە کاتێکی نزیکدا {{زۆر سپاس}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٢٠، ١ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)

== Wikipedia translation of the week: 2022-34 ==

&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٤:٤٥، ٦ی ئەیلوولی ٢٠٣٢ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٧٨٠٩٤٧٣٩}}{{Pin message|}}
{| class=&quot;plainlinks mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background:#DDDDDD; border:1px solid #BBBBBB; color:#000000; padding .4em;&quot;
|-
|style=&quot;text-align:center;&quot;| The winner this [[m:Translation of the week/2022 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:In the Arbour]]'''&lt;br /&gt; &lt;/div&gt;

Please be bold and help translate this article!

----
[[File:Gierymski In the arbour.png|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''''In the Arbour''''' (Polish: W altanie) is an oil painting created by Polish Realist painter Aleksander Gierymski in 1882. It is displayed at the National Museum in Warsaw, Poland. In the painting is shown a social gathering of a group of aristocrats portrayed in 18th-century clothes, which takes place on a summer day in a garden. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] ‏١١:٤٧، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC)''
&lt;/div&gt;
|}

&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=23685356 --&gt;

== دەنگ بدە بە بابەتەکان ==

&lt;!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١٢:٣٥، ٢١ی شوباتی ٢٠٣٣ (UTC) --&gt;{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٩٢٦٠٢١١٩}}{{Pin message|}}
سڵاو @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]]، بابەتی زۆرم هەیە کە کاندیدم کرد بۆ دەنگدان لەنێو بابەتی هەڵبژێردراو و باشی ناو ئینسایکلۆپیدیاکەدا، و ڕاشکاوانە، هەندێک کاندید بۆ هەندێک هاوکار دەبینم، بابەتەکە لە بابەتەکانی هەڵبژێردراودا هاتووە تەنها بە دوو دەنگ، بابەتەکانی هەڵبژێردراو، من هیوادارم دەنگ بدەن و بیانخەنە ناو لیستەکەوە، چونکە نزیکەی هەشت مانگ تێپەڕیوە، و ئەم بابەتانە هێشتا لە شوێنی خۆیانن بەبێ دەنگدان.سوپاس. [[بەکارھێنەر:Hamaredha|Hamaredha]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hamaredha|لێدوان]]) ‏١١:٤٤، ١٤ی شوباتی ٢٠٢٣ (UTC)

:s [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٨:١٣، ١٠ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC)

== Wikipedia translation of the week: 2026-16 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Very-low-calorie diet]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Green smoothie (8222465502).jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
A '''very-low-calorie diet''' (VLCD), also known as semistarvation diet and crash diet, is a type of diet with very or extremely low daily food energy consumption. VLCDs are defined as a diet of 800 kilocalories (3,300 kJ) per day or less. Modern medically supervised VLCDs use total meal replacements, with regulated formulations in Europe and Canada which contain the recommended daily requirements for vitamins, minerals, trace elements, fatty acids, protein and electrolyte balance. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥٦، ١٣ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30306870 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-17 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Chromodoris willani]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Babosa de mar (Chromodoris willani), Anilao, Filipinas, 2023-08-24, DD 34.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''''Chromodoris willani''''', commonly known as Willan's chromodoris, is a species of sea slug, a dorid nudibranch, a shell-less marine gastropod mollusk in the family Chromodorididae. The species is named for the renowned nudibranch taxonomist Dr. Richard C. Willan. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٤، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30430366 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-18 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Platypus venom]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Platypus spur.JPG|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The platypus is one of the few living mammals to produce venom. The venom is made in venom glands that are connected to hollow spurs on their hind legs; it is primarily made during the mating season.[1] While the venom's effects are described as extremely painful, it is not lethal to humans. Many archaic mammal groups possess similar tarsal spurs, so it is thought that, rather than having developed this characteristic uniquely, the platypus simply inherited this characteristic from its ancestors. Rather than being a unique outlier, the platypus is the last demonstration of what was once a common mammalian characteristic, and it can be used as a model for non-therian mammals and their venom delivery and properties. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٤، ٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30449041 --&gt;</text>
      <sha1>9g9m10t2o9soa8iz4toq09n3pa26drg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پەڕاو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>174383</id>
    <revision>
      <id>1578166</id>
      <parentid>1578022</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T17:01:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئێران|ئێران]]، [[دەروازە:چیاکان|چیاکان]] و [[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]]</comment>
      <origin>1578166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4002" sha1="q3nwalz8wn64xwqjr40kh2vv3xtrs3f" xml:space="preserve">{{تێک نەچێ|دەفتەر}}
'''پەڕاو''' زنجێرەکێوێک لە ناوچەی کرماشان لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، کە لە باکووری ڕۆژاوا ھەتا باکووری ڕۆژھەڵاتی شاری [[کرماشان]]&lt;ref name=&quot;ئیسنا ١&quot;&gt;[https://isna.ir/xdx5c6 ھەواڵدەریی خوێندکارانی ئێران (ئیسنا): ''پەڕاو؛ پلەکانێک بەڕەو ئاسمان'' (بە فارسی)، نووسراو لە ٢٥ی ئابی ٢٠١٠؛] سەردان لە ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٣.&lt;/ref&gt; بە درێژاییی نزیکەی ٨٠ کیلۆمەتر و پانتاییی نزیکەی ٩٨٠ کیلۆمەتر کێشراوە و بەشێک لە [[زاگرۆس|زنجێرەچیای زاگرۆس]] بە ئەژمار دێت.&lt;ref name=&quot;ویکی لۆک ١&quot;&gt;[https://es.wikiloc.com/rutas-senderismo/qll-w-hdwd-jdh-y-khwhstn-prw-5713022 ویکی لۆک: ''لووتکەکان و سنوورەکانی ڕێگاکانی کوێستانی پەڕاو'' (بە فارسی)، نووسینی نادر مونتەزریانی نووسراو لە ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣؛] سەردان لە ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٣.&lt;/ref&gt; زنجێرەکێوی پەڕاو لە باکووری ڕۆژاوا دەلکێتەوە بە [[شاھۆ|زنجێرەکێوی شاھۆ]]، و لە باشووری ڕۆژھەڵاتیش [[ڕۆباری گاماسیاو]] لە [[گەڕین|زنجێرەکێوی گەڕین]] جیای دەکاتەوە. گوندستانەکانی [[گوندستانی پایرەوەن|پایرەوەن]] و [[گوندستانی ناودەروەن|ناودەروەن]] لە باشووری ڕۆژاوا و گوندستانەکانی [[ناوچەی دینەوەر|دینەوەر]] و [[گوندستانی بێڵەوەر|بێڵەوەر]] لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەم کوێستانەدا داکەوتنەوە.&lt;ref name=&quot;ئیسنا ١&quot;/&gt; لووتکەی پەڕاو بە بەرزاییی ٣٤١٥ مەتر لە ئاستی زەریا بەرزترین لووتکەی ئەو زنجێرەکێوەیە و ھەروەھا بەرزترین لووتکەی پارێزگای کرماشان&lt;ref name=&quot;فیدراسیۆنی شاخەوانی ١&quot;&gt;[http://msfi.ir/ArticleView/Index/237 فیدراسیۆنی شاخەوانی و ھەڵچوونە وەرزشییەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران: ''پرۆژەی نەتەویی شاخەوانی لەژێر ناوی سیمورغی کێوەکانی ئێران'' (بە فارسی)، نووسراو لە ٢٨ی شوباتی ٢٠١٧؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230606163724/https://msfi.ir/ArticleView/Index/237 |date= ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ }} سەردان لە ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٣.&lt;/ref&gt; و یەکێک لە [[پێڕستی لووتکە زۆر بەرجەستەکانی ڕۆژاوای ئاسیا|١٥١٥ لووتکە]]ی [[لووتکەی زۆر بەرجەستە|زۆر بەرجەستە]]ی جیھان بە ئەژمار دێت.&lt;ref name=&quot;پیک لیست ١&quot;&gt;[http://www.peaklist.org/WWlists/ultras/iran.html پێڕستی لووتکەکان: ''٥٤ لووتکە بە بەرزیی ١٥٠٠ مەتر یان زیاتر لە ئێراندا'' (بە ئینگلیزی)، نووسراو لە ٢٠ی ئایاری ٢٠٠٦؛] سەردان لە ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٣.&lt;/ref&gt; لووتکەی قوتەچەرمی لە زنجێرەکێوی پەڕاو وەکوو یەکێک لە ھێماکانی شار و پارێزگای کرماشان بە کار ھاتووە.

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}
{{پۆلی کۆمنز|Mount Paraw}}
{{شریتی دەروازە|ئێران|چیاکان|جوگرافیا}}

[[پۆل:کێوە سێ ھەزار مەترییەکان]]
[[پۆل:کێوەکانی ئێران]]
[[پۆل:کێوەکانی پارێزگای کرماشان]]
[[پۆل:کێوەکانی زاگرۆس]]
[[پۆل:کێوەکانی کرماشان]]
[[پۆل:کێوەکانی کوردستان]]
[[پۆل:ھێماکانی کرماشان]]</text>
      <sha1>q3nwalz8wn64xwqjr40kh2vv3xtrs3f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چلچەمە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175844</id>
    <revision>
      <id>1578115</id>
      <parentid>1453568</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:22:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ٢ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6863" sha1="1pr4p1idd1gz6f2ogch5j1oe2f75bp6" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
| name = زنجیرە چیای چلچەمە
| photo = Chehelcheshme.jpg
| photo_caption =
| map = ئێران| map_caption = ئێران
| location = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
| label_position = bottom
| elevation_m = ٣١٧٣
| elevation_ref =
| prominence_m =
| prominence_ref =
| parent_peak =
| listing =
| range = [[زاگرۆس]] – [[کوردستان]]
| coordinates   = {{coord|35|57|20|N|52|06|36|E}}
| coordinates_ref =
| type =
| age =
| last_eruption =
| first_ascent =
| easiest_route = ئیساقاوا، کانامەت و بست
}}

'''زنجیرە چیای چلچەمە''' بەشێکە لە چیاکانی [[زاگرۆس]] کە لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و لە نێوان شارەکانی [[سەقز]] و [[دیواندەرە]] و [[مەریوان]] ھەڵکەوتووە. بەرزترین لوتکەی چلچەمە کە ھەر بە ناوی چلچەمە مەنشوورە، ٣١٧٣ مەتر لە [[ئاستی دەریا]] بەرزە کە لە نزیک گوندەکانی [[ئیساقاوا]] و [[کانامەت]] لە ٥٦ کیلومەتری باشووری ڕۆژئاوای سەقزدایە.&lt;ref&gt;[http://kurdistan.irib.ir/-/کوه-چهل-چش-1 کوه چهل چشمه کردستان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210621005420/http://kurdistan.irib.ir/-/%DA%A9%D9%88%D9%87-%DA%86%D9%87%D9%84-%DA%86%D8%B4-1 |date=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١ }}، وب سایت صدا و سیمای مرکز کردستان&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.iranview.ir/post/11252/چهل-چشمه چهل چشمه]{{بەستەری مردوو|url=https://www.iranview.ir/post/11252/%DA%86%D9%87%D9%84-%DA%86%D8%B4%D9%85%D9%87 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}، نمای ایران&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.iranhotelonline.com/blog/post-1846/کوه-چهل-چشمه-و-قله-شاه-نشین-کردستان کوه چهل چشمه و قله شاه نشین کردستان]، ئێران هوتیل، ١٣٩٩ هەتاوی&lt;/ref&gt;

== لوتکە بەناوبانگەکان ==

ئەم زنجیرە چیانە بێجگە لە چلچەمە، ٢٠ لوتکەی دیکەی ھەیە بە ناوەکانی&lt;ref&gt;[https://baraninews.ir/تاریخچه-دیواندره/چهل-چشمه/ کوه چهل چشمه]{{بەستەری مردوو|url=https://baraninews.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%B1%D9%87/%DA%86%D9%87%D9%84-%DA%86%D8%B4%D9%85%D9%87/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}، ماڵپەری کوردستان بارانی نیوز&lt;/ref&gt; شانشین، داڵاش، دوبرا، سوڵتان، باینچۆپ، ئەفراسیاو، کانی میران، مزگەوت و میرزا، باشوورتی و کەڵ کوژ و زۆرێکی دیکە. خودی لوتکەی چلچەمە چەنین یاڵی بە ناوەکانی کەڵ با، ملەکەوە، کانی زڵێخا، گاوە ڵاڵ، بەردە قیبلە، شانشین، کاڵ کاڵی، دڵو، ئەستێرە ڕەش لە خۆ گرتووەتە بەر.&lt;ref&gt;[http://www.ghodsgasht.com/fa/user/temp.php?irantech_parvaz=tourismdetail&amp;detail2=575&amp;detail=45 چهل‌ چشمه] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200918163514/http://www.ghodsgasht.com/fa/user/temp.php?irantech_parvaz=tourismdetail&amp;detail2=575&amp;detail=45 |date=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ }}، قودس گەشت&lt;/ref&gt;

ئەم زنجیرە چیانە بە تەواو گوندەکانی دەور و بەر لە ساردترین جێگە و ئەترافی کوردستانن کە ساڵانە بەفرێکی زۆر لەوێ دەبارێ و بەفر بە درێژایی ساڵدا لوتکەکان دادەپۆشێ.

== گوندەکانی ئەتراف ==
لە بناری چیاکانی چلچەمە گوندەکانی [[ئیساقاوا]]، [[کانامەت]]، [[بس (دێ)|بست]]، [[دەرەھووان]]، [[دەرەگاوان]]، [[سۆڵە]] و [[نەرگسەڵە]] ھەن کە شاخەوانەکان دەتوانن بۆ سەر کەوتن بە چلچەمە لە ڕێگەی ئیساقاوا و کانامەت و بست بە ڕێ کەون.

== گژ و گیا و گیانەوەر ==
لە بەرزایییەکانی چلچەمە گژ و گیای کێوی جۆراوجور دەڕوێ وەک سولان، کاشمە، [[لووشە]]، پسل، سموور، ڕێواس، مەنێ، سوورەبنە، گونی، کنیواڵ، پیچک، برزا، سنوبەر، سالمە، بەنەوشە و زۆرێک گیای کێوی دیکە کە لە بێ وێنەترین دەستەی گیا کێویەکانی کوردستان و ئێرانن.&lt;ref&gt;[http://kurdtoday.ir/news/7737/ چهل چشمه و سارال دیواندره از قاب دوربین] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171112065723/http://kurdtoday.ir/news/7737/ |date=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧ }}، کوردتودی،&lt;/ref&gt;
چلچەمە ژینگەی سروشتیی کۆمەڵێک گیانەوەرن وەکوو ورچ، ڕێوی، گورگ، کەو و کەروێشک.

== چەم و ڕووبارەکان ==
لە داوێن کێوەکانی چلچەمە ڕووبارەکان بە چکۆلە و گەورەوە خوڕ دەبنە خوارەوە کە دواتر دەبنە سەرچاوەی ڕووبارە بە ناوبانگەکان وەک [[قزڵ ئەوزەن]]، [[سیروان]]، [[خوڕخوڕە، سەقز|خوڕخوڕە]] و [[ڕووباری جەغەتوو|جەغەتوو]] و دەرژنە ناو [[دەریای قەزوین]] و [[دەریاچەی ورمێ|ورمێ]] و [[کەنداوی فارس|کەنداو]].

== ھەوار و کانی ئاوەکان ==
بە ناوبانگترین کانی لە داوێن کێوەکانی چلچەمە [[کانی چاورەش]]ە کە لە باشووری ڕۆژھەڵاتی لوتکەی چلچەمە ھەڵکەوتووە.
ھەر بەم جۆرە، ھەوار گەرمە، ھەوار قوڵەنگ ئەحمەد خدر، میکائیل کوێرە، کانی چاورەش، جمێن، کانی زڵێخا و مستەفاخان لە بە ناوبانگترین ھەوارەکانی داوێنی زنجیرە چیاکانی چلچەمەن.

تاشەوانەکان دەزانن کە ڕێگەکانی ناو بەرزایەکانی چلچەمە لە وەرزی زستاندا زۆر نائەمنن و دەبێ بۆ سەرکەوتن لە ھەر یەک لە لوتکەکانی چلچەمە لە ڕێنموونەکانی شاخەوانە شارەزاکان کەڵک وەر گرن.

== سەرچاوەکان ==
{{پەراوێزەکان}}

{{تووڵی دەروازە|ئێران|کوردستان}}

[[پۆل:کێوەکانی کوردستان]]
[[پۆل:کێوەکانی ئێران]]
[[پۆل:شارستانی سەقز]]
[[پۆل:شارستانی دیواندەرە]]
[[پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی پارێزگای کوردستان]]
[[پۆل:شوێنە گەشتیاریییەکان لە سەقز]]</text>
      <sha1>1pr4p1idd1gz6f2ogch5j1oe2f75bp6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ناتالیا گەرمەن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176434</id>
    <revision>
      <id>1578087</id>
      <parentid>1577810</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:11:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4720" sha1="q615tlx7lll7ofg8j5qb52o1nof0tvd" xml:space="preserve">{{داتابۆکس|بەند=Q6968023|پێڕستی ڕەش=فیلمۆگرافی،Has list، بواری کار	،Time period، زمانەکانی ئاخاوتن، وێبگە، ھاوسەر  ئەندامی حیزبی سیاسی، خوشک و برا، زمانی زگماکی، Candidacy in election، خوێندنەوەی ئای پی ئەی}}'''ناتالیا گەرمەن''' (Natalia Gherman؛ لە دایکبووی ٢٠ی ئازاری ١٩٦٩) کەسایەتی ژنە دیپلۆمات و سیاسەتوانی [[مۆلدۆڤا|مۆڵدۆڤییە]]،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=SPECIAL REPRESENTATIVE OF THE UNITED NATIONS SECRETARY-GENERAL FOR CENTRAL ASIA|ناونیشان=https://unrcca.unmissions.org/special-representative-united-nations-secretary-general-central-asia-0|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=UNRCCA|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230606084252/https://unrcca.unmissions.org/special-representative-united-nations-secretary-general-central-asia-0|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; ئەو لە ماوەی ٣٠ی ئایاری ٢٠١٣ تاوەکوو ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ بوو بە جێگری سەرۆک وەزیرانی مۆڵدۆڤا. هەروەها لە ماوەی ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٥ بۆ ٣٠ی تەممووزی ٢٠١٥ بە وەکالەت بووەتە [[سەرۆک وەزیران|سەرۆک وەزیرانی]] مۆڵدۆڤا.

ناتالیا لە ماوەی ساڵانی ٢٠١٣ بۆ ٢٠١٦ وەزیری کارووبارەکانی دەرەوەی مۆڵدۆڤا بووە. لە ساڵانی ٢٠٠٦ بۆ ٢٠٠٩ باڵیۆزی مۆڵدۆڤا بووە لە وڵاتانی [[سوێد]]، [[نەرویژ]] و [[فینلاند]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی ئابی ٢٠١٨|سەردێڕ=Special Representative of the Secretary-General for Central Asia and Head of the United Nations Regional Centre for Preventive Diplomacy for Central Asia|ناونیشان=https://www.un.org/sg/en/content/profiles/natalia-gherman|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=United Nations Secretary-General|زمان=en}}&lt;/ref&gt;

لە شووباتی ٢٠١٦، ناتالیا بووە نوێنەری هەڵبژێردراوی مۆڵدۆڤا بۆ وەرگرتنی پۆستی سکرتێری گشتی ڕێکخراوی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]، لە هەڵبژاردنەکە [[بان کی موون]] پۆستەکەی بەدەست هێنا. ناتالیا هەڵگری بڕواننامەی بەکالۆریۆس و ماستەرە، ماستەرەکەی لە ساڵی ١٩٩٩ لەسەر بابەتی جەنگ تەواوکرد.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Moldova Secretary-General Election|ناونیشان=https://www.un.org/pga/70/wp-content/uploads/sites/10/2016/01/Moldova_Secretary-General-Election-19-February-2016.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٦|وێبگە=United Nations}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ken&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=A Stronger UN for a Peaceful World - Conversation with Ambassador Natalia Gherman|ناونیشان=https://www.wilsoncenter.org/event/stronger-un-for-peaceful-world-conversation-ambassador-natalia-gherman?gclid=CjwKEAjwkPS6BRD2ioKR7K245jASJAD1ZqHOrW6_Bl99_fAkeC_ttmRefKCP6yMSvjwZwClvNupUdhoCw9bw_wcB|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦|وێبگە=Kennan Institute}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kcl&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Natalia Gherman: A Strong United Nations for a Peaceful Sustainable World|ناونیشان=http://www.kcl.ac.uk/sspp/departments/warstudies/events/eventsrecords/natalia-gherman.aspx|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦|وێبگە=Kings College London|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160813062921/http://www.kcl.ac.uk/sspp/departments/warstudies/events/eventsrecords/natalia-gherman.aspx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|سیاسەت|زانستی سیاسەت}}
{{پۆلی کۆمنز|Natalia Gherman}}

[[پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر]]
[[پۆل:وەزیرانی دەرەوەی ژن]]
[[پۆل:دەرچووانی کۆلێجی کینگز لەندەن]]
[[پۆل:زیندووان]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩]]
[[پۆل:ژنە سیاسەتوانەکانی سەدەی ٢١ەم]]</text>
      <sha1>q615tlx7lll7ofg8j5qb52o1nof0tvd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>داڕێژە:گوندەکانی مێرگەسۆر</title>
    <ns>10</ns>
    <id>177675</id>
    <revision>
      <id>1578178</id>
      <parentid>1449754</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T20:34:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MFTG</username>
        <id>21816</id>
      </contributor>
      <origin>1578178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6720" sha1="kak0f531c27jkpt5cl6s3k2b3gpyj1i" xml:space="preserve">{{Navbox
|name       = گوندەکانی مێرگەسۆر
|title      = گوندەکانی [[قەزای مێرگەسۆر|مێرگەسۆر]]
|bodyclass  = hlist
|titleclass = 
|state      = autocollapse
|liststyle  = 
|image      = 
|above      = '''پارێزگا:''' [[پارێزگای ھەولێر]] • '''ناوچە:''' [[قەزای مێرگەسۆر]]

|group1     = [[ناحیەی بارزان]]
|list1      = '''[[بلێ]]'''
* [[ئاستە]]
* [[ئاڤەدور]]
* [[ئالکا]]
* [[ئالیان]]
* [[ئەردێل]]
* [[ئیروان]]
* [[ئیسومەرا]]
* [[بابسێڤا]]
* [[بارزان]]
* [[بازێ]]
* [[باڵندا]]
* [[ببانا]]
* [[بلێ]]
* [[بێکرێس]]
* [[پێکول]]
* [[توریشکێ]]
* [[تێل، قەزای مێرگەسۆر|تێل]]
* [[دازا]]
* [[داویدکا]]
* [[دەربوتک]]
* [[ڕەزیان]]
* [[ڕێشە]]
* [[زورەگڤان]]
* [[زێوە، قەزای مێرگەسۆر|زێوە]]
* [[سالوکا]]
* [[سکا]]
* [[سەرکەڤر]]
* [[سەفتێ]]
* [[سەڤرە]]
* [[سیدان]]
* [[شانیک]]
* [[شرێ]]
* [[شیفکێ]]
* [[شنگێل]]
* [[فقیران]]
* [[کولکا]]
* [[گەراڤێ]]
* [[ملانێ]]
* [[ناڤ دارا]]
* [[وەرەخەل]]
* [[ھۆستان]]
* [[ھەربو]]
* [[ھەردەنا]]
* [[ھەرن]]
* [[ھەسنەکا]]
* [[ھەسنێ]]
* [[ھەڤندکا]]
* [[ھەلەوێ]]
* [[ھەمدڵا]]
* [[ھیزان]]

| group2 = [[ناحیەی شێروان مەزن]]
| list2  = '''[[شێروان مەزن]]'''

* [[ئاکیکا]]
* [[ئەردەوێلێ]]
* [[ئەرگوش]]
* [[ئێدلبێ]]
* [[بزینا]]
* [[بژیان، قەزای مێرگەسۆر|بژیان]]
* [[بناڤیێ]]
* [[بوسێ]]
* [[بەردەسۆر]]
* [[بەرکەلێ]]
* [[بەنان]]
* [[بێچەنێ]]
* [[بێخشاش]]
* [[بێداو]]
* [[بێدیال]]
* [[بیێ]]
* [[پالان]]
* [[پاورا]]
* [[پێندرۆ]]
* [[تاتکێ]]
* [[تویێ]]
* [[تۆلاخ]]
* [[تیادێرێ]]
* [[چەمێ]]
* [[چەمیان]]
* [[خاڵونە]]
* [[درێ]]
* [[دودەمەڕا]]
* [[دێزو]]
* [[ڕەوین]]
* [[زەرگەت]]
* [[زێت]]
* [[زیلان، قەزای مێرگەسۆر|زیلان]]
* [[سپیندارێ]]
* [[ستوپێ]]
* [[ستونێ]]
* [[سلور]]
* [[سومێ]]
* [[سەردەریا]]
* [[سەرکێرێ]]
* [[سێلکێ]]
* [[سینا]]
* [[شیسەلمین]]
* [[شیڤێ]]
* [[قەلاتۆک]]
* [[کانی بۆت]]
* [[کانی ماروک]]
* [[کانیاتا]]
* [[کرکەموو]]
* [[کوران]]
* [[کەونە زێت]]
* [[کی ژۆری]]
* [[کی ژێری]]
* [[گرانە]]
* [[گەلانە]]
* [[گیزا سەرستانگێ]]
* [[گیزا وڵاتی]]
* [[گێمەدا]]
* [[لێرا]]
* [[مام شرین]]
* [[ماوەتا]]
* [[موکا]]
* [[مەمیدا]]
* [[مێروز]]
* [[ناڤکورکا]]
* [[ناو چەلا]]
* [[ھلارا]]
* [[ھۆپە]]
* [[ھەرکێ]]
* [[ھەلانیا]]

| group3 = [[ناحیەی گۆڕەتوو]]
| list3  = '''[[گۆڕەتوو]]'''

* [[ئازادی، مێرگەسۆر|ئازادی]]
* [[ئاڤدەلان]]
* [[بانێ]]
* [[باوە، مێرگەسۆر|باوە]]
* [[بنێبیا]]
* [[بۆکران]]
* [[بەڕۆژ]]
* [[بێبێل]]
* [[بێدارۆن]]
* [[بێسترێ]]
* [[پێداوەر]]
* [[پیرەساڵ]]
* [[خۆشکان]]
* [[خەردن]]
* [[خەڕا]]
* [[خەلان، مێرگەسۆر|خەلان]]
* [[دۆرێ]]
* [[دێریشکێ]]
* [[ڕێزان]]
* [[زرارا]]
* [[زنگورە]]
* [[زینێ]]
* [[ژاژوک]]
* [[سپیندارا]]
* [[سۆرانی ژوورو]]
* [[سۆڕانکێ]]
* [[سەکوی خواروو]]
* [[سەکوی سەروو]]
* [[شانەدەر، مێرگەسۆر|شانەدەر]]
* [[شکەفتێ]]
* [[شێخ سیدا]]
* [[شێخ وەتمان]]
* [[شێخانا پشت قەڵەندەر]]
* [[شیڤەدزێ]]
* [[فەقیان، مێرگەسۆر|فەقیان]]
* [[کانیالنجا]]
* [[کانیەدان]]
* [[کانیەدێر]]
* [[کوران، مێرگەسۆر|کوران]]
* [[کورکێ]]
* [[گولانۆک]]
* [[گێسکێ]]
* [[لەشکریا]]
* [[لێرەبیر]]
* [[لێلوک]]
* [[ماڵەسوار]]
* [[مێوکێ]]
* [[ناڤ مێرگان]]
* [[ناو کفری]]

| group4 = [[ناحیەی مەزنێ]]
| list4  = '''[[مەزنێ]]'''

* [[ئەشکەوتوان]]
* [[ئیسقێل]]
* [[بێدولێ]]
* [[چەمەھەرمێ]]
* [[خیشکەل]]
* [[دارە]]
* [[دەری، مێرگەسۆر|دەری]]
* [[دێرانە]]
* [[زێرکان]]
* [[زێرین زەوی]]
* [[سارداو، مێرگەسۆر|سارداو]]
* [[سەدەر]]
* [[سێرستا]]
* [[سێرمان]]
* [[شێتنە]]
* [[شێخان، مێرگەسۆر|شێخان]]
* [[شێروکیان]]
* [[فەقیانێ]]
* [[قسنجار]]
* [[کانی سپی، مێرگەسۆر|کانی سپی]]
* [[کانی شەکرە]]
* [[کونەمار]]
* [[کەنگرینە]]
* [[کەونەگوند]]
* [[کەوێت]]
* [[گوڵان، مێرگەسۆر|گوڵان]]
* [[گۆڕە]]
* [[گەلەک]]
* [[لێرسماق]]
* [[موسەکاوە]]
* [[نێرگزین]]
* [[ھەرماوە]]

|group5     = [[ناحیەی پیران]]
|list5      = '''[[پیران، مێرگەسۆر|پیران]]'''

* [[ئیسۆمەران]]
* [[ئینەمسید]]
* [[بابکێ]]
* [[بریاوە]]
* [[بندەر]]
* [[بنی سەرچەل]]
* [[بەردەرێ]]
* [[بەنۆک]]
* [[بێدۆد]]
* [[بێرسیاڤ]]
* [[بێشون]]
* [[تەلگیرە]]
* [[چمەکژین]]
* [[خێرەزوک]]
* [[دایلا]]
*  [[زەرگەتە]]
* [[سانە]]
* [[سوسناوە]]
* [[سۆرەزەوی]]
* [[سەروکانی، مێرگەسۆر|سەروکانی]]
* [[کاولان، مێرگەسۆر|کاولان]]
* [[کاولەباس]]
* [[کروژیا]]
* [[کولیتان]]
* [[کۆلەکا]]
* [[کەکلە]]
* [[کەلۆک]]
* [[گرکال]]
* [[گۆرەبوز]]
* [[گۆرەکروسک]]
* [[مارماروک]]
* [[مامیسکێ]]
* [[ملەستری]]
* [[مەڕان]]
* [[مەسەن]]
* [[مەمۆلان]]
* [[مەیدان، مێرگەسۆر|مەیدان]]
* [[ناودەشت، مێرگەسۆر|ناودەشت]]
* [[نەرمێ]]
* [[واژێ]]
* [[ھارونێ]]
* [[ھەزێر]]
* [[ھەلون]]

|below      = 
* '''ناوچەکانی ھەولێر:'''
* [[قەزای چۆمان|چۆمان]]
* [[قەزای بنەسڵاوە|بنەسڵاوە]]
* [[قەزای کۆیە|کۆیە]]
* [[قەزای مەخموور|مەخموور]]
* [[قەزای مێرگەسۆر|مێرگەسۆر]]
* [[قەزای ھەولێر|ھەولێر]]
* [[قەزای ڕەواندز|ڕەواندز]]
* [[قەزای سۆران|سۆران]]
* [[قەزای شەقڵاوە|شەقڵاوە]]
* [[خەبات (قەزا)|خەبات]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر| ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kak0f531c27jkpt5cl6s3k2b3gpyj1i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578195</id>
      <parentid>1578178</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T08:30:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MFTG</username>
        <id>21816</id>
      </contributor>
      <origin>1578195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7064" sha1="saipulkl87jsr4ope10y15tu73b2fmw" xml:space="preserve">{{Navbox
|name       = گوندەکانی مێرگەسۆر
|title      = گوندەکانی [[قەزای مێرگەسۆر|مێرگەسۆر]]
|bodyclass  = hlist
|titleclass = 
|state      = autocollapse
|liststyle  = 
|image      = 
|above      = '''پارێزگا:''' [[پارێزگای ھەولێر]] • '''ناوچە:''' [[قەزای مێرگەسۆر]]

|group1     = [[ناحیەی بارزان]]
|list1      = '''[[بلێ]]'''
* [[ئاستە]]
* [[ئاڤەدور]]
* [[ئالکا]]
* [[ئالیان]]
* [[ئەردێل]]
* [[ئیروان]]
* [[ئیسومەرا]]
* [[بابسێڤا]]
* [[بارزان]]
* [[بازێ]]
* [[باڵندا]]
* [[ببانا]]
* [[بلێ]]
* [[بێکرێس]]
* [[پێکول]]
* [[توریشکێ]]
* [[تێل، قەزای مێرگەسۆر|تێل]]
* [[دازا]]
* [[داویدکا]]
* [[دەربوتک]]
* [[ڕەزیان]]
* [[ڕێشە]]
* [[زورەگڤان]]
* [[زێوە، قەزای مێرگەسۆر|زێوە]]
* [[سالوکا]]
* [[سکا]]
* [[سەرکەڤر]]
* [[سەفتێ]]
* [[سەڤرە]]
* [[سیدان]]
* [[شانیک]]
* [[شرێ]]
* [[شیفکێ]]
* [[شنگێل]]
* [[فقیران]]
* [[کولکا]]
* [[گەراڤێ]]
* [[ملانێ]]
* [[ناڤ دارا]]
* [[وەرەخەل]]
* [[ھۆستان]]
* [[ھەربو]]
* [[ھەردەنا]]
* [[ھەرن]]
* [[ھەسنەکا]]
* [[ھەسنێ]]
* [[ھەڤندکا]]
* [[ھەلەوێ]]
* [[ھەمدڵا]]
* [[ھیزان]]

| group2 = [[ناحیەی شێروان مەزن]]
| list2  = '''[[شێروان مەزن]]'''

* [[ئاکیکا]]
* [[ئەردەوێلێ]]
* [[ئەرگوش]]
* [[ئێدلبێ]]
* [[بزینا]]
* [[بژیان، قەزای مێرگەسۆر|بژیان]]
* [[بناڤیێ]]
* [[بوسێ]]
* [[بەردەسۆر]]
* [[بەرکەلێ]]
* [[بەنان]]
* [[بێچەنێ]]
* [[بێخشاش]]
* [[بێداو]]
* [[بێدیال]]
* [[بیێ]]
* [[پالان]]
* [[پاورا]]
* [[پێندرۆ]]
* [[تاتکێ]]
* [[تویێ]]
* [[تۆلاخ]]
* [[تیادێرێ]]
* [[چەمێ]]
* [[چەمیان]]
* [[خاڵونە]]
* [[درێ]]
* [[دودەمەڕا]]
* [[دێزو]]
* [[ڕەوین]]
* [[زەرگەت]]
* [[زێت]]
* [[زیلان، قەزای مێرگەسۆر|زیلان]]
* [[سپیندارێ]]
* [[ستوپێ]]
* [[ستونێ]]
* [[سلور]]
* [[سومێ]]
* [[سەردەریا]]
* [[سەرکێرێ]]
* [[سێلکێ]]
* [[سینا]]
* [[شیسەلمین]]
* [[شیڤێ]]
* [[قەلاتۆک]]
* [[کانی بۆت]]
* [[کانی ماروک]]
* [[کانیاتا]]
* [[کرکەموو]]
* [[کوران]]
* [[کەونە زێت]]
* [[کی ژۆری]]
* [[کی ژێری]]
* [[گرانە]]
* [[گەلانە]]
* [[گیزا سەرستانگێ]]
* [[گیزا وڵاتی]]
* [[گێمەدا]]
* [[لێرا]]
* [[مام شرین]]
* [[ماوەتا]]
* [[موکا]]
* [[مەمیدا]]
* [[مێروز]]
* [[ناڤکورکا]]
* [[ناو چەلا]]
* [[ھلارا]]
* [[ھۆپە]]
* [[ھەرکێ]]
* [[ھەلانیا]]

| group3 = [[ناحیەی گۆڕەتوو]]
| list3  = '''[[گۆڕەتوو]]'''

* [[ئازادی، مێرگەسۆر|ئازادی]]
* [[ئاڤدەلان]]
* [[بانێ]]
* [[باوە، مێرگەسۆر|باوە]]
* [[بنێبیا]]
* [[بۆکران]]
* [[بەڕۆژ]]
* [[بێبێل]]
* [[بێدارۆن]]
* [[بێسترێ]]
* [[پێداوەر]]
* [[پیرەساڵ]]
* [[خۆشکان]]
* [[خەردن]]
* [[خەڕا]]
* [[خەلان، مێرگەسۆر|خەلان]]
* [[دۆرێ]]
* [[دێریشکێ]]
* [[ڕێزان]]
* [[زرارا]]
* [[زنگورە]]
* [[زینێ]]
* [[ژاژوک]]
* [[سپیندارا]]
* [[سۆرانی ژوورو]]
* [[سۆڕانکێ]]
* [[سەکوی خواروو]]
* [[سەکوی سەروو]]
* [[شانەدەر، مێرگەسۆر|شانەدەر]]
* [[شکەفتێ]]
* [[شێخ سیدا]]
* [[شێخ وەتمان]]
* [[شێخانا پشت قەڵەندەر]]
* [[شیڤەدزێ]]
* [[فەقیان، مێرگەسۆر|فەقیان]]
* [[کانیالنجا]]
* [[کانیەدان]]
* [[کانیەدێر]]
* [[کوران، مێرگەسۆر|کوران]]
* [[کورکێ]]
* [[گولانۆک]]
* [[گێسکێ]]
* [[لەشکریا]]
* [[لێرەبیر]]
* [[لێلوک]]
* [[ماڵەسوار]]
* [[مێوکێ]]
* [[ناڤ مێرگان]]
* [[ناو کفری]]

| group4 = [[ناحیەی مەزنێ]]
| list4  = '''[[مەزنێ]]'''

* [[ئەشکەوتوان]]
* [[ئیسقێل]]
* [[بێدولێ]]
* [[چەمەھەرمێ]]
* [[خیشکەل]]
* [[دارە]]
* [[دەری، مێرگەسۆر|دەری]]
* [[دێرانە]]
* [[زێرکان]]
* [[زێرین زەوی]]
* [[سارداو، مێرگەسۆر|سارداو]]
* [[سەدەر]]
* [[سێرستا]]
* [[سێرمان]]
* [[شێتنە]]
* [[شێخان، مێرگەسۆر|شێخان]]
* [[شێروکیان]]
* [[فەقیانێ]]
* [[قسنجار]]
* [[کانی سپی، مێرگەسۆر|کانی سپی]]
* [[کانی شەکرە]]
* [[کونەمار]]
* [[کەنگرینە]]
* [[کەونەگوند]]
* [[کەوێت]]
* [[گوڵان، مێرگەسۆر|گوڵان]]
* [[گۆڕە]]
* [[گەلەک]]
* [[لێرسماق]]
* [[موسەکاوە]]
* [[نێرگزین]]
* [[ھەرماوە]]

|group5     = [[ناحیەی پیران]]
|list5      = '''[[پیران، مێرگەسۆر|پیران]]'''

* [[ئیسۆمەران]]
* [[ئینەمسید]]
* [[بابتێ]]
* [[بابکێ]]
* [[بریاوە]]
* [[بندەر]]
* [[بنی سەرچەل]]
* [[بەردەرێ]]
* [[بەنۆک]]
* [[بێدۆد]]
* [[بێرسیاڤ]]
* [[بێشون]]
* [[تەلگیرە]]
* [[چمەکژین]]
* [[خێرەزوک]]
* [[دایلا]]
* [[زەرگەتە]]
* [[زەندا]]
* [[سانە]]
* [[سەروکانی، مێرگەسۆر|سەروکانی]]
* [[سەکوسناوە]]
* [[سوسناوە]]
* [[سۆرەزەوی]]
* [[شاپان]]
* [[شیوەکەور]]
* [[فەقێیان، مێرگەسۆر|فەقێیان]]
* [[کانی مەڕان]]
* [[کاولان، مێرگەسۆر|کاولان]]
* [[کاولەباس]]
* [[کروژیا]]
* [[کەکلە]]
* [[کەلۆک]]
* [[کەونەگوند، مێرگەسۆر|کەونەگوند]]
* [[کولیتان]]
* [[کۆلەکا]]
* [[گرکال]]
* [[گرکەبەن، مێرگەسۆر|گرکەبەن]]
* [[گۆجار، مێرگەسۆر|گۆجار]]
* [[گۆرەبوز]]
* [[گۆرەکروسک]]
* [[مارماروک]]
* [[مامیسکێ]]
* [[ملەستری]]
* [[مەڕان]]
* [[مەسەن]]
* [[مەمۆلان]]
* [[مەیدان، مێرگەسۆر|مەیدان]]
* [[ناودەشت، مێرگەسۆر|ناودەشت]]
* [[نەرمێ]]
* [[ھارونێ]]
* [[ھەزێر]]
* [[ھەلون]]
* [[واژێ]]

|below      = 
* '''ناوچەکانی ھەولێر:'''
* [[قەزای چۆمان|چۆمان]]
* [[قەزای بنەسڵاوە|بنەسڵاوە]]
* [[قەزای کۆیە|کۆیە]]
* [[قەزای مەخموور|مەخموور]]
* [[قەزای مێرگەسۆر|مێرگەسۆر]]
* [[قەزای ھەولێر|ھەولێر]]
* [[قەزای ڕەواندز|ڕەواندز]]
* [[قەزای سۆران|سۆران]]
* [[قەزای شەقڵاوە|شەقڵاوە]]
* [[خەبات (قەزا)|خەبات]]
}}&lt;noinclude&gt;
[[پۆل:گوندەکانی مێرگەسۆر| ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>saipulkl87jsr4ope10y15tu73b2fmw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چەم سەقز</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177917</id>
    <revision>
      <id>1578146</id>
      <parentid>1176958</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T14:19:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2838" sha1="37nziew4mtrtodmfc5l3tv99v2521q7" xml:space="preserve">{{Coord|36|23|55|N|46|27|48|E|display=title}}

{{Infobox river
  | river_name = چەمی سەقز
  | image = 
  | image size = 
  | image caption = 
  | origin = کوێستانەکانی کێلەشین و وەزنە و گەردەنەی خان 
  | mouth = گۆلی ورمێ
  | basin_countries =
  | length ={{convert|80|km|mi|0|abbr=on}}
  | elevation =
  | mouth_elevation =
  | discharge = 450 m³/s
  | watershed = {{convert|3850|km2|sqmi|-1|abbr=on}}
}}

[[پەڕگە:Laleh Park view over the Saqqez river.jpg|وێنۆک|230px|left|چەمی سەقز]]
'''چەم سەقز''' یان '''چۆمی سەقز''' یەکێک لە سەرچاوە گرینگەکانی [[ڕووباری جەغەتوو]]ە کە لە کوێستانەکانی [[کێلەشین]] و گەردەنەی خان لە رۆژئاوای [[سەقز]] سەرچاوە دەگرێ. ئەم چەمە لە رێگەی خۆێ دەڕژێتە ناو [[بەنداوی چراغ وەیس]]. پاشان ناو شاری سەقز تێدەپەرێنێ و ئەوە شارە دەکات بە دو لەت و دەبێتە جێگەی سەیران و حەسانەوەی خەلک. دواتر ئەم چەمە دەڕژێتە ناو [[بەنداوی لەگزی]] یان [[بەنداوی شەهید کازمی]] و پاشان لە گەل چۆمەکانی دیکە وەک [[چەمی خوڕخوڕە]]، [[چەمی سارۆقامیش]] و [[چەمی جەغەتوو]] یەک دەگرن و ڕووباری جەغەتوو دروست دەکەن و پاشان دەڕژێتە ناو [[گۆلی ورمێ]].&lt;ref&gt;[https://mehrnews.com/xFKdX شروع عملیات ساخت چهارمین پل سواره رو بر روی چم سقز]، هەواڵنێری مێهر،  هەتاوی۱۳۹۵&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=156414 گسترش شهر سقز و اثرات آن بر سیل خیزی حوضه آبریز چم سقز]، ماڵپەری ناوەندی جەهادی زانستگایی، ۱۳۸۸ هەتاوی&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://tabnak.ir/000mdl محیط زیست دریاچه ارومیه و عوامل عمده تهدید]،ماڵپەری تابناک، ۱۳۹۰ هەتاوی&lt;/ref&gt;


== ئەمانەش ببینە ==
* [[سەقز (شارستان)|شارستانی سەقز]]
* [https://seeiran.ir/رودخانه-سقز/ وینەی چەمی سەقز]{{بەستەری مردوو|url=https://seeiran.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B3%D9%82%D8%B2/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}، گەشتێک لە ئیران
== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

{{کۆلکە}}

{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران|کوردستان}}
{{پۆلی کۆمنز|Saqqez River}}

[[پۆل:شارستانی سەقز]]
[[پۆل:ڕووبارەکانی کوردستان]]
[[پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:ڕووبارەکانی ئێران]]</text>
      <sha1>37nziew4mtrtodmfc5l3tv99v2521q7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578182</id>
      <parentid>1578146</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T21:01:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان</comment>
      <origin>1578182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2906" sha1="aov655d5v7pieantaz0pyrvy503pmkx" xml:space="preserve">{{Coord|36|23|55|N|46|27|48|E|display=title}}

{{Infobox river
  | river_name = چەمی سەقز
  | image = 
  | image size = 
  | image caption = 
  | origin = کوێستانەکانی کێلەشین و وەزنە و گەردەنەی خان 
  | mouth = گۆلی ورمێ
  | basin_countries =
  | length ={{convert|80|km|mi|0|abbr=on}}
  | elevation =
  | mouth_elevation =
  | discharge = 450 m³/s
  | watershed = {{convert|3850|km2|sqmi|-1|abbr=on}}
}}

[[پەڕگە:Laleh Park view over the Saqqez river.jpg|وێنۆک|230px|left|چەمی سەقز]]
'''چەم سەقز''' یان '''چۆمی سەقز''' یەکێک لە سەرچاوە گرینگەکانی [[ڕووباری جەغەتوو]]ە کە لە کوێستانەکانی [[کێلەشین]] و گەردەنەی خان لە رۆژئاوای [[سەقز]] سەرچاوە دەگرێ. ئەم چەمە لە رێگەی خۆێ دەڕژێتە ناو [[بەنداوی چراغ وەیس]]. پاشان ناو شاری سەقز تێدەپەرێنێ و ئەوە شارە دەکات بە دو لەت و دەبێتە جێگەی سەیران و حەسانەوەی خەلک. دواتر ئەم چەمە دەڕژێتە ناو [[بەنداوی لەگزی]] یان [[بەنداوی شەهید کازمی]] و پاشان لە گەل چۆمەکانی دیکە وەک [[چەمی خوڕخوڕە]]، [[چەمی سارۆقامیش]] و [[چەمی جەغەتوو]] یەک دەگرن و ڕووباری جەغەتوو دروست دەکەن و پاشان دەڕژێتە ناو [[گۆلی ورمێ]].&lt;ref&gt;[https://mehrnews.com/xFKdX شروع عملیات ساخت چهارمین پل سواره رو بر روی چم سقز]، هەواڵنێری مێهر،  هەتاوی۱۳۹۵&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=156414 گسترش شهر سقز و اثرات آن بر سیل خیزی حوضه آبریز چم سقز]، ماڵپەری ناوەندی جەهادی زانستگایی، ۱۳۸۸ هەتاوی&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://tabnak.ir/000mdl محیط زیست دریاچه ارومیه و عوامل عمده تهدید]،ماڵپەری تابناک، ۱۳۹۰ هەتاوی&lt;/ref&gt;


== ئەمانەش ببینە ==
* [[سەقز (شارستان)|شارستانی سەقز]]
* [https://seeiran.ir/رودخانه-سقز/ وینەی چەمی سەقز]{{بەستەری مردوو|url=https://seeiran.ir/%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B3%D9%82%D8%B2/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}، گەشتێک لە ئیران
== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

{{کۆلکە}}

{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران|کوردستان}}
{{پۆلی کۆمنز|Saqqez River}}

[[پۆل:شارستانی سەقز]]
[[پۆل:ڕووبارەکانی کوردستان]]
[[پۆل:ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:ڕووبارەکانی ئێران]]
[[پۆل:ڕووبارەکانی پارێزگای کوردستان]]</text>
      <sha1>aov655d5v7pieantaz0pyrvy503pmkx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چەمی خوڕخوڕە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>177943</id>
    <revision>
      <id>1578149</id>
      <parentid>810816</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T14:24:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2165" sha1="a34q2px24646ksyoe8ek0o9q6l8q4w9" xml:space="preserve">{{Infobox river
  | river_name = چەمی خوڕخوڕە
  |  caption = 
  | origin = کوێستانەکانی خوڕخوڕە و تیلەکۆ 
  | mouth = گۆلی ورمێ
  | basin_countries =
  | length ={{convert|90|km|mi|0|abbr=on}}
  | elevation =
  | mouth_elevation =
  | discharge = 500 m³/s
  | watershed = {{convert|4150|km2|sqmi|-1|abbr=on}}
}}
'''چەم خوڕخوڕە''' یەکێک لە سەرچاوە گرینگەکانی [[ڕووباری جەغەتوو]]ە کە لە زنجیرە چیاکانی ناوچەی  [[خوڕخوڕە، سەقز|خوڕخوڕە]] و [[تیلەکۆ، سەقز|تیلەکۆ]]ی [[سەقز|سەقزەوە]] سەرچاوە دەگرێت. ئەم چەمە دەڕژێتە ناو [[بەنداوی لەگزی]] یان [[بەنداوی لەگزی|بەنداوی شەھید کازمی]] و پاشان لەگەڵ چۆمەکانی تر وەک [[چەم سەقز]]، [[چەمی سارۆقامیش]] و [[چەمی جەغەتوو]] یەک دەگرن و [[ڕووباری جەغەتوو]] دروست دەکەن کە دەڕژێتە ناو [[گۆلی ورمێ]].&lt;ref&gt;[https://tabnak.ir/000mdl محیط زیست دریاچه ارومیه و عوامل عمده تهدید]،ماڵپەری تابناک، ۱۳۹۰ هەتاوی&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;[https://civilica.com/doc/5617/ تغییرات کیفیت آب رودخانه خورخوره چای- سد مخزنی سنته در حالت پایدار- با استفاده از مدل ریاضی BATHTUB]{{بەستەری مردوو|url=https://civilica.com/doc/5617/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}،ماڵپەری سیویلکا، ۱۳۸۵ هەتاوی&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;[https://journals.atu.ac.ir/article_12244.html سد سبز: همیاری سنتی بومزاد و سازگار با توسعه مطالعه موردی ایجاد آب‌گیر بر رودخانه خورخوره]،ماڵپەری زانسنگای عەلامە تەباتەیایی، ۱۳۹۸ هەتاوی&lt;/ref&gt;.


== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

{{کۆلکە}}

{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران|کوردستان}}

[[پۆل:شارستانی سەقز]]
[[پۆل:ڕووبارەکانی کوردستان]]</text>
      <sha1>a34q2px24646ksyoe8ek0o9q6l8q4w9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بابکێ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178734</id>
    <revision>
      <id>1578198</id>
      <parentid>1489598</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T10:09:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MFTG</username>
        <id>21816</id>
      </contributor>
      <origin>1578198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8972" sha1="1xytlffh445xbwm54rkfx194rs2qtkk" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  بابکێ
| ناوی_فەرمی	    =  '''{{lang-ar| بابکي}}&lt;br&gt;{{lang-en| Babke}}'''
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.93409| 44.36489}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی بابکێ'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 36.93409| 44.36489

 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf|سەردێڕ= دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای ھەولێر]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای مێرگەسۆر|مێرگەسۆر]]
| جۆری_دابەشکراو٤	=  [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی پیران|پیران]]  
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			    =  ٧٩٥
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		= ٤٧ کەس&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&amp;view=article&amp;layout=edit&amp;id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}&lt;/ref&gt;
| دانیشتووان_لە			= [[٢٠٢٤]]
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		= 
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = 
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     = 
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٠٠
| کاتناوچە١_DST		= 
| جیاوازی١_لە_DST	= 
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''بابکێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی پیران]] لە [[قەزای مێرگەسۆر]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].&lt;ref&gt; https://www.hawlergov.org/app/node/393&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&amp;lng=1  | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&amp;q=20151016205816127552 کورد پیدیا]&lt;/ref&gt;


== دانیشتوان ==
* دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٦٩)کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٥٨)کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە ١٢ [[خێزان]] و ٤٧ کەس، کە ٢٩ [[نێر]] و ١٨ [[مێ]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&amp;view=article&amp;layout=edit&amp;id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}&lt;/ref&gt;

==سەرچاوەکان==
{{سەرچاوەکان}}


{{گوندەکانی مێرگەسۆر}}
{{تووڵی دەروازە|کوردستان}}

[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]]</text>
      <sha1>1xytlffh445xbwm54rkfx194rs2qtkk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بەردەرێ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178737</id>
    <revision>
      <id>1578200</id>
      <parentid>1494312</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T10:15:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MFTG</username>
        <id>21816</id>
      </contributor>
      <origin>1578200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8994" sha1="tupnhkq3fbkkmhvpygp1loo1urakkio" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  بەردەرێ
| ناوی_فەرمی	    =  '''{{lang-ar| بردري}}&lt;br&gt;{{lang-en| Bardare}}'''
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.95041| 44.27501}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی بەردەرێ'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 36.95041| 44.27501

 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf|سەردێڕ= دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای ھەولێر]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای مێرگەسۆر|مێرگەسۆر]]
| جۆری_دابەشکراو٤	=  [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی پیران|پیران]]  
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			    =  ٨٣٠
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		= ٢٣٤ کەس&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&amp;view=article&amp;layout=edit&amp;id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}&lt;/ref&gt;
| دانیشتووان_لە			= [[٢٠٢٤]]
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		= 
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = 
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     = 
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٠٠
| کاتناوچە١_DST		= 
| جیاوازی١_لە_DST	= 
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''بەردەرێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی پیران]] لە [[قەزای مێرگەسۆر]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].&lt;ref&gt; https://www.hawlergov.org/app/node/393&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&amp;lng=1  | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&amp;q=20151016205816127552 کورد پیدیا]&lt;/ref&gt;


== دانیشتوان ==
* دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٣٤)کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٥٥)کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە ٥١ [[خێزان]] و ٢٣٤ کەس، کە ١٢٤ [[نێر]] و ١١٠ [[مێ]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&amp;view=article&amp;layout=edit&amp;id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}&lt;/ref&gt;

==سەرچاوەکان==
{{سەرچاوەکان}}


{{گوندەکانی مێرگەسۆر}}
{{تووڵی دەروازە|کوردستان}}

[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]]</text>
      <sha1>tupnhkq3fbkkmhvpygp1loo1urakkio</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کەکلە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178750</id>
    <revision>
      <id>1578197</id>
      <parentid>1536996</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T10:05:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MFTG</username>
        <id>21816</id>
      </contributor>
      <origin>1578197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8984" sha1="7594srpmaym2u5f23x21f5x7okqlk6p" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  کەکلە
| ناوی_فەرمی	    =  '''{{lang-ar| ککلة}}&lt;br&gt;{{lang-en| Kakla}}'''
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.96391| 44.32999}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی کەکلە'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 36.96391| 44.32999

 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf|سەردێڕ= دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای ھەولێر]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای مێرگەسۆر|مێرگەسۆر]]
| جۆری_دابەشکراو٤	=  [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی پیران|پیران]]  
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			    =  ٦٠٤
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		= ٦٢٠ کەس&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&amp;view=article&amp;layout=edit&amp;id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}&lt;/ref&gt;
| دانیشتووان_لە			= [[٢٠٢٤]]
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		= 
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = 
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     = 
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٠٠
| کاتناوچە١_DST		= 
| جیاوازی١_لە_DST	= 
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''کەکلە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی پیران]] لە [[قەزای مێرگەسۆر]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].&lt;ref&gt; https://www.hawlergov.org/app/node/393&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&amp;lng=1  | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&amp;q=20151016205816127552 کورد پیدیا]&lt;/ref&gt;


== دانیشتوان ==
* دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (١٣١)کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٨٣)کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە ١١٤ [[خێزان]] و ٦٢٠ کەس، کە ٣٢٣ [[نێر]] و ٢٩٧ [[مێ]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&amp;view=article&amp;layout=edit&amp;id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}&lt;/ref&gt;

==سەرچاوەکان==
{{سەرچاوەکان}}


{{گوندەکانی مێرگەسۆر}}
{{تووڵی دەروازە|کوردستان}}

[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]]</text>
      <sha1>7594srpmaym2u5f23x21f5x7okqlk6p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نانی پیرۆز (بەڵگەفیلم)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178830</id>
    <revision>
      <id>1578082</id>
      <parentid>1577854</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:10:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12698" sha1="5s3o5xz7i3o1wp2b119wlm4h9wxnogt" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی فیلم
|ناو=نانی پیرۆز {{ھن}} Holy Bread
|وێنە=نانی پیرۆز.jpg
|قەبارەی وێنە=
|لێدوان=
|سەردێڕ=
|سەرباس=
|دەرھێنەر=[[ڕەحیم زەبیحی]]
|بەرھەمھێنەر=[[توورەج ئەسڵانی]]
|نووسین=ڕەحیم زەبیحی
|سەرچاوەی چیڕۆک=
|چەشن=[[بەڵگەفیلم]]
|کاست=
|موزیک=
|وێنەگری سینەمایی=
|دەستکاری=
|ستۆدیۆ=
|کۆمپانیای بڵاوکەرەوە=ماد موڤی {{ھن}} MAD Movie
|ڕێکەوتی دەرچوون=[[٢٠٢٠]]
|ماوەی فیلم=٥٤ خولەک
|وڵات=[[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
|زمان=[[کوردی]]
|زنجیرە=
|تێچوون=
|داھات=
|خەڵاتەکان=باشترین بەڵگەفیلمی کوردی لە هەشتەمین خوڵی فێستیڤاڵی نێونەتەوەیی فیلمی دهۆک
|بەشی پێشوو=
|بەشی دواتر=
}}

'''نانی پیرۆز''' ({{بە ئینگلیزی|Holy Bread}}) [[بەڵگەفیلم]]ێکی [[کوردی]]یە لە دەرھێنانی [[ڕەحیم زەبیحی]]؛ ساڵی ٢٠٢٠ بڵاو کراوەتەوە.


== ناوەرۆکی فیلم ==
نانی پیرۆز باس لە ژیانی [[کۆڵبەر]]انی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دەکات و ڕووداو و بەسەرھاتە ڕاستەقینەکانیان دەگێڕێتەوە؛ ھەروەھا جەخت دەکاتە سەر ئەو زوڵم و دەستتەنگیی سیستماتیکییەی کە لەلایەن [[ئێران]]ەوە بەسەر خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان سەپێنراوە. نانی پیرۆز بەرھەمی دە ساڵ ھاموشۆی دەرھێنەرە لەگەڵ کۆڵبەرانی ناوچە سنوورییەکان. ئەم فیلمە خاوەنی دیمەنی دڵتەزێنە.

== نمایشکردن ==
* نانی پیرۆز لە دوازدەھەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی کوردیی لەندەن]] بە شێوەی ئۆنڵاین و خۆڕایی پیشان درا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.globalkurdishfilmfestival.com/film/holy-bread/ |سەردێڕ=نانی پیرۆز لە فیلم فێستیڤاڵی جیھانیی کوردی |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210423224116/https://www.globalkurdishfilmfestival.com/film/holy-bread/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
* سی و سێھەمین خولی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی ئەمستردام-(ئیدفا).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=&quot;نانی پیرۆز&quot; لە ھۆلەند نمایش کرا|ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/نانی-پیرۆز-لە-ھۆلەند-نمایش-کرا|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=کوردستان مدیا|زمان=ku-Arab}}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanmedia.com/so/news/نانی-پیرۆز-لە-ھۆلەند-نمایش-کرا |date=ئایاری ٢٠٢١}}&lt;/ref&gt;
* سی و سێھەمین خولی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی (بیگ سکای)-ئەمریکا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فیلمی &quot;نانی پیرۆز&quot;ی ڕەحیم زەبیحی لە فێستیڤاڵی فیلمی &quot;بیگ ئێسکای&quot; ئەمریکا نمایشکرا|ناونیشان=https://kurdpress.com/ku/news/1649/فیلمی-%22نانی-پیرۆز%22ی-رەحیم-زەبیحی-لە-فێستیڤاڵی-فیلمی-%22بیگ-ئێسکای%22-ئەمەریکا-نمایشکرا/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=کوردپرێس}}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdpress.com/ku/news/1649/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85%DB%8C-%22%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%DB%86%D8%B2%22%DB%8C-%D8%B1%DB%95%D8%AD%DB%8C%D9%85-%D8%B2%DB%95%D8%A8%DB%8C%D8%AD%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D9%81%DB%8E%D8%B3%D8%AA%DB%8C%DA%A4%D8%A7%DA%B5%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85%DB%8C-%22%D8%A8%DB%8C%DA%AF-%D8%A6%DB%8E%D8%B3%DA%A9%D8%A7%DB%8C%22-%D8%A6%DB%95%D9%85%DB%95%D8%B1%DB%8C%DA%A9%D8%A7-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4%DA%A9%D8%B1%D8%A7/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}&lt;/ref&gt;
* فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی (ھۆت داکس).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iniraqk.com/news/606d78763902b2032b762cbb|سەردێڕ=https://www.iniraqk.com/news/606d78763902b2032b762cbb|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210423224116/https://www.iniraqk.com/news/606d78763902b2032b762cbb}}&lt;/ref&gt;
* فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی (تۆرنتۆ)-ئیتاڵیا&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=چھارم|سەردێڕ=بەڵگەفیلمی نانی پیرۆز بەشداریی بەشی سەرەکیی فستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی “تۆرنتۆ”ی ئیتاڵیا دەکات - پایگاە اطلاع ڕسانی کوردستان|ناونیشان=https://kurdistancom.com/%D8%A8%DB%95%DA%B5%DA%AF%DB%95%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%DB%86%D8%B2-%D8%A8%DB%95%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B4%DB%8C-%D8%B3/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠٢١|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210423224117/https://kurdistancom.com/%D8%A8%DB%95%DA%B5%DA%AF%DB%95%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%DB%86%D8%B2-%D8%A8%DB%95%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%DB%95%D8%B4%DB%8C-%D8%B3/}}&lt;/ref&gt;
*بەشی پێشبڕکێی سەرەکیی بیست و چوارەمین خولی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی &quot;دینی ئەمڕۆ&quot; Religion Today لە شاری تڕێنتۆ (٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١)&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بەڵگەفیلمێکی ڕەحیم زەبیحی لە ئیتاڵیا خەڵات کرا|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/culture-style/03102021|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=www.rudaw.net}}&lt;/ref&gt;
*به‌شی نێونه‌ته‌وه‌یی پێشبڕكێی سه‌ره‌كیی حەڤدەهەمین خولی فێستیڤاڵی نێوه‌ده‌وڵه‌تی فیلمی &quot;زاگڕێب داكس&quot; ZagrebDox له‌ کرواتیا
*سێزدەهەمین خولی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی بەڵگەفیلمی &quot;دیمز&quot; DMZ  لە کۆریای باشوور&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فیلمی &quot;نانی پیرۆز&quot; خەڵاتی باشترین بەڵگەفیلمی فێستیڤاڵی &quot;دینی ئەمڕۆ&quot;ی لە ئیتاڵیا بەدەست هێنا|ناونیشان=https://kurdpress.com/ku/news/3568/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85%DB%8C-%22%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%DB%86%D8%B2%22-%D8%AE%DB%95%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A8%DB%95%DA%B5%DA%AF%DB%95%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85%DB%8C-%D9%81%DB%8E%D8%B3%D8%AA%DB%8C%DA%A4%D8%A7%DA%B5%DB%8C-%22%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D9%85%DA%95%DB%86%22%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D8%A6%DB%8C%D8%AA%D8%A7%DA%B5%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%DB%95%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%87%DB%8E%D9%86%D8%A7/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=kurdpress.com|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211217082732/https://kurdpress.com/ku/news/3568/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85%DB%8C-%22%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%DB%86%D8%B2%22-%D8%AE%DB%95%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%A8%DB%95%DA%B5%DA%AF%DB%95%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85%DB%8C-%D9%81%DB%8E%D8%B3%D8%AA%DB%8C%DA%A4%D8%A7%DA%B5%DB%8C-%22%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D9%85%DA%95%DB%86%22%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D8%A6%DB%8C%D8%AA%D8%A7%DA%B5%DB%8C%D8%A7-%D8%A8%DB%95%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%87%DB%8E%D9%86%D8%A7/}}&lt;/ref&gt;
*به‌شی پێشبڕکێی سینه‌مای کوردی، له هەشتەمین خولی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی دهۆک (لە دوو سانسی جیاوازدا لە دهۆک مۆڵ)&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=&quot;نانی پیرۆز&quot;ی ڕەحیم زەبیحی لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی دهۆک نمایش ده‌کرێت|ناونیشان=https://jamekurdi.ir/2021/11/18/%d9%86%d8%a7%d9%86%db%8c-%d9%be%db%8c%d8%b1%db%86%d8%b2%db%8c-%d8%b1%db%95%d8%ad%db%8c%d9%85-%d8%b2%db%95%d8%a8%db%8c%d8%ad%db%8c-%d9%84%db%95-%d9%81%db%8e%d8%b3%d8%aa%db%8c%da%a4%d8%a7%da%b5/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=جام کوردی {{!}} JAMEKURDI|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211217082732/https://jamekurdi.ir/2021/11/18/%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%DB%86%D8%B2%DB%8C-%D8%B1%DB%95%D8%AD%DB%8C%D9%85-%D8%B2%DB%95%D8%A8%DB%8C%D8%AD%DB%8C-%D9%84%DB%95-%D9%81%DB%8E%D8%B3%D8%AA%DB%8C%DA%A4%D8%A7%DA%B5/}}&lt;/ref&gt;

ڕەحیم زەبیحی نمایشکرانی فیلمەکەی خۆی نەدیت و ساڵی ٢٠١٨ تیرۆر کرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=ھەواڵەکان|یەکەم=رۆژنیوز-ناوەندی|سەردێڕ=دوایین بەرھەمی ڕەحیم زەبیحی لەسەر ژیانی کۆڵبەری نمایشکرا – کوردی – RojNews.News|ناونیشان=https://rojnews.news/کلتوور-و-ھونەر/دوایین-بەرھەمی-ڕەحیم-زەبیحی-لەسەر-ژیا/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠٢١}}{{بەستەری مردوو|url=https://rojnews.news/کلتوور-و-ھونەر/دوایین-بەرھەمی-ڕەحیم-زەبیحی-لەسەر-ژیا/ |date=نیسانی ٢٠٢١}}&lt;/ref&gt;

== خەڵاتەکان ==
* خەڵاتی تایبەتیی دادوەران لە شەشەمین خولی فێستیڤاڵی فیلمی ئۆلجۆ (Ulju) لە کۆریای باشوور.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sorani|یەکەم=Basnews|سەردێڕ=فیلمی (نانی پیرۆز) خەڵاتی فێستیڤاڵێکی نێوەدەوڵەتیی بەدەست ھێنا|ناونیشان=https://www.basnews.com/so/babat/683965|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=باسنیوز}}&lt;/ref&gt;
*براوەی خەڵاتی باشترین بەڵگەفیلمی کوردی لە هەشتەمین خوڵی [[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی دھۆک]] (٢٠٢١).
*خەڵاتی باشترین بەڵگەفیلمی بیست و چوارەمین خولی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی Religion Today لە ئیتاڵیا. 
*خه‌ڵاتی ڕێزلێنانی تایبه‌تیی دادوه‌رانی بەشی The Movies That Matter Award لە حەڤدەهەمین خولی فێستیڤاڵی نێوه‌ده‌وڵه‌تی فیلمی &quot;زاگڕێب داكس&quot; ZagrebDox له‌ کرواتیا&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=shwan|سەردێڕ=نانی پیرۆز به‌شداریی له‌ فێستیڤاڵی نێوده‌وڵه‌تی به‌ڵگه‌فیلمی دیمزی كۆریای باشووردا ده‌كات|ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/2021/08/18/culture/%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%DB%8C%D8%B1%DB%86%D8%B2-%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%DB%8C-%D9%84%D9%87%E2%80%8C-%D9%81%DB%8E%D8%B3%D8%AA%DB%8C%DA%A4%D8%A7%DA%B5%DB%8C-%D9%86%DB%8E%D9%88%D8%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%88%DA%B5%D9%87%E2%80%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%DA%B5%DA%AF%D9%87%E2%80%8C%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%85%D8%B2%DB%8C-%D9%83%DB%86%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|زمان=ku}}&lt;/ref&gt;
*

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}

{{تووڵی دەروازە|فیلم}}

[[پۆل:فیلمە کوردییەکان]]
[[پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی]]</text>
      <sha1>5s3o5xz7i3o1wp2b119wlm4h9wxnogt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سیدا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178854</id>
    <revision>
      <id>1578185</id>
      <parentid>1440817</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T21:10:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MFTG</username>
        <id>21816</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان</comment>
      <origin>1578185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8370" sha1="h8ztxmezrz6bbm9rkc6a1nmb6fqna6m" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  سیدا
| ناوی_فەرمی	           = Seydan - سیدان - Seydan
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		= 

| جۆری_نیشتنگە		=  [[گوند]]
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     = 
  
| قەبارەی_وێنە	     =   300px
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا		= 
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape&lt;!--line--&gt;|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.9804|frame-long=44.8142|frame-width=250|frame-height=300}}
| قەبارەی_نەخشە  = 70px
| شرۆڤەی_نەخشە		= 
| دەرزیی_نەخشە		=  ڕۆژھەڵاتی کوردستان
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە	= 
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە	= 
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە	= جێگەی لە [[کوردستان]]دا
| دەرزیی_نەخشە١	=  Iran
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١	= 
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١	= 
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١	= جێگەی لە [[ئێران]]دا
| پۆتانەکان             = 
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان	= 
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو	= [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو	= {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}}
| جۆری_دابەشکراو١	=   [[پارێزگا]]
| ناوی_دابەشکراو١	=   [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]
| جۆری_دابەشکراو٢	=   [[شارستان]]
| ناوی_دابەشکراو٢	=   [[شارستانی ورمێ|ورمێ]]
| جۆری_دابەشکراو٣	=   [[ناوچە]]
| ناوی_دابەشکراو٣	=   [[ناوچەی سۆما و برادۆست|سۆما و برادۆست]]
| جۆری_دابەشکراو٤	=   [[گوندەوار]]
| ناوی_دابەشکراو٤	=   [[گوندەواری سۆما ئەڤراز|سۆما ئەڤراز]]
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م         	        		=  1947
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان	                	=  1220
| دانیشتووان_لە			= [[٢٠٠٦]]
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		= 
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = زمان و ئایین
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = 
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     = 
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| کاتناوچە١  = [[زستان]]
| جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST  = [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠
| جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە  = ٠٤٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە  =
| پەراوێزەکان  =
}}

'''سیدا''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری سۆما ئەڤراز]]، [[ناوچەی سۆما و برادۆست]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&amp;lng=1  | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور  |زمان = کوردی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&amp;lng=3&lt;/ref&gt;

بە ھەمان ناو گوندی [[سیدا، سیدەکان|سیدا]] ھەیە، کەوتووەتە [[ناحیەی کانیەڕەش]]، [[قەزای سیدەکان]]، [[پارێزگای ھەولێر]]، [[باشووری کوردستان]]، [[عێراق]].

== ناو ==

== جوگرافیا ==

'''سیدا''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە:
* لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ھەسناوا]]. 
* لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ڕکاوا، سۆما|ڕکاوا]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[شەریفاوا، ئەنزەل|شەریفاوا]]. 
* لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[مەمەکان]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە  | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/  | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی  |زمان = کوردی}}&lt;/ref&gt;

== دانیشتوان ==

* بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٢٢٠) کەس و (٢١٧) خێزان بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
* دانیشتووانی گوندەکە [[کورد]]ن.
* بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) دەدوێن.

== ئایین ==
* ئایینی خەڵکی ئەم گوندە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە.


== ئەمانەش ببینە ==

* [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]]


== پەراوێزەکان ==
{{پەراوێز}}
{{شارستانی ورمێ}}

{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}}

[[پۆل:شارستانی ورمێ]]
[[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]]
[[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]]
[[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]]
[[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]]</text>
      <sha1>h8ztxmezrz6bbm9rkc6a1nmb6fqna6m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پارتی شۆڕشگێڕی کوردستان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183341</id>
    <revision>
      <id>1578061</id>
      <parentid>1577949</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:06:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6999" sha1="6zwp7stsjt4zwgcmmbld8n66r421axm" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو
| ناو                = پارتی شۆڕشگێڕی کوردستان
| ناوی_خۆماڵی        = 
| زمان١              = الحزب الثوري الكردستاني
| ناوی_زمان١         = عەرەبی
| زمان٢              = Kurdistan Revolutionary Party
| ناوی_زمان٢         = ئینگلیزی
| زمان٣              = 
| ناوی_زمان٣         = 
| زمان٤              = 
| ناوی_زمان٤         = 
| لۆگۆ               = 
| ڕەنگکۆد            = maroon
| سەرکردە            = 
| سەرۆک              =
| سەرۆک_ئەنجومەن    = 
| سکرتێری_گشتی       = 
| سکرتێری_یەکەم      = 
| لجە                =  
| سکرتارییەت         = 
| وتەبێژ             = 
| دامەزرێنەر         = [[عەبدولستار تاهیر شەریف]]
| ناونیشانی_سەرکردە١ = 
| ناوی_سەرکردە١      = 
| ناونیشانی_سەرکردە٢ =
| ناوی_سەرکردە٢      = 
| ناونیشانی_سەرکردە٣ = 
| ناوی_سەرکردە٣      = 
| ناونیشانی_سەرکردە٤ = 
| ناوی_سەرکردە٤      = 
| ناونیشانی_سەرکردە٥ = 
| ناوی_سەرکردە٥      = 
| دروشم              = 
| دامەزراندن         = [[١٩٦٤]]
| جیابوونەوە         = 
| جیابووەتەوە_لە     =
| پێشینە             =
| یەکگرتن            = [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] (١٩٧٠-١٩٧٤)
| پاشینە             = 
| شوێنگە             = [[باشووری کوردستان]]
| ڕۆژنامە            = 
| باڵی_خوێندکار      = 
| باڵی_گەنج          = 
| ناوی_باڵی١         = 
| باڵی١              = 
| ناوی_باڵی٢         = 
| باڵی٢              = 
| ناوی_باڵی٣         = 
| باڵی٣              = 
| ساڵی_ئەندامێتی     = 
| ئەندامێتی          = 
| ئایدۆلۆژیا         = [[کوردایەتی|ناسیۆنالیزمی کوردی]]
|شوێنی_سیاسی         = 
| ئایین              = 
| نیشتمانی           = 
| نێودەوڵەتی         = 
| ئەوروپی            = 
| پەرلەمانی_ئەوروپی  = 
| ناونیشانی_ئینتیما١ = 
| ئینتیما١           = 
| ڕەنگەکان           = 
| ناوی_کورسییەکان١   = 
| کورسییەکان١        =
| ناوی_کورسییەکان٢   = 
| کورسییەکان٢        = 
| ناوی_کورسییەکان٣   = 
| کورسییەکان٣        = 
| ناوی_کورسییەکان٤   = 
| کورسییەکان٤        = 
| سونبوول            = 
| ئاڵا                = [[پەڕگە:Flag of the Kurdistan Revolutionary Party (Iraq).svg|thumb]]
| ماڵپەر             = 
| وڵات                = ڕۆژھەڵاتی کوردستان
| وڵات٢               = 
| بەرپێنووس          = 
}}

'''پارتی شۆڕشگێڕی کوردستان''' (بە عەرەبی: الحزب الثوري الكردستاني) پارتێکی سیاسی لە باشووری کوردستان بوو کە بە ئامانجی سەربەخۆیی کورد لە عێراق دامەزرا. ئەم حیزبە لە ساڵی ١٩٦٤ دامەزرا و لە ساڵی ١٩٧٠ تێکەڵی [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] بوو. لە ساڵی ١٩٧٤ حیزبەکە دیسانەوە لە لایەن گرووپێک لە دژبەرانی بارزانی و ڕێبەرایەتیی پارتی دیمکرات زیندوو کرا. ئەم حیزبە زیندووکراوە بوو بە ئەندامی [[بەرەی پێشکەوتنخوازی نەتەوەیی (عێراق)|بەرەی پێشکەوتنخوازی نەتەوەیی]] و لە یاسای سەربەخۆیی کورد کە لە پەرلەمانی عێراق پێشنیار کرا پشتێوانی کرد.&lt;ref name=&quot;کاونتری ئستادیز ١&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سیاسەتی هاوپەیمانی: بەرەی پێشکەوتنخوازی نەتەوەیی|ناونیشان=http://countrystudies.us/iraq/78.htm|وێبگە=کاونتری ئستادیز|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|زمان=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;مریل ١&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=عێراق و سەربەخۆبوونی کوردستان|journal=مریل ڕیپۆرتس|ڕێکەوت=نیسانی ١٩٧٤|پەڕە=٢٦|پەڕەکان=٣٠+٢٧-٢٦|doi=10.2307/3011338|ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/3011338?origin=crossref|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=پرۆژەی زانیاری و لێکۆڵێنەوەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست|زمان=en}}&lt;/ref&gt; ڕێبەری پارتی شۆڕشگێڕی کوردستان [[عەبدولستار تاهیر شەریف]] بوو&lt;ref name=&quot;مەک داول ١&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=مەک داول|یەکەم١=دەیوید|سەردێڕ=مێژووی نوێی کوردەکان|ڕێکەوت=١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=ئای. بی. تاوریس|شوێن=لەندەن|پەڕە=٣٥٠}}&lt;/ref&gt; کە لە ساڵی ١٩٩٩ عێراقی بە جێ هیشت.

پارتی شۆڕشگێڕی کوردستان لە هەڵبژاردنی ٢٤ی ئازاری ١٩٩٦ی پەرلەمانی نەتەوەیی ٢ کورسیی بە دەست هێنا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پەرلەمانی نەتەوەیی عێراق: هەڵبژاردنی ١٩٩٦|ناونیشان=http://archive.ipu.org/parline-e/reports/arc/2151_96.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|زمان=en|ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ١٩٩٦}}&lt;/ref&gt;

پارتی شۆڕشگێڕی کوردستان چواردەیەمین کۆنگرەی خۆی لە ٢١ی ئابی ٢٠٠٠ بەڕێوەبردووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕاپۆرتی عێڕاق: ٢٥ی ئابی ٢٠٠٠|ناونیشان=https://www.rferl.org/reports/iraq-report/2000/08/29-250800.asp|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|زمان=en|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠٠٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠٠٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050326135214/http://www.rferl.org/reports/iraq-report/2000/08/29-250800.asp|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

==سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}

{{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}}
{{حیزبە سۆسیالیست و چەپەکانی کوردستان}}

{{تووڵی دەروازە|سیاسەت|عێراق|ئێران}}

[[پۆل:حیزبەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]]
[[پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان]]
[[پۆل:حیزبە ناسیۆنالیستە کوردەکان]]</text>
      <sha1>6zwp7stsjt4zwgcmmbld8n66r421axm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چیای فوجی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189419</id>
    <revision>
      <id>1578128</id>
      <parentid>1568352</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T13:27:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69734" sha1="sr1f0850tjjtvfk3ecm86lrrou8vyti" xml:space="preserve">{{خاوێنکردن}}
{{Infobox mountain
| name = چیای فوجی
| photo = File:080103 hakkai fuji.jpg
| photo_size =
| photo_caption = دیمەنی چیای فوجی لەبەری باکووری خۆرھەڵاتەوە.
| map = Japan#Japan Shizuoka Prefecture
| map_caption = Location of Mount Fuji in Japan
| location = [[Fuji-Hakone-Izu National Park]]
| country = [[Japan]]
| subdivision1 = {{enum|[[Shizuoka Prefecture|Shizuoka]]|[[Yamanashi Prefecture|Yamanashi]]}}
| subdivision1_type = [[Prefectures of Japan|Prefectures]]
| settlement = {{enum|[[Fuji, Shizuoka|Fuji]]|[[Fujinomiya, Shizuoka|Fujinomiya]]|[[Fujiyoshida]]|[[Gotemba, Shizuoka|Gotemba]]|[[Narusawa, Yamanashi|Narusawa]]|[[Oyama, Shizuoka|Oyama]]}}
| settlement_type = [[Municipalities of Japan|Shikuchōson]]
| label_position =
| coordinates = {{coord|35|21|38|N|138|43|39|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}
| prominence_m = 3776
| prominence_ref = &lt;ref name=Fujiinfo/&gt;{{ھن}}&lt;small&gt;[[List of peaks by prominence|Ranked 35th]]&lt;/small&gt;
| listing = {{plainlist|
* [[List of countries by highest point|Highest peak in Japan]]
* [[Ultra-prominent peak]]s
* [[List of mountains and hills of Japan by height|List of mountains in Japan]]
* [[100 Famous Japanese Mountains]]}}
| native_name = {{native name|ja|富士山}}
| pronunciation = {{IPA-ja|ɸɯꜜ(d)ʑisaɴ|}}
| topo_map = [[Geospatial Information Authority]] 25000:1 {{lang|ja|富士山}}&lt;ref name=&quot;watch tizu&quot;/&gt;{{ھن}}50000:1 {{lang|ja|富士山}}
| coordinates_ref =&lt;ref name=&quot;Triangulation station&quot;&gt;Triangulation station is 3775.63m. {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://sokuseikagis1.gsi.go.jp/|سەردێڕ=Information inspection service of the Triangulation station|بڵاوکەرەوە=[[Geospatial Information Authority of Japan]], (甲府–富士山–富士山)|زمان=ja|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190107041946/https://sokuseikagis1.gsi.go.jp/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
| mountain_type = [[Stratovolcano]]
| age = 100,000 years
| last_eruption = [[Hōei eruption|1707–08]]
| first_ascent = 663 by [[En no Gyōja|En no Odzunu]] (役行者, En no gyoja, En no Odzuno)
| easiest_route = [[Hiking]]
| embedded = {{Infobox UNESCO World Heritage Site
 |child = yes
 |Official_name = Fujisan, sacred place and source of artistic inspiration
 |ID = ١٤١٨
 |Year = 2013
 |Criteria = Cultural: iii, vi
 |Area = 20,702.1 ha
 |Buffer_zone = 49,627.7 ha
 }}
| map_size = 280
}}

'''چیای فوجی''' ({{بە ژاپۆنی|富士山}}، فوجی سان: [ɸɯꜜ(د)ʑisaɴ]) لوتکە چیایەک یان کێوێکی مەزنە دەکەوێتە دوورگەی ھۆنشوو لە ژاپۆن و بەرزترین چیای ژاپۆنە، کە ٣٬٧٧٦٫٢٤ م (١٢٬٣٨٩٫٢ پێ) بەرزە. ئەمە لوتکە شاخە دووەم گەورەترین گڕکانی ھەیە کە دەکەوێتە دوورگەیەک لە ئاسیا (دوای گڕکانی چیای کێرینچی لە دوورگەی سوماترا)، و حەوتەمین بەرزترین لوتکەی دوورگەییی سەر زەوییە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=富士山情報コーナー|ناونیشان=http://www.cbr.mlit.go.jp/fujisabo/fuji_info/fuji_info-top.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.cbr.mlit.go.jp|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190107041941/http://www.cbr.mlit.go.jp/fujisabo/fuji_info/fuji_info-top.html%20%20%20|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; گڕکانەکەی چیای فوجی گڕکانێکی چالاکە کە دوایین جار لە ساڵی ١٧٠٧ بۆ ١٧٠٩ چەگەرەی کرد. چیاکە دەکەوێتە نزیکەی ١٠٠ کم (٦٢ میل)ی باشووری ڕۆژاوای تۆکیۆ و لە ڕۆژە ڕوونەکاندا بە ئاسانی لەناو شارەوە دەبینرێت. تەپۆڵکەکەی چیای فوجی کە بە شێوەیەکی زۆر کەوانەیییە، بە نزیکەی پێنج مانگی ساڵ بە بەفر داپۆشراوە، بە شێوەیەکی ئاسایی وەک وێنۆکەیەکی کلتوری ژاپۆن دەبینرێت و زۆرجار لە ھونەر و وێنەگرتندا دیمەنەکەی بەدی دەکرێت، ھەروەھا لەلایەن گەشتیار و شاخەوانەکانەوە سەردانی دەکرێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Active Volcano Map|ناونیشان=https://gbank.gsj.jp/volcano/Quat_Vol/act_map_e.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=gbank.gsj.jp}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mount Fuji {{!}} Facts, Height, Location, &amp; Eruptions|ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Mount-Fuji|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Encyclopedia Britannica|زمان=en}}&lt;/ref&gt; چیای فوجی یەکێکە لە «سێ چیای پیرۆز»ی ژاپۆن (ئا.. سانەرێیسان) لەگەڵ چیای تایت و چیای ھاکو شوێنێکی تایبەت و جوانی ھەیە و یەکێک لە شوێنەوارە مێژوویەکانی ژاپۆن. لە ٢٢ ی حوزەیرانی ٢٠١٣ وەک شوێنێکی ڕۆشنبیری بۆ لیستی کەلەپووری جیھانی زیاد کرا. بە گوێرەی یونسکۆ چیای فوجی &quot; ئیلھامبەخشی ھونەرمەند و شاعیران بووە و بۆ چەندین سەدە ھەروەک حەج بووە بۆیان &quot;. ڕێکخراوی یونسکۆ ٢٥ شوێنی لە بەرژەوەندی کلتوری لە ناوچەی چیای فوجی ناساندووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٣|سەردێڕ=Japan's Mt Fuji granted World Heritage status – Channel NewsAsia|ناونیشان=http://www.channelnewsasia.com/news/asiapacific/japan-s-mt-fuji-granted/720700.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130627003540/http://www.channelnewsasia.com/news/asiapacific/japan-s-mt-fuji-granted/720700.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; ئەم ٢٥ شوێنە بریتین لە خودی شاخەکە و مەزاری شینتۆ، فوجیسان ھۆنگو سێنگن تایشا، ھەروەھا پەرستگای سەرۆک تایسکیجی بوودی کە لە ساڵی ١٢٩٠ دروستکراوە، دواتر لەلایەن ھونەرمەندی کیوکیۆ-ی ژاپۆنی کاتسوشیکا ھۆکوسەیی نۆژەنکراوەتەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Scheffel|یەکەم=Richard L.|ناونیشان=http://archive.org/details/naturalwondersof00sche|سەردێڕ=Natural wonders of the world|دوایین٢=Wernert|یەکەم٢=Susan J.|ڕێکەوت=١٩٨٠|بڵاوکەرەوە=New York: Reader's Digest|ئەوانی تر=Internet Archive|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٩٥٧٧-٠٨٧-٥}}&lt;/ref&gt;

== ناونان ==
زاراوەی «کەنجی» لەکاتی ئێستادا لەلایەن خەڵکەکەوە بۆ ناوی چیای فوجی بەکاردێت، (کەنجی:富 و 士) بە واتای «سامان»یان «زۆر» و «پیاوێکی پایەدار» دێت.
بنەچەی ناوی فوجی ڕوون نییە، ھیچ تۆمارێکی تێدا نییە کە یەکەم جار بەم ناوەوە ناونراوە. دەقێکی سەدەی نۆیەم ھەیە کە چیرۆکی بەمبۆ بڕین دەگێرێتەوە کە تێیدا ئاماژەی بەناوی فۆجی کردووە و ناوەکە بە واتای «نەمر» ھاتووە (不死، فوشی، فوجی) و ھەروەھا لە زۆرێک وێنە و تابڵۆی سەربازە زۆرەکانی (富، فو) (士، شی، جی)ەوە ئاماژەی پێکراوە کە چۆن بەرەو لوتکەی چیایەکە بەڕێ کەوتوون.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=University of Virginia Library|ناونیشان=http://jti.lib.virginia.edu/japanese/taketori/AnoTake.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=jti.lib.virginia.edu|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211020061810/http://jti.lib.virginia.edu/japanese/taketori/AnoTake.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; ناونانە کۆن و فۆلکلۆرییە لە پێشینەکان بانگەشەی ئەوە دەکەن کە فوجی لە 不二 (نەک + دوو) ھاتووە، واتە بەبێ یەکسان یان نا دادی. بانگەشەیەکی تر کە لە 不尽 ھاتووە (نەک + بۆ ماندوو بوون)، واتە ھەرگیز کۆتایی نایێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|سەردێڕ=地名・富士山の意味|ناونیشان=http://www5f.biglobe.ne.jp/~genn/sub5.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=archive.ph|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20080603055732/http://www5f.biglobe.ne.jp/~genn/sub5.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
ھیراتا ئاتسوتان، یەکێکە لە زانا کلاسیکییەکانی ژاپۆنی سەردەمی ئێدۆ، پێشبینی ئەوەی کردووە کە ناوەکە لە وشەی (穂، ھۆ)ھاتووە کە جۆرە ڕوەکێکی وەک برنجە &quot; جۆن باچیلۆری بەریتانی (١٨٥٤–١٩٤٤) باسی لەوە کردوە کە ناوەکە لە وشەی ئاینو ھاتووە کە بە واتای &quot;ئاگر&quot; (فوچی)ی دێت ئەمەش بەھۆی چاڵاکی گڕکانەکەیەوە، ھەروەھا لەلایەن زمانزانێکی ژاپۆنی وەک (کیوسوکێ کیندایچی) لە ڕوانگەی پەرەسەندنی دەنگی زمان (گۆڕینی دەنگ) ئاماژەی بەوە کردووە کە وشەی (ھوچی) بە واتای پیرەژنێک دێت و وشەی (مەیمێ)یش بە واتای ئاگر دێت، (مەیمێ ھوچی) پێکرا دەبنە پیرەژنی ئاگر یان خواوەندی ئاگر.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠٠٨|سەردێڕ=富士山の名前の由来|ناونیشان=http://www.city.fujinomiya.shizuoka.jp/e-museum/fujiyama/furufuji4.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080531001107/http://www.city.fujinomiya.shizuoka.jp/e-museum/fujiyama/furufuji4.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; توێژینەوە لەسەر دابەشکردنی ناوی شوێنەکان کە فوجی وەک بەشێک لەخۆدەگرێت ھەروەھا ئاماژە بە بنەچەی وشەی فوجی دەکات لە زمانی یاماتۆدا نەک ئاینو. تۆپۆنیمیست ژاپۆنی کانجی کاگامی باسی لەوە کردوە کە ناوەکە ھەمان ڕەگی ویستریا (藤، فوجی) و پەلکەزێرینی (虹، نایجی، بەڵام بە خوێندنەوەیەکی نەرێنیانە، فوجی) ھەیە و لە &quot;لەلێشۆپی دوورودرێژی شێوە جوان&quot; ھاتووە. زمانناسی ھاوچەرخ ئەلیکساندەر ڤۆڤین پێشنیاری گریمانەیەکی ئەلتەرناتیڤ دەکات کە لەسەر بنەمای خوێندنەوەی کۆنی ژاپۆنی دامەزراوە * / puⁿzi /: ڕەنگە وشەکە لە ژاپۆنی کۆنی ڕۆژھەڵاتییەوە وەرگیراوە * / pu nusi / / ئاشارچ بە مانای ' ' ئاگری مەزن ' '، بڕوانە wikt: &quot;士 # Etymology 3.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=%C9%D9%BB%CE%BB%B3 の編集 - 知泉Wiki|ناونیشان=http://tisen.jp/tisenwiki/index.php?%25C9%25D9%25BB%25CE%25BB%25B3|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=tisen.jp|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220828165751/http://tisen.jp/tisenwiki/index.php?%C9%D9%BB%CE%BB%B3|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

=== ناوی نوێ و بەکارھێنانی ===
بە ئینگلیزی چیاکە بە چیای فوجی ناسراوە ھەندێک سەرچاوە بە &quot; فوجی سان &quot;، &quot; فوجیاما &quot; ناودەبرێن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=富士山アイヌ語語源説について|ناونیشان=http://www.asahi-net.or.jp/~hi5k-stu/aynu/huji.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.asahi-net.or.jp}}&lt;/ref&gt; قسەکەرانی ژاپۆنی بە چیاکە دەڵێن &quot;فوجی سان&quot;. ئەم &quot; سان &quot; ە پاشگری شەرەفمەندانە نییە کە لەگەڵ ناوی خەڵکیدا بەکار ھاتووە، وەک وەتەنابی - سان، بەڵکو خوێندنەوەی سینۆ - ژاپۆنییە بۆ کاراکتەری یاما (نەخێر، &quot; چیا &quot;) کە لە پێکھاتەکانی چین و ژاپۆنیدا بەکار ھاتووە. لە ڕۆمانیای نیھۆن- شیکی و کونرێی-شیکی دا، ناوەکە بە ھوزی دەخوێندریت.
ناوی تری ژاپۆنی کە بوونەتە کۆنونە بریتین لە فوجی-نۆ-یاما (بە ھۆی&quot;چیای فوجی&quot;) و فوجی نۆ تاکان (&quot;高嶺 بەرزترین لوتکەی فوجی&quot;) و &quot;لوتکەی بەرزی فوجی&quot;) و &quot;فویۆ-ھو芙蓉،&quot;لوتس پیک&quot;) و فوگاکو (岳/ئا士嶽) کە بە تێکەڵکردنی کاراکتەری یەکەمی (و فوجی و 岳) دروستکراوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=サービス終了のお知らせ|ناونیشان=https://thanks.yahoo.co.jp/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=thanks.yahoo.co.jp}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
چیای فوجی کێوێکی گڕکانی سەرنجڕاکێشە و بابەتی بەردەوامی ھونەری ژاپۆنییە بەتایبەتی دوای ساڵی ١٦٠٠ کە ئیدۆ (ئێستا تۆکیۆ) بوو بە پایتەخت و خەڵک چیاکەیان دەبینی لە کاتی گەشتکردن لەسەر [[ڕێگای تۆکایدۆ]]. بە وتەی مێژوونووس ئێچ بایرۆن ئیرھارت &quot; لەسەدەکانی ناوەڕاستەوە دواجار بەچیای &quot; ژمارە یەک &quot; ی جیھانی ناسراوی سێ وڵاتی ھیندستان و چین و ژاپۆن دا ھاتووە. چیاکە بە درێژایی تەمەنی لە ئەدەبی ژاپۆنیدا باسی دەکرێت و بابەتی چەندین ھۆنراوەیە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=富士山吉田口登山道関連遺跡II|ناونیشان=http://sitereports.nabunken.go.jp/6470|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=sitereports.nabunken.go.jp|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230305232705/https://sitereports.nabunken.go.jp/en/6470|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
لوتکەکە لە کۆنەوە بە پیرۆز بیری لێ کرابۆوە و لە ژنان قەدەغە بوو تا سەردەمی میجی لە کۆتایییەکانی ١٨٦٠ کاندا سامورای دێرین بنکەی چیاکەی وەک ناوچەی مەشقی دوور، لە نزیک شارۆچکەی گۆتمبای ئێستا بەکار ھێنا. شوگون [[مینامۆتۆ نۆ یۆریتۆمۆ]] لە سەرەتای سەردەمی کاماکورا ناوچەکەی گرت.
یەکەم لێکۆڵینەوە کە لەلایەن بیانییەکانەوە ئەنجام درابێت لە مانگی ئەیلوولی ساڵی ١٨٦٠ بوو لەلایەن سێر ڕوتەرفۆرد ئالکۆک بوو، کە بەماوەی ٨ کاتژمێردا توانی بە لوتکەی چیائەکە بگات و بە ٣ کاتژمێر بەرەو بنارەکەی دابەزێتەوە. کورتە چیرۆکێکی ئالکۆک لە پایتەختی تایکۆن بە یەکەمین لێکۆڵینەوەی چیایەکە دادەنرێت کە بە فراوانی بڵاوکراوەیەوە لە ڕۆژاوا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mount Fuji: Shield of War, Badge of Peace−−|ناونیشان=https://apjjf.org/2011/9/20/H.-Byron-Earhart/3528/article.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=The Asia-Pacific Journal: Japan Focus}}&lt;/ref&gt; ھەروەھا خاتوو فانی پارکس ھاوسەری باڵیۆزی بەریتانیا سێر ھاری پارکس بە یەکەم ژنی ناژاپۆنی دادەنرێت بەسەر چیایەکە کەوتبێت (١٨٦٧). ھەروەھا وێنەگر فیلیکس بیتۆ دوو ساڵ دواتر سەرکەوت بەسەر چیای فوجیدا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Alcock|یەکەم=Sir Rutherford|ناونیشان=https://books.google.co.uk/books/about/The_Capital_of_the_Tycoon.html?id=79QMAAAAIAAJ&amp;redir_esc=y|سەردێڕ=The Capital of the Tycoon: A Narrative of a Three Years' Residence in Japan|ڕێکەوت=١٨٦٣|بڵاوکەرەوە=Longman, Green, Longman, Roberts &amp; Green|زمان=en}}&lt;/ref&gt; لە ٥ی مارسی ١٩٦٦، فڕۆکەی ٩١١ی بۆینگ ٧٠٧ لە گەشتێکدا تێکشکا و لە نزیک وێستگەی پێنجەمی چیای فوجی گۆتیمبا کەوتە خوارەوە، پاش ماوەیەکی کورت لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی تۆکیۆ ھەر ١١٣ سەرنشین و ١١کەس لەکارمەندانی فڕۆکەکە لەو کارەساتەدا گیانیان لە دەست دا،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ranter|یەکەم=Harro|سەردێڕ=ASN Aircraft accident Boeing 707-436 G-APFE Mount Fuji|ناونیشان=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19660305-1|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=aviation-safety.net}}&lt;/ref&gt; کە دەگەڕێتەوە بۆ ئەو شڵەژانە ئاسمانییە زۆر ڕوونەی کە بەھۆی شەپۆلەکانی لییەوە بەرەو خوارەوەی شاخەکە دروست بووە یادکردنەوەیەک ھەیە بۆ پێکدادانەکە لە دوورییەکی کورت لە وێستگەی پێنجەمی گۆتیمبا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Alcock|یەکەم=Sir Rutherford|ناونیشان=https://books.google.co.uk/books/about/The_Capital_of_the_Tycoon.html?id=79QMAAAAIAAJ&amp;redir_esc=y|سەردێڕ=The Capital of the Tycoon: A Narrative of a Three Years' Residence in Japan|ڕێکەوت=١٨٦٣|بڵاوکەرەوە=Longman, Green, Longman, Roberts &amp; Green|زمان=en}}&lt;/ref&gt; ئەمڕۆ چیای فوجی جێگەیەکی نێودەوڵەتییە بۆ گەشت و گوزار و شاخەوانی ئەم لایەنەی شاخەکە لە سەرەتای سەدەی بیستەمەوە دەستی پێکردووە،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Lippincott Mercer {{!}} Clients {{!}} Infiniti|ناونیشان=http://cases.lippincott-margulies.com/cgi-bin/WebObjects/LMCases.woa/wa/viewcaseid?1000509|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061030092013/http://cases.lippincott-margulies.com/cgi-bin/WebObjects/LMCases.woa/wa/viewcaseid?1000509|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; ڕاھێنەر فرێدریک ستار وانەبێژی چاوتاوکووا سەبارەت بە چەندێتی و جۆرییەتی ڕەچەڵەکەکانی چیای فوجی—١٩١٣، ١٩١٩ و ١٩٢٣- بە فراوانی لە ئەمریکا ناسراو بوو.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Family Tree – The Cobbold Family History Trust|ناونیشان=https://family-tree.cobboldfht.com/people/view/259|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=family-tree.cobboldfht.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی شوباتی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200201140923/https://family-tree.cobboldfht.com/people/view/259|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; وتەیەکی بەناوبانگی ژاپۆنی پێشنیاری ئەوە دەکات کە کەسێکی ژیر لە تەمەنی خۆیدا تەنھا یەک جار سەردەکەوێت،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.000webhost.com/migrate?static=true |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150204223744/http://madridenmarco.webege.com/documents/blog_1.php?entry_id=1307200189 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; بەڵام گەمژەیەک دوو جار دەتوانێت سەربکەوێت. فوجی بە ھێمایەکی شکۆمەند و بەناوبانگ لە کلتوری ژاپۆنیدا دادەنرێت لەوانە دروستکردنی چەندین دیمەن لە فیلم و لۆگۆی ئینفینیتی و تەنانەت لەسەر قەپێلکی دەرمانیش چاپ کراوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Tucker|یەکەم=Anne|ناونیشان=https://books.google.co.uk/books/about/The_History_of_Japanese_Photography.html?id=gQkHWBEbFxIC&amp;redir_esc=y|سەردێڕ=The History of Japanese Photography|دوایین٢=Iizawa|یەکەم٢=Kōtarō|دوایین٣=Friis-Hansen|یەکەم٣=Dana|دوایین٤=Ryuichi|یەکەم٤=Kaneko|دوایین٥=Kinoshita|یەکەم٥=Naoyuki|دوایین٦=Joe|یەکەم٦=Takeba|دوایین٧=Houston|یەکەم٧=Museum of Fine Arts|دوایین٨=Staff|یەکەم٨=Kokusai Kaoryau Kikin|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Yale University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٠-٠٩٩٢٥-٦|زمان=en}}&lt;/ref&gt;
لە مانگی ئەیلوولی ٢٠٠٤دا دوای ٧٢ ساڵ لە توێژینەوە وێستگەی کەشوھەوای سەربەست لە لوتکەکەی دانرا ئەمیش بەھۆی سەختی کەشوھەواکەیەوە بوو.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی ئازاری ٢٠٠٩|سەردێڕ=Wayback Machine|ناونیشان=http://www.ibarakijets.org/guides/fujiguide.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090327032252/http://www.ibarakijets.org/guides/fujiguide.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; ئەو وێستگەیە کە بەرزترین وێستگەی ژاپۆنییە بە ٣٬٧٨٠ مەتر (١٢٬٤٠٢پێ) لە ئاستی ڕووی دەریا بەرزە و بە تەواوی سیستەمێکی پێگەیشتوو و پێشکەوتووی ھەیە.&lt;ref&gt;https://www.nytimes.com/1923/10/01/archives/starr-tells-of-escape-american-scientist-found-refuge-in-a-tokio.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://jamanetwork.com/journals/jamaneurology/fullarticle/777396&lt;/ref&gt;

چیای فوجی لە ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٣ وەک شوێنێکی کلتوری بۆ لیستی کەلەپووری جیھانی زیادکرا.&lt;ref&gt;https://www.japanvisitor.com/japan-city-guides/mount-fuji&lt;/ref&gt; لەگەڵ ئەوەشدا، ئەو نووسینە دوای ئەوەی لە مانگی ئازاری ساڵی ٢٠١٨دا دوو پرۆفیسۆر لە ناوەندی کەلەپووری جیھانیی مێت فوجی، شیزوئۆکا، بەھۆی گێچەڵی ئەکادیمی و ڕەگەزیی لەلایەن بەرپرسانی حکوومەتی پارێزگای شیزووکا ناچاربوون واز لە کارەکانیان بھێنن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=09/15/97 MASTERING MT. FUJI|ناونیشان=http://www.businessweek.com/1997/37/b3544146.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=archive.ph|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20130118165211/http://www.businessweek.com/1997/37/b3544146.htm|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Weather station on Mt. Fuji closes|ناونیشان=https://www.upi.com/Science_News/2004/09/30/Weather-station-on-Mt-Fuji-closes/48221096533395/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=UPI|زمان=en}}&lt;/ref&gt;

== جوگرافیا ==
{{Multiple image
| align =
| direction =
| total_width = 400
| image1 = MtFuji FujiCity.jpg
| alt1 =
| caption1 = Mount Fuji seen from [[Fuji, Shizuoka]]
| image2 = Chuurei-tou Fujiyoshida 17025277650 c59733d6ba o.jpg
| caption2 = Arakurayama Sengen Park and the Chūrei-tō pagoda in [[Fujiyoshida, Yamanashi]]
}}

چیای فوجی تایبەتمەندییەکی زۆر جیاکراوەی جوگرافیای ژاپۆنە، بەرزیی لوتکەکەی ٣٧٧٦٫٢٤ م (١٢٬٣٨٩ پێ) بەرزە لە ئاستی ڕووی دەریاوە و دەکەوێتە نزیک کەناراوەکانی زەریای ھێمن لە ناوچەی ھۆنشوی ناوەڕاست، کە دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای تۆکیۆی پایتەخت سنووری پارێزگای شیزوکا و یاماناشییە، چوار شاری بچووک دەوریان داوە: گۆتمبا لەبەری ڕۆژھەڵات و فوجیوشیدا لەبەری باکوور و فوجینۆمیا لەبەری باشووری خۆراوا، فوجیش بۆ باشوور. ھەروەھا بە پێنج دەریاچە دەورەدراوە: دەریاچەی کاواگوچی و دەریاچەی یاماناکا و دەریاچەی سەی و دەریاچەی مۆتۆسو و دەریاچەی شۆجی.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی شوباتی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Photo-s107e05690|ناونیشان=http://spaceflight.nasa.gov/gallery/images/shuttle/sts-107/html/s107e05690.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130515144416/http://spaceflight.nasa.gov/gallery/images/shuttle/sts-107/html/s107e05690.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; لە نزیک دەریاچەی ئاشی ڕوانگەی چیاکە بەتەواوی دەبینرێت. چیاکە بەشێکە لە پارکی نەتەوەیی فوجی ھاکۆنە-ئیزۆ زیاتر لە یۆکۆھاما و تۆکیۆ و ھەندێک جاریش تا چیبا و سەیتاما و تۆچیگی و ئیباراکی و دەریاچەی حەمەنە درێژ دەبێتەوە، کاتێک ئاسمان ساماڵە بەتەواوی دەبینرێت. ھەروەھا لە بۆشایی ئاسمانەوە وێنەی گیراوە لە کاتی ئەرکی کەشتی ئاسمانی ژاپۆنی.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Global Volcanism Program {{!}} Fujisan|ناونیشان=https://volcano.si.edu/volcano.cfm?vn=283030|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Smithsonian Institution {{!}} Global Volcanism Program|زمان=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;gallery widths=&quot;150&quot; mode=&quot;packed&quot;&gt;
پەڕگە:Mt Fuji NASA ISS002-E-6971 large.jpg|Fuji in early summer seen from the [[International Space Station]] (May 2001)
پەڕگە:Mount Fuji from space (shuttle mission).jpg|View from space from the [[STS-107|ill-fated Space Shuttle ''Columbia'' mission]] (2003)
پەڕگە:Fujisan-video-views-airplane-bullet-train2014.ogv|Mount Fuji from the air and from the window of a bullet train.
پەڕگە:Persimmon drying in Fujinomiya,Shizuoka,Japan(吊るし柿白糸の滝下流) DSCF0017.jpg|Fuji with persimmon-drying in autumn
&lt;/gallery&gt;

=== کەشوھەوا ===
لوتکەی چیای فوجی کەشوھەوایەکی سەختی ھەیە (پۆلێنکردنی کەشوھەوای کۆپن ئی تی). پلەی گەرما لە بەرزاییدا زۆر نزمە و بۆ ماوەی چەند مانگێکی ساڵ بە بەفر داپۆشراوە. نزمترین پلەی گەرمای تۆمارکراو −٣٨٫٠ °C (−٣٦٫٤°F)یە کە لە مانگی شوباتی ١٩٨١ تۆمار کراوە و بەرزترین پلەی گەرماش ١٧٫٨ °C (64.0°F) بووە کە لە مانگی ئابی ١٩٤٢ تۆمار کراوە.
 {{Weather box
|location = چیای فوجی
|single line = Y
|metric first = Y
|Jan record high C = -١٫٧
|Feb record high C = ٠٫٠
|Mar record high C = ١٫٠
|Apr record high C = ٤٫٧
|May record high C = ١٢٫٢
|Jun record high C = ١٢٫٣
|Jul record high C = ١٧٫٤
|Aug record high C = ١٧٫٨
|Sep record high C = ١٦٫٣
|Oct record high C = ١٤٫٠
|Nov record high C = ٦٫٩
|Dec record high C = ٣٫٦
|Jan record low C = -٣٧٫٣
|Feb record low C = -٣٨٫٠
|Mar record low C = -٣٣٫٩
|Apr record low C = -٢٧٫٨
|May record low C = -١٨٫٩
|Jun record low C = -١٣٫١
|Jul record low C = -٦٫٩
|Aug record low C = -٤٫٣
|Sep record low C = -١٠٫٨
|Oct record low C = -١٩٫٥
|Nov record low C = -٢٨٫١
|Dec record low C = -٣٣٫٠
|Jan mean C = -١٨٫٢
|Feb mean C = -١٧٫٤
|Mar mean C = -١٤٫١
|Apr mean C = -٨٫٨
|May mean C = -٣٫٢
|Jun mean C = ١٫٤
|Jul mean C = ٥٫٣
|Aug mean C = ٦٫٤
|Sep mean C = ٣٫٥
|Oct mean C = -٢٫٠
|Nov mean C = -٨٫٧
|Dec mean C = -١٥٫١
|year mean C = -٥٫٩
|Jan high C = -١٥٫٣
|Feb high C = -١٤٫٣
|Mar high C = -١٠٫٩
|Apr high C = -٥٫٩
|May high C = -٠٫٦
|Jun high C = ٤٫٠
|Jul high C = ٨٫٠
|Aug high C = ٩٫٥
|Sep high C = ٦٫٥
|Oct high C = ٠٫٧
|Nov high C = -٥٫٩
|Dec high C = -١٢٫٢
|year high C = -٣٫٠
|Jan low C = -٢١٫٤
|Feb low C = -٢١٫١
|Mar low C = -١٧٫٧
|Apr low C = -١٢٫٢
|May low C = -٦٫٣
|Jun low C = -١٫٤
|Jul low C = ٢٫٨
|Aug low C = ٣٫٨
|Sep low C = ٠٫٦
|Oct low C = -٥٫١
|Nov low C = -١١٫٨
|Dec low C = -١٨٫٣
|year low C = -٩٫٠
|Jan humidity = ٥٣
|Feb humidity = ٥٦
|Mar humidity = ٦١
|Apr humidity = ٦٣
|May humidity = ٦٠
|Jun humidity = ٧٠
|Jul humidity = ٧٩
|Aug humidity = ٧٥
|Sep humidity = ٦٧
|Oct humidity = ٥٣
|Nov humidity = ٥٢
|Dec humidity = ٥٢
|source 1 = دەزگای کەشناسی ژاپۆنی&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/index.php?prec_no=49&amp;block_no=47639&amp;year=&amp;month=&amp;day=&amp;view=|سەردێڕ=気象庁｜過去の気象データ検索
|script-title=ja:気象庁 / 平年値（年・月ごとの値）
| بڵاوکەرەوە = [[Japan Meteorological Agency]]
| ڕێکەوتی سەردان = ١٩ی ئایاری ٢٠٢١}}&lt;/ref&gt;
}}

== خاکناسی ==
{{Multiple image
| align =
| direction = vertical
| total_width = 175
| image1 = Mount Fuji Relief Map, SRTM-1.jpg
| alt1 =
| caption1 =
| image2 = Fuji 3D.gif
| caption2 =
| footer = Relief map and animation realized with [[Shuttle Radar Topography Mission|SRTM]] data
}}
چیای فوجی دەکەوێتە خاڵێکی زێرینی پلێتەکان کە پلێتی ئاموری و ئەخوتسک پلێت و پلێتی دەریای فلیپین بەیەک دەگەن. ئەم سێ پلێتە بەشی ڕۆژاوای ژاپۆن و بەشی ڕۆژھەڵاتی ژاپۆن و نیمچە دوورگەی ئیزو پێکدەھێنن. پلێتی پاسیفیک لەژێر ئەم پلێتانە داتەپیوە و لە ئەنجامدا چالاکی گڕکانی لێکەوتووەتەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Society|یەکەم=National Geographic|ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Mount Fuji|ناونیشان=http://www.nationalgeographic.org/media/mount-fuji/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=National Geographic Society|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210815204039/https://www.nationalgeographic.org/media/mount-fuji/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; ھەروەھا چیای فوجی دەکەوێتە نزیک سێ بازنەی دوورگەیی: باشووری ڕۆژاوای ژاپۆن ئارک و باکووری ڕۆژھەڵاتی ژاپۆن ئارک و ئارکی ئیزو بۆنین-ماریانا. ھێڵی سەرەکی فوجی ٧٨٠ مەترە (٢٬٥٦٠ پێ) بە ئەندازەی ٢٤٠ مەتر (٧٩٠ پێ) لە قووڵاییدا ھەڵکەوتووە. زانایان چوار قۆناغی جیاوازی چالاکی گڕکانییان لە پێکھێنانی چیای فوجی دیاری کردووە. قۆناغی یەکەم کە پێی دەوترێت سێن-کۆمیکاک، لە ناوکۆیەکی ئەندێسایت دا کە بەم دواییانە لە قووڵایی چیاکەدا دۆزراوەتەوە پێک ھاتووە، سێن-کۆمیکتاک بە دوایدا &quot;کۆمیتاک فوجی&quot; بوو کە باوەڕ وایە چینی بەساڵت چەند سەد ھەزار ساڵ پێش ئێستا پێک ھاتووە و نزیکەی ١٠٠ ھەزار ساڵ لەمەوبەر &quot; فوجی کۆن &quot; لەسەرلوتکەی کۆمیتاک فوجی پێکھێنراوە. بڕوا وایە &quot; فوجی نوێ &quot; ی مۆدێرن نزیکەی ١٠ ھەزار ساڵ لەمەوبەر لەسەر لوتکەی فوجی کۆن دروست بووە. پێش کۆمیتاک لە ناوچەی (Pleistocene) کە ٧ کیلۆمەتر (٤٫٣ میل) لە باکووری چیای فوجی گڕکانێک تەقییەوە، لەسەرەتاوە دەستی بە ھەڵکردن کرد دوای وەستانێکی تا ڕادەیەک کورت، جارێکی تر تەقینەوەکان دەستیان پێکرد کە گڕکانی کۆمیتاکی لێ دروست بوو. ئەم تەقینەوانە ١٠٠ ھەزار ساڵ لەمەوبەر کۆتایی ھات گڕکانی ئاشیتاک لە ٤٠٠ ھەزارەوە بۆ ١٠٠ ھەزار ساڵ پێش ئێستا چالاکی کردووە، ھەروەھا دەکەوێتە ٢٠ کیلۆمەتری (١٢ میل) باشووری ڕۆژھەڵاتی چیای فوجی.&lt;ref&gt;https://www.japantimes.co.jp/cgi-bin/getarticle.pl5?nn20040404f1.htm?nn20040404f1.htm{{بەستەری مردوو|url=https://www.japantimes.co.jp/cgi-bin/getarticle.pl5?nn20040404f1.htm%3Fnn20040404f1.htm |date=ئابی ٢٠٢١ }}&lt;/ref&gt; چیای فوجی ١٠٠ ھەزار ساڵ لەمەوبەر دەستی بە ھەڵکردن کرد، کۆ فوجی (فوجی کۆن) ١٠٠ بۆ ١٧ ھەزار ساڵ پێش ئێستا پێکھاتووە، بەڵام ئێستا خەریکە بە تەواوی بەخاک سپێردراوە. ھەرەسێکی گەورە لە تەنیشت باشووری ڕۆژاواوە نزیکەی ١٨ ھەزار ساڵ لەمەوبەر ڕوویدا. شین-فوجی (تازە فوجی) بە شێوەی لافا و لاپیلی و ئاشی ڤۆلکانی، لەنێوان ١٧ بۆ ٨ ھەزار ساڵ پێش ئێستا لەنێوان حەوت ھەزار بۆ ٣٥٠٠ ساڵ پێش ئێستا و لەنێوان چوار ھەزار بۆ دوو ھەزار ساڵ پێش ئێستا ڕوویداوە، بە زۆری لە شێوەی کونەکانی سیندەری مشەخۆرن، لە ساڵی ١٧٠٧ دا لەچاڵاکی کەوت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=●宝永四年（1707）噴火|ناونیشان=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/1707.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=sakuya.vulcania.jp}}&lt;/ref&gt; گەورەترین چاڵ، چاڵی ئۆمورۆ-یاما، یەکێکە لە زیاتر لە ١٠٠ کۆنکە کە لە نێوان ئێن دەبلیو-ئێس ئی و نی-سو لە لوتکەکەدا ڕیزکراوە مت فوجی زیاتر لە ٧٠ تونێلی لاڤە و کەمی داری لاڤای فراوانی ھەیە دوو ھەرەسی گەورە لەسەر دۆڵی یۆشیدا-ئۆساوا و ئۆساوا-کوزورە. تا مانگی ١٢ ی ساڵی ٢٠٠٢ گڕکانەکە بە شێوەی چالاک پۆلێن کراوە لەگەڵ مەترسی کەمی تەقین. دوایین تەقینی تۆمارکراو، ھەڵکردنی ھۆوی بوو کە لە ١٦ ی کانوونی یەکەمی ١٨٠٧ (ھۆوی ٤، ٢٣ ی مانگی ١١) دەستی پێکرد و نزیکەی ١ ی کانوونی دووەمی ١٧٠٨ (ھۆوی ٤، ٩ ی مانگی ١٢) کۆتایی پێھات. ئەو تەقینەوە بووبە یەک لوتکەی نوێ و لوتکەی دووەم، بە ناوی کێوی ھووی (پاش سەردەمی ھووی)، نیوەی نیوەی لای باشووری ڕۆژھەڵاتی خۆی دروست کرد. فوجی زنجیرەیەک خۆڵەمێشی گڕکانی ھەڵدا کە لە ئایزو و کای و ساگامی و مووساشی وەک باران باری. لەو کاتەوە ھیچ نیشانەیەکی تەقینەوەی تێدا بەدی نەکراوە. لەگەڵ ئەوەشدا ئێوارەی ١٥ ی ئازاری ٢٠١١ بوومەلەرزەیەک بەگوڕی ٦ , ٢ لە قووڵایییەکی کەم تا چەند کیلۆمەتر لە چیای فوجی بە لای باشووری یەوە ڕوویدا. بەڵام بەپێی خزمەتگوزاری کەشناسی ژاپۆنی ھیچ نیشانەیەک لە تەقینەوەی ھیچ جۆرە گڕکانێک نەبوو.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=peoplestar.co.uk|ناونیشان=https://www.afternic.com/forsale/peoplestar.co.uk?utm_source=TDFS&amp;utm_medium=sn_affiliate_click&amp;utm_campaign=TDFS_GoDaddy_DLS&amp;traffic_type=TDFS&amp;traffic_id=GoDaddy_DLS|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.afternic.com}}&lt;/ref&gt;

=== ھەڵچوونە گڕکانییەکان ===
دە تەقینەوەی ناسراو ھەیە کە دەتوانرێت شوێنی تۆماری باوەڕپێکراوی بۆ بکرێتەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=歴史時代の富士山噴火史の再検討|ناونیشان=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/0index.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=sakuya.vulcania.jp}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ڕێککەوت || تێبینییەکان !! سەرچاوەی باوەڕپێکراو
|-
| ٣١ تەممووز ٧٨١
| The eruption was recorded in the ''[[Shoku Nihongi]]'' and it was noted that &quot;ash fell&quot;, but there are no other details.
|&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/781.html |یەکەم=Masato |دوایین=Koyama |بڵاوکەرەوە=[[Shizuoka University]] |سەردێڕ=天応元年（781）噴火 |زمان=ja |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
| April 11 – May 15, 800{{ھن}}February 13, 802
| The ''[[Nihon Kiryaku]]'' states that during the first phase, the skies were dark even during the daytime. The second phase is known from the ''[[Nippon Kiseki]]'', which notes that gravel fell like hail.
|&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/800.html |یەکەم=Masato |دوایین=Koyama |بڵاوکەرەوە=[[Shizuoka University]] |سەردێڕ=延暦十九～二十一年（800～802）噴火 |زمان=ja |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
| June–September 864{{ھن}}December 865 – کانوونی دووەم ٨٦٦
| Both phases were recorded in the ''[[Nihon Sandai Jitsuroku]]''. This eruption created three of the [[Fuji Five Lakes]]: [[Lake Motosu|Motosu]], [[Lake Shōji|Shōji]], and [[Saiko Lake|Saiko]], from a single lake that became separated by lava flow.
|&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/864.html |یەکەم=Masato |دوایین=Koyama |بڵاوکەرەوە=[[Shizuoka University]] |سەردێڕ=貞観六～七年（864～866初頭）噴火 |زمان=ja |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
| تشرینی دووەم ٩٣٧
| This was recorded in the ''Nihon Kiryraku''.
|&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/937.html |یەکەم=Masato |دوایین=Koyama |بڵاوکەرەوە=[[Shizuoka University]] |سەردێڕ=承平七年（937）噴火 |زمان=ja |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
| ئازار ٩٩٩
| It is noted in the ''[[Honchō Seiki]]'' that news of an eruption was brought to Kyoto, but no other details are known.
|&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/999.html |یەکەم=Masato |دوایین=Koyama |بڵاوکەرەوە=[[Shizuoka University]] |سەردێڕ=長保元年（999）噴火 |زمان=ja |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
| کانوونی دووەم ١٠٣٣
| According to the ''Nihon Kiryraku'', news of this eruption was brought to Kyoto two months later.
|&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/1033.html |یەکەم=Masato |دوایین=Koyama |بڵاوکەرەوە=[[Shizuoka University]] |سەردێڕ=長元五年末（1033初頭）噴火 |زمان=ja |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
| ١٧ نیسان ١٠٨٣
| The only contemporary recording of this was written by a Buddhist monk and can be found in the ''[[Fusō Ryakuki]]''. Later writings indicate that the sound of the eruption may have been heard in Kyoto.
|&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/1083.html |یەکەم=Masato |دوایین=Koyama |بڵاوکەرەوە=[[Shizuoka University]] |سەردێڕ=永保三年（1083）噴火 |زمان=ja |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
| between January 30, 1435 and January 18, 1436
| A record of this appears in the ''[[Ōdaiki]]'', a chronicle kept by the monks at [[Kubo Hachiman Shrine]] in [[Yamanashi, Yamanashi|Yamanashi City]] and it states that a flame was visible on Mount Fuji. As there is no mention of smoke, this appears to have been a [[Hawaiian eruption]] (lava only).
|&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/1436.html |یەکەم=Masato |دوایین=Koyama |بڵاوکەرەوە=[[Shizuoka University]] |سەردێڕ=永享七年（1435または1436初頭）噴火 |زمان=ja |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|df=dmy-all}}{{بەستەری مردوو|url=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/1436.html |date=ئابی ٢٠٢١ }}&lt;/ref&gt;
|-
| ئاب ١٥١١
| The ''[[Katsuyamaki]]'' (or ''Myōhōjiki''), written by monks at Myōhō-ji in [[Fujikawaguchiko]], indicates that there was a fire on Mount Fuji at this time, but as there is no vegetation at the described location, this was almost certainly a lava flow.
|&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/1511.html |یەکەم=Masato |دوایین=Koyama |بڵاوکەرەوە=[[Shizuoka University]] |سەردێڕ=●永正八年（1511）噴火 |زمان=ja |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|-
| ١٦ کانوونی یەکەم ١٧٠٧
| The [[Hōei eruption]]
|&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/1707.html |یەکەم=Masato |دوایین=Koyama |بڵاوکەرەوە=[[Shizuoka University]] |سەردێڕ=宝永四年（1707）噴火 |زمان=ja |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
|}

=== مەترسییەکانی ئێستای گڕکانەکان ===
لە دوای بوومەلەرزەکەی تۆھۆکۆ لە ساڵی ٢٠١١، پێشبینییەک لە میدیاکان ھەبوو کە لەوانەیە بوومەلەرزەکە ببێتە ھۆی تەقینی گڕکانێک لە چیای فوجی لە ئەیلوولی ٢٠١٢ دا، ئەو مۆدێلە بیرکاریانەی کە پەیمانگای لێکۆڵینەوەی نیشتمانی بۆ زانستی زەوی و پێشگیری لە کارەسات (NRIESDP) دروستی کرد، پێشنیاری ئەوەی کرد کە ئەو فشارەی لە ژووری مەگماکانی چیای فوجی دا ھەیە دەکرێت ١ , ٦ میگاپاسکال زیاتر بێت لەوەی کە پێش دوایین ھەڵایساوی لە ساڵی ١٧٠٧ دا بوو.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Fuji Geology|ناونیشان=https://www.eri.u-tokyo.ac.jp/VRC/vrc/others/fujigeol.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.eri.u-tokyo.ac.jp}}&lt;/ref&gt; ئەمەش لەلایەن ھەندێک لە دەزگاکانی ڕاگەیاندنەوە لێکدرابوویەوە بۆ ئەوەی کە لەوانەیە تەقینەوەی چیای فوجی نزیک بێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Pressure in Mount Fuji is now higher than last eruption, warn experts|ناونیشان=https://www.wired.co.uk/article/mount-fuji|newspaper=Wired UK|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|issn=1357-0978|زمان=en-GB|یەکەم=Condé|دوایین=Nast}}&lt;/ref&gt; بەڵام ھیچ میتۆدێکی زانراو نەبوو بۆ پێوانەکردنی ڕاستەوخۆی فشاری ژووری ماگماکانی گڕکانێک، لێکدانەوەکانی ناڕاستەوخۆی ئەو جۆرەی کە NRIESDP بەکاری دەھێنێت، ھەڵسەنگاندن و بێ ئەنجامن. نیشاندەرەکانی تر پێشنیاری مەترسی ھەڵاوژێنی بەرزدەکەن، وەک فۆمارۆلە چالاکەکان. لەم دواییانەدا ھەڵە دۆزراوەکان ڕووداوی ئاسایین لەم جۆرە گڕکانانە. باوەڕی ھۆککۆی بوودی لە نیکرین شۆشو بە شێوەیەکی جوان بانگەشەی ئەوە دەکەن کە دای گۆھۆنزۆن ماندالا پارێزگاریی سروشتی دەبەخشێت لە خواکانی بوودی دژ بە ھەڵتۆقینی گڕکانی یوونت فوجی لە ڕێگەی نەریتی بەیانی ڕۆژی ئۆشیتۆرا گۆنگیۆ.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Doooom! The Perception of Volcano Research by the Media|ناونیشان=https://www.wired.com/2012/09/doom-volcano-research-media/|newspaper=Wired|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|issn=1059-1028|زمان=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== دارستانی ئۆکیگەھارا ===
دارستانەکە لە بناری باکووری ڕۆژاوای چیاکە ھەڵکەوتووە ناوی (ئۆکیگەھار)ە چیرۆک و ئەفسانە میللییەکان بە تارمایی و دێوەکانی دەڵێن یۆرێ و یۆکای، کە بە ویورێ و یۆکایی بە دارستاندا دەچنەوە و لە سەدەی نۆزدەیەمدا ئۆکیگەھار یەکێک بوو لەو شوێنانەی کە خێزانە ھەژارەکان ڕوویان تێدەکرد.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٠٨|سەردێڕ=Sign saves lives of 29 suicidal people: National: DAILY YOMIURI ONL…|ناونیشان=http://www.yomiuri.co.jp/dy/national/20080224TDY03303.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=archive.ph|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئازاری ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20080302060053/http://www.yomiuri.co.jp/dy/national/20080224TDY03303.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; ئۆکیگەھارا سێیەم شوێنی خۆکوژیی جیھانە ئەمیش دوای پردی دەروازەی زێڕینی سان فرانسیسکۆ و پردی ڕووباری نانگ نگیانگ. لە پەنجاکانی سەدەی ڕابوودووەوە تا ئێستا زیاتر لە ٥٠٠ کەس لە دارستاندا گیانیان لەدەستداوە کە زۆرینەیان خۆکوژی بوون. ساڵانە نزیکەی ٣٠ کەس خۆی دەکوژێت لەم دارستانە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١١|سەردێڕ=Japan's harvest of death|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/japan-s-harvest-death-5368465.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=The Independent|زمان=en}}&lt;/ref&gt; لە ساڵی ٢٠٠٢ دا نزیکەی ٨٠ تەرم لە دارستانەکە دۆزراوەتەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Asahi Shimbun {{!}} Breaking News, Japan News and Analysis|ناونیشان=https://www.asahi.com/ajw/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=The Asahi Shimbun|زمان=en}}&lt;/ref&gt; زیادبوونی ئەم دواییانەی خۆکوشتنەکان وای لە بەرپرسانی ناوچەکە کرد کە ئەو نیشانانە ھەڵبگرن کە ھۆکارن بۆ ھاندانی تاکەکان تا خۆیان بکوژن. ژمارەی خۆکوژییەکان لە ڕابردوودا، ھەڵایەکی وای دروست کرد بوونە ھۆکارێک تا بەدرێژایی دەیان ساڵی تر بەردەوام بن. زۆرێک لەو شاخەوانانە،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.monstersandcritics.com/books/nonfiction/reviews/article_1070655.php/Book_Review_Cliffs_of_Despair_A_Journey_to_Suicide_s_Edge |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141105072931/http://www.monstersandcritics.com/books/nonfiction/reviews/article_1070655.php/Book_Review_Cliffs_of_Despair_A_Journey_to_Suicide_s_Edge |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; ڕێگا کانیان نیشان دەکەن، بەوەی کە شریتی پلاستیکی ڕەنگاو ڕەنگیان لەدوای خۆیان بەجێھێشتووە، ئەمەش نیگەرانی بەرپرسانی دارستانەکەی زیاتر کردووە لەبارەی ژینگە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Japan struggles with soaring death toll in Suicide Forest|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/japan/1373287/Japan-struggles-with-soaring-death-toll-in-Suicide-Forest.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.telegraph.co.uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=The Suicide Woods of Mt. Fuji|ناونیشان=https://www.seekjapan.jp/the-suicide-woods-of-mt-fuji/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Seek Japan {{!}} Your Guide To Living, Working And Traveling In Japan|زمان=en-US}}&lt;/ref&gt;

== چاڵاکی و سەرکێشییەکان ==
=== گواستنەوە و گەیاندن ===
نزیکترین فڕۆکەخانە لەگەڵ خزمەتگوزاری نێودەوڵەتی پلان بۆداڕێژراو ئامادەکراون بۆ گەشتیاران، فڕۆکەخانەی ئێم تی فوجی شیزووکایە لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٠٩ کرایەوە کە نزیکەی ٨٠ کیلۆمەتر (٥٠ میل) لە چیای فوجییەوە دوورە. فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی گەورە کە خزمەتی تۆکیۆ دەکات، فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی تۆکیۆ (فڕۆکەخانەی ھانیدا) لە تۆکیۆ و فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ناریتا لە چیبا نزیکەی سێ کاتژمێر و ١٥ خولەک لە چیای فوجی دوورن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠٠٨|سەردێڕ=Mt. Fuji Shizuoka Airport English|ناونیشان=http://www.pref.shizuoka.jp/kuukou/contents/english/en_information.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080516204258/http://www.pref.shizuoka.jp/kuukou/contents/english/en_information.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

=== شاخەوانی ===
نزیکەی ٣٠٠٬٠٠٠ شاخەوان تەنھا لە ساڵی ٢٠٠٩ دا بەسەر چیای فوجی کەوتوون. باشترین کات بۆ شاخەوانی لەچیای فوجی لەنێوان مانگی تەممووز تا مانگی ئابە، چونکە لەم کاتەدا دەزگاکانی فریاگوزاری و خزمەت پتر بەردەستن و کەشوھەواش گەرمترە. پاسەکان بۆ سەرەوەی چیایەکە دەڕۆن تا ئەو شوێنانەی ڕێگای بۆ چووە، زۆرینەی شوێنەکان بە شێوەیەکی ئاسایی بەکاردێت لەلایەن شاخەوانەکانەوە، کە لە ١ی تەممووزەوە سەردەکەون و لەماوەی نێوان مانگی تشرینی یەکەمەوە بۆ مانگی ئایار زۆر بە توندی سارد دەبێتەوە، ھەربۆیە ساڵانە ژمارەیەک لە مردووانی شاخەوانان بەھۆی سەرماوە تۆمار دەکرێت. زۆربەی ژاپۆنییەکان شەوانە لە شاخەکە لە نزیک یەکێک لە لوتکەکان بە چاڵاکی جۆربەجۆر خۆیان گەرم دەکەنەوە تا ئەوکاتەی خۆر ھەڵدێت. ڕووناکی بەیانی پێی دەوترێت 御来光 گۆرایکۆ، «گەیشتنی ڕووناکی».&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Climbing Mount Fuji By Night|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1990/08/26/travel/climbing-mount-fuji-by-night.html|newspaper=The New York Times|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ١٩٩٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|issn=0362-4331|زمان=en-US|یەکەم=Kathy|دوایین=Glass}}&lt;/ref&gt; چوار ڕێگای سەرەکی ھەیە بۆ لوتکە، ھەریەکەیان وێستگەیان ھەیە بە درێژایی ڕێگاکە. ئەوان (بۆ ھەر کاتژمێرێک ناوێکیان داناوە: کەواگوچیکۆ، سوبەشیری، گۆتمبا و فوجینۆمیا شاخەوانەکان زۆربەی کات لە وێستگەکانی پێنجەم دەست پێ دەکەن، چونکە ئەمانە بە ئۆتۆمبێل یان بە پاسەوە خۆیان دەگەیننە ئەوێ. لووتکەی دەیەمین وێستگەی تایبەتی خۆی ھەیە. وێستگەکان لە ڕێگەی جیاوازەوە لە بەرزبوونەوە جیاوازەکاندان بەرزترین وێستگە وێستگەی پێنجەمە دەکەوێتە فوجینۆمیا و بەدوایدا یوشیدا و سوبەشیری و گۆتێمبا چوار ڕێگای زیاتر لە بناری شاخەکەوە ھەیە: ڕێگای شوجیکۆ، یۆشیدا، سویاما و مورایاما.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Climbing Season {{!}} Read before climbing {{!}} Official Web Site for Mt. Fuji Climbing|ناونیشان=http://www.fujisan-climb.jp/en/season/index.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.fujisan-climb.jp|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171229064808/http://www.fujisan-climb.jp/en/season/index.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; ڕێگای یۆشیدا بەناوبانگترین ڕێگایە بەھۆی شوێنی وەستانی گەورە و چەندین کێوی گەورەی شاخەڵانی ھەیە کە شاخەوانێک دەتوانێت پشوو بدات یان بمێنێتەوە لە وەرزی ھاویندا زۆربەی پاسەکانی گەشتی چیای فوجی دەگەنە ئەوێ دواتر ڕێگای فوجینۆمییە کە بەرزترین وێستگەی پێنجەمی ھەیە و دواتر سوبەشیری و گۆتێمبا دێت لە وێستگەی پێنجەمی نوێوە دەتوانێت بەماوەی پێنج تا حەوت کاتژمێر بگەیتە ھەر شوێنێک لە چیایەکە لەکاتێکدا کە دابەزینەکە دەتوانێت لە سێ بۆ چوار کاتژمێر بخایەنێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=環境省_富士箱根伊豆国立公園_ニュース＆トピックス_【お知らせ】平成21年度の富士山登山者数について|ناونیشان=http://www.env.go.jp/park/fujihakone/topics/090917a.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.env.go.jp}}&lt;/ref&gt; ھەرچەندە زۆربەی شاخەوانەکان لە ڕێگای سوبەشیری و گۆتیمبا سەرناکەون، بەڵام زۆرینەیان بەھۆی ڕێڕەوی خۆڵەمێشیانەوە (زیخاوی) دادەبەزن بۆ وێستگەی حەوتەم کە نزیکترین خاڵی وێستگەی پێنجەمە، کەسێک دەتوانێت بە نزیکەیی لە ٣٠ خولەکدا ئەم ڕێگایە بە بانگرۆزبوونەوە دابەزێت. جگە لەم ڕێگایانە، ڕێگای تراکتۆر ھەیە بە درێژایی ڕێگاکانی سەرکەوتن. ئەم ڕێگا تراکتۆرانە بەکارھێنراون بۆ ھێنانی خواردن و کەرەستەکانی تر بۆ سەر شاخەکە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mountain Trails {{!}} Read before climbing {{!}} Official Web Site for Mt. Fuji Climbing|ناونیشان=http://www.fujisan-climb.jp/en/trails/index.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.fujisan-climb.jp|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171219112531/http://www.fujisan-climb.jp/en/trails/index.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; چونکە تراکتۆرەکان زۆربەی زۆری پانیی ئەم ڕێڕەوانە دەگرنە بەر و ئەوان حەز دەکەن بەردی گەورە لە لای ڕێگاکە پاڵنێن، ڕێڕەوی تراکتۆرەکان لە دەرەوەی سنوورن بۆ سەر شاخەوانەکان لەسەر ئەو بەشانەی کە لەگەڵ سەرکەوتن یان دابەزیندا یەک نەخراون. لەگەڵ ئەوەشدا، مرۆڤ ھەندێجار دەتوانێت ببینێت کە خەڵکەکە بە پاسکیل سواری بەسەر چیایەکە دەکەون بە درێژایی ڕێگا تراکتۆرەکان بەرەو لووتکە و بەرەو خوارەوە دەبینرێن. پایسکل سواری بە توندئاژۆیی زۆر مەترسیدارە، چونکە کۆنتڕۆڵکردنی خێرایی قورس دەبێت و لەوانەیە چەند بەردێک بنێرن کە لە تەنیشت ڕێگاکە لە ھەڵدێرەکان ھەڵدەدرێن، کە لەوانەیە لە کەسانی تر بدات. چوار ڕێگاکە لە بناری شاخەوە شوێنی مێژوویی پێشکەش دەکەن موورایاما کۆنترین ڕێگای چیای فوجییە و ڕێگای یۆشیدا ھێشتا چەندین مەزارگەی کۆن و چایخانە و شوێنی چۆڵکراوی ھەیە بە درێژایی ڕێگاکەی. ئەم ڕێگایانە بەم دواییانە ناوبانگیان پەیدا کردووە، بەڵام سەرکەوتن لە بناری چیاکەوە تا ڕادەیەک ناجێگیرییە ھەروەھا ورچەکان بە درێژایی ڕێگای یۆشیدا بینراون. ھێتس لەو سەرەوەی وێستگە پێنجەمەکان بە شێوەیەکی ئاسایی لە وەرزی سەرکەوتندا کۆدەبنەوە، بەڵام لە خوارەوەی وێستگەی پێنجەم بە شێوەیەکی ئاسایی بۆ شاخەوانەکان کۆنابنەوە. ژمارەی جانتا کراوەکان لەسەر ڕێگاکان گونجاون لەگەڵ ژمارەی شاخەوانەکان-یۆشیدا زۆرترینی ھەیە لەکاتێکدا گۆتمبا کەمترینی ھەیە. ھەروەھا لە ڕێگای یۆشیدا لە کاتی دواتردا دەست پێ دەکات و زووتر دادەخرێت بەھۆی سەختی کەشوھەواوە. ھەروەھا بەھۆی ئەوەی کە چیای فوجی وەک پارکێکی نەتەوەیی دیاریکراوە، کەمپ کردن لە سەرووی وێستگەی پێنجەمەوە نایاسایییە. ھەشت لوتکە لە دەورووبەری کەڵەکەکە ھەیە بەرەو لوتکەکە. بەرزترین خاڵ لە ژاپۆن، کێن گا-مین، ئەو شوێنەیە کە سیستەمی ڕاداری چیای فوجی پێشتر بووە (لە ساڵی ٢٠٠٤دا بە سیستەمی ئۆتۆماتیکی جێگرەوە دامەزراوەتەوە) شاخەوانەکان دەتوانن سەردانی ھەر یەکێک لەم لوتکانە بکەن.

=== پاراگلیدەرەکان ===
پاراگلیدەرەکان لە دەوروبەری شوێنی وەستانی پێنجەمی وێستگەی گۆتمبا دادەبەزن، لە نێوان لوتکەی سوباشێری و ھووھی-زان لە بەشی باشووری چیاکە، جگە لە چەندین شوێنی دیکە، ئەوەش بە پشت بەستن بە ئاراستەی با چەندین قوتابخانەی پاراگلیدی لە نێوان شوێنی وەستانی ئۆتۆمبێل لە نێوان گۆتمبا و سوباشێری دا ھەن وەک گردێکی ڕاھێنان وان، لێژیی پان و پۆڕی یوی بەکار دەھینن بۆ خۆ خلۆرکردنەوە.

== لە کەلتوردا ==
=== میتۆلۆژی شینتۆ ===
لە میتۆلۆژیای شینتۆ، کۆنینۆکۆتاچی (国之常立神؟، Kuninotokotachi-no-Kami، لە کۆجیکی)(国常立尊؟، Kuninotokotachi-no-Mikoto، لە نیھۆن شوکی بە وتەی نیھۆن شوکی، کۆنۆھاناساکویا-ھیمێ، ھاوسەری نینیگی، خودای چیای فوجییە، کە فوجیسان ھۆنگوو سینگن تایشا بۆی تەرخان کراوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mt. Fuji's selection as a cultural World Heritage site {{!}} The Complete Guide to Mt. Fuji|ناونیشان=https://www.fujisan223.com/en/reason/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.fujisan223.com}}&lt;/ref&gt;
لە سەردەمی کۆندا کێوەکە لە دوورەوە دەپەرسترا. مەزارگەی ئەساما لە لێوارەکان دامەزرێنرا بۆ دوورخستنەوە لە تەقینەوەکان. لە سەردەمی ھیان (٧٩٤–١١٨٥) چالاکی گڕکانی کەم بوویەوە و فوجی وەک بنکەیەک بۆ شوگندۆ بەکارھێنرا، کە ئایینێکی ھاوکاتیی پەرستنی شاخ و بوودیزم تێکەڵ دەکات، پەرستراوەکان دەستیان کرد بە بەرزبوونەوە لە لێوارییەکان و لە سەرەتای سەدەی ١٢دا ماتسۆدای شونین پەرستگایەکی لەسەر لووتکە دامەزراندبوو. فوجی-کۆ کۆ لە دەورووبەری شاخەکە بوو کە بە ناوی حەسیگاوا کاکۆگیۆ (١٥٤١–١٦٤٦) دامەزراوە. ئەو شاخی وەک خوایەکی مێینەیی پێبەخشی و ھانی ئەندامانی دا بۆ ئەوەی سەریان بخات. لە ئەنجامدا ئەوان دووبارە لەدایک دەبنەوە، «پاک و خاوێن و… دەتوانن بەختەوەری بدۆزنەوە» ئەو دەسەڵاتە لە سەردەمی میجیدا سەرگەردان بوو و ھەرچەندە تا ئەمڕۆ بەردەوام بوو لە ناو مەزھەبەکانی شینتۆدا.

=== کەلتورە نەریتییەکان ===
وەک ھێمایەکی نەتەوەیی وڵات، شاخەکە لە میدیا ھونەرییە جۆراوجۆرەکانی وەک تابلۆ، چاپەکانی ودبلۆک (وەک دیمەنی سی و شەشی چیای فوجی ھۆکوسای و ١٠٠ دیمەنی چیای فوجی لە دەیەی ١٨٣٠ەوە)، ھۆنراوە، مۆسیقا، شانۆ، فیلم، مانگا، ئەنیمی دروست کراون. پێش تەقینەوەی ساڵی ١٩٨٠ ماونت سانت ھێلێنس کاتێک بە «فوجی ئەمریکا» ناسراوە، بە لێکچوونە بەرچاوەکەی بۆ چیای فوجی چیای تاراناکی / چیای ئیگمۆنت لە نیوزیلاند ھەروەھا دەوترێت کە ھاوشێوەی چیای فوجین و بۆ ئەم مەبەستەش وەک ستاندێک بۆ چیا لە فیلم و تەلەڤیزیۆندا بەکارھێنراوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=収蔵品のご紹介 {{!}} サンリツ服部美術館|ناونیشان=http://www.sunritz-hattori-museum.or.jp/masterpieces/index.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.sunritz-hattori-museum.or.jp|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180307215353/http://www.sunritz-hattori-museum.or.jp/masterpieces/index.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

== پێشانگا ==
&lt;gallery widths=&quot;145&quot; heights=&quot;130&quot;&gt;
پەڕگە:New and Old Rokuman-Tō of Taiseki-ji.jpg| چیای فوجی لە پاشخانی پەرستگای (تەیزکیجی).
پەڕگە:Lake Motosu04.jpg| چیای فوجی لە دەریاچەی مۆتۆسو کە بوو بە مۆدێلی ھەزار یەن و پرۆژەیاسای پێنج ھەزار یەنی کۆن.
پەڕگە:Skyscrapers of Shinjuku 2009 January.jpg| ماونت فوجی وەک چۆن سەیری ھێڵی ئاسمانی [[تۆکیۆ]] دەکات لە (شینجوکو).
پەڕگە:Dodonpa rollercoaster 2005-05.JPG| دیمەنی چیای فوجی لە پارکی تێمی (فوجی کیو ھایلاند).
پەڕگە:Mount Fuji from Jurigi Plateau.jpg| چیای فوجی لە تەختەی جوریجی بینی لە (سوسۆنۆ، شیزووکا).
پەڕگە:Mount Fuji from Mount Ogochi 2000-10-22.jpg| لەسەر چیای فوجی کە لە چیای ئۆگۆچییەوە بینراوە.
پەڕگە:Mount Fuji from Mount Kita s1.jpg| سیھۆتی چیای فوجی بینی لە (چیای کیتا).
پەڕگە:Lake Fuji Japan with mountains, lakes and kayaks in the foreground.jpg|پانۆرامای چیای فوجی.
پەڕگە:Mount Fuji from Tenjoyama Park.jpg| دیمەنێک لە چیای فوجی لە پارکی تێنجویاما، چاوپۆشی لە کاواگوچیکۆ
پەڕگە:Fujikaiyu e353.jpg| گەشتی فوجی.
پەڕگە:USS New Mexico (BB-40) anchored in Tokyo Bay, circa in late August 1945 (NH 50232).jpg| کەشتی جەنگی  یوئێس ئێس ''نیو مەکسیکۆ'' لە نۆکەندی تۆکیۆ  لەگەڵ چیای فوجی لە پاشبنەما، ئابی ١٩٤٥
&lt;/gallery&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}

=== بەستەرە دەرەکییەکان ===
{{EB1911 poster|Fuji}}
{{کۆمنز|富士山|Mount Fuji}}
* {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://www.data.jma.go.jp/svd/vois/data/tokyo/STOCK/souran_eng/volcanoes/055_fujisan.pdf|سەردێڕ=Fujisan (Mount Fuji) |بڵاوکەرەوە= Japan Meteorological Agency}}
* [http://volcano.si.edu/volcano.cfm?vn=283030 Fujisan (Mount Fuji)] – Smithsonian Institution: Global Volcanism Program
* [http://sitereports.nabunken.go.jp/en Comprehensive Database of Archaeological Site Reports in Japan], Nara National Research Institute for Cultural Properties
* [https://sketchfab.com/models/2517955d008140c7b1889300b2dbafd5 3 dimensional model of Mount Fuji on sketchfab]
* [http://www.fujisan-climb.jp/en/index.html Official Web Site of Mt.Fuji Climbing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230720094616/https://www.fujisan-climb.jp/en/index.html |date=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٣ }}

{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}}
{{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|چیاکان}}

[[پۆل:بەرزرترین شوێنی وڵاتەکان]]
[[پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە ژاپۆن]]
[[پۆل:کێوەکانی ژاپۆن]]
[[پۆل:چیای فوجی]]
[[پۆل:کێوە پیرۆزەکان]]</text>
      <sha1>sr1f0850tjjtvfk3ecm86lrrou8vyti</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:چیای فوجی</title>
    <ns>1</ns>
    <id>189564</id>
    <revision>
      <id>1578129</id>
      <parentid>1568041</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T13:27:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27265" sha1="oto7ii7yj6gi5rws2lleuhzyxlwcdg0" xml:space="preserve">== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای فوجی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=823700 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150204223744/http://madridenmarco.webege.com/documents/blog_1.php?entry_id=1307200189 بۆ https://www.000webhost.com/migrate?static=true زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏١١:٠٣، ١٦ی ئابی ٢٠٢١ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای فوجی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=829612 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.japantimes.co.jp/cgi-bin/getarticle.pl5?nn20040404f1.htm%3Fnn20040404f1.htm
*{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://sakuya.vulcania.jp/koyama/public_html/Fuji/fujid/1436.html
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20141105072931/http://www.monstersandcritics.com/books/nonfiction/reviews/article_1070655.php/Book_Review_Cliffs_of_Despair_A_Journey_to_Suicide_s_Edge بۆ http://www.monstersandcritics.com/books/nonfiction/reviews/article_1070655.php/Book_Review_Cliffs_of_Despair_A_Journey_to_Suicide_s_Edge زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏٠٧:٣٣، ٢٦ی ئابی ٢٠٢١ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[چیای فوجی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=844500 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150204223744/http://madridenmarco.webege.com/documents/blog_1.php?entry_id=1307200189 بۆ https://www.000webhost.com/migrate?static=true زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20141105072931/http://www.monstersandcritics.com/books/nonfiction/reviews/article_1070655.php/Book_Review_Cliffs_of_Despair_A_Journey_to_Suicide_s_Edge بۆ http://www.monstersandcritics.com/books/nonfiction/reviews/article_1070655.php/Book_Review_Cliffs_of_Despair_A_Journey_to_Suicide_s_Edge زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏١٦:٠٤، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای فوجی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=999028 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210815204039/https://www.nationalgeographic.org/media/mount-fuji/ بۆ http://www.nationalgeographic.org/media/mount-fuji/ زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏٠٢:٢٨، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای فوجی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1191727 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211020061810/http://jti.lib.virginia.edu/japanese/taketori/AnoTake.html بۆ http://jti.lib.virginia.edu/japanese/taketori/AnoTake.html زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏٠٦:٤٨، ٥ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[چیای فوجی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1193120 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171229064808/http://www.fujisan-climb.jp/en/season/index.html بۆ http://www.fujisan-climb.jp/en/season/index.html زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171219112531/http://www.fujisan-climb.jp/en/trails/index.html بۆ http://www.fujisan-climb.jp/en/trails/index.html زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏٠٥:٣٨، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای فوجی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1201546 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180307215353/http://www.sunritz-hattori-museum.or.jp/masterpieces/index.html بۆ http://www.sunritz-hattori-museum.or.jp/masterpieces/index.html زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏٠٥:٣٣، ٢٧ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای فوجی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1217014 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190107041941/http://www.cbr.mlit.go.jp/fujisabo/fuji_info/fuji_info-top.html%20%20%20 بۆ http://www.cbr.mlit.go.jp/fujisabo/fuji_info/fuji_info-top.html زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏١٢:٥٠، ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١٧ بەستەری دەرەکیی [[چیای فوجی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1317321 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.cbr.mlit.go.jp/fujisabo/fuji_info/fuji_info-top.html
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.channelnewsasia.com/news/asiapacific/japan-s-mt-fuji-granted/720700.html
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://jti.lib.virginia.edu/japanese/taketori/AnoTake.html
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www5f.biglobe.ne.jp/~genn/sub5.html
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.city.fujinomiya.shizuoka.jp/e-museum/fujiyama/furufuji4.htm
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://cases.lippincott-margulies.com/cgi-bin/WebObjects/LMCases.woa/wa/viewcaseid?1000509
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://www.000webhost.com/migrate?static=true
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.ibarakijets.org/guides/fujiguide.pdf
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.businessweek.com/1997/37/b3544146.htm
*بەستەری ئەرشیڤ https://web.archive.org/web/20030210234251/http://spaceflight.nasa.gov/gallery/images/shuttle/sts-107/html/s107e05690.html گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20130515144416/http://spaceflight.nasa.gov/gallery/images/shuttle/sts-107/html/s107e05690.html لە http://spaceflight.nasa.gov/gallery/images/shuttle/sts-107/html/s107e05690.html
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.nationalgeographic.org/media/mount-fuji/
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.yomiuri.co.jp/dy/national/20080224TDY03303.htm
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.monstersandcritics.com/books/nonfiction/reviews/article_1070655.php/Book_Review_Cliffs_of_Despair_A_Journey_to_Suicide_s_Edge
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.pref.shizuoka.jp/kuukou/contents/english/en_information.htm
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.fujisan-climb.jp/en/season/index.html
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.fujisan-climb.jp/en/trails/index.html
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.sunritz-hattori-museum.or.jp/masterpieces/index.html

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏٠٧:٣٤، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١٤ بەستەری دەرەکیی [[چیای فوجی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1329746 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190107041941/http://www.cbr.mlit.go.jp/fujisabo/fuji_info/fuji_info-top.html%20%20%20 بۆ http://www.cbr.mlit.go.jp/fujisabo/fuji_info/fuji_info-top.html زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130627003540/http://www.channelnewsasia.com/news/asiapacific/japan-s-mt-fuji-granted/720700.html بۆ http://www.channelnewsasia.com/news/asiapacific/japan-s-mt-fuji-granted/720700.html زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211020061810/http://jti.lib.virginia.edu/japanese/taketori/AnoTake.html بۆ http://jti.lib.virginia.edu/japanese/taketori/AnoTake.html زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://archive.today/20080603055732/http://www5f.biglobe.ne.jp/~genn/sub5.html بۆ http://www5f.biglobe.ne.jp/~genn/sub5.html زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080531001107/http://www.city.fujinomiya.shizuoka.jp/e-museum/fujiyama/furufuji4.htm بۆ http://www.city.fujinomiya.shizuoka.jp/e-museum/fujiyama/furufuji4.htm زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20061030092013/http://cases.lippincott-margulies.com/cgi-bin/WebObjects/LMCases.woa/wa/viewcaseid?1000509 بۆ http://cases.lippincott-margulies.com/cgi-bin/WebObjects/LMCases.woa/wa/viewcaseid?1000509 زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090327032252/http://www.ibarakijets.org/guides/fujiguide.pdf بۆ http://www.ibarakijets.org/guides/fujiguide.pdf زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130515144416/http://spaceflight.nasa.gov/gallery/images/shuttle/sts-107/html/s107e05690.html بۆ http://spaceflight.nasa.gov/gallery/images/shuttle/sts-107/html/s107e05690.html زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210815204039/https://www.nationalgeographic.org/media/mount-fuji/ بۆ http://www.nationalgeographic.org/media/mount-fuji/ زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://archive.today/20080302060053/http://www.yomiuri.co.jp/dy/national/20080224TDY03303.htm بۆ http://www.yomiuri.co.jp/dy/national/20080224TDY03303.htm زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080516204258/http://www.pref.shizuoka.jp/kuukou/contents/english/en_information.htm بۆ http://www.pref.shizuoka.jp/kuukou/contents/english/en_information.htm زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171229064808/http://www.fujisan-climb.jp/en/season/index.html بۆ http://www.fujisan-climb.jp/en/season/index.html زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171219112531/http://www.fujisan-climb.jp/en/trails/index.html بۆ http://www.fujisan-climb.jp/en/trails/index.html زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180307215353/http://www.sunritz-hattori-museum.or.jp/masterpieces/index.html بۆ http://www.sunritz-hattori-museum.or.jp/masterpieces/index.html زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏٠٥:٥٧، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای فوجی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1445875 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190107041946/https://sokuseikagis1.gsi.go.jp/ بۆ http://sokuseikagis1.gsi.go.jp/ زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ١٢:٣٩، ١٤ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای فوجی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1460506 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220828165751/http://tisen.jp/tisenwiki/index.php?%C9%D9%BB%CE%BB%B3 بۆ http://tisen.jp/tisenwiki/index.php?%25C9%25D9%25BB%25CE%25BB%25B3 زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ٠٦:١٤، ٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای فوجی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1560126 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230305232705/https://sitereports.nabunken.go.jp/en/6470 بۆ http://sitereports.nabunken.go.jp/6470 زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ٠٣:٠٢، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای فوجی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1568040 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200201140923/https://family-tree.cobboldfht.com/people/view/259 بۆ https://family-tree.cobboldfht.com/people/view/259 زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ١٤:٤٥، ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای فوجی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1578128 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230720094616/https://www.fujisan-climb.jp/en/index.html بۆ http://www.fujisan-climb.jp/en/index.html زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ١٣:٢٧، ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>oto7ii7yj6gi5rws2lleuhzyxlwcdg0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چیای ئیڤرست</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192936</id>
    <revision>
      <id>1578126</id>
      <parentid>1561198</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T13:26:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="248774" sha1="0dqzh9ifoowaaa6k3ddhaezasagcej5" xml:space="preserve">{{کردنەیەک لەگەڵ|کێوی ئێڤەرست|date=ئەیلوول ٢٠٢١}}
{{Infobox mountain
| name = چیای ئیڤرست
| native_name = {{plain list|
*{{lang|ne|सगरमाथा}} {{transl|ne|(''ساگارماتا'')}}
*{{lang|bo-Tibt|ཇོ་མོ་གླང་མ}} {{transl|bo|(''چۆمۆلۆنگما'')}}
}}
| photo = File:Everest kalapatthar.jpg
| photo_size = 240
| photo_caption = دیمەنی چیای ئیڤرست لە((کالاپاتار))ەوە لە نیپال.
| elevation_ref = &lt;!-- This elevation, and the reasons for supporting it, are laid out and referenced in the measurement section, but some editors believe we should support 8844&amp;nbsp;m or 8850&amp;nbsp;m instead. If any editor thinks we should change it, could he/she please make the case on the talk page and allow time for discussion before editing. --&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;Based on the 1999 and 2005 surveys of elevation of snow cap, not rock head. For more details, see ''[[#Surveys|Surveys]]''.&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;&lt;small&gt; [[List of highest mountains|Ranked 1st]]&lt;/small&gt;
| prominence_ref = &lt;br/&gt;&lt;small&gt;[[List of peaks by prominence|بەرزترین لوتکە]]&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;&lt;small&gt;[[Topographic prominence#Definitions|(Notice special definition for Everest)]]&lt;/small&gt;
| isolation = n/a &lt;!-- Topographic isolation can not be measured to itself but an other peak by definition. Giving a value here to show the circumstances of the Earth is not correct --&gt;
| map = Nepal Province1#Nepal#China Tibet topography#China#Asia
| map_caption = Location on the border between Province No. 1, Nepal and Tibet Autonomous Region, China
| label = چیای ئیڤرست
| label_position = left
| listing = [[Seven Summits]]&lt;br/&gt;[[Eight-thousander]]&lt;br/&gt;[[List of countries by highest point|Country high point]]&lt;br/&gt;[[Ultra prominent peak|Ultra]]
| location = [[Solukhumbu District]], [[Province No. 1]], [[نیپال]];&lt;ref&gt;Geography of Nepal: Physical, Economic, Cultural &amp; Regional By Netra Bahadur Thapa, D.P. Thapa Orient Longmans, 1969&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;[[Tingri County]], [[Xigazê]], [[تبت]], [[چین]]&lt;ref&gt;The position of the summit of Everest on the international border is clearly shown on detailed topographic mapping, including official Nepali mapping.&lt;/ref&gt;
| country_type = Countries
| country = {{enum|[[نیپال]]|[[چین]]]]}}
| parent = [[Mahalangur Himal]], [[Himalayas]]
| coordinates = {{coord|27|59|17|N|86|55|31|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}}
| coordinates_ref = &lt;ref&gt;The [[WGS84]] coordinates given here were calculated using detailed topographic mapping and are in agreement with [http://www.adventurestats.com/tables/8000ergeo.shtml adventurestats] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140108073753/http://www.adventurestats.com/tables/8000ergeo.shtml |date= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ }}. They are unlikely to be in error by more than 2&quot;. Coordinates showing Everest to be more than a minute further east that appeared on this page until recently, and still appear in Wikipedia in several other languages, are incorrect.&lt;/ref&gt;
| first_ascent = ٢٩ مەی ١٩٥٣&lt;br/&gt;[[ئێدمۆند ھیلاری|ئێدمۆند هیلاری]] و [[تێنزینگ نۆرگای]]
|ڕێگای بەسەرداهەڵگەڕان = [[کۆلی باکوور]] (نیپال)
}}

[[File:Mount Everest as seen from Drukair2 PLW edit.jpg|thumb|وێنەیەکی کراوەی ئاسمانی لە بەری باشوورەوە، هاوشان لەگەڵ لوتکەی ئیڤرست کەپکەکانی نوپتسێ و لۆتسێش بەرزبوونەتەوە.]]
[[File:Mount Everest morning.jpg|thumb|دوو چیایەکەی دواوە ئیڤرست و هۆتسێن ئەو دووەی پێشەوەش تامسەرکۆ و کانگتێکان.]]
 
'''چیای ئیڤرست''' ({{بە نیپالی|सगरमाथा}}؛ تێبتی: چۆمۆلۆنگما ཇོ་མོ་གླང་མ) بەرزترین چیای زەوییە لەسەر ئاستی ڕووی دەریاوە، دەکەوێتە ناوجەرگەی زنجیرەچیای مەهالانگور هیمال (هیمالایە).لوتکەی  چیای ئیڤرست سنووری نێودەوڵەتی چین–نیپالە، بەرزی چیایەکە(لەترۆپکی لووتکەکەی) ٨,٨٤٤.٨٦ مەترە (٢٩,٠٣١.٧ پێ) ئەم پێوانەیە بەم دواییانە لە ساڵی ٢٠٢٠ لەلایەن دەسەڵاتدارانی نیپالی و چینیەوە ئەنجامدراوە. چیای ئیڤرست بۆتە جێگای سەرنجی زۆرێک لە شاخەوانە سەرکێش و بەناوبانگەکان، لەگەڵ ئەمەشدا تەنها بۆ  شاخەوانە سەرسەختەکانە ئەوانەی خاوەن ئەزموونێکی زۆرن لە شاخەوانی.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠١٦|سەردێڕ=New Road Built by China Leads Directly to Mount Everest Base Camp|ناونیشان=https://www.nationalgeographic.com/adventure/article/how-the-everest-experience-is-different-in-china-versus-nepal|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Adventure|زمان=en}} &lt;/ref&gt; بۆ ئەم مەبەستەش دوو ڕێگای سەرەکی هەیە بۆ بەسەرکەوتنی، کە یەکێکیان لەبەری باشووری ڕۆژهەڵاتیەوەیە کە بەری وڵاتی نیپالە (بە ڕێگای ستاندارد و باو ناسراوە) و ئەوی تر لە باکوورەوەیە لەبەری تبت(چین).&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=Mount Everest is more than two feet taller, China and Nepal announce|ناونیشان=https://www.nationalgeographic.com/science/article/new-height-of-mount-everest-announced-by-china-and-nepal|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Science|زمان=en}} &lt;/ref&gt; ئەم دوو ڕێگایەش دوو ڕێچکەی سەخت و ناڕوونن کە شاخەوانان دروستیان کردووە و هیچ پێوانەیەکی سەلامەتی نیە، مەترسیەکانی چیای ئیڤرست زۆرن وەک نەخۆشی بەرزایی و نالەباری کەشوھەوا و با، هەروەها جگە لە مەترسییە گەورەکانی سەهۆڵبەندان(سووتان و ئاوەڵان). تەنها لە ساڵی ٢٠١٩دا پتر لە ٣٠٠ کەس لە چیای ئیڤرست گیانیان لە دەست داوە. یەکەم هەوڵ بۆ گەیشتن بە لووتکەی چیای ئیڤرست لەلایەن شاخەوانانی بەریتانیەوە ئەنجامدراوە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis|یەکەم=Jon E.|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/The_Mammoth_Book_of_How_it_Happened_Ever.html?id=vWqeBAAAQBAJ|سەردێڕ=The Mammoth Book of How it Happened - Everest|ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Little, Brown Book Group|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٠٣٣-٧٢٧-٢|زمان=en}} &lt;/ref&gt; ئەوسا نیپال ڕێگەی نەدەدا بیانییەکان بچنە ناو وڵاتەکەیانەوە، بۆیە بەریتانیەکان ناچاربوون لە ڕێگای هێڵی باکوورەوە بگەن بە لووتکەکەی . یەکەم گەشتی گەڕان لەلایەن بەریتانیەکانەوە لە ساڵی ١٩٢١ ئەنجام دراوە کە توانیان تا ٧٠٠٠ مەتر (٢٢٩٧٠ پێ) بەرز ببنەوە لە ڕێچکەی هێڵی باکوور دواتر هەوڵی دووەم لە ساڵی ١٩٢٢ توانیان تاوەکو ٨٣٢٠ مەتر بەرز ببنەوە(٢٧٣٠٠ پێ).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Merritt|یەکەم=Chris M.|ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=Mount Everest Deaths Statistics by Year (1922-2019)|ناونیشان=https://outdoorinquirer.com/mount-everest-deaths/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Outdoor Inquirer|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211008090812/https://outdoorinquirer.com/mount-everest-deaths/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; گەشتی ساڵی ١٩٢٤ یەکێک لە گەورەترین نهێنیەکانی چیای ئیڤرستی بۆ ئەم ڕۆژگارەی لێکەوتەوە: جۆرج مالۆری و ئەندرو ئیرڤین لە ٨ی حوزەیراندا هەوڵی کۆتایی لووتکەکەیان دا بەڵام هەرگیز نەگەڕانەوە، مشتومڕی لێکەوتەوە کە ئایا ئەوان یەکەمین ئەوکەسانەن  کە خۆیان گەیاندە ترۆپکەکەی یان نا بەڵام دواتر [[تێنزینگ نۆرگای]] و [[ئێدمۆند ھیلاری|ئێدمۆند هیلاری]] بوون بە یەکەم دووکەس کە بەفەرمی ئەم پێوانەیان تۆمارکرد لە ١٩٥٣، کە ڕێگای هێڵی باشووری ڕۆژهەڵاتیان بەکارهێنا(نیپال) نۆرگای گەیشتە ٨,٥٩٥ مەتر (٢٨,١٩٩ پێ) دواتر لە ٢٥ی ئایاری ١٩٦٠ دەستەی شاخەوانی چینی وانگ فژوو و گۆنپۆ و قو ینێهوا یەکەم ڕاپۆرتی بەرزبوونەوەیان لە هێڵی باکوورەوە بڵاوکردەوە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nuwer|یەکەم=Rachel|سەردێڕ=Death in the clouds: The problem with Everest’s 200+ bodies|ناونیشان=https://www.bbc.com/future/article/20151008-the-graveyard-in-the-clouds-everests-200-dead-bodies|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.bbc.com|زمان=en}} &lt;/ref&gt;

==ناو==
[[پەڕگە: &quot;Papers relating to the Himalaya and Mount Everest&quot; in Proceedings of the Royal Geographical Society of London, Vol. I (1857), p. 346.jpg |وێنۆک|225px|بڵاوکراوەیەکی شاهانەی بەریتانی لەبارەی چیای ئیڤرستەوە.]]
ناوی تبتی بۆ چیای ئیڤرست چۆمۆلۆنگمایە (ཇོ་མོ་གླང་མ) کە بەواتای ڕووناک یان &quot;دایکی پیرۆز&quot;دێت. ناوەکە یەکەم جار بە نووسینێکی چینی لەسەر ئەتڵەسی کانگکسی ساڵی ١٧٢١ لە سەردەمی ئیمپراتۆر کانگکسی چینگ چین تۆمارکراوە و پاشان وەک تۆچومۆر لانکما لەسەر نەخشەیەکی ساڵی ١٧٣٣ لە پاریس بڵاوکراوەتەوە لەلایەن جوگرافیناسی فەرەنسی دی ئەنڤیل لەسەر بنەمای هەمان نەخشەی یەکەم. هەروەها بە ناوبانگی وەک چۆمۆلۆنگما و (لەوایلی) وەک جۆ-مۆ-گلانگ-ما بۆ ئەوکاتە دەگەڕێتەوە کە بەفەرمی بە زمانی چینی ئەم ناوە نووسرا珠穆朗玛峰  ( 珠穆朗瑪峰). لەکاتێکدا ناوی تری چینی هەن وەک (聖母峰، 圣母峰،. کە بەواتای&quot;لوتکەی دایکی پیرۆز&quot;)دێت، ئەم ناوانە بە شێوەیەکی زۆر لە مانگی ئایاری ١٩٥٢ەوە بەرەو دەرەوەی ناوچەکە چوون، بۆیە وەزارەتی کاروباری ناوخۆی چین بڕیارێکی دەرکرد بۆ ئەوەی 珠穆朗玛峰 وەک تاکە ناوی ناوخۆیی دۆکیومێنتکراو &quot;Deodungha&quot; (&quot;شاخی پیرۆز&quot;) بمێنێتەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=TIBET: Call It Chomolungma|ناونیشان=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,859710,00.html|newspaper=Time|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ١٩٥٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|issn=0040-781X|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170724103053/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,859710,00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; http://www.chinadaily.com.cn/epaper/html/cd/2002/200211/20021118/20021118010_2.html &lt;/ref&gt; بەڵام دیار نەبوو کە ئایا بە شێوەیەکی ئاسایی بەکاردێت یان نا. لە ساڵی ١٨٤٩ ڕاپرسیی بەریتانی دەیویست ناوی ناوخۆیی بپارێزێت (بۆ نموونە، کانگچنجونگا و داهۆلاگیری) بۆیە(ئەندرو واگ)ژەنەراڵی ڕاپرسی بەریتانی هیندستان باسی ئەوەی کرد کە ناتوانێت هیچ ناوێکی ناوخۆیی باو بدۆزێتەوە، لەبەر ئەوەی ناوێکی زۆری ناوخۆیی باو هەیە&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Chomo-lungma, Nepal - Geographical Names, map, geographic coordinates|ناونیشان=https://geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-1506571&amp;fid=4444&amp;c=nepal|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=geographic.org}} &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mount Jolmo Lungma, Nepal - Geographical Names, map, geographic coordinates|ناونیشان=https://geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-1506970&amp;fid=4445&amp;c=nepal|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=geographic.org}} &lt;/ref&gt; ئەمەش زەحمەت دەبێت یەکێک لە ناو ئەو هەموو ناوە هەڵبژێرین دواتر پۆپی ئێکس ڤی ناوی چیایەکەی لەسەر ژمێرەری بەریتانی بەناوی جۆرج ئیڤرست تۆمارکرد، ئیڤرست خۆی دژی ئەو ناوە بوو کە لەلایەن واگەوە پێشنیار کراوە. لە ساڵی ١٨٥٧ بە کۆمەڵگای جوگرافیی شاهانەی وت کە &quot;ئیڤرست&quot; ناتوانرێت بە هیندی بنووسرێت و بخوێندرێتەوە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Definition of Everest {{!}} Dictionary.com|ناونیشان=https://www.dictionary.com/browse/everest|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.dictionary.com|زمان=en}} &lt;/ref&gt; ناوی پێشنیارکراوی واگ سەرەرای ناڕەزاییەکان ناوێکی زاڵ بوو، لە ساڵی ١٨٦٥ کۆمەڵەی جوگرافیی شاهانە بە فەرمی چیای ئیڤرست وەک ناوی بەرزترین چیای جیهان تۆمارکرد.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=BBC Four - Mapping Everest|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/programmes/b0074phg|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=BBC|زمان=en-GB}} &lt;/ref&gt; لە کۆتایی سەدەی ١٩دا، زۆرێک لە نەخشەسازە ئەورووپیەکان بە هەڵە پێیان وابوو کە ناوی ڕەسەن بۆ چیاکە گاوریشانکارە کە کێوێکە لە نێوان کاتماندو و ئۆرست.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Waddell|یەکەم=L. A.|ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ١٨٩٨|سەردێڕ=The Environs and Native Names of Mount Everest|ناونیشان=https://zenodo.org/record/1449200|doi=10.2307/1774275}} &lt;/ref&gt; لە سەرەتای ١٩٦٠ حکوومەتی نیپالی ناوی نیپالی ساگار-ماتای بۆ چیایەکە هەڵبژارد کەبە واتای &quot;خودای ئاسمان&quot;دێت.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sagar-Matha, Nepal - Geographical Names, map, geographic coordinates|ناونیشان=https://geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-1507822&amp;fid=4445&amp;c=nepal|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=geographic.org}} &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Mt. Everest 1857|ناونیشان=http://www.harappa.com/engr/darjeeling.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071226022726/http://www.harappa.com/engr/darjeeling.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

== پێوانەکان==
===پێوانەکانی سەدەی نۆزدەیەم===
{{Location map
 |Earth|
 |lat_deg=27|lat_min=59|lat_sec=17
 |lon_deg=86|lon_min=55|lon_sec=31
 |position=left
 |width=300
 |float=right
 |caption= هەڵکەوتەی چیای ئیڤرست لە جیهاندا.
 |alt=Mount Everest is located in [[Nepal]].
}}
لە ساڵی ١٨٠٢ بەریتانیەکان دەستیان کرد بە پێوانەی سێگۆشەی گەورەی هیندستان بۆ تۆمارکردنی شوێنەکان و بەرزاییەکان و ناوی بەرزترین و نزمترین چیاکانی جیهان. بۆ ئەم مەبەستە لە باشووری هیندستانەوە دەستیان پێکرد،دەستەی پێوانەکە بە بەکارهێنانی ڕووپێوەری زەبەلاح بەرەو باکوور ڕۆیشتن، کە هەر یەکە ٥٠٠ کیلۆگرام کێشی هەبوو و پێویستی بە ١٢ پیاو هەبوو بۆ هەڵگرتنی، ئەم ئامێرە بۆ پێوانەکردنی ووردی بەرزاییەکان بەکاردەهات، ساڵی ١٨٣٠ گەیشتنە بناری هیمالایا، بەڵام نیپال ڕێگای پێ نەدان بچنە ناو خاکەکەیەوە بە هۆی گومان لە نیازەکانیان. حکوومەتی نیپال چەندین داواکاری لەلایەن پێوانەکەرەکانەوە بۆ چوونە ناو نیپال ڕەتکردەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠٠٧|سەردێڕ=Government of Nepal|ناونیشان=http://www.nepalgov.gov.np/countryprofile.php|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070314011131/http://www.nepalgov.gov.np/countryprofile.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دواتر بەریتانیەکان ناچار بوون بەردەوام بن لە پێوانەکردنەکانیان لە( [[تێرای]]) کە ناوچەیەکی باشووری نیپالە و هاوتەریبی هیمالایەیە.لەگەڵ ئەمەشدا (تێرای) شوێنێکی گونجاو نەبوو بە هۆی بارانی تۆرێنتی و بڵاوبوونەوەی نەخۆشی مالاریا کەبووە هۆی ئەوەی سێ ئەفسەری ڕاپرسیەکە بەهۆی مالاریاوە گیانیان لەدەست بدەن و چەندین کارمەندی تریان بەهۆی کێشەی تەندروستیەوە ناچاربوون خانەنشین بن.
[[پەڕگە: MountEverestRelief.png |وێنۆک|225px|نەخشەی بەرزی نزمی زنجیرەچیای هیمالایە.]]
لەگەڵ ئەوەشدا، لە ساڵی ١٨٤٧ بەریتانیەکان بەردەوام بوون لە لێکۆڵینەوەکە و تێبینی وردی لووتکەکانی هیمالایەیان لە وێستگەکانی چاودێرییەوە تۆمارکرد کە تا ٢٤٠ کم بەرەو قووڵایی ناوچەکە ڕۆیشتن. بەهۆی دژواری کەشوھەواوە کاری پێوانەکردنەکانیان سنووردار بوو بەتایبەت لە سێ مانگی کۆتایی ساڵ. لە تشرینی دووەمی ١٨٤٧ ئاندریو واگ ژەنەراڵی پێوانەکاری بەریتانی هیندستان، چەندین تێبینی لە وێستگەی ساواجپورێ لە کۆتایی ڕۆژهەڵاتی هیمالایە تۆمار کرد. سەرەتا کانگچنجونگا بە بەرزترین لووتکە لە جیهاندا دانرا و بە بایەخەوە ئاماژەی بە لووتکەیەکی دوورتر کردووە، کە نزیکەی ٢٣٠ کم دوورە. جۆن ئارمسترانگ یەکێک لە ژێردەستەکانی واگ، هەروەها ئەو لووتکەیەی لە شوێنێکی دوورتری ڕۆژاواوە بینی بوو ناوی لێنا لووتکەی &quot;ب&quot;. واگ دواتر دەنوسێت کە تێبینیەکان نیشانیان دا کە لووتکەی &quot;ب&quot; لە کانگچنجونگا بەرزترە، بەڵام بەپێی دووری زۆر لە تێبینیەکان، پێوانی ووردتر پێویست بوو بۆ سەلماندن. ساڵی دواتر واگ بەرپرسێکی ڕاپرسی ناردەوە بۆ تێرای بۆ ئەوەی پێوانی وردتر بکات لە لووتکەی &quot;ب&quot;، بەڵام هەورەکان هەوڵەکانیانی پوچەڵ کردەوە. لە ساڵی ١٨٤٩، واگ جەیمس نیکۆلسۆنی نارد بۆ ناوچەکە کە ١٩٠ کم دوور بوو. پاشان نیکۆلسۆن گەورەترین ئامێری ڕوپێوانی وەرگرت و بەرەو ڕۆژهەڵات بەڕێکەوت و زیاتر لە ٣٠ چاودێری لە پێنج شوێنی جیاوازەوە بەدەست هێنا، کە نزیکترینیان ١٧٤ کم بوو لە لووتکەکە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=US Department of Commerce|یەکەم=NOAA|سەردێڕ=GEOID18 Technical Details {{!}} GEOID18 {{!}} National Geodetic Survey|ناونیشان=https://geodesy.noaa.gov/GEOID/GEOID18/geoid18_tech_details.shtml|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=geodesy.noaa.gov|زمان=EN-US}} &lt;/ref&gt; نیکۆلسۆن پاشگەزبووەوە بۆ دیاریکردنی کانگچنجونگا وەک بەرزترین لووتکە دوای بینینی لووتکەی “ب”، بۆ دڵنیابوونەوە لە ئەنجامدانی ژماردنە پێویستەکان لەسەر بنەمای تێبینیەکانی زانیاری خاوی تێکڕای بەرزیەکە کە ٩٢٠٠ م دانابوو بۆ لووتکەی &quot;ب&quot;، بەڵام ئەمە شکستی ڕووناکی ڕەچاو نەکردبوو، کە بەرزاییەکان دەشێوێنێت. لەگەڵ ئەوەشدا، ژمارەکە بە ڕوونی نیشانی دا کە لووتکەی &quot;ب&quot; بەرزترە لە کانگچنجونگا. دواتر نیکۆلسۆن تووشی مالاریا بوو و ناچار بوو بێ ئەوەی پێوانەکانی تەواو بکات بگەڕێتەوە ماڵەوە. مایکڵ هێنسی یەکێک لە یاریدەدەرەکانی واگ دەستی کرد بە دەستنیشانکردنی لووتکە لەسەر بنەمای ژمارەی ڕۆمانی، لەگەڵ کانگچنجونگا بە ناوی لووتکەی &quot;XV&quot;.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Stegman|یەکەم=Charles E.|دوایین٢=Bellhouse|یەکەم٢=David|دوایین٣=Ehrenberg|یەکەم٣=A. S. C.|دوایین٤=Mantel|یەکەم٤=Nathan|دوایین٥=Proschan|یەکەم٥=Frank|دوایین٦=Gianola|یەکەم٦=Daniel|دوایین٧=Searle|یەکەم٧=S. R.|دوایین٨=Speed|یەکەم٨=F. M.|دوایین٩=Milliken|یەکەم٩=G. A.|ڕێکەوت=١٩٨٢|سەردێڕ=Letters to the Editor|ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/2684102|journal=The American Statistician|بەرگ=٣٦|issue=1|پەڕەکان=٦٤–٦٧|issn=0003-1305}} &lt;/ref&gt; لە ساڵی ١٨٥٢ بنکەی بەرزی پێوان لە دێهرادۆن جێگیر بوو، ڕادهانات سیکدار، بیرکاریزان و ڕووپێوی هیندی لە بەنگاڵەوە یەکەم کەس بوو کە ئیڤرستی بە بەرزترین لووتکەی جیهان ناساند، بە بەکارهێنانی ژماردنی سێگۆشەیی لەسەر بنەمای پێوانەکانی نیکۆلسۆن. ڕاگەیاندنێکی فەرمی لەبارەی ناساندنی لووتکە XV وەک بەرزترین چیا بۆ ماوەی چەند ساڵێک دواکەوت، کاتێک ژماردنەکان دووبارە دووپاتکرانەوە. واگ لە ساڵی ١٨٥٤ دەستی کرد بە کارکردن لەسەر زانیاریەکانی نیکۆلسۆن و لەگەڵ دەستەکەی نزیکەی دوو ساڵی کارکردن لەسەر ژمارەکان بەسەر برد، کە پێویست بوو لەگەڵ کێشەکانی پەرتەوازەیی ڕووناکی و فشاری بارۆمەتری و پلەی گەرما لەسەر زنجیرەکە لەبارەی فراوانی چاودێریەکان مامەڵە بکات لە کۆتاییدا لە مانگی ئازاری ١٨٥٦ لە نامەیەکدا بۆ جێگرەکەی لە کالکتە دۆزینەوەکانی ڕاگەیاند.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The man who 'discovered' Everest|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3193576.stm|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en-GB}} &lt;/ref&gt; کانگچنجونگا بە ٨,٥٨٢ م ڕاگەیەنرا، لەکاتێکدا لووتکەی XV بەرزایی ٨,٨٤٠ مەتری پێدرا. واگ بەم ئەنجامە گەیشت کە لووتکەی XV &quot;لەوانەیە بەرزترین بێت لە جیهاندا&quot;. لووتکەی XV (بە پێ پێوانە کراوە) بە تەواوی(٨,٨٣٩.٢ مەتر) بەرز بوو،هەندێک جار بە یاریەوە وایان دەڕوانیە واگ کە وای لێهاتووە خۆی بچێتە سەرچیایەکە.

=== پێوانەکانی سەدەی بیستەم===
[[پەڕگە: CH-NP 79-80 Bdy Map50.jpg |وێنۆک|225px|نەخشەیەک کە لەلایەن ڕووپێوە نیپالیەکانەوە بڵاوکراوەتەوە، ئەمە نەخشەی ٥٠هەمینە لە کۆی ٥٧ نەخشەدا بە پێوەری ١:٥٠,٠٠٠ پێوەر &quot;لکێنراوە بە دەقی سەرەکی لە یەکەم لێکۆڵینەوەی پشکنینی هاوبەشی نێوان چین و نیپال لە ساڵانی ١٩٧٩-١٩٨٠، کە تیایدا سنووری نیپال و چین&quot; لە ناوەڕاستی سەرەوەدا بە هێڵێکی سیاسی جیاکراونەتەوە، هێلە سنووریەکە بە ناو لووتکەی ئیڤرست  تێدەپەڕێت.]]
[[پەڕگە: ISS004E8852 everest.jpg |وێنۆک| ڕوخساری کانگشونگ (ڕوخساری ڕۆژهەڵات) وەک لە خولگەیەوە دەبینرێت]]
لە ساڵی ١٨٥٦، ئاندریو واگ ئیڤرست (کە ئەوکات بە لووتکەی ئێکس ڤی ناسراوبوو) بە ٨٨٤٠ م بەرزی ڕاگەیاندرا، دوای چەند ساڵێک لە پێوانەکردن لەسەر بنەمای تێبینیەکان کە لەلایەن ئامێرە کەورەکانی  تریگۆنۆمتریک کراوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=alpineresearch press release: elevation of Mount Everest newly defined as 8850 instead of 8848 meters|ناونیشان=http://www.alpineresearch.ch/alpine/en/presse1.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070103165811/http://www.alpineresearch.ch/alpine/en/presse1.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; لە ساڵی ١٩٥٥ بەرزیەکەی بە ٨٨٤٨ مەتر بە پێوەرێکی هیندی دیاری کرایەوە، کە شوێنی پێوانەکە نزیکتر بوو لە شاخەکە، هەروەها لە ساڵی ١٩٧٥ بە بەکارهێنانی ڕوپێوەرەکان لەلایەن چینیەکانەوە بەرزی چیایەکە بە ٨,٨٤٨.١٣ مەتر دووپاتکرایەوە.&lt;ref&gt; https://www.abc.net.au/science/news/enviro/EnviroRepublish_1478658.htm &lt;/ref&gt; لە هەردوو باردا بەرزترین خاڵ کڵاوی بەفر و سەر بەردەکە پێوانە کرا. دواتر بەرزی ٨٨٤٨ مەتر بە فەرمی لەلایەن نیپال و چینەوە ناسێنرا.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Magazine|یەکەم=Smithsonian|دوایین٢=Daley|یەکەم٢=Jason|سەردێڕ=Nepalese Expedition Seeks to Find Out if an Earthquake Shrunk Mount Everest|ناونیشان=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/nepalese-expedtion-wants-find-out-if-earthquake-shrunk-mount-everest-180971963/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Smithsonian Magazine|زمان=en}} &lt;/ref&gt; نیپال پلانی ڕاپرسییەکی نوێی دانا لە ساڵی ٢٠١٩ بۆ ئەوەی بزانرێت کە ئایا بوومەلەرزەی نیسانی ٢٠١٥ی نیپال کاریگەری لەسەر بەرزایی شاخەکە کردووە یان نا. لە مانگی ئایاری ١٩٩٩، فیلمێکی ئەمریکی بەناوی گەشتێکی ئەمریکی ئیڤرست، لە دەرهێنانی برادفۆرد واشبۆرن بڵاوکرایەوە کە یەکەیەکی جی پی ئێسی لە بەرزترین بەردی سەرشاخەکە دادەنێن. کەتیایدا بەرزترین خاڵ لەسەر بەرد بە ٨,٨٥٠ مەتر دادەنێن، و بەگوێرەی بەفری سەرشاخەکەش  یەک مەتر بەرزترە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Krakauer|یەکەم=Jon|ناونیشان=https://www.worldcat.org/title/into-thin-air-a-personal-account-of-the-mount-everest-disaster/oclc/36130642|سەردێڕ=Into thin air: a personal account of the Mount Everest disaster|ڕێکەوت=١٩٩٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٩-٤٥٧٥٢-٧|زمان=English|oclc=٣٦١٣٠٦٤٢}} &lt;/ref&gt; لە کۆتاییەکانی ١٩٨٠کاندا، نەخشەی تۆپۆگرافی وردتر لە ناوچەی ئیڤرست بە ئاراستەی برادفۆرد واشبۆرن دروست کرا، بە بەکارهێنانی وێنەی ئاسمانی فراوان.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Official height for Everest set|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8608913.stm|ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en-GB}} &lt;/ref&gt;

=== پێوانەکانی سەدەی بیست و یەکەم===
لە ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥، دوای چەند مانگێک لە پێوانەکردن و ژماردنی ئەکادیمیانەی زانستە چینییەکان نووسینگەی دەوڵەت لە ڕووپێوی و نەخشەکێشان، بەرزایی ئیڤرستی بە ٨,٨٤٤.٤٣ مەتر بە وردی ±٠.٢مەتر ڕاگەیاند&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=China fears Everest is shrinking|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4204539.stm|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en-GB}} &lt;/ref&gt;، گوایە وردترین پێوەرە تا ئێستا ئەنجام درابێت. ئەم بەرزاییە لەسەر بەرزترین خاڵی بەرد دروست بووە نەک بەفر و سەهۆڵ کە دەیپۆشێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Everest: Plate Tectonics|ناونیشان=http://www.mos.org/Everest/exhibit/platetectonics.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061108172757/http://www.mos.org/Everest/exhibit/platetectonics.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; تیمە چینییەکان بەرزی چینە بەفرەکەیان بە  ٣.٥ مەتر پێوانە کرد. مشتومڕێک لە نێوان چین و نیپالدا دروست بوو کە ئایا بەرزایی فەرمی دەبێت بەرزایی سەربەرد بێت (٨٨٤٤ مەتر، چین).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی تەممووزی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Everest @ nationalgeographic.com|ناونیشان=http://www.nationalgeographic.com/features/99/everest/roof_content.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تەممووزی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070712170109/http://www.nationalgeographic.com/features/99/everest/roof_content.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; یان بەرزایی سەربەفر (٨٨٤٨ مەتر، نیپال). لە ساڵی ٢٠١٠دا هەردوولا هاوڕابوون کە بەرزایی ئیڤرست ٨٨٤٨ مەترە.&lt;ref&gt;http://www.xinhuanet.com//english/2005-10/09/content_3597013.htm{{بەستەری مردوو|url=http://www.xinhuanet.com//english/2005-10/09/content_3597013.htm |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Junyong|یەکەم=Chen|دوایین٢=Yanping|یەکەم٢=Zhang|دوایین٣=Janli|یەکەم٣=Yuan|دوایین٤=Chunxi|یەکەم٤=Guo|دوایین٥=Peng|یەکەم٥=Zhang|ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠١٠|سەردێڕ=Height Determination of Qomolangma Feng (MT. Everest) in 2005|ناونیشان=https://doi.org/10.1179/003962610X12572516251565|journal=Survey Review|بەرگ=٤٢|issue=316|پەڕەکان=١٢٢–١٣١|doi=10.1179/003962610X12572516251565|issn=0039-6265}} &lt;/ref&gt;

== سازشەکانی چین و نیپال==
بەرزایی ڕاستەقینەی چیاکە لەلایەن نیپال و چینەوە مشتومڕی لەسەر کراوە، ئەو دوو وڵاتەی کە هاوبەشن لە چیایەکە. ڕۆژی ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ بە هاوبەشی لەلایەن هەردوو وڵاتەوە ڕاگەیەنرا کە بەرزایی فەرمی نوێ ٨,٨٤٨.٨٦ مەترە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mount Everest, the world's highest mountain, officially just got a little bit higher|ناونیشان=https://www.cbsnews.com/news/mount-everest-height-agreed-china-nepal-worlds-highest-mountain-even-taller/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.cbsnews.com|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt; ئەمە ٠.٨٦ مەتر بەرزتر بوو لەوەی پێشتر بە فەرمی ژمێردراوە. دەسەڵاتدارانی چینی پێشتر گفتوگۆیان کردبوو کە پێویستە ئیڤرست بە بەرزی بەردەکەی بپێورێت، لەکاتێکدا دەسەڵاتدارانی نیپالی دووپاتیان کردەوە کە دەبێت بەفری سەر ترۆپکەکە هەژماربکرێت.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Mt Everest grows by nearly a metre to new height|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-asia-55218443|newspaper=BBC News|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en-GB}} &lt;/ref&gt;

== بەراوردەکان==
لووتکەی ئیڤرست ئەو خاڵەیە کە ڕووی زەوی دەگاتە بەرزترین دووری لە سەرووی ئاستی ڕووی دەریاوە. هەندێک چیای تر هەن کە زۆر جار بانگەشەی ئەوە دەکرێت کە &quot;بەرزترین چیای سەر زەوی&quot; بن. وەک چیای ماونا کیا لە هاوایی کە کاتێک لە بنکەکەیەوە دەپێورێت کە ٣٣.٤٦٤ مەترە بەڵام کاتێک لەئاستی ڕووی دەریاوە دەپیورێت بەرزیەکەی تەنها ٤.٢٠٥مەترە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=NOVA Online {{!}} Surviving Denali {{!}} The Mission|ناونیشان=https://www.pbs.org/wgbh/nova/denali/expedition/mission.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.pbs.org}} &lt;/ref&gt; بە هەمان پێوانەی بنکە بۆ لووتکە، چیای دەنالی لە ئالاسکا کە بە چیای ماکینلی ناسراوە، لە ئیڤرست بەرزترە  سەرەڕای بەرزییەکەی لەسەر ئاستی دەریاوە کە تەنیا ٦,١٩٠ مەترە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The 'Highest' Spot on Earth?|ناونیشان=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=9428163|newspaper=NPR.org|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en}} &lt;/ref&gt; لووتکەی چیمبۆرازۆ لە ئیکوادۆر ٦.٢٦٨ مەتر لەئاستی ڕووی دەریاوە بەرزە بەڵام ئەگەر لە بنکەوە بیپێوین دەبینین لە چیای ئیڤرست بەرزترە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mount McKinley 83 feet shorter than thought, new data show|ناونیشان=https://www.upi.com/blog/2013/09/12/Mount-McKinley-83-feet-shorter-than-thought-new-data-show/4061379016741/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=UPI|زمان=en}} &lt;/ref&gt;

==زەویناسی==
[[پەڕگە: EverestfromKalarPatarcrop.JPG |وێنۆک| ڕوخساری چیای ئیڤرست بەبێ بەفر بڕوانە چینە جیۆلۆجییەکانی قەدپاڵی نیشان دەدات لە باندەکان.]]
زەویناسان  بەردەکانی ئیڤرستیان دابەش کردووە بۆ سێ بەشی سەربەخۆ ناویان ناوە پێکهاتەکان.هەر بەشێک جیاکراوەتەوە بەگوێرەی ئاستی بەرزیەکەی،بەم جیاکاریە بەرزی و نزمەیە دەوترێت جیاکەرەوە، بەو شێوەیە لەسەری سەرەوەی چیایەکە دەست پێدەکات بۆ بندەکی خوارەوەی یەک لەدوای یەک. لە لووتکەی چیای ئیڤرستەوە بۆ بنچینەکەی ئەم یەکە بەردینیانە بریتین لە پێکهاتەی قومولانگما، پێکهاتەی کۆلی باکوور و پێکهاتەی ڕۆنگبوک. پێکهاتەی قۆمۆلانگما، هەروەها ناسراوە بە پێکهێنەری جۆلمۆ پڵیاناما، لە لووتکەوە بۆ سەرەوەی باندە زەردەکە درێژدەبێتەوە نزیکەی ٨٦٠٠ مەتر لە سەرووی ئاستی دەریاوە لەخۆ دەگرێت کە لە خۆڵەمێشی کاڵ بۆ خۆڵەمێشی تۆخ یان سپی، هاوتەریب و تەختکراو هەژماردەکرێت بەردی لیمۆی ئۆردۆڤیسی تێکەڵ بە تەختی ژێربەژێری دۆلۆمیت ئارگیلاستیک و سیلتستۆن پێک دێنن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://parked.everest1953.co.uk/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=parked.everest1953.co.uk|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211017070016/http://parked.everest1953.co.uk/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; گانسەر یەکەم جار ڕاپۆرتی دۆزینەوەی پارچەی میکرۆسکۆپی کرینۆیدەکانی لەم بەردی لیمۆدایەدا ڕاگەیاند. دواتر شیکردنەوەی پترۆگرافی لە نموونەکانی بەردی لیمۆ لە نزیک لووتکە دەری خست کە لە پیتی کاربۆنات و پاشماوەی پارچەکراوی تریلۆبیت و کرینۆید و ئۆستراکۆد پێک هاتووە. نموونەکانی تر زۆر بە خراپی تێکەڵ بەیەک بووینە و ناتوانرێت پێکهێنەرە ڕەسەنەکانیان دیاری بکرێت. چینێکی ئەستوور و سپی کە ٦٠م ئەستوورە &quot;هەنگاوی سێیەم&quot; و بناغەی قوچەکی لووتکەی ئیڤرست پێک دێنێت. ئەم چینە کە نزیکەی ٧٠ مەتر لە خوار لووتکەی چیای ئیڤرستەوە دەست پێدەکات، پێکهاتووە لە ئەو قەراخانەی کە بەستراون و چیمەنتۆکراون لەلایەن بایۆفیلمی میکرۆ-زیندەوەرەکانەوە بەتایبەتی سیانوباکتریا بەهۆی ئاوی دەریایی ژێرەوەی. پێکهاتەی قومولانگما بە چەندین هەڵەی گۆشەی بەرز تێکشکاوە کە لە باری ئاسایی گۆشەی نزم کۆتایی دێت، شەپۆڵەکانزای قومۆلانگما. ئەم جیاکردنەوەیە جیای دەکاتەوە لە چینی زەردە بنچینەکە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=M. A.|یەکەم=Geography|دوایین٢=B. A.|یەکەم٢=Geography|سەردێڕ=Important Facts About Mount Everest|ناونیشان=https://www.thoughtco.com/mount-everest-overview-1435553|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=ThoughtCo|زمان=en}} &lt;/ref&gt; پێنج مەتری خوارەوەی پێکهاتەی قۆمۆلانگما کە ئەم شەپۆڵانە زۆر ناشێواوە. بەشی گەورەی چیای ئیڤرست، لەنێوان ٧,٠٠٠ بۆ ٨,٦٠٠ مەتر  پێکهاتووە لە پێکهاتەی کۆلی باکوور، کە باندی زەرد بەشی سەرەوەی خۆی پێکدەهێنێت لە نێوان ٨,٢٠٠ بۆ ٨,٦٠٠ مەتر.باندە زەردەکە پێکهاتووە لە چینە لێکدراوەکانی کامبرین دیۆپسایدی ناوەڕاستی مەڕمەڕی هەڵگر، کە ڕەنگی قاوەیی زەردی جیاوازە و فیلیت و نیمچەشیستن.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=M. A.|یەکەم=Geography|دوایین٢=B. A.|یەکەم٢=Geography|سەردێڕ=Important Facts About Mount Everest|ناونیشان=https://www.thoughtco.com/mount-everest-overview-1435553|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=ThoughtCo|زمان=en}} &lt;/ref&gt; شیکاری پترۆگرافیی مەڕمەڕ کە لە نزیکەی ٨,٣٠٠ مەتر کۆکراوەتەوە بۆ ئەوەی وەک پێنج لە سەدا لە تارماییەکانی دۆزەرەوەی کرینۆیدی دووبارەیی پێک بێت. پێنج مەتری سەرەوەی باندە زەردەکان کە لە تەنیشت چینەکانی قومۆلانگمادا کەوتوون بە خراپی شێواون. ٥-٤٠ سانتیمەتر ئەستووری بریچیا جیای دەکاتەوە لە پێکهاتەی قۆمۆلانگمای زیادە. پاشماوەی پێکهاتەی کۆلی باکوور، کە لە نێوان ٧,٠٠٠ بۆ ٨,٢٠٠ م لە چیای ئیڤرست ئاشکرا کراوە، پێکهاتووە لە شیست و شێدارکراو، فیلیت و مارمێکی لاوەکی. لە نێوان ٧,٦٠٠ بۆ ٨,٢٠٠ مەتر پێکهاتەی کۆلی باکوور پێک دێت بە شێوەیەکی سەرەکی لە بایۆتیت - کوارتز فیلیت و کلۆرایت - بایۆتیت فیلیت تێکەڵ بە بڕێکی لاوەکی بیۆتیت - سێریکیت - کوارتز شیست. لە نێوان ٧,٠٠٠ بۆ ٧,٦٠٠ مەتر بەشی خوارەوەی پێکهاتەی کۆلی باکوور پێک دێت لە شیست بیۆتیت - کوارتز تێکەڵ بە شیست ئیپیدۆتێ - کوارتز, بیۆتیت - کالسیت - کوارتز شیست, و چینە باریکەکانی ماری کوارتزۆس. دیارە ئەم بەردە کەنەترازانە لە ئەنجامی شێواوی دەریایی ناوەڕاست بۆ دەریای قووڵی کامبرینی زوو پێک هاتووە لە تێکەڵکراو، بەردی قوڕ، شیل، بەردی لمی قوڕی، بەردی خۆڵی کاڵەکە&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Press Release: An Earth Plate Is Breaking in Two|ناونیشان=http://www.columbia.edu/cu/pr/95/18688.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.columbia.edu}} &lt;/ref&gt;، کڵاوی خۆڵەمێشی و بەردی لمی بنەمای پێکهاتەی کۆلی باکوور هەڵەیەکی ئاسایی هەرێمییە کە پێی دەوترێت &quot;شەپۆڵی لوتسێ&quot;. لە خوار ٧٠٠٠ مەتر پێکهاتەی ڕوەنگبوک ژێری پێکهاتەی کۆلی باکوورە و بنەمای چیای ئیڤرست پێکدێنێت. لە شیستەکانی پۆلی سیلیمانیت-ک-فیلدسپار و جینیسەکان پێک دێت کە لەلایەن چەندین گڵ لە لێوگرانیت بە ئەستووری لە یەک سانتیمەترەوە تا ١٥٠٠ مەتر تێدەپەڕێت.  ئەم لیۆگۆرانیتانە بەشێکن لە پشتێنێکی بەردی دەرزی ئۆلیگۆسن–میۆسێن کە بە لیۆگۆرانیتی هیمالایی بەرزتر ناسراوە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Himalayas [This Dynamic Earth, USGS]|ناونیشان=https://pubs.usgs.gov/gip/dynamic/himalaya.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=pubs.usgs.gov}} &lt;/ref&gt; ئەوان پێکیان هێنا لە ئەنجامی توانەوەی بەشی پالیۆپرۆترۆزۆیک بۆ ئۆردۆڤیچیای بەرزی بەردی پلە بەرز لە زنجیرەی هیمالایانی بەرز نزیکەی ٢٠ بۆ ٢٤ ملیۆن ساڵ پێش ئێستا لە کاتی دابەزاندنی پلیتی هیندی. چیای ئیڤرست پێکهاتووە لە بەردی چەماوەیی و مەترەزا کە لە باشووردا هەڵیان کێشا بەسەر چینە کیشوەرەکان کە لە گرانۆلیتی ئەرچانی پلێتی هیندی پێک هاتووە لە کاتی پێکدادانی سێنۆزۆیکی هیندستان لەگەڵ ئاسیا. لێکدانەوەکانی ئێستا باس لەوە دەکەن کە پێکهاتەکانی قۆمۆلانگما و کۆلی باکوور پێکهاتوون لە قەراغ دەریایی کە لە ناو قەراخی کیشوەری پەراوێزی کیشوەری پاسیڤی باکووری هیندستاندا کەڵەکە بوون پێش ئەوەی لەگەڵ ئاسیادا بپێکێت. پێکدادانی سێنۆزۆی هندستان لەگەڵ ئاسیا دواتر ئەو چینانەی شێواند وەک ئەوەی بەرەو باشوور و بەرەو سەرەوە دەڕۆن  پێکهاتەی ڕوەنگبوک پێکهاتووە لە زنجیرەیەک لە بەردی میتافۆرفی پلە بەرز و گرانێتی کە لە گۆڕانی بەردی میتاسێدیمێنتاری پلە بەرزەوە وەرگیراوە. لە کاتی پێکدادانی هیندستان لەگەڵ ئاسیادا.و بەشێکیش توانراوەتەوە لە قووڵایی زیاتر لە ١٥ بۆ ٢٠ کیلۆمەتر لەژێر ئاستی دەریادا.چیاکانی هیمالایە نزیکەی ٥ ملم لە ساڵێکدا بەرز دەبنەوە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠١١|سەردێڕ=The Himalayas ~ Tectonic Motion: Making the Himalayas {{!}} Nature {{!}} PBS|ناونیشان=https://www.pbs.org/wnet/nature/the-himalayas-tectonic-motion-making-the-himalayas/6342/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Nature|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt;

==ڕووەک و گیانلەبەرەکانی==
[[پەڕگە: Yak at third lake in Gokyo.jpg |وێنۆک| [[زڕگا]]یەک لە بناری زنجیرەچیای هیمالایە.]]
ڕوەک و دەوەنی زۆر کەم هەن لە سەرووی بەرزاییەکانی ٦٤٨٠مەتردا. ئەو ڕوەکانەی لەم بەرزاییانە دەڕوێن بە بەرزترین ڕوەکەکانی جیهان دادەنرێن کە زۆر ژەهراوین وەک ئەو ڕوەکەی بە ئاریناریا ناسراوە کە لە خوار ٥٥٠٠ مەتر لە ناوچەکە گەشە دەکات. بەپێی توێژینەوەکان لەسەر بنەمای زانیاری سەتەلایت لە ساڵی ١٩٩٣ تا ٢٠١٨ گەشەی  ڕوەکەکان لە دەڤەری ئیڤرست لە فراوان بووندابوون، توێژەران جۆرەها ڕوەکیان دۆزیوەتەوە لەو ناوچانەی کە پێشتر بە ڕووتی بینرابوون.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی نیسانی ٢٠١٢|سەردێڕ=High Altitude Plants - Mountaineers, Climbers collect important Data - Adventurers and Scientists for Conservation|ناونیشان=http://www.adventureandscience.org/high-plants.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120425233903/http://www.adventureandscience.org/high-plants.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; جاڵجاڵۆکەی بازدانی ڕەش لە بەرزاییەکانی ٦٧٠٠ مەتر دۆزراوەتەوە دۆزراوەتەوە، لەوانەیە ئەم جاڵجالۆکەیە بەرزترین گیانلەبەری هەمیشەیی نا مایکرۆسکۆپی سەر زەوی بێت. لە خێوەتگای بنەرەتی ئیڤرست جاڵجاڵۆکەی بازدانی یووفریس ئۆرستینسیس بینراوە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Bar-headed geese: Highest bird migration tracked|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/science-environment-30799436|newspaper=BBC News|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en-GB}} &lt;/ref&gt; ئەگەری زۆری ژیانی مایکرۆسکۆپی هەیە لە شوێنە بەرزەکانی تردا. هەروەها باڵندەکانیش بینراون وەک گۆزی سەر بە باڕ،کە لە بەرزایی ٧٩٢٠ مەتر بەدی کراون،هەروەها باڵندەی تری وەک چۆف لە بەرزی ٧٩٢٠ مەتر لەناوچەی [[کۆلی باشوور]] بینراون. گیزەکانی سەر بە بار جۆرە باڵندەیەکن بەسەر هیمالایەدا کۆچ دەکەن لەبەرزایی ٧٩٠٠مەتردا.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=NMBE - World Spider Catalog|ناونیشان=https://wsc.nmbe.ch/refincluded/4689|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=wsc.nmbe.ch}} &lt;/ref&gt; لە ساڵی ١٩٥٣ جۆرج لۆو (بەشێک لە گەشتی تەنزینگ و هیلاری) گوتی کە بینیویەتی کە گەزەکانی سەر بە بار بەسەر لووتکەی ئیڤرستدا فڕیون.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Greenspan|یەکەم=Jesse|سەردێڕ=7 Things You Should Know About Mount Everest|ناونیشان=https://www.history.com/news/7-things-you-should-know-about-mount-everest|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=HISTORY|زمان=en}} &lt;/ref&gt; ([[زڕگا]]) زۆر جار بەکاردێت بۆ گواستنەوەی پێداویستی شاخەوانان لەکاتی سەرکەوتنیان بەسەر چیای ئیڤرستدا ئەوان دەتوانن تاوەکو ١٠٠ کیلۆگرام هەڵکێشن، کە تووکێکی ئەستوور و گەورەیان هەیە. یەکێک لە ئامۆژگاریە هاوبەشەکان بۆ ئەوانەی کە لە ناوچەی ئیڤرستدا بوون، ئەوەیە کە لەسەر زەوی بەرزتر بن کاتێک لە خێوەتگەکان دەخەون هەروەها لەسەر لێوار و تەنگەبەرەکان دوور بکەونەوە چونکە هەندێک باڵندە بینراون کە هەوڵ دەدەن پاڵ بە مرۆڤەکانەوە بنێن و بەریان بدەنەوە&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Latest Breaking News, Headlines &amp; Updates {{!}} National Post|ناونیشان=https://nationalpost.com/category/news/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=nationalpost|زمان=en-CA}} &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Heinrichs|یەکەم=Ann|ناونیشان=http://archive.org/details/mounteverest0000hein|سەردێڕ=Mount Everest|ڕێکەوت=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=New York : Marshall Cavendish Benchmark|ئەوانی تر=Internet Archive|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦١٤-٣٩٣٣-٢}} &lt;/ref&gt;.ئاژەڵەکانی دیکەی ناوچەکە بریتین لە تەهری هیمەڵایی کە هەندێک جار بە پڵنگێکی بەفریی دەناسرێت لەگەڵ ورچی ڕەشی هیمالایی کە لە بەرزاییەکانی نزیکەی ٤٣٠٠ مەتر  دەدۆزرێنەوە و پاندای سووریش لە هەرێمەکەدا هەیە. یەکێک لە گەشتیاران میروولەی سەرسوڕهێنەری لە ناوچەکە دۆزیەوە کە دە جۆری نوێی مێروولە بوون لە جیهاندا.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Anderson|یەکەم=Karen|دوایین٢=Fawcett|یەکەم٢=Dominic|دوایین٣=Cugulliere|یەکەم٣=Anthony|دوایین٤=Benford|یەکەم٤=Sophie|دوایین٥=Jones|یەکەم٥=Darren|دوایین٦=Leng|یەکەم٦=Ruolin|ڕێکەوت=2020-3|سەردێڕ=Vegetation expansion in the subnival Hindu Kush Himalaya|ناونیشان=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7078945/|journal=Global Change Biology|بەرگ=٢٦|issue=3|پەڕەکان=١٦٠٨–١٦٢٥|doi=10.1111/gcb.14919|issn=1354-1013|pmc=٧٠٧٨٩٤٥|pmid=٣١٩١٨٤٥٤}} &lt;/ref&gt;

== کەشناسی==
{| class=&quot;wikitable floatright&quot; style=&quot;width: 400px; font-size: 0.85em;&quot;
|-
! rowspan= 2 | [[پەستانی کەش]] 
! colspan=2 | پەستان
! rowspan= 2 | سەرچاوە
|-
![[پاسکال]]
![[پاوەند بۆ ھەر ئینچێکی چوارگۆشە]]
|-
|لوتکەی ئۆلۆمپس (مانگ)
| {{convert|0.03|kPa|sp=us|disp=tablecen}}
| align=center| –
|-
| لوتگەی ئەڤیرەیج (هەسارەی بارام)
| {{convert|0.6|kPa|sp=us|disp=tablecen}}
| align=center| –
|-
| هێلاس پلانیتیا (هەسارەی بارام)
| {{convert|1.16|kPa|sp=us|disp=tablecen}}
| align=center| –
|-
|دوا ئاستی ئارمسترۆنگ
| {{convert|6.25|kPa|sp=us|disp=tablecen}}
| align=center| –
|-
| لووتکەی چیای ئیڤرست
| {{convert|33.7|kPa|sp=us|disp=tablecen}}
| align=center|&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|یەکەم=John B.|دوایین=West|سەردێڕ=Barometric pressures on Mt. Everest: new data and physiological significance|ناونیشان=https://archive.org/details/sim_journal-of-applied-physiology_1999-03_86_3/page/1062|journal=Journal of Applied Physiology|ڕێکەوت=١ی ئازاری ١٩٩٩|بەرگ=٨٦|issue=3|پەڕەکان=١٠٦٢–١٠٦٦|doi=10.1152/jappl.1999.86.3.1062|pmid=١٠٠٦٦٧٢٤}}&lt;/ref&gt;
|-
|ئاستی ڕووی دەریا
| {{convert|101.3|kPa|sp=us|disp=tablecen}}
| align=center| –
|-
|[[دەریای مردوو]] 
| {{convert|106.7|kPa|sp=us|disp=tablecen}}
| align=center|&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cfcenter.co.il/dsinfo.htm|سەردێڕ=The Dead Sea Region as a Health Resort|بڵاوکەرەوە=The CF Center|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120715023449/http://www.cfcenter.co.il/dsinfo.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
|-
|هەسارەی ڤینۆس
| {{convert|9200|kPa|sp=us|disp=tablecen}}
| align=center|&lt;ref name=Basilevsky2003&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Basilevsky|یەکەم١=Alexandr T.|دوایین٢=Head|یەکەم٢=James W.|s2cid=13338382|سەردێڕ=The surface of Venus|journal=Rep. Prog. Phys.|ساڵ=٢٠٠٣|بەرگ=٦٦|issue=10|پەڕەکان=١٦٩٩–١٧٣٤|doi=10.1088/0034-4885/66/10/R04|bibcode = 2003RPPh...66.1699B}}&lt;/ref&gt;
|}
لە ساڵی ٢٠٠٨دا وێستگەیەکی نوێی کەشوھەوا لە بەرزی نزیکەی ٨٠٠٠ مەتر دامەزرا، یەکەم زانیاری تۆمارکراوی وێستگەکە لە مانگی ئایاری ٢٠٠٨ بریتی بوون لە پلەی گەرمی هەوا −١٧سلیلیزی، ڕێژەیی شێی ٤١.٣ لەسەدا، پاڵەپەستۆی با ٣٨٢.٢ ک پاسکاڵ, خێرایی با ٤٦.١ کم لە کاتژمێرێکدا،[[وزەی خۆری]] ٧١١.٩ وات ،تیشکی سەرووی بنەوشەیی ٣٠.٤ &lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Carey|یەکەم=Bjorn|ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Everest Expedition Uncovers Exotic Species|ناونیشان=https://www.livescience.com/4037-everest-expedition-uncovers-exotic-species.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=livescience.com|زمان=en}} &lt;/ref&gt;.پڕۆژەکە لەسەر بنەمای هاوبەشپێکردن بۆ وێستگەکان لە بەرزایی ئەنجامدرا بۆ توێژینەوە لەسەر ژینگە (هاوبەش) ڕێکخرا،هەروەها زانیاریە کەشناسیەکان لە ساڵی ٢٠١١دا لە ماڵپەری فەرمی چیای ئیڤرست بڵاوکرانەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Everest weather station goes online - UIAA - Last News|ناونیشان=http://www.theuiaa.org/news_86_Everest-weather-station-goes-online|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090105213822/http://www.theuiaa.org/news_86_Everest-weather-station-goes-online|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; وێستگەکە بە تیشکی خۆر کار دەکات و لەسەر کۆلی باشوورە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Peplow|یەکەم=Mark|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٠٤|سەردێڕ=High winds suck oxygen from Everest|ناونیشان=https://www.nature.com/articles/news040524-2|journal=Nature|زمان=en|doi=10.1038/news040524-2|issn=1476-4687}} &lt;/ref&gt; یەکێک لەو کێشانەی کە ڕووبەڕووی شاخەوانەکان دەبێتەوە هەبوونی بای زۆر خێرایە.&lt;ref&gt; http://www.carnivoreconservation.org/files/thesis/ale_2007_phd.pdf &lt;/ref&gt; لووتکەی چیای ئیڤرست درێژ دەبێتەوە بۆ ناو تۆرۆپۆسفیری سەرەوە و دزە دەکات بۆ ستراتوسفێر، کە دەتوانێت بە خێرایی و ساردکەرەوەی بای جۆگەی جێت ئاشکرا بکات.&lt;ref&gt; https://www.heraldsun.com.au/technology/aint-no-mountain-high-enough-webcam-streams-video-from-top-of-mount-everest/story-fn7celvh-1226153560068?nk=bdf8b425f38435fb4a76c26445295206-1634516683 &lt;/ref&gt;  لە مانگی شوباتی ٢٠٠٤دا [[خێراییی با]] بە ٢٨٠ کیلۆمەتر لە کاتژمێرێکدا تۆمارکرا و بای زیاتر لە ١٦٠ کم لە کاتژمێرێکدا بە بەردەوامی باوە. ئەم بایانە دەتوانن  چۆک بە شاخەوانەکان دابنێن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Miller|یەکەم=Lisa|سەردێڕ=List of Animals on Mount Everest|ناونیشان=https://animals.mom.com/list-animals-mount-everest-7481.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Pets on Mom.com|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201025055730/https://animals.mom.com/list-animals-mount-everest-7481.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; شاخەوانەکان بە شێوەیەکی ئاسایی پێویستیان بە ٧ بۆ ١٠ ڕۆژە تا بتوانن ڕێچکەکەیان تەواو بکەن. پەستانی هەوا لە لووتکە نزیکەی یەک لەسەر سێیە کە لە ئاستی دەریادایە و بە پرەنسیپی بێرنۆلیش با دەتوانێت فشارەکە زیاتر دابەزێنێت و ئەمەش دەبێتە هۆی کەمکردنەوەی ١٤٪ی زیاد لە ئۆکسجین بۆ شاخەوانان.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=godhead/v|سەردێڕ=The Open Graveyard of Mt. Everest's &quot;Death Zone&quot;|ناونیشان=https://gizmodo.com/the-open-graveyard-of-mt-everests-death-zone-5755875|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Gizmodo|زمان=en-us}} &lt;/ref&gt; کەمبوونەوەی بەردەستی ئۆکسجین لە کەمکردنەوەی فشاری گشتیەوە دێت، نەک کەمکردنەوەی ڕێژەی ئۆکسجین بۆ گازەکانی تر.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The deadly odds of climbing Mount Everest: By the numbers|ناونیشان=https://theweek.com/articles/475353/deadly-odds-climbing-mount-everest-by-numbers|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Week|زمان=en}} &lt;/ref&gt;

== گەشتەکان==
[[پەڕگە: Climbing through the Yellow Band, Mt. Everest, -May 2007 a.jpg |وێنۆک| شاخەوانەکانی دەستەی جنێف سپۆر بەسەر کێوەکە هەڵدەگەڕێن.]]
[[پەڕگە: 1963 reunion of the 1953 Everest-climbing expedition.jpg |وێنۆک| یەکگرتنەوەی هەردوو دەستەی شاخەوانی  بەریتانی لە ١٩٥٣.]]
لەبەر ئەوەی چیای ئیڤرست بەرزترین چیای جیهانە، سەرنجی بەرچاوی ڕاکێشاوە و هەوڵدان بۆ بەسەرکەوتنی بۆتە خەونی زۆرینەی شاخەوانانی جیهان تا ئێستا نەزانراوە لەکاتی کۆندا کێ بەسەر ئەم چیایە کەوتووە. بۆیە تۆمارەکانی سەرکەوتن  لە ساڵی ١٩٢٤ەوە هەژمار دەکرێت، هەرچەندە ئەمە هەرگیز پشتڕاست نەکراوەتەوە، چونکە هیچ کام لەو پیاوانە بە زیندوویی  نەگەڕاونەتەوە&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=Mount Everest: The Routes|ناونیشان=https://alpenglowexpeditions.com/blog/mount-everest-routes/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Alpenglow|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt;.بەڵام لەم ساڵانەی دوایی چەندین بەرچاو ڕوونی بۆ شاخەوانان خراوەتە ڕوو کە یارمەتیان دەدات بۆ سەرکەوتن.&lt;ref&gt; https://web.archive.org/web/20150713003833/https://www.thetech.org/exhibits/online/everest/about/physiology.htm &lt;/ref&gt;

==ڕوانینێکی گشتگیر==
یەکەم بەسەرکەوتنی لووتکەی ئیڤرست لەلایەن شاخەوانانەوە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٥٣ و ئارەزووی شاخەوانان زیادی کرد، سەرەڕای هەوڵ و سەرنج بۆ گەشتەکان، تەنها لە ساڵی ١٩٨٧دا نزیکەی ٢٠٠ کەس گەیشتنە لووتکەکە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Everest Facts for Kids|ناونیشان=http://www.alanarnette.com/kids/everestfacts.php|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.alanarnette.com}} &lt;/ref&gt; ئیڤرست بۆ دەیان ساڵ بەچیایەکی سەخت و ئەستەم مایەوە بۆ شاخەوانی، تەنانەت بۆ شاخەوانە پیشەیی و بە ئەزموونەکانیش ئاسان نەبوو، تا ساڵی ١٩٩٠ کە سەردەمی بازرگانی  ئیڤرست دەستی پێکرد&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=The World’s Tallest Mountain|ناونیشان=https://earthobservatory.nasa.gov/images/82578/the-worlds-tallest-mountain|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=earthobservatory.nasa.gov|زمان=en}} &lt;/ref&gt;.کە تاوەکو مارسی ٢٠١٢ پتر لە ٥٦٥٦ شاخەوان چوونەتە لووتکەکەی لەگەڵ ٢٢٣ حالەتی مردن.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=James|یەکەم=Victoria|ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠١٢|سەردێڕ=Japan's Everest timeline|ناونیشان=https://www.japantimes.co.jp/life/2012/05/27/general/japans-everest-timeline/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Japan Times|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt; ئیڤرست چیایەکی زۆر سەختە و کاتێک کە کەشوھەوا خراپ دەبێت ئەوە شاخەوانەکان ڕووبەڕووی بایەک دەبنەوە کە خێراییەکەی ٣٢٠ کیلۆمەترە لە کاتژمێرێکدا.جگە لە خێرایی با مەترسیەکانی تیژی و ڕکی شاخ و تاڤگەی زۆر و بەستەڵەکی کەندەڵان و ڕێچکەکان و شلی خاک (زیخ و لم) کە دەبنە هۆی بانگرۆزبوونەوە و پێکان.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Archives|ناونیشان=https://www.latimes.com/archives|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Los Angeles Times|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt; تا ساڵی ٢٠١٣ پتر لە ٦٨٧١ جار شاخەوانان  گەیشتونەتە لووتکەکەی.&lt;ref&gt; https://www.alanarnette.com/blog/2017/12/17/everest-by-the-numbers-2018-edition/ &lt;/ref&gt;
===کۆششە سەرەتاییەکان===
لە ساڵی ١٨٨٥ کلینتۆن تۆماس دێنت سەرۆکی یانەی ئەلپاین پێشنیاری کرد کە ناونیشانی پەرتووکەکەی بکاتە ((لەسەرووی هێڵی بەفرەوە))کە سەبارەت بە گەشتی سەرکەوتن بوو بەسەر چیای ئیڤرست. لە ساڵی ١٩٢١ بۆ یەکەمجار شاخەوانان جۆرج مالۆری و گای بۆلۆک توانیان لە لووتکەی چیایەکە نزیک ببنەوە، ئەوە گەشتێکی گەڕان و دۆزینەوە بوو بۆ لووتکەی چیایەکە، مالۆری یەکەم شاخەوانی ئینگلیز بوو کە توانی تا ٧٠٠٥ مەتر بەرزببێتەوە لەبەری [[کۆلی باکوور]].&lt;ref&gt;http://www.accuweather.com/en/weather-news/window-of-opportunity-everest/64450 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160901215435/http://www.accuweather.com/en/weather-news/window-of-opportunity-everest/64450 |date= ١ی ئەیلوولی ٢٠١٦ }}&lt;/ref&gt;
دواتر هەر بەریتانیەکان لە ١٩٢٢ گەشتێکی تریان ئەنجامدا بە سەرکردایەتی شاخەوان جۆرج فینچ کە توانی بە بەکارهێنانی ئۆکسجین تا ٨٣٢٠ مەتر بەرز ببێتەوە. بەمە بووە یەکەم کەس کە هەواڵی ئەوەی ڕاگەیاند کە چیایەکە لە ٨٠٠٠ مەتر بەرزترە. دواتر مالۆری و کۆل فلیکس نۆرتۆن هەوڵێ دووەمی سەرکەوتوویان دا لە ساڵی ١٩٢٤. هەوڵدانە سەرەتاییەکانی مالۆری و جیۆفری بروس شکستی هێنا لە دامەزراندنی خێوەتگای شەشەم بەهۆی سەختی و نالەباری کەشوھەواوە.&lt;ref&gt; http://www.billbuxton.com/everest.pdf &lt;/ref&gt; هەوڵی دواتر نۆرتۆن و سۆمێرڤل بوو، کە بە بێ ئۆکسجین و لە کەشوھەوایەکی تەواودا توانیان بەسەر لووتکەکە بکەون. نۆرتۆن توانی بگاتە بەرزی  ٨,٥٥٠ مەتر. مالۆری ئامێرەکانی ئۆکسجینی بۆ کۆتا خاڵی پێویست برد. ئەو ئەندریۆ ئیرڤینی گەنجی وەک هاوبەشی خۆی هەڵبژارد.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Over Everest; Aeroplanes|ناونیشان=http://www.flymicro.com/everest/index.cfm?page=docs/History/Aeroplanes.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.flymicro.com}} &lt;/ref&gt; 
لە ٨ی حوزەیرانی ١٩٢٤ جۆرج مالۆری و ئاندریۆ ئیرڤین هەوڵێکیان دا لەسەر لووتکەکە تاوەکو لە ڕێگای کۆڵی باکوور - باکووری ڕۆژهەڵاتی ڕیج بگەڕێنەوە بەڵام هەرگیز لەو ڕێگەیەوە نەگەڕانەوە. لە ١ی ئایاری ١٩٩٩ گەشتی گەڕان بەدوای مالۆری و ئیرڤین ئەنجامدرا تەرمی مالۆری لە ڕووی باکوورەوە لە حەوزی بەفری خوارەوە و لە ڕۆژاوای شوێنی نەریتی خێوەتگای شەشەم دۆزرایەوە.&lt;ref&gt; https://politicmedia.net/detailnewspo.aspx?jimare=8912&amp;cor=7&amp;related=2 &lt;/ref&gt; مشتومڕ لە کۆمەڵگەی شاخەوانیدا دروست بوو کە ئایا یەک یان هەردووکیان گەیشتونەتە لووتکەکە. ئێدمۆند هیلاری و تێنزینگ نۆرگای لە ساڵی ١٩٥٣ بگەنە کۆتا ترۆپکی ئیڤرست.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Wings Over Everest 2003|ناونیشان=http://www.k2news.com/wingsover.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.k2news.com}} &lt;/ref&gt; کە پێشتر لە ساڵی ١٩٣٣ لیدی هیوستن فڕینی هیوستن ئیڤرستی دابین کرد و توانی بەسەر لووتکەی چیایەکەدا بفڕێت.
[[پەڕگە: Condor Films 1952.jpg |وێنۆک| بەرگی فیلمێکی بەڵگەنامەیی لە ١٩٥٢.]]
گەشتە سەرەتاییەکان،وەک چارلس بروس لە دەیەی ١٩٢٠ و دوو هەوڵی سەرکەوتووی هیو ڕۆتلێدج لە ساڵی ١٩٣٣ و ١٩٣٦ هەوڵیان دا کە لە بەری تبتەوە بە شاخەکە هەڵبگەڕێن&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠١١|سەردێڕ=50 Years Everest-Lhotse Expedition: Expeditions SFAR|ناونیشان=http://www.sfar-evev06.ch/en/expeditions/everest52f.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئازاری ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110308015050/http://www.sfar-evev06.ch/en/expeditions/everest52f.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;، بەڵام لە ساڵی ١٩٥٠ ڕێگەی ڕووی باکوور داخرا بۆ گەشتە ڕۆژاواییەکان دوای ئەوەی چین دەستی بەسەر تبتدا گرت، بیل تیلمان و پارتێکی بچووک کە چارلس هیوستن و ئۆسکار هیوستن و بیتسی کۆوڵس لە ڕێگەی نیپالەوە گەشتێکی گەڕانی بۆ ئیڤرست ئەنجام دا کە ئێستا بۆتە ڕێبازی ستاندارد بۆ ئیڤرست لە بەری باشوورەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئایاری ٢٠١٠|سەردێڕ=EVEREST HISTORY time line|ناونیشان=http://www.everesthistory.com/time3.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئایاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100526185812/http://www.everesthistory.com/time3.htm|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;
لە ساڵی ١٩٥٢ گەشتی ئاسمانی چیای ئێرست سویس، بە سەرۆکایەتی ئێدوارد ویس-دونانت مۆڵەتیان پێدرا بۆ هەوڵدان بۆ سەرکەوتن لەبەری نیپالەوە کە ڕێگایەکیان دۆزیەوە بەناو بەفری کەڵەکەبووەوە بەرەو کۆلی باشوور لە بەرزایی ٧,٩٨٦ مەتر.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Bonnier|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/Popular_Science.html?id=8ScDAAAAMBAJ|سەردێڕ=Popular Science|ڕێکەوت=1933-05|بڵاوکەرەوە=Bonnier Corporation|زمان=en}} &lt;/ref&gt; ڕایمۆند لامبێرت و [[شێرپا]] تێنزینگ نۆرگای توانیان بگەنە خاڵی بەرزی ٨,٥٩٥ مەتر لەسەر ڕێچکەی باشووری ڕۆژهەڵات، تۆمارێکی نوێی بەرزبوونەوەی دروست کرد.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Tenzing Norgay GM|ناونیشان=http://imagingeverest.rgs.org/Concepts/Virtual_Everest/-116.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070414143647/http://imagingeverest.rgs.org/Concepts/Virtual_Everest/-116.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; ئەزموونی تەنزینگ کاتێک بەکارهێنرا بۆ ئەوەی ببێتە بەشێک لە گەشتی بەریتانی لە ساڵی ١٩٥٣.

===یەکەم سەرکەوتوو لەلایەن تێنزینگ و هیلاری ١٩٥٣===
لە ساڵی ١٩٥٣ نۆیەمین گەشتی بەریتانی بە سەرۆکایەتی جۆن هانت ڕێکخرا لە نیپال، هانت دوو دەستەی  بەسەرهەڵگەڕانی دیاری کرد بۆ هەوڵدان بۆ گەیشتن بە لووتکە. دەستەی یەکەم تۆم بۆردیلۆن و چارلس ئیڤانس بوون کە لە ٢٦ی ئایاری ١٩٥٣دا تاوەکو نزیکەی ١٠٠ مەتر لە بن لووتکەکە ڕۆیشتن ، بەڵام دواتر بۆ کێشەی ئۆکسجین گەڕانەوە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Norkey|یەکەم=Tenzing|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/Man_of_Everest.html?id=iJR6nQEACAAJ|سەردێڕ=Man of Everest: The Autobiography of Tenzing|دوایین٢=Ullman|یەکەم٢=James Ramsey|ڕێکەوت=١٩٥٥|بڵاوکەرەوە=Reprint Society|زمان=en}} &lt;/ref&gt; کارەکەیان بریتی بوو لە دۆزینەوە و دیاریکردنی شوێنەکان و دانانی خەزنەکانی ئۆکسجین بوو کە بووە یارمەتیدەرێکی زۆر بۆ دەستەی دووەم. دوو ڕۆژ دواتر دەستەی دووەم هەنگاویان نا بۆ سەر لووتکەکە، کە پێک هاتبوون لە ئێدمۆند هیلاریی نیووزیلاندی و تێنزینگ نۆرگای نیپالی.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Page 3273 {{!}} Issue 39886, 12 June 1953 {{!}} London Gazette {{!}} The Gazette|ناونیشان=https://www.thegazette.co.uk/London/issue/39886/page/3273|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.thegazette.co.uk}} &lt;/ref&gt;
لە کاتژمێر ١١:٣٠ بە کاتی ناوخۆیی لە ٢٩ی ئایاری ١٩٥٣ لە ڕێگای کۆلی باشوورەوە گەیشتنە لووتکە، لەو کاتەدا هەردووک دەستە وەک هەوڵێکی هەرەوەزی لە لووتکە بەدیداری یەک شادبوون، بەڵام تێنزینگ پاش چەند ساڵێک ئاشکرای کرد کە هیلاری یەکەم قاچی لەسەر لووتکە داناوە. لە لووتکە وەستان بۆ وێنەگرتن و چەند شیرینی و خاچێکی بچووکیان لە بەفردا بەخاک سپارد پێش دابەزین. 
[[پەڕگە: Edmund Hillary and Tenzing Norgay.jpg |وێنۆک| ئیدمۆند هیڵاری و تێنزینگ نۆرگای.]]
هەواڵی سەرکەوتنی ئەو گەشتە گەیشتە لەندەن لە بەیانی تاج دانانەکەی شاژن ئیلیزابێسی دووەم، ٢ی حوزەیران. پاش چەند ڕۆژێک شاژن فەرمانی دا کە هانت (بریتۆنێک) و هیلاری (نیووزیلاندی) بە فەرمانی ئیمپراتۆریەتی بەریتانیا پلەی شاسواریان پێ بدرێت. تێنزینگ، شێرپایەکی نیپالی کە هاوڵاتییەکی وڵاتی هیندستان بوو، لەلایەن بەریتانیاوە مەدالیای جۆرجی پێبەخشرا هانت لە کۆتایدا لە بەریتانیا کرا بە هاوتەمەنی ژیان، لەکاتێکدا هیلاری بوو بە ئەندامی دامەزرێنەری فەرمانی نیووزیلاند، هیلاری و تێنزینگ لە نیپالیش ناسراون لە ساڵی ٢٠٠٩دا پەیکەریان بۆ دروست کرا و لە ساڵی ٢٠١٤دا، لووتکەی هیلاری و تینزینگ بەناوی ئەوان ناونرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=THE ORDER OF NEW ZEALAND (Instituted 1987) {{!}} DPMC|ناونیشان=http://www.honours.govt.nz/honours/lists/onz|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160106081352/http://www.honours.govt.nz/honours/lists/onz|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

===دەیەی ١٩٥٠–١٩٦٠===
لە ٢٣ی ئایاری ١٩٥٦ ئێرنست شمید و جورگ مارمێت گەیشتنە لووتکە. دواتر دۆڵف ڕیست و هانس-ڕووداولف ڤۆن گونتن لە ٢٤ی ئایاری ١٩٥٧ گەیشتنە لووتکەکە&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.everesthistory.com/climbers/schmied.htm |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220314055704/http://www.everesthistory.com/climbers/schmied.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;.ئینجا [[وانگ فوژوو]] و گۆنپۆ و قو یێنهوای چین یەکەم ڕاپۆرتی بەرزبوونەوەیان کرد لەبەری باکووری ڕێچکەکە لە ٢٥ی ئایاری١٩٦٠.&lt;ref&gt; https://web.archive.org/web/20081203164307/http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2007/1/2007_1_58.shtml &lt;/ref&gt; یەکەم ئەمریکی کە گەیشتە لووتکەی ئیڤرست جیم ویتاکەر بوو کە لەگەڵ ناوانگ گۆمبوەوە بەشداریان کرد، لە ١ی ئایاری ١٩٦٣ گەیشتە لووتکە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=EverestHistory.com: Jim Whittaker|ناونیشان=http://www.everesthistory.com/climbers/whittaker.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.everesthistory.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190513193901/http://www.everesthistory.com/climbers/whittaker.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

===١٩٧٠===
لە ساڵی ١٩٧٠ شاخەوانانی ژاپۆنی گەشتێکی گەورەیان ئەنجامدا .تەوەرەکە گەشتێکی گەورە بوو لەژێرناوی &quot;گەمارۆ&quot; بە ڕابەرایەتی سابورو ماتسوکاتا، کار لەسەر دۆزینەوەی ڕێگایەکی نوێ بۆ سەرەوەی ڕووی باشووری ڕۆژاوا کرا. یەکێکی تر لە ئامانجەکانی گەشتەکە هەوڵدانێک بوو بۆ خلیسکێنەی چیای ئیڤرست.کە پێک هاتبوون لە دەستەیەکی زیاتر لە سەد کەس و بەرنامەڕێژی پتر لە دە ساڵ، بەڵام گەشتەکە لە ڕێگای پلان بۆ داڕێژراوەکانەوە هەشت کوژراوی بەرکەوت و شکستی هێنا لە لووتکەکە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The HJ/31/8 THE JAPANESE MOUNT EVEREST EXPEDITION, 1969-1970|ناونیشان=https://www.himalayanclub.org/hj/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=The HJ/31/8 THE JAPANESE MOUNT EVEREST EXPEDITION, 1969-1970|زمان=en}} &lt;/ref&gt; لەگەڵ ئەوەشدا گەشتە ژاپۆنییەکان چێژیان لە چەند سەرکەوتنێک وەرگرت. بۆ نموونە، یۆیچیرۆ میورا بوو بە یەکەم پیاو بۆ خوارەوەی ئیڤرست لە کۆلی باشوورەوە – ئەو نزیکەی ١٣٠٠ مەتر ستوونی دابەزی لە کۆلی باشوور پێش ئەوەی بە سەختی بریندار ببێت. سەرکەوتنێکی تر گەشتێک بوو کە چواری خستە سەر لووتکە لە ڕێگای [[کۆلی باشوور]]&lt;nowiki/&gt;ەوە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠١٣|سەردێڕ=Japanese man, 80, oldest to reach Everest top|ناونیشان=https://www.espn.com/espn/story/_/id/9303665/japan-yuichiro-miura-80-oldest-reach-top-mount-everest|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=ESPN.com|زمان=en}} &lt;/ref&gt; بەکارهێنانەکانی میورا بوو بە بابەتی فیلم و ئەو چووە بۆ ئەوەی ببێتە بەتەمەنترین کەس بۆ لووتکەی چیای ئیڤرست لە ساڵی ٢٠٠٣دا لە تەمەنی ٧٠ ساڵیدا و دووبارە لە ساڵی ٢٠١٣ لە تەمەنی ٨٠ ساڵیدا سەرکەوتەوە.&lt;ref&gt; https://www.himalayanclub.org/hj/31/8/the-japanese-mount-everest-expedition-1969-1970/ &lt;/ref&gt;
لە ساڵی ١٩٧٥ جونکۆ تابی ژنێکی ژاپۆنی ، بوو بە یەکەم ژن کە بگاتە لووتکەی چیای ئیڤرست.
لە ساڵی ١٩٧٨ ڕینهۆلد میسنەر و پیتەر هابیلەر یەکەم کەسانێک بوون چوون بۆ ئیڤرست بەبێ بەکارهێنانی ئۆکسجینی تەواو.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠٠٩|سەردێڕ=EverestHistory.com: Everest Summits in the 1970's|ناونیشان=http://www.everesthistory.com/everestsummits/summits70.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئایاری ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090506093141/http://www.everesthistory.com/everestsummits/summits70.htm|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

=== ١٩٧٩-١٩٨٠: گەشتی زستانەی ئیڤرست===
[[پەڕگە: Mount Everest winter 1980 cert.jpg |وێنۆک| بەڵگەی پشتڕاستکردنەوە بۆ ئەو شاخەوانانەی کە گەیشتوونەتە لوتکەی ئیڤرست لەلایەن وەزارەتی گەشتوگوزاری نیپالەوە دەبەخشرا.]]
گەیشتن بە لووتکەی ئیڤرست لە وەرزی زستاندا پشتڕاستکرایەوە لەلایەن وەزارەتی گەشتوگوزاری نیپالەوە  کە شاخەوانێکی پۆڵەندی بوو بەناوی ئەندرزی زاودا ئەو پێشەنگی یەکەم شاخەوانی زستانەی چیای ئیڤرست بوو، کە یەکەم شاخەوانە لە زستاندا بەرزیەکی هەشت هەزار مەتری ببێنێت.گەشتەکە پێک هاتبوو لە دەستەیەکی ٢٠ شاخەوانی پۆڵەندی و ٤ شێرپایی کە لە سەرەتای مانگی کانوونی دووەمی ١٩٨٠ خێوەتگەیەکی بنچینەییان لەسەر [[سەهۆڵبەندی خومبوو]] دامەزراند دواتر لە ١٥ی کانوونی دووەم&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Krzysztof Wielicki – Polish Winter Expedition 1980 – part 1|ناونیشان=https://himalman.wordpress.com/2007/11/13/krzysztof-wielicki-polish-winter-expedition-1980-part-1/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Himalman's Weblog|زمان=en}} &lt;/ref&gt;، دەستەکە توانیان خێوەتگای سێیەم لەبەرزی ٧١٥٠ مەتر لە سەرووی ئاستی دەریاوە دابمەزرێنن&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Granowski|یەکەم=Damian|سەردێڕ=The first winter ascent of Mount Everest - WinterClimb.com|ناونیشان=https://winterclimb.com/articles/item/111-mount-everest-first-winter-ascent-1980|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=winterclimb.com|زمان=en-gb|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211018023847/https://winterclimb.com/articles/item/111-mount-everest-first-winter-ascent-1980|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;، بەڵام بەهۆی بای بەهێزی گەردەلوولیەوە کاری زیاتر ڕاگیرا، کەشوھەواکە لە دوای ١١ی شوبات باشتر بوو، کاتێک لێزێک سیچی و والنتی فیوت و کرێزیستۆف ویلیکی خێوەتگای چوارەمیان لە [[کۆلی باشوور]] (٧٩٠٦ مەتر) دامەزراند سیچی و ویلیکی لە کاتژمێر ٦:٥٠ی بەیانی لە ١٧ی شوبات دەستیان بە سەرکەوتن کرد بەرەو لووتکەی کۆتایی ، کاتژمێر ٢:٤٠ خولەکی ئێوارە ئەندرزێج زاودا لە خێوەتگا بنچینەییەکە دەنگی شاخەوانان لەسەر ڕادیۆکە بیست - &quot; ئێمە لەسەر لوتکەین! بای بەهێز هەموو کات تەنگمان پێ هەڵدەچنێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Michael|ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠١٦|سەردێڕ=The Ice Warriors: Poland’s Golden Alpine Generation|ناونیشان=https://blog.theclymb.com/out-there/ice-warriors-polands-golden-alpine-generation/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Clymb|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211018023838/https://blog.theclymb.com/out-there/ice-warriors-polands-golden-alpine-generation/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; زۆر ساردە&quot;. بەرزایی زستانی سەرکەوتووی چیای ئیڤرست دەیەیەکی نوێی هیمالایزمی زستانی دەستپێکرد، کە بوو بە تایبەتمەندیی پۆڵەندی . دوای ساڵی ١٩٨٠ پۆلس دە یەکەم وەرزی زستانی ئەنجام دا بۆ بەرزی ٨٠٠٠ مەتری لووتکە، کە ناوبانگی شاخەوانانی پۆڵەندی بەدەست هێنا لەژێر ناوی &quot;جەنگاوەرانی سەهۆڵ&quot;.&lt;ref&gt; https://www.alpinejournal.org.uk/Contents/Contents_1984_files/AJ%201984%2050-59%20Zawada%20Everest.pdf &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Golden Decade: The Birth of 8000m Winter Climbing - Alpinist.com|ناونیشان=http://www.alpinist.com/doc/web11w/wfeature-polish-winter/2|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.alpinist.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220615125022/http://www.alpinist.com/doc/web11w/wfeature-polish-winter/2|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ٢٠١٧|سەردێڕ=Poland’s ‘ice warriors’ risk life and limb to be first to summit K2 in winter|ناونیشان=https://www.scmp.com/sport/other-sport/article/2102469/how-polands-ice-warriors-aim-become-first-team-summit-k2-savage|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=South China Morning Post|زمان=en}} &lt;/ref&gt;

=== کارەساتی ١٩٩٦===
لە ١٠ و ١١ی ئایاری ١٩٩٦ هەشت شاخەوان دوای چەندین ڕۆژ ڕێکردن لە بەرزایی قەدپاڵی شاخەکە بەهۆی نالەباری کەشوھەواوە گیریان خوارد و کۆچی دواییان کرد.هەر لەهەمان ساڵ لە ١٠ی ئایاردا لە ماوەی وەرزی ١٩٩٦دا، ١٥ کەسی تر لە کاتی سەرکەوتندا لە چیای ئیڤرستدا گیانیان لەدەستدا، ئەمە بەرزترین ڕێژەی مردن بوو بۆ ڕووداوێک بەهۆی کەشوھەواوە، ئەم ڕووداوە لە ساڵی ٢٠١٤ دەنگۆیەکی فراوانی بەدەست هێنا و پرسیاری لەسەر بازرگانیکردن بەشاخەوانی چیای ئیڤرست دروست کرد. لەبارەی  سەلامەتی ڕێنمایی کڕیاران لە چیای ئیڤرست،ئەمەش بەهۆی کۆششەکانی ڕۆژنامەنووس [[جۆن کراکاوەر]] بوو کە لە گۆڤاری ئاوت ساید کاری دەکرد،بەهۆیەوە گۆڤارەکە زۆرترین ژمارەی لێ فڕۆشرا. کراکاوەر ڕەخنەی لە ڕێنوێنی ئەناتۆلی بۆکریڤ گرت لەبارەی بیرکردنەوەی ئەو گەشتە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hopewell|یەکەم=John|دوایین٢=Hopewell|یەکەم٢=John|ڕێکەوت=٦ی ئابی ٢٠١٣|سەردێڕ=‘2 Guns’ Helmer Kormakur Set to Climb ‘Everest’|ناونیشان=https://variety.com/2013/film/global/2-guns-kormakur-set-to-climb-everest-1200574821/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Variety|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt; ساڵێک دواتر ڕەخنەکانی ئاراستەی بۆکریڤیش کرد،ئەم هەواڵانەی کراکاوەر  ناکۆکی و مشتومڕێکی زۆری خستە ناو کۆمەڵگەی شاخەوانان. چونکە بۆکریڤ دواتر خەڵاتی دەیڤد سۆوڵسی یانەی ئەلپاینی ئەمریکی پێبەخشرا بۆ هەوڵەکانی ڕزگارکردنی لە گەشتەکە.&lt;ref&gt; https://www.tygodnikpowszechny.pl/zgineli-bo-byli-najlepsi-134200 &lt;/ref&gt;
لە مانگی ئایاری ٢٠٠٤، کنت مۆر، فیزیازان و جۆن ئێڵ سێمپلێ پسپۆری نەشتەرگەری، هەردوو توێژەری زانکۆی تۆرۆنتۆ بە گۆڤاری نیوساینتیستیان ڕاگەیاند کە شیکردنەوەیەک لە دۆخی کەشوهەوا لە ١١ی ئایاردا بۆتە هۆی ئەوەی ئەو شاخەوانانە گیان لەدەست بدەن.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=MY JOURNEY HOME FROM EVEREST|ناونیشان=http://www.dmagazine.com/publications/d-magazine/2000/may/my-journey-home-from-everest/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=D Magazine|زمان=en}} &lt;/ref&gt;
یەکێک لە ڕزگاربووەکان بیک وەرس بوو، کە شاخەوانێکی ئەمریکی بوو لە خزمەتگوزاری ڕێبەری نیووزیلاند لەسەر بنەمای ڕاوێژکاری سەرکێشی.بیک وەرس لەبەرزی٧٩٥٠ مەتر گیری خواردبوو بەهۆی کەشوھەواوە بینایی لەدەست دابوو، دواتر  توانیان بیگەڕێننەوە بۆ خێوەتگای ٤ و کاتێک گەیێندرایەوە خێوەتگای چوار هاو شاخەوانەکانی لە خێوەتگایەکە جێیان هێشت بۆ شەوێک.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Breathless|ناونیشان=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/97/12/07/reviews/971207.07parfitt.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=archive.nytimes.com}} &lt;/ref&gt;
بارودۆخی کەشوھەوا باشتر نەبوو و ئەوان پێویستیان بە دابەزینێکی خێرا هەبوو . هەلیکۆپتەرێک بەردەست بوو بەڵام  خێوەتگای ٤ بەرزتر بوو. دوای ئەوەی بارودۆخی کەشوھەوا تۆزێک باشتر بوو توانیان دای بەزێنن بۆ خێوەتگای ٢. لە کۆتاییدا هەلیکۆپتەرێکی فریاگوزاری سوپای نیپاڵ هات بە دەمیانەوە و ڕزگاریان کرد.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|سەردێڕ=- New Scientist Tech|ناونیشان=http://www.newscientisttech.com/article_view/default.jsp|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070630054341/http://www.newscientisttech.com/article_view/default.jsp|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;
[[پەڕگە: Avalanche on Everest.JPG |وێنۆک| .]]
کاریگەری گەردەلوولەکە لەسەر شاخەوانەکان لە ڕێچکەی باکووری ئیڤرست هەر مابوو، کە چەندین شاخەوانیش گیانیان لەدەستدا بەهۆیەوە&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Complete List of Badasses|ناونیشان=https://www.badassoftheweek.com/archive|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Badass of the Week|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt;، لە هەژمارێکی یەکەمی فیلمساز و نووسەری بەریتانی مات دیکینسۆن لە کتێبی (ئەودیوی ئیڤرستدا) وردەکاریی بۆ کراوە، مارک پفێتزەری تەمەن ١٦ ساڵ لەسەر سەرکەوتن بوو و لەسەر هەژماری خۆی نووسی:(( چیرۆکی ئیڤرستی من)).
لە ٢٠١٥ کورتەفیلمی ئیڤرست بڵاوکرایەوە لە دەرهێنانی بەلتاسار کۆرماکور، لەسەر بنەمای ڕووداوەکانی ئەم کارەساتە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Medicine|یەکەم=Center for Educational Outreach-Baylor College of|سەردێڕ=News|ناونیشان=https://www.bioedonline.org/news/?art=986|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=BioEd Online|زمان=en}} &lt;/ref&gt;

=== وەرزی شاخەوانی ٢٠٠٦===

لە ساڵی ٢٠٠٦دا ١٢ کەس گیانیان لەدەستدا&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=CNN|یەکەم=Ashley Strickland|سەردێڕ=Everest climbers, widower recount deadly traffic jam on top of the world|ناونیشان=https://www.cnn.com/travel/article/everest-2012-anniversary/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=CNN|زمان=en}} &lt;/ref&gt;.ئەم ڕووداوە مشتومڕێکی نێودەوڵەتی و چەندین ساڵی گفتوگۆی لێکەوتەوە .پرسیاری لەبارەی ڕەوشتی وەڕزشوانی و شاخەوانی دروست کرد. لەم وەرزە چیرۆکی ڕزگارکردنی هۆڵی لینکۆڵن دروست بوو کە لەلایەن هاوشاخەوانەکانیەوە بەجێهێڵرابوو و بە مردوو دایان نابوو، بەڵام دواتر بە زیندوویی دۆزرایەوە و ڕزگاری بوو.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=CNN|یەکەم=Ashley Strickland|سەردێڕ=Everest climbers, widower recount deadly traffic jam on top of the world|ناونیشان=https://www.cnn.com/travel/article/everest-2012-anniversary/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=CNN|زمان=en}} &lt;/ref&gt;

== مشتومڕی ڕەوشتیانەی دەیڤد شارپ، ٢٠٠٦==
مشتومڕێکی نێودەوڵەتی هەبوو سەبارەت بە مردنی شاخەوانێکی بەریتانی بە ناوی دەیڤد شارپ، کە هەوڵیدا لە ساڵی ٢٠٠٦ بە چیای ئیڤرست سەربکەوێت بەڵام لە کاتی سەرکەوتنیدا گیانی لەدەستدا. چیرۆکەکە لە کۆمەڵگەی شاخەوانییەوە هاتە ناو میدیای جەماوەرییەوە، بە زنجیرەیەک چاوپێکەوتن و بانگەشە و ڕەخنەوە. پرسیارەکە ئەوە بوو کە ئایا شاخەوانانی ئەو وەرزە پیاوێکیان جێهێشتووە تا بمرێت ؟؟! ئایا دەکرا ڕزگار بکرێت؟ وتراوە کە ئەو هەوڵی داوە لە چیای ئیڤرست بەتەنیا ئەو ڕێیە ببڕێت بە بوتلێک ئۆکسجینی کەمەوە!&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Over the Top|ناونیشان=https://www.outsideonline.com/adventure-travel/destinations/asia/over-top/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Outside Online|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt;. ئەو لەگەڵ هاوبەشگایەکی ڕێنوێنی نیپالی کەم بوودجە ڕۆیشت کە تەنها پشتگیری بۆ خێوەتگای بنچینە دابین دەکرد و کەمتر ڕوون کراوەتەوە کە کێ دەیزانی شارپ تووشی کێشە بووە، خۆ ئەگەر بزانن، ئایا ئەوان شیاون یان توانای یارمەتیدانیان هەیە. شاخەوانێکی تر بەناوی مارک ئینگلیس لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ چاپەمەنییەکان لە ٢٣ی ئایاری ٢٠٠٦ گوتی: کە کاروانی شاخەوانەکانی و چەندینی تر شارپیان تێپەڕاند لە ١٥ی ئایاردا لەژێر بەردێک کە ٤٥٠ مەتر مابوو بۆ لووتکەکەی،هەروەها ئینگلیس وتی ٤٠ کەس بەلای شارپەوە تێپەڕبوون، بەڵام شاخەوانەکان پێیان وابوو کە شارپ تەنها تەرمێکە و مردووە.هەروەها هەندێک گفتوگۆ لەسەر هێمێکس کراوە لە لێدوان لەسەر ئینگۆلیس و شارپ. سەبارەت بە لێدوانە سەرەتاییەکانی ئینگەلیس، دواتر پێداچوونەوەی هەندێک وردەکاریی کرد چونکە چاوپێکەوتنی لەگەڵ کراوە لەکاتێکدا کە &quot;... لەڕووی جەستەیی و دەروونییەوە ماندووە، و لە ئازارێکی زۆردابووە و پاشان پێنج پەنجەی بڕابۆوە. کاتێک ئەوان چوونە ناو کەلوپەلەکانی شارپ پسوولەیەکیان دۆزیەوە بایی ٧,٤٩٠ دۆلار بوو، باوەڕیان وابوو کە ئەو بڕە هەموو تێچووی داراییەکەی بووە. بە بەراورد بە نرخی زۆرینەی گەشتەکان زۆر کەم بووە کە لە نێوان ٣٥,٠٠٠ دۆلار بۆ ١٠٠,٠٠٠ دۆلار بووە جگە لە ٢٠,٠٠٠ دۆلاری زیاتر وەک بەخشیش و دیاری.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=https://www.washingtontimes.com|یەکەم=The Washington Times|سەردێڕ=Everest climber left to die alone|ناونیشان=https://www.washingtontimes.com/news/2006/may/22/20060522-110420-9433r/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Washington Times|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt; لە ١٤ی ئایاردا مەزەندە کرا کە شارپ دەستی کردووە بە دابەزین لە ئیڤرست، بەڵام لە ١٥ی ئایار تووشی کێشە بووە بۆیە سەر بەرەو خوار بەلای شاخەوانەکانەوە تێپەر بووە. لە ١٥ی ئایاری ٢٠٠٦ باوەڕ وایە کە ئەو بە نەخۆشی هایپۆکسیا ناڵاندویەتی و نزیکەی ٣٠٠ مەتر دوور بووە لە لووتکەی سەر ڕێگای لای باکوور.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Sunday Tribune - Spectrum|ناونیشان=https://www.tribuneindia.com/2006/20061210/spectrum/main6.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.tribuneindia.com}} &lt;/ref&gt;
ئارون ترێکس ئۆکسجینی پێ داوە و هەوڵی داوە یارمەتی بدات بۆ جووڵانەوە، بە بەردەوامی، بۆ ماوەی یەک کاتژمێر. بەڵام نەیدەتوانی بە تەنیا بوەستێت یان تەنانەت لەسەر شانی خۆی هەڵی بگرێت،بۆیە ترێکس ناچار بووە بەجێی بهێڵێت.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Explorersweb|ناونیشان=https://explorersweb.com/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Explorersweb}} &lt;/ref&gt; تەنانەت لەگەڵ شاخەوانێکی تریشدا نەدەتوانرا دەیڤد بۆ بەشی ژێرەوە داببەزێنێت&quot;
تریبیۆن -ی هیندستان لە زاری کەسێکەوە باسی کرد کە چی بەسەر شارپدا هاتووە بە &quot;شەرمەزارترین کردار لە مێژووی شاخەوانیدا&quot;هەژماری کردووە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Explorersweb|ناونیشان=https://explorersweb.com/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Explorersweb}} &lt;/ref&gt; جگە لە مردنی شارپ، لانی کەم نۆ شاخەوانەکانی تر لەو ساڵەدا لەناوچوون، لەوانە چەند کۆڵبەرێکی شێرپایی کە کار دەکەن بۆ هاوبەشگا جۆربەجۆرەکانی ڕێنموویی شاخەوانی.&lt;ref&gt; https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/07/16/AR2006071600309_pf.html &lt;/ref&gt;
زۆربەی ئەم مشتومڕە لەلایەن کەناڵی دیسکەڤەریەوە ئەنجامدرا لەکاتی وێنەگرتنی بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی ئیڤرست: بەدەر لە سنوور.&lt;ref&gt; https://www.bbc.com/future/article/20151008-the-graveyard-in-the-clouds-everests-200-dead-bodies &lt;/ref&gt; بڕیارێکی زۆر گرنگ کە کاریگەری لەسەر چارەنووسی شارپ هەیە لە بەرنامەکەدا پیشان دەدرێت، کە سەرکێشی زوویی سەرکەشی لوبنانی ماکسیم چایا لە لووتکە و ڕادیۆکانەوە بەرەو بەڕێوەبەری خێوەتگەی بنچینە (ڕاسل بریس). دادەبەزێت کە لە تەنگەژەدا شاخەوانێکی چایا ناتوانێت شارپ دەستنیشان بکات&lt;ref&gt; https://www.seattletimes.com/ &lt;/ref&gt;، کە بەبێ هیچ پشتیوانییەک هەڵیبژاردبوو بە تەنیا سەربکەوێت و بەو شێوەیە خۆی نەناساندووە بۆ شاخەوانەکانی تر . بەڕێوەبەری [[خێوەتگا بنچینەییەکانی ئیڤرست|خێوەتگەی بنچینە]] وا بیر دەکاتەوە کە شارپ بەشێکە لە گرووپێک کە پێشتر بیری لێکردوونەتەوە کە دەبێت وازیان لێ بهێنێت، هەروەها بە شاخەوانە تەنهاکەی ئاگادار دەکاتەوە کە هیچ دەرفەتێک نییە کە بتوانێت لەلایەن خۆیەوە یارمەتی شارپ بدات.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئابی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Everest climber defends leaving dying Briton. 23/05/2006. ABC News Online|ناونیشان=http://www.abc.net.au/news/newsitems/200605/s1645603.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئابی ٢٠٠٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060823184345/http://www.abc.net.au/news/newsitems/200605/s1645603.htm|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;
کاتێک بارودۆخی شارپ بەڕۆژدا تێکدەشکێت و شاخەوانانی دیکەی دابەزین پێی تێدەپەڕن، دەرفەتەکانی بۆ ڕزگاربوون کەم دەبێتەوە، قاچ و دەستەکانی بە پەڕۆیەک دەپێچێتەوە بەمەش ڕێگە لە ڕۆیشتنی دەگرێت. شاخەوانەکانی خوارەوەش خۆیان ئۆکسجینی کەمیان ماوە و بێ هێز و ماندوون.ئەوان خۆیان چاویان لە کۆڵبەرێکە تاوەکو یارمەتی بدرێن.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Savage|یەکەم=D.|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/The_Times_They_Are_A_Changin.html?id=49DKBgAAQBAJ|سەردێڕ=The Times They Are A Changin': The Effect of Institutional Change on Cooperative Behaviour at 26,000ft over Sixty Years|دوایین٢=Torgler|یەکەم٢=B.|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Springer|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٧-٥٢٥١٥-٤|زمان=en}} &lt;/ref&gt;
لاشەی دەیڤد شارپ لە خوار لووتکە لە تەنیشت &quot;بوتە سەوزەکان&quot; مایەوە؛ ئەوان بۆشاییەکیان لە ئەشکەوتێکی بەردی بچووکدا هاوبەش کرد کە گۆڕی ئاد هۆک بوو بۆ ئەوان. تەرمەکەی شارپ لە ساڵی ٢٠٠٧ لە ئەشکەوتەکە لابرا، بەپێی بی بی سی لە ساڵی ٢٠١٤ەوە، بوتە سەوزەکان بێسەروشوێن کراون، بە گریمانە لابراون یان بەخاک سپێردراون.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Summit fever|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/culture/3662508/Summit-fever.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.telegraph.co.uk}} &lt;/ref&gt;

===٢٠٠٧===
لە ٢١ی ئایاری ٢٠٠٧، شاخەوانێکی کەنەدی بەناوی میگان ماکگراس هەڵسا بە ڕزگارکردنی شاخەوانێکی نیپالی بەناوی یوشا بیستا، ئەم ڕزگارکردنە وای کرد کە ماکگراس وەک وەرگرێکی ساڵی ٢٠١١ی دامەزراوەی سیر ئێدمۆند هیلاری لە خەڵاتی مرۆیی کەنەدا دەستنیشان بکرێت، کە بە کەنەدییەکە دەناسرێتەوە کە لە هەرێمی هیمالای نیپاڵدا خزمەتێکی گرنگی کردووە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The Economics of Everest|ناونیشان=https://business.time.com/2012/01/23/the-economics-of-everest/|newspaper=Time|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|issn=0040-781X|زمان=en-US|یەکەم=Katherine|دوایین=Tarbox}} &lt;/ref&gt;

=== ئامارەکانی تا وەرزی ٢٠١٠===
تا کۆتایی وەرزی بەسەرهەڵگەڕان لە ساڵی ٢٠١٠دا، نزیکەی ٣١٤٢ کەس تا بەرزی ٥١٠٤ مەتر  بەرزبوونەتەوە، کە لە ساڵی ٢٠٠٠ەوە نزیکەی ٧٧٪ ی ئەو ڕەنجانەی کە ئەنجام دەدرێت  (١٥٣)شاخەوان گەیشتوونەتە لووتکەی شاخ لە ساڵی ١٩٧٥ تا ٢٠١٤ (١٥٣)شاخەوان گەیشتونەتە لووتکەی چیایەکە کە ٦٣٣ ئەسپ و ٣٥٠ شاخەوان و ٢٥٣ کۆڵبەر تێیدا بەشداربوون.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Everest|ناونیشان=http://www.8000ers.com/cms/de/everest-general-info-185.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.8000ers.com}} &lt;/ref&gt;
[[پەڕگە: Sunrise over Everest.jpg |وێنۆک| .]]
[[پەڕگە: EverestAscents.svg |وێنۆک| .]]
وێنەیەکی بەناوبانگی ئیڤرست بڵاوبوویەوە کە تێیدا ژمارەیەکی زۆر شاخەوان بەسەر چیایەکە دەکەون،ئەم دیاردەیە بووە جێگای گلەیی و چاوچنۆکی هاوبەشگاکان کەتیایدا دەریدەخات کە بەشێک لە گلەییەکە لەسەر ئەو تەنگەیە بووە کە بەهۆی ژمارەیەکی زۆر لە شاخەوانەکانەوە (٣٣ بۆ ٣٦) هەوڵیان داوە لە هەمان ڕۆژدا بگەن بە لووتکەکە؛ ئەمە بە شێوەیەکی نائاسایی بە ڕێژەیەکی بەرز دادەنرێت لەو کاتەدا. بە بەراورد لە ٢٣ی ئایاری ٢٠١٠ کە لووتکەی چیای ئیڤرست ١٦٩ شاخەوان بوونیان هەبووە لە یەک ڕۆژدا،لەماوەی ٣١ ساڵی ڕابردوودا ١٩٨٣ تا ٢٠١٠ پتر لە ٢١٩ مردن تۆمارکراوە لەسەر چیای ئیڤرست، لە ساڵی ١٩٢٢ەوە ڕێژەی مردنی گەشتیاران بە ٤.٣ کەس دانراوە بۆ هەر ١٠٠ شاخەوانێک کە گەیشتبێتە لووتکە. لەم ڕێژەیە ٥٨ شاخەوان توانیویانە بگەنە لووتکەکە بەڵام لەکاتی دابەزیندا گیانیان لەدەست داوە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Nepal Puts Everest Off Limits During China’s Olympic Torch Relay in May|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2008/03/15/world/asia/15nepal.html|newspaper=The New York Times|ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|issn=0362-4331|زمان=en-US|یەکەم=Somini|دوایین=Sengupta}} &lt;/ref&gt; هەرچەندە ڕێژەکوشندەکان لە ساڵی ٢٠٠٠ کەمیان کردووە (١.٤ مردن بۆ هەر ١٠٠ شاخەوانێک ، نزیکەی هەموو هەوڵەکان لە لووتکە بە بەکارهێنانی یەکێک لە دوو ڕێگا سەرەکیەکە ئەنجام دەدرێن ئەو هاتووچۆیەی کە بە هەر ڕێڕەوێک بینراوە لە ساڵێکەوە بۆ ساڵێکی تر جیاوازبووە. بەگشتی ڕێگای باکووری ڕۆژهەڵاتی ئاسانترە. لە ساڵی ٢٠٠٨دا ڕێگای باکووری ڕۆژهەڵات لەلایەن حکوومەتی چینەوە بۆ تەواوی وەرزی سەرکەوتن داخرا و تاکە خەڵک کە دەتوانن لە باکوورەوە بگەنە لووتکە لەو ساڵەدا وەرزشوانان بوون کە بەرپرسن لە هەڵگرتنی مەشخەڵی ئۆڵمپیک بۆ ئۆڵۆمپیادی هاوینی ٢٠٠٨ ڕێڕەوەکە لە ساڵی ٢٠٠٩دا جارێکی دیکە لە ٥٠هەمین ساڵیادی دوورخستنەوەی دالای لاما داخرا. ئەم داخستنانە بووە هۆی کەمبوونەوەی بەرژەوەندی لە ڕێگای باکوور و لە ساڵی ٢٠١٠دا دوو لەسەر سێی شاخەوانان لە باشوورەوە گەیشتنە لووتکەکە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=China closes Tibetan side of Everest to climbers ahead of anniversary of Dalai Lama's exile|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/china/4806464/China-closes-Tibetan-side-of-Everest-to-climbers-ahead-of-anniversary-of-Dalai-Lamas-exile.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.telegraph.co.uk}} &lt;/ref&gt;

===٢٠١٠===
ساڵانی ٢٠١٠ بەسەرەوە ئامارەکان بەرزی و نزمیان بەخۆوە بینی ، لە ساڵی ٢٠١٣ و ٢٠١٤دا بووە هۆی تۆمارکردنی مردن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=How Mount Everest's Deadly Season Compares to Past Years|ناونیشان=https://time.com/5604758/mount-everest-deaths/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Time|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220804181156/https://time.com/5604758/mount-everest-deaths/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; لە ساڵی ٢٠١٥دا بۆ یەکەم جار لە دەیان ساڵدا هیچ کەسێک نەگەیشتە لووتکە، لەگەڵ ئەوەشدا، چەند ساڵی تر تۆماری ژمارەی لووتکەیان دانا – ژمارەی تۆماری لووتکەی ٢٠١٣ نزیکەی ٦٦٧ شاخەوان بوو و لە ساڵی ٢٠١٨دا سەرکەوت بۆ نزیکەی ٨٠٠ شاخەوان و تۆمارێکی دواتر لە ساڵی ٢٠١٩دا بە زیاتر لە ٨٩٠ شاخەوان دانرا کە توانیویانە بگەنە لووتکەکەی.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨|سەردێڕ=Everest 2018: Season Summary - Record Weather, Record Summits|ناونیشان=https://www.alanarnette.com/blog/2018/05/24/everest-2018-season-summary-record-weather-record-summits/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Blog on alanarnette.com|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt;
[[پەڕگە: Andreas Breitfuss Mt Everest Summit.jpg |وێنۆک| .]]
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:left; margin-right: 0; margin-left: 1em;&quot;
|+Years in review summary
|-
!Year
!Summiters
!References
|-
| 2010
| 543
|&lt;ref name=&quot;time5604758&quot;/&gt;
|-
|2011
|538
|&lt;ref name=&quot;time5604758&quot;/&gt;
|-
|[[Mount Everest in 2012|2012]]
|547 &lt;!--NGO says 547 in their table--&gt;
|&lt;ref name=&quot;NG - Maxed Out on Everest&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ngm.nationalgeographic.com/2013/06/125-everest-maxed-out/jenkins-text |سەردێڕ=Everest Maxed Out |بڵاوکەرەوە=ngm.nationalgeographic.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130607230858/http://ngm.nationalgeographic.com/2013/06/125-everest-maxed-out/jenkins-text |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
|[[Mount Everest in 2013|2013]]
|658&lt;!--aa--&gt;–670&lt;!--times--&gt;
|&lt;ref name=&quot;alanarnette&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.alanarnette.com/blog/2013/06/03/everest-2013-season-recap/|سەردێڕ=Everest 2013: Season Recap: Summits, Records and Fights|بڵاوکەرەوە=alanarnette.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220227184527/https://www.alanarnette.com/blog/2013/06/03/everest-2013-season-recap/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;time5604758&quot;/&gt;
|-
|2014
|106
|&lt;ref name=&quot;alanarnette2&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.alanarnette.com/blog/2014/06/09/everest-2014-season-summary-nepal-tragedy/|سەردێڕ=Everest 2014: Season Summary – A Nepal Tragedy|بڵاوکەرەوە=alanarnette.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220804212024/https://www.alanarnette.com/blog/2014/06/09/everest-2014-season-summary-nepal-tragedy/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
|2015
|0
|&lt;ref name=&quot;washingtonpost&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2016/01/12/for-the-first-time-in-42-years-nobody-made-it-to-the-top-of-mount-everest-last-year/ |سەردێڕ=For the first time in four decades, nobody made it to the top of Mount Everest last year|نووسەر= Peter Holley|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|newspaper=The Washington Post|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٦}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;time5604758&quot;/&gt;
|-
|[[Mount Everest in 2016|2016]]
|641
|&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.alanarnette.com/blog/2016/12/30/everest-by-the-numbers-2017-edition/|سەردێڕ=Everest by the Numbers: 2017 Edition|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە= The Blog on alanarnette.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠١٧}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Mount Everest in 2017|2017]]
|648
|&lt;ref name=&quot;telegraph.co.uk1&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/travel/comment/should-we-stop-climbing-everest/|سەردێڕ=Is it time to ban Western travellers – and their egos – from Mount Everest?}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Mount Everest in 2018|2018]]
|807
|&lt;ref name=&quot;:0x&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
| 2019
|approx. 891
|&lt;ref name=&quot;time5604758&quot;/&gt;
|}

===٢٠١٤===
لە ١٨ی نیسانی ٢٠١٤دا، لە دەوروبەری کاتژمێر ٠١:٠٠ یو تی سی (٠٦:٣٠ بە کاتی ناوخۆیی نیپاڵ) و لە بەرزایییەکی نزیکەی ٥٩٠٠ مەتردا لە ناوچەکە&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٠٣|سەردێڕ=Teenage girl conquers Everest, 50 years on|ناونیشان=http://www.theguardian.com/world/2003/may/25/everest.nepal|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=the Guardian|زمان=en}} &lt;/ref&gt;، لە خوار خێوەتگەی بنچینە دا شازدە کەس لە تالانچە (هەموو ڕێبەرانی نیپالی) مردن و نۆ کەسی دیکەش بریندار بوون.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Everest avalanche kills at least 12 Sherpa guides|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-asia-27075638|newspaper=BBC News|ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en-GB}} &lt;/ref&gt;
لەو وەرزەدا کچێکی تەمەن ١٣ ساڵ بە ناو مەلەڤات پورنا گەیشتە لووتکە و بووە گەنجترین شاخەوانێکی مێینە هەروەها دەستەیەکیان هەلیکۆپتەرێکیان بەکارهێنا بۆ ئەوەی لە خێوەتگەی بنچینەی باشوورەوە بۆ خێوەتگەی ٢ بفڕن بۆ دوورکەوتنەوە لە سەهۆڵی لمین&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=May 25|یەکەم=PTI / Updated:|دوایین٢=2014|دوایین٣=Ist|یەکەم٣=14:53|سەردێڕ=13-year-old Andhra teen becomes youngest woman to scale Everest {{!}} India News - Times of India|ناونیشان=https://timesofindia.indiatimes.com/india/13-year-old-andhra-teen-becomes-youngest-woman-to-scale-everest/articleshow/35598021.cms|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Times of India|زمان=en}} &lt;/ref&gt;، پاشان گەیشتنە لووتکەی ئیڤرست. ئەم دەستەیە دەبوایە لایەنی باشوور بەکاربێنن چونکە چینیەکان مۆڵەتیان پێنەدابوون بۆ سەرکەوتن.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی ئابی ٢٠١٤|سەردێڕ=Woman Whose Post-Avalanche Everest Ascent Sparked Outrage Defends Her Feat|ناونیشان=https://www.nationalgeographic.com/adventure/article/140805-mount-everest-sherpa-mountain-climbing-jing-wang-avalanche|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Adventure|زمان=en}} &lt;/ref&gt; ئەندامێکی دەستەکە (جینگ وانگ) ٣٠,٠٠٠ دۆلاری بەخشی بە نەخۆشخانەیەکی ناوخۆیی و نازناوی &quot;شاخەوانی نێودەوڵەتی ساڵ&quot;ی پێبەخشرا.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٤|سەردێڕ=Everest 2014: Season Summary - A Nepal Tragedy|ناونیشان=https://www.alanarnette.com/blog/2014/06/09/everest-2014-season-summary-nepal-tragedy/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Blog on alanarnette.com|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt; لە وەرزی ٢٠١٤دا زیاتر لە ١٠٠ کەس گەیشتنە لووتکەی ئیڤرست لەبەری چین (هەرێمی تبت) و شەش کەسیش لە نیپالەوە. &lt;ref&gt; https://www.alanarnette.com/blog/2014/05/23/everest-2014-first-summits/ &lt;/ref&gt;ئەمە بریتی بوو لە بیل بورکی تەمەن ٧٢ ساڵ و کچە هەرزەکارێکی هیندی و ژنێکی چینی بەناوی جینگ وانگ. یەکێکی تر لە کچە هەرزەکارەکان مینگ کیپا شێرپا بوو کە لە ساڵی ٢٠٠٣دا لەگەڵ خوشکە گەورەکەی لێخپا شێرپا چووە سەر لووتکەکە.&lt;ref&gt; http://www.newyorker.com/news/news-desk/death-and-anger-on-everest &lt;/ref&gt;

===٢٠١٥===
[[پەڕگە: Mt Everest.jpg |وێنۆک| .]]
وا دانرابوو ساڵی ٢٠١٥ وەرزی تۆمارکردنی زۆرترین سەرکەوتن بێت، بۆیە سەدان مۆڵەت لە نیپال و چەندین مۆڵەتی تر لە تبت (چین) دەرکرا، بەڵام لە ٢٥ی نیسانی ٢٠١٥ بوومەلەرزەیەکی بەهێز بە گوڕی ٧.٨ مگا وات بووە هۆی ئەوەی سەرجەم گەشتەکان هەڵبوەشێنەوە.لە خێوەتگەی بنچینەدا ١٨ تەرم لە چیای ئیڤرست هاتەخوارەوە لەلایەن تیمی شاخەوانی سوپای هیندی.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Welle (www.dw.com)|یەکەم=Deutsche|سەردێڕ=Mount Everest opens for business {{!}} DW {{!}} 24.08.2015|ناونیشان=https://www.dw.com/en/mount-everest-opens-for-business/a-18668065|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=DW.COM|زمان=en-GB}} &lt;/ref&gt; دواتر بومەلەرزیەکی تر لە خێوەتگای باشووری چیایەکەی دایەوە و سەرجەم تیمەکانی شاخەوانی بەناچاری کشانەوە،. ساڵی ٢٠١٥ هیچ سەرکەوتنێک تۆمار نەکرا ئەمەش یەکەم ساڵ بوو لەوەتەی ساڵی ١٩٧٤ەوە&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=4 sections of trekking route to Mount Everest were damaged by earthquake, assessment finds {{!}} Fox News|ناونیشان=http://www.foxnews.com/world/2015/08/07/4-sections-trekking-route-to-mount-everest-were-damaged-by-earthquake/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924191426/http://www.foxnews.com/world/2015/08/07/4-sections-trekking-route-to-mount-everest-were-damaged-by-earthquake/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;.چەند ڕۆژێک دوای یەکەم هەفتەی بوومەلەرزەکە چەندین بوومەلەرزەی تر لەناوچەکە ڕووی دایەوە،یەکێکیان بە پێوەری ٧.٣ بوو بۆیە سەدان شاخەوان لەناو کەویە بەفرەکانی قەدباڵی چیایەکە گیریان خوردبوو کە بەنیازبوون بێنەخوارەوە&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://time.com/4007494/nepal-everest-climbers/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211018042138/https://time.com/4007494/nepal-everest-climbers/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;،بەهۆی هەلیکۆپتەرەوە بەرەو خوارەوە دابەزێندران،خەریک بوو کارەساتی گەورەتر دروست ببێت چونکە کێشی هەلیکۆپتەرەکە زۆر زۆر بوو بەهۆی ژمارەی سەرنشینانەوە لەبەر ئەوەی سەرجەم هەلیکۆپتەرەکانی تر نێردرابوون بۆ شار و ئاواییەکانی تر تا هاوکاری خەڵکانی لێقەوماو بکەن بەهۆی بوومەلەرزەکە چونکە بەهۆیەوە زیاتر لە ٩ هەزار هاوڵاتی مردبوون لەگەڵ ٢٢ هەزار بریندار.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Delhi|یەکەم=Reuters in|ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Japanese climber with no fingertips abandons bid to scale Everest|ناونیشان=http://www.theguardian.com/world/2015/oct/08/japanese-climber-with-no-fingertips-abandons-bid-to-scale-everest|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=the Guardian|زمان=en}} &lt;/ref&gt; هەروەها لەبەری تبت تا ٢٨ی نیسان لانی کەم ٢٥ کەسی گیانیان لەدەستدا و ١١٧ کەسیش بریندار بوون. کۆمەڵەی شاخەوانی تبت (لایەنی باکوور/چینی) ئیڤرست و لووتکەکانی تریان داخست بۆ سەرکەوتن، ٢٥ دەستە کە نزیکەی ٣٠٠ شاخەوان دەبوون بە هەلیکۆپتەر دابەزێندران بۆ [[خێوەتگا بنچینەییەکانی ئیڤرست|خێوەتگای بنچینە]].&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Japan finger frostbite victim exposes Nepali desperation to revive Everest climbs|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-nepal-everest-idUSKCN0QU18I20150825|newspaper=Reuters|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en}} &lt;/ref&gt;

===دووبارەکردنەوەی ڕێگا===
لە ٢٤ی ئابی ٢٠١٥، نیپال ئیڤرستی کردەوە بۆ گەشتیاری بە شاخەوانیشەوە. تاکە مۆڵەتی شاخەوانی بۆ وەرزی پاییز درا بە نوبوکازو کوریکی کە شاخەوانێکی ژاپۆنی بوو پێشتر چوار جار هەوڵی دابوو بۆ لووتکەی ئیڤرست بەبێ ئەوەی بگاتە لووتکەکەی&lt;ref&gt; https://www.outsideonline.com/outdoor-adventure/climbing/breaking-north-side-everest-closing/ &lt;/ref&gt;،لە مانگی تشرینی یەکەمدا پێنجەم هەوڵی خۆی دا، تەنها ٧٠٠ مەتری مابوو بۆ لووتکەکە بەهۆی &quot;بای بەهێز و بەفری قووڵ&quot; ناچاربوو بۆ ماوی دوو ڕۆژ خۆی لە کونیلەیەکی بەفرین مات بکات لەم دوو ڕۆژە سەرما سەرەپەنجەکانی برد بەمە کارەکەی قورستر بوو،بەڵام سەرەنجام هەر سەرکەوت.&lt;ref&gt; https://www.foxnews.com/world/2015/04/26/8-dead-as-quake-triggered-avalanche-sweeps-everest-in-nepal/ &lt;/ref&gt;
هەندێک لە بەشەکانی شوێنەکە لە لوکلاوە بۆ خێوەتگای بنکەی ئیڤرست (نیپال) بەهۆی بوومەلەرزەکانەوە لە سەرەتای ساڵدا زیانیان پێگەیشت بۆیە پێویستیان بە چاککردنەوە هەیە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Mehrotra|یەکەم=Unni Krishnan and Kartikay|ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠١٥|سەردێڕ=Nepal earthquake: Hopes fade for survivors; 180 rescued on Mount Everest|ناونیشان=https://www.smh.com.au/world/nepal-earthquake-hopes-fade-for-survivors-180-rescued-on-mount-everest-20150428-1mungw.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Sydney Morning Herald|زمان=en}} &lt;/ref&gt;
[[پەڕگە: Everest3d qbd 2014116.jpg |وێنۆک| .]]

===٢٠١٧===
٢٠١٧ بەرزترین ڕێژەی سەرکەوتنی تۆمارکرد،ئەمیش بەهۆی پێدانی مۆلەتەکان بوو بە ژیرانە. سەدان شاخەوان گەیشتنە لووتکەکە و ژمارەیەکی کەم لە مردن هەبوو.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=Everest 2017: South Col Dead Body Report was Wrong|ناونیشان=https://www.alanarnette.com/blog/2017/05/25/everest-2017-south-col-dead-body-report-wrong/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Blog on alanarnette.com|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt; لە ٢٧ی ئایاری ٢٠١٧دا کامی ڕیتا شێرپا ٢١ مین گەشتی خۆی کرد بۆ لووتکەکە لەگەڵ ئەلپاین ئەسنس،ئەو سێ کەسە لە جیهان هەوڵیان دەدا بەیەکەوە( ئاپا شێرپا و فۆربا تاشی شێرپا) بۆ ئەوەی ٢١ مین جار بگەنە لووتکەکە. وەرزەکە سەرەتایەکی تراژیدی هەبوو بە مردنی ئۆلی ستێک، کە بەهۆی کەوتنەخوارەوە لە کاتی بەرزبوونەوەدا گیانی لەدەستدا&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Mount Everest's famed Hillary Step collapses|ناونیشان=https://www.abc.net.au/news/2017-05-22/mount-everest-hillary-step-collapses/8546086|newspaper=ABC News|ڕێکەوت=٢٢ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en-AU}} &lt;/ref&gt;.دواتر  گفتوگۆیەکی بەردەوام لەسەر سروشتی گۆڕانکارییە گونجاوەکان کرا بۆ هەنگاوی هیلاری.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Monica|ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=Kami Rita Sherpa scales Mt Everest 21 times|ناونیشان=https://thehimalayantimes.com/nepal/kami-rita-sherpa-scales-mt-everest-21-times|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Himalayan Times|زمان=en}} &lt;/ref&gt; لە ساڵی ٢٠١٧ دا ٦٤٨ شاخەوان گەیشتنە لووتکە،لەم ژمارەیە ٤٤٩ شاخەوانیان لە ڕێگەی نیپالەوە (لە باشوورەوە) و ١٢٠شاخەوانیش لە بەری تبتی چینی (لای باکوور)سەرکەوتن.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Nepalese Sherpa scales Everest for record 21 times|ناونیشان=https://www.thehindu.com/news/international/nepalese-sherpa-scales-everest-for-record-21-times/article18589634.ece|newspaper=The Hindu|ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|issn=0971-751X|زمان=en-IN}} &lt;/ref&gt;

===٢٠١٨===
٨٠٧ شاخەوان لە ساڵی ٢٠١٨دا گەیشتنە لووتکە کە ٥٦٣ شاخەوانیان لە بەری نیپال و ٢٤٠شاخەوانیش لە بەری تبتی چینیەوە سەرکەوتن.&lt;ref&gt; https://www.bbc.com/news/world-asia-48395241 &lt;/ref&gt; ئەمە ژمارەی پێوانەیی شکاند بۆ کۆی گەیشتنەکان بە لووتکە لەوەتەی ساڵی ٢٠١٣ەوە کە ٦٦٧ شاخەوان سەرکەوتن لەوساڵدا.هۆکارەکەشی یەک شت بوو لەو وەرزەدا بۆماوەی ١١ ڕۆژ کەشوھەوا زۆر لەباربوو ئاستی بینین زۆر بەرز بوو.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨|سەردێڕ=Everest 2018: Season Summary - Record Weather, Record Summits|ناونیشان=https://www.alanarnette.com/blog/2018/05/24/everest-2018-season-summary-record-weather-record-summits/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Blog on alanarnette.com|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt; لەو ساڵەدا تۆماری جۆراوجۆر شکێنرا، هیچ کارەساتێکی گەورە نەبوو، بەڵام حەوت شاخەوان لە چەند حاڵەتێکی جۆراوجۆردا گیانیان لەدەستدا لەنێوانیاندا چەندین کۆڵبەری شێرپایی هەبوون.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Is climbing Everest today as ‘awful’ as Chris Bonington says?|ناونیشان=http://www.theguardian.com/world/shortcuts/2018/jun/04/peak-climbing-everest-awful-chris-bonington|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=the Guardian|زمان=en}} &lt;/ref&gt;
ئێلیزابێس هاولی لە کۆتایی مانگی کانوونی دووەمی ٢٠١٨دا کۆچی دوایی کرد کە یەکێک بوو لە تۆمارکەرانی چیای ئیڤرست.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2018 Everest season starts with fresh hopes, dreams|ناونیشان=https://kathmandupost.com/money/2018/04/11/2018-everest-season-starts-with-fresh-hopes-dreams|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=kathmandupost.com|زمان=English}} &lt;/ref&gt;
[[پەڕگە: Nepal 2018-03-27 (40012222680).jpg |وێنۆک| .]]

===٢٠١٩===
{| class=&quot;wikitable collapsible sortable floatright collapsed&quot; style=&quot;font-size: 90%; &quot;
|-
! style=&quot;text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot;|2019 fatalities&lt;ref name=&quot;upi.com&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2019/05/27/Mount-Everest-death-toll-increases-to-11-after-American-dies/5961558993369/|سەردێڕ=Mount Everest death toll increases to 11 after American dies|وێبگە=UPI|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠١٩}}&lt;/ref&gt;
|-
![[List of people who died climbing Mount Everest|Fatalities]]
!Nationality
|-
|Chris Daly
|{{flagcountry|USA}}
|-
|Donald Cash
|{{flagcountry|USA}}
|-
|Robin Fisher
|{{Flagcountry|United Kingdom}}
|-
|Druba Bista
|{{Flagcountry|Nepal}}
|-
| Kevin Hynes
|{{Flagcountry|Ireland}}
|-
|Kalpana Dash
|{{Flagcountry|India}}
|-
|Anjali S. Kulkarni
|{{flagcountry|India}}
|-
|Ernst Landgraf
|{{flagcountry|Austria}}
|-
|Nihal Bagwan
|{{flagcountry|India}}
|-
|Ravi Thakar
|{{flagcountry|India}}
|-
|Chris Kulish
|{{flagcountry|USA}}
|-
| Séamus Lawless*&lt;ref name=&quot;Slater&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irishtimes.com/news/ireland/irish-news/memorial-service-to-be-held-for-everest-climber-shay-lawless-1.3904626|سەردێڕ=Memorial service to be held for Everest climber Shay Lawless|دوایین=Slater|یەکەم=Sarah|وێبگە=The Irish Times|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٩}}&lt;/ref&gt;
|{{Flagcountry|Ireland}}
|-
|colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;|''*Declared dead after missing''
|}
ساڵی ٢٠١٩ ساڵی گیانلەدەستدانی ژمارەیەک لە شاخەوانان و بڵاوکردنەوەی وێنەی سەدان شاخەوان بوو کە بۆ گەیشتن بە لووتکە ڕیزیان بەستبوو، ڕاپۆرتە میدیاییەکان ئەوە دیمەنانەیان بڵاوکردەوە کە چۆن شاخەوانان لەسەر تەرمی مردووەکان هەنگاو دەنێن لە سەرانسەری جیهاندا. ڕاپۆرتێک هەبوو دەربارەی گەشتە زستانیە جۆراوجۆرەکان لە هیمالایە، لەوانە (چیای کەی توو) و نانگا پاربات و مێرو لەگەڵ ئیڤرست.سەرەتا بۆ ماوەی ١٤ هەفتە کەشوھەوا زۆر خۆش بوو، شاخەوان کۆری ڕیچارد لە تویتەر ڕای گەیاند کە هیواخوازە لە ساڵی ٢٠١٩دا ڕێگایەکی نوێی سەرکەوتن بۆ لووتکە دابمەزرێنێت.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Wengel|یەکەم=Yana|سەردێڕ=Death on Everest: the boom in climbing tourism is dangerous and unsustainable|ناونیشان=http://theconversation.com/death-on-everest-the-boom-in-climbing-tourism-is-dangerous-and-unsustainable-114033|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Conversation|زمان=en}} &lt;/ref&gt; هەروەها ڕای گەیاند کە گەشتەکەی گەشتێک بوو بۆ دووبارە پێوانەکردنی بەرزی ئیڤرست، بەتایبەتی لەبەر ڕۆشنایی بوومەلەرزەکانی ساڵی ٢٠١٥دا. چین لە مانگی شوباتی ٢٠١٩ لە لای باکووری چیای ئیڤرست بنکەی خێوەتگاکەی داخست بۆ ئەوانەی کە مۆڵەتی سەرکەوتنیان نیە. لە سەرەتای مانگی نیسانەوە، تیمەکانی سەرکەوتن لە هەموو جیهانەوە گەیشتنە شوێنی سەرکەوتن، لە بەهاری ٢٠١٩
لە نێوان تیمەکاندا گەشتێکی زانستی هەبوو بۆ لێکۆڵینەوەیەکی داڕێژراوی پیسبوون تابزانرێت چۆن شتەکانی وەک بەفر و ڕوەک کاریگەریان هەیە لەسەر هەبوونی خۆراک و ئاو لە هەرێمەکە. لە وەرزی شاخەوانی بەهاری ٢٠١٩ نزیکەی ٤٠ دەستە هەبوون کە نزیکەی ٤٠٠ شاخەوان و چەند سەد ڕێبەرێکیان لەگەڵ دابوو هەوڵی لووتکەیان دەدا لە بەرەی نیپالی.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Colorado climber stepped over newly dead bodies to summit Everest. He's still wrestling with what it all means.|ناونیشان=https://coloradosun.com/2019/06/06/peter-lowry-colorado-mount-everest-deaths/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Colorado Sun|زمان=en}} &lt;/ref&gt; نیپال ٣٨١ مۆڵەتی سەرکەوتن بۆ ساڵی ٢٠١٩ دەرکرد هەروەها لەبەری تبت سەدان مۆلەتی تر دران بە شاخەوانان. لە مانگی ئایاری ٢٠١٩دا ڕێبەری شاخەوانی نیپالی کامی ڕیتا لە ماوەی هەفتەیەکدا دوو جار لووتکەی چیای ئێڤەرست- ی کرد، کە ٢٣یەمین و ٢٤هەمین جاری بوو و بووە سەردێڕی هەواڵی نێودەوڵەتیی . یەکەم جار لە ساڵی ١٩٩٤دا گەیشتە لووتکەی ئیڤرست، هەروەها گەیشتۆتە چەند چیایەکی تری زۆر بەرز وەک کەی ٢ و لۆتسێ.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Mount Everest has gotten so crowded that climbers are perishing in the traffic jams|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/world/2019/05/24/mount-everest-has-gotten-so-crowded-that-climbers-are-perishing-traffic-jams/|newspaper=Washington Post|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|issn=0190-8286|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt; تا ٢٣ی ئایاری ٢٠١٩ نزیکەی حەوت کەس گیانیان لەدەستدا، کە ڕەنگە بەهۆی قەرەباڵغییەوە بووبێت  یەکێک لە بەشداربووان کە تەمەنی ١٩ساڵ بوو کە پێشتر لووتکەی کردبوو، تێبینی کرد کە کاتێک کەشوھەوا لەبار دەبێت(با بەرزەکان ئارام بن)، خەڵکانێکی زۆر دەیانەوێت ئەم هەڵە بقۆزنەوە و نازناوەکە بەدەست بێنن لە بەری تبتی چینی یەکێک لە شاخەوانانی نەمسایی لە پاییزدا کۆچی دوایی کرد و تا ٢٦ی ئایاری ٢٠١٩ ژمارەی گشتی مردنەکان بۆ ١٠ شاخەوان بەرزبوویەوە و تا ٢٨ی ئایار ژمارەی کوژراوەکان بەرزبووەوە بۆ ١١ کەس کاتێک کە شاخەوانێک لەبەرزایی نزیکەیی ٧٩٠٠ مەتر کۆچی دوایی کرد لە ماوەی دابەزینەکەدا،و ١٢هەمین شاخەوان بێسەروشوێن بوو بە مردوو هەژمارکرا. سەرەڕای ژمارەی کوژراوەکان، ڕاپۆرتەکان ئاماژەیان بەوە کرد کە ٨٩١ شاخەوان بەشداریان کردووە لە وەرزی سەرکەوتن لە بەهاری ٢٠١٩دا. هەرچەندە چین مۆڵەتی جۆراوجۆری هەیە، هەروەها لەبەری  نیپالیش ڕێوشوێنەکانی وەرگرتنی مۆلەت پشکنینی پزیشکی تێدایە،سەرەرای توندی ڕێوشوێنەکانی پێدانی مۆلەت مەترسییە سروشتیەکانی سەرکەوتن وەک کەوتن و بانگرۆزبوونەوە لەگەڵ کێشە پزیشکییەکانی تێکچوون بە بەرزایی وای کرد کە ساڵی ٢٠١٩ ساڵێک بێت ڕێژەی مردنی بەرز بێت.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Climber describes scene in Everest's &quot;death zone&quot;: Traffic jams and corpses|ناونیشان=https://www.cbsnews.com/news/mount-everest-deaths-climber-describes-traffic-jams-and-corpses/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.cbsnews.com|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt;

===٢٠٢٠===
هەردوو لایەنی نیپال و چین لە وەرزی ٢٠٢٠دا گرووپە شاخەوانیە بیانییەکانیان قەدەغە کرد، بەهۆی پەتای کۆڤید-١٩ ەوە،ساڵی ٢٠٢٠ سێیەم ساڵ بوو لەم دەیەی دوای ٢٠١٤ و ٢٠١٥ دا کە هیچ کەسێک نەیتوانیوە بگاتە لووتکەکەی.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=2018/19 Winter Climbs: K2 Climbers en route, Nanga Climbers Climbing, New Everest Route?|ناونیشان=https://www.alanarnette.com/blog/2019/01/06/2018-19-winter-climbs-k2-climbers-en-route-nanga-climbers-climbing/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Blog on alanarnette.com|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt;
تیمێکی ڕووپێوی چینی لە مانگی نیسانی ٢٠٢٠دا لە لای باکوورەوە بەرزبوونەوە و بوون بە تاکە شاخەوان بۆ بەرزترین لووتکەی جیهان لە ماوەی پەتایەکەدا&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Mount Everest: Chinese team summit during pandemic|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-asia-52819738|newspaper=BBC News|ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en-GB}} &lt;/ref&gt;، لانی کەم تا مانگی ئایار. تیمەکە لەوێ مانەوە بۆ دووبارە پێوانەکردنی بەرزی چیای ئیڤرست.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=Coronavirus cancels Everest climbing season|ناونیشان=https://www.nationalgeographic.com/adventure/article/will-coronavirus-shut-down-everest|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Adventure|زمان=en}} &lt;/ref&gt;

==٢٠٢١==
لە ساڵی ٢٠٢١ بەهۆی پەتای کڕۆناوە چین بەری باکووری ئیڤریستی نەکردەوە بەڵام نیپاڵ دەروازەکانی واڵاکرد بۆ ئەو شاخەوانانەی بۆ وەرزی شاخەوانی ٢٠٢٠ ناویان تۆمار کردبوو،ئەم هەوڵەی نیپاڵ بۆ واڵاکردنی دەروازەکانی ئیڤرست بووە جێگای ڕەخنەی زۆرێک لە لایەنەکان بەبیانووی ئەوەی هێشتا نیپال سەلامەت نیە بۆ پەتای کۆڕۆنا و ژمارەی تووشبوانی کۆڕۆنا لەم وڵاتە هێشتا لە لووتکەدایە&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Everest 2021 Season Summary: The Year Nepal Broke Everest|ناونیشان=https://www.alanarnette.com/blog/2021/06/03/everest-2021-season-summary-the-year-nepal-broke-everest/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Blog on alanarnette.com|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt;، تاوەکو ئێستا ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١ پتر لە ٤٠٠ شاخەوان لەسەر چیایەکەن کە بەسەر ٢٣ دەستە دابەش بووینە لەنێوانیاندا کوردێک بەشداری کردووە بەناوی ڕەنج عومەر&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/world/260920215|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.rudaw.net}} &lt;/ref&gt;.لەکۆی بەشداربووان تا ئێستا تەنها دوو شاخەوان گیانیان لەدەست داوە یەکێکیان شاخەوانێکی ئەمریکیە و ئەویتریان شاخەوانێکی سویسراییە.هەروەها ٢٢٢ شاخەوان توانیویانە بگەنە لووتکەکە تاکو ئێستا و بۆ وەرزی ئەم ساڵ زۆرینەی شاخەوانان لەبەرزی ٥٥٣٤ مەتر گیریان خواردووە بەهۆی ڕەهێڵێکی بەفری سەخت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Mt. Everest 2021: An Update From the High Himalaya {{!}} The Adventure Blog|ناونیشان=https://adventureblog.net/2021/04/mt-everest-2021-an-update-from-the-high-himalaya.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211016231504/https://adventureblog.net/2021/04/mt-everest-2021-an-update-from-the-high-himalaya.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

==بەسەرداهەڵگەڕان==
[[پەڕگە: Everest-3D-Map-Type-EN.jpg |ناوەڕاست|350px |وێنۆک|کەپکەکان و تولەڕێکانی لووتکەچیای ئیڤرست.]]
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:300px&quot;
|+  Typical Nepal Camp Altitudes&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mounteverest.net/expguide/route.htm|سەردێڕ=The route – climbers guide to Everest|وێبگە=www.mounteverest.net|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230531063921/https://www.mounteverest.net/expguide/route.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
! scope=col | Location
! scope=col colspan=2 | Altitude (km)
|-
!  Base camp 5400 m / 17700&amp;nbsp;ft.
 | {{bartable|5.4||10}}
|-
! Camp 1 6100 m  / 20000&amp;nbsp;ft.
| {{bartable|6.1||10}}
|-
! Camp 2 6400 m / 21000&amp;nbsp;ft.
| {{bartable|6.4||10}}
|-
! Camp 3 6800m /  22300&amp;nbsp;ft.
| {{bartable|6.8||10}}
|-
! Camp 4 8000 m / 26000&amp;nbsp;ft.
| {{bartable|8||10}}
|-
! Summit 8848 m / 29035&amp;nbsp;ft.
| {{bartable|8.8||10}}
|}
===ڕێپێدانەکان===
٣٣٤ مۆڵەتی ڕێپێدان لە ساڵی ٢٠١٤دا لە نیپال دەرچووە ئەم ڕێپێدانانە تا ساڵی ٢٠١٩ درێژکرانەوە بەهۆی داخستنی لە ساڵی ٢٠١٥دا&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Everest permits to be extended|ناونیشان=https://kathmandupost.com/money/2016/02/20/everest-permits-to-be-extended|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=kathmandupost.com|زمان=English}} &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Mount Everest: Nepal's government shuts off mountain amid virus outbreak|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-asia-51866342|newspaper=BBC News|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en-GB}} &lt;/ref&gt;.و دواتر ٣٥٧ مۆڵەتی تر دواخران بەهۆی ئاوەڵان و بوومەلەرزەوە بۆ ساڵی ٢٠١٧ دواتر زۆرینەی شاخەوانان نەیانتوانی سەردانی نیپال بکەنەوە بۆیە حکوومەتی نیپال بۆ دووساڵی تر ڕێپێدانەکەیانی بۆ درێژکردنەوە(شاخەوانانی ٢٠١٩ ناگرێتەوە تەنها تۆماربووانی ٢٠١٤).&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Nepal Puts Everest Off Limits During China’s Olympic Torch Relay in May|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2008/03/15/world/asia/15nepal.html|newspaper=The New York Times|ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|issn=0362-4331|زمان=en-US|یەکەم=Somini|دوایین=Sengupta}} &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; https://www.channelnewsasia.com/page-not-found &lt;/ref&gt; لە ساڵی ٢٠١٧دا شاخەوانێک هەوڵیدا بە بێ مۆڵەتی ١١٠٠٠ دۆلاری سەرکەوێتە سەر ئیڤریست، لە نێوان سزاکانی تردا بڕی ٢٢ هەزار دۆلاری پێ ژمێردرا و بۆماوەی  چوار ساڵ کەوتە زیندانەوە و بۆماوەی ١٠ ساڵیش مافی شاخەوانی نیە لەم وڵاتەدا.ژمارەی ئەو مۆڵەتانەی کە ساڵانە لەلایەن نیپالەوە دەرکراون لە خوارەوە پێڕست کراوە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Everest expeditions likely to be delayed by bad weather|ناونیشان=https://kathmandupost.com/money/2017/05/11/everest-expeditions-likely-to-be-delayed-by-bad-weather|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=kathmandupost.com|زمان=English}} &lt;/ref&gt;

[[پەڕگە: Hillary Step near Everest top (retouched).jpg |وێنۆک| .]]

هەروەها بە ڕێگەپێدان بۆ لووتکەی ئیڤرست بەڕێوەدەبرێت. لە ساڵی ٢٠٠٨ مۆڵەتیان نەدا، بەهۆی ئەوەی کە مەشخەڵی ئۆڵمپیک دەگوێزرایەوە بۆ لووتکەی چیای ئیڤرست.
لە مانگی ئازاری ٢٠٢٠دا&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠١٧|سەردێڕ=Everest 2017: New Routes, New Records, and Lots of Climbers|ناونیشان=https://www.outsideonline.com/outdoor-adventure/climbing/everest-2017-new-routes-new-records-and-lots-climbers/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Outside Online|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt;، حکوومەتەکانی چین و نیپال بە هۆی کۆڤید-١٩ ەوە، هەڵوەشاندنەوەی هەموو ڕێگەپێدانەکانی سەرکەوتن بۆ چیای ئیڤرستیان ڕاگەیاند. لە مانگی نیسانی ٢٠٢٠دا، کۆمەڵێک شاخەوانی چینی دەستیان بە گەشتێکی چینی کرد.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Mt. Everest Beckoned, So He Climbed Without a Permit. Now He’s Under Arrest.|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2017/05/17/world/asia/mount-everest-climber-arrested-permit.html|newspaper=The New York Times|ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|issn=0362-4331|زمان=en-US|یەکەم=Rajneesh|دوایین=Bhandari|یەکەم٢=Nida|دوایین٢=Najar}} &lt;/ref&gt; کێوەکە لە لای چینیەوە بە هەموو شاخەوانانی بیانی داخرا. لە ١٠ی ئایاری ٢٠٢١ هێڵێکی جیابونەوە لەلایەن دەسەڵاتدارانی چینیەوە ڕاگەیەندرا بۆ ئەوەی ڕێ لە بڵاوبونەوەی کۆرۆناڤیروس لە شاخەوانان بگرێت کە بەرەو ڕووی نیپالی سەردەکەوتن.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Climbers Did Not Die Due To Congestion On Mount Everest, Says Nepal|ناونیشان=https://www.ndtv.com/world-news/climbers-did-not-die-due-to-congestion-on-mount-everest-says-nepal-2052554|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=NDTV.com}} &lt;/ref&gt;

===ڕێچکەکان===
چیای ئیڤرست دوو ڕێگای سەرەکی هەیە بۆ بەسەرکەوتنی، هێڵی باشووری ڕۆژهەڵاتی لە بەری نیپالە و هێڵی باکوور لەبەری تبتەوەیە، هەروەها زۆر ڕێگای تر هەن کە زۆر کەمتر بەکاردەهێنرێن. هێڵی باشووری ڕۆژهەڵاتی بە شێوەیەکی تەکنیکی ئاسانترە و زۆر جار بەکاردێت. ئەو ڕێگایە لە ساڵی ١٩٥٣ لەلایەن ئێدمۆند هیلاری و تێنزینگ نۆرگایەوە بەکارهێنرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=EverestHistory.com: Ascent Routes on Everest|ناونیشان=http://www.everesthistory.com/routes.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.everesthistory.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080115161830/http://www.everesthistory.com/routes.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; ئەمە هەرچۆنێک بێت، بڕیارێکە زیاتر مەبەستی سیاسی لە پشتەوەیە تاوەکو  لایەنی ئاسانی تەکنیکی، چونکە لە ساڵانی ١٩٥٠دا سنووری چین بەڕووی جیهانی ڕۆژاوادا داخرابوو، ئەمەش دوای ئەوەی کۆماری گەلی چین تبتی داگیرکرد. زۆربەی هەوڵەکان لە ماوەی مانگی ئایاردا ئەنجام دەدرێن&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Opinion {{!}} Climbing Mount Everest|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1997/05/19/opinion/climbing-mount-everest.html|newspaper=The New York Times|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ١٩٩٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|issn=0362-4331|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt;، پێش وەرزی هاوینی مۆنسۆن. لەگەڵ نزیکبوونەوەی وەرزی مۆنسۆن، ڕێچکەی بەرەو باکوور دەگوێزێتەوە و بەمەش تێکڕای خێرایی با لەسەر چیا کەم دەکاتەوە. لەکاتێکدا هەندێک جار هەوڵەکان لە مانگی ئەیلوول و تشرینی یەکەمدا دەکرێت، دوای مانسۆنەکان، کاتێک جۆگەی ڕێچکەکە جارێکی تر بە شێوەیەکی کاتی بەرەو باکوور پاڵی پێوە دەنێت، ئەو بەفرە زیادەی کە لەلایەن مۆنسۆنەکانەوە دەنێرێت و قاڵبەکانی کەشوھەوای کەمتر جێگیرە لە کۆتایی کلکی مۆنسۆنەکان، سەرکەوتن زۆر زەحمەت دەکات.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠١٠|سەردێڕ=Mt. Everest Information|ناونیشان=http://www.teameverest03.org/everest_info/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی شوباتی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100211140355/http://www.teameverest03.org/everest_info/index.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;
[[پەڕگە: STS058-101-12 2.JPG |وێنۆک| .]]

=== ڕێچکەی باشووری خۆرهەڵات===
ڕێچکەی باشووریی خۆرهەڵات لەبەری نیپال لەبەرزی ٥٣٨٠ مەترەوە دەست پێدەکات بۆ لووتکەکەی. گەشتەکان بەزۆری لە کاتماندۆوە دەفڕن بۆ لوکلا (٢٨٦٠ مەتر) و بەناو بازاری نامچیدا تێدەپەڕن. دواتر شاخەوانان بەرەو خێوەتگەی بنچینە دەڕۆن کە زۆربەی کات شەش بۆ هەشت ڕۆژ دەخایەنێت، لە ڕێگادا ڕاهێنان دەکەن بۆ بەرزی و نزمی دژوار بۆ ئەوەی ڕێگری بکەن لە نەخۆشی بەرزایی.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Rubicon Research Repository: Item 123456789/7616|ناونیشان=http://archive.rubicon-foundation.org/7616|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090423042451/http://archive.rubicon-foundation.org/7616|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; کەلوپەل و پێداویستیەکانی سەرکەوتن لەلایەن یەکەکان و زڕگایەکان و شێرپاییە کۆڵبەرەکان لە خێوەتگەی بنچینەوە هەڵگیراوە کە دەکەوێتە سەر ناوچەی [[سەهۆڵبەندی خومبوو|سەهۆڵبەندانی خومبوو]] ، کاتێک هیلاری و تۆنزینگ لە ساڵی ١٩٥٣ بەرەو ئیڤرست بەڕێ کەتن، هاوگەشتە بەریتانییەکان لە دۆڵی کاتماندۆوە دەستیان پێکرد(کە زیاتر لە ٤٠٠ شاخەوان و کۆڵبەری لەخۆگرتبوو) ، چونکە لەو کاتەدا هیچ ڕێگایەک لە ڕۆژهەڵات زیاتر نەبوو. شاخەوانەکان ماوەی دوو هەفتە لە خێوەتگە بنچینەکە بەسەر دەبەن. لەو ماوەیەدا، کۆڵبەر و چەند شاخەوانێکی گەشتی ئاسمانی پەتی و پەیژەیان لە هەوراز و کەندەڵانەکانی تاڤگەی بەفرینی خۆمبوو دا دانا. سەهۆڵەکە یەکێک لە مەترسیدارترین بەشەکانی ڕێگاکە دادەنرێت. لەم بەشەدا چەندین شاخەوان و کۆڵبەر مردوون. جا بۆ کەمکردنەوەی مەترسیەکە، زۆربەی کات شاخەوانان پێش بەرەبەیانی بە باشی دەست دەکەن بە هەڵوەرەکردن و ڕێکردن.
لە خێوەتگەی یەکەوە، شاخەوانان ڕێگا دەبڕن بۆ  [[کۆلی باشوور|کۆلی خۆراوا]] بۆ بنکەی بەرامبەر کێوی  لۆتسێ لەچیای ئیڤرست، کە خێوەتگەی دووەم یان خێوەتگەی پێشکەوتووی بنکە (ABC) ی لێیە لە بەرزی ٦٥٠٠ مەتر دامەزرێنراوە کۆلی ڕۆژاوا دۆڵێکی تەختە، بە نەرمی بەرز دەبێتەوە، کە نیشانی کراوە لەلایەن قەراغێکی لاوەکی گەورە لە ناوەندەکە، کە ڕێگری لە گەیشتنی ڕاستەوخۆ بۆ سەرەوەی کووم دەکات، شاخەوانەکان ناچارن لە لای ڕاستی دوور، نزیک بنکەی نوپتسێ بپەڕنەوە، بۆ ڕێگایەکی بچووک کە بە &quot;گۆشەی نوپتسێ&quot; ناسراوە. [[کوومی خۆرئاوا|کوومی ڕۆژئاو]]&lt;nowiki/&gt;اش بە &quot;دۆڵی بێدەنگی&quot; ناودەبرێت وەک تۆپۆگرافیای ناوچەکە بە گشتی با بەرەو سەرەوە دەچێت. بەرزایی و ڕۆژێکی ڕوون و بێ با دەتوانێت کوومی ڕۆژاوا گەرم بکات بۆ شاخەوانان بۆیە لە خێوەتگای بنچینەی پێشکەوتووەوە، شاخەوانەکان بەرەو ڕووی لووتسێ لەسەر ڕەوشی جێگیر تا خێوەتگەی سێ بەرز دەبنەوە، کە دەکەوێتە سەر لێژێکی بچووک لە بەرزی ٧٤٧٠ م لەوێوە، ٥٠٠ مەتری تر دەبڕن بۆ خێوەتگەی چوارەم لە کۆلی باشوور بە بەرزی ٧٩٢٠ مەتر.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=NOVA Online {{!}} Everest {{!}} Climb South {{!}} The Way to the Summit|ناونیشان=https://www.pbs.org/wgbh/nova/everest/climb/waytosummitsou.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.pbs.org}} &lt;/ref&gt;
لە خێوەتگەی سێیەمەوە بۆ خێوەتگای چوارەم، شاخەوانەکان ڕووبەڕووی دوو بەرەنگاریی زیاتر دەبنەوە:( جنێڤ سپۆر و باندە زەردەکان) جنێف سپۆر پەراسەیەکی ڕەشە کە لە ساڵی ١٩٥٢دا ناوی لێنراوە گوریسێکی جێگیرە یارمەتی شاخەوانەکان دەدات بۆ تێپەڕبوون بە سەر ئەم باندە بەردە بەفرپۆشە. باندە زەردەکە بەشێکە لە مەڕمەڕ و فیلیت و نیمچەشیست، هەروەها پێویستی بە نزیکەی ١٠٠ مەتر پەت هەیە بۆ بەسەرداهەڵگەڕانی. لە کۆلی باشوور، شاخەوانەکان دەچنە ناوچەی مەرگەوە ئەو شاخەوانانەی کە پێشنیاری لووتکەیان دەکەن بە شێوەیەکی ئاسایی ناتوانن زیاتر لە دوو سێ ڕۆژ لەم بەرزاییەدا خۆڕاگر بن بۆیە کەشوھەوای ڕوون و نزمی با هۆکاری گرنگن لە بڕیاردان لەسەر ئەوەی کە ئایا هەوڵی لووتکە بدەن یان نا ئەگەر کەشوھەوا لە ماوەی ئەم چەند ڕۆژە داهاوکاری نەکات، شاخەوانەکان ناچار بە دابەزین دەبن و دەگەڕێنەوە بۆ خێوەتگای بنچینە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Vajpai|یەکەم=Arjun|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/ON_TOP_OF_WORLD.html?id=qJjIBFOMsQsC|سەردێڕ=ON TOP OF WORLD: My Everest Adventure|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Penguin UK|ژپنک=٩٧٨-٨١-٨٤٧٥-٣٠٤-٢|زمان=en}} &lt;/ref&gt;
لە خێوەتگەی چوارەمەوە، شاخەوانان لە نیوەشەوەوە دەست بە لووتکەی خۆیان دەکەن، بە هیوای گەیشتن بە لووتکە (هێشتا ١٠٠٠ مەتری تر لەسەرەوە) لە ماوەی ١٠ بۆ ١٢ کاتژمێردا شاخەوانەکان سەرەتا بە بەرزایی ٨٤٠٠ مەتر دەگەنە &quot;باڵکۆنی&quot; کە پلاتفۆرمێکی بچووکە کە دەتوانن پشوو بدەن و لە لووتکە بۆ باشوور و ڕۆژهەڵات و چێژ لە تیشکی زووی بەرەبەیان وەربگرن، شاخەوانەکان دواتر ڕووبەڕووی زنجیرەیەک لە سەپاندنی هەنگاوی بەردین دەبن کە بە شێوەیەکی ئاسایی ناچاریان دەکات بەرەو ڕۆژهەڵات بۆ ناو بەفری کەمەری قووڵ بڕۆن، مەترسییەکی ڕووژد لە بەردەمیان دەبێت. لە لووتکەی باشوورەوە، شاخەوانەکان بە دوای قەراغی چەقۆی باشووری ڕۆژهەڵاتییەوە دێن(بارەمووس) بە درێژایی ئەو شتەی کە بە &quot;ترایای کۆرنیس&quot; ناسراوە، کە بەفر و بەرد تێکەڵ دەبێت. ئەمە ئاشکراترین بەشی سەرکەوتنە، و هەڵەیەک بۆ لای چەپ تا ٢٤٠٠ مەتر خۆت پێ ناگیرێتەوە، لەکاتێکدا بۆ لای ڕاست ڕاستەوخۆ بەبەرزی ٣.٠٥٠ مەتر ڕووی کانگشونگە. لە کۆتایی ئەم ترەیتەدا دیوارێکی بەردی ١٢ مەتری هەیە پێی دەڵێن هەنگاوی هیلاری، لەبەرزی ٨٧٩٠ مەتر.
هیلاری و تەنزینگ یەکەم شاخەوان بوون کە ئەم هەنگاوەیان بڕی و ئەو کارەیان کرد بە بەکارهێنانی ئامێر و پەتی سەهۆڵی سەرەتایی لەو ڕۆژگاردا، شاخەوانەکان بەم هەنگاوە بەرز دەبنەوە بە بەکارهێنانی پەتی جێگیر کە پێشتر لەلایەن کۆڵبەرەکانەوە دانراوە. کاتێک لە سەرەوەی هەنگاوەکە، ئەوە بە بەراوردی ئاسانە بۆ سەرەوە لەسەر بەفری بە گۆشەی مامناوەندەوە، هەرچەندە بەرکەوتنی سەر یالەکە زۆر توندە. لەگەڵ بەرزبوونەوەی ژمارەی خەڵک بۆ سەر شاخ لەم ساڵانەی دواییدا، هەنگاوەکە زۆر جار بووە بە پارچەیەک، کە شاخەوانەکان ناچار بوون کاتێکی بەرچاو چاوەڕێ بکەن بۆ هەڵکردنی پەت، ئەمەش دەبێتە هۆی ئەوەی کە بە کارامەیی شاخەوانەکان بەرەو سەرەوە و خوارەوەی چیاکە کێشە دروست بکەن . لە دوای هەنگاوی هیلاری، شاخەوانەکان هەروەها دەبێت بەشێکی شل و بەردین دا بڕۆن. شاخەوانەکان بە شێوەیەکی ئاسایی کەمتر لە نیو کاتژمێر لە لووتکە بەسەر دەبەن بۆ ڕێگەدان بە کات بۆ دابەزین بۆ خێوەتگای چوارەم پێش ئەوەی تاریکی دابێت، بۆ خۆلادان لە کێشەی ڕووژد لەگەڵ کەشوھەوای پاشنیوەڕۆ، یان لەبەر ئەوەی کە ڕەنگە تانکی ئۆکسجین  تەواو ببێت.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Opinion {{!}} Climbing Mount Everest|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1997/05/19/opinion/climbing-mount-everest.html|newspaper=The New York Times|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ١٩٩٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|issn=0362-4331|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt;

===ڕێچکەی هێڵی باکوور===
ڕێگای هێڵی باکوور لە باکووری ئیڤرستەوە دەست پێدەکات، لە بەری تبت گەشتەکان بەرەو گڵگەی ڕوۆنگبوک دەست پێدەکەن، خێوەتگای سەرەکیان لە ٥,١٨٠ مەتر لەسەر دەشتایی  خوارەوەی کەندەڵانە سەهۆڵبەندیەکە دروست کردووە. بۆ گەیشتن بە خێوەتگەی دووەم، شاخەوانان بەرەو سەرەوەی مۆراینی ناوەڕاستی ڕۆژهەڵاتی ڕونگبوک گلسیەر تا بنکەی چانگتس دەڕۆن، لە دەوروبەری ٦١٠٠ مەتر. خێوەتگای سێیەم (ئەی بی سی —خێوەتگای بنکەی پێشکەوتوو) دەکەوێتە خوار کۆلی باکوورەوە لە بەرزایی ٦٥٠٠ مەتر. بۆ گەیشتن بە خێوەتگای چوارەم لە کۆلی باکوور، شاخەوانەکان لە تەڵانەکە بەرز دەبنەوە بۆ دامێنی کۆلەکەکە کە پەتی جێگیر بەکاردێت بۆ گەیشتن بە کۆلی باکوور لە ٧,٠١٠ مەتر. لە کۆلی باکوورەوە، شاخەوانەکان لە پشتە بەردینەکانی باکوور بەرز دەبنەوە بۆ دانانی خێوەتگای ڤی لە دەوروبەری ٧٧٧٥ مەتر. ڕێڕەوەکە لە ڕووی باکوور دەپەڕێتەوە لە بەرزبوونەوەیەکی لاری بۆ بنچینەی باندە زەردەکان و دەگاتە شوێنی خێوەتگای شەشەم لە ٨٢٣٠ مەتر. لە خێوەتگای شەشەمەوە، شاخەوانەکان کۆتایی لووتکەی چیایەکە دەبینن&lt;ref&gt; https://www.affimer.org/ &lt;/ref&gt;{{پشتڕاست نەکراو}}.
[[پەڕگە: Inside Khumbu-Icefall.jpg |وێنۆک| .]]
شاخەوانەکان ڕووبەڕووی تراوێزێکی زیخاوی دەبنەوە لە بنچینەی هەنگاوی یەکەم: بەرزبوونەوە لە ٨,٥٠١ مەتر بۆ ٨,٥٣٤ مەتر. (هەنگاوی دووەم یارمەتیەکی بەرزبوونەوە لەخۆ دەگرێت بە ناوی &quot;پەیژەی چینی&quot;، پەیژەیەکی کانزاییە لە ساڵی ١٩٧٥دا بە نیمچە هەمیشەیی لەلایەن دەستەیەک شاخەوانانی چینییەوە دانرابوو.لەو کاتەوە بە بەردەوامی لە شوێنی خۆیدا بووە و بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ لەلایەن هەموو شاخەوانەکانی تر بەکاردێت،لە سەرەوەی هەنگاوی دووەم هەنگاوی سێیەم دەست پێدەکات کە زۆر نالەبارە لەبەرزی  ٨,٦٩٠ بۆ ٨,٨٠٠ م بەرزدەبێتەوە. لە سەرەوەی ئەم هەنگاوانە، قوچەکی لووتکە بە بەفرێکی بەرزەوە لەگۆشەی ٥٠ پلە بەدی دەکرێت کە هەمان ڕێچکە بە ترۆپکی لووتکەکە دەگات.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=NOVA Online {{!}} Everest {{!}} Climb North {{!}} The Way to the Summit|ناونیشان=https://www.pbs.org/wgbh/nova/everest/climb/waytosummitnor.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.pbs.org}} &lt;/ref&gt;

===ترۆپکەکەی===
[[پەڕگە: Mount Everest North Face.jpg |وێنۆک|بەری باکووری ترۆپکی ئیڤرست .]]
لووتکەی ئیڤرست بە &quot;قەبارەی مێزی ژووری نانخواردن&quot; مەزەندە کراوە. لووتکە بەفریەکە تاوەرێکی بەردینە کە بەفر دای پۆشیوە و چینەکانی بەفر لە ساڵێکەوە بۆ ساڵێکی تر جیاوازن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.everest1953.co.uk/Facts.php|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئایاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150509045702/http://www.everest1953.co.uk/Facts.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; شوێنە ڕووتەکانی لە بەردی لیمۆیی ئۆردۆڤیچ دروست کراوە و بەردێکی میتاتۆرفیکی پلە نزمە. (بڕوانە بەشی 'پێوانەکان' بۆ زیاتر لەسەر بەرزی و دەربارەی لووتکەی بەردی ئیڤرست).&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Swindon explorer on top of the world|ناونیشان=https://www.swindonadvertiser.co.uk/news/9046854.swindon-explorer-on-top-of-the-world/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Swindon Advertiser|زمان=en}} &lt;/ref&gt;
لە خوارەوەی لووتکە، ناوچەیەک هەیە کە بە &quot;دۆڵی پەلکەزێرین&quot; ناسراوە، پڕە لە لاشەی مردووەکان ،بۆیە پێی دەڵێن زێڕین چونکە هێشتا جلوبەرگە بریسکەداریە زستانیە ڕەنگاورەنگەکانیان لەبەرە. بەشی خوارتری بۆ نزیکەی ٨,٠٠٠مەتر ناوچەیەکە کە بە گشتی پێی دەوترێت &quot;ناوچەی مەرگ&quot;، بەهۆی مەترسی زۆر و کەمی ئۆکسجین و نزمی فشارەوە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Highest Mountain {{!}} Everest|ناونیشان=http://www.extremescience.com/everest.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.extremescience.com}} &lt;/ref&gt; لە خوارەوەی لووتکە شاخەکە سەرشانێکی سێ لایی دروست بووە کە هەر لایەکی وەها دابەش بووە: ڕووی باکوور، ڕووی باشوور-ڕۆژاوا، و ڕووی ڕۆژهەڵات/کانگشونگ.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی ئازاری ٢٠١٦|سەردێڕ=Montana State University - Everest Education Expedition - Everest Facts|ناونیشان=http://www.montana.edu/everest/facts/morefacts/ff06.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305013250/http://www.montana.edu/everest/facts/morefacts/ff06.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

===ناوچەی مەرگ===

لە ناوچە بەرزەکانی چیای ئیڤرست، ئەو شاخەوانانەی کە دەیانەوێت بەرەو لووتکە بڕۆن بە شێوەیەکی ئاسایی کاتێکی زۆر لە ناوچەی مەرگدا بەسەر دەبەن بەرزاییەکانی بەرزتر لە ٨٠٠٠ مەتر و ڕووبەڕووی بەرەنگارییەکی بەرچاو دەبنەوە بۆ پاڕێزگاریکردن لە پلەی گەرمی جەستەیان. بەهۆی نزمی پلەکانی گەرما، بەفر لە چەندین ناوچە بە باشی بەستایتی و بەهۆی باوە شێوەی نوک تیژ و ڕەق و چەقۆیی دروست کردوە و لەکاتی خلیسکان و بانگرۆزبوونەوەدا دەبنە هۆی مردن یان برینداری سەختی شاخەوانان. بای بەرز لەم بەرزاییانە لەسەر ئیڤرست هەڕەشەیەکی شاراوەن بۆ سەر شاخەوانان. یەکێکی تر لە هەڕەشە گرنگەکان بۆ سەر شاخەوانەکان فشاری ئەتمۆسفێری نزمە.&lt;ref&gt;http://mentalfloss.com/article/30757/5-mountains-deadlier-everest {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923175946/http://mentalfloss.com/article/30757/5-mountains-deadlier-everest |date=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥ }}&lt;/ref&gt; پاڵەپەستۆی ئەتمۆسفێر لە سەرەوەی ئیڤرست نزیکەی سێیەکی فشاری ئاستی دەریایە یان ٠.٣٣٣ کەشوھەوای ستانداردە و لە ئەنجامدا تەنها سێهەم هێندەی ئۆکسجین بۆ هەناسەدان هەیە.&lt;ref&gt;https://consent.yahoo.com/v2/collectConsent?sessionId=1_cc-session_bf839b5c-44ae-493c-af71-329bdb5454f9#9eTWTzo {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211019005425/https://consent.yahoo.com/v2/collectConsent?sessionId=1_cc-session_bf839b5c-44ae-493c-af71-329bdb5454f9#9eTWTzo |date=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ }}&lt;/ref&gt;
کاریگەرییە لاوازکەرەکانی ناوچەی مەرگ زۆر زۆرن کە زۆربەی شاخەوانەکان تا ١٢ کاتژمێر دەتوانن تێیدا بمێننەوە کە ماوەکەی ١.٧٢ کیلۆمەترە لە کۆلی باشوورەوە تا لووتکە. ئەم ماوەیەش بۆ گەشتێکی ئاسایی ٤٠ هەتا ٦٠ ڕۆژی پێدەچێت بۆیە ناچارن ئەم ماوەیە هەناسەدانی دەستکرد بەکاربێنن.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mt. Everest South Col Route Maps|ناونیشان=https://www.alanarnette.com/everest/everestsouthroutes.php|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.alanarnette.com}} &lt;/ref&gt; چونکە هەرکەسێک لە بەرزایی ٨٥٠٠ مەتردا بێت و بۆ ماوەی ٢تا ٣ خولەک بەبێ ئۆکسجین بێت ڕاستەوخۆ هۆشیاری لە دەست دەدات. لە مانگی ئایاری ٢٠٠٧ کاودویل ئێکتریمی  لێکۆڵینەوەیەکی پزیشکی لەسەر ئاستی ئۆکسجین کرد لە خوێنی مرۆڤ لە بەرزایییەکی زۆردا.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Everest team forced to leave sick British climber to die|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/everest-team-forced-to-leave-sick-british-climber-to-die-1988979.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Independent|زمان=en}} &lt;/ref&gt; زیاتر لە ٢٠٠ خۆبەخش چوونە سەر خێوەتگەی بنچینەی ئیڤرست تاوەکو تاقیکردنەوەی پزیشکی جۆراوجۆریان لەسەر ئەنجام بدەن  بۆ پشکنینی ئاستی ئۆکسجینی خوێن. هەروەها دەستەیەکی بچووک تاقیکردنەوەیان ئەنجام دا لەسەر ڕێچکەکەی لووتکە  تەنانەت لە خێوەتگای سەرەکیش، فشاری کەمی  ئۆکسجین کاریگەری ڕاستەوخۆی هەبوو لەسەر ئاستی پاڵەپەستۆی ئۆکسجینی خوێن. ئۆکسجینی خوێن بە گشتی ٩٨-٩٩٪ یە. لە خێوەتگای سەرەکیدا، پەڕینەوەی خوێن کەوتە نێوان ٨٥ بۆ ٨٧٪. نموونە خوێنەکان کە لە لووتکە وەرگیراون ئاماژەیان بە ئاستی ئۆکسجینی زۆر نزم لە خوێندا کرد.&lt;ref&gt; https://web.archive.org/web/20160304102433/http://www.semae.es/wp-content/uploads/2009/11/climbers-on-mt-everest-.pdf &lt;/ref&gt; کاریگەریەکی لاوەکی ئۆکسجینی خوێنی نزم ئەوەیە ڕێژەی هەناسەدانێکی زۆر زیادی پێویستە، زۆرجار ٨٠–٩٠ هەناسە لە هەر خولەکێکدا دەکرێت لەچاو هەناسەدانی ئاسایی کە ٢٠-٣٠جارە. ماندوو بوونی شاخەوانان بەزۆری بەهۆی زۆری هەناسەدانیانەوەیە. نەبوونی ئۆکسجین و ماندوو بوون و ساردی زۆر و سەرکەوتن و مەترسیەکان هەموویان بەشداریان لە ژمارەی کوژراوەکان کردووە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Watch a Record-Setting BASE Jump From Mt. Everest|ناونیشان=https://www.redbull.com/us-en/watch-a-record-setting-base-jump-from-mt-everest|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Red Bull|زمان=en}} &lt;/ref&gt; بریندارێک کە ناتوانێت ڕێ بکات  لە کێشەیەکی گەورە دایە، چونکە ڕزگارکردن بە هەلیکۆپتەر بەشێوەیەکی گشتی نابەجێیە و هەڵگرتنی ئەو کەسەی لە شاخەکە زۆر مەترسیدارە ئەو کەسانەی کە لە کاتی سەرکەوتندا دەمرن بە شێوەیەکی ئاسایی ئەو کەسانەن کە لە دواوە ماونەتەوە، لە ساڵی ٢٠٠٦دا نزیکەی ١٥٠ تەرم نەگەڕێندرایەوە ئەوە شتێکی ئاسایی نیە بۆ دۆزینەوەی تەرمەکان لە نزیک ڕێگا ستانداردەکانی سەرکەوتن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Caudwell Xtreme Everest|ناونیشان=http://www.xtreme-everest.co.uk/news_detail.php?article=196|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080606065437/http://www.xtreme-everest.co.uk/news_detail.php?article=196|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; توێژینەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٨ ئاماژەی بەوەدا کە &quot;ناوچەی مەرگ&quot; لە ڕاستیدا ئەو شوێنەیە کە زۆربەی مردنەکانی ئیڤرست تیایاندا ڕوودەدەن، بەڵام ئاماژەی بەوەشدا کە زۆربەی مردنەکان لە کاتی دابەزین لە لووتکەکە ڕوودەدەن.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=CLIMBING EVEREST: WHO MAKES IT TO THE TOP?|ناونیشان=https://www.climbing.com/news/climbing-everest-who-makes-it-to-the-top/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Climbing}} &lt;/ref&gt; وتارێکی ساڵی ٢٠١٤ لە ئەتلانتیک سەبارەت بە مەرگەکان لەسەر ئیڤرست ئاماژە بەوە دەکات کە لەکاتێکدا کەوتن یەکێکە لە گەورەترین مەترسییەکان کە ناوچەی مەرگ بۆ هەموو ٨٠٠٠ کەس پێشکەش دەکات، و ڕەنووەبەفرەکان هۆکارێکی باوترن بۆ مردن لە بەرزاییەکانی خوار لووتکە، لەگەڵ ئەوەشدا بەرزبوونەوەکەی ئیڤرست کوشندەترە لە بازدان لە بنکەی بازدان لەئاستی ڕووی دەریا یان لە هەر شوێنێکی تری ئاسایی، هەرچەندە هەندێک لە وەرزشە توندڕەوەکان تێکەڵیان کردووە و ئەم کارەیان ئەنجام داوە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Narula|یەکەم=Svati Kirsten|ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠١٤|سەردێڕ=Charting Deaths on Mount Everest|ناونیشان=https://www.theatlantic.com/international/archive/2014/04/mortality-on-mount-everest/360927/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Atlantic|زمان=en}} &lt;/ref&gt;
[[پەڕگە: Amanecer desde la cima del Everest por Carlos Pauner.JPG |وێنۆک|تارمایی سێبەری کەپکی ئیڤرست.]]
سەرەڕای ئەمە، ئیڤرست بۆ شاخەوانەکان پارێزراوترە لەچاو ژمارەیەک لە لووتکەکان بە چەند پێوانەیەک، بەڵام پشت بە ماوەکە دەبەستێت هەندێک نموونە بریتین لە کانگچنجونگا و کەی تو و ئاناپورنا و نانگا پاربات و ئیگەر (بەتایبەتی نۆردۆند).&lt;ref&gt;http://www.theweek.co.uk/politics/14247/what-killed-peter-kinloch-%25E2%2580%2598left-die%25E2%2580%2599-everest {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170402234654/http://www.theweek.co.uk/politics/14247/what-killed-peter-kinloch-%E2%80%98left-die%E2%80%99-everest |date= ٢ی نیسانی ٢٠١٧ }}&lt;/ref&gt;  چیای بلان ساڵانە مردنێکی زۆرتری هەیە لە چاو ئیڤرست، کە زیاتر لە سەدی مردن لە ساڵێکی ئاساییدا و زیاتر لە هەشت هەزار کوژراوە لەوەتەی تۆمارەکان هێشتراونەتەوە. هەندێک هۆکار کە کاریگەری لەسەر تەواوی کوشندەیی چیاکان هەیە بریتین لە ئاستی ناوبانگی شاخەکە و لێهاتوویی ئەو سەرکەوتنانە و سەختی سەرکەوتن.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kathmandu|یەکەم=Connie Levett|ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٦|سەردێڕ=The deadly business of climbing Everest|ناونیشان=https://www.theage.com.au/world/the-deadly-business-of-climbing-everest-20060603-ge2g2l.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Age|زمان=en}} &lt;/ref&gt; یەکێکی تر لە مەترسییەکانی تەندروستی، هۆمۆرەژەکانی تینەیە، کە دەبێتە هۆی زیان گەیاندن بە بینایی و دەبێتە هۆی کوێربوون. چارەکێک لە شاخەوانەکانی ئیڤرست ئەگەری تووش بوونیان بە هەوکردنی خوێنبەرەکان هەیە و هەرچەندە بە شێوەیەکی ئاسایی لە ماوەی چەند هەفتەیەکدا چاک دەبنەوە بۆ بەرزاییەکانی خوارەوە، بەڵام لە ساڵی ٢٠١٠ شاخەوانێک کوێر بووە و لە ناوچەی مەرگ کۆتایی پێ هاتووە
دەستەکە بۆ ماوەی ١٢ کاتژمێر هەوڵێکی زۆریان دا بۆ ئەوەی  بەرەو خوارەوەی چیاکەی ببەن، بەڵام هیچ سوودێکی نەبوو، چونکە ئەوان سەرکەوتوو نەبوون لە گەیشتنی بە بەشە سەختەکان تەنانەت بۆ بە تواناکان، ڕێچکەی باکووری ڕۆژهەڵاتی ئیڤرست وەک تەحەدا دەناسرێتەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Captcha|ناونیشان=http://www.altitude.org/oxygen_levels.php|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180616140234/http://www.altitude.org/oxygen_levels.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; ئەوە سەختە کەسێک ڕزگار بکرێت کە بێ توانایی بووە و دەتوانێت بەدەر بێت لە توانای ڕزگارکەران بۆ ڕزگارکردنی هەر کەسێک لە شوێنێکی وەها سەختدا. ڕێگەیەک لە دەوری ئەم دۆخەدا لەلایەن دوو پیاوی نیپالی لە ساڵی ٢٠١١دا پێشەنگایەتی کرا، کە بەنیازبوون لە لووتکەکە پەرەی پێ بدەن ئەوان هیچ بژاردەیەکیان نەبوو و ناچار بوون بە هەر حاڵێک بە پلانەکەیاندا تێپەڕبن، چونکە ئەوان ئۆکسجین و پێداویستیی بوتڵکراویان تەواو کردبوو  بە سەرکەوتوویی دەستیان کرد بە ڕۆیشتن بەرەو لووتکە و تەنها لە ماوەی ٤٢ خولەکدا بەرەو بازاری نامچی دابەزین، بەبێ ئەوەی پێویست بکات لە چیاکە سەربکەون.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Firth|یەکەم=Paul G|دوایین٢=Zheng|یەکەم٢=Hui|دوایین٣=Windsor|یەکەم٣=Jeremy S|دوایین٤=Sutherland|یەکەم٤=Andrew I|دوایین٥=Imray|یەکەم٥=Christopher H|دوایین٦=Moore|یەکەم٦=G W K|دوایین٧=Semple|یەکەم٧=John L|دوایین٨=Roach|یەکەم٨=Robert C|دوایین٩=Salisbury|یەکەم٩=Richard A|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Mortality on Mount Everest, 1921-2006: descriptive study|ناونیشان=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2602730/|journal=The BMJ|بەرگ=٣٣٧|پەڕەکان=a٢٦٥٤|doi=10.1136/bmj.a2654|issn=0959-8138|pmc=٢٦٠٢٧٣٠|pmid=١٩٠٧٤٢٢٢}} &lt;/ref&gt;
[[پەڕگە: Everest-fromKalarPatar.jpg |وێنۆک|بەری باشووری ترۆپکی ئیڤرست.]]

===هەناسەدانی دەستکرد===
[[پەڕگە: Everest Oxygen Graph.jpg |وێنۆک|دەرخستەی ئاستی بەکارهێنانی ئۆکسجین.]]
شاخەوانان لە زۆربەی گەشتەکاندا دەمامکی ئۆکسجین و تانکی سەرووی ٨,٠٠٠ مەتری بەکاردەهێنن. دەشتوانرێت بە بێ ئۆکسجینی تەواو سەربکەون، بەڵام تەنها بە سەرکەوتووترین شاخەوان و لە مەترسی زیادکراودا دەکرێت. توانای مرۆڤ بۆ بیرکردنەوە بە ڕوونی هۆکارە لە ئۆکسجینی نزم لە کەشوھەوای زۆرناجێگیر و پلەی نزم و لێوارە تیژ وتوندەکان،نزیکەی لەسەدا ٩٥ی شاخەوانەکان بۆ گەیشتن بە لووتکە ئۆکسجینی بتڵکراو بەکاردەهێنن بۆ ئەوەی بگەنە لووتکە، نزیکەی لەسەدا پێنجی شاخەوانەکان بێ ئۆکسجینی تەواو توانیویانە بگەنە لووتکە. ڕێژەی مردن بۆ ئەو کەسانەی هەوڵ دەدەن بگەنە لووتکە بەبێ ئۆکسجینی تەواو زۆرترە. گەشتکردن لە سەرووی ٢٤٠٠ م بەرزایی هۆکارێکە بۆ ڕوودانی  هەیپۆکسیای مێشک.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mountainzone.com/everest/98/climb5-21oxygen.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.mountainzone.com}} &lt;/ref&gt; ئەم کەمبوونەوەی ئۆکسجینە بۆ مێشک دەتوانێت تووشی نەخۆشیی دەروونی و زیانەکانی مێشک. توێژینەوەیەک بۆی دەرکەوت کە چیای ئیڤرست بەرزترین شوێنە کە مرۆڤێک بیەوێت بۆی بچێت بەڵام لەوانەیە تووشی زیانی دەماری هەمیشەیی ببن سەرەڕای گەڕانەوە بۆ بەرزاییە نزمەکانی تری خوارەوە. بەکارهێنانی ئۆکسجینی بتڵکراو بۆ بەرزبوونەوە لە چیای ئیڤرست مشتومڕی لەسەرە. یەکەم جار لە گەشتی ١٩٢٢ی بەریتانی لەلایەن جۆرج فینچ و جیۆفری بروس بەکارهات کە بەرزبوونەوە بۆ ٧٨٠٠ مەتر لە خێراییەکی سەیر و سەرنج ڕاکێش لە ٣٠٠ مەتر ستوونی لە کاتژمێرێکدا. بە ڕەشەبایەکی سەخت دایان بەزاند، ئەوان لە کاتی شەودا بە هەناسەدانی ئۆکسجین لە مردن دەرباز بوون ڕۆژی دواتر بەرەو ٨١٠٠ مەتر دابەزین. لەگەڵ ئەوەشدا بەکارهێنانی ئۆکسجین بە زۆر ناوەرزشکارانە دادەنرێت.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=National Geographic Magazine|ناونیشان=https://www.nationalgeographic.com/magazine|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=National Geographic|زمان=en}} &lt;/ref&gt;
جۆرج مالۆری بەکارهێنانی ئەو جۆرە ئۆکسجینەی بە شێوەیەکی ناوەرزشکاری وەسف کرد، بەڵام دواتر بەم ئەنجامە گەیشت کە ئەستەمە بەبێ ئۆکسجین بگەی بە لووتکەکە و لە ئەنجامدا لە هەوڵی کۆتایی ساڵی ١٩٢٤ بەکاری هێنا کاتێک تێنزینگ و هیلاری یەکەم لووتکەی سەرکەوتوویان لە ساڵی ١٩٥٣دا کرد، هەروەها کۆتەکانی ئۆکسجینی بوتڵی کراوەیان بەکارهێنا، لەگەڵ فیزیۆلۆجیستەکەی گەشتەکە گریفیس پوغ ئاماژەی بە مشتومڕی ئۆکسجین دا وەک &quot;مشتومڕێکی بێهودە&quot; ناوی برد و ئاماژەی بەوە کرد کە ئۆکسجین بۆ بیست و پێنج ساڵی داهاتوو بە ستاندارد دادەنرێت بۆ هەر لووتکەیەکی سەرکەوتوو.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Brain Hypoxia: Causes, Symptoms, and Diagnosis|ناونیشان=https://www.healthline.com/health/cerebral-hypoxia|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Healthline|زمان=en}} &lt;/ref&gt;
[[پەڕگە: Iván Ernesto Gómez Carrasco en la cima del Monte Everest.jpg |وێنۆک|ئیڤان ئیرنیستۆی بە دەمامکی ئۆکسجینەوە لەسەر کەپکی ئیڤرست .]]
ڕینهۆڵد میسنەر یەکەم شاخەوان بوو کە نەریتی ئۆکسجینی بوتڵکراوی شکاند و لە ساڵی ١٩٧٨ لەگەڵ پیتەر هابیلەر یەکەم سەرکەوتنی  بەبێ ئۆکسجینیان ئەنجامدا،هەروەها لە ساڵی ١٩٨٠ میسنەر بە تەنهایی بەبێ ئۆکسجینی تەواوکەر یان هیچ کۆڵبەرێک یان هاوبەشێک سەر کەوت لە ڕێگای باکووری ڕۆژاوا کە ڕێچکەیەکی سەختترە بەرەو لووتکەکە. کاتێک کە کۆمەڵگەی سەرهەڵدان ڕازی بوو بەوەی کە بەسەر کێوەکە بکەوێت بە بێ ئۆکسجینی تەواو، زۆر لە شاخەوانان لە هەنگاوی لۆژیکی داهاتوویدا پێداگرییان کرد کە دەبێت بەو شێوەیە سەربکەوێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dementia From Oxygen Deprivation|ناونیشان=https://www.anxiety.org/oxygen-deprivation-dementia|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Dementia.org|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170919164610/https://www.anxiety.org/oxygen-deprivation-dementia|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
دوای کارەساتی ١٩٩٦ مشتومڕەکەی زیاتر چڕتر بۆوە. جۆن کراکاوەر بۆ ناو هەوای تەنک (١٩٩٧) ڕەخنەی تایبەتی نووسەرەکەی لە بەکارهێنانی ئۆکسجینی بتڵکراو دەربڕی. کراکاوەر نوسیویەتی کە بەکارهێنانی ئۆکسجینی بوتڵکراو ڕێگەی بە شاخەوانانی بێ یەکسانی داوە بۆ هەوڵدان بۆ لووتکە، ئەمەش دەبێتە هۆی بارودۆخێکی مەترسیدار و مردنی زیاتر، کارەساتەکە تاڕاددەیەک بەهۆی زۆری ژمارەی شاخەوانەکانەوە بووە نەک کەمی ئۆکسجین (٣٤ کەس لەو ڕۆژەدا) هەوڵی بەرزبوونەوە دەدەن و بەهۆیەوە لە هەنگاوی هیلاری و دواکەوتنی زۆر لە شاخەوانەکان&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fraser|یەکەم=Ross|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٢|سەردێڕ=This is your brain. This is your brain at altitude.|ناونیشان=https://www.boulderweekly.com/adventure/this-is-your-brain-this-is-your-brain-at-altitude/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Boulder Weekly|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt;، ئەو پێشنیاری قەدەغەکردنی ئۆکسجینی بوتڵکراوی کرد جگە لە حاڵەتەکانی فریاکەوتن، مشتومڕی ئەوەی کرد کە ئەمە هەردووک دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی پیسبوون لە ئیڤرست- زۆر بوتڵ لەسەر لێوارەکانی کۆ کراوەتەوە، و بە پەراوێزی شاخەوانانی لێهاتوو لە کێوەکە دەهێڵنەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠٠٠|سەردێڕ=Salon Wanderlust {{!}} Coming down|ناونیشان=http://www.salon.com/wlust/feature/1998/08/cov_03feature3.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠٠٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20000303032319/http://www.salon.com/wlust/feature/1998/08/cov_03feature3.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;
کارەساتەکەی ساڵی ١٩٩٦ هەروەها بابەتی ڕۆڵی ڕێبەری لە بەکارهێنانی ئۆکسجینی بتڵکراو ناساند.
ڕێنوێنی بڕیارەکەی ئەناتۆلی بۆکریڤ بۆ بەکارنەهێنانی ئۆکسجینی بتڵکراو بە توندی ڕەخنەی لێ گیرا لەلایەن جۆن کراکاوەرەوە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Hornbein|یەکەم=Thomas F.|ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٠١|سەردێڕ=The high-altitude brain|ناونیشان=https://doi.org/10.1242/jeb.204.18.3129|journal=Journal of Experimental Biology|بەرگ=٢٠٤|issue=18|پەڕەکان=٣١٢٩–٣١٣٢|doi=10.1242/jeb.204.18.3129|issn=0022-0949}} &lt;/ref&gt; لایەنگرانی بۆکریڤ (کە جی وێستۆن دیوالت لەخۆدەگرێت، کە هاوئاهنگەکەی نوسیوە) بەکارهێنانی ئۆکسجینی بوتڵکراو هەستێکی هەڵەی ئاسایش دەبەخشێت. کراکاوەر و لایەنگرانی ئاماژە بەوە دەکەن، کە بەبێ ئۆکسجینی بتڵکراو، بۆکریڤ نەیتوانی ڕاستەوخۆ یارمەتی کڕیارەکانی بدات بۆ دابەزین.ئەوان دەڵێن کە بۆکریڤ وتی کە ئەو لەگەڵ کڕیار مارتین ئادامز دابەزێت، بەڵام لە خوار لووتکەی باشوورەوە، بۆکریڤ دەستنیشانی کرد کە ئادەمز چاکە دەکات لەسەر دابەزینەکە و بە خێراییەکی خێراتر دابەزیوە، ئادەمس بەجێی هێشتووە ئادامز لە شاخاوی دەڵێت، &quot;بۆ من وەک هەمیشە بازرگانی بوو، ئاناتۆلی بەڕێوە دەچێت، من هیچ کێشەیەکم لەگەڵ ئەوەدا نەبوو.&lt;ref&gt;http://www.boukreev.org/The%20Oxygen%20Illusion.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190730093801/http://www.boukreev.org/The%20Oxygen%20Illusion.htm |date=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٩ }}&lt;/ref&gt; ئۆکسیجینی نزم دەتوانێت ببێتە هۆی پەککەوتنی تەمی دەروونی لە توانا زانستیەکان کە بە &quot;پرۆسەی بیرکردنەوە دواکەوتو و بێهۆشکەرەکان وەسف دەکرێت، بە شێوەیەکی نۆرینگەیی بە برادیپسیچیا پێناسە دەکرێت&quot; تەنانەت دوای گەڕانەوە بۆ بەرزایی نزمتر. لە حاڵەتێکی سەختدا، شاخەوانەکان دەتوانن تووشی هەڵەبوون بن هەندێک لە توێژینەوەکان ئەوەیان دۆزیوەتەوە کە شاخەوانانی بەرز، لەوانە شاخەوانەکانی ئیڤرست، ئەزموونی پێکهاتەی مێشکیان گۆڕدراوە. کاریگەری بەرزایی لەسەر مێشک، بە تایبەتی ئەگەری زیانی هەمیشەیی مێشکی لێبکەوێتەوە، بەردەوام لێکۆڵینەوە دەکرێت لەم بوارەدا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠١١|سەردێڕ=Salon Wanderlust {{!}} Everest controversy continues|ناونیشان=http://www.salon.com/wlust/feature/1998/08/07featurea.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110514043017/http://www.salon.com/wlust/feature/1998/08/07featurea.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

==شاخەوانی لە پایزدا==
هەرچەندە بە گشتی کەمتر لە بەهار بەناوبانگ ترە، بەڵام چیای ئیڤرست لە پاییزانیشدا گەشتی بۆ ئەنجام دەدرێت (هەروەها پێی دەوترێت وەرزی دوای مۆنسۆن) بۆ نموونە، لە ساڵی ٢٠١٠ ئێریک لارسن و پێنج ڕێبەری نیپالی لە پاییز بۆ یەکەم جار لە ماوەی دە ساڵدا توانیان بگەن بە لووتکەی ئیڤرست. وەرزی پاییز&lt;ref&gt;http://faculty.washington.edu/hueyrb/pdfs/AAJEverest2003.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220326072914/http://faculty.washington.edu/hueyrb/pdfs/AAJEverest2003.pdf |date=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٢ }}&lt;/ref&gt;، کاتێک مۆنسون کۆتایی دێت، بە مەترسیدارتر دادەنرێت چونکە بەشێوەیەکی ئاسایی بەفرێکی زۆر تازە هەیە کە دەکرێت ناجێگیر بێت.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=AAC Publications - Asia, Nepal, Malahangur Asia, Nepal (Khumbu), Everest, Summer and Autumn Attempts with Ski and Snowboard|ناونیشان=http://publications.americanalpineclub.org/articles/12200440601/Asia-Nepal-Malahangur-Asia-Nepal-Khumbu-Everest-Summer-and-Autumn-Attempts-with-Ski-and-Snowboard|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=publications.americanalpineclub.org}} &lt;/ref&gt; لەگەڵ ئەوەشدا، ئەم بەفرە زیادکراوە دەتوانێت زیاتر بەناوبانگ بێت لەگەڵ وەرزشێکی زستانەی دیاریکراو وەک خلیسکێنە و بەفرەخشۆکە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٥|سەردێڕ=First Everest ascent in autumn in 10 yrs {{!}} MONEY {{!}} :: The Kathmandu Post ::|ناونیشان=http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2010/10/22/money/first-everest-ascent-in-autumn-in-10-yrs/214039/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150721191741/http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2010/10/22/money/first-everest-ascent-in-autumn-in-10-yrs/214039/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; دوو شاخەوانى ژاپۆنى هەروەها لە تشرینی یەکەمی ١٩٧٣ گەیشتنە لووتکە. کریس چاندلەر و بۆب کۆرماک لە مانگی تشرینی یەکەمی ١٩٧٦ وەک بەشێک لە گەشتی ئەمریکی لەو ساڵەدا، یەکەم بەسەرکەوتنیان لە پاییزدا ئەنجامدا. لە ماوەی ١٩٨٠کاندا، سەرکەوتن لە پاییزدا زۆر بەناوبانگتر بوو لە لەچاو بەهاردا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Japanese Everest Summiters 53-85|ناونیشان=http://www.everesthistory.com/everestsummits/japanese.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.everesthistory.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|archive-url=https://web.archive.org/web/20150722113220/http://www.everesthistory.com/everestsummits/japanese.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ئەستێرەی ئاسمانی ئەمریکی کارل گۆردن هێنیز لە مانگی تشرینی یەکەمی ١٩٩٣ لە گەشتێکی پاییز کۆچی دوایی کرد، لە ئەنجامی تاقیکردنەوەیەک لەسەر تیشک.&lt;ref&gt;http://www.accuweather.com/en/weather-news/window-of-opportunity-everest/64450 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160901215435/http://www.accuweather.com/en/weather-news/window-of-opportunity-everest/64450 |date= ١ی ئەیلوولی ٢٠١٦ }}&lt;/ref&gt; ڕێژەی تیشکی پاشبنەما بەرز دەبێتەوە لەگەڵ بەرزایی زیاتر. هەروەها لە زستاندا شاخەکە بەرز بۆتەوە، بەڵام بەهۆی تێکەڵبوونی بای بەرز و ڕۆژەکانی کورتترەوە ناوبانگی نییە تا مانگی کانوونی دووەم لووتکە بە شێوەیەکی ئاسایی ١٧٠کم لەکاتژمێرێکدا بای لێدراوە و تێکڕای پلەی گەرمای لووتکە لە دەوروبەری −٣٣پلەی سیلیلیزی دەبێت.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Archives|ناونیشان=https://www.latimes.com/archives|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Los Angeles Times|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt;
[[پەڕگە: Mount Everest as seen from Drukair.jpg |وێنۆک|ئیڤرست لە زستانی ٢٠٠٦.]]

==تۆمارکردنی ژمارەی پێوانەیی==
تا کۆتایی وەرزی سەرکەوتن لە ساڵی ٢٠١٠دا&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Townsend|یەکەم=Lawrence W.|ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠٠١|سەردێڕ=Invited Editorial:  Radiation exposures of aircrew in high altitude flight|ناونیشان=https://ui.adsabs.harvard.edu/abs/2001JRP....21....5T|journal=Journal of Radiological Protection|بەرگ=٢١|پەڕەکان=٥–٨|doi=10.1088/0952-4746/21/1/003}} &lt;/ref&gt;، نزیکەی ٣١٤٢ کەس لەکۆی ٥١٠٤ بەشداربوو توانیان بەرزبوونەوە بۆ لووتکە ئەنجام بدەن هەندێک لە شاخەوانە یەکەمە بەرچاوەکان بریتین لە:&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Everest|ناونیشان=http://www.8000ers.com/cms/de/everest-general-info-185.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.8000ers.com}} &lt;/ref&gt;
*١٩٢٢ – یەکەم سەرکەوتن بۆ ٨,٠٠٠ مەتر , لەلایەن جۆرج فینچ و کاپتن جیفری بروس
*١٩٥٢ – یەکەم گەیشتن بە کۆلی باشوور لە ساڵی ١٩٥٢ گەشتی سوێس ماونت ئیڤرست.
*١٩٥٣ – یەکەم گەیشتن بە لووتکە، لەلایەن تێنزینگ نۆرگای و ئێدمۆند هیلاری لە ١٩٥٣ گەشتی چیای ئیڤرست بەریتانی.
*١٩٦٠ – یەکەم جار لە ڕێچکەی باکوورەوە گەیشتنە لووتکە  لەلایەن وانگ فجوو، گۆنپۆ و قو یێنهوا لە چین.
*١٩٥٧ - یەکەم ڕەگەزی مێینە، لەلایەن جونکۆ تابی (١٦ی ئایار)ئەنجام درا.
*١٩٧٥- یەکەم سەرکەوتنی ڕەگەزی مێینە لە ڕێچکەی باکوور، لەلایەن فانتۆگ، جێگری سەرۆکی دووەم گەشتی ئیڤرست چینی کە نۆ شاخەوانیان نارد بۆ لووتکە (٢٧ی ئایار).
*١٩٧٨– یەکەم سەرکەوتن بە بێ ئۆکسجینی تەواوکەر لەلایەن ڕینهۆلد میسنەر و پیتەر هابیلەر.
*١٩٧٨– یەکەم گەشتی تاک، لەلایەن فرانتس ئۆپۆرگ.
*١٩٨٠– یەکەم بەسەرکەوتنی زستان، لەلایەن گەشتی نەتەوەیی پۆڵەندی زستانی ١٩٧٩/١٩٨٠ (لێزێک سیچی و کرزیستۆف ویلیکی
*١٩٨٠– یەکەم بە تەنیا بە بێ ئۆکسجینی تەواو، لەلایەن ڕینهۆلد میسێنر.
*١٩٨٨ - یەکەم &quot;کراس ئۆڤەر&quot; بەرزدەبێتەوە لەلایەن تیمەکانی چینی، ژاپۆنی و نیپالی کە لە هەردوو لایەنی باکوور و باشووری چیاکەوە لووتکەیان بەرز کردەوە و لە لایەکی ترەوە دابەزین. هەروەها ئەو سەرکەوتنەی کە لە تەلەڤیزیۆنی پەخشی ڕاستەوخۆ تۆمار کرا یەکەم جار بوو.
*١٩٨٨– یەکەم دابەزین لەلایەن پاراگلیدەر، لەلایەن ژان مارک بۆڤین.
*١٩٨٨– یەکەم ڕەگەزی مێینە بەبێ ئۆکسجینی تەواوکەر لەلایەن لیدیا برادی.
*١٩٩٨- خێراترین بۆ گەیشتن بە لووتکە لە ڕێچکەی باشووری ڕۆژهەڵات (کۆلی باشوور)، بەبێ ئۆکسجینی تەواو، لەلایەن کازی شێرپا، لە ماوەی ٢٠ کاتژمێر و ٢٤ خولەکدا ٢٠٠٦ – لووتکەی لێخپا شێرپا بۆ جاری ٦, شکاندنی تۆماری خۆی بۆ سەرکەوتووترین شاخەوانەکانی مێی ئیڤرست.
*٢٠٠٧ - خێراترین بۆ گەیشتن بە لووتکە لە ڕێگەی ڕێچکەی خۆرهەڵاتەوە، بەبێ ئۆکسجینی تەواو، لەلایەن کریستیان ستانگل، لە ماوەی ١٦ کاتژمێر و ٤٢ خولەکدا.
*٢٠١٠– گەنجترین نێر بۆ گەیشتن بە لووتکە، لەلایەن جۆردەن ڕۆمرۆ (تەمەن ١٣ ساڵ و ١٠ مانگ).
*٢٠١١- زۆرترین جار بەسەرکەوتن بۆ گەیشتن بە لووتکە، ئاپا شێرپا (٢١ جار؛ ١٠ی ئایاری ١٩٩٠–١١ی ئایاری ٢٠١١).
*٢٠١٣- ئاپا شێرپا بۆ زۆربەی کات گرێدا بۆ گەیشتن بە لووتکە لەلایەن Phurba Tashi (٢١ جار؛ ١٩٩٩-٢٠١٣)
*٢٠١٣ - ملیسا ئارنۆتی ئەمریکی بۆ پێنجەمین جار گەیشتە لووتکە ، زۆرترین جار بۆ گەیشتن بە لووتکە لەلایەن هەر ژنێکی نا شێرپایی.
*٢٠١٤- گەنجترین ژن بۆ گەیشتن بە لووتکە، لەلایەن Malavath Purna (تەمەن ١٣ ساڵ و ١١ مانگ)
*٢٠١٧ - کامی ڕیتا شێرپا لە ئەلپاین ئەسنت دەگاتە ٢١ بەرزبوونەوە بۆ لووتکە.
*٢٠١٩ - کامی ڕیتا شێرپا دەگاتە ٢٤ جار بۆ لووتکە.
*٢٠٢١ - کامی ڕیتا شێرپا دەگاتە ٢٥ بەرزبوونەوە بۆ لووتکە.
[[پەڕگە: Kathmandu, Nepal, Himalayas, Everest 2.jpg |وێنۆک|دیمەنێک لە خێوەتگای بنکە.]]

==شاخەوانە کەمئەندامەکان==

لووتکەی ئیڤرست بە لووتکەی هۆکاری کەمئەندامی وەک بڕانەوە و نەخۆشیەکان لە سەدەی ٢١دا بەناوبانگ بووە، لەگەڵ چیرۆکەکانی وەک سودارشان گەوتام، پیاوێکی بێ چەک کە لە ساڵی ٢٠١٣دا بۆ لووتکە دروستی کردووە مێردمنداڵێک لەگەڵ نەخۆشی داون دروستی کرد بۆ خێوەتگەی بنکە، کە بۆتە جێگرەوەی بۆ تۆماری زۆر زۆر تێکچوو چونکە زۆر لە هەمان جۆش و خرۆش هەڵدەگرێت لەوانە گەشتەکە بۆ هیمالایە و دیمەنی ڕووست. مەترسی لە خێوەتگەی بنەرەتدا&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ٢٠١٥|سەردێڕ=Teen with Down syndrome becomes first ever to reach Mt. Everest base camp|ناونیشان=https://www.foxnews.com/health/teen-with-down-syndrome-becomes-first-ever-to-reach-mt-everest-base-camp|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Fox News|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt;، کە ئەو شوێنە بوو کە لە ساڵی ٢٠١٥دا دەیان کەسی تێدا کوژران. ئەوانی تر کە بە بڕینەوەیان لە ئیڤرست  بەرزبوونەوە بریتین لە مارک ئینگلیس (هیچ قاچێک)، پۆل هاکی (تەنها یەک بازوو)، و ئاروونیما سینها (تەنها یەک قاچ).&lt;ref&gt; https://www.cbc.ca/radio/asithappens/canadian-double-amputee-summits-mount-everest-1.1322725 &lt;/ref&gt;
لە ساڵی ٢٠٠١،. ئێریک ویهێنمایەر بوو بە یەکەم کەس کە لە کاتی کوێریدا گەیشتە لووتکەی چیای ئیڤرست.&lt;ref&gt; https://web.archive.org/web/20070505060841/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1000120,00.html &lt;/ref&gt;

==شاخەوانە ساختەکان==
لە ساڵی ٢٠٢١دا نیپال سێ هیندی قەدەغە کرد بۆ ئەوەی لە ساڵی ٢٠١٦دا بەسەر شاخی ئیڤرست بکەون. لە ساڵی ٢٠١٧دا دوو ئەفسەری پۆلیسی هیندی کە گوایە دووانێکی یەکەمن کە توانیویانە بەسەر چیای ئیڤرست بکەون، پاش ئەوەی دەرکەوت کە ئەوان ساختەیان کردووە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Nepal bans India climbers for faking Everest summit|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-56021135|newspaper=BBC News|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en-GB}} &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=Nepal bans three Indian climbers accused of faking Everest summit|ناونیشان=http://www.theguardian.com/world/2021/feb/11/nepal-bans-three-indian-climbers-accused-faking-everest-summit|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=the Guardian|زمان=en}} &lt;/ref&gt;

==بازرگانی شاخەوانی==
‎بە وتەی جۆن کراکاوەر، سەردەمی بازرگانیکردنی ئیڤرست لە ساڵی ١٩٨٥ دەستی پێکرد، کاتێک لووتکەکە بە گەشتێکی ڕێنیشاندەری بە سەرۆکایەتی دەیڤد براشێرس گەیشت کە ڕیچارد باس، بازرگانێکی دەوڵەمەندی تەمەن ٥٥ ساڵان بوو و شاخەوانێکی تازەپێگەیشتوو بوو&lt;ref&gt; http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/2938596.stm &lt;/ref&gt;.لەماوەی  تەنیا چوار ساڵ (٣٣٦) لە سەرەتای ساڵی ١٩٩٠، چەندین هاوبەشگا گەشتی ڕێنیشاندەریان پێشکەش کرد بۆ چیا.&lt;ref&gt; https://www.latimes.com/archives &lt;/ref&gt; ڕۆب هال، یەکێک لەو شاخەوانانەی کە لە کارەساتی ساڵی ١٩٩٦دا کۆچی دوایی کرد، پێش ئەو ڕووداوە ٣٩ کڕیاری بە سەرکەوتوویی ڕێنموویی کردبوو بۆ لووتکە. تا ساڵی ٢٠١٦، زۆربەی خزمەتگوزارییە ڕێنماییەکان لە نێوان ٣٥،٠٠٠–٢٠٠٠٠ دۆلاری تێدەچێت.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=OSM: Interview with moutaineer Reinhold Messner {{!}} Sport {{!}} The Observer|ناونیشان=https://www.theguardian.com/observer/osm/story/0,,1315445,00.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.theguardian.com}} &lt;/ref&gt;  ڕۆیشتن لەگەڵ &quot;ڕێبەرێکی بەناوبانگ&quot;، زۆربەی کات شاخەوانێکی ناسراو بە شێوەی ئاسایی لەگەڵ دەیان ساڵ ئەزموون ڕەنگە تێچووی زیاتر بێت لە ١٠٠٠٠ پاوەند، وەک ساڵی ٢٠١٥. لەگەڵ ئەوەشدا، خزمەتگوزاریەکان بە شێوەیەکی فراوان پێشکەشیان کرد و ئەوە &quot;وشیاری کڕیار&quot; ە لە کاتی ئەنجامدانی مامەڵەکان لە نیپال، یەکێک لە هەژارترین و کەمترین وڵاتە پێشکەوتووەکانی جیهان. گەشت و گوزار نزیکەی لە سەدا چواری ئابووری نیپالە، بەڵام داهاتی چیای ئیڤرست تایبەتە لەودا کە داهاتی ئیڤرست دەتوانێت نزیکەی دوو ئەوەندەی تێکرای داهاتی یەک هەرێمی نیپال بێت.&lt;ref&gt; https://dsf.newscorpaustralia.com/heraldsun/subscription/ &lt;/ref&gt; تێچوونەکان لە دەرەوەی خزمەتگوزاری ڕێنماییەکان دەتوانن بە شێوەیەکی فراوان جیاواز بن. لە بواری تەکنیکییەوە دەکرێت بگەینە لووتکە بە کەمترین خەرجی زیادە، و دەزگای گەشتی &quot;بودجە&quot; هەیە کە پشتگیری لۆجستی بۆ ئەو گەشتانە پێشکەش دەکەن. خزمەتگوزاریەکی سنوورداری پشتگیری، تەنها چەند ژەمێک لە کامپی بنەرەت و سەرەرای بیرۆکراتی وەک مۆڵەتێک پێشکەش دەکات&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Mount Everest to be declared off-limits to inexperienced climbers, says Nepal|ناونیشان=http://www.theguardian.com/world/2015/sep/28/mount-everest-to-be-declared-off-limits-to-inexperienced-climbers|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=the Guardian|زمان=en}} &lt;/ref&gt;، دەتوانرێت تەنها ٧٠٠٠ دۆلار بێت وەک ساڵی ٢٠٠٧. هەرچۆنێک بێت ئەمە بە قورسی و مەترسیدار دادەنرێت (وەک ئەوەی کە لەلایەن کەیسی دەیڤید شارپەوە نیشاندراوە). گێڕی سەرکەوتن پێویستە بۆ گەیشتن بە لووتکە لەوانەیە زیاتر لە ٨٠٠٠ دۆلار تێچووی بێت، هەروەها زۆربەی شاخەوانەکان ئۆکسجینی بتڵکراو بەکاردەهێنن، کە لە دەوروبەری ٣٠٠٠ دۆلارە.&lt;ref&gt;https://www.natgeofe.com/404{{بەستەری مردوو|url=https://www.natgeofe.com/404 |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }}&lt;/ref&gt; ڕێگەپێدان بۆ چوونە ناو ناوچەی ئیڤرست لە باشوورەوە لە ڕێگەی نیپالەوە ١٠،٠٠٠ دۆلار بۆ ٣٠٠٠٠ دۆلارە بۆ هەر کەسێک، بەپێی قەبارەی تیمەکە.&lt;ref&gt; https://www.cbc.ca/news/canada/exclusive-canadian-everest-victim-used-inexperienced-company-lacked-oxygen-1.1195149 &lt;/ref&gt; بە شێوەیەکی ئاسایی لە یەکێک لە دوو خێوەتگای بنکە لە نزیک شاخەکە دەست پێدەکات، کە هەردووکیان نزیکەی ١٠٠ کیلۆمەتر لە کاتماندۆوە دوورە  و ٣٠٠ کیلۆمەتر لە له لهاسا (دوو نزیکترین شار کە فڕۆکەخانەی سەرەکیان هەیە) گواستنەوەی ئامێرەکانیش لە یەکێک لە فڕۆکەخانەکان بۆ خێوەتگای بنکە لەوانەیە  ٢٠٠٠ دۆلار زیاد بکات. زۆرێک لە شاخەوانان هاوبەشگا ڕێبەریەکانی &quot;خزمەتگوزاری تەواو&quot; بەکرێ دەگرن، کە بوارێکی فراوانی خزمەتگوزاری پێشکەش دەکەن، لەوانە وەرگرتنی مۆڵەتەکان&lt;ref&gt; https://www.theguardian.com/guardianweekly/story/0,12674,961195,00.html &lt;/ref&gt;، گواستنەوەی شتومەک لە فڕۆکەخانەوە بۆ خێوەتگای بنکە و لەوێشەوە بۆ خێوەتگاکانی تر هەروەها خواردن و چادر و پەتی جێگیر و یارمەتی پزیشکی لەکاتێکدا لەسەر چیا تێچووی خزمەتگوزاریەکی ڕێنیشاندەر لەوانەیە لە ٤٠،٠٠٠دۆلار  بۆ ٨٠،٠٠٠ دۆلار بۆ هەر کەسێک بێت. لەو کاتەوەی زۆربەی کەلوپەلەکان لەلایەن شێرپاییەکانەوە دەگوازرێنەوە، کڕیارانی هاوبەشگاکانی ڕانیشاندەری تەواوی خزمەتگوزاری دەتوانن کێشی باکەکانیان لەژێر ١٠ کیلۆگرام بهێڵنەوە، یان شێرپایەک دابمەزرێنن بۆ هەڵگرتنی جانتا و پێداویستیەکانیان بە پێچەوانەوە، ئەو شاخەوانانەی کە هەوڵی بازرگانی کەمتر دەدەن، وەک دنالی، زۆر جار پێشبینی دەکرێت کە پشتەوەی ٣٠ کیلۆگرام هەڵبگرن.&lt;ref&gt; https://www.telegraph.co.uk/men/active/11794351/Kenton-Cool-my-journey-from-a-wheelchair-to-the-peak-of-Mount-Everest.html &lt;/ref&gt; نموونەیەک لەمانە شەهریە شا کلۆرفینە، کە دەبوایە فێری ئەوە بکرێت کە چۆن لە هەوڵی لووتکەیدا لە ساڵی ٢٠١٢دا کرامپۆن دابنێین  بەلایەنی کەمەوە ٤٠،٠٠٠ دۆلاری دا بە هاوبەشگایەکی تازەی ڕێنمایی بۆ گەشتەکە و ژیانی لەدەستدا کاتێک کە لە کاتی دابەزیندا لە ئۆکسجین دەرچوو دوای ئەوەی بۆ ماوەی ٢٧ کاتژمێر ڕاستەوخۆ سەرکەوت. لە ساڵی ٢٠٠٤دا ڕینهۆلد میسنەر ڕازی بوو، &quot;دەتوانیت لە هەر سەرکەوتنێکدا بمریت و ئەوە مانای ئەوە بوو کە تۆ بەرپرسیاری خۆت بوویت. ئێمە شاخەوانێکی ڕاستەقینە بووین: وریا، ئاگادار و تەنانەت دەترسین.&lt;ref&gt; https://www.alpineinstitute.com/articles/expert-tips/how-difficult-is-climbing-denalis-west-buttress/ &lt;/ref&gt; بە بەرزبوونەوە لە چیاکان ئێمە فێر نەبووین کە ئێمە چەندە گەورە بووین ئێمە بۆمان دەرکەوت کە چەندە تێکچوو، چەندە لاواز و چەند پڕ لە ترسین. تۆ تەنها دەتوانیت ئەمە بەدەست بهێنیت ئەگەر خۆت لە مەترسییەکی گەورەدا ئاشکرا بکەیت.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠١٦|سەردێڕ=How Much Does It Cost to Climb Mount Everest - Expedition|ناونیشان=https://www.whatitcosts.com/climbing-mount-everest-expedition-cost/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=What It Costs|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt; من هەمیشە وتوومە چیایەکی بێ مەترسی چیا نییە.... ئەم گەشتە بازرگانیانە بۆ ئیڤرست، ئەوان هێشتا مەترسیدارن بەڵام ڕێنیشاندەرەکان و ڕێکخەرەکان بە کڕیارەکان دەڵێن' نیگەران مەبە، هەمووی ڕێکخراوە' ڕێگاکە لەلایەن سەدان شێرپاییەوە ئامادەکراوە ئۆکسیجینی زیادە لە هەموو خێوەتگاکان بەردەستن، لە سەرەوەی لوتکە. خەڵک بۆ تۆ چێشت دەکەن و جێگاکانت دادەنرێن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nepal October 2022|ناونیشان=https://developingworldconnections.org/trip/nepal-october-2022/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Developing World Connections|زمان=en-CA|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211019011952/https://developingworldconnections.org/trip/nepal-october-2022/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; کڕیارەکان هەست بە سەلامەتی دەکەن و گرنگی بە مەترسیەکان نادەن. تا ساڵی ٢٠١٥ نیپال بیر لەوە دەکردەوە کە ئەو شاخەوانانە هەندێک ئەزموونیان هەبێت و ویستیان چیاکە ئارامتر بکەن و بەتایبەتی داهات زیاتر بکەن ] یەکێک لە بەربەستەکانی بەردەم ئەمە ئەوەیە کە کۆمپانیا کەم بودجەکان پارەیان بۆ نەبردنی شاخەوانانی بێ ئەزموون بۆ لوتکە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Adventurer: Dick Bass' Many Summits|ناونیشان=https://www.forbes.com/2003/11/12/cz_jc_1112sport.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Forbes|زمان=en}} &lt;/ref&gt; 337_ ئەوانەی کە لەلایەن کۆمپانیا ڕۆژئاواییەکان پشتیان هەڵکرد، زۆربەی کات دەتوانن کۆمپانیایەکی تر بدۆزنەوە کە بە نرخێک بیانباتەوە، کە پاش گەیشتنیان بە کامپی بنکە، یان بەشێک لە سەر چیا دەگەڕێنەوە ماڵەوە http://www.mounteverest.net/expguide/ropes.htm. لەکاتێکدا کە کۆمپانیایەکی خۆرئاوایی قەناعەت بەوانە دەهێنێت کەناتوانن بگەڕێنەوە، بەڵام دەزگاکانی تر بە سادەیی ئازادیان دەدات بەخەڵکی بۆ هەڵبژاردن. لەگەڵ ئەوەشدا، هەموو بۆچوونەکان لەسەر بابەتەکە لە نێوان شاخەوانە دیارەکان بە توندی نەرێنی نەبوون بۆ نموونە ئێدمۆند هیلاری لە ساڵی ٢٠٠٣ ڕایگەیاند کە لە کاتێکدا کە &quot;هەبوونی خەڵک 65,000 دۆلار دەدات و دواتر لەلایەن چەند ڕێبەرێکی بە ئەزموونەوە سەرکردایەتی شاخەکە دەکرێت... بە ڕاستی شاخەوانی نییە&quot;،[351] ئەو دڵخۆش بوو بەو گۆڕانکاریانەی کە لەلایەن ڕۆژئاواییەکانەوە بۆ ناوچەی ئێڤەرست هێنراوە، &quot;من هیچ پەشیمانیم نییە چونکە بەڕاستی زۆر کارم کرد بۆ باشترکردنی مەرج بۆ خەڵکی ناوچەکە کاتێک ئێمە سەرەتا چووینە ئەوێ هیچ قوتابخانەیەکیان نەبوو&lt;ref&gt; https://adventure.howstuffworks.com/outdoor-activities/climbing/mt-everest-tourism.htm &lt;/ref&gt;، هیچ ئاسانکارییەکی پزیشکییان نەبوو، لە هەموو ئەو ساڵانەدا ٢٧ خوێندنگامان دامەزراندووە، دوو نەخۆشخانە و دەیان نۆرینگەی پزیشکیمان هەیە و دواتر پردێکمان لەسەر ڕووباری کێوی دروست کردووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Foreign Correspondent - 29/4/2003: Interview with Sir Edmund Hillary|ناونیشان=https://www.abc.net.au/foreign/stories/s843061.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131114194558/https://www.abc.net.au/foreign/stories/s843061.htm|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}&lt;/ref&gt; یەکێک لە لووتکە پێشەکیەکان ڕیچارد باس (لە ناوبانگی حەوت لووتکە) لە ساڵی ٢٠٠٣ ڕای گەیاند کە &quot;شاخەوانەکان دەبێت ئەزموونی بەرزی بەرزیان هەبێت پێش ئەوەی هەوڵی شاخە گەورەکان بدەن. خەڵک لە جیاوازی نێوان شاخێکی (٦١٠٠ م) و  (٨٨٠٠ م) تێناگەن. ئەوە تەنها بیرکاری نیە. کەمبوونەوەی ئۆکسجین لە هەوادا گونجاوە لەگەڵ بەرزایی باش، بەڵام کاریگەری لەسەر جەستەی مرۆڤ ناتەواوە-چەماوەیەکی بەرچاو. خەڵک بە 6,190 م یان 20,320 فەتی بەرز دەبێتەوە یان ئەکۆنکاگوا [6,960 م و بیردەکەنەوە، 'هێک، من هەستێکی زۆر باشم لێرە، من هەوڵ دەدەم ئیڤرست' بەڵام ئەوە وانییە&quot;.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=How Much Does It Cost to Climb Everest? 2021 Edition|ناونیشان=https://www.climbing.com/news/how-much-does-it-cost-to-climb-everest-2021-edition/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Climbing}} &lt;/ref&gt;

==یاساشکێنی==
بەشی تبتی- چینی بە &quot;دەرەوەی کۆنتڕۆڵ&quot; مەزەندە کراوە بەهۆی زۆڕی دزی و هەڕەشەوە.
هەندێک لە شاخەوانەکان ڕاپۆرتی دزیەکانیان داوە کە هەرچی پارە هەیە لێیان دزراوە.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠١٧|سەردێڕ=Two Climbers Return to Everest to Snapchat the Summit|ناونیشان=https://www.nationalgeographic.com/adventure/article/cory-richards-adrian-ballinger-climbers-mount-everest-unfiltered-expedition-2017|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Adventure|زمان=en}} &lt;/ref&gt; ڤیتۆر نیگرتی، یەکەم بەرازیلی بوو کە بە بێ ئۆکسجین وەک بەشێک لە هەوڵەکانی دەیڤد شارپ سەرچیاکە کەوت، لە ماوەی دابەزینیدا گیانی لەدەستدا، هەروەها دزینی گێڕ و خواردن لە کامپی بەرزاییەوە لەوانەیە بەشداریان کردبێت.&lt;ref&gt; https://explorersweb.com/?id=15994 &lt;/ref&gt;
یەکێک لە شاخەوانەکان وتی:&quot;چەند ئەندامێک بە زەبری زۆرەوە، گەڕی دزرا و هەڕەشە لە من و هاوەڵی سەرکەوتنم، میشێل کۆداس کرا، کە لە ئێستادا بارودۆخێکی سەختی زیاتر دروست کرد&quot;. میشێل کۆداس جگە لە دزی، لە کتێبەکەیدا باسی دەکات، تاوانە باڵاکان: چارەنووسی ئیڤرست لە تەمەنێکی چاوچنۆکدا ڕێنوێنی ناشێرپاییەکان&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Explorersweb|ناونیشان=https://explorersweb.com/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Explorersweb}} &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Explorersweb|ناونیشان=https://explorersweb.com/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Explorersweb}} &lt;/ref&gt;، لەشفرۆشی و قومارکردن لە خێوەتگای بنچینەیی تبت، ساختەکاری
لایەنی چینی ئیڤرست لە تبت بە &quot;دەرەوەی کۆنتڕۆڵ&quot; دانراوە دوای ئەوەی کە کەنەدییەکە هەموو گێڕەکەی دزرا و لەلایەن شێرپاکەیەوە چۆڵ کرا.&lt;ref&gt; http://views.washingtonpost.com/leadership/guestinsights/2010/04/everest-climb.html &lt;/ref&gt; شێرپایەکی تر یارمەتی قوربانیەکەی دا کە بە سەلامەتی لە چیاکە بڕوات و هەندێک گێڕی بێسەروشوێنی پێ ببەخشێت.&lt;ref&gt; https://www.motherjones.com/media/2008/02/go-sell-it-mountain/ &lt;/ref&gt; هەروەها شاخەوانەکانی تر باس لە بێسەروشوێنکردنی بوتڵی ئۆکسجینیان کردووە، کە لەوانەیە بەهای سەدان دۆلار بێت سەدان کەس لە شاخەوانەکان بە چادری خەڵکدا تێپەڕن و پاراستنیان لە دژی دزی قورس کردووە لە کۆتاییەکانی ساڵی ٢٠١٠دا، ڕاپۆرتەکانی دزینی بوتڵی ئۆکسجین لە کامپەکان باوتر بوون.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Everest base camp a 'wild-west town'|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6897591.stm|ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en-GB}} &lt;/ref&gt;

== مانگرتنی کۆڵبەرە شێرپاییەکان==
لە ١٨ی نیسانی ٢٠١٤، لە یەکێک لە خراپترین کارەساتەکاندا ١٦ شێرپایی لە نیپال بەهۆی ئەو ڕەنووی بەفرە گیانیان لە دەستدا کە لە چیای ئیڤرست هاتەخوارەوە. لە وەڵامی ئەو [[تراژیدیا]]یەدا، چەندین ڕێبەری شێرپایی لە کارەکەدا ڕۆشتن و زۆربەی هاوبەشگاکانی  سەرکەوتن لە ڕێزی خەڵکی شێرپا هاوبەشی ماتەمینیەکە بوون و هاوکاریان بوون لە دەرهێنانی جەستەکانیان. دواتر ویستیان کار سەرکەوتن درێژە پێ بدەن بەڵام مشتومڕێکی زۆر هەبوو بۆ بەردەوامبوون لەو ساڵەدا.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Injured Sherpa Explains Why He'll Never Climb Mount Everest Again|ناونیشان=https://www.npr.org/sections/parallels/2014/04/24/306390312/injured-sherpa-explains-why-hell-never-climb-mount-everest-again|newspaper=NPR.org|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en}} &lt;/ref&gt;  یەکێک لەو مەسەلانەی کە کاری کردە سەر شێرپاییەکان داواکاری زۆری شاخەوانانی بیانی بوو کە بەسەر شێرپاییەکان دەیانسەپاند.&lt;ref&gt; http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=305178526 &lt;/ref&gt;

== وەرزشوانە سەرسەختەکانی ئیڤرست==
یۆیچیرۆ میورا بوو بە یەکەم پیاو کە لە ساڵی ١٩٧٠دا توانی لەچیای ئیڤرست خلیسکانێ بکات. ئەو نزیکەی ١٣٠٠ مەتر ستوونی دابەزی لە کۆلی باشوورەوە پێش ئەوەی بگات بەناوچە بەردەڵان و سەختەکان. ستیفان گات و مارکۆ سیفردی لە ساڵی ٢٠٠١دا سوارچاکیان لە چیاکەدا کرد&lt;ref&gt; https://www.snowboarder.com/ &lt;/ref&gt;.هەروەها لە ساڵی ٢٠٠٦ تۆماس ئۆلسنی سوێدی و تۆرمۆد گرانهایمی نۆرویژی پێکەوە لە بەری باکوورەوە خلیسکانێیان کرد.بەڵام تەختەخلیسکەکەی ئۆلسن شکا کاتێک کە لە بەرزی ٨٥٠٠ مەتردا ویستی لەسەر گردێکی ناو کۆلۆری نۆرتۆندا پازبدات بۆ خوارەوە دوای ئەوەی توانی دوو کیلۆمەتر و نیو ببڕێت ، هەرچی گرانهایم بوو ئەو توانی بەرەو خێوەتگەی سێی دابەزێت.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Unsworth|یەکەم=Walt|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/Everest.html?id=STs1loP7sfsC|سەردێڕ=Everest: The Mountaineering History|ڕێکەوت=٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=Mountaineers|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٩٨٨٦-٦٧٠-٤|زمان=en}} &lt;/ref&gt; هەروەها مارکۆ سیفردی لە ساڵی ٢٠٠٢ لە دووەمین گەشتە بەفرینەکەیدا کۆچی دوایی کرد. ئەو خلێسکەرانە سەرەتا لە بەرزاییەکان بە هێواشی دادەبەزن تا دەگەنە خێوەتگا نزمەکان ئینجا کەم کەمە خێراییان زیاد دەکەن ئەم شێوازە بۆتس شێوازێکی تایبەتی ئیڤرست.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Skiing Down The World's Highest Peaks {{!}} Iglu Ski|ناونیشان=https://www.igluski.com/guides/advanced/highest-peaks-and-skiing-everest|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.igluski.com}} &lt;/ref&gt; لە ساڵی ١٩٨٦ ستیڤ مەککینی سەرکردایەتی گەشتێکی کرد بۆ چیای ئیڤرست، کە لە ماوەی ئەودا بوو بە یەکەم کەس کە لە شاخەکەدا خلیسکانێ بەم شێوازە باوە ئەنجام بدرێت. پیاوی فەڕەنسی ژان مارک بۆیڤین لە ساڵی ١٩٨٨ یەکەم کەس بوو کە توانی بە پاراگلاید لەچیای ئیڤرست دابەزێت کە لە چەند خولەکێک دابەزی لە بەری خوارووی ڕۆژهەڵاتەوە بۆ خێوەتگەی خوارەوە.&lt;ref&gt; http://www.himalayandatabase.com/ &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Ultimate Adventure Bucket List - Dream Trip: Make the Ultimate Descent -- National Geographic|ناونیشان=http://adventure.nationalgeographic.com/adventure/trips/bucket-list/2013/ultimate-descent/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121201122104/http://adventure.nationalgeographic.com/adventure/trips/bucket-list/2013/ultimate-descent|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; لە ساڵی ٢٠١١ دوو نیپالی لە لووتکەی ئیڤرستەوە بە ٥٠٠٠ مەتر لە ماوەی ٤٥ خولەکدا دابەزینێکیان ئەنجامدا .لە ٥ی ئایاری ٢٠١٣ هاوبەشگای خواردنەوەی ڕێد بول پاڵپشیتی ڤالێری ڕۆزۆڤی کرد تابتوانێت بە سەرکەوتوویی لە بنکەی شاخەکە بازبدات لە کاتی لەبەرکردنی جلی باڵ، ڕیکۆردێکی دانا بۆ بەرزترین بازدانی بنکەی جیهان لە مێژوودا.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Tomas Olsson found dead - Skiing down from the North side of Mount Everest ended in tradegy!|ناونیشان=http://www.travelexplorations.com/tomas-olsson-found-dead-skiing-down-from-the-north-side-of-mount-everest-ended-in-tradegy.326749-18558.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.travelexplorations.com}} &lt;/ref&gt;

==مەڵبەندە ئاینیەکان==
بەشی باشووری چیای ئیڤرست بە یەکێک لە چەندین &quot;دۆڵی شاراوە&quot; دادەنرێت کە لەسەدەی نۆیەمدا لەلایەن پادماسامباڤا دیاری کراون وەک شوێنی لەدایکبوونی &quot;لوتوس لەدایک بوو&quot;.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=NOVA Online {{!}} Everest {{!}} Rongbuk Monastery|ناونیشان=https://www.pbs.org/wgbh/nova/everest/history/rongbukmon.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.pbs.org}} &lt;/ref&gt;
لەنزیک بنکەی باکووری ئیڤرست پەرستگای مۆنێگباک هەیە، کە پێی دەوترێت &quot;بەرگەی پیرۆز بۆ چیای ئیڤرست، بە دیمەنی هەرە دراماتیکی جیهان&quot; شوێنێکی پیرۆزە بۆ شێرپاییەکانی نیشتەجێی ئیڤرست لە ناوچەی خومبووی نیپال، ئەم پەرستگایە( ڕۆنگبوک) شوێنێکی گرنگی حەجیە بۆ شێرپاکان، کە لە چەند ڕۆژێکدا گەشتی بۆ دەکەن و لەکۆندا لەپێناویدا بەسەر هیمالایەدا هەردەگەڕێن لە ڕێگەی نەنگپا لا. باوەر وایە کە میۆلانگسانگما، بوودێکی تبتی &quot;خودای بەخشینە تەواونەکراوەکان&quot;ە،کە پێشتر لە لووتکەی چیای ئیڤرست ژیاوە. بە وتەی پێشەوایانی شێرپا بوودایی، چیای ئیڤرست کۆشک و شوێنی یاری میۆلانگسانگمایە و هەموو شاخەوانەکان تەنها بە بەشێک پێشوازی لە میوانەکان دەکەن و بەبێ بانگهێشت دەتوانن سەردانی بکەن.
هەروەها خەڵکی شێرپا لەو باوەڕەدان کە چیای ئیڤرست و باڵەکانی ڕۆحی پیرۆزن و مرۆڤ دەبێت لە کاتی تێپەڕینی ئەم چیایە پیرۆزەدا ڕێزدار بێت.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠١٣|سەردێڕ=Mount Everest Fight Raises Questions About Sherpas|ناونیشان=https://www.nationalgeographic.com/travel/article/130501-mount-everest-fight-sherpas-sahibs-world-mountain-climbing|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Travel|زمان=en}} &lt;/ref&gt;
[[پەڕگە: Rongbuk Monastery Everest.jpg |وێنۆک|پەرستگایەک لە قەدپاڵی ئیڤرست.]]

==پیسکردنی ژینگە==
لە ساڵی ٢٠١٥ سەرۆکی کۆمەڵەی شاخەوانی نیپال هۆشداریدا کە پیسبوونی ژینگەی ئیڤرست بەهۆی پاشەڕۆی مرۆڤ گەیشتووەتە ئاستێکی مەترسیدار،پتر لە ١٢٠٠٠ کیلۆگرام لە پاشەڕۆکانی مرۆڤ بۆ هەر وەرزێک لەسەر چیایەکە دەمێنێتەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=هۆشداری دەدرێت لەگەرمبوون و پیسبوونی لوتكەی ئێڤرست|ناونیشان=https://www.gksat.tv/details.aspx?jimare=79616&amp;cor=eraq|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.gksat.tv|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211004020651/https://www.gksat.tv/details.aspx?jimare=79616&amp;cor=eraq|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; ئەم پیسیە لەسەر ڕێچکەکان و کەناراوی ڕێگاکان بەدرێژایی لووتکە بەدی دەکرێت،ئەم پیسیانە بۆتە هۆی دروستبوونی  چوار زبڵخانەی گەورە لە دامێن و ترۆپکی چیایەکە.&lt;ref&gt; https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2015/03/03/decades-of-human-waste-have-made-mount-everest-a-fecal-time-bomb/ &lt;/ref&gt; شاخەوانانی سەرەوەی خێوەتگەی بنکە بەدرێژایی مێژووی ٦٢ ساڵەی شاخەوانی چیایەکە خاشاکیان لە چیایەکە فڕێداوە کە لە هەموو شوێنێک ئەم خاشاک و پیسیانە بەدی دەکرێت&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Major cleanup of Everest aims to bring back 10,000kg of garbage, bodies of dead climbers|ناونیشان=https://www.straitstimes.com/asia/south-asia/major-clean-up-of-everest-aims-to-bring-back-10000kg-garbage-bodies-of-dead-climbers|newspaper=The Straits Times|ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|issn=0585-3923|زمان=en}} &lt;/ref&gt;، بنکەی خێوەتگە زۆرترین چالاکی بەخۆوە دەبینێت لەچاو هەموو خێوەتگاکانی تر چونکە شاخەوانەکان بەردەوامن و لەوێ پشوو دەدەن لە کۆتاییەکانی ساڵی ١٩٩٠دا شاخەوانان دەستیان کرد بە بەکارهێنانی ئاودەستی گەڕۆک کە لە پلاستیکی شینی ١٩٠ لیتری پێک هاتووە لەگەڵ کورسییەک کە بەیەکەوە دەنووسێندرێن.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=China closes its Everest base camp to tourists|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-47249141|newspaper=BBC News|ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en-GB}} &lt;/ref&gt;
کێشەی پاشەڕۆی مرۆڤ بە بوونی بەفیڕۆدانی زیاتری ئەنۆدین تێکەڵ دەکرێت: تانکی ئۆکسجینی سەرفکراو، چادری چۆڵکراو، قونات و بوتڵی بەتاڵ. حکوومەتی نیپالی ئێستا شاخەوانانی ناچارکردووە پارەی هەشت کیلۆ پاشەڕۆ بدەن لەکاتی دابەزیندا.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠١٥|سەردێڕ=Peak Poop: The Feces Problem on Everest Needs a Solution|ناونیشان=https://www.outsideonline.com/outdoor-adventure/climbing/peak-poop-feces-problem-everest-needs-solution/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Outside Online|زمان=en-US}} &lt;/ref&gt;
لە مانگی شوباتی ٢٠١٩ بەهۆی کێشەی زیادکردنی پاشەڕۆ، چین خێوەتگای سەرەکی لە لای ئیڤرست داخست بۆ سەردانیکەران بەبێ ئەوەی کە ڕێگەپێدانی سەرکەوتن بدەن. گەشتیارەکان ڕێگەپێدراون تا ئەو شوێنە بڕۆن کە مۆنیسک بووک بۆی داناون. لە مانگی نیسانی ساڵی ٢٠١٩دا [[شارەوانی]] گوندی خومبو پاسانگلهامو-ی ناوچەی سۆلوخومبو هەڵمەتێکی بۆ کۆکردنەوەی نزیکەی ١٠ هەزار کیلۆ لە خاشاک لە ئیڤرست دەستپێکرد.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠١٥|سەردێڕ=The top of Mount Everest is awash with human poo|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/climate-change/news/human-waste-left-by-climbers-on-mount-everest-is-causing-pollution-and-could-spread-diseases-10081562.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Independent|زمان=en}} &lt;/ref&gt;

==کەشوھەوا==
چیای ئیڤرست کەشوھەوایەکی جەمسەری هەیە ([[پۆلێنکردنی ئاووھەوای کوپێن]])تێیدا هەموو مانگەکانی ساڵ دەیبەستێت.
{{Weather box &lt;!--Infobox begins--&gt;
|collapsed=    &lt;!--Any entry in this line will make the template initially collapsed. Leave blank or remove this line for uncollapsed.--&gt;
|open=         &lt;!--Any entry in this line will make the template permanently open, and remove the hide button. Remove this line for a collapsable table.--&gt;
| width        =  auto !-- Width parameter for wikitable, default width=90%. Leave blank for wikitable with no width defined. Set width=auto to fit the table in the next available space automatically. --&gt;
|metric first= yes
|single line=  yes
|location=     Mount Everest

|Jan avg record low C= -36
|Feb avg record low C= -35
|Mar avg record low C= -32
|Apr avg record low C= -31
|May avg record low C= -25
|Jun avg record low C= -20
|Jul avg record low C= -18
|Aug avg record low C= -18
|Sep avg record low C= -21
|Oct avg record low C= -27
|Nov avg record low C= -30
|Dec avg record low C= -34
&lt;!--Mandatory fields, source--&gt;
|source 1= &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://www.topchinatravel.com/mount-everest/the-climate-of-mount-everest.htm |سەردێڕ= Monthly Average Coldest temperature on Everest Summit |بڵاوکەرەوە= topchinatravel.com/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠١٥}}&lt;/ref&gt;
|source 2=
}}

==ناوەکانی تری==
ئەم چیایە بە درێژایی مێژووی هەندێک ناوی تری هەبووە:
* لووتکەی XV (ڕاپرسی ئیمپراتۆری بەریتانی)
* چیای باستەرد&quot;زۆڵ&quot; (هیلاری).&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pokharel|یەکەم=By Phurba Sherpa and Sugam|ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠١٦|سەردێڕ=Mount Everest deaths: Body of 5th climber located|ناونیشان=https://www.cnn.com/2016/05/27/asia/everest-climbing-deaths/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=CNN|زمان=en}} &lt;/ref&gt;
* چیای چۆمۆلۆنگما ناوی تبتی ڕۆمانی.
* چیای قۆمۆلانگما ناوی چینی ڕۆمانی.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Qomolangma Feng, Nepal - Geographical Names, map, geographic coordinates|ناونیشان=https://geographic.org/geographic_names/name.php?uni=-1506739&amp;fid=4445&amp;c=nepal|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=geographic.org}} &lt;/ref&gt;
* چیای ساگار ماتا،ناوی نیپالی.
* چیای دێودونگها ناوی دارجیلینگی کۆن.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mystery on Everest: did Mallory and Irvine reach the summit in 1924?|ناونیشان=https://www.historyextra.com/period/20th-century/mystery-everest-mallory-irvine-climb-disappearance-what-happened/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=HistoryExtra|زمان=en}} &lt;/ref&gt;
* چیای ئیڤرست، ناوی باوی ئینگلیزی.
* چیای گاوری شانکار یان گاوریسانکار؛ لە سەردەمی ئێستادا ناوەکە بەکاردێت بۆ لووتکەیەکی جیاواز نزیکەی ٣٠ میل دوورتر، بەڵام جاروبار بەکارهێنراوە تا نزیکەی ساڵی ١٩٠٠.&lt;ref&gt; {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ahluwalia|یەکەم=H. P. S.|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/Faces_of_Everest.html?id=EK-CAAAAMAAJ|سەردێڕ=Faces of Everest|دوایین٢=Ahluwalia|یەکەم٢=H. P.|ڕێکەوت=١٩٧٨|بڵاوکەرەوە=Vikas Publishing House|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٠٦٩-٠٥٦٣-٢|زمان=en}} &lt;/ref&gt;
[[پەڕگە: Himalaya annotated.jpg |ناوەڕاست|350px |وێنۆک|بنۆڕە هەردوو ڕێچکەی باکوور و باشووری لووتکەکە.]]

==بەستەرە دەرەکیەکان==

==ئەمانەش ببینە==

==سەرچاوەکان==
{{سەرچاوەکان|٢}}

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
{{کۆمنز}}

{{تووڵی دەروازە|چین|ھیندستان|چیاکان}}
{{پۆلی کۆمنز|Mount Everest}}

[[پۆل:بەرزرترین شوێنی وڵاتەکان]]
[[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]]
[[پۆل:کێوە نێودەولەتییەکانی ئاسیا]]
[[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی چینی]]
[[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]]
[[پۆل:چیای ئێڤەرست]]
[[پۆل:شوێنە سەرەنج ڕاکێشەکانی گەشتیاری لە نیپاڵ]]
[[پۆل:ھیمالایا]]
[[پۆل:کێوەکانی چین]]
[[پۆل:حەوت لووتکە]]</text>
      <sha1>0dqzh9ifoowaaa6k3ddhaezasagcej5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:چیای ئیڤرست</title>
    <ns>1</ns>
    <id>192994</id>
    <revision>
      <id>1578127</id>
      <parentid>1561106</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T13:26:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52005" sha1="gw72ndilsxp2ykmw262fo2ms5ftodfu" xml:space="preserve">==بارکردنی وێنەی شاخەوانێک==
[[بەکارھێنەر:فەرهاد|فەرهاد]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:فەرهاد|لێدوان]]) ‏٠٧:٥٨، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC)
بەڕێز @[[بەکارھێنەر: Sakura emad]]ئەگەر دەکرێت لەم بەستەرە https://www.rudaw.net/sorani/world/260920215 جوانترین و شیاوترین وێنە باربکەیت بۆ ئەم وتارە پێویستمانە.ئەزیەتت دەدەم چاوەکەم.[[بەکارھێنەر:فەرهاد|فەرهاد]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:فەرهاد|لێدوان]]) ‏٠٧:٠٩، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC)

:سڵاو بەرێز @[[بەکارھێنەر:فەرهاد|فەرهاد]] [https://www.rudaw.net/Library/Assets//Gallery/Photos/Photos2021/1Sep-1Oct-2021/Others/allai-kurdisstan-26092021/PhotoStory00_00006.jpg ئەمەت] پێ چۆنە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٧:٢٢، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC)
:: بەڕێز @[[بەکارھێنەر: Sakura emad]]زۆر جوانە بەس ئەگەر بکرێت تەنیشتەکانی ببڕێت (بەشەڵێڵەکەی).بژیت.[[بەکارھێنەر:فەرهاد|فەرهاد]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:فەرهاد|لێدوان]]) ‏٠٧:٣١، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC)
:::لەڕاستیدا لۆگۆی [[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو تیڤی]] لەسەرە دەترسم کێشە بێت لەڕووی یاسایەوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٧:٣٦، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC)
:::وە بەڕێز @[[بەکارھێنەر:فەرهاد|فەرهاد]] تکایە سەرە بابەت بۆ وتووێژەکە ھەڵبژێرە، بۆ ھەموو وتوێژەکێک پێشنیار دەکەم وا بکەن بۆ [[یارمەتی:ئەرشیڤکردنی پەڕەکان|ئەرشیڤکردن]] گرنگە [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٧:٣٦، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC)
:::: بەڕێز @[[بەکارھێنەر: Sakura emad]]ڕووداو دەزگایەکی بڵاوکردنەوەیە لەکاتی بارکردن دەتوانی ئاماژەی پێبدەی وەک هەزارەها وێنەی تری ویکیپیدیاکانی تر.دووەم ڕووداو مافی نیە هەربۆیە لۆگۆی خۆی نەخستۆتە سەر وێنەکە بەلکو تەنیشتەکانی لێڵ کردووە و درووشمەکەی لەوێ داناوە،بۆیە دەکرێت تەنها وێنە تەواوەکە وەربگرین.بژیت[[بەکارھێنەر:فەرهاد|فەرهاد]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:فەرهاد|لێدوان]]) ‏٠٧:٥٧، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC)
:::::زانیاری تەواوم نییە حەز دەکەم پرسیار لە بەڕێز @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] بکەم بۆ ئەمەیان. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٨:٠١، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC)
:::::: زۆر چاکە.[[بەکارھێنەر:فەرهاد|فەرهاد]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:فەرهاد|لێدوان]]) ‏٠٨:٢٨، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC)
::::::: سڵاو، ئەم وێنانە مافی لەبەرگرتنەوەیان پارێزراوە. پێم باش نییە کە دایان بنێین، چونکە ئەو کەسانە دەکرێ سکاڵا بکەن و ویکیمیدیا ئاگادار بکەنەوە. بۆیە پێم باشە کە خۆمان بەدوور بگرین لە هەموو جۆرە وێنەیەکی ئاوا، ئینجا ئەگەر ویکیمیدیا بزانێت کە وێنەیەکی زۆری ئاوا بارکراوە ئەوا بۆ ئێمە باش نابێت. سەبارەت بە لاتەنیشتە لێڵەکان ئەوا بۆئەوە کردوویانە چونکە خۆی وێنەکە ستوونییە و هەندێک وێنەش ئاسۆیی بۆئەوەی هەردووکیان لە وێبسایتەکە لە یەک ئاستدا بن ئەوا بەمجۆرەیان کردووە + ڕووداو لۆگۆی خۆیشی داناوە + لەفووتەری ماڵپەڕەکەیان نووسیویانە &quot;© مافی بڵاوکردنەوەی پارێزراوە بۆ رووداو 2021&quot;. ئەگەر یەک شت بتوانیت، ئەویش پەیوەندیکردنە بەو کەسە لە فەیسبووک، داوای لێبکەیت کە خۆی وێنەکان ئەپلۆد بکات و بەمەش هیچ کێشەیەکمان نابێت. بەڵام ئەو وێنانەی ڕووداو نا، بەڵکوو ئەوانەی لای خۆیەتی. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١٣:٣٦، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC)
:::::::: بەڕێز [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]]دەست خۆش کاکۆ.[[بەکارھێنەر:فەرهاد|فەرهاد]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:فەرهاد|لێدوان]]) ‏١٦:٠٠، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC)
::::::::: {{و|فەرهاد}} ئەزیزت، زۆر خۆشحاڵم کە بەردەوامیت لە پەرەپێدانی ئەم وتارانە :) [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏١٨:٠٥، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC)
::::::::::خۆشحاڵ دەبم ئەگەر بتوانی چاوێکی لێ بکەیت و لە کێشەکانی ئاگادارم بکەیتەوە،دەستەکانت دەکوشم چاوەکەم.[[بەکارھێنەر:فەرهاد|فەرهاد]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:فەرهاد|لێدوان]]) ‏٠٢:٣٧، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)
::::::سڵاو؛ دەتوانی هاوکارم بی لە چاکسازیەکانی ئەم وتارە،داڕێژەکان ،خشتەکان ، سەرچاوەکان ، وێنەکان یان ئەگەر توانیت بەسەری دابچیتەوە.بژیت چاوەکەم.[[بەکارھێنەر:فەرهاد|فەرهاد]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:فەرهاد|لێدوان]]) ‏٠٢:٣٦، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)
::::::: بەڕێز [[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]سپاس بۆ دەستکاریەکانت، دەکرێت هەندێک چاکسازی لە داڕێژەکان ئەنجام بدەیت،دەستەکانت خۆش.[[بەکارھێنەر:فەرهاد|فەرهاد]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:فەرهاد|لێدوان]]) ‏٠٢:٤٥، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)
::::::::سڵاو بەڕێز @[[بەکارھێنەر:فەرهاد|فەرهاد]] من بەسەرداچوونەوەیەکم بۆ سەرچاوەکان کرد. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 💖Sakura Hana🌸]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٠٦:٣٣، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[چیای ئیڤرست]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=867651 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160901215435/http://www.accuweather.com/en/weather-news/window-of-opportunity-everest/64450 بۆ http://www.accuweather.com/en/weather-news/window-of-opportunity-everest/64450 زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160901215435/http://www.accuweather.com/en/weather-news/window-of-opportunity-everest/64450 بۆ http://www.accuweather.com/en/weather-news/window-of-opportunity-everest/64450 زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏١٧:٣٦، ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ٦ بەستەری دەرەکیی [[چیای ئیڤرست]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=875316 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://www.webcitation.org/6HlA6jHZK?url=http://www.adventurestats.com/tables/8000ergeo.shtml بۆ http://www.adventurestats.com/tables/8000ergeo.shtml زیاد کرا
*{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://www.xinhuanet.com//english/2005-10/09/content_3597013.htm
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120715023449/http://www.cfcenter.co.il/dsinfo.htm بۆ http://www.cfcenter.co.il/dsinfo.htm زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150923175946/http://mentalfloss.com/article/30757/5-mountains-deadlier-everest بۆ http://mentalfloss.com/article/30757/5-mountains-deadlier-everest زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211019005425/https://consent.yahoo.com/v2/collectConsent?sessionId=1_cc-session_bf839b5c-44ae-493c-af71-329bdb5454f9 بۆ https://consent.yahoo.com/v2/collectConsent?sessionId=1_cc-session_bf839b5c-44ae-493c-af71-329bdb5454f9 زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170402234654/http://www.theweek.co.uk/politics/14247/what-killed-peter-kinloch-%E2%80%98left-die%E2%80%99-everest بۆ http://www.theweek.co.uk/politics/14247/what-killed-peter-kinloch-%25E2%2580%2598left-die%25E2%2580%2599-everest زیاد کرا
*{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.anxiety.org/oxygen-deprivation-dementia
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190730093801/http://www.boukreev.org/The%20Oxygen%20Illusion.htm بۆ http://www.boukreev.org/The%20Oxygen%20Illusion.htm زیاد کرا
*{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.natgeofe.com/404

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏٠٢:١٧، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای ئیڤرست]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=965551 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*بەستەری ئەرشیڤ https://www.webcitation.org/6HlA6jHZK?url=http://www.adventurestats.com/tables/8000ergeo.shtml گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20140108073753/http://www.adventurestats.com/tables/8000ergeo.shtml لە http://www.adventurestats.com/tables/8000ergeo.shtml

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏١٦:٥٩، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای ئیڤرست]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=996030 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170919164610/https://www.anxiety.org/oxygen-deprivation-dementia بۆ https://www.anxiety.org/oxygen-deprivation-dementia زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏١٣:٥٣، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای ئیڤرست]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1001633 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211018023838/https://blog.theclymb.com/out-there/ice-warriors-polands-golden-alpine-generation/ بۆ https://blog.theclymb.com/out-there/ice-warriors-polands-golden-alpine-generation/ زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏١٥:٢٣، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای ئیڤرست]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1100302 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171226100239/http://ngm.nationalgeographic.com/2013/06/125-everest-maxed-out/jenkins-text بۆ http://ngm.nationalgeographic.com/2013/06/125-everest-maxed-out/jenkins-text زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏١٣:١٠، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای ئیڤرست]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1132306 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220615125022/http://www.alpinist.com/doc/web11w/wfeature-polish-winter/2 بۆ http://www.alpinist.com/doc/web11w/wfeature-polish-winter/2 زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏١٣:١٧، ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای ئیڤرست]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1193118 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220326072914/http://faculty.washington.edu/hueyrb/pdfs/AAJEverest2003.pdf بۆ http://faculty.washington.edu/hueyrb/pdfs/AAJEverest2003.pdf زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏٠٥:٣٦، ١٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای ئیڤرست]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1196672 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211008090812/https://outdoorinquirer.com/mount-everest-deaths/ بۆ https://outdoorinquirer.com/mount-everest-deaths/ زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏١٩:١٤، ٢ی ئازاری ٢٠٢٤ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای ئیڤرست]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1214399 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211018023847/https://winterclimb.com/articles/item/111-mount-everest-first-winter-ascent-1980 بۆ https://winterclimb.com/articles/item/111-mount-everest-first-winter-ascent-1980 زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏١٣:٥٦، ١٧ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای ئیڤرست]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1222922 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211019011952/https://developingworldconnections.org/trip/nepal-october-2022/ بۆ https://developingworldconnections.org/trip/nepal-october-2022/ زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏١١:١٣، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ٣٣ بەستەری دەرەکیی [[چیای ئیڤرست]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1317318 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://outdoorinquirer.com/mount-everest-deaths/
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.harappa.com/engr/darjeeling.html
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.nepalgov.gov.np/countryprofile.php
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.alpineresearch.ch/alpine/en/presse1.html
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.mos.org/Everest/exhibit/platetectonics.htm
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.nationalgeographic.com/features/99/everest/roof_content.html
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.adventureandscience.org/high-plants.html
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.theuiaa.org/news_86_Everest-weather-station-goes-online
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.sfar-evev06.ch/en/expeditions/everest52f.html
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.everesthistory.com/time3.htm
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://imagingeverest.rgs.org/Concepts/Virtual_Everest/-116.html
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.honours.govt.nz/honours/lists/onz
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.everesthistory.com/everestsummits/summits70.htm
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://winterclimb.com/articles/item/111-mount-everest-first-winter-ascent-1980
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://blog.theclymb.com/out-there/ice-warriors-polands-golden-alpine-generation/
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.alpinist.com/doc/web11w/wfeature-polish-winter/2
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.newscientisttech.com/article_view/default.jsp
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.abc.net.au/news/newsitems/200605/s1645603.htm
*بەستەری ئەرشیڤ https://web.archive.org/web/20171226100239/http://ngm.nationalgeographic.com/2013/06/125-everest-maxed-out/jenkins-text گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20130607230858/http://ngm.nationalgeographic.com/2013/06/125-everest-maxed-out/jenkins-text لە http://ngm.nationalgeographic.com/2013/06/125-everest-maxed-out/jenkins-text
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.foxnews.com/world/2015/08/07/4-sections-trekking-route-to-mount-everest-were-damaged-by-earthquake/
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.teameverest03.org/everest_info/index.html
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://archive.rubicon-foundation.org/7616
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.everest1953.co.uk/Facts.php
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.montana.edu/everest/facts/morefacts/ff06.htm
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.xtreme-everest.co.uk/news_detail.php?article=196
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.altitude.org/oxygen_levels.php
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://www.anxiety.org/oxygen-deprivation-dementia
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.salon.com/wlust/feature/1998/08/cov_03feature3.html
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.salon.com/wlust/feature/1998/08/07featurea.html
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2010/10/22/money/first-everest-ascent-in-autumn-in-10-yrs/214039/
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://developingworldconnections.org/trip/nepal-october-2022/
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://www.abc.net.au/foreign/stories/s843061.htm
*بەستەری ئەرشیڤ https://web.archive.org/web/20150918123049/http://adventure.nationalgeographic.com/adventure/trips/bucket-list/2013/ultimate-descent/ گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20121201122104/http://adventure.nationalgeographic.com/adventure/trips/bucket-list/2013/ultimate-descent لە http://adventure.nationalgeographic.com/adventure/trips/bucket-list/2013/ultimate-descent/

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏٠٧:٣٣، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ٢٣ بەستەری دەرەکیی [[چیای ئیڤرست]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1329742 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211008090812/https://outdoorinquirer.com/mount-everest-deaths/ بۆ https://outdoorinquirer.com/mount-everest-deaths/ زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070314011131/http://www.nepalgov.gov.np/countryprofile.php بۆ http://www.nepalgov.gov.np/countryprofile.php زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070103165811/http://www.alpineresearch.ch/alpine/en/presse1.html بۆ http://www.alpineresearch.ch/alpine/en/presse1.html زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20061108172757/http://www.mos.org/Everest/exhibit/platetectonics.htm بۆ http://www.mos.org/Everest/exhibit/platetectonics.htm زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120425233903/http://www.adventureandscience.org/high-plants.html بۆ http://www.adventureandscience.org/high-plants.html زیاد کرا
*شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.cfcenter.co.il/dsinfo.htm
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090105213822/http://www.theuiaa.org/news_86_Everest-weather-station-goes-online بۆ http://www.theuiaa.org/news_86_Everest-weather-station-goes-online زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110308015050/http://www.sfar-evev06.ch/en/expeditions/everest52f.html بۆ http://www.sfar-evev06.ch/en/expeditions/everest52f.html زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070414143647/http://imagingeverest.rgs.org/Concepts/Virtual_Everest/-116.html بۆ http://imagingeverest.rgs.org/Concepts/Virtual_Everest/-116.html زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211018023847/https://winterclimb.com/articles/item/111-mount-everest-first-winter-ascent-1980 بۆ https://winterclimb.com/articles/item/111-mount-everest-first-winter-ascent-1980 زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211018023838/https://blog.theclymb.com/out-there/ice-warriors-polands-golden-alpine-generation/ بۆ https://blog.theclymb.com/out-there/ice-warriors-polands-golden-alpine-generation/ زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220615125022/http://www.alpinist.com/doc/web11w/wfeature-polish-winter/2 بۆ http://www.alpinist.com/doc/web11w/wfeature-polish-winter/2 زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130607230858/http://ngm.nationalgeographic.com/2013/06/125-everest-maxed-out/jenkins-text بۆ http://ngm.nationalgeographic.com/2013/06/125-everest-maxed-out/jenkins-text زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090423042451/http://archive.rubicon-foundation.org/7616 بۆ http://archive.rubicon-foundation.org/7616 زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150509045702/http://www.everest1953.co.uk/Facts.php بۆ http://www.everest1953.co.uk/Facts.php زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160305013250/http://www.montana.edu/everest/facts/morefacts/ff06.htm بۆ http://www.montana.edu/everest/facts/morefacts/ff06.htm زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080606065437/http://www.xtreme-everest.co.uk/news_detail.php?article=196 بۆ http://www.xtreme-everest.co.uk/news_detail.php?article=196 زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170611073650/http://www.altitude.org/oxygen_levels.php بۆ http://www.altitude.org/oxygen_levels.php زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170919164610/https://www.anxiety.org/oxygen-deprivation-dementia بۆ https://www.anxiety.org/oxygen-deprivation-dementia زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20000303032319/http://www.salon.com/wlust/feature/1998/08/cov_03feature3.html بۆ http://www.salon.com/wlust/feature/1998/08/cov_03feature3.html زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20110514043017/http://www.salon.com/wlust/feature/1998/08/07featurea.html بۆ http://www.salon.com/wlust/feature/1998/08/07featurea.html زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211019011952/https://developingworldconnections.org/trip/nepal-october-2022/ بۆ https://developingworldconnections.org/trip/nepal-october-2022/ زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20121201122104/http://adventure.nationalgeographic.com/adventure/trips/bucket-list/2013/ultimate-descent بۆ http://adventure.nationalgeographic.com/adventure/trips/bucket-list/2013/ultimate-descent/ زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏٠٥:٥٦، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای ئیڤرست]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1376112 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230531063921/https://www.mounteverest.net/expguide/route.htm بۆ http://www.mounteverest.net/expguide/route.htm زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏٢٠:٤٤، ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای ئیڤرست]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1380352 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20201025055730/https://animals.mom.com/list-animals-mount-everest-7481.html بۆ https://animals.mom.com/list-animals-mount-everest-7481.html زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ‏١٤:١٨، ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[چیای ئیڤرست]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1412268 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211017070016/http://parked.everest1953.co.uk/ بۆ http://parked.everest1953.co.uk/ زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211016231504/https://adventureblog.net/2021/04/mt-everest-2021-an-update-from-the-high-himalaya.html بۆ https://adventureblog.net/2021/04/mt-everest-2021-an-update-from-the-high-himalaya.html زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ١٣:٣٩، ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[چیای ئیڤرست]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1433830 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220227184527/https://www.alanarnette.com/blog/2013/06/03/everest-2013-season-recap/ بۆ http://www.alanarnette.com/blog/2013/06/03/everest-2013-season-recap/ زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220804212024/https://www.alanarnette.com/blog/2014/06/09/everest-2014-season-summary-nepal-tragedy/ بۆ http://www.alanarnette.com/blog/2014/06/09/everest-2014-season-summary-nepal-tragedy/ زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ٠٩:٤٩، ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای ئیڤرست]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1469778 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170724103053/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,859710,00.html بۆ http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,859710,00.html زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ٠٦:٠٣، ٢٩ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای ئیڤرست]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1475274 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211004020651/https://www.gksat.tv/details.aspx?jimare=79616&amp;cor=eraq بۆ https://www.gksat.tv/details.aspx?jimare=79616&amp;cor=eraq زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ١٩:٠٩، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[چیای ئیڤرست]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1483420 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220804181156/https://time.com/5604758/mount-everest-deaths/ بۆ https://time.com/5604758/mount-everest-deaths/ زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211018042138/https://time.com/4007494/nepal-everest-climbers/ بۆ https://time.com/4007494/nepal-everest-climbers/ زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ١٩:٥٣، ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[چیای ئیڤرست]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1559033 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190513193901/http://www.everesthistory.com/climbers/whittaker.htm بۆ http://www.everesthistory.com/climbers/whittaker.htm زیاد کرا
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080115161830/http://www.everesthistory.com/routes.htm بۆ http://www.everesthistory.com/routes.htm زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ٠٤:٠٢، ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای ئیڤرست]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1561105 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220314055704/http://www.everesthistory.com/climbers/schmied.htm بۆ http://www.everesthistory.com/climbers/schmied.htm زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ٢١:٣٧، ٣ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیای ئیڤرست]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1578126 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150722113220/http://www.everesthistory.com/everestsummits/japanese.htm بۆ http://www.everesthistory.com/everestsummits/japanese.htm زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ١٣:٢٦، ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>gw72ndilsxp2ykmw262fo2ms5ftodfu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پێشمەرگە کوردە موسڵمانەکان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>212041</id>
    <revision>
      <id>1578050</id>
      <parentid>1578001</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:04:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14312" sha1="mtg1mff2p3e8tz0kz3lt2j5yvgziu1r" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو
| ناو                          = پێشمەرگە کوردە موسڵمانەکان
| ناوی_خۆماڵی                  = 
| زمان١                        = فارسی
| ناوی_زمان١                   = '''پیشمرگان کرد مسلمان'''
| زمان٢                        = 
| ناوی_زمان٢                   = 
| زمان٣                        = 
| ناوی_زمان٣                   = 
| زمان٤                        = 
| ناوی_زمان٤                   = 
| لۆگۆ                         = 
| ڕەنگکۆد                      = 
| سەرکردە                      = 
| سەرۆک                        = 
| سەرۆک_ئەنجومەن               = 
| سکرتێری_گشتی                 = 
| سکرتێری_یەکەم                = 
| لجە                          = 
| سکرتارییەت                   = 
| وتەبێژ                       = 
| دامەزرێنەر                   = [[محەممەد برووجێردی]]
| ناونیشانی_سەرکردە١           = 
| ناوی_سەرکردە١                = 
| ناونیشانی_سەرکردە٢           =
| ناوی_سەرکردە٢                = 
| ناونیشانی_سەرکردە٣           = 
| ناوی_سەرکردە٣                = 
| ناونیشانی_سەرکردە٤           = 
| ناوی_سەرکردە٤                = 
| ناونیشانی_سەرکردە٥           = 
| ناوی_سەرکردە٥                = 
| دروشم                        = 
| دامەزراندن                   = ١٩٧٩
| جیابوونەوە                   = 
| جیابووەتەوە_لە               = 
| پێشینە                       = 
| یەکگرتن                      = 
| پاشینە                       = 
| شوێنگە                       = 
| ڕۆژنامە                      = 
| باڵی_خوێندکار                = 
| باڵی_گەنج                    = 
| ناوی_باڵی١                   = 
| باڵی١                        = 
| ناوی_باڵی٢                   = 
| باڵی٢                        = 
| ناوی_باڵی٣                   = 
| باڵی٣                        = 
| ساڵی_ئەندامێتی               = 
| ئەندامێتی                    = 
| ئایدۆلۆژیا                   = لایەنگری لە [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران|حکوومەت]]{{ھن}}[[خومەینیزم]]{{ھن}}[[ئیسلامی سیاسی]]{{ھن}}دژایەتیی [[حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان|حیزبە کوردییەکان]]{{ھن}}دژایەتیی [[کوردایەتی]]
|شوێنی_سیاسی                   = ڕاست
| ئایین                        = [[ئیسلام]] ([[سوننە]])
| نیشتمانی                     = [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] و لقی [[بەسیج]]
| نێودەوڵەتی                   = 
| ئەوروپی                      = 
| پەرلەمانی_ئەوروپی            = 
| ناونیشانی_ئینتیما١           = 
| ئینتیما١                     = 
| ڕەنگەکان                     = 
| ناوی_کورسییەکان١             = 
| کورسییەکان١                  =
| ناوی_کورسییەکان٢             = 
| کورسییەکان٢                  = 
| ناوی_کورسییەکان٣             = 
| کورسییەکان٣                  = 
| ناوی_کورسییەکان٤             = 
| کورسییەکان٤                  = 
| سونبوول                      = 
| ئاڵا                          = 
| ماڵپەر                       = 
| وڵات                          = [[ئێران]]
| وڵات٢                         = 
| بەرپێنووس                    = 
}}
{{Infobox war faction
| name             = پێشمەرگە کوردە موسڵمانەکان
| native_name  = '''پیشمرگان کرد مسلمان'''
| war          = [[سەربەخۆییخوازیی کوردان لە ئێران|ناکۆکیی کورد و ئێران]]
| image        =
| caption      =
| active       = ١٩٧٩–ئێستا
| ideology     =
| position     =
| leaders      =
| clans        =
| headquarters = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و [[ئێران]]
| area         =
| size         =
| partof       =
| predecessor  =
| successor    =
| allies       = {{ھێمای ئاڵا|ئێران}} [[کۆماری ئیسلامیی ئێران]]
* {{flagicon image|Flag of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg}} [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]]
** {{flagicon image|Flag of Basij.svg}} [[بەسیج]]
| split        =
| opponents    = {{flagicon image|لۆگۆی ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران.jpg}} [[ناوەندی ھاوکاریی حیزبەکانی کوردستانی ئێران|ناوەندی ھاوکاری]]{{ھن}}
{{flagicon image|Flag of Partiya Demokrat a Kurdistana Îranê.png}} [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حدکا]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Komala.svg}} [[کۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی کوردستانی ئێران|کۆمەڵەی زەحمەتکێشان]]{{ھن}}
{{flagicon image|Komala's flag.png}} [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران|کۆمەڵەی کۆمۆنیست]]{{ھن}}
{{flagicon image|Flag of PJAK.svg}} [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان|پژاک]]{{ھن}}
{{flagicon image|Flag of the Kurdistan Freedom Party (Iran).svg}} [[پارتی ئازادیی کوردستان (ئێران)|پاک]]{{ھن}}
{{flagicon image|Khebat.png}} [[سازمانی خەباتی کوردستانی ئێران|خەبات]]
| battles     = [[سەرھەڵدانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان (١٩٧٩)|سەرھەڵدانی دوای شۆڕش لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[شەڕی ئێران و عێراق]]، [[تێکھەڵچوونی ئێران و پژاک]]
| website     =
| strength    = نادیار
}}
[[پەڕگە:Khamenei with Muslim Peshmerga in 1980.jpg|وێنۆک|[[عەلی خامنەیی]] لە ساڵی ١٩٨٠، لەگەڵ چەکدارە کوردەکانی سەر بە کۆماری ئیسلامیی ئێران کە لەلایەن حکوومەتەوە پێیان دەگوترێت «پێشمەرگە کوردە موسڵمان»]]
'''پێشمەرگە کوردە موسڵمانەکان''' ھێزێکی میلیشیای سەر بە [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران|کۆماری ئیسلامیی ئێران]]ە کە بەمەبەستی شەڕ لەگەڵ چەکدارە کوردەکان لەکاتی [[سەرھەڵدانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان (١٩٧٩)|سەرھەڵدانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە ساڵی ١٩٧٩ دامەزرا. [[محەممەد برووجێردی]]، یەکێک لە فەرماندە باڵاکانی [[سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سپای پاسداران]] لە ڕێکخستنی ئەو ھێزانە لە دژی حیزبە کوردییەکاندا ڕۆڵێکی بەرچاوی ھەبوو.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نقش شهید بروجردی در بسیج پیشمرگان کُرد/ روایتی از تشییع پیکر مسیح کردستان|ناونیشان=https://defapress.ir/fa/news/524871/نقش-شهید-بروجردی-در-بسیج-پیشمرگان-کُرد-روایتی-از-تشییع-پیکر-مسیح-کردستان|زمان=فارسی|بڵاوکەرەوە=defapress.ir|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٢}}&lt;/ref&gt;

ئەو ھێزە میلیشیایە لە سەرەتای دامەزراندنییەوە بێجگە لە بەشداریکردنی لە ھەر شەڕێک لە دژی [[حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان|حیزبە کوردییەکان]]، لە سەرکوتکردنی ھەر جۆرە سەرھەڵدان، ڕاپەڕین و خۆپیشاندانێک لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] ڕۆڵی ھەبووە کە لە دژی حکوومەتی کۆماری ئیسلامی بوون، لەوانەش سەرکوتکردنی [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران|خۆپیشاندانەکانی دوای کوژرانی ژینا ئەمینی]] لە ساڵی ٢٠٢٢.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://farhikhtegandaily.com/newspaper/3739/2/|سەردێڕ=پیشمرگ‌های مسلمان کُرد علیه تجزیه‌طلبان|بڵاوکەرەوە=فرهیختگان|زمان=fa|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250112063057/https://farhikhtegandaily.com/newspaper/3739/2/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

== پاڵنەرەکان ==
زۆربەی ئەو کەسانەی کە دەبنە پێشمەرگە کوردە موسڵمانەکان، پاڵنەر و کێشەی ئابوورییان ھەیە. ھەروەھا بەشێکی بەرچاو لەم کەسانە لەلایەن حکوومەتەوە پارە و وامی زۆریان دەدرێتێ. بۆ نموونە لە شوباتی ٢٠٢٤، سەرۆکی دەستەی پەیوەندیدارەکانی [[سپای بەیتولموقەدەسی کوردستان]] ڕای گەیاند کە ئامانجی ئەوان خەڵاتکردتی ٤،٦٠٠ پێشمەرگەی کوردی موسڵمانە و ھەتا ئەوکات بە ٤٨٣ بنەماڵەی ئەم کەسانە وامی ١٥ ملیارد تەمەنییان داوە، کە بە دۆلاری ئەوکات دەبوو نزیکەی ٢٦٥،٠٠٠ دۆلار.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=اقوام مختلف ایران پایه افتخار و سربلندی کشور هستند|ناونیشان=https://kurdpress.com/news/2767194/%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%84%D9%86%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF|بڵاوکەرەوە=کوردپرێس|ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠٢٤|زمان=فارسی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240221115604/https://www.kurdpress.com/news/2767194/%D8%A7%D9%82%D9%88%D8%A7%D9%85-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%B1-%D9%88-%D8%B3%D8%B1%D8%A8%D9%84%D9%86%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D8%B4%D9%88%D8%B1-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
پاش سەرکەوتنی [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران]] و ھاتنە سەرکاری [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران|کۆماری ئیسلامی]]، کۆمەڵێک لە کوردە موسڵمانەکان بە بیروڕای ئیسلامی دەستیان بە چالاکی کرد و بۆ یەکەم جار [[ئەحمەد موفتیزادە]] لە کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ کەسانی سەر بە کۆماری ئیسلامی، ناوی پێشمەرگەی موسڵمانی لەسەر دانان. ئەو کەسانە ڕۆڵێکی گرینگیان لە شەڕی دژی حیزبە کوردییەکاندا ھەبووە و بەھۆیەوە لەلایەن بەشێکی خەڵکی ڕۆژھەڵاتی کوردستان و پارتە ئۆپۆزسیۆنە کوردییەکان وەکوو «[[جاش]]»&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.asoyroj.com/new/detail.aspx?Jmara=10136&amp;Jor=4|سەردێڕ= پێشمەرگەی موسڵمان &quot; یان جاش و خۆ فروشەکانی نیشتمان !|بڵاوکەرەوە= ئاسۆی ڕۆژھەڵات|ڕێکەوت= ٥ی ئایاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئایاری ٢٠٢٢}}&lt;/ref&gt; یان «[[خۆفرۆش]]»&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://kurdistanmedia.com/so/news/%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D9%85%DB%95%D8%B1%DA%AF%DB%95%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%DA%B5%D9%85%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AE%DB%86%D9%81%D8%B1%DB%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%DB%86%D9%88%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D9%88%DB%95-%D8%A8%DB%95%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C|سەردێڕ= پێشمەرگەی موسڵمان، یان خۆفرۆشانی خۆوڵاتی ( کاوە بەھرامی)|بڵاوکەرەوە= کوردستان میدیا|ڕێکەوت= ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان= ٤ی ئایاری ٢٠٢٢}}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanmedia.com/so/news/%D9%BE%DB%8E%D8%B4%D9%85%DB%95%D8%B1%DA%AF%DB%95%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B3%DA%B5%D9%85%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AE%DB%86%D9%81%D8%B1%DB%86%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AE%DB%86%D9%88%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D9%88%DB%95-%D8%A8%DB%95%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}&lt;/ref&gt; ناسراون.

لە ئێستادا حکوومەتی کۆماری ئیسلامی ئەو کوردە چەکدارانەی کە لە لقەکانی [[بەسیج]] و [[سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سپای پاسداران]] ئەندامن بەو نازناوەوە دەناسێنێت. ئەو کەسانە دژی [[حیزبەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان|حیزبە ئۆپۆزسیۆنەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] شەڕ دەکەن.

== ئەمانەش ببینە ==
* [[حەمیدیە]]
* [[جاش]]
* [[جەردەوان]]

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

{{ئیسلامی سیاسی لە کوردستان}}

{{تووڵی دەروازە|سیاسەت|شەڕ|ئێران|کوردستان}}
{{کۆلکە}}

{{پۆلی کۆمنز|Muslim Kurdish Peshmerga}}

[[پۆل:ململانێکانی ١٩٧٩]]
[[پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە ئێران]]
[[پۆل:دژەکوردبوون]]
[[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکانی ئێران]]
[[پۆل:شەڕی ئێران و عێراق]]</text>
      <sha1>mtg1mff2p3e8tz0kz3lt2j5yvgziu1r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویلایەتی ئادانا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>213852</id>
    <revision>
      <id>1578066</id>
      <parentid>1577922</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:07:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7178" sha1="hwsscri558fn9p9rep2yp0x6aqzktrt" xml:space="preserve">{{Infobox former subdivision
| native_name       = ویلایەتی ئادانا
| common_name       =
| subdivision       = ویلایەت لە
| nation            = ئیمپراتۆرییەتیی عوسمانی
| year_start        = ١٨٦٩
| year_end          = ١٩٢٢
| date_start        =
| date_end          =
| event_start       =
| event_end         =
| p1                = ئەیالەتی ئادانا
| flag_p1           = Ottoman flag alternative 2.svg
| s1                = تورکیا
| flag_s1           = Flag of Turkey.svg
| image_flag        =
| flag_type         =
| image_coat        =
| image_map         = Adana Vilayet, Ottoman Empire (1900).svg
| image_map_caption = ویلایەتی ئادانا لە ١٩٠٠
| capital           = [[ئادانا]]&lt;ref name=&quot;eb1911&quot;/&gt;
| today             = {{flag|Turkey}}
&lt;!--- Area and population of a given year ---&gt;
| stat_year1        =
| stat_area1        =
| stat_pop1         =
| stat_year2        =
| stat_area2        =
| stat_pop2         =
| footnotes         =
}}
'''ویلایەتی ئادانا''' (بە [[زمانی تورکیی عوسمانی|تورکیی عوسمانی]]: ''ولايت اطنه'' بە ڕۆمانی: ''Vilâyet-i Adana'')&lt;ref&gt;[http://catalog.hathitrust.org/Record/003517067 ''Salname-yi Vilâyet-i Adana''] (&quot;Yearbook of the Vilayet of Adana&quot;), Adana vilâyet matbaası, Adana, 1321 [1903]. in the website of Hathi Trust Digital Library.&lt;/ref&gt; لە دابەشکردنی کارگێڕیدا، (ویلایەت) ئاستی یەکەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] بوو، لە باشووری ڕۆژھەڵاتی [[ئەنادۆڵ|ئاسیای بچووک]] کە ناوچەی کیلیقیای گرتەوە.&lt;ref name=&quot;eb1911&quot;&gt;{{Cite EB1911|wstitle=Adana}}&lt;/ref&gt;ویلایەتی ئادانا لە مانگی ئایاری ساڵی ١٨٦٩ دامەزراوە.&lt;ref name=&quot;SunyGocek2011&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Ronald Grigor Suny|نووسەر٢=Fatma Muge Gocek|نووسەر٣=Norman M. Naimark|سەردێڕ=A Question of Genocide:Armenians and Turks at the End of the Ottoman Empire|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZPEduby8jNIC&amp;pg=PA67|ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٧٩٢٧٦-٤|پەڕە=٦٧}}&lt;/ref&gt; بەپێی زانیارییەکان لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا ڕووبەرەکەی ١٤٤٩٤ میل چوارگۆشە بووە (٣٧٥٤٠ کیلۆمەتر دووجا)، لەکاتێکدا ئەنجامە سەرەتایییەکانی یەکەم سەرژمێری عوسمانی لە ساڵی ١٨٨٥ (کە لە ساڵی ١٩٠٨ بڵاوکراوەتەوە) ژمارەی دانیشتووانەکەی ٤٠٢ ھەزار و ٤٣٩ کەس بووە.&lt;ref name=&quot;asia&quot;&gt;[https://archive.org/stream/asiakeane00kean#page/459/mode/1up Asia] by [[A. H. Keane]], page 459&lt;/ref&gt;

== دیمۆگرافیا ==
لە سەرەتای سەدەی ٢٠ەمدا، بەپێی ڕاپۆرتەکان ڕووبەرەکەی {{convert|14494|sqmi|km2}} بووە، لەکاتێکدا ئەنجامە سەرەتایییەکانی یەکەم سەرژمێریی عوسمانیی ساڵی ١٨٨٥ (کە لە ساڵی ١٩٠٨ بڵاوکرایەوە) ژمارەی دانیشتووانی بە ٤٠٢،٤٣٩ کەس دیاری کردبوو.&lt;ref name=&quot;asia&quot;/&gt; دروستیی ژمارەی دانیشتووان لە نێوان «نزیکەیی» بۆ «تەنھا خەمڵاندن» دایە بەپێی ئەو ناوچەیەی کە لێیەوە کۆکراونەتەوە.&lt;ref name=&quot;asia&quot;/&gt;

== مێژووی ئابووری ==

لەلایەن [[ئینسایکڵۆپیدیای بریتانیکا ١٩١١]]ەوە وەک ناوچەیەکی دەوڵەمەند بە سەروەتی کانزاییی دەستکارینەکراو لە ناوچە شاخاوییەکاندا، و بەپیت لە دەشتە کەنارییەکاندا وەسف کراوە، کە [[لۆکە]]، [[برنج]]، [[دانەوێڵە]]، [[شەکر]] و [[میوە]]یان بەرھەم دەھێنا. لە ساڵی ١٩٢٠دا، ناوچەکە بەھۆی ناوچە ڕۆژاوایییە دارستانییەکەیەوە ناسرابوو، کە بەرھەمی کشتوکاڵیی کەمی ھەبوو. ناوچەی [[کیلیکیە]] بە بەرھەمە کشتوکاڵییەکانی ناسرابوو، لەوانە گەنم، [[جۆ]]، یۆلاف، برنج، تۆوەکان، [[ئەفیوون]]، [[قامیشی شەکر]] و لۆکە. بەرھەمھێنانی لۆکە پێش [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] باوتر بوو. لە ساڵی ١٩١٢دا، ناوچەکە ١١٠،٠٠٠ باڵە لۆکە و ٣٥،٠٠٠ تۆن [[تۆوی لۆکە]]ی بەرھەم ھێناوە.&lt;ref name=Prothero92&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Prothero|یەکەم=G.W.|سەردێڕ=Anatolia|ساڵ=١٩٢٠|بڵاوکەرەوە=H.M. Stationery Office|شوێن=London|ناونیشان=http://www.wdl.org/en/item/11766/view/1/92/}}&lt;/ref&gt; [[پایریت]] لە سەرەتای سەدەی ٢٠ەمدا لە ناوچەکەدا دەرھێنراوە.&lt;ref name=Prothero106&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Prothero|یەکەم=G.W.|سەردێڕ=Anatolia|ساڵ=١٩٢٠|بڵاوکەرەوە=H.M. Stationery Office|شوێن=London|پەڕە=١٠٦|ناونیشان=http://www.wdl.org/en/item/11766/view/1/106/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160919050626/http://www.wdl.org/en/item/11766/view/1/106/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

== دابەشکردنی کارگێڕی ==
سنجاقەکانی ویلایەتی ئادانا:&lt;ref name=&quot;a-ids&quot;&gt;[http://tarihvemedeniyet.org/2009/10/adana-vilayeti/ Adana Vilayeti | Tarih ve Medeniyet]&lt;/ref&gt;
# سنجاقی ئادانا (ئادانا، حەمیدییە، قەرەیسەلی)
# سنجاقی مێرسین ([[مێرسین]]، [[تارسوس]])
# سنجاقی جەبەل-ی بەرێکێت (یارپوز، عوسمانی، ئیسلاحییە، بولانیک، حەسا)
# سنجاقی کۆزان (سیس، ھاچین، فێکێ، کارس-ی زولکەدرییە)
# سنجاقی ئیچێل (سیلیفکە، ئەنامور، ئەرمەنێک، گوڵنار، موت)

== نەخشە ==
{{ویلایەتەکانی دەوڵەتی عوسمانی}}

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}
{{تووڵی دەروازە|تورکیا|جوگرافیا|سووریا|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}}
{{دابەشبوونە کارگێڕییەکانی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}}
{{پۆلی کۆمنز|Adana Vilayet}}

[[پۆل:ویلایەتەکانی ئیمپراتۆریەتی عوسمانی|ئادانا]]
[[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٢٢]]
[[پۆل:پارێزگای ئادانا]]
[[پۆل:پارێزگای مێرسین]]
[[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٦٧]]
[[پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٦٩ لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]</text>
      <sha1>hwsscri558fn9p9rep2yp0x6aqzktrt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نووراباد</title>
    <ns>0</ns>
    <id>216056</id>
    <revision>
      <id>1578073</id>
      <parentid>1577883</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:08:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11764" sha1="hvso3l4k6mndvli3aahntylqq732th4" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو       = نووراباد
| ناوی_فەرمی           = نورآباد - Nurabad
| ناوی_خۆماڵی  = 
| زمانی_ناوی_خۆماڵی =
| ناوەکانی_تر    =
| جۆری_نیشتنگە  = [[شارۆچکە]]
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە       = Noorabad Central square.jpg
| قەبارەی_وێنە      =300px
| شرۆڤەی_وێنە  = 
| وێنەی_ئاڵا  =
| قەبارەی_ئاڵا  =
| وێنەی_مۆر  =
| قەبارەی_مۆر  =
| وێنەی_نیشان  =
| قەبارەی_نیشان  =
| ناسناو  =
| دروشم   =
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape&lt;!--line--&gt;|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat= 30.11405 |frame-long= 51.52174 |frame-width=250|frame-height=300}}
| قەبارەی_نەخشە  =70px
| شرۆڤەی_نەخشە  =
| دەرزیی_نەخشە  = Iran
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە =
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە =
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ئێران]] دا
| دەرزیی_نەخشە١ = ڕۆژھەڵاتی کوردستان
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ =
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ =
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[کوردستان]]دا
| پۆتانەکان             = 
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}{{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
| جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]]
| ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای فارس|فارس]]
| جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]]
| ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی مەمەسنی|مەمەسنی]]
| جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]]
| ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی مەمەسنی|ناوچەی ناوەند]]
| جۆری_دابەشکراو٤ =
| ناوی_دابەشکراو٤ =
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[شارۆچکە]]
| ڕێکەوتی_دامەزران = [[١٩٦٢]]
| سەردێڕی_دامەزران١ =
| ڕێکەوتی_دامەزران١ =
| سەردێڕی_لەناوچوون =
| ڕێکەوتی_لەناوچوون =
| دامەزرێنەر  =
| ھۆکاری_ناونران =
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات =
| جۆری_دەسەڵات  =
| حیزبی_سەرۆک  =
| سەرناوی_سەرۆک  = [[ڕاژۆر]]
| ناوی_سەرۆک  = باقڕ گودەرزی&lt;ref&gt; https://partojonoob.ir/Blog/fa-IR/13551/رضا-نوذری-بھ-عنوان-شھردار-کازرون-انتخاب-شد &lt;/ref&gt;
&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ =
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ =
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ =
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا =
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ =
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ =
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م   = ٩٥١
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م  =
| نزمترین_بەرزایی_بە_م  =
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان  = ٥٧٬٠٥٨&lt;ref&gt; https://web.archive.org/web/20190327172500/https://azgharbi.mporg.ir/FileSystem/View/File.aspx?FileId=5667c51a-59d4-482f-a804-bfe650b98de0 &lt;/ref&gt;
| دانیشتووان_لە   = [[٢٠١٦]]
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢  =
| مەزندەی_دانیشتووان  =
| مەزندەی_دانیشتووان_لە =
| دانیشتووانی_شاری  =
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ =
| دانیشتووانی_لادێیی =
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ =
| سەرناوی_دانیشتووان  =
| ئاگاداریی_دانیشتووان  =
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt;
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[لوڕی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[شیعە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = 
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١  =
| جیاوازی١_لە_utc =
| کاتناوچە١_DST =
| جیاوازی١_لە_DST =
&lt;!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە =
| کۆدی_پۆستە  =
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢ =
| کۆدی_پۆستە٢  =
| جۆری_کۆدی_ناوچە =
| کۆدی_ناوچە  = ٠٤٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە  = [http://kazeroon.ir/fa-IR/DouranPortal/1/pag https://diarmamasani.ir]
| پەراوێزەکان  =
}}
'''نووراباد'''، (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] ''Nurabad''، بە [[زمانی فارسی|فارسی]] ''نورآباد''). نووراباد شارۆچکەیەکە لە ڕۆژئاوای [[پارێزگای فارس]] و ناوەندی [[شارستانی مەمەسنی]]ە لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]]. ناوەندی [[شارستانی مەمەسنی]]ە. لە دابەشە نیشتمانییەکانی ساڵی ٢٠٠٧دا، ناوچەی ڕۆستەم کە ناوەندەکەی لە شارۆچکەی [[مەسیری]] بوو، لەم شارستانەە جیاکرایەوە و لە [[ناوچە]]وە بۆ [[شارستان]] بەرزکرایەوە. مەودای نێوان شارۆچکەی نووراباد و شارە گەورەکەی [[شیراز]] نزیکەی ١٦٠ کم.

نووراباد دەکەوێتە ٥٨٫٧ کیلۆمەتر(٣٦٫٥ میل) لە [[کازیرون]]، ٨٠٫٥ کیلۆمەتر (٥٠٫٠ میل) لە [[یاسووج]] ([[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]])، ٨٧٫٨ کیلۆمەتر (٥٤٫٦ میل) لە [[دووگۆنبەدان]] لە ([[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]])، و ١٠٠٫٢ کیلۆمەتر (٦٢٫٣ میل) لە [[بۆرازجان]] ([[پارێزگای بووشێھر]]) دوورە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kakheaseman.ir/aseman.php?id=53127 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220818172231/http://kakheaseman.ir/aseman.php?id=53127 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

== ناو ==
پێشتر ناوی نورەباد نۆبەندەنگان بوو، لە مێژووی گەردیزیدا ھاتووە، چونکە فەرەیدون زەھاکی دەبرد بۆ [[کێوی دەماوەند]]، بە پاسەوانەکەی گوت ئەگەر ئازادم بکەیت دەتکەمە پاشای ئێران، پێیان دەگوت نۆبەندەنگان.

ناونانی شارۆچکەی نووراباد بۆ بوونی پەرستگای ئاگری میل ئەژاد دەگەڕێتەوە کە چەند کیلۆمەترێک لەم شارەوە دوورە، لە ناوچەی کات بەسەربردن بە ناوی سەرچێشمێ کە تەنیشت گوندی دیمە میلە. لە ڕابردووی دووردا ئەم ناوچەیە بە مالیکیش ناودەبرا.&lt;ref&gt;http://portal.nlai.ir/EI/Wiki%20Pages/ممسنی.aspx{{بەستەری مردوو|url=http://portal.nlai.ir/EI/Wiki%20Pages/%D9%85%D9%85%D8%B3%D9%86%DB%8C.aspx |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}&lt;/ref&gt;

== دانیشتوان ==
دانیشتوانی شارۆچکەی نووراباد بریتین لە [[لوڕ]]. دانیشتوانی شارۆچکەکە بەسەر پێنج [[تیرە]]ی سەرەکی و گەورەدا دابەش بوون، کە تا ئێستاش باو و ئاساییە:

* بکوش
* دوشمن زیاری
* جاوید
* ڕۆستەم
* ھەندێ لە ئێڵی قاشقایی.

=== ژمارەی دانیشتوان ===
بەپێی سەرژمێری گشتی دانیشتووان و خانووبەرە لە ساڵی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتوانی ئەم شارۆچکەیە ٥٧ ھەزار و ٥٨ کەس بووە (١٦ ھەزار و ٤٣٠ ماڵ).

=== زمان ===
خەڵکی نووراباد [[لوڕ]]ن و بە زمانی [[لوڕیی باشووری]] قسە دەکەن. ئەم زاراوەیە ھاوشێوەی [[زاری بەختیاری]]ە. [[ئیبن بەتووتە]] لە یەکەم سەفەری خۆیدا بۆ [[ئێران]] بەم ناوچەیەدا تێپەڕی و باسی خەڵکەکەی کرد بە کۆچەری و خواپەرست پەسنی کردوون. ھەروەھا ھەندێک لە گوندەکانی بە [[زمانی عەرەبی]] قسە دەکەن.&lt;ref&gt; https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_07.xlsx &lt;/ref&gt;

== جوگرافیا ==
ئەم شارۆچکەیە دەکەوێتە باکووری ڕۆژئاوای [[پارێزگای فارس]].

=== کەشوھەوا ===
ئەم شارۆچکەیە دەکەوێتە دامێنی زنجیرە چیای [[زاگرۆس]] و بەشێکی زۆری کەشوھەوایەکی تاڕادەیەک فێنکی ھەیە. لە دوو بەش پێکدێت: دەشتە بەرزەکان و ناوچەیەکی شاخاوی نزم تا کەمێک بەرز. بەڵام بەشێکی باشووری کە بەھۆی ڕەوتی گەرم و وشکی باشووری ئێرانەوە کاریگەری لەسەرە، کەشوھەوای گەرم و وشکی ھەیە.

{{Weather box
|width=auto
|location= نووراباد
|metric first=yes
|single line=yes

|Jan high C= 13.8			
|Feb high C= 15.2
|Mar high C= 17.4
|Apr high C = 21.0
|May high C = 27.4
|Jun high C = 34.3
|Jul high C = 39.3
|Aug high C = 40.6
|Sep high C = 38.9
|Oct high C = 33.6
|Nov high C = 27.4
|Dec high C = 21.4

|Jan low C = 2.7	
|Feb low C = 3.8
|Mar low C = 4.7
|Apr low C = 8.3
|May low C = 13.1
|Jun low C = 18.9
|Jul low C = 24.8
|Aug low C = 25.5
|Sep low C = 22.6
|Oct low C = 17.9
|Nov low C = 13.6
|Dec low C = 9.9

|precipitation colour = green
|Jan precipitation mm = 54			
|Feb precipitation mm = 54
|Mar precipitation mm = 46
|Apr precipitation mm = 9
|May precipitation mm = 2
|Jun precipitation mm = 0
|Jul precipitation mm = 0
|Aug precipitation mm = 1
|Sep precipitation mm = 1
|Oct precipitation mm = 7
|Nov precipitation mm = 29
|Dec precipitation mm = 58
|source 1 = Climate-Data.org&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = https://en.climate-data.org/asia/iran/fars/nurabad-mamasani-51375/
| سەردێڕ = Climate: Nurabad
| ڕێکەوتی سەردان =١٤ی نیسانی ٢٠٢٠}}&lt;/ref&gt;
}}

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}
{{شارەکانی کوردستان}}
{{پۆلی کۆمنز|Nurabad, Fars}}
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}}

[[پۆل:نیشتنگە لوڕییەکان]]
[[پۆل:ناوەندەکانی پارێزگاکانی ئێران]]
[[پۆل:شارەکانی پارێزگای فارس]]
[[پۆل:شیراز]]
[[پۆل:شارستانی شیراز]]
[[پۆل:شارەکانی ئێران]]</text>
      <sha1>hvso3l4k6mndvli3aahntylqq732th4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چنارشاھیجان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>216278</id>
    <revision>
      <id>1578116</id>
      <parentid>1483400</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:32:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32663" sha1="h04igbz479gsmc72nngfexum97dzh3t" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو       = چنارشاھیجان
| ناوی_فەرمی           = قائمیە - Qaemiyeh
| ناوی_خۆماڵی  = 
| زمانی_ناوی_خۆماڵی =
| ناوەکانی_تر    =
| جۆری_نیشتنگە  = [[شارۆچکە]]
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە       = Sarab-e Qandil Panel view.jpg
| قەبارەی_وێنە      =300px
| شرۆڤەی_وێنە  = 
| وێنەی_ئاڵا  =
| قەبارەی_ئاڵا  =
| وێنەی_مۆر  =
| قەبارەی_مۆر  =
| وێنەی_نیشان  =
| قەبارەی_نیشان  =
| ناسناو  =
| دروشم   =
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape&lt;!--line--&gt;|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat= 29.85176 |frame-long= 51.5879 |frame-width=250|frame-height=300}}
| قەبارەی_نەخشە  =70px
| شرۆڤەی_نەخشە  =
| دەرزیی_نەخشە  = Iran
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە =
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە =
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ئێران]] دا
| دەرزیی_نەخشە١ = ڕۆژھەڵاتی کوردستان
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ =
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ =
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[کوردستان]]دا
| پۆتانەکان             = 
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}{{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]
| جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]]
| ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای فارس|فارس]]
| جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]]
| ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی کۆچنار|کۆچنار]]
| جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]]
| ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی کۆچنار|ناوچەی ناوەند]]
| جۆری_دابەشکراو٤ =
| ناوی_دابەشکراو٤ =
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[شارۆچکە]]
| ڕێکەوتی_دامەزران = [[١٩٩١]]
| سەردێڕی_دامەزران١ =
| ڕێکەوتی_دامەزران١ =
| سەردێڕی_لەناوچوون =
| ڕێکەوتی_لەناوچوون =
| دامەزرێنەر  =
| ھۆکاری_ناونران =
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات =
| جۆری_دەسەڵات  =
| حیزبی_سەرۆک  =
| سەرناوی_سەرۆک  = [[ڕاژۆر]]
| ناوی_سەرۆک  = 
&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ =
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ =
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ =
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا =
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ =
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ =
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م   = ٩٢١
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م  =
| نزمترین_بەرزایی_بە_م  =
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان  = ٢٦٬٩١٨&lt;ref&gt; https://web.archive.org/web/20190327172500/https://azgharbi.mporg.ir/FileSystem/View/File.aspx?FileId=5667c51a-59d4-482f-a804-bfe650b98de0 &lt;/ref&gt;
| دانیشتووان_لە   = [[٢٠١٦]]
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢  =
| مەزندەی_دانیشتووان  =
| مەزندەی_دانیشتووان_لە =
| دانیشتووانی_شاری  =
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ =
| دانیشتووانی_لادێیی =
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ =
| سەرناوی_دانیشتووان  =
| ئاگاداریی_دانیشتووان  =
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt;
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[لوڕی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[شیعە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = 
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١  =
| جیاوازی١_لە_utc =
| کاتناوچە١_DST =
| جیاوازی١_لە_DST =
&lt;!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە =
| کۆدی_پۆستە  =
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢ =
| کۆدی_پۆستە٢  =
| جۆری_کۆدی_ناوچە =
| کۆدی_ناوچە  = ٠٤٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە  = 
| پەراوێزەکان  =
}}
'''چنارشاھیجان''' یان '''قائیمیە'''، (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] ''Qaemiyeh''، بە [[زمانی فارسی|فارسی]] ''قائمیە''). چنارشاھیجان [[شارۆچکە]]یەکە لە ڕۆژئاوای [[پارێزگای فارس]] و ناوەندی [[شارستانی کۆچنار]]ە لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]]. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارۆچکەیە ٢٦٩١٨ کەسە (١٣٩٥)، سێیەم شارۆچکەیە لە ڕۆژئاوای [[پارێزگای فارس]]. شارۆچکەی چنارشاھیجان لە یەکتربڕینی میحوەرەکانی گواستنەوەی [[پارێزگای فارس]]، [[پارێزگای بووشێھر]]، [[پارێزگای خووزستان]]، [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] ھەڵکەوتووە و ناوەندی [[ئێران]] بە [[بووشێھر]] و ھەروەھا باشووری [[ئێران]] بە [[ئەھواز]] دەبەستێتەوە.&lt;ref&gt; https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://ensani.ir/file/download/article/20110226141451-بررسی%20عوامل%20موثر%20بر%20سازگاری%20فرھنگی%20مھاجران%20بھ%20شھر%20قائمیە.pdf{{بەستەری مردوو|url=http://ensani.ir/file/download/article/20110226141451-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C%20%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84%20%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1%20%D8%A8%D8%B1%20%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%20%D9%81%D8%B1%DA%BE%D9%86%DA%AF%DB%8C%20%D9%85%DA%BE%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%86%20%D8%A8%DA%BE%20%D8%B4%DA%BE%D8%B1%20%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%85%DB%8C%DB%95.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}&lt;/ref&gt;

خەڵکی ئەم شارۆچکەیە زیاتر [[ئیسلام]] و [[شیعە]]ن و بە زمانەکانی کوھمەڕەی (لە فارسی ناوەڕاست یان پەھلەوی ساسانی وەرگیراوە) و [[لوڕی]] و [[زمانی فارسی|فارسی]] و قەشقای قسە دەکەن. ئەم شارۆچکەیە بەھۆی ھەڵکەوتە ستراتیژییەکەیەوە ژمارەیەکی زۆر کۆچبەر لە ناوچەکانی دەوروبەرەوە وەردەگرێت. چنارشاھیجان سروشتی سەوز و کەشوھەوای مامناوەندی ھەیە. ئابووری چنارشاھیجان لەسەر بنەمای کشتوکاڵ و ئاژەڵدارییە.&lt;ref&gt;http://ensani.ir/file/download/article/20110226141451-بررسی%20عوامل%20موثر%20بر%20سازگاری%20فرھنگی%20مھاجران%20بھ%20شھر%20قائمیە.pdf{{بەستەری مردوو|url=http://ensani.ir/file/download/article/20110226141451-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C%20%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84%20%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1%20%D8%A8%D8%B1%20%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%20%D9%81%D8%B1%DA%BE%D9%86%DA%AF%DB%8C%20%D9%85%DA%BE%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%86%20%D8%A8%DA%BE%20%D8%B4%DA%BE%D8%B1%20%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%85%DB%8C%DB%95.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
=== مێژووی دێرین ===
بەپێی بەردی گۆڕەکانی ڕابردوو لە نزیک بەھەشت زەھرای ئەو شارۆچکەیە و پاشماوەی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانیەکان]] لە گوندی قەندیل، دەبینرێت کە چنارشاھیجان مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی پێش [[ئیسلام]]. شەھیجان یان چنارشاھیجان لە کتێبی (نزھة المشتاق فی اختراق الآفاق)دا ئاماژەی پێکراوە کە لەلایەن ژشەریف ئیدریسی مەراکیشی) نووسراوە کە یەکێکە لە زانا و فەیلەسوف و جوگرافیناسەکانی سەدەی شەشەمی کۆچی کە یەکێکە لە کۆنترین سەرچاوە جوگرافییەکان. (میرزا حەسەن فەسایی) لە سەدەی دوازدەھەمی کۆچیدا لە کتێبی &quot;فارسنامە ناصری&quot;دا باسی تێپەڕبوونی بە چنارشاھیجان و [[فەتح عەلی شا]]ی بەم ناوچەیە و گەشتەکەی بۆ [[پارێزگای خووزستان|خووزستان]] کردووە. فەسایی ھەروەھا باس لە دروستبوون و کۆچی دانیشتوانی سەرەتایی چنارشاھیجان و دوو [[تیرە]]ی میرزا عەلی و ئەردەشیری دەکات کە لە [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد| کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەدەوە]] ڕوویان لەم ناوچەیە کردووە.&lt;ref&gt;https://www.chenarnews.com/chenarshajan-is-equal-to-the-sassanid/{{بەستەری مردوو|url=https://www.chenarnews.com/chenarshajan-is-equal-to-the-sassanid/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ }}&lt;/ref&gt;

=== مێژووی نوێ ===
چنارشاھیجان لە ساڵی ١٩٥١ گوندێکی سەر بە گوندەواری دوشمنزیاری بوو لە ناوچەی فەھلیان و مەمەسنی سەر بە [[شارستانی کازیرون]].&lt;ref&gt; گ جغرافیایی ایران جلد ۷. انتشارات ارتش شاھنشاھی. ۱۳۳۰.&lt;/ref&gt; لەگەڵ دروستبوونی [[شارستانی مەمەسنی]] لە ساڵی ١٩٦١، چنارشاھیجان چووە سەر [[ناوچەی ناوەندی شارستانی کازیرون]]. لە ساڵی ١٩٩١دا چنارشاھیجان پلە بەرزکرایەوە بۆ شارۆچکە و دوای ساڵێک و لە ساڵی ١٩٩٢دا ناوی ئەم شارۆچکەیەە گۆڕدرا بۆ قائمییە. لە ساڵی ٢٠٠٤ شارۆچکەی قائیمیە و گوندەکانی دەوروبەری لە ناوچەی ناوەندی کازیرون دوورخرانەوە و بەرزکرانەوە بۆ ناوچەی چنارشاھیجان.&lt;ref&gt; https://web.archive.org/web/20190623143007/http://www.imo.org.ir/files/rimo-ir//PDF/Unzip_amardaraje.zip/amardarajeNew/fars.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.vajehyab.com/dehkhoda/چنارشاھیجان{{بەستەری مردوو|url=https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D8%A7%DA%BE%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}&lt;/ref&gt;

رۆژی ١٠ی ئەیلولی ساڵی ٢٠١٨، دوو ناوچەی چنارشاھیجان و کۆھمەرە کە بەشێک بوون لە [[شارستانی کازیرون]] لەم شارستانە جیاکرانەوە و [[شارستانی کۆچنار]]یان پێکھێنا کە شارۆچکەی چنارشاھیجان(قائیمیە) بوو بە ناوەندی.&lt;ref&gt; https://web.archive.org/web/20191101113215/https://www.farsnews.com/news/13980710000797/-فرمانداری-جدید-در-فارس-کازرون-و-مرودشت-فرمانداری-ویژھ-شد &lt;/ref&gt; لە دژایەتی ئەم جیابوونەوەیە، خەڵکی [[کازیرون]] پێش ئەم وادەیە ناڕەزایەتییان بەڕێوەبرد، ئەمەش بە ئاکام نەھات.&lt;ref&gt; https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/05/17/1486431/تجمع-اعتراضی-مردم-در-مخالفت-با-تقسیم-شھرستان-کازرون-اولویت-مسئولان-کازرون-پرداختن-بھ-معیشت-مردم-باشد &lt;/ref&gt;

== جوگرافیا ==
=== شوێن ===
چنارشاھیجان دەکەوێتە ڕۆژئاوای [[پارێزگای فارس]] بە پانی ٢٩ پلە ٤١ خولەک لە باکوور و درێژی ٥١ پلە ٥٣ خولەک لە ڕۆژھەڵات.&lt;ref&gt;https://seeiran.ir/شھر-قائمیھ/{{بەستەری مردوو|url=https://seeiran.ir/%D8%B4%DA%BE%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%85%DB%8C%DA%BE/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}&lt;/ref&gt; چنارشاھیجان لە باکوور و ڕۆژاوا لەگەڵ [[شارستانی مەمەسنی]] و لە باشوورەوە لەگەڵ [[شارستانی کازیرون]] و لە ڕۆژئاواوە لەگەڵ [[شارستانی شیراز]] ھاوسنوورە.

چنارشاھیجان لە یەکتربڕینی ڕێگای ٨٦ و ڕێگای ٥٥ و لە میحوەرەکانی گواستنەوەی [[پارێزگای فارس]]، [[پارێزگای بووشێھر]]، [[پارێزگای خووزستان]]، [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] ھەڵکەوتووە. میحوەر سەرەکی لە [[شیراز]]ەوە بۆ [[بووشێھر]] و [[ئەھواز]] بە چنارشاھیجان تێدەپەڕێت. ئەم شارۆچکەیە لە یەکتربڕینی شارەکانی [[شیراز]]، [[بووشێھر]]، [[یاسووج]]، [[ئەھواز]] و [[کازیرون]] ھەڵکەوتووە و بە بەستنەوەی ناوەندی [[ئێران]] بە [[بووشێھر]] و ھەروەھا باشووری [[ئێران]] بە [[پارێزگای خووزستان|خووزستان]] دادەنرێت.&lt;ref&gt;http://ensani.ir/file/download/article/20110226141451-بررسی%20عوامل%20موثر%20بر%20سازگاری%20فرھنگی%20مھاجران%20بھ%20شھر%20قائمیە.pdf{{بەستەری مردوو|url=http://ensani.ir/file/download/article/20110226141451-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C%20%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84%20%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1%20%D8%A8%D8%B1%20%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%20%D9%81%D8%B1%DA%BE%D9%86%DA%AF%DB%8C%20%D9%85%DA%BE%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%86%20%D8%A8%DA%BE%20%D8%B4%DA%BE%D8%B1%20%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%85%DB%8C%DB%95.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://cdn.mashreghnews.ir/old/files/fa/news/1394/1/3/955283_156.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191102181724/https://cdn.mashreghnews.ir/old/files/fa/news/1394/1/3/955283_156.pdf |date= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ }}&lt;/ref&gt;

{{شوێنی جوگرافیایی
 | باکووری ڕۆژاوا       = [[دووگۆنبەدان]]، [[بەھبەھان]]
 | شار باکوور      =  [[نووراباد]]، [[یاسووج]]
 | باکووری ڕۆژھەڵات         = [[ئەردەکان]]
 | شار ڕۆژھەڵات     = [[شیراز]]
 | ناوی شار = چنارشاھیجان
 | شار ڕۆژاوا      = [[بەندەر گناوە]]
 | باشووری ڕۆژھەڵات     = [[نۆدان]]
 | باشووری ڕۆژاوا       = [[بۆرازجان]]، [[بووشێھر]]
 | شار باشوور         = [[کازیرون]]
}}

=== کەشوھەوا ===
چنارشاھیجان کەشوھەوایەکی نەرم و شاخاوییە و لە [[زستان]]دا [[باران]] دەبارێت و [[ھاوین]]ەکانیش گەرم و وشکن. بارانبارینی [[زستان]] ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕێت لە دابینکردنی سەرچاوەی [[ئاو]] لە چنارشاھیجان.&lt;ref&gt;https://seeiran.ir/شھر-قائمیھ/{{بەستەری مردوو|url=https://seeiran.ir/%D8%B4%DA%BE%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%85%DB%8C%DA%BE/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}&lt;/ref&gt; چەندین بارستەی ھەوا لە وەرزە جیاوازەکانی ساڵدا کاریگەرییان لەسەر چنارشاھیجان ھەیە. بارستە ھەوای دەریای ناوەڕاست و سودان و سیبیریا لە زستاندا چالاکە و بارستە ھەوای گەرم لە ھاویندا چالاکە. تێکڕای شێی ڕێژەیی درێژخایەنی چنارشاھیجان نزیکەی ٤٠٪ یە.&lt;ref&gt; https://web.archive.org/web/20120112094633/http://www.chap.sch.ir/pdf/001-043-C237-1.pdf&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; https://web.archive.org/web/20190423182707/http://farsmet.ir/ &lt;/ref&gt;

=== ڕووەک ===
چنارشاھیجان سروشتێکی سەوزی ھەیە. دارستانەکانی دەوروبەری چنارشاھیجان، دار بەڕوو، ئاکۆرن، کیالەک، بادەمی تاڵ، ھەنجیری کێوی، کەلخەنگ، پلانتین و سێداریان تێدایە. لە باکووری شارۆچکەکە دەشتێکی گەورە و گەروویەکی زەبەلاح ھەیە کە بە گەرووی فەرەغ ناسراوە، کە بە جۆرەھا ڕووەکی داپۆشراوە، لەنێویاندا دار [[بەڕوو]].&lt;ref&gt;http://fars.irib.ir/web/fars697740/-/قایمیھ-چنارشاھیجان-–-فا-1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220825230044/http://fars.irib.ir/web/fars697740/-/%D9%82%D8%A7%DB%8C%D9%85%DB%8C%DA%BE-%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D8%A7%DA%BE%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%E2%80%93-%D9%81%D8%A7-1 |date=٢٥ی ئابی ٢٠٢٢ }}&lt;/ref&gt;

=== چیاکان ===
* چیای خەیگ پۆشت لە باشووری رۆژئاوای شارۆچکەیە.
* چیای پیرەیە لە ڕۆژئاوا و باشووری ڕۆژئاوای شارۆچکەیە.
* چیای ساھوکی (ڕەش) لە باکووری شارۆچکەیە.
* چیای سیباکی لە باشووری شارۆچکەیە.
* چیای زەنگەنە کە گەڕەکی زەنگەنە لێیە.

== دانیشتوان ==
=== ژمارەی دانیشتوان ===
ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانە لە ماوەی سەرژمێری ساڵی ٢٠١٦دا یەکسان بووە بە ٢٦ ھەزار و ٩١٨ کەس (٧ ھەزار و ٢٩٨ ماڵ)، ئەمەش وایکردووە چنارشاھیجان ببێتە ٢٠ھەمین شارستان لە [[پارێزگای فارس]] و سێیەمین شارۆچکە لە ڕۆژئاوای پارێزگاکە. بەپێی ئەم سەرژمێرییە، [[ناوچەی ناوەندی شارستانیی کۆچنار]] ٤٣ ھەزار و ١٥٩ کەس و [[شارستانی کۆچنار]] ٥٤ ھەزار و ٨٧٦ کەسی ھەبووە، کە بەڕیز ٢٠ھەمین ناوچە و ٢٠ھەمین شارستانە پڕ دانیشتووانەکەی [[پارێزگای فارس]]ە.&lt;ref&gt;https://jazebeha.com/1398/03/معرفی-شھر-قائمیھ/{{بەستەری مردوو|url=https://jazebeha.com/1398/03/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%DA%BE%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%85%DB%8C%DA%BE/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; https://www.amar.org.ir/سرشماری-عمومی-نفوس-و-مسکن/نتایج-سرشماری&lt;/ref&gt;

=== ئایین ===
خەڵکی چنارشاھیجان [[ئیسلام]]ن و [[شیعە]]ن. خەڵکی چنارشاھیجان وەک ناوچەکانی دیکەی [[ئێران]] لە بۆنە ئایینییەکان ڕێوڕەسمی ماتەمینی بەڕێوە دەبەن.&lt;ref&gt; فرھنگ جغرافیایی ایران جلد ۷. انتشارات ارتش شاھنشاھی. ۱۳۳۰. &lt;/ref&gt; ئەنجامدانی مەراسیمی تاسوعە و عاشورا حوسێنی لە چنارشاھیجان شێوازێکی ناوازەی ھەیە. لە مانگی موحەڕەمدا ناوچەی شاندی ئایینی بە لق و دارخورما بە شێوەی ئەندازەیی دەورە دراوە و لە گۆشەیەکی فەزای شاندەکەدا چادرێک دروست دەکرێت. لە شوێنی شاندەکان شانەدان، موسکی دیکۆرات و قاپی ئاو، شەمشەمەکوێرە و فانووس، ئاڵای دیکۆرات، پلاکار و نووسراوی عاشورای دادەنرێت. لە ڕۆژی تاسوعە و عاشورادا، شاندەکانی چنارشاھیجان و زۆربەی شاندەکانی ناوچەی ناوەندی بەرەو بەھەشت زەھرا و مەزاری شەھیدان و ھەروەھا ئیمام زادەی نزیک (ئیمام زادە سەید محەمەد، گەڕەکی ئیلیاس ئاباد، شەھزاد عەلی، ھتد)، بەشداری گروپێک بکە و ماتەمینی بگێڕە.&lt;ref&gt;http://www.kazeroonnema.ir/fa/news/12269/ھئیت-ھای-عزاداری-شھر-چنارشاھیجان-در-دھھ-ی-محرم-بخش-اول{{بەستەری مردوو|url=http://www.kazeroonnema.ir/fa/news/12269/%DA%BE%D8%A6%DB%8C%D8%AA-%DA%BE%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%DA%BE%D8%B1-%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D8%A7%DA%BE%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%DA%BE%DA%BE-%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D9%88%D9%84 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.kazeroonnema.ir/fa/news/12288/ھئیت-ھای-عزاداری-شھر-چنارشاھیجان-در-دھھ-ی-محرم-بخش-پایانی{{بەستەری مردوو|url=http://www.kazeroonnema.ir/fa/news/12288/%DA%BE%D8%A6%DB%8C%D8%AA-%DA%BE%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B4%DA%BE%D8%B1-%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D8%A7%DA%BE%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%DA%BE%DA%BE-%DB%8C-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ }}&lt;/ref&gt;

=== زمان و نەتەوە ===
لە [[لوڕ]]، قەشقای، کۆھمێری و فارس زمان پێکھاتووە کە بە شێوەزارەکانی کۆھمێری، [[لوڕیی باشووری]]، قەشقای، فارسی قسەدەکەن.&lt;ref&gt;https://jazebeha.com/1398/03/معرفی-شھر-قائمیھ/{{بەستەری مردوو|url=https://jazebeha.com/1398/03/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%DA%BE%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%85%DB%8C%DA%BE/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}&lt;/ref&gt;

یەکەم دانیشتوانی چنارشاھیجان خەڵکی تیرەکانی دوشمنزیاری و کەشکولی بوون. ئەمڕۆ بەھۆی زیادبوونی کۆچ بۆ چنارشاھیجان بە ھۆکاری وەک شوێنی ستراتیژی و کەشوھەوای سووک، خەڵکی تیرەکانی تری مەمەسنی و قەشقای و ھەروەھا ئێرانی فارس زمان، لەم شارەدا دەژین.&lt;ref&gt;http://ensani.ir/file/download/article/20110226141451-بررسی%20عوامل%20موثر%20بر%20سازگاری%20فرھنگی%20مھاجران%20بھ%20شھر%20قائمیە.pdf{{بەستەری مردوو|url=http://ensani.ir/file/download/article/20110226141451-%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C%20%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84%20%D9%85%D9%88%D8%AB%D8%B1%20%D8%A8%D8%B1%20%D8%B3%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C%20%D9%81%D8%B1%DA%BE%D9%86%DA%AF%DB%8C%20%D9%85%DA%BE%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%86%20%D8%A8%DA%BE%20%D8%B4%DA%BE%D8%B1%20%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%85%DB%8C%DB%95.pdf |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}&lt;/ref&gt;

== شوێنە سەرنجڕاکێشەکان ==
[[پەڕگە:Sarab-e Qandil relief.jpg|وێنۆک|چەپ|250px|نەخشی تەنگی قەندیل]]
=== شوێنی مێژوویی ===
شوێنەوارە دێرین و مێژووییەکانی پەیوەست بە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]] لە باکووری ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی چنارشاھیجان لە گوندی قەندیل ھەڵکەوتوون. کە بریتییە لە نەخشی دیار و بەرچاوی تەنگی قەندیل، دوو گۆڕستانی گەورە، کەلاوەکانی قەڵایەک، [[ئاشی ئاو]]، گۆمێک و جۆگەی ئاو لە دەشتی گۆڕەک.&lt;ref&gt;http://fars.irib.ir/web/fars697740/-/قایمیھ-چنارشاھیجان-–-فا-1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220825230044/http://fars.irib.ir/web/fars697740/-/%D9%82%D8%A7%DB%8C%D9%85%DB%8C%DA%BE-%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D8%A7%DA%BE%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86-%E2%80%93-%D9%81%D8%A7-1 |date=٢٥ی ئابی ٢٠٢٢ }}&lt;/ref&gt; نەخشی تەنگی قەندیل نەخشێکە کە پەیوەندی بە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]]ەوە ھەیە لە باکووری شارۆچکەی چنارشاھیجان و لە گوندی قەندیل. ئەم نەخشە دیمەنی ھاوسەرگیری ئیمپراتۆر شاپوری یەکەمی ساسانی لەگەڵ شەھبانو ئازاراناھید (نازناوی شەھبانووی شەھبانوان). شاپور لە ناوەڕاستی وێنەکەدایە، شاژن ئازەرەنەھید لە لای چەپی وێنەکە و لە پشت سەری شاپور کارتیر (مۆبێد موبادان) پەیکەرسازی کراوە.&lt;ref&gt; https://iranarchpedia.ir/&lt;/ref&gt;

=== شوێنی سروشتی ===
سەیرانگای دەشت گۆڵگون، باخی لیمۆ و ھەنجیر، کانی چنار لە ناوەندی شارۆچکە، کانی گەرمی سەراب بەھرام، دارستانەکانی دار بەڕووی دامێنی چیاکان ھەندێک لە سەرنجڕاکێشییە سروشتییەکانی چنارشاھیجان. ئەشکەوتی کالێ کەفتاری لە بەرزاییەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی چنارشاھیجان و ڕووی لە گوندی ئەلیاسباد کردووە، کە دەکەوێتە سەر شاخێک بە ناوی سیباکی، درێژییەکەی نزیکەی ٨٠٠ مەتر و قووڵییەکەی ٨٠ مەترە، لە ڕووی تەکنیکییەوە دووەم ئەشکەوتی ستوونە لە [[پارێزگای فارس]] دوای ئەشکەوتی ئەنگرەمینو.&lt;ref&gt; https://web.archive.org/web/20170503192326/http://kazeroonkhabar.ir/services/ghaemie&lt;/ref&gt; ھەروەھا ئەشکەوتی ئەبراھێ ئەشکەوتێکی گەورە و جوانە کە دەکەوێتە بەرزاییەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی چنارشاھیجان و ڕووی لە گوندی مەلای ئەنبارە کە دەکەوێتە بناری باکووری چیای سیبەکی. ئەم ئەشکەوتە درێژییەکەی ١٤٧ مەترە و قووڵییەکەی ٢٠ مەترە.

=== شوێنی ئایینی ===
لە نێو ناوەندەکانی زیارەتی ناوچەکە، ئیمام زادە سەید محەممەد کە دەکەوێتە گوندی ئیلیاس ئاباد، ئیمام زادە سەید عەلی و ئیمام زادەگان سەید ئیبراھیم و سەید ئیسماعیل لە گەڕەکی بنارمورد.&lt;ref&gt;https://seeiran.ir/شھر-قائمیھ/{{بەستەری مردوو|url=https://seeiran.ir/%D8%B4%DA%BE%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%85%DB%8C%DA%BE/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}&lt;/ref&gt;

== ئابووری ==
بەھۆی بوونی خاکی بەپیت و ئاوی پێویست لەم ناوچەیە، زۆربەی خەڵک لە ڕابردووی دوورەوە سەرقاڵی چالاکیی کشتوکاڵی بوون. بە شێوەیەکی نەریتی بەرھەمی [[زستان]] لەم ناوچەیە بریتین لە [[گەنم]] و [[جۆ]]، سەوزەی وەک [[شێلم]]، [[چەوەندەر]]، [[گێزەر]] و سەوزەی وەک [[شویت]]، [[سیر]] و سەوزەی خواردن، ھەروەھا بەرھەمی [[ھاوین]]ە لەوانە [[برنج]]، [[شووتی]]، [[خەیار]]، [[تەماتە]]، [[باینجان]] و پاقلەی وەک... وەک [[نۆک]]، [[فاسۆلیا]] و [[نیسک]] و [[گەنمەشامی]] و [[گوڵەبەڕۆژە]].

ھەروەھا باخداری یەکێکە لە پیشە سەرەکییەکانی خەڵکەکە و بەرھەمەکانی باخچەکان بە شێوەیەکی سەرەکی میوەی مزرەمەنییە وەک [[پرتەقاڵ]]، [[نارنج]]، لیمۆی ترش، لیمۆی شیرین، [[لالەنگی]]، [[ھەنار]]. لە لایەکی دیکەوە بە ھۆی ئەوەی کە زۆرێک لە ھۆز و کۆچەرەکان لە ناوچەی چنارشاھیجان ئامادەن، ئاژەڵداری و بەرھەمھێنانی ئاژەڵداریش لە گەشەکردندایە. ھەموو جۆرە بەرھەمە شیرەمەنیەکان و خوری و پێست و زەیتی ئاژەڵ لە بەرھەمە ئاژەڵدارییەکانی چنارشاھیجانن. ناوچەی پیشەسازی چنارشاھیجان بە ڕووبەری ٢٠ ھێکتار یەکێکە لە ناوەندە پیشەسازییەکانی ئەم شارۆچکەیەدایە.&lt;ref&gt;https://www.smtnews.ir/states/40578-توسعھ-زیرساخت%E2%80%8Cھا-در-ناحیھ-صنعتی-چنارشاھیجان.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220828080640/https://www.smtnews.ir/states/40578-%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B9%DA%BE-%D8%B2%DB%8C%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%E2%80%8C%DA%BE%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%A7%D8%AD%DB%8C%DA%BE-%D8%B5%D9%86%D8%B9%D8%AA%DB%8C-%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D8%A7%DA%BE%DB%8C%D8%AC%D8%A7%D9%86.html |date=٢٨ی ئابی ٢٠٢٢ }}&lt;/ref&gt;

== گواستنەوە ==
{{col-begin}}{{col-break}}

=== ڕێگا سەرەکییەکان ===
* ڕێگای سەرەکی شیراز-دەشت ئەرجان-چنارشاھیجان
* ڕێگای سەرەکی چنارشاھیجان - بۆرازجان - بووشێھر
* ڕێگای سەرەکی چنارشاھیجان - نووراباد

=== ڕێگا و بان ===
* ڕێگای چنارشاھیجان - کازیرون
* ڕێگای چنارشاھیجان - بابامونیر
* ڕێگای چنارشاھیجان - ئلیاساباد
* ڕێگای چنارشاھیجان - تەلمەلیک
* ڕێگای چنارشاھیجان - دھنوگری&lt;ref&gt;http://news.mrud.ir/news/6721/۲۵۵کیلومتر-راھ-و-بزرگراھ-در-استان-فارس-بھ-بھرھ-برداری-می-رسد{{بەستەری مردوو|url=http://news.mrud.ir/news/6721/%DB%B2%DB%B5%DB%B5%DA%A9%DB%8C%D9%84%D9%88%D9%85%D8%AA%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%DA%BE-%D9%88-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%A7%DA%BE-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%D8%A8%DA%BE-%D8%A8%DA%BE%D8%B1%DA%BE-%D8%A8%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%D8%AF |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}&lt;/ref&gt;

=== تێرمیناڵەکان ===
* تێرمیناڵی چنارشاھیجان
{{col-break}}

=== مەودای نێوان چنارشاھیجان و ناوەندەکانی پارێزگاکان ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! style=&quot;background: #FFCC00; color:#000000&quot;|ناوی شار
! style=&quot;background: #FFCC00; color:#000000&quot;|مەودا بە (کم)
|-
| style=&quot;background: #FFE88C; color:#000000&quot;|[[شیراز]] ||style=&quot;background: #FFE88C; color:#000000&quot;| ١٢٣
|-
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000&quot;|[[یاسووج]] ||style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000&quot;| ١٢٩
|-
| style=&quot;background: #FFE88C; color:#000000&quot;|[[بووشێھر]] ||style=&quot;background: #FFE88C; color:#000000&quot;| ١٦٤
|-
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000&quot;|[[ئەسفەھان]] ||style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000&quot;| ٤٥١
|-
| style=&quot;background: #FFE88C; color:#000000&quot;| [[ئەھواز]]||style=&quot;background: #FFE88C; color:#000000&quot;| ٥٠٥
|-
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000&quot;|[[بەندەر عەباس]] ||style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000&quot;| ٧٠٤
|-
| style=&quot;background: #FFE88C; color:#000000&quot;|[[تاران]] ||style=&quot;background: #FFE88C; color:#000000&quot;| ٨٩٦
|-
| style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000&quot;| [[تەورێز]] ||style=&quot;background: #FFFFFF; color:#000000&quot;| ١٣٣٨
|-
| style=&quot;background: #FFE88C; color:#000000&quot;| [[مەشھەد]] ||style=&quot;background: #FFE88C; color:#000000&quot;| ١٤١٧&lt;ref&gt; https://www.bahesab.ir/map/distance/&lt;/ref&gt;
|-
|}
{{col-end}}

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}
{{شارەکانی کوردستان}}
{{تووڵی دەروازە|ئێران}}

[[پۆل:نیشتنگە لوڕییەکان]]
[[پۆل:ناوەندەکانی پارێزگاکانی ئێران]]
[[پۆل:شارەکانی پارێزگای فارس]]
[[پۆل:شیراز]]
[[پۆل:شارستانی شیراز]]
[[پۆل:شارەکانی ئێران]]</text>
      <sha1>h04igbz479gsmc72nngfexum97dzh3t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویلایەتی سانتا کاتارینا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>217200</id>
    <revision>
      <id>1578065</id>
      <parentid>1577924</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:07:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10039" sha1="lq6w3dsmsqtskq9srycyvs3jloxplwm" xml:space="preserve">[[پەڕگە:Santa_Catarina_in_Brazil.svg|وێنۆک|نەخشەی بەرازیل کە سانتا کاتارینا تیشکی لەسەرە]]
'''ویلایەتی سانتا کاتارینا''' ویلایەتێکە لە ھەرێمی باشووری [[بەڕازیل]]. لە کۆی ڕووبەردا حەوتەمین بچووکترین ویلایەتە و یازدەھەمین ویلایەتە لە ژمارەی دانیشتووان.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[http://www.ibge.gov.br/home/geociencias/areaterritorial/principal.shtm Brazilian Official Territorial Area]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ftp.ibge.gov.br/Estimativas_de_Populacao/Estimativas_2014/estimativa_dou_2014.pdf|سەردێڕ=2014 IBGE Estimates – Estimates of Resident Population in Brazil, Federative Units and Municipalities|بڵاوکەرەوە=IBGE.gov.br|زمان=pt|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٤}}&lt;/ref&gt; سەرەڕای ئەوەش، ٩ھەمین گەورەترین شارۆچکەیە کە ٢٩٥ [[شارەوانی]] ھەیە. ئەم ویلایەتە کە ٣٫٤٪ی دانیشتووانی بەڕازیلییە، ٣٫٨٪ی بەرھەمی ناوخۆیی نیشتمانی بەرھەم دەھێنێت.&lt;ref&gt;[https://g1.globo.com/rs/rio-grande-do-sul/noticia/2019/08/28/populacao-do-rio-grande-do-sul-cresce-menos-do-que-a-media-nacional-em-dez-anos-diz-ibge.ghtml População cresce menos do que a média nacional no último ano, diz IBGE]&lt;/ref&gt;

پێوەرە کۆمەڵایەتییەکانی ویلایەتەکە لە باشترینەکانی بەرازیلن. بەرزترین ڕێژەی تەمەنی لە وڵاتەکەدا ھەیە (ھەروەک ناوچەی فیدراڵی)،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ftp.ibge.gov.br/Tabuas_Completas_de_Mortalidade/Tabuas_Completas_de_Mortalidade_2017/tabua_de_mortalidade_2017_analise.pdf|سەردێڕ=Federation Units – Life expectancy at birth – Brazil – Total – 2017|بڵاوکەرەوە=IBGE|پەڕە=١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt; کەمترین ڕێژەی مردنی کۆرپەیە و ھەروەھا ئەو ویلایەتەیە کە کەمترین نایەکسانی ئابووری و نەخوێندەواری لە بەرازیلدا ھەیە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ftp.ibge.gov.br/Tabuas_Completas_de_Mortalidade/Tabuas_Completas_de_Mortalidade_2015/tabua_de_mortalidade_analise.pdf|سەردێڕ=Complete mortality table for Brazil – 2015|بڵاوکەرەوە=[[IBGE]]|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ibge.gov.br/estatisticas/sociais/educacao/17270-pnad-continua.html|سەردێڕ=Pesquisa Nacional por Amostra de Domicílios Contínua – PNAD Contínua {{!}} IBGE|وێبگە=www.ibge.gov.br|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٩}}&lt;/ref&gt; سانتا کاتارینا خاوەنی ٦ەمین بەرزترین بەرھەمی ناوخۆیییە لە وڵاتەکەدا،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://agenciadenoticias.ibge.gov.br/agencia-sala-de-imprensa/2013-agencia-de-noticias/releases/17999-contas-regionais-2015-queda-no-pib-atinge-todas-as-unidades-da-federacao-pela-primeira-vez-na-serie|سەردێڕ=Contas Regionais 2015: queda no PIB atinge todas as unidades da federação pela primeira vez na série|دوایین=Pontes|یەکەم=Helena Maria Mattos|وێبگە=IBGE – Agência de Notícias|زمان=pt-br|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٩}}&lt;/ref&gt; کە ئابوورییەکی ھەمەچەشن و پیشەسازییە.

== خوێندن ==
[[پەڕگە:Hdr_Ufsc_(44427860).jpeg|وێنۆک|[[زانکۆی فیدراڵی سانتا کاتارینا]] لە [[فلۆریانۆپۆلیس]].]]
[[زمانی پورتوگالی]] زمانی فەرمی نیشتمانییە، و بەم پێیەش زمانی سەرەتایییە کە لە قوتابخانەکاندا دەخوێندرێت. زمانی ئینگلیزی و ئیسپانی و ھەندێک جار ئەڵمانی بەشێکن لە مەنھەجی فەرمی ئامادەیی.

لە ویلایەتی سانتا کاتارینا زیاتر لە ١٠٥ زانکۆ ھەیە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.seruniversitario.com.br/ |سەردێڕ=Universidades em Santa Catarina |بڵاوکەرەوە=Seruniversitario.com.br |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110613055510/http://www.seruniversitario.com.br/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

== ژێرخانی ئابووری ==
=== ڕێگاوبانەکان ===
[[پەڕگە:BR_101_-_Barra_Velha_-_SC_,_Passarela_de_Pedestres_-_panoramio_(1).jpg|وێنۆک|ڕاست|[[بی ئاڕ-١٠١]] لە نزیک [[بارا ڤێلھا]].]]

لە ساڵی ٢٠١٩دا، سانتا کاتارینا ٦٢ ھەزار و ٨٧١ کم ڕێگای سەرەکی ھەبووە، کە ٩٣٢١ کم لەو ڕێگایانە قیرتاو کراوە و لەو ژمارەیەش ٥٥٦ کم ڕێگای دووبارە بووە.&lt;ref&gt;[https://www.sie.sc.gov.br/webdocs/sie/doc-tecnicos/sre/Relatorio_SRE2019.pdf SISTEMA RODOVIÁRIO ESTADO DE SANTA CATARINA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230111193051/https://www.sie.sc.gov.br/webdocs/sie/doc-tecnicos/sre/Relatorio_SRE2019.pdf |date=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ }}&lt;/ref&gt;

ڕێگای سەرەکی بریتییە لە [[بی ئاڕ-١٠١]] کە بە تەواوی دووبارە کراوەتەوە، بە درێژایی کەناراوەکاندا تێدەپەڕێت، کە زۆربەی ئەو ٢٥ شارەی ویلایەتی سانتا کاتارینا کە بەرزترین بەرھەمی ناوخۆیییان تێدایە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.santacatarina24horas.com/lista-abrange-as-25-cidades-mais-ricas-de-santa-catarina/ |سەردێڕ=Lista do PIB das 25 cidades mais ricas de Santa Catarina |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220902171907/https://www.santacatarina24horas.com/lista-abrange-as-25-cidades-mais-ricas-de-santa-catarina/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; ڕێگا سەرەکییە سەرەکییەکانی دیکەی ویلایەتەکە بریتین لە [[بی ئاڕ-٤٧٠]] و [[بی ئاڕ-٢٨٠]]، کە لە ئێستادا لەژێر کارەکانی دووبارەکردنەوەدان، [[بی ئاڕ-١١٦]]، [[بی ئاڕ-٢٨٢]]، [[بی ئاڕ-١٥٣]] و [[بی ئاڕ-١٥٨]].

=== فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ===
فلۆریانۆپۆلیس لەلایەن [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ھێرسیلیۆ لوز]]ەوە خزمەتگوزاری پێشکەش دەکرێت بۆ ھەردوو گەشتی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی. ھاتوچۆکە گەشەیەکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینیوە و لە مانگی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ فڕۆکەخانەیەکی نوێ کرایەوە بۆ خزمەتکردنی ٢ ملیۆن و ٧٠٠ ھەزار سەرنشین لە ساڵێکدا. دیزاینی تەلارسازی فڕۆکەخانە نوێیەکە لەلایەن پێشبڕکێیەکی گشتییەوە ھەڵبژێردرا کە لەلایەن کۆمپانیای ئینفرائیرۆوە بە ھاوبەشی لەگەڵ دامەزراوەی تەلارسازی بەرازیل (IAB) بەڕێوەچوو. لە نێوان زیاتر لە ١٥٠ نووسینی ڕەسەن، پێشنیاری تەلارسازێکی ساوپاولۆ ماریۆ بیزێلی ھەڵبژێردرا. کارەکانی بیناسازی لە ساڵی ٢٠٠٥ تەندەر دەکرێت و پێویستە لە دوو ساڵی تردا تەواو بکرێت.

=== بەندەرەکان ===
ویلایەتەکە پێنج بەندەری تایبەتی ھەیە - [[بەندەری ئیتاجای|ئیتاجای]]، [[بەندەری ساو فرانسیسکۆ دوو سول|ساو فرانسیسکۆ دوو سول]]، ئیتاپۆا، ئیمبیتوبا و ناڤێگانتێس - دوو بەندەری یەکەم گرنگییەکی زۆریان ھەیە. ساو فرانسیسکۆ دوو سول ھەناردەکاری سەرەکی سۆیا و دار و سێلولۆزە، ھەروەھا ھاوردەکاری ماددە پۆڵایییەکانە، وەک ستیل بار و کویل، جگە لە پێو و یوریا. ئیتاجای بەرھەمێکی زۆری مریشک و دار و گۆشت ھەناردە دەکات و بەرھەمی میکانیکی و ئەلیکترۆنی و ماددە کیمیایییەکان و قوماشی ھەمەجۆر ھاوردە دەکات. ئیمبیتوبا نوێنەرایەتی تێرمیناڵێکی خەڵوز و لاگونا دەکات کە بەندەرێکی ماسیگرتنە. ئیتاجای لە ساڵی ٢٠٢١دا ١٨٫٩ ملیۆن تۆن جووڵەی باری ھەبووە، و ساو فرانسیسکۆ دوو سول کە ١٣٫٦ ملیۆن تۆن بوو، کە لەنێو ١٠ گەورەترین باری وڵاتەکەدا بوو.&lt;ref&gt;[https://www.portoitajai.com.br/noticia/1591/complexo-portuario-de-itajai-e-navegantes-excede-a-marca-de-1-6-milhao-de-conteineres-teu-s-movimentados-em-2021- Complexo Portuário de Itajaí e Navegantes excede a marca de 1,6 Milhão de contêineres (TEU’S) movimentados em 2021]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://portosaofrancisco.com.br/saiba-mais/id/157 As 10 principais realizações e conquistas do Porto de São Francisco do Sul em 2021]&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}
{{پۆلی کۆمنز|Santa Catarina}}
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|بەڕازیل}}

[[پۆل:ویلایەتی سانتا کاتارینا]]</text>
      <sha1>lq6w3dsmsqtskq9srycyvs3jloxplwm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پێستی شێر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>226952</id>
    <revision>
      <id>1578052</id>
      <parentid>1577998</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:05:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29719" sha1="agnxoix7e1lvidw5o9m72ha94um9htj" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}
{{Infobox television
| image                    = The-Lion-Skin.jpg
| image_upright            = 1
| caption                  = 
| genre                    = {{Plainlist|
* [[فیلمی کۆمەڵایەتی|کۆمەڵایەتی]]
* [[دراما]]
* [[فیلمی تاوان|تاوان]]
* [[فیلمی ڕازئامێز|ڕازئامێز]]
}}
| writer                   = {{Plainlist|
* [[جەمشید مەحموودی]]
* ڕەزا بەھاروەند
}}
| director                 = [[جەمشید مەحموودی]]
| starring                 = {{Plainlist|
* [[ھادی حەجازیفەر]]
* [[پانتێئا بەھرام]]
* [[مێھرداد سەدیقیان]]
* [[عەلیڕەزا کەمالی]]
* [[پەردیس ئەحمەدییە]]
* [[ژیلا شاھی]]
* [[شەھاب حوسێنی]]
}}
| composer                 = [[بامداد ئەفشار]]
| country                  = [[ئێران]]
| language                 = [[زمانی فارسی|فارسی]]
| num_seasons              = ٣
| num_episodes             = ٢٤&lt;!-- Value is incremented when new episodes air. See template documentation for more info. --&gt;
| producer                 = [[نەوید مەحموودی]]
| cinematography           = [[مورتەزا غەفووری]]
| editor                   = سارا ئاھەنی
| runtime                  = ٤٥-٧٧ خولەک&lt;!-- Reliable source required --&gt;
| company                  = &lt;!-- Production companies only --&gt;
| distributor              = 
| network                  = [https://filmnet.ir فیلمنێت]
| first_aired              = ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٢
| last_aired               = ئێستا
}}

'''پێستی شێر''' زنجیرە درامای ماڵەوەی ئێرانییە لە جۆری درامای تاوانکاریدا، لە دەرھێنانی جەمشید مەحمودی و لە نووسینی [[ڕەزا بەھاروەند]] و [[جەمشید مەحموودی]]، کە لە ساڵی ٢٠٢٢ لە بەرنامەی فیلمنێت نمایشکرا. [[ھادی حەجازیفەر]]، [[پانتێئا بەھرام]]، [[مێھرداد سەدیقیان]]، [[عەلیڕەزا کەمالی]]، [[پەردیس ئەحمەدییە]]، [[ژیلا شاھی]] و [[شەھاب حوسێنی]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=بازگشت قاتل سریالی یا کپی از روی دست قاتل درختی در سریال پوست شیر|ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1683019/بازگشت-قاتل-سریالی-یا-کپی-از-روی-دست-قاتل-درختی-در-سریال-پوست|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=خبرآنلاین|زمان=fa}}&lt;/ref&gt;

== کورتە ==
نەعیم دوای ١٥ ساڵ لە زیندان ئازاد دەبێت و سەردانی کچەکەی دەکات، کچەکەی لەکاتی گەشتەکەی بۆ [[باکووری ئێران|باکوور]] دەڕفێنرێت و دەکوژرێت و نەعیم کە لە ھەوڵەکانی پۆلیس ڕازی نییە، ناچار دەبێت لەگەڵ ڕەزای ھاوڕێی بکوژانی کچەکەی بدۆزێتەوە.&lt;ref&gt;https://www.eghtesadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-232/682481-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D9%86%D9%87%D9%85-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1&lt;/ref&gt;

== ئەکتەرەکان ==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot;
!ئەکتەر
!ڕۆڵ &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۹ بهمن ۱۴۰۱|سەردێڕ=آیا دلیل جذابیت «پوست شیر» استفاده از عنصر خشونت است؟ / ای‌کاش طلاق این‌گونه به نمایش گذاشته نمی‌شد|ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/11/09/2838791/آیا-دلیل-جذابیت-پوست-شیر-استفاده-از-عنصر-خشونت-است-ای-کاش-طلاق-این-گونه-به-نمایش-گذاشته-نمی-شد|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230204163214/https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/11/09/2838791/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D9%84-%D8%AC%D8%B0%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D9%86%D8%B5%D8%B1-%D8%AE%D8%B4%D9%88%D9%86%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%D8%B4-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D8%AF|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[هادی حجازی‌فر|هادی حیجازی فەر]]
|نەعیم مەولایی
|-
|[[شهاب حسینی|شەهاب حسێنی]]
|رائید موحیب مشکات
|-
|[[پانته‌آ بهرام|پانتەا بەهرام]]
|لەیلا بەرزگەر
|-
|[[علیرضا کمالی|عەلیرەزا کەمالی]]
|ڕەزا عەبدوڵڵاهی (ڕەزا پەروانە)
|-
|[[مهرداد صدیقیان|مێهرداد سدیقیان]]
|سەدرە کوهستانی
|-
|[[پردیس احمدیه|پەردیس ئەحمەدییە]]
|ساحیل مولایی
|-
|[[ژیلا شاهی]]
|موژگان
|-
|[[بابک کریمی|بابەک کەریمی]]
|بێهزاد سەحرای
|-
|[[کامران تفتی|کامەران تافتی]]
|نەریمان غولامی
|-
|[[آناهیتا افشار|ئاناهیتا ئەفشار]]
|شیرین بەگزادە
|-
|[[رضا بای|ڕەزا بای]]
|
|-
|[[محمدرضا مالکی|محەممەد ڕەزا مالیکی]]
|سەمەد بەهلولی
|-
|[[بهزاد خلج|بێهزاد خەلاج]]
|سروان ڕەسووڵ فۆلادوەند
|-
|[[‌|سەعید دەشتی]]
|نەقیب سەعید یاراحمەدی
|-
|[[رؤیا جاویدنیا|روئیا جاویدنیا]]
|دایکی سەدرا
|-
|[[مرتضی خانجانی|مورتەزا خەنجانی]]
|بێهنام عەزیزی
|-
|[[علی اوسیوند|عەلی ئوسیوند]]
|نەقیب جلوە
|-
|[[علیرضا استادی|عەلیرەزا ئوستادی]]
|بەهرۆز
|-
|[[احسان امانی|ئیحسان ئامانی]]
|مەنوچەهر مەردانی
|-
|[[فرید سجادی حسینی|فەرید سەجادی حوسێنی]]
|رائیدی خانەنشینکراو
|-
|[[بهرام ابراهیمی|بەهرام ئیبراهیمی]]
|بەهمەن
|-
|[[رامین راستاد|ڕامین راستاد]]
|مجید نووری
|-
|[[محمدرضا سروستانی|محەممەد ڕەزا سەرۆستانی]]
|مودت
|-
|[[لطف‌الله سیفی|لوتفوڵڵا سەیفی]]
|فەرامەرز (دزی زانتیە)
|-
|[[درسا شیرازی|دەرسا شیرازی]]
|تینا
|-
|[[سیدجمشید حسینی|سەید جەمشید حوسێنی]]
|خەلیل سوفیانی
|-
|[[پیمان مقدمی|پەیمان موقەدەمی]]
|مورتەزا
|-
|[[میثم مجاوری|مەیسەم مجاوری]]
|حەمید
|-
|[[پیمان پازوکی|پەیمانی پازوکی]]
|قاوەچی
|-
|[[کیوان ساکت اف|کەیوان ساکت اف]]
|شاهین
|-
|[[بانیپال شومون|بانیپاڵ شومۆن]]
|
|-
|[[پولاد مختاری|پۆلاد موختاری]]
|ئیسماعیل
|-
|[[مجتبی پیرزاده|موجتەبا پیرزادە]]
|مەنسور باجلان
|}
== مووزیک ==
دەنگی پێستی شێر  فیلمی ''[[نێوانی ئەستێرەکان (فیلم)|Interstellar]]'' (2014) [[کریستۆفەر نۆلان|ی کریستوفر نۆلان]] و زنجیرەی ''Mind Hunter'' (2019–2017)ی [[دەیڤد فینچەر|دەیڤید فینچەر]] دەهێنێتەوە یاد. ناونیشانی ئەم زنجیرەیە ناوی یەکێک لە گۆرانییەکانی گۆرانیبێژی ئێرانییە، [[ئێبی|ئەبی]] ، کە لە ڕیزبەندی ئەڵقەکانی سەرەتاوە بەبێ وشە لە تۆمارکەری ئۆتۆمبێلەوە دەژەنرێت. &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱۲ آذر ۱۴۰۱|سەردێڕ=سریال پوست شیر|ناونیشان=https://www.setareparsi.com/fa/tiny/news-11146|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230204163008/https://www.setareparsi.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%AF%D9%88%DA%AF%D9%84-%D9%86%DB%8C%D9%88%D8%B2-80/11146-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%DB%8C%D8%B1-%D8%AA%D8%A7-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D9%82%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt; لە زنجیرەیەک لە وەرزی سێیەمەوە ئەم مۆسیقایە بە وشە دەژەنرێت.
== پەخش ==
لە سەرەتای مانگی ئابی ساڵی ۲۰۲۲، لە هەمان کاتدا کە ڕیکلامی پێستی شێر دەستی پێکرد، پلانی پەخشکردنی بۆ ٣٠ی ئەیلول دانرابوو. لە ڕۆژی بڵاوبوونەوەی [https://filmnet.ir/contents/scnA7yr/The-Lion-Skin-S01-E01 ئەڵقەی یەکەم]{{بەستەری مردوو|url=https://filmnet.ir/contents/scnA7yr/The-Lion-Skin-S01-E01 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}, ڕاگەیاندنی [https://filmnet.ir فیلمنێت]{{بەستەری مردوو|url=https://filmnet.ir/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} کە زنجیرەکە بەهۆی [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران|ناڕەزایەتییە سەرتاسەرییەکانەوە]] پەخش نەکرا لە میدیاکانەوە بڵاوکرایەوە. دوای ماوەیەکی کورت، ئەو ئاگادارییە لابرا و [https://filmnet.ir/contents/scnA7yr/The-Lion-Skin-S01-E01 بەشی یەکەمی]{{بەستەری مردوو|url=https://filmnet.ir/contents/scnA7yr/The-Lion-Skin-S01-E01 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} پێستی شێر دوو ڕۆژ درەنگ لە مێهر ١ بڵاوکرایەوە. پەخشی [https://filmnet.ir/contents/scRvBGP/The-Lion-Skin-S01-E02 بەشی دووەمی]{{بەستەری مردوو|url=https://filmnet.ir/contents/scRvBGP/The-Lion-Skin-S01-E02 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} زنجیرەکەش هەندێک ژمارەی لەگەڵدا بوو. [https://filmnet.ir فیلم نێت]{{بەستەری مردوو|url=https://filmnet.ir/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} ڕایگەیاند کە بڵاوکردنەوەی ئەڵقەکانی داهاتووی ئەم زنجیرەیە بۆ کاتێکی تر دوادەخرێت و ئەم ئەڵقەیە لە مێهر ٦ بڵاونەکرایەوە. لە هەمان کاتدا پەراوێزی لێدوانەکانی [[شەھاب حوسێنی|شەهاب حوسێنی]] و ڕاگرتنی بڵاوکردنەوەی زنجیرەکە گومانی ڕاگرتنی لە مێشکی بەشێک لە بینەراندا دروستکرد ، بەڵام ڕاگەیەندرا کە هۆکارەکەی کێشەیەکی هونەرییە. بەشی دووەم دوای هەفتەیەک دواکەوتن بڵاوکرایەوە. &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۵ آذر ۱۴۰۱|سەردێڕ=سریال پوست شیر چرا متوقف شد|ناونیشان=https://donyayeghalam.ir/content/276935/سریال-پوست-شیر-چرا-متوقف-شد|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230204163010/https://donyayeghalam.ir/content/276935/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%AA%D9%88%D9%82%D9%81-%D8%B4%D8%AF|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱۰ مهر ۱۴۰۱|سەردێڕ=مشکل سریال پوست شیر حل شد|ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1679517/مشکل-سریال-پوست-شیر-حل-شد|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230204163012/https://www.khabaronline.ir/news/1679517/%D9%85%D8%B4%DA%A9%D9%84-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D8%AD%D9%84-%D8%B4%D8%AF|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;

پاشان ئەم زنجیرەیە دوو وەرزی تری بۆ درێژکرایەوە. عەلی سەرتیپی، دەرهێنەری فیلم نێت ڕایگەیاند، دوو وەرزی دیکەی هەشت ئەڵقەیی بۆ ئەم زنجیرەیە دروست دەکرێت. &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱۵ آذر ۱۴۰۱|سەردێڕ=«پوست شیر» در سه فصل هشت قسمتی منتشر می‌شود/ می‌خواستیم بازخورد بگیریم|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/84962049/پوست-شیر-در-سه-فصل-هشت-قسمتی-منتشر-می-شود-می-خواستیم-بازخورد|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230204163014/https://www.irna.ir/news/84962049/%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%87-%D9%81%D8%B5%D9%84-%D9%87%D8%B4%D8%AA-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF-%D9%85%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%B1%D8%AF|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱۶ آبان ۱۴۰۱|سەردێڕ=برنامه‌ریزی برای ساخت فصل دوم «پوست شیر» / قاتل زنجیره‌ای با ریتم تند!|ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/08/16/2800231/برنامه-ریزی-برای-ساخت-فصل-دوم-پوست-شیر-قاتل-زنجیره-ای-با-ریتم-تند|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230204163545/https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/08/16/2800231/%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B1%DB%8C%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%AA%D9%84-%D8%B2%D9%86%D8%AC%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B1%DB%8C%D8%AA%D9%85-%D8%AA%D9%86%D8%AF|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt; وەرزی دووەم لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ۲۰۲۳ تا ١٩ی شوبات پەخشکرا. &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱۸ آذر ۱۴۰۱|سەردێڕ=زمان پخش فصل دوم سریال پوست شیر مشخص شد|ناونیشان=https://shahraranews.ir/fa/news/139014/زمان-پخش-فصل-دوم-سریال-پوست-شیر-مشخص-شد|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230204163547/https://shahraranews.ir/fa/news/139014/%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%85%D8%B4%D8%AE%D8%B5-%D8%B4%D8%AF|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt; وێنەگرتنی وەرزی سێیەم لە ٤ی ١ی ساڵی ۲۰۲۳ دەستی پێکرد و لە ٢٤ی ئازار کۆتایی هات. &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۲۶ اسفند ۱۴۰۱|سەردێڕ=پایان فیلمبرداری «پوست شیر» / پخش تا آخر فروردین ۱۴۰۲|ناونیشان=https://www.entekhab.ir/fa/news/719405/پایان-فیلمبرداری-پوست-شیر-پخش-تا-آخر-فروردین-۱۴۰۲}}&lt;/ref&gt; یەکەم ئەڵقەی ئەم وەرزە لە ١٠ی ئازاری ساڵی ۲۰۲۳ پەخشکرا. &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۲۱ بهمن ۱۴۰۱|سەردێڕ=زمان پخش فصل سوم «پوست شیر» اعلام شد|ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1729778/زمان-پخش-فصل-سوم-پوست-شیر-اعلام-شد}}&lt;/ref&gt;
== فیدباک ==
بۆچوونی ڕەخنەگران و بینەران بە گشتی سەبارەت بە دراماکە ئەرێنی بوو. &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۲۵ بهمن ۱۴۰۱|سەردێڕ=دست‌های پر/ چرا «پوست شیر» موفق شد؟|ناونیشان=https://www.farsnews.ir/news/14011125000403/دست‌های-پر-چرا-پوست-شیر-موفق-شد}}&lt;/ref&gt; بەپێی [https://www.etemadonline.com/ ئاژانسی هەواڵی Edemad Online], بەپێی بۆچوونی ڕەخنەگران و بینەران سەبارەت بە درامای پێستی شێر ، درامای پێستی شێر [[سیناریۆ (ھونەر)|سیناریۆیەکی]] بەرگریکاری پێشکەش کردووە بە بەراورد بە زنجیرەکانی تر، و ئەدائی کارەکتەرە سەرەکییەکان ئەرێنی بووە. &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱۳ بهمن ۱۴۰۱|سەردێڕ=«پوست شیر» با فیلمنامه طلایی/ اینجا همه نقش‌ها ستاره‌اند|ناونیشان=https://www.etemadonline.com/بخش-فرهنگ-هنر-16/595015-پوست-شیر-با-فیلمنامه-طلایی-اینجا-همه-نقش-ها-ستاره-اند|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230204163546/https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-16/595015-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%D8%A7-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B7%D9%84%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D8%AC%D8%A7-%D9%87%D9%85%D9%87-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D9%87%D8%A7-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AF|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt; ئەمیر عەبدوڵڵاهی لە ماڵپەڕی ''شەهرارا'' ستایشی نواندنی ئەکتەرەکان و [[دەرھێنەری فیلم|دەرهێنان]] و [[وێنەگرتنی سینەمایی|سینەماکاری]] و چیرۆک و مۆسیقای زنجیرەی پێستی شێر ی کرد. &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۴ آبان ۱۴۰۱|سەردێڕ=نگاهی به سریال «پوست شیر»|ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1726873/پوست-شیر-با-فیلمنامه-طلایی-اینجا-همه-نقش-ها-ستاره-اند|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221111182032/https://shahraranews.ir/fa/news/131361/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%7C-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D9%88%D9%84%D9%86%D8%A7%DA%A9-%D8%A7%D8%B2-%D8%B2%D8%A7%D9%88%DB%8C%D9%80%D9%87-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D9%86%D9%80%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%E2%80%8A%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%A7|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}&lt;/ref&gt; بۆچوونی جەواد موسەوی سەبارەت بە ''حەمشەهری'' ئەرێنی بوو سەبارەت بە [[وێنەگرتنی سینەمایی|وێنەگرتن]] و گۆشەی کامێرا و هەروەها نواندنی ئەکتەرەکان. &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱۶ آذر ۱۴۰۱|سەردێڕ=قلب پرنده|ناونیشان=https://newspaper.hamshahrionline.ir/id/179304/قلب-پرنده.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230106090313/https://newspaper.hamshahrionline.ir/id/179304/%D9%82%D9%84%D8%A8-%D9%BE%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt; سۆسان سیرجانی لە ماڵپەڕی [[دیجیکالا|دیجیکالاماگەوە]] ڕەخنەی لە ڕیتمە خاوەکەی زنجیرەکە، چەندین فلاشباک، نواندنی خراپی پردیس ئەحمەدیە و مێهرداد سێدیگیان گرت. &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱۰ آبان ۱۴۰۱|سەردێڕ=نقد سریال «پوست شیر» شبکهٔ فیلم‌نت؛ یک قاتل زنجیره‌ای دیگر|ناونیشان=https://www.digikala.com/mag/about-pooste-shir-series/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221111182034/https://www.digikala.com/mag/about-pooste-shir-series/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}&lt;/ref&gt; ڤاجیهه ئەمیرخانی لە ''کۆمپانیای حەمشەهری'' ئۆنلاین لێکچوونەکانی لە نێوان ئەم کۆمەڵەیە و ''[[لێکۆڵەری ڕاستەقینە|بەدواداچوونی ڕاستەقینەدا]]'' دۆزیەوە . &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱ آبان ۱۴۰۱|سەردێڕ=شهاب حسینی در مصیبت از دست دادن دخترش در این سریال چه می‌گوید|ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/713439/شهاب-حسینی-در-مصیبت-از-دست-دادن-دخترش-در-این-سریال-چه-می-گوید|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221106124537/https://www.hamshahrionline.ir/news/713439/%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%A8-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B5%DB%8C%D8%A8%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%AF%D9%86-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%DA%86%D9%87-%D9%85%DB%8C-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D8%AF|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=[[همشهری‌آنلاین]]}}&lt;/ref&gt; لە لایەکی دیکەوە پێستی شێر بەهۆی هەوکردنی دروستکراوەکان بەبێ هۆکار و کشانی هەندێک بەش و گەمژەیی پۆلیسیی چیرۆک و کەمتەرخەمی و هەندێک هەڵە [[سیناریۆ (ھونەر)|لە سیناریۆکەدا]] ڕەخنەی لێگیرا.  لە [https://moviemag.ir فیلمی Movie Mag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230410002750/https://moviemag.ir/ |date=١٠ی نیسانی ٢٠٢٣ }}, ڕەزا تۆسەلی ئەم زنجیرەیەی بە بەراورد لەگەڵ زنجیرە [[فیلمی تاوان|تاوانکارییەکانی]] دیکەی ئێرانی وەک خوێنی سارد بە باوەڕپێکراوتر ناوبرد و ستایشی مۆسیقاکەی کرد، بە پێچەوانەی بەکارهێنانی نادروستی کامێرای دەستی، کاتێکی زۆری زنجیرەکەی پڕکرد لە کارەکتەری گریان و نالە ناڵ .. ڕەخنەی لێگیرا.  ئیرینا ڕەخنەی لە کارەکتەری داماوی هەندێک کارەکتەر و پێشکەوتنی خاوی چیرۆکەکە و تاڵی لە ڕادەبەدەرانەی چیرۆکەکە گرت، بەڵام زنجیرەکەی بە بەها و خاوەنی بینەری ناوبرد. وەرزی سێیەمی ئەم زنجیرەیە بۆچوونی ناکۆکی لەگەڵدا بوو.  حەمیدرەزا کازمی پوور، ڕەخنەگری سینەما دەڵێت: سەرەڕای زیادەڕەوی و بەکارهێنانی کلیشە، پێستی شێر زنجیرەیەکە کە توانیویەتی بە کەشێکی باش و خاوەنی توخمە پۆلیس و [[وێژەی تاوانکاری|تاوانکارییەکان]] خۆی بپارێزێت. هەروەها ڕەخنەی لە زیادەڕەوی لە هەندێک بواردا لە سیناریۆکەدا و کۆنەپەرستییە خۆشەویستەکانی فیلمە فارسییەکانی ناو زنجیرەکە گرت. 

بەپێی ئامارێک کە لەلایەن گووگڵ ترێندزەوە بڵاوکراوەتەوە، زاراوەی &quot;پێستی شێر&quot; بووتە یەکێک لە گەڕانەکانی گووگڵ کە ئێرانییەکان لە مانگی کانوونی دووەمی ساڵی ۲۰۲۳ زۆرترین گەڕانیان بۆ ئەنجام داوە &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱ بهمن ۱۴۰۱|سەردێڕ=بیشترین جستجوی گوگل ایرانیان در دی ۱۴۰۱|ناونیشان=https://www.etemadonline.com/tiny/news-592417|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230204163551/https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%DB%8C%D9%86%D9%81%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%DA%A9-11/592417-%DA%AF%D9%88%DA%AF%D9%84-%D8%AA%D8%B1%D9%86%D8%AF%D8%B2-%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%AC%D9%88-%DA%AF%D9%88%DA%AF%D9%84|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt; و هەروەها بووە یەکێک لە زنجیرە تەلەفزیۆنییە زۆرترین بینراوەکان لە کاتی پەخشکردنیدا. &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سریال پوست شیر و سریال پدرخوانده پربیننده‌های این روزهای پلتفرم‌ها|ناونیشان=https://khabaronline.ir/xjFNY|بڵاوکەرەوە=خبرآنلاین}}&lt;/ref&gt;ئەم زنجیرەیە یەکێک بوو لەو زنجیرانەی کە زۆرترین باس و فیدباکەکانی تۆڕی نمایشی ماڵەوە لە فەزای مەجازیدا &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پوست شیر و ریسک بزرگی که به آن دست زده‌است؛ اونور جنگل تن سبز …|ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/882002/%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%88-%D8%B1%DB%8C%D8%B3%DA%A9-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%B2%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D9%88%D9%86%D9%88%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%84-%D8%AA%D9%86-%D8%B3%D8%A8%D8%B2-|بڵاوکەرەوە=عصرایران|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230404062314/https://www.asriran.com/fa/news/882002/%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%88-%D8%B1%DB%8C%D8%B3%DA%A9-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%A2%D9%86-%D8%AF%D8%B3%D8%AA-%D8%B2%D8%AF%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D9%88%D9%86%D9%88%D8%B1-%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%84-%D8%AA%D9%86-%D8%B3%D8%A8%D8%B2-|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=گاف‌هایی که مخاطبان سریال “پوست شیر” را حرص داد|ناونیشان=https://www.vaghtesobh.com/%DA%AF%D8%A7%D9%81-%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%85%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D8%B1%D8%A7-%D8%AD%D8%B1%D8%B5-%D8%AF%D8%A7%D8%AF/?amp=1|بڵاوکەرەوە=وقت صبح|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230405204519/https://www.vaghtesobh.com/%da%af%d8%a7%d9%81-%d9%87%d8%a7%db%8c%db%8c-%da%a9%d9%87-%d9%85%d8%ae%d8%a7%d8%b7%d8%a8%d8%a7%d9%86-%d9%be%d9%88%d8%b3%d8%aa-%d8%b4%db%8c%d8%b1-%d8%b1%d8%a7-%d8%ad%d8%b1%d8%b5-%d8%af%d8%a7%d8%af/?amp=1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وقتی نفس‌ها به شماره افتاد|ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/12/20/2865503/نگاهی-به-عوامل-جذابیت-یک-سریال-چرا-مخاطب-منتظرِ-پوست-شیر-می-ماند|بڵاوکەرەوە=فیلم‌نیوز}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نگاهی به عوامل جذابیت یک سریال؛ چرا مخاطب منتظرِ «پوست شیر» می‌ماند؟|ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1401/12/20/2865503/نگاهی-به-عوامل-جذابیت-یک-سریال-چرا-مخاطب-منتظرِ-پوست-شیر-می-ماند|بڵاوکەرەوە=تسنیم}}&lt;/ref&gt; بە شێوەیەک کە لە مانگی ئازاری ۲۰۲۳، هاشتاگی پێستی شیر یەکەم ترێند بوو [[تویتەر|لە تویتەر]] بۆ ماوەی دوو ڕۆژ. &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=«پوست شیر» ترند اول توییتر فارسی شد/ ۳ روز اشتراک رایگان برای مشترکان فیلم‌نت|ناونیشان=https://khabaronline.ir/xjP6j|بڵاوکەرەوە=خبرآنلاین}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=اتفاق پوست شیر و دلیل بی‌احترامی به سازندگان! پیش‌بینی‌ها دربارهٔ ادامه داستان و …|ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/882256/پوست-شیر-و-دلیل-بی-احترامی-به-سازندگان-پیش-بینی-ادامه-داستان-و-قصه‌ی-همیشه-تکرار-|بڵاوکەرەوە=خبرآنلاین}}&lt;/ref&gt;
==سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{تووڵی دەروازە|ئێران|فیلم|دەیەی ٢٠٢٠}}
[[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]]</text>
      <sha1>agnxoix7e1lvidw5o9m72ha94um9htj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چیرۆکی شاری قەدەغەکراو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>229843</id>
    <revision>
      <id>1578131</id>
      <parentid>1406398</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T13:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ٢ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11862" sha1="3hqongjk9pizbfee1agetfoz6n6ipec" xml:space="preserve">چیرۆکی شاری قەدەغەکراو بەرهەمی [[کامیل ئەحمەدی]]، [[مرۆڤناسی|مرۆڤناس]] و توێژەری کۆمەڵایەتییە کە ساڵی 2019 لە لایەن وەشانخانەی مێهری لەندنەوە چاپ و بڵاو کرایەوە. ئەم بەرهەمە لە ڕاستیدا ئەنجامی توێژینەوەکانی کامیل ئەحمەدییه لە ساڵەکانی 2017 و 2018ەدا کە بابەتی تێڕوانین و ڕوانگەی کۆمەڵگای هاوڕەگەزبازان و ناهاوسانانی یان [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]&lt;nowiki/&gt;ی ئێرانی بەرامبەر بە تێڕوانینی خەڵکی گشتی بەرامبەر بەو تاقمە و پرس و گرفتەکانی ئەو کۆمەڵگایە دەگرێتەوە و بە سێ زمانی کوردی، ئینگلیزی و فارسی چاپ و بڵاو کراوەتەوە. &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=چیرۆکی شاری قەدەغە کراو توێژینەوەیەکی گشتگیر سەبارەت به ناهاوسانان له ئێران|ناونیشان=https://kameelahmady.com/kurdi/lgbt-in-iran/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Narrative of Lesbian Gays and Bisexual in Iran and the Chronic Closet|ناونیشان=http://www.swiftjournals.org/sjssh/pdf/2019/march/Kameel4.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230307193400/http://www.swiftjournals.org/sjssh/pdf/2019/march/Kameel4.pdf}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=چیرۆکی شاری قەدەغەکراو|ناونیشان=https://kameelahmady.com/kurdi/wp-content/uploads/2020/05/%DA%86%DB%8C%D8%B1%DB%86%DA%A9%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%82%DB%95%D8%AF%DB%95%D8%BA%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%88.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230228100715/https://kameelahmady.com/kurdi/wp-content/uploads/2020/05/%DA%86%DB%8C%D8%B1%DB%86%DA%A9%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%82%DB%95%D8%AF%DB%95%D8%BA%D9%87-%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%88.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دگرباشان ایران شهروندانی بی‌حقوق! تحلیلی بر قوانین موجود و راهکارهای حقوقی برای دگرباشان در ایران|ناونیشان=http://jou.spsiran.ir/article_158346.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}{{بەستەری مردوو|url=http://jou.spsiran.ir/article_158346.html |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}&lt;/ref&gt;

== چییەتی بابەت و شێوازی لێکۆڵینەوە ==
توێژینەوەی چیرۆکی شاری قەدەغەکراو کە بە ئامانجی کۆڵینەوەی بارودۆخی شارومەندانی [[ھاوڕەگەزخوازی|هاوڕەگەزخواز]] لە ئێران ئەنجام دراوە، وەکوو درێژەی توێژینەوەکانی ناوبراوە لەسەر بابەتی ڕەگەزێتی و خەسارە کۆمەڵایەتییەکان کە لە درێژەی چەندین ساڵدا شوێنگری کردووە. توێژینەوەی چیرۆکی شاری قەدەغەکراو بەرهەمی چالاکییەکانی توێژەر و هاوکارانیەتی کە لە ماوەی ساڵ و نیوێکدا و 2017 و 2018 لە سێ گەورەشاری [[تاران]]، [[ئەسفەھان|ئەسفەهان]] و [[مەشھەد|مەشهەد]] ئەنجام دراوە. 

توێژینەوەی چیرۆکی شاری قەدەغەکراو بریتییە لە وتووێژی چڕوپڕ لەگەڵ زیاتر لە سێسەد کەس لە [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە (دەستەواژە)|کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]]کانی ئێران کە سەتا 60یان پیاو و سەتا 40یان ژنن. پرس و گرفتەکانی ئەوڕۆ و سەردەمی نوێ لەسەر پێوەندییە ڕەگەزییەکان و چۆنێتی ئەم دانوستانانە لە ئێران تاوتوێ کراوە و لە هەمان کاتیشدا، چوارچێوەی تیۆریک و شێوازی زانستی خراوەتە بەردەستی خوێنەران، زانکۆکان، بنکە توێژینەوەییەکان، چالاکانی مەدەنی و کۆمەڵایەتی و خوێندکاران تا بەستێن و بنەمای زیاتر بۆ تاوتوێکردن و کۆڵینەوەی پرس و گرفتی ئەندامانی ئەو کۆمەڵگایە دابین بکەن. 

ئامانجە سەرەکییەکانی ئەم پڕۆژەیە ڕوونکردنەوە و ناسینی هەست و بیر و باوەڕەکانی پەلکەزێڕینەکانە بە یارمەتی شرۆڤە و شیکردنەوەی ڕەخنەگرانە و لە ڕوانگەی خۆیانەوە، و هەروەها گەیشتن بەو کێشە و گرفتانەی کە ئەزموونی دەکەن و بە گێڕانەوەی سەرپەرشتی توێژینەوەکە چونکە لە کۆمەڵگایەکی ئایینی، چین‌تەوەر، پیاوسالار/پیاوتەوەردا دەژین -کە پەلکەزێڕینەکان ڕەت دەکەنەوە- گرفت و پرسی تایبەتی خۆیان هەیە. کامیل ئەحمەدی و هاوکارانی، بەرگەزندبوونی ئەم گرووپە کۆمەڵایەتییە سەرکوتکراو و بێدەنگراوە وەک بزوێنەر و هاندەرێک دەبینن کە بۆ ڕوونکردنەوەی هەلومەرجی ئەم کەسانە هەنگاوێکیان هەڵێناوە و بە بڕوای توێژەران ئەم تاقمە بە ئەنقەست لە لایەن کۆمەڵگاوە پشتگوێ خراون و خراونەتە پەراوێزەوە. 

کتێبی چیرۆکی شاری قەدەغەکرا بۆ شرۆڤەکردنی داتا و زانیارییەکان کەڵکی وەرگرتووە لە ڕوانگە دیاردەناسانەکان، ڕوانگە هێرمێنۆتیکەکان و شرۆڤەگەرایی. یەک لە تایبەتمەندییەکانی ئەم کتێبە ئەوەیە کە تەرکیزی لەسەر تاقمی (LGB) بووە و [[ترانسجێندەر]]&lt;nowiki/&gt;ەکانی تاوتوێ نەکردووە کە خاوەنی تایبەتمەندییەکانی هەر دوو ڕەگەزی پیاوانە و ژنانە و یان هەردووکیان پێکەوەن. &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Narrative of Lesbian Gays and Bisexual in Iran and the Chronic Closet|ناونیشان=http://www.swiftjournals.org/sjssh/pdf/2019/march/Kameel4.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230307193400/http://www.swiftjournals.org/sjssh/pdf/2019/march/Kameel4.pdf}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دگرباشان ایران شهروندانی بی‌حقوق! تحلیلی بر قوانین موجود و راهکارهای حقوقی برای دگرباشان در ایران|ناونیشان=http://jou.spsiran.ir/article_158346.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}{{بەستەری مردوو|url=http://jou.spsiran.ir/article_158346.html |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}&lt;/ref&gt;

== دەستبەسەرکردنی نووسەر و دادگاییکران ==
ئەم توێژینەوە لە ئێراندا و بەپێی پێکهاتەی دەزگای دادوەری و یاسای ئێران کە لەسەر شەریعەتی ئیسلامی دامەزراون مۆڵەتی چاپی پێ نەدرا. لەئێراندا هەموو چەشنە پێوەندییەکی سێکسی بەدەر لە پێوەندیی هاوسەرگیری نێوان ژن و پیاو وەک تاوان دەبینێ و ئەو کەسانەش کە بڕوایان بە جۆرەکانی دیکەی پێوەندیی سێکسی هەیە و بەتایبەت هاوڕەگەزخوازان دەکەونە ژێر چاوەدێری پۆلیس و دەزگای دادوەری و بۆ جاری یەکەم لە دەرەوەی ئێران و لە لایەن وەشانخانەی مێهری لە لەندەن چاپ کرا. 

ساڵی 2019 میدیاکانی ناوخۆ و دەرەوە ڕایانگەیاند کە کامیل ئەحمەدی لە لایەن دەزگای زانیاری و بنکە ئەمنییەکانەوە دەستبەسەر کراوە. ساڵی دواتر دادگای لێکۆڵینەوەی تاوانەکانی کامیل ئەحمەدی کرایەوە، ناوبراو تاوانی جۆراوجۆری خرابووە پاڵ و یەک لە تاوانەکانیش ئەم توێژینەوە بوو کە تاوانی &quot;پاڵپشتی و پەرەپێدانی هاوڕەگەزخوازی&quot; زیاد کرابووە سەر دۆسیەکەی لە دادگا و لە ئەنجامدا حوکمی 9 ساڵ بەندیخانەی بۆ بڕایەوە. ئەو کاتەی کە ئەحمەدی لە بەندیخانەدا بوو و لەلایەن دەزگای زانیاری و ئیتلاعاتی ئێرانەوە لێپێچینەوەی لێدەکرا ئەم توێژینەوە لە لەندەن و لەلایەن وەشانخانەی مێهرییەوە چاپ و بڵاو کرایەوە. &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دادگاه انقلاب کامیل احمدی را به ۹ سال زندان محکوم کرد|ناونیشان=https://www.dw.com/fa-ir/%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%DA%A9%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%DB%B9-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/a-55926972|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=محکومیت کامیل احمدی، پژوهش‌گر ایرانی بریتانیایی به ۸ سال زندان|ناونیشان=https://iranwire.com/fa/news/44100/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کامیل احمدی، مردم‌شناس ایرانی-بریتانیایی به «۹ سال حبس» محکوم شد|ناونیشان=https://per.euronews.com/2020/12/14/kameel-ahmadi-iranian-british-dual-citizen-and-researcher-sentenced-to-9-years-in-jail|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کامیل احمدی پژوهشگر مسائل اجتماعی، در ایران به '۹ سال حبس' محکوم شد|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/iran-55296017|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;

== چاپی دووبارەی ئەم توێژینەوە ==
کتێبی چیرۆکی شاری قەدەغەکراو سەرەتا بە زمانی فارسی و پاشان بە زمانی ئینگلیزی لە لایەن وەشانخانەی مێهرییەوە لە لەندەن چاپ کرا. ساڵی 2022 و 2023یش وەشانی دەنگی و ئەلکترۆنیک (ئی بوک) بە زمانەکانی فارسی، ئینگلیزی، [[زمانی فەڕەنسی|فەرەنسی]]، [[زمانی ئیسپانی|ئیسپانی]]، ئینگلیزی لە لایەن وەشانخانەی سەرهێڵی ئاوای بووف و Lambert Academic Publishing و وەشانی کوردیشی لە لایەن وەشانخانەی دانیشفەڕ لە هەولێر چاپ و بڵاو کرایەوە.

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
[[پۆل:دیاردەناسی]]
[[پۆل:کۆمەڵناسی]]</text>
      <sha1>3hqongjk9pizbfee1agetfoz6n6ipec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەبەستدارێتی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>233207</id>
    <revision>
      <id>1578112</id>
      <parentid>1577723</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:15:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4476" sha1="o82q85j807tzm25slxduq9xg4gc61bi" xml:space="preserve">'''مەبەستدارێتی'''&lt;ref&gt;لە بەرامبەر intentionality دا؛ بەختیار سەجادی؛ فەرھەنگی زاراوەی ڕەخنەیی.&lt;/ref&gt; ئەو ھێزەیە کە [[زەین]] بە ھۆیەوە دەتوانێ لە بابەت (یا لەبارەی، یا لەمەڕ) شتێکەوە بێ، بە زمانێکی تر، توانستی زەینە بۆ لەخۆگرتن و [[نواندنەوەی زەینی|نواندنەوەی]] شتەکان و دانستەکانیان و بارودۆخیان.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوە|دوایین=Jacob|یەکەم=Pierre|سەردێڕ=Intentionality|ڕێکەوت=٢٠٢٣|ناونیشان=https://plato.stanford.edu/archives/spr2023/entries/intentionality/|ئیش=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Spring 2023|بڵاوکەرەوە=Metaphysics Research Lab, Stanford University|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٣|editor2-last=Nodelman|editor2-first=Uri}}&lt;/ref&gt;

مەبەستدارێتی یەکێ لە تایبەتمەندییە بەرچاوەکانی دیاردە زەینییەکانە کە لە دنیای دیاردە فیزیکییەکان جیایان دەکاتەوە. ھەر چی کە زەینییە، وەک بەدیکردن یا بڕواکردن یا ئارەزووکردن، لە بابەت شتێکەوەیە و ڕووی لە شتێ کردووە و لای لە شتێ کردۆتەوە و مەبەستدارە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Pernu|یەکەم=Tuomas K.|ڕێکەوت=٢٠١٧|سەردێڕ=The Five Marks of the Mental|ناونیشان=https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fpsyg.2017.01084|journal=Frontiers in Psychology|بەرگ=٨|issn=1664-1078}}&lt;/ref&gt; ھەموو چالاکییەکانی سەر بە ناسیاری و ھەموو ئەزموونەکان «مەبەستدار»ن، یانی بەپێویست  لەبارەی شتێکی تایبەتەوەن: ئەگەر دەڕوانین، بۆ ئۆبژەیەک دەڕوانین، بۆ نموونە بۆ دارێ یا ڕووبارێ یا کێوێ؛ ئەگەر خەیاڵ دەکەین، ھێزی خەیاڵمان ئۆبژەیەکی خەیاڵیمان بۆ حازر دەکات، بۆ نموونە ئۆتۆمبیلێک دێنینە پێش چاو کە بە جاددەیەکدا تێدەپەڕێ؛ کاتێ خەریکی بیرھێنانەوەین، ئۆبژەیەک لە ڕابردووەوە بە یاد دەکەین. ئەگەر داوەری دەکەین، بابەتی داوەرییەکەمان ڕووداو یا واقیعێکە. بەکورتی، ھەموو دیاردە زەینییەکان لا لە ئۆبژەیەک دەکەنەوە و، بۆی دەگەڕێنەوە.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=«حیث التفاتی» چیستو چرا مهم است؟|ناونیشان=http://ensani.ir/fa/article/226876/-%D8%AD%DB%8C%D8%AB-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%88-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=پرتال جامع علوم انسانی|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=http://ensani.ir/fa/article/226876/-%D8%AD%DB%8C%D8%AB-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%88-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA- |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}&lt;/ref&gt;

مەبەستدارێتی کاکڵەی [[دیاردەناسی|دیاردەناسییە]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; مەبەستدارێتی پەیوەندیی نێوان [[وشیاری]] و جیھان دیاری دەکات و لەو ھەڵوێست و بۆچوونە [[ئایدیالیزم|ئایدیالیستییانە]] دوورمان دەخاتەوە کە دەسەڵاتێکی ڕەھا بۆ دروستکردنی [[واتا]] بە ھۆش دەدەن و بایەخ بە جیھانی دەرەکی نادەن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=کەمال|یەکەم=محەمەد|سەردێڕ=فینۆمینۆلۆجی|بڵاوکەرەوە=ناوەندی ڕۆشنبیریی ڕەھەند|ساڵ=٢٠١٩|پەڕەکان=٤٢}}&lt;/ref&gt; 

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{تووڵی دەروازە|دەروونناسی|فەلسەفە}}

[[پۆل:چەمکەکان لە ناسیاریناسی]]
[[پۆل:ھەبوونناسی]]
[[پۆل:فەلسەفەی دەروونناسی]]
[[پۆل:ناسیاری]]
[[پۆل:چەمکەکان لە مێتافیزیک]]</text>
      <sha1>o82q85j807tzm25slxduq9xg4gc61bi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578183</id>
      <parentid>1578112</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T21:02:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان</comment>
      <origin>1578183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4500" sha1="tf07c8224sr2swgkisyd6hkobp01kz7" xml:space="preserve">'''مەبەستدارێتی'''&lt;ref&gt;لە بەرامبەر intentionality دا؛ بەختیار سەجادی؛ فەرھەنگی زاراوەی ڕەخنەیی.&lt;/ref&gt; ئەو ھێزەیە کە [[زەین]] بە ھۆیەوە دەتوانێ لە بابەت (یا لەبارەی، یا لەمەڕ) شتێکەوە بێ، بە زمانێکی تر، توانستی زەینە بۆ لەخۆگرتن و [[نواندنەوەی زەینی|نواندنەوەی]] شتەکان و دانستەکانیان و بارودۆخیان.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوە|دوایین=Jacob|یەکەم=Pierre|سەردێڕ=Intentionality|ڕێکەوت=٢٠٢٣|ناونیشان=https://plato.stanford.edu/archives/spr2023/entries/intentionality/|ئیش=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Spring 2023|بڵاوکەرەوە=Metaphysics Research Lab, Stanford University|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٣|editor2-last=Nodelman|editor2-first=Uri}}&lt;/ref&gt;

مەبەستدارێتی یەکێ لە تایبەتمەندییە بەرچاوەکانی دیاردە زەینییەکانە کە لە دنیای دیاردە فیزیکییەکان جیایان دەکاتەوە. ھەر چی کە زەینییە، وەک بەدیکردن یا بڕواکردن یا ئارەزووکردن، لە بابەت شتێکەوەیە و ڕووی لە شتێ کردووە و لای لە شتێ کردۆتەوە و مەبەستدارە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Pernu|یەکەم=Tuomas K.|ڕێکەوت=٢٠١٧|سەردێڕ=The Five Marks of the Mental|ناونیشان=https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fpsyg.2017.01084|journal=Frontiers in Psychology|بەرگ=٨|issn=1664-1078}}&lt;/ref&gt; ھەموو چالاکییەکانی سەر بە ناسیاری و ھەموو ئەزموونەکان «مەبەستدار»ن، یانی بەپێویست  لەبارەی شتێکی تایبەتەوەن: ئەگەر دەڕوانین، بۆ ئۆبژەیەک دەڕوانین، بۆ نموونە بۆ دارێ یا ڕووبارێ یا کێوێ؛ ئەگەر خەیاڵ دەکەین، ھێزی خەیاڵمان ئۆبژەیەکی خەیاڵیمان بۆ حازر دەکات، بۆ نموونە ئۆتۆمبیلێک دێنینە پێش چاو کە بە جاددەیەکدا تێدەپەڕێ؛ کاتێ خەریکی بیرھێنانەوەین، ئۆبژەیەک لە ڕابردووەوە بە یاد دەکەین. ئەگەر داوەری دەکەین، بابەتی داوەرییەکەمان ڕووداو یا واقیعێکە. بەکورتی، ھەموو دیاردە زەینییەکان لا لە ئۆبژەیەک دەکەنەوە و، بۆی دەگەڕێنەوە.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=«حیث التفاتی» چیستو چرا مهم است؟|ناونیشان=http://ensani.ir/fa/article/226876/-%D8%AD%DB%8C%D8%AB-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%88-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA-|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=پرتال جامع علوم انسانی|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=http://ensani.ir/fa/article/226876/-%D8%AD%DB%8C%D8%AB-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D9%88-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D9%87%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA- |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}&lt;/ref&gt;

مەبەستدارێتی کاکڵەی [[دیاردەناسی|دیاردەناسییە]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; مەبەستدارێتی پەیوەندیی نێوان [[وشیاری]] و جیھان دیاری دەکات و لەو ھەڵوێست و بۆچوونە [[ئایدیالیزم|ئایدیالیستییانە]] دوورمان دەخاتەوە کە دەسەڵاتێکی ڕەھا بۆ دروستکردنی [[واتا]] بە ھۆش دەدەن و بایەخ بە جیھانی دەرەکی نادەن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=کەمال|یەکەم=محەمەد|سەردێڕ=فینۆمینۆلۆجی|بڵاوکەرەوە=ناوەندی ڕۆشنبیریی ڕەھەند|ساڵ=٢٠١٩|پەڕەکان=٤٢}}&lt;/ref&gt; 

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{تووڵی دەروازە|دەروونناسی|فەلسەفە}}

[[پۆل:چەمکەکان لە ناسیاریناسی]]
[[پۆل:ھەبوونناسی]]
[[پۆل:فەلسەفەی دەروونناسی]]
[[پۆل:ناسیاری]]
[[پۆل:چەمکەکان لە مێتافیزیک]]
[[پۆل:مەبەست]]</text>
      <sha1>tf07c8224sr2swgkisyd6hkobp01kz7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ئێلی بڵباس</title>
    <ns>0</ns>
    <id>235988</id>
    <revision>
      <id>1578193</id>
      <parentid>1576722</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T08:19:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25646-82</username>
        <id>75977</id>
      </contributor>
      <comment>/* مێژوو */</comment>
      <origin>1578193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27786" sha1="2ax4ss7st4zq3x37y44ac2c849mu2xh" xml:space="preserve">'''ئێلی بڵباس''' ئێلێکی کوردیە لە [[ھەرێمی کوردستان]] و [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] نیشتەجێن بە تایبەتی لە [[پارێزگای ھەولێر]] و [[پارێزگای ورمێ]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=ابراھیمی |یەکەم=معصومە |سەردێڕ=بلباس |ناونیشان=https://www.cgie.org.ir/fa/article/228912/بلباس |وێبگە=مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی |زمان=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Sites of Violence: Gender and Conflict Zones|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=University of California Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٢٣٧٩١-٩|editor-last=Blacklock|editor-first=Cathy|شوێن=Berkeley, CA|editor-last2=Cockburn|editor-first2=Cynthia|editor-last3=Crosby|editor-first3=Alison|editor-last4=Giles|editor-first4=Wenona Mary|editor-last5=Giles|editor-first5=Wenona Mary|editor-last6=Hans|editor-first6=Asha|editor-last7=Hyndman|editor-first7=Jennifer|editor-last8=Hyndman|editor-first8=Jennifer|editor-last9=Klein|editor-first9=Edith}}&lt;/ref&gt; ئەم ئێلە یەکێکە لە ئێلەک کۆنەکانی [[فەیلییەکان|کورادنی فەیلی]]&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=بڵباس Biľbas – فەرھەنگی زمانی یەکگرتووی کوردی ھاوچەرخ |ناونیشان=https://ferheng.info/alfba/36553/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=ferheng.info}}&lt;/ref&gt; وە ئێلی بڵباس لە بنەچەدا لەگەڵ مەلکشاھی ئامۆزان.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;حوسێن مەلێکشایی «[https://www.historyofkurd.com/2016/05/22/%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C-%D8%AE%DB%8E%DA%B5%DB%8C-%D9%85%DB%95%D9%84%DB%8E%DA%A9%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%86%DB%95%D9%85%D8%B4%DA%AF%D8%B2%DB%95%DA%AF-%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B3%D9%8A/ مێژووی خێڵی مەلێکشایی (چەمشگزەگ).]» لە ١٢ی شوباتی ٢٠٢٦ ھێنراوە.&lt;/ref&gt; ئێلی بڵباس لە مێژووی خۆیدا بە ئێلێکی نیمچە کۆچەر باسکراوە.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=The Belbas Tribes and the Revolt of Sheikh Ubaidullah Nahari (1880) |ناونیشان=https://zancojournal.su.edu.krd/index.php/JAHS/article/view/1350 |journal=Zanco Journal of Humanity Sciences |بەرگ=٢٨|issue=SpB |doi=10.21271/zjhs.28.SpB.8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ireland|یەکەم=Royal Anthropological Institute of Great Britain and|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/The_Journal_of_the_Royal_Anthropological/NsYEAAAAYAAJ?hl=en|سەردێڕ=The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland|ڕێکەوت=١٩٠٨|بڵاوکەرەوە=The Institute|پەڕەکان=٤٥٧|زمان=en}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
بڵباس لە باشووری کوردستان لە شارەکانی: [[کۆیە]]، [[شارەزوور]]، و [[ڕەواندز]].&lt;ref name=&quot;:6&quot;/&gt; ھەندێکیان لە [[ڕانیە]] دەژین.&lt;ref&gt;آر ھی، دبیلو (١٩٨٣). ''[https://archive.org/details/1_20220515/%D8%B3%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%20%D9%81%D9%8A%20%D9%83%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%20-%20%D8%AF%D8%A8%D9%8A%D9%84%D9%88%20%D8%A2%D8%B1%20%D9%87%D9%8A%20-%20%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D8%A9%20%D9%81%D8%A4%D8%A7%D8%AF%20%D8%AC%D9%85%D9%8A%D9%84%20-%20%D8%AC%201/page/n87/mode/1up?q=%D8%A8%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3 سنتان فی کردستان ١٩١٨-١٩٢٠]'' (بە عەرەبی). بەرگی&amp;nbsp;١. لەلایەن جەمیل، فوئاد وەرگێڕدراوە. لاپەڕە&amp;nbsp;٨٩.&lt;/ref&gt; ڕۆجەر لسلۆک دەربارەی دانیشتووانی ڕانیە دەڵێ کە دوو ھۆز لە شارەکە دەژین کە ھۆزی ئاکۆ و بڵباسن.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;ڕۆجەر لسلۆک، ''Kurdistan and the kurds.'' بڵاوکەرەوە: royal anthropological institute، لاپەڕە ١١١&lt;/ref&gt; وە لە ناوچەی گەرمیان و ھەورامانیش ئێلی بڵباسی زۆر تیایە،&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; بەتایبەتی ھۆزی دەلۆی گەرمیان کە بڵباسن.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لەم شارانەن: [[سەردەشت]]، [[مەھاباد|سابڵاغ]]، [[ورمێ]]، و [[پیرانشار]] نیشتەجێن.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=BELBĀS |ناونیشان=https://www.iranicaonline.org/articles/belbas-a-former-kurdish-tribal-confederacy-of-northwestern-iran-and-northeastern-iraq/ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Encyclopaedia Iranica |زمان=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=الحسىن|یەکەم=سعىدىان، عبد|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=5FQuAQAAIAAJ&amp;q=ایل+بلباس+لری&amp;redir_esc=y|سەردێڕ=سرزمىن و مردم ایران|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=علم و زندگى،|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٩٠٠٥٢-٧-٠|زمان=fa}}&lt;/ref&gt; جگە لەو شارانەی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، تیرەیەکی ھۆزی پیرانی ئێلی بڵباس لە لوڕستان و ئیلام نیشتەجێن.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt; سەرچاوەیەکی فەڕەنسی باسی کردووە کە ئەم ئێلە لە ناوچەی کرماشانیش ئەژین.&lt;ref&gt;L'asie francais. پارس، فەڕەنسا: کۆمیتەی فەڕەنسی لە ئاسیا. ١٩١٤. لاپەڕە ١١٨.&lt;/ref&gt; وە ئێلی بڵباس لە [[خۆراسان|خۆراسانیش]] ژیاون. ئەمەش دەگەڕێتەوە سەردەمی [[شا عەباسی یەکەم]] کە نزیکەی ٣٠٬٠٠٠ خێزانی کوردی [[ئەرزڕۆم|ئەرزرۆمی]] لە [[خۆراسان]] نیشتەجێ کرد،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Fisher|یەکەم=William Bayne|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=H20Xt157iYUC&amp;pg=PA4&amp;dq=he+sent+nearly+thirty+thousand+families+of+kurds&amp;hl=en&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;source=gb_mobile_search&amp;ovdme=1&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj-t7DAzLeQAxWJBNsEHanmO6kQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&amp;q=he%20sent%20nearly%20thirty%20thousand%20families%20of%20kurds&amp;f=false|سەردێڕ=The Cambridge History of Iran|دوایین٢=Avery|یەکەم٢=P.|دوایین٣=Hambly|یەکەم٣=G. R. G.|دوایین٤=Melville|یەکەم٤=C.|ڕێکەوت=١٩٦٨|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٢٠٠٩٥-٠|زمان=en}}&lt;/ref&gt; کە سەر بە ئێلی بڵباس بوون.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Amanat|یەکەم=Abbas|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=omo3DwAAQBAJ&amp;printsec=copyright&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=belbas&amp;f=false|سەردێڕ=Iran: A Modern History|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Yale University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٠-٢٣١٤٦-٥|زمان=en}}&lt;/ref&gt; لە سەدەی ١٩ەیەم ئێلی بڵباس نزیکەی ١٣٠٬٠٠٠ کەسی تێدابووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Pagnozzi|یەکەم=Giuseppe R.|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/Geografia_moderna_universale_ovvero_Desc/opbXkd0fpxsC?hl=en&amp;gbpv=0|سەردێڕ=Geografia moderna universale ovvero Descrizione fisica, statistica, topografica di tutti i paesi conosciuti della terra per G.R. Pagnozzi. Volume primo [-decimoquinto ed ultimo]: Arabia, Persia, Belucistan, Cabul, India. 2|ڕێکەوت=١٨٢٢|بڵاوکەرەوە=per Vincenzo Batelli|زمان=it}}&lt;/ref&gt; و بڵباسەکان لە [[باکووری کوردستان|باکووری کوردستانیش]] ژیاون.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rawlinson|یەکەم=H. C.|ناونیشان=http://archive.org/details/jstor-1797838|سەردێڕ=Notes on a Journey from Tabríz, Through Persian Kurdistán, to the Ruins of Takhti-Soleïmán, and from Thence by Zenján and Ṭárom, to Gílán, in October and November, 1838; With a Memoir on the Site of the Atropatenian Ecbatana|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٨٤٠|بڵاوکەرەوە=Journal of the Royal Geographical Society of London|ئەوانی تر=JSTOR}}&lt;/ref&gt; چونکە بەشێک بوون لە ھۆزی ڕۆژەکی کە میرنشینی بەدلیسی پێکدەهێنا.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

ئێلی بڵباس لەگەڵ [[خانەدانی ئەفشاری|ئەفشار]]&lt;nowiki/&gt;ەکان دوژمن بوونە&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; و چەندان شەڕیان کردووە، بە تایبەتی لە [[ورمێ]] کە [[نادر شا]] توانی شکست بە ئێلی بڵباس بێنێت،&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=رشید|یەکەم=میرزا|ناونیشان=https://www.karaketab.com/download/history/iran/5291-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7-%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%A7/|سەردێڕ=تاریخ افشار|پەڕەکان=١٦٥|زمان=Fa}}&lt;/ref&gt; محەممەد قولی ئەفشار ورمێی قایمقامی [[ورمێ]] ھەردوو ھۆزی شکاک و زەرزای بەکارھێنا لە شەڕ دژ بە بڵباسەکان لە نزیک ڕووباری لاوین.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=احمدی|یەکەم=کامیل|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=Cm0-EQAAQBAJ&amp;dq=ایل+روژکی&amp;source=gbs_navlinks_s|سەردێڕ=مقاومت زندگیست {{!}} خودزندگی نامۀ کامیل احمدی|بڵاوکەرەوە=Avaye Buf|ژپنک=٩٧٨-٨٧-٩٤٢٩٥-٨٣-٣|زمان=fa}}&lt;/ref&gt; بڵباسەکان خۆیان بۆ [[زەندییەکان]] نەچەماندەوە و شەڕیان لەگەڵ کردن، بۆیە [[کەریم خانی زەند]] ئەفسەرێکی خۆی نارد بە ناوی [[فەتحعەلی خان ئەفشار]] بۆ ئەوەی ھێرش بکاتە سەر ھۆزە، [[فەتحعەلی خان ئەفشار|فەتحعەلی]] لەگەڵ ھەزاران پیاو بەرەو شاری خوی نزیک بوونەوە و ھێرشیان کردە سەر ئێلی بڵباس و زۆر پیاوی لەم ھۆزە کوشت، ھەزاران کەسیان بەدیل گرت و ١٠ ھەزار ئەسپ و مەڕیان دابەشکرد بۆ سوپای [[زەندییەکان]].&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=بلباس |ناونیشان=https://rch.ac.ir/article/Details/7124 |وێبگە=دانشنامھ جھان اسلامی |زمان=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Goudge|یەکەم=Eileen|سەردێڕ=Karim Khan Zand: A History of Iran, 1747-1779|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٦٦١٠٢-٥|زنجیرە=Publications of the Center for Middle Eastern Studies|شوێن=Chicago}}&lt;/ref&gt; بەڵام [[نادر شا]] جگە لە ئەوەی کە شەڕی لەگەڵ ئەم ئێلە کردووە لە سوپاکەیدا بەکاریان ھێنا بۆ شەڕکردن لەگەڵ [[عوسمانییەکان]].&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;''Journal Asiatique. لاپەڕە ٩٥ (بە فەڕەنسی)''&lt;/ref&gt; لە کتێبی «بستان السیاحه» زێن ئەلعابدین دەڵێ ھۆزەکانی زەند، لەک، دونبەلی، لۆلۆ، فەیلی، بەختیاری و مامەسەنی بەشێکن لە کورد وە چەند لق و تیرە و تایفەیان ھەیە. جگە لەمە دەڵێ بەشێ لە بڵباسەکان سوننەی شافیعین و بەشێکیان شیعەی جەعفەرین واتا شیعەی دوانزە ئیمامی.&lt;ref&gt;زێن ئەلعابدین شیروانی، ''بستان السیاحە''، (بە فارسی) لاپەڕە ٤٥٩&lt;/ref&gt; لە سەردەمی خودادادخانی بەگلەربەگ مەڵبەندی ورمێ وەھا ھێور و ھێمن و پارێزراو بوو کە ھیچ کەس نەیدەتوانی بێ لە بڕەی خۆی زیاتر ڕاکێشێ بێجگە لە ئێلی بڵباسی ناوچەی لاجان کە جاروبار ئەهاتن و دەستیان بۆ هەردوو ناوچەی «سندووس» وە ناوچەی «دۆڵ» ئەبرد کە ھۆزی تورکمانی قەرەئیلۆ ناسراو بە گۆندزلۆی لێی ئەژیان، بڵباسەکان موڵک و ماڵی ئەم ھۆزەیان ئەبرد. خانی بەگلەربەگ چەند ھەلومەرجی بۆ شای ئێران نارد و ھەوڵی تۆڵەکردنی نەدا. بەڵام بە پێی تێپەڕبوونی ڕۆژگارەکان ڕق و قینەی بۆ بڵباسەکان پتر ئەبوو. خودادادخان لە ھەلێک دەگەڕا بۆ ھێرشکردن بو سەر ئەم ئێلە بۆیە لەشکرێکی قۆشەنێکی ئەفشاری کۆکردەوە و داوای لێکردن نێرەوەزییان لێ ببڕن یا بەدیلیان بگرن. بڵباسەکانی لاجان بە بینی قۆشەنە ئەفشاریەکەیان بینی تۆقین و لە ماڵ مەڕوماڵاتی خۆیان بەجێھێشت. بەڵام دوای بڵباسەکان بە سام و زاڵانە توانیان ماڵ و مەڕوماڵات و ئەسپەکانی خۆیان بێنەوە و ھەرچی سەربازی ئەفشاری کە ھێرشیان بۆ ناوچەی بڵباسەکان برد کوژران. دواتر بەیانیەکەی درەنگ گەیشتن بە چیمەنی «دۆڵامەلەر» کە چوار فرسەقێ لە ورمێ دوورە کە ئەکاتە نزیکەی ٣٢ کیلۆمەتر. خەبەر نەگەیشتە لای خودادادخان کە بڵباسەکان بە ھەزاران چەکدارەوە لە ڕێگان تا وەختایەک کە لە شوێنیک بە ناوی «ئەڵڵاھوئەکبەر» لە نێوان نیوەڕۆ و ئێوارە بوو خزمەتگوزارێکی ھات و ھەواڵەکەی پێ وت. خودادادخان بوێر بوویەوە و ھۆشی خۆی لە دەسدا شمشێرەکەی بە سینگی نا و خۆی کوشت. دۆست و نزیکەکانی وایان زانی لە سوژدەیە کەچی سەیریان کرد بینیان مردووە.&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;

بەپێی گێڕانەوەی سەفەری سەدەی ١٩می [[بەریتانیا]]، ئێلی بڵباس سەردەمانێک بە یەکێک لە توندوتیژترین و جەنگاوەرترین ئێلە کوردەکان دادەنرا. باس لەوە دەکرێت کە بڵباسەکان چەندین جار ھێرشیان کردۆتە سەر ناوچەکانی دراوسێ بەتایبەتی دەوروبەری [[ورمێ]] و [[مەراغە|شاری مەراغە]]، ئەمەش بووە ھۆی وروژاندنی گەشتێکی سزایی [[عەباس میرزا]]. زۆرێک لە سەرۆکەکانیان لە قەڵاکانیانەوە ڕاکێشران و لە سێدارە دران. داکشانیان زیاتر خێراتر بوو بە کردەوەی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میری ڕەواندوز]]، کە دوای چەندین ساڵ لە ململانێ و ھاوپەیمانی گۆڕاو لەگەڵ ھۆزەکە، بەشێکی زۆریان لە ھۆزی [[مامەش|مامەشیان]] گرت و لە [[ڕەواندز|ڕەواندوز]] زیندانییان کرد.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Fraser|یەکەم=James Baillie|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/Travels_in_Koordistan_Mesopotamia_c/D53LZ69U9scC?hl=en&amp;gl=IQ|سەردێڕ=Travels in Koordistan, Mesopotamia, &amp;c: Including an Account of Parts of Those Countries Hitherto Unvisited by Europeans. With Sketches of the Character and Manners of the Koordish and Arab Tribes|ڕێکەوت=١٨٤٠|بڵاوکەرەوە=R. Bentley|زمان=en}}&lt;/ref&gt;

بڵباسەکان ڕۆڵێکی گەورەیان ھەبووە لە ناسیونالیزمی کورد لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، بەشدارییان کردووە لە [[شۆڕشی شێخ عوبەیدوڵڵای نەھری|شۆرشی شێخ عوبەیدەڵڵا]]&lt;nowiki/&gt;دا لە ساڵی ١٨٨٠،&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; بە تایبەتی لە [[میاندواو]]، کە کۆمەڵکوژییەک ڕوویدا بە سەرکردایەتی [[ھەمزاغای مەنگوڕ]]&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=jronAAAAYAAJ&amp;source=gbs_navlinks_s|سەردێڕ=The Andover Review|ڕێکەوت=١٨٨٥|بڵاوکەرەوە=Houghton, Mifflin and Company|زمان=en}}&lt;/ref&gt;  مامەند ئاغای پیران و جەلیل ئاغای کوڕی [[شێخ عوبەیدوڵڵای نەھری|شێخ عوبەیدوڵڵا]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Eagleton|یەکەم=William L.|ناونیشان=https://books.google.iq/books/about/The_Kurdish_Republic_of_1946.html?id=kV4xAAAAIAAJ&amp;redir_esc=y|سەردێڕ=The Kurdish Republic of 1946|ڕێکەوت=١٩٦٣|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|پەڕەکان=٧|زمان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=3Lg_AQAAMAAJ&amp;pg=PA422&amp;dq=miandoab+massacre&amp;hl=en&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;source=gb_mobile_search&amp;ovdme=1&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj2u7a8_bmQAxU9Q_EDHbpdBloQ6AF6BAgMEAM#v=onepage&amp;q=miandoab%20massacre&amp;f=false|سەردێڕ=The Pall Mall Budget: Being a Weekly Collection of Articles Printed in the Pall Mall Gazette from Day to Day, with a Summary of News|ڕێکەوت=١٨٨١|بڵاوکەرەوە=J. Kellett|پەڕەکان=٢١|زمان=en}}&lt;/ref&gt; کە نزیکەی ٣٬٠٠٠ بۆ ٤٬٠٠٠ کەس تێیدا کوژران.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cigerli|یەکەم=Sabri|ناونیشان=https://books.google.iq/books/about/Les_Kurdes_et_le_Kurdistan_en_1920.html?id=qTlJzwEACAAJ&amp;redir_esc=y|سەردێڕ=Les Kurdes et le Kurdistan en 1920|ڕێکەوت=٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Vérone éditions|ژپنک=٩٧٩-١٠-٢٨٤-١٨٣٧-٣|زمان=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Curzon|یەکەم=George Nathaniel|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=Mx462foqQCoC&amp;pg=PA553&amp;dq=Miandoab+massacre&amp;hl=en&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;source=gb_mobile_search&amp;ovdme=1&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiyisONgLqQAxWJAdsEHd2sCQc4ChDoAXoECAkQAw#v=onepage&amp;q=Miandoab%20massacre&amp;f=false|سەردێڕ=Persia and the Persian Question|ڕێکەوت=١٨٩٢|بڵاوکەرەوە=Longmans, Green|زمان=en}}&lt;/ref&gt; و ئەوان بەشدارییان کردووە لە [[ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک (١٩١٨–١٩٢٢)|ڕاپەڕینی سیمکۆ شیکاک]] لە ساڵی ١٩٢١، لە ساڵی ١٩٢٩ مەلایەکی ئەم ئێلە سەر بە تیرەی وەچاغی مەنگوڕ بە ناوی مەلا خەلیل گۆڕەمەڕی لە دژی حکومەتی ئێران ڕاپەڕی.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref&gt;یونس ئیبراهیم، ''اوضاع سیاسی کردستان''. (بە [[فارسی]]) ئێران&lt;/ref&gt; و بەشدارییان کردووە لە دروستبوونی [[کۆماری کوردستان|کۆماری مەھاباد]] لە ساڵی ١٩٤٦&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; کە پەیوەندییەکانی لەگەڵ [[بنەماڵەی بارزانی|ھۆزی بارزانیدا]] تاڵکرد.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=O'Ballance|یەکەم=E.|سەردێڕ=The Kurdish Struggle, 1920-94|ڕێکەوت=١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan UK|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٣٧٧٤٢-٤|edition=1st ed. 1996|شوێن=London}}&lt;/ref&gt;

بڵباسەکان لە دژی عوسمانییەکان،&lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Lambton |یەکەم=Ann K. S. |ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٧٧ |سەردێڕ=Robert W. Olson: The siege of Mosul and Ottoman-Persian relations, 1718–1743: a study of rebellion in the capital and war in the provinces of the Ottoman empire. (Indiana University Publications. Uralic and Altaic Series, Vol. 124.) xviii, 237 pp. Bloomington: Indiana University, [1975]. $16. |ناونیشان=https://www.cambridge.org/core/journals/bulletin-of-the-school-of-oriental-and-african-studies/article/abs/robert-w-olson-the-siege-of-mosul-and-ottomanpersian-relations-17181743-a-study-of-rebellion-in-the-capital-and-war-in-the-provinces-of-the-ottoman-empire-indiana-university-publications-uralic-and-altaic-series-vol-124-xviii-237-pp-bloomington-indiana-university-1975-16/A4E6AD46720CF3E5EA36DF6DADADF0EB |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |زمان=en |بەرگ=٤٠|issue=2 |پەڕەکان=٤٤٧–٤٤٧|doi=10.1017/S0041977X00044827 |issn=0041-977X}}&lt;/ref&gt; [[خۆشناو|خۆشناوەکان]]، [[ئاکۆ]]،&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=تاڵەبانی|یەکەم=شێخ ڕەزا|ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/26786?h=آنچھ%20بلباس%20بھ%20خوشناو|سەردێڕ=اشعار فارسی شیخ رضا|زمان=fa}}&lt;/ref&gt; گەردییەکان، [[میرنشینی سۆران]]،&lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt; [[میرنشینی بابان]] و [[جاف|ھۆزی جاف]] شەڕیان کردووە.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=موحەممەد|یەکەم=مەحموود|سەردێڕ=مێژووی ھۆزی بڵباس|بڵاوکەرەوە=تاڤگا|ساڵ=١٩٨٩|شوێن=[[سلێمانی]]|ناونیشان=http://archive.org/details/Othmanesmail1961_gmail_20180119_0450}}&lt;/ref&gt; شەڕی بڵباسەکان دژ بە خۆشناو و ئاکۆییەکان زۆر سەخت بووە بۆ دوژمانی بڵباس وە لە دێڕێ شیعرێک شێخ ڕەزای تاڵەبانی دەڵێ «ئەوەی بڵباس کردی بە ئاکۆ و خۆشناو هۆلاکۆ نەیکرد لە بەغدا».&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt; بڵباسەکان بەوە ناوبانگیان ھەبوو کە کەللەڕەقێ و شەڕانگێز بوون، لەو شارانەی ئێران کە تێیدا لە ھاوینان نیشتەجێبوون ھێرش و تاڵانکرایان بەرەو دانیشنووانی شارەکان ئەبرد. ھەروەھا ھێرشیان کردە سەر ھەردوو شاری [[کەرکووک]] و [[ھەولێر]] کە ئێلەکە لە کاتی زستاناندا لە نێوان ئەم دوو شارە نیشتەجێ ئەبوون. والییەکانی [[بەغدا]] چەندین جار بە سوپا ھێرشیان کردۆتە سەر ئێلی بڵباس بۆ ئەوەیی واز لەم کارە بێنن. لە کتێبی جھانگەشای نادریش باس کراوە کە [[نادر شا]] لەشکرێکی بۆ شەڕ کردن لەگەڵ ئەم ئێلە ناردووە.&lt;ref&gt;دەروێش پاشا، ''سیاحتنامە حدود''. لاپەڕە ٢٩٤&lt;/ref&gt;

لە ساڵی ١٧١٣ لە مانگی ڕەمەزاندا، بڵباسەکان چوونە ناو [[ئێران]]. لەوێ کێشەیەک لەگەڵ [[فارسەکان|فارسەکاندا]] دروست بوو، ئەم کێشەیە بووە ھۆکاری تێکدانی چەندان گوندی [[فارسەکان]]. ڕووداوەکە گەیشتە وەزیرێک، وەزیرەکە شووبرای خۆی نارد بۆ ئەوەی بزانێت سەرچاوەی ئەم ڕووداوە چییە. کاتێک خەڵکی گوندەکە شووبرایەکەیان بینی ترس کەوتە نێویان، بۆی دەرکەوت کە بڵباسەکان ھۆکاری سەرەکی کێشەکەن بەڵام [[فارسەکان|فارسەکانیش]] بێتاوان نەبوون. لە کۆتاییدا سەرزەنشتی بڵباسەکان کرد و کێشەکەی بە تاوانبار زانی. پاشان ڕاپۆرتەکەی دابە وەزیرە ەڕچی وویدا، وەزیریش بڕیاریدا بڵباسەکان لە ئێران دەربکات.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=عزاوی، عباس|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/تاریخ_العراق_بین_احتل/zwA0LunOKKYC?hl=en|سەردێڕ=تاریخ العراق بین احتلالین|ڕێکەوت=١٩٣٥|بڵاوکەرەوە=Maṭbaʻat Baghdād|زمان=ar}}&lt;/ref&gt; ھەروەھا لەگەڵ [[بەلۆچەکان]]ی [[سیستان]] شەڕیان کردووە کە ئیبراھیم بەگی کوڕی قەلەندەر ئاغای بڵباس فەرمانڕەوای [[پارێزگای سیستان و بەلۆچستان|پارێزگای سیستانی]] دەکرد، و ھەمیشە لە شەڕەکانیان لە دژی [[بەلۆچەکان]] سەرکەوتوو بوون.&lt;ref name=&quot;:6&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=خان|یەکەم=بدلیسى، شرف|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/الشرفنامھ/7NAfDQEACAAJ?hl=en|سەردێڕ=الشرفنامھ: فی تأریخ الدول والامارات الکردیة، الفھ باللغة الفارسیة شرف خان البدلیسی، نقلھ الى اللغة العربیة وعلق علیھ جمیل بندى روژبیانی|ڕێکەوت=١٩٥٣|بڵاوکەرەوە=مطبعة النجاح ،|زمان=ar}}&lt;/ref&gt;

شەڕەفخانی بەدلیسی لە شەڕەفنامە دەڵێت ئێلەکانی بڵباس و قەوالیس بە پێی نەریتەکان بەشێکن لە ئێلی بابان.&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;بەدلیسی، شەڕەفخان. ''[https://books.vejin.net/ck/text/32286?h=%D8%A8%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3 شەڕەفنامە]''.&lt;/ref&gt;

=== ھۆزەکان ===
بە پێی دەروێش پاشا ھۆزەکانی ئێلی بڵباس بریتین لە پیران، مەنگوڕی کادەروێش، مەنگوڕی زوری، سن، ڕەمک و مامەسەنی. کە ئەوانیش لە چەندان تیرە و تایفە پێکدێن. تایفەکانی پیران کە ژمارەیان دەبێتە ١٢ تایفھ و نزیکەی ھەزار خێزان دەبێ بریتین لە؛ حەسەن ئاغایی، مەخانە، سەبریمە، ئەحممەد لەکە، فەقێ خالیا، بەرچم، وەساتە پیرە، گەورک، [[ورمزیار]]، پێوە، ھۆلە ملە، ھەرزن سما. تایفەکانی مەنگوڕی کادەروێش ژمارەیان دەبێتە ٧ تایفە و نزیکەی ٥٠ خێزان دەبن بریتین لە؛ ئەلزەبامرە، مەرکەنە، باب ڕسوا، [[کەڵھوڕ]]، شێلاتە، خدرەجیە، ئۆمەربەلی. مەنگوڕی زوری ژمارەیان چوار تایفە دەبێ و ٧٠٠ خێزانن بریتین لە؛ زەرکەیی، خدر مامەسەنی، یوسف کاسکی، و حاجی مامە. ھۆزی سن تەنیا یەک تایفەن و نزیکەی ٤٠٠ خێزانن. ھۆزی ڕەمک لە دوو تایفە پێکھاتوون ڕەمکی فەقێ وەیسی کە ٧٠ خێزانن و ڕەمکی فەقێ عەبدا کە ٥٠ خێزانن. تایفەکانی مامەسەنی ژمارەیان ١١ تایفەیە و دەبنە ٤٠٠ خێزان.&lt;ref&gt;دەروێش پاشا، سیاحتنامە حدود، ئیسەمبوڵ. لاپەڕە ٢٩١ و ٢٩٢&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}
{{شریتی دەروازە|ئێران|عێراق|کوردستان}}

[[پۆل:ئێران]]
[[پۆل:چاندی زمانی کوردی]]
[[پۆل:چاندی کوردی]]
[[پۆل:عێراق]]
[[پۆل:ھەرێمی کوردستان]]
[[پۆل:ھۆزە کوردییەکان]]</text>
      <sha1>2ax4ss7st4zq3x37y44ac2c849mu2xh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578194</id>
      <parentid>1578193</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T08:20:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25646-82</username>
        <id>75977</id>
      </contributor>
      <comment>/* مێژوو */</comment>
      <origin>1578194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28070" sha1="8z6td5k0c2jg931e8qzswy7vntncvgm" xml:space="preserve">'''ئێلی بڵباس''' ئێلێکی کوردیە لە [[ھەرێمی کوردستان]] و [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] نیشتەجێن بە تایبەتی لە [[پارێزگای ھەولێر]] و [[پارێزگای ورمێ]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=ابراھیمی |یەکەم=معصومە |سەردێڕ=بلباس |ناونیشان=https://www.cgie.org.ir/fa/article/228912/بلباس |وێبگە=مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی |زمان=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Sites of Violence: Gender and Conflict Zones|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=University of California Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٢٣٧٩١-٩|editor-last=Blacklock|editor-first=Cathy|شوێن=Berkeley, CA|editor-last2=Cockburn|editor-first2=Cynthia|editor-last3=Crosby|editor-first3=Alison|editor-last4=Giles|editor-first4=Wenona Mary|editor-last5=Giles|editor-first5=Wenona Mary|editor-last6=Hans|editor-first6=Asha|editor-last7=Hyndman|editor-first7=Jennifer|editor-last8=Hyndman|editor-first8=Jennifer|editor-last9=Klein|editor-first9=Edith}}&lt;/ref&gt; ئەم ئێلە یەکێکە لە ئێلەک کۆنەکانی [[فەیلییەکان|کورادنی فەیلی]]&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=بڵباس Biľbas – فەرھەنگی زمانی یەکگرتووی کوردی ھاوچەرخ |ناونیشان=https://ferheng.info/alfba/36553/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=ferheng.info}}&lt;/ref&gt; وە ئێلی بڵباس لە بنەچەدا لەگەڵ مەلکشاھی ئامۆزان.&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;حوسێن مەلێکشایی «[https://www.historyofkurd.com/2016/05/22/%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C-%D8%AE%DB%8E%DA%B5%DB%8C-%D9%85%DB%95%D9%84%DB%8E%DA%A9%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%86%DB%95%D9%85%D8%B4%DA%AF%D8%B2%DB%95%DA%AF-%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B3%D9%8A/ مێژووی خێڵی مەلێکشایی (چەمشگزەگ).]» لە ١٢ی شوباتی ٢٠٢٦ ھێنراوە.&lt;/ref&gt; ئێلی بڵباس لە مێژووی خۆیدا بە ئێلێکی نیمچە کۆچەر باسکراوە.&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=The Belbas Tribes and the Revolt of Sheikh Ubaidullah Nahari (1880) |ناونیشان=https://zancojournal.su.edu.krd/index.php/JAHS/article/view/1350 |journal=Zanco Journal of Humanity Sciences |بەرگ=٢٨|issue=SpB |doi=10.21271/zjhs.28.SpB.8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ireland|یەکەم=Royal Anthropological Institute of Great Britain and|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/The_Journal_of_the_Royal_Anthropological/NsYEAAAAYAAJ?hl=en|سەردێڕ=The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland|ڕێکەوت=١٩٠٨|بڵاوکەرەوە=The Institute|پەڕەکان=٤٥٧|زمان=en}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
بڵباس لە باشووری کوردستان لە شارەکانی: [[کۆیە]]، [[شارەزوور]]، و [[ڕەواندز]].&lt;ref name=&quot;:6&quot;/&gt; ھەندێکیان لە [[ڕانیە]] دەژین.&lt;ref&gt;آر ھی، دبیلو (١٩٨٣). ''[https://archive.org/details/1_20220515/%D8%B3%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%20%D9%81%D9%8A%20%D9%83%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%20-%20%D8%AF%D8%A8%D9%8A%D9%84%D9%88%20%D8%A2%D8%B1%20%D9%87%D9%8A%20-%20%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D8%A9%20%D9%81%D8%A4%D8%A7%D8%AF%20%D8%AC%D9%85%D9%8A%D9%84%20-%20%D8%AC%201/page/n87/mode/1up?q=%D8%A8%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3 سنتان فی کردستان ١٩١٨-١٩٢٠]'' (بە عەرەبی). بەرگی&amp;nbsp;١. لەلایەن جەمیل، فوئاد وەرگێڕدراوە. لاپەڕە&amp;nbsp;٨٩.&lt;/ref&gt; ڕۆجەر لسلۆک دەربارەی دانیشتووانی ڕانیە دەڵێ کە دوو ھۆز لە شارەکە دەژین کە ھۆزی ئاکۆ و بڵباسن.&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;ڕۆجەر لسلۆک، ''Kurdistan and the kurds.'' بڵاوکەرەوە: royal anthropological institute، لاپەڕە ١١١&lt;/ref&gt; وە لە ناوچەی گەرمیان و ھەورامانیش ئێلی بڵباسی زۆر تیایە،&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; بەتایبەتی ھۆزی دەلۆی گەرمیان کە بڵباسن.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt; لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لەم شارانەن: [[سەردەشت]]، [[مەھاباد|سابڵاغ]]، [[ورمێ]]، و [[پیرانشار]] نیشتەجێن.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=BELBĀS |ناونیشان=https://www.iranicaonline.org/articles/belbas-a-former-kurdish-tribal-confederacy-of-northwestern-iran-and-northeastern-iraq/ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Encyclopaedia Iranica |زمان=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=الحسىن|یەکەم=سعىدىان، عبد|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=5FQuAQAAIAAJ&amp;q=ایل+بلباس+لری&amp;redir_esc=y|سەردێڕ=سرزمىن و مردم ایران|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=علم و زندگى،|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٩٠٠٥٢-٧-٠|زمان=fa}}&lt;/ref&gt; جگە لەو شارانەی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، تیرەیەکی ھۆزی پیرانی ئێلی بڵباس لە لوڕستان و ئیلام نیشتەجێن.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt; سەرچاوەیەکی فەڕەنسی باسی کردووە کە ئەم ئێلە لە ناوچەی کرماشانیش ئەژین.&lt;ref&gt;L'asie francais. پارس، فەڕەنسا: کۆمیتەی فەڕەنسی لە ئاسیا. ١٩١٤. لاپەڕە ١١٨.&lt;/ref&gt; وە ئێلی بڵباس لە [[خۆراسان|خۆراسانیش]] ژیاون. ئەمەش دەگەڕێتەوە سەردەمی [[شا عەباسی یەکەم]] کە نزیکەی ٣٠٬٠٠٠ خێزانی کوردی [[ئەرزڕۆم|ئەرزرۆمی]] لە [[خۆراسان]] نیشتەجێ کرد،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Fisher|یەکەم=William Bayne|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=H20Xt157iYUC&amp;pg=PA4&amp;dq=he+sent+nearly+thirty+thousand+families+of+kurds&amp;hl=en&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;source=gb_mobile_search&amp;ovdme=1&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj-t7DAzLeQAxWJBNsEHanmO6kQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&amp;q=he%20sent%20nearly%20thirty%20thousand%20families%20of%20kurds&amp;f=false|سەردێڕ=The Cambridge History of Iran|دوایین٢=Avery|یەکەم٢=P.|دوایین٣=Hambly|یەکەم٣=G. R. G.|دوایین٤=Melville|یەکەم٤=C.|ڕێکەوت=١٩٦٨|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٢٠٠٩٥-٠|زمان=en}}&lt;/ref&gt; کە سەر بە ئێلی بڵباس بوون.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Amanat|یەکەم=Abbas|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=omo3DwAAQBAJ&amp;printsec=copyright&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q=belbas&amp;f=false|سەردێڕ=Iran: A Modern History|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Yale University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٠-٢٣١٤٦-٥|زمان=en}}&lt;/ref&gt; لە سەدەی ١٩ەیەم ئێلی بڵباس نزیکەی ١٣٠٬٠٠٠ کەسی تێدابووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Pagnozzi|یەکەم=Giuseppe R.|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/Geografia_moderna_universale_ovvero_Desc/opbXkd0fpxsC?hl=en&amp;gbpv=0|سەردێڕ=Geografia moderna universale ovvero Descrizione fisica, statistica, topografica di tutti i paesi conosciuti della terra per G.R. Pagnozzi. Volume primo [-decimoquinto ed ultimo]: Arabia, Persia, Belucistan, Cabul, India. 2|ڕێکەوت=١٨٢٢|بڵاوکەرەوە=per Vincenzo Batelli|زمان=it}}&lt;/ref&gt; و بڵباسەکان لە [[باکووری کوردستان|باکووری کوردستانیش]] ژیاون.&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rawlinson|یەکەم=H. C.|ناونیشان=http://archive.org/details/jstor-1797838|سەردێڕ=Notes on a Journey from Tabríz, Through Persian Kurdistán, to the Ruins of Takhti-Soleïmán, and from Thence by Zenján and Ṭárom, to Gílán, in October and November, 1838; With a Memoir on the Site of the Atropatenian Ecbatana|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٨٤٠|بڵاوکەرەوە=Journal of the Royal Geographical Society of London|ئەوانی تر=JSTOR}}&lt;/ref&gt; چونکە بەشێک بوون لە ھۆزی ڕۆژەکی کە میرنشینی بەدلیسی پێکدەهێنا.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:10&quot; /&gt;

ئێلی بڵباس لەگەڵ [[خانەدانی ئەفشاری|ئەفشار]]&lt;nowiki/&gt;ەکان دوژمن بوونە&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt; و چەندان شەڕیان کردووە، بە تایبەتی لە [[ورمێ]] کە [[نادر شا]] توانی شکست بە ئێلی بڵباس بێنێت،&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=رشید|یەکەم=میرزا|ناونیشان=https://www.karaketab.com/download/history/iran/5291-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7-%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%A7/|سەردێڕ=تاریخ افشار|پەڕەکان=١٦٥|زمان=Fa}}&lt;/ref&gt; محەممەد قولی ئەفشار ورمێی قایمقامی [[ورمێ]] ھەردوو ھۆزی شکاک و زەرزای بەکارھێنا لە شەڕ دژ بە بڵباسەکان لە نزیک ڕووباری لاوین.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=احمدی|یەکەم=کامیل|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=Cm0-EQAAQBAJ&amp;dq=ایل+روژکی&amp;source=gbs_navlinks_s|سەردێڕ=مقاومت زندگیست {{!}} خودزندگی نامۀ کامیل احمدی|بڵاوکەرەوە=Avaye Buf|ژپنک=٩٧٨-٨٧-٩٤٢٩٥-٨٣-٣|زمان=fa}}&lt;/ref&gt; بڵباسەکان خۆیان بۆ [[زەندییەکان]] نەچەماندەوە و شەڕیان لەگەڵ کردن، بۆیە [[کەریم خانی زەند]] ئەفسەرێکی خۆی نارد بە ناوی [[فەتحعەلی خان ئەفشار]] بۆ ئەوەی ھێرش بکاتە سەر ھۆزە، [[فەتحعەلی خان ئەفشار|فەتحعەلی]] لەگەڵ ھەزاران پیاو بەرەو شاری خوی نزیک بوونەوە و ھێرشیان کردە سەر ئێلی بڵباس و زۆر پیاوی لەم ھۆزە کوشت، ھەزاران کەسیان بەدیل گرت و ١٠ ھەزار ئەسپ و مەڕیان دابەشکرد بۆ سوپای [[زەندییەکان]].&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=بلباس |ناونیشان=https://rch.ac.ir/article/Details/7124 |وێبگە=دانشنامھ جھان اسلامی |زمان=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Goudge|یەکەم=Eileen|سەردێڕ=Karim Khan Zand: A History of Iran, 1747-1779|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٦٦١٠٢-٥|زنجیرە=Publications of the Center for Middle Eastern Studies|شوێن=Chicago}}&lt;/ref&gt; بەڵام [[نادر شا]] جگە لە ئەوەی کە شەڕی لەگەڵ ئەم ئێلە کردووە لە سوپاکەیدا بەکاریان ھێنا بۆ شەڕکردن لەگەڵ [[عوسمانییەکان]].&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;''Journal Asiatique. لاپەڕە ٩٥ (بە فەڕەنسی)''&lt;/ref&gt; لە کتێبی «بستان السیاحه» زێن ئەلعابدین دەڵێ ھۆزەکانی زەند، لەک، دونبەلی، لۆلۆ، فەیلی، بەختیاری و مامەسەنی بەشێکن لە کورد وە چەند لق و تیرە و تایفەیان ھەیە. جگە لەمە دەڵێ بەشێ لە بڵباسەکان سوننەی شافیعین و بەشێکیان شیعەی جەعفەرین واتا شیعەی دوانزە ئیمامی.&lt;ref&gt;زێن ئەلعابدین شیروانی، ''بستان السیاحە''، (بە فارسی) لاپەڕە ٤٥٩&lt;/ref&gt; لە سەردەمی خودادادخانی بەگلەربەگ مەڵبەندی ورمێ وەھا ھێور و ھێمن و پارێزراو بوو کە ھیچ کەس نەیدەتوانی بێ لە بڕەی خۆی زیاتر ڕاکێشێ بێجگە لە ئێلی بڵباسی ناوچەی لاجان کە جاروبار ئەهاتن و دەستیان بۆ هەردوو ناوچەی «سندووس» وە ناوچەی «دۆڵ» ئەبرد کە ھۆزی تورکمانی قەرەئیلۆ ناسراو بە گۆندزلۆی لێی ئەژیان، بڵباسەکان موڵک و ماڵی ئەم ھۆزەیان ئەبرد. خانی بەگلەربەگ چەند ھەلومەرجی بۆ شای ئێران نارد و ھەوڵی تۆڵەکردنی نەدا. بەڵام بە پێی تێپەڕبوونی ڕۆژگارەکان ڕق و قینەی بۆ بڵباسەکان پتر ئەبوو. خودادادخان لە ھەلێک دەگەڕا بۆ ھێرشکردن بو سەر ئەم ئێلە بۆیە لەشکرێکی قۆشەنێکی ئەفشاری کۆکردەوە و داوای لێکردن نێرەوەزییان لێ ببڕن یا بەدیلیان بگرن. بڵباسەکانی لاجان بە بینی قۆشەنە ئەفشاریەکەیان بینی تۆقین و لە ماڵ مەڕوماڵاتی خۆیان بەجێھێشت. بەڵام دوای بڵباسەکان بە سام و زاڵانە توانیان ماڵ و مەڕوماڵات و ئەسپەکانی خۆیان بێنەوە و ھەرچی سەربازی ئەفشاری کە ھێرشیان بۆ ناوچەی بڵباسەکان برد کوژران. دواتر بەیانیەکەی درەنگ گەیشتن بە چیمەنی «دۆڵامەلەر» کە چوار فرسەقێ لە ورمێ دوورە کە ئەکاتە نزیکەی ٣٢ کیلۆمەتر. خەبەر نەگەیشتە لای خودادادخان کە بڵباسەکان بە ھەزاران چەکدارەوە لە ڕێگان تا وەختایەک کە لە شوێنیک بە ناوی «ئەڵڵاھوئەکبەر» لە نێوان نیوەڕۆ و ئێوارە بوو خزمەتگوزارێکی ھات و ھەواڵەکەی پێ وت. خودادادخان بوێر بوویەوە و ھۆشی خۆی لە دەسدا شمشێرەکەی بە سینگی نا و خۆی کوشت. دۆست و نزیکەکانی وایان زانی لە سوژدەیە کەچی سەیریان کرد بینیان مردووە.&lt;ref&gt;میرزا ڕەشید ئەدیبوششوعەرا، &quot;شەڕی ھۆزی بڵباس و خۆ کوشتنی خودادادخان&quot; لە ''مێژووی ئەفشار''، وەرگێڕانی سەڵاحەددین ئاشتی ([[سلێمانی]]: بنکەی ژین، ٢٠٠٨). لاپەڕە ٨٩ بۆ ٩١&lt;/ref&gt;

بەپێی گێڕانەوەی سەفەری سەدەی ١٩می [[بەریتانیا]]، ئێلی بڵباس سەردەمانێک بە یەکێک لە توندوتیژترین و جەنگاوەرترین ئێلە کوردەکان دادەنرا. باس لەوە دەکرێت کە بڵباسەکان چەندین جار ھێرشیان کردۆتە سەر ناوچەکانی دراوسێ بەتایبەتی دەوروبەری [[ورمێ]] و [[مەراغە|شاری مەراغە]]، ئەمەش بووە ھۆی وروژاندنی گەشتێکی سزایی [[عەباس میرزا]]. زۆرێک لە سەرۆکەکانیان لە قەڵاکانیانەوە ڕاکێشران و لە سێدارە دران. داکشانیان زیاتر خێراتر بوو بە کردەوەی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میری ڕەواندوز]]، کە دوای چەندین ساڵ لە ململانێ و ھاوپەیمانی گۆڕاو لەگەڵ ھۆزەکە، بەشێکی زۆریان لە ھۆزی [[مامەش|مامەشیان]] گرت و لە [[ڕەواندز|ڕەواندوز]] زیندانییان کرد.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Fraser|یەکەم=James Baillie|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/Travels_in_Koordistan_Mesopotamia_c/D53LZ69U9scC?hl=en&amp;gl=IQ|سەردێڕ=Travels in Koordistan, Mesopotamia, &amp;c: Including an Account of Parts of Those Countries Hitherto Unvisited by Europeans. With Sketches of the Character and Manners of the Koordish and Arab Tribes|ڕێکەوت=١٨٤٠|بڵاوکەرەوە=R. Bentley|زمان=en}}&lt;/ref&gt;

بڵباسەکان ڕۆڵێکی گەورەیان ھەبووە لە ناسیونالیزمی کورد لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، بەشدارییان کردووە لە [[شۆڕشی شێخ عوبەیدوڵڵای نەھری|شۆرشی شێخ عوبەیدەڵڵا]]&lt;nowiki/&gt;دا لە ساڵی ١٨٨٠،&lt;ref name=&quot;:8&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt; بە تایبەتی لە [[میاندواو]]، کە کۆمەڵکوژییەک ڕوویدا بە سەرکردایەتی [[ھەمزاغای مەنگوڕ]]&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=jronAAAAYAAJ&amp;source=gbs_navlinks_s|سەردێڕ=The Andover Review|ڕێکەوت=١٨٨٥|بڵاوکەرەوە=Houghton, Mifflin and Company|زمان=en}}&lt;/ref&gt;  مامەند ئاغای پیران و جەلیل ئاغای کوڕی [[شێخ عوبەیدوڵڵای نەھری|شێخ عوبەیدوڵڵا]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Eagleton|یەکەم=William L.|ناونیشان=https://books.google.iq/books/about/The_Kurdish_Republic_of_1946.html?id=kV4xAAAAIAAJ&amp;redir_esc=y|سەردێڕ=The Kurdish Republic of 1946|ڕێکەوت=١٩٦٣|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|پەڕەکان=٧|زمان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=3Lg_AQAAMAAJ&amp;pg=PA422&amp;dq=miandoab+massacre&amp;hl=en&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;source=gb_mobile_search&amp;ovdme=1&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwj2u7a8_bmQAxU9Q_EDHbpdBloQ6AF6BAgMEAM#v=onepage&amp;q=miandoab%20massacre&amp;f=false|سەردێڕ=The Pall Mall Budget: Being a Weekly Collection of Articles Printed in the Pall Mall Gazette from Day to Day, with a Summary of News|ڕێکەوت=١٨٨١|بڵاوکەرەوە=J. Kellett|پەڕەکان=٢١|زمان=en}}&lt;/ref&gt; کە نزیکەی ٣٬٠٠٠ بۆ ٤٬٠٠٠ کەس تێیدا کوژران.&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cigerli|یەکەم=Sabri|ناونیشان=https://books.google.iq/books/about/Les_Kurdes_et_le_Kurdistan_en_1920.html?id=qTlJzwEACAAJ&amp;redir_esc=y|سەردێڕ=Les Kurdes et le Kurdistan en 1920|ڕێکەوت=٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Vérone éditions|ژپنک=٩٧٩-١٠-٢٨٤-١٨٣٧-٣|زمان=fr}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Curzon|یەکەم=George Nathaniel|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=Mx462foqQCoC&amp;pg=PA553&amp;dq=Miandoab+massacre&amp;hl=en&amp;newbks=1&amp;newbks_redir=0&amp;source=gb_mobile_search&amp;ovdme=1&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiyisONgLqQAxWJAdsEHd2sCQc4ChDoAXoECAkQAw#v=onepage&amp;q=Miandoab%20massacre&amp;f=false|سەردێڕ=Persia and the Persian Question|ڕێکەوت=١٨٩٢|بڵاوکەرەوە=Longmans, Green|زمان=en}}&lt;/ref&gt; و ئەوان بەشدارییان کردووە لە [[ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک (١٩١٨–١٩٢٢)|ڕاپەڕینی سیمکۆ شیکاک]] لە ساڵی ١٩٢١، لە ساڵی ١٩٢٩ مەلایەکی ئەم ئێلە سەر بە تیرەی وەچاغی مەنگوڕ بە ناوی مەلا خەلیل گۆڕەمەڕی لە دژی حکومەتی ئێران ڕاپەڕی.&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref&gt;یونس ئیبراهیم، ''اوضاع سیاسی کردستان''. (بە [[فارسی]]) ئێران&lt;/ref&gt; و بەشدارییان کردووە لە دروستبوونی [[کۆماری کوردستان|کۆماری مەھاباد]] لە ساڵی ١٩٤٦&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; کە پەیوەندییەکانی لەگەڵ [[بنەماڵەی بارزانی|ھۆزی بارزانیدا]] تاڵکرد.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=O'Ballance|یەکەم=E.|سەردێڕ=The Kurdish Struggle, 1920-94|ڕێکەوت=١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan UK|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٣٧٧٤٢-٤|edition=1st ed. 1996|شوێن=London}}&lt;/ref&gt;

بڵباسەکان لە دژی عوسمانییەکان،&lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Lambton |یەکەم=Ann K. S. |ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٧٧ |سەردێڕ=Robert W. Olson: The siege of Mosul and Ottoman-Persian relations, 1718–1743: a study of rebellion in the capital and war in the provinces of the Ottoman empire. (Indiana University Publications. Uralic and Altaic Series, Vol. 124.) xviii, 237 pp. Bloomington: Indiana University, [1975]. $16. |ناونیشان=https://www.cambridge.org/core/journals/bulletin-of-the-school-of-oriental-and-african-studies/article/abs/robert-w-olson-the-siege-of-mosul-and-ottomanpersian-relations-17181743-a-study-of-rebellion-in-the-capital-and-war-in-the-provinces-of-the-ottoman-empire-indiana-university-publications-uralic-and-altaic-series-vol-124-xviii-237-pp-bloomington-indiana-university-1975-16/A4E6AD46720CF3E5EA36DF6DADADF0EB |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |زمان=en |بەرگ=٤٠|issue=2 |پەڕەکان=٤٤٧–٤٤٧|doi=10.1017/S0041977X00044827 |issn=0041-977X}}&lt;/ref&gt; [[خۆشناو|خۆشناوەکان]]، [[ئاکۆ]]،&lt;ref name=&quot;:11&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=تاڵەبانی|یەکەم=شێخ ڕەزا|ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/26786?h=آنچھ%20بلباس%20بھ%20خوشناو|سەردێڕ=اشعار فارسی شیخ رضا|زمان=fa}}&lt;/ref&gt; گەردییەکان، [[میرنشینی سۆران]]،&lt;ref name=&quot;:3&quot;/&gt; [[میرنشینی بابان]] و [[جاف|ھۆزی جاف]] شەڕیان کردووە.&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=موحەممەد|یەکەم=مەحموود|سەردێڕ=مێژووی ھۆزی بڵباس|بڵاوکەرەوە=تاڤگا|ساڵ=١٩٨٩|شوێن=[[سلێمانی]]|ناونیشان=http://archive.org/details/Othmanesmail1961_gmail_20180119_0450}}&lt;/ref&gt; شەڕی بڵباسەکان دژ بە خۆشناو و ئاکۆییەکان زۆر سەخت بووە بۆ دوژمانی بڵباس وە لە دێڕێ شیعرێک شێخ ڕەزای تاڵەبانی دەڵێ «ئەوەی بڵباس کردی بە ئاکۆ و خۆشناو هۆلاکۆ نەیکرد لە بەغدا».&lt;ref name=&quot;:11&quot; /&gt; بڵباسەکان بەوە ناوبانگیان ھەبوو کە کەللەڕەقێ و شەڕانگێز بوون، لەو شارانەی ئێران کە تێیدا لە ھاوینان نیشتەجێبوون ھێرش و تاڵانکرایان بەرەو دانیشنووانی شارەکان ئەبرد. ھەروەھا ھێرشیان کردە سەر ھەردوو شاری [[کەرکووک]] و [[ھەولێر]] کە ئێلەکە لە کاتی زستاناندا لە نێوان ئەم دوو شارە نیشتەجێ ئەبوون. والییەکانی [[بەغدا]] چەندین جار بە سوپا ھێرشیان کردۆتە سەر ئێلی بڵباس بۆ ئەوەیی واز لەم کارە بێنن. لە کتێبی جھانگەشای نادریش باس کراوە کە [[نادر شا]] لەشکرێکی بۆ شەڕ کردن لەگەڵ ئەم ئێلە ناردووە.&lt;ref&gt;دەروێش پاشا، ''سیاحتنامە حدود''. لاپەڕە ٢٩٤&lt;/ref&gt;

لە ساڵی ١٧١٣ لە مانگی ڕەمەزاندا، بڵباسەکان چوونە ناو [[ئێران]]. لەوێ کێشەیەک لەگەڵ [[فارسەکان|فارسەکاندا]] دروست بوو، ئەم کێشەیە بووە ھۆکاری تێکدانی چەندان گوندی [[فارسەکان]]. ڕووداوەکە گەیشتە وەزیرێک، وەزیرەکە شووبرای خۆی نارد بۆ ئەوەی بزانێت سەرچاوەی ئەم ڕووداوە چییە. کاتێک خەڵکی گوندەکە شووبرایەکەیان بینی ترس کەوتە نێویان، بۆی دەرکەوت کە بڵباسەکان ھۆکاری سەرەکی کێشەکەن بەڵام [[فارسەکان|فارسەکانیش]] بێتاوان نەبوون. لە کۆتاییدا سەرزەنشتی بڵباسەکان کرد و کێشەکەی بە تاوانبار زانی. پاشان ڕاپۆرتەکەی دابە وەزیرە ەڕچی وویدا، وەزیریش بڕیاریدا بڵباسەکان لە ئێران دەربکات.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=عزاوی، عباس|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/تاریخ_العراق_بین_احتل/zwA0LunOKKYC?hl=en|سەردێڕ=تاریخ العراق بین احتلالین|ڕێکەوت=١٩٣٥|بڵاوکەرەوە=Maṭbaʻat Baghdād|زمان=ar}}&lt;/ref&gt; ھەروەھا لەگەڵ [[بەلۆچەکان]]ی [[سیستان]] شەڕیان کردووە کە ئیبراھیم بەگی کوڕی قەلەندەر ئاغای بڵباس فەرمانڕەوای [[پارێزگای سیستان و بەلۆچستان|پارێزگای سیستانی]] دەکرد، و ھەمیشە لە شەڕەکانیان لە دژی [[بەلۆچەکان]] سەرکەوتوو بوون.&lt;ref name=&quot;:6&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=خان|یەکەم=بدلیسى، شرف|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/الشرفنامھ/7NAfDQEACAAJ?hl=en|سەردێڕ=الشرفنامھ: فی تأریخ الدول والامارات الکردیة، الفھ باللغة الفارسیة شرف خان البدلیسی، نقلھ الى اللغة العربیة وعلق علیھ جمیل بندى روژبیانی|ڕێکەوت=١٩٥٣|بڵاوکەرەوە=مطبعة النجاح ،|زمان=ar}}&lt;/ref&gt;

شەڕەفخانی بەدلیسی لە شەڕەفنامە دەڵێت ئێلەکانی بڵباس و قەوالیس بە پێی نەریتەکان بەشێکن لە ئێلی بابان.&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;بەدلیسی، شەڕەفخان. ''[https://books.vejin.net/ck/text/32286?h=%D8%A8%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3 شەڕەفنامە]''.&lt;/ref&gt;

=== ھۆزەکان ===
بە پێی دەروێش پاشا ھۆزەکانی ئێلی بڵباس بریتین لە پیران، مەنگوڕی کادەروێش، مەنگوڕی زوری، سن، ڕەمک و مامەسەنی. کە ئەوانیش لە چەندان تیرە و تایفە پێکدێن. تایفەکانی پیران کە ژمارەیان دەبێتە ١٢ تایفھ و نزیکەی ھەزار خێزان دەبێ بریتین لە؛ حەسەن ئاغایی، مەخانە، سەبریمە، ئەحممەد لەکە، فەقێ خالیا، بەرچم، وەساتە پیرە، گەورک، [[ورمزیار]]، پێوە، ھۆلە ملە، ھەرزن سما. تایفەکانی مەنگوڕی کادەروێش ژمارەیان دەبێتە ٧ تایفە و نزیکەی ٥٠ خێزان دەبن بریتین لە؛ ئەلزەبامرە، مەرکەنە، باب ڕسوا، [[کەڵھوڕ]]، شێلاتە، خدرەجیە، ئۆمەربەلی. مەنگوڕی زوری ژمارەیان چوار تایفە دەبێ و ٧٠٠ خێزانن بریتین لە؛ زەرکەیی، خدر مامەسەنی، یوسف کاسکی، و حاجی مامە. ھۆزی سن تەنیا یەک تایفەن و نزیکەی ٤٠٠ خێزانن. ھۆزی ڕەمک لە دوو تایفە پێکھاتوون ڕەمکی فەقێ وەیسی کە ٧٠ خێزانن و ڕەمکی فەقێ عەبدا کە ٥٠ خێزانن. تایفەکانی مامەسەنی ژمارەیان ١١ تایفەیە و دەبنە ٤٠٠ خێزان.&lt;ref&gt;دەروێش پاشا، سیاحتنامە حدود، ئیسەمبوڵ. لاپەڕە ٢٩١ و ٢٩٢&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}
{{شریتی دەروازە|ئێران|عێراق|کوردستان}}

[[پۆل:ئێران]]
[[پۆل:چاندی زمانی کوردی]]
[[پۆل:چاندی کوردی]]
[[پۆل:عێراق]]
[[پۆل:ھەرێمی کوردستان]]
[[پۆل:ھۆزە کوردییەکان]]</text>
      <sha1>8z6td5k0c2jg931e8qzswy7vntncvgm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە چالاکەکان</title>
    <ns>4</ns>
    <id>241625</id>
    <revision>
      <id>1578181</id>
      <parentid>1577918</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T21:00:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نوێکردنەوە</comment>
      <origin>1578181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2038" sha1="5jkrmypc5tgqddma603g2tlhmrzy82g" xml:space="preserve">{{ئەمانەش ببینە|ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە ناچالاکەکان}}
{{چینی ناوەند}}
پێرستی [[وپ:بۆت|بۆت]]ە چالاکەکانی ویکیپیدیا{{ھن}}
بۆتی چالاک بە بۆتێک دەڵێن کە لە ٣٠ ڕۆژی ڕابردوو لانی کەم [[تایبەت:بەشدارییەکان|بەشدارییەکی]] ھەبووە.{{ھن}}
لە ئێستادا ئەم ئامارە ڕۆژانە نوێ دەکرێتەوە.{{ھن}}
'''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]'''؛ لە ''٢١:٠٠، ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)''
{{کۆتایی}}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;margin: auto;&quot;
|+ بۆتە چالاکەکان
|-
! # !! بەکارھێنەر !! دوایین دەستکاری !! ژمارەی دەستکارییەکان !! مافەکان !! ڕێکەوتی خۆتۆمارکردن
|-
| ١ || [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/AramBot|٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٣٥٤٠٥٩ || bot,botadmin || ٤ی نیسانی ٢٠٢٠
|-
| ٢ || [[بەکارھێنەر:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/InternetArchiveBot|٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٨٥٦٩٤ || bot || ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧
|-
| ٣ || [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/MediaWiki message delivery|٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٣٤٤٩ || bot || ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣
|-
| ٤ || [[بەکارھێنەر:Dexbot|Dexbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Dexbot|٢٤ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٨٣٩٣ || bot || ٢ی ئایاری ٢٠١٢
|-
| ٥ || [[بەکارھێنەر:Xqbot|Xqbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Xqbot|٢٠ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٢١١٨١ || bot || ٣١ی ئابی ٢٠٠٩
|}

[[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]]</text>
      <sha1>5jkrmypc5tgqddma603g2tlhmrzy82g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پۆ (کەسایەتیی خەیاڵی)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>243179</id>
    <revision>
      <id>1578055</id>
      <parentid>1577983</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:05:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5058" sha1="qfhrie7hwzaa1t36lc6io2wt2m33wdk" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}
{{داتابۆکس
|وێنە = Po_from_DreamWorks_Animation's_Kung_Fu_Panda.png
}}

'''پۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Po}}) [[پاڵەوانی چیڕۆک|پاڵەوانی سەرەکی]] [[پاندای کۆنگ فو (زنجیرەفیلم)|زنجیرەی کۆنگ فو پاندایە]]. ئەو کەسەی کە تەمەنی لە دەوروبەری ٢٠–٢٥ ساڵە، لە زنجیرەی یەکەمی کۆنگ فو پاندا، بە شێوەیەکی ھەڕەمەکی لەلایەن مامۆستا ئۆگوێیەوە وەک '''جەنگاوەری ئەژدیھا''' و پارێزەری دۆڵی ئاشتی ھەڵبژێردرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Po from Kung Fu Panda: Legends of Awesomeness {{!}} Cartoon {{!}} Nick.com|ناونیشان=http://www.nick.com/shows/kung-fu-panda-legends-of-awesomeness/characters/po.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠١٦|وێبگە=www.nick.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/7560194.stm|سەردێڕ=''Kung Fu Panda'' sequel in pipeline|ئیش=BBC|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٠٨}}&lt;/ref&gt;
ئەکتەری دەنگی ئەم کارەکتەرە لە وەشانی ئینگلیزیدا [[جاک بلاک]]ە.&lt;ref name=&quot;aparat&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مصاحبه شبکه 2 با حامد عزیزی|ناونیشان=http://www.aparat.com/v/8VR5x/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87_%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87_2_%D8%A8%D8%A7_%D8%AD%D8%A7%D9%85%D8%AF_%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2%DB%8C_-1|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231101070926/https://www.aparat.com/v/8VR5x/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87_%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87_2_%D8%A8%D8%A7_%D8%AD%D8%A7%D9%85%D8%AF_%D8%B9%D8%B2%DB%8C%D8%B2%DB%8C_-1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

پوو دۆستانە، میھرەبان، وزەبەخش، زیندوو، ڕەوشت باشە، لکەلکە، بێتاوان، خۆشیخواز، بەزەییدار، گاڵتەجاڕ، بێھەڵوێست، خۆشەویست و سەرسەختە. ھەرچەندە حەز و ئارەزووی ڕاستەقینەی پۆ بۆ کۆنگ فو بوو، بەڵام نەیدەویست بە ئاشکراکردنی باوکی بێھیوا بکات. سەرەڕای ھەبوونی کەسایەتییەکی نەرم و نیان و دۆستانە. کاتێک دڵتەنگ دەبێت، بەزۆری خواردن دەخوات بۆ ئەوەی ئازارەکانی کەم بکاتەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٣|سەردێڕ=30 Best Kung Fu Panda Quotes To Inspire You - Mindsetopia|ناونیشان=https://mindsetopia.com/kung-fu-panda-quotes/|بڵاوکەرەوە=mindsetopia.com|زمان=en-us|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231029030554/https://mindsetopia.com/kung-fu-panda-quotes/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

بەرژەوەندی سەرەکی ئەو لە کۆنگ فودایە. زانیارییەکی ئینسایکلۆپیدی ھەیە لەسەر خۆشەویستی خۆی بۆ جەنگاوەرەکان، جووڵە بەناوبانگەکانی شەڕکردن و ھتد. قەدرزانی قووڵی بۆ ھونەری جەنگی درێژدەبێتەوە بۆ لایەنە فەلسەفییەکانی، ئەمەش ڕێگەی پێدەدات ھەندێکجار بگاتە ئەو تێڕوانینانەی کە تەنانەت وەستا قووڵەکانی وەک [[پاندای کۆنگ فو|شیفو]] نەیاندەتوانی بیخەنە بەرچاو. لەلای ھەموو ھاوڕێکانی خۆشەویست بوو و ھەموویان لە منداڵیدا خۆشیان دەویست. چێشتلێنەرێکی گەورەیە، بەڵام ڕەوشتی ترسناکیشی ھەیە.

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}
{{تووڵی دەروازە|فیلم|ئەنیمەیشن|ئەکتەران|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|چین|ھۆڵیوود}}
{{پۆلی کۆمنز|Po (Kung Fu Panda)}}

[[پۆل:کەسایەتییە نێرینەکانی نێو فیلم]]
[[پۆل:بەخێوکردنی کەسایەتی لە فیلمەکان]]
[[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە تووشی نەخۆشی فشاری دەروونی دوای کارەسات بوون]]
[[پۆل:کارەکتەرە نێرەکانی ناو فیلمە ئەنیمەیشنەکان]]
[[پۆل:کارەکتەرە گیانلەبەرەکانی یوونیڤێرسال پیکچەرز]]</text>
      <sha1>qfhrie7hwzaa1t36lc6io2wt2m33wdk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ناچۆ (یاریزانی تۆپی پێ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>246094</id>
    <revision>
      <id>1578080</id>
      <parentid>1577867</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:10:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26332" sha1="e3ml82xp1go7i9pfiwlyimcq5b44kz2" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}
{{داتابۆکس}}
'''ناچۆ فێرناندێز''' (لەدایکبووی ١٨ی ژانویەی ١٩٩٠)، ناسراوە بە '''ناچۆ''' [[تۆپی پێ|یاریزانێکی]] پیشەگەری ئیسپانییە و وەک [[بەرگریکار (تۆپی پێ)|بەرگریکاری ناوەڕاست]] یان [[بەرگریکار (تۆپی پێ)|فۆڵباک]] یاری دەکات بۆ یانەی [[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدریدی]] [[لا لیگا|لالیگا]] کە [[کاپتن (تۆپی پێ)|کاپتنییەتی]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ھەڵبژاردەی ئیسپانیا]].

تەواوی ژیانی وەرزشی لەگەڵ یانەی ڕیال مەدرید بەسەر بردووە، دوای ئەوەی لە ساڵی ٢٠١١ یەکەم یاری خۆی لەگەڵ تیپی یەکەم ئەنجامدا، زیاتر لە ٣٠٠ یاری ئەنجامداوە و چەندین نازناوی بەدەستھێناوە، لەنێویاندا پێنج [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا|نازناوی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]].

ناچۆ یەکەم یاری خۆی بۆ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]] لە ساڵی ٢٠١٣ کرد، ھەروەھا لە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨]] دا لە پێکھاتەکەدا بوو.

== ژیانی وەرزشی یانەکان ==
ناچۆ لە [[مەدرید]] لەدایکبووە و لە تەمەنی ١١ ساڵیدا گەیشتە لاوانی [[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیال مەدرید]]. یەکەم یاری خۆی لە وەرزی ٢٠٠٨–٠٩ لە پلە باڵاکان ئەنجامدا، دوو یاری لەگەڵ [[یانەی کاستیای ڕیال مەدرید]] لە خولی پلە دووی ئیسپانیا ئەنجامدا و دواتر لە دوو وەرزی تەواودا بەشداری کرد؛ لەم ماوەیەدا بوو کە ھاوڕێیەتییەکی درێژخایەنی لەگەڵ یاریزانی داھاتووی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ڕووسیا|ھەڵبژاردەی ڕووسیا]] دێنیس چێریشێڤ پێکھێنا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://en.as.com/en/2018/06/16/football/1529165910_044392.html|سەردێڕ=Cheryshev: &quot;I texted Nacho to congratulate him for his goal&quot;|ئیش=[[Diario AS]]|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180701165243/https://en.as.com/en/2018/06/16/football/1529165910_044392.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

لە ٢٣ی نیسانی ٢٠١١، ناچۆ یەکەم یاری خۆی لە تیپی یەکەم و [[لا لیگا|لالیگا]] – ئەنجامدا، وەک [[بەرگریکار (تۆپی پێ)|بەرگریکاری چەپ]] دەستیپێکرد لە بردنەوەیەکی ٦–٣ لە دەرەوەی یاریگای خۆی بەرامبەر [[یانەی تۆپی پێی ڤالێنسیا|ڤالێنسیا]] و لە تەواوی یارییەکەدا یاریی کرد.&lt;ref&gt;[http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/301882?cc=5739 Madrid continue impressive form] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121026133648/http://soccernet.espn.go.com/report/_/id/301882?cc=5739 |date=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ }}; [[ESPN FC|ESPN Soccernet]], 23 April 2011&lt;/ref&gt; دووەم یاری ھەفتەی دواتر بوو، لە یاریگای خۆیدا بە ئەنجامی ٢–٣ دۆڕا بە [[ڕیال زاراگۆزا|یانەی ڕیال زاراگۆزا]].&lt;ref&gt;[http://soccernet.espn.go.com/report?id=302162&amp;cc=5739 Zaragoza dent Real title dream] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120716121840/http://soccernet.espn.go.com/report?id=302162&amp;cc=5739 |date=١٦ی تەممووزی ٢٠١٢ }}; ESPN Soccernet, 30 April 2011&lt;/ref&gt;

ناچۆ یەکێک بوو لەو یاریزانانەی تیپی لاوان کە ھەڵبژێردرا بۆ یاوەری تیپی یەکەم لە یارییە دۆستانە ھاوینەیەکانیان لە ئەمریکای باکوور، پێش دەستپێکردنی وەرزی ٢٠١١–٢٠١٢. لە ھەر سێ یارییەکەدا وەک یاریزانی یەدەگ ھاتە ناو یاریگا، بەرامبەر یانەی لۆس ئەنجلۆس گالاکسی و گوادالاخارا و فیلادلفیا یونیون.

لە ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢ [[خۆزێ مۆرینیۆ]] ڕاھێنەر ڕای گەیاند کە ناچۆ لەگەڵ [[ئەلڤارۆ مۆراتا]] و خیسۆس سەردەکەون بۆ تیپی یەکەم بەڵام بەردەوامن لە یاریکردن لەگەڵ [[یانەی کاستیای ڕیال مەدرید|کاستیلا]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢|سەردێڕ=Mourinho promotes Nacho Fernandez to senior Real Madrid squad|ناونیشان=http://www.tribalfootball.com/articles/mourinho-promotes-nacho-fernandez-senior-real-madrid-squad-3503231|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Tribal Football|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230418152426/https://www.tribalfootball.com/articles/mourinho-promotes-nacho-fernandez-senior-real-madrid-squad-3503231|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; لە سەرەتای وەرزی ٢٠١٣–٢٠١٤ بە شێوەی سەرەکی بووە ئەندامی پێکھاتەی تیمی یەکەم، دوای ڕۆیشتنی [[ڕائول ئەلبیۆل|ڕاول ئەلبیۆل]] درێسی ژمارە ١٨ی وەرگرت.

لە ٣ی تەممووزی ٢٠١٤ ناچۆ گرێبەستێکی نوێی لەگەڵ یانەی ڕیال مەدرید تا ساڵی ٢٠٢١ واژوو کرد&lt;ref&gt;[http://www.realmadrid.com/en/news/2014/07/nacho-six-more-years-at-real-madrid Nacho, six more years at Real Madrid]; Real Madrid CF, 3 July 2014&lt;/ref&gt; یەکەم گۆڵی فەرمی خۆی بۆ تۆمارکرد لە١٠ی کانوونی دووەم.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=El Real Madrid se reencuentra con la Victoria|trans-title=Real Madrid return to winning ways|ناونیشان=http://www.lfp.es/noticias/el-real-madrid-se-reencuentra-con-la-victoria|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Liga de Fútbol Profesional]]|زمان=es}}&lt;/ref&gt;
[[پەڕگە:Real_Madrid_C.F._the_Winner_Of_The_Champions_League_in_2018.jpg|ڕاست|وێنۆک| ناچۆ لە کاتی بەرزکردنەوەی جامی پاڵەوانی ئەورووپا کاتێک یانەی ڕیال مەدرید ئاھەنگی بردنەوەی نازناوی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا دەگێڕێت، لە [[یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠١٨|مانگی ئایاری ٢٠١٨]]]]
لە یاری قۆناغی کۆمەڵەکانی [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] بەرامبەر [[یانەی تۆپی پێی پاریس سان جێرمان|پاریس سانجێرمان]] لە ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥، ناچۆ تاکە گۆڵی تۆمارکرد و بە یەکەم گۆڵی لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا]] سەرکەوتنی تیپەکەی بۆ قۆناغی ١٦ مسۆگەر کرد.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.mirror.co.uk/sport/football/match-reports/real-madrid-1-0-psg-6762476|سەردێڕ=Real Madrid 1–0 PSG: 5 things we learned as Nacho's goal seals qualification|ئیش=[[Daily Mirror]]|دوایین=Malyon|یەکەم=Ed|ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠١٦|سەردێڕ=Spot-on Real Madrid defeat Atlético in final again|ناونیشان=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2016/matches/round=2000638/match=2015789/postmatch/report/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=UEFA}}&lt;/ref&gt;

لە ١١ی شوباتی ٢٠١٧، ناچۆ ١٠٠ھەمین یاری خۆی لەگەڵ یانەی ڕیال مەدرید ئەنجامدا و لە دەرەوەی یاریگای خۆی بە ئەنجامی ٣–١ لە [[یانەی ئۆساسونا]] بردەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=Nacho, 100 games for Real Madrid|ناونیشان=http://www.realmadrid.com/en/news/2017/02/nacho-100-games-for-real-madrid|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی شوباتی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Real Madrid CF}}&lt;/ref&gt; لە پێکان و سڕکردنی ھاوڕێکانی، زۆرترین سوودی لێوەرگیرا لە پۆستی بەرگریکاری ناوەڕاستدا لە ھێڵی بەرگری و ناوەند.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.marca.com/futbol/real-madrid/2017/03/11/58c4633e22601d62698b4676.html|سەردێڕ=Los 1.500 de Nacho|trans-title=Nacho's 1.500|ئیش=[[Marca (newspaper)|Marca]]|زمان=es|ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠١٧}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://futbol.as.com/futbol/2017/05/01/champions/1493602817_738766.html|سەردێڕ=Nacho disputó los nueve partidos jugados en abril|trans-title=Nacho took part in the nine matches played in April|ئیش=Diario AS|زمان=es|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠١٧}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=El Real Madrid, campeón de LaLiga Santander 2016/17|trans-title=Real Madrid, LaLiga Santander champions 2016/17|ناونیشان=https://www.laliga.com/noticias/real-madrid-campeon-de-laliga-santander-2016-17|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=[[La Liga]]|زمان=es|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180804201836/https://www.laliga.es/noticias/real-madrid-campeon-de-laliga-santander-2016-17|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=Malaga 0–2 Real Madrid|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/39926301|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠١٧|وێبگە=[[BBC Sport]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧|سەردێڕ=Majestic Real Madrid win Champions League in Cardiff|ناونیشان=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2017/matches/round=2000787/match=2019641/postmatch/report/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=UEFA}}&lt;/ref&gt;
[[پەڕگە:Real_Madrid_celebration_after_winning_the_2018_UEFA_Champions_League_Final_DSC_0166_(42354205482).jpg|ڕاست|وێنۆک| ناچۆ لەگەڵ [[کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ]] لە ئاھەنگێکدا دوای بردنەوەی [[یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠١٨|نازناوی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠١٨]]]]
لە ماوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا ٢٠١٧–٢٠١٨ ھەشت یاری ئەنجامدا و گۆڵێکی تۆمارکرد،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨|سەردێڕ=Así llegan Real Madrid y Liverpool a la final de la Champions|trans-title=That is how Real Madrid and Liverpool arrive to the Champions final|ناونیشان=https://www.rcnradio.com/deportes/asi-llegan-las-plantillas-de-real-madrid-y-liverpool-la-final-de-la-champions|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[RCN Radio]]|زمان=es}}&lt;/ref&gt; کاتێک مەدرید سێیەم نازناوی لەسەریەک و ١٣ھەمین نازناوی گشتی لە پاڵەوانێتییەکەدا بەدەستھێنا؛ لە [[یاریی کۆتاییی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠١٨|یاری یەکلاکەرەوە]] بەرامبەر [[یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول|لیڤەرپوول]]، لە بەرگریکاری ڕاستدا بەشداری کرد دوای ئەوەی لە درەنگانی گێمی یەکەمدا جێگەی [[دانی کارڤاخال|دانی کارڤاخاڵی]] پێکانەکەی گرتەوە و لە کۆتاییدا لە [[کیێڤ]] بە ئەنجامی ٣–١ بردەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئایاری ٢٠١٨|سەردێڕ=Madrid beat Liverpool to complete hat-trick|ناونیشان=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/season=2018/matches/round=2000885/match=2021711/postmatch/report/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=UEFA}}&lt;/ref&gt;

وەرزی ٢٠١٩–٢٠ ناچۆ تەنھا شەش یاری ئەنجامدا بەھۆی پێکانەوە، ڕیال مەدرید نازناوی لالیگای ٢٠١٩–٢٠ی بەدەستھێنا.&lt;ref name=&quot;Liga&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Real Madrid win the longest LaLiga Santander season|ناونیشان=https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2020/07/17/5f10db2146163f3c2c8b45d7.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=Marca|شوێن=Spain}}&lt;/ref&gt;

لە مانگی تەممووزی ٢٠٢١ گرێبەستەکەی بۆ دوو ساڵی دیکە درێژکردەوە، تا ساڵی ٢٠٢٣.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=Official Announcement: Nacho|ناونیشان=https://www.realmadrid.com/en/news/2021/07/08/official-announcement-nacho|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Real Madrid CF}}&lt;/ref&gt;

بە ڕۆیشتنی [[مارسێلۆ ڤیێرا|مارسێلۆ]]، ناچۆ پلەی بەرزکرایەوە وەک [[کاپتن (تۆپی پێ)|جێگری کاپتنی]] یانەی ڕیاڵ مەدرید بۆ وەرزی ٢٠٢٢–٢٠٢٣. لە ٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣، ئاستی بەرگری ناچۆ لە یاری گەڕانەوەی قۆناغی ١٦ی چامپیۆنزلیگ بەرامبەر [[یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول|لیڤەرپوول]] لەلایەن یۆرگن کلۆپی ڕاھێنەرەوە ستایشی کرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Banerjee|یەکەم=Debkalpa|ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٣|سەردێڕ=&quot;Played a super game&quot; – Jurgen Klopp singles out Real Madrid star after win at Liverpool|ناونیشان=https://www.sportskeeda.com/football/played-super-game-jurgen-klopp-singles-real-madrid-star-win-liverpool|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.sportskeeda.com|زمان=en-gb}}&lt;/ref&gt; یارییەکە کۆتایی ھات و ڕیاڵ مەدرید لە [[ئەنفیلد|یاریگای ئەنفێڵد]] بە ئەنجامی ٥–٢ سەرکەوتنی بەدەستھێنا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=UEFA.com|سەردێڕ=Liverpool-Real Madrid {{!}} UEFA Champions League 2022/23|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2036586--liverpool-vs-real-madrid/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=UEFA.com|زمان=en}}&lt;/ref&gt;

لە ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ ناچۆ گرێبەستێکی نوێی لەگەڵ یانەی ڕیال مەدرید واژووکرد و ماوەی کارکردنی تا مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٤ درێژکردەوە و دوای ڕۆیشتنی [[کەریم بێنزیما|کەریم بنزیمە]] بووە کاپتن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Official Announcement: Nacho|ناونیشان=https://www.realmadrid.com/en/news/2023/06/22/official-announcement-nacho|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=Real Madrid C.F.|بڵاوکەرەوە=Real Madrid C.F.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Cortegana|یەکەم=Guillermo Rai and Mario|سەردێڕ=Nacho follows Kroos in signing new Real Madrid deal|ناونیشان=https://theathletic.com/4631160/2023/06/22/nacho-real-madrid-contract/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=The Athletic|زمان=en}}&lt;/ref&gt;

== پیشەی نێودەوڵەتی ==
[[پەڕگە:José_Ignacio_Fernández_Iglesias_Nacho_-_Spain_vs._Chile,_10th_September_2013.jpg|وێنۆک| ناچۆ لە کاتی یەکەم یاریدا لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]] لە ساڵی ٢٠١٣]]
دوای ئەوەی لە ئاستی خوار ١٧ ساڵان و خوار ١٩ ساڵان و خوار ٢١ ساڵان یاری بۆ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]] کرد، ناچۆ بۆ یەکەمجار لە ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٣ لەلایەن تیپی تەواوەوە بانگھێشتکرا بۆ یارییەکی دۆستانە لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سویسرا|سویسرا]] کە دوای ھەشت ڕۆژ بەڕێوەدەچێت، لەبری ئینیگۆ مارتینێزی پێکان. یەکەم یاری خۆی بە جێگرتنەوەی [[سێرجیۆ ڕامۆس]]ی ھاوڕێی یانەی ڕیاڵ مەدرید لە سەرەتای گێمی دووەمی یارییەکەی بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی چیلی|چیلی]] لە [[ژنێڤ]] بە ئەنجامی ٢–٢ یەکسان بوو ئەنجامدا.

ناچۆ ناوی ھات لە پێکھاتەی کۆتایی ئیسپانیا بۆ [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠١٨|سەردێڕ=Morata misses out on Spain's 23-man World Cup squad|ناونیشان=http://www.goal.com/en/news/morata-misses-out-on-spain-world-cup-squad/1ub1qz7jod09i1lfvdcy84ea2l|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[Goal (website)|Goal]]}}&lt;/ref&gt; یەکەم گۆڵی خۆی بۆ ھەڵبژاردەکەی لە ١٥ی حوزەیران تۆمارکرد، لە یاری قۆناغی کۆمەڵەکاندا بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پورتوگال|پورتوگال]] وەک بەرگریکاری ڕاست یاری کرد و لە ٣٠ مەترەوە بە لێدانێکی کۆکراوە لە یارییەکەدا بە ئەنجامی ٣–٣ گۆڵ تۆمارکرد.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/world-cup/2018/06/15/portugal-vs-spain-world-cup-2018-live-score-latest-updates/|سەردێڕ=Cristiano Ronaldo scores sensational hat-trick as Portugal hold Spain in instant World Cup classic|ئیش=[[The Daily Telegraph]]|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;

== نازناوەکان ==
'''ڕیال مەدرید'''
* [[لا لیگا|لالیگا]]: ٢٠١٦–١٧، ٢٠١٩–٢٠،&lt;ref name=&quot;Liga&quot;/&gt; ٢٠٢١–٢٢&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Westwood|یەکەم=James|ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Real Madrid clinch 35th La Liga title with four games to spare after victory over Espanyol|ناونیشان=https://www.goal.com/en-us/news/real-madrid-35th-la-liga-title/bltb8dfbd27f32f5feb|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=Goal.com}}&lt;/ref&gt;
* [[جامی شای ئیسپانیا]]: 2013–14, 2022–23&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Real Madrid 2–1 Osasuna: Rodrygo scores twice as Madrid win Copa del Rey|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/65500297|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=BBC}}&lt;/ref&gt;
* [[جامی سووپەری ئیسپانیا|سوپەرکۆپا دی ئیسپانیا]]: [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٢|٢٠١٢]], [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٧|2017]],&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/football/2017/08/16/real-madrid-vs-barcelona-spanish-super-cup-live-score-updates/|سەردێڕ=Real Madrid 2 Barcelona 0 (5–1 on aggregate): Woeful Barca dismissed as Zinedine Zidane's unstoppable side win Super Cup|ئیش=The Daily Telegraph|ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠١٧}}&lt;/ref&gt; 2021–22&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.marca.com/en/football/real-madrid/2022/01/16/61e481b0ca4741226d8b458c.html|سەردێڕ=Modric and Benzema fire Real Madrid to the Supercopa title|ئیش=Marca|یەکەم=Euan|دوایین=Mctear|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}&lt;/ref&gt;
* [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]]: [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠١٣–١٤|2013–14]], 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2021–22&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/0275-15415a62aaf0-36d3e17d7404-1000/|سەردێڕ=Champions League final: Vinícius Júnior scores only goal as Real Madrid deny Liverpool again|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٢}}&lt;/ref&gt;
* [[جامی سووپەری ئەورووپا|جامی سوپەری ئەورووپا]]: 2016, 2017,&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/2017/aug/08/real-madrid-manchester-united-super-cup-match-report|سەردێڕ=Isco goal gives Real Madrid victory over Manchester United in Super Cup|ئیش=[[The Guardian]]|ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠١٧}}&lt;/ref&gt; 2022&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefasupercup/news/0278-15d6268709ab-38bef8ec34df-1000--report-real-madrid-win-the-super-cup/|سەردێڕ=Real Madrid 2–0 Eintracht Frankfurt: Five-star Madrid triumph in Helsinki|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٢}}&lt;/ref&gt;
* [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا|جامی جیھانی یانەکانی فیفا]]: 2014, 2016, 2017,&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/2017/dec/16/real-madrid-gremio-club-world-cup-cristiano-ronaldo|سەردێڕ=Cristiano Ronaldo free-kick fires Real Madrid to Club World Cup glory|ئیش=The Guardian|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧}}&lt;/ref&gt; 2018, 2022&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Vinicius and Valverde dazzle as five-star Madrid conquer|ناونیشان=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/real-madrid-al-hilal-final-report-review-vinicius-junior-federico-valverde-club-world-cup-morocco-2022|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=[[FIFA]]}}&lt;/ref&gt;

'''ئیسپانیا ژێر ١٧ ساڵ'''
* پاڵەوانێتی ئەورووپای خوار ١٧ ساڵان: ٢٠٠٧&lt;ref&gt;[http://archivo.marca.com/edicion/marca/futbol/seleccion/es/desarrollo/992385.html La selección española sub'17 se proclama campeona de Europa] [The Spain under-17 team is proclaimed European champion], Marca (in Spanish), 13 May 2007&lt;/ref&gt;
* پلەی دووەمی مۆندیالی خوار ١٧ ساڵانی فیفا: ٢٠٠٧

'''ئیسپانیا ژێر ٢١ ساڵ'''
* پاڵەوانێتی ئەورووپای خوار ٢١ ساڵان: ٢٠١٣&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠١٣|سەردێڕ=Experience and talent fill Spain U21 selection|ناونیشان=http://www.uefa.com/under21/news/newsid=1955435.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=UEFA}}&lt;/ref&gt;

'''ئیسپانیا'''
* [[خولی نەتەوەکانی ئەورووپا]]: 2022-23&lt;ref name=&quot;UNLWin&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Smith|یەکەم=Emma|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Spain win Nations League final on penalties|ئیش=BBC Sport|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/65944659|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}
{{تووڵی دەروازە| ژیاننامە| ئیسپانیا| تۆپی پێ}}
{{پۆلی کۆمنز|Nacho Fernández}}

[[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨]]
[[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا]]
[[پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]]
[[پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید]]
[[پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن بی]]
[[پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن]]
[[پۆل:یاریزانانی لا لیگا]]
[[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی مەدرید]]
[[پۆل:زیندووان]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٠]]
[[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]]</text>
      <sha1>e3ml82xp1go7i9pfiwlyimcq5b44kz2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چارڵز شایلێ لۆنگ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>246546</id>
    <revision>
      <id>1578040</id>
      <parentid>1578038</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:01:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13818" sha1="bn2456ji34b4awj14g9fcwc8hb0tlt6" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}
{{Infobox military person|image=File:Charles-chaille-long-book2.jpg|image_size=|alt=|caption=|birth_date={{birth date|1842|07|02}}|birth_place=[[Princess Anne, Maryland]]|death_date={{Death date and age|1917|03|24|1842|07|02}}|death_place=[[Virginia Beach, Virginia]]|placeofburial_label=|placeofburial=[[Arlington National Cemetery]]|placeofburial_coordinates=&lt;!-- {{Coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --&gt;|allegiance=|branch=|serviceyears=|serviceyears_label=|rank=|rank_label=|servicenumber=&lt;!-- Do not use data from primary sources such as service records --&gt;|unit=|commands=|battles_label=|battles=|awards=|memorials=|spouse=&lt;!-- Add spouse if reliably sourced --&gt;|relations=|children=|laterwork=|signature=|signature_size=|signature_alt=|website=&lt;!-- {{URL|example.com}} --&gt;|module=}}

'''چارڵز شایلی لۆنگ''' (١٨٤٢-١٩١٧) سەرباز و پارێزەر و گەڕۆک، دیپلۆمات و نووسەری ئەمریکی بوو لە شاری شازادە ئان لە ویلایەتی میریلاند  . لەلایەن سوپای ئەمریکا و سوپای میسرەوە ئەرکدارکرابوو، ئەو بە ئەفریقای ناوەڕاست و کۆریادا گەڕا، دووەم کەسی ڕۆژئاوایی بوو کە سەردانی [[دەریاچەی ڤیکتۆریا|دەریاچەی ڤیکتۆریای]] کرد و شانازیی پێکرا کە ڕەنگە یەکەم ئەمریکی بووبێت کە سەردانی دەریاچەی کیۆگا بکات (بە ناوی دەریاچەی ئیبراهیم).

== خزمەتی سەربازی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ==
لە کاتی [[شەڕی نێوخۆییی ئەمریکا|شەڕی ناوخۆی ئەمریکادا]] لە سوپای یەکێتیدا بەشداری کردووە و بەشداری لە شەڕی گێتیسبێرگدا کردووە،  وەک کەسێکی تایبەت خۆی تۆمار کرد و شەڕەکەی بە پلەی کاپتن تەواو کرد. &lt;ref name=&quot;WDL&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨٧٧|سەردێڕ=Central Africa: Naked Truths of Naked People|ناونیشان=http://www.wdl.org/en/item/7779/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠١٣|وێبگە=[[World Digital Library]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180929194802/https://www.wdl.org/en/item/7779/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

== خزمەتگوزاری لە ئەفریقا ==
[[پەڕگە:Map_of_Central_Africa_by_Charles_Chaillé-Long_(1874_&amp;_1875).jpg|وێنۆک| ئەفریقای ناوەڕاست لە نووسینی چارڵز چالی لۆنگ]]
دوای شەڕی ناوخۆ، نزیکەی ٥٠ سەربازی دێرین لە هەردوو لایەنی شەڕەکە داوایان لێکرا کە لە میسر خزمەت بکەن، &lt;ref name=&quot;WDL&quot;/&gt; لە ساڵی ١٨٦٩ وەک لیوای عەقید لە سوپای میسردا کۆمیسیۆنێکی وەرگرتووە و لە ساڵی ١٨٧٠ گەیشتە میسر. لە ساڵی ١٨٧٤ لە ژێر دەستی چارڵز گۆردۆن لە باشووری [[سوودان|سودان]] ، گەشتێکی باشووری کرد بۆ [[ئووگاندا|ئۆگاندای]] ئێستا، پەیماننامەیەکی لەگەڵ موتیسا یەکەمی بوگاندا واژۆ کرد، لە ساڵی ١٨٧٤ دووەم گەڕانی ڕۆژئاوای [[دەریاچەی ڤیکتۆریا]] بوو، &lt;ref&gt;[http://www.saudiaramcoworld.com/issue/197806/the.expeditions.of.chaille-long.htm Saudi Aramco World : The Expeditions of Chaille-Long] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120507182016/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/197806/the.expeditions.of.chaille-long.htm |date= ٧ی ئایاری ٢٠١٢ }}&lt;/ref&gt; و لەوانەیە یەکەم ئەمریکی بووبێت کە سەردانی دەریاچەی کیۆگای کردبێت. &lt;ref name=&quot;DuignanGann&quot;&gt;Peter Duignan, Lewis H. Gann, ''The United States and Africa: A History'' (1984), p. 147.&lt;/ref&gt; لەکاتی گەڕانەوەیدا لەلایەن هێزەکانی بونیۆرۆوە هێرشی کرایە سەر. &lt;ref&gt;Andrew James McGregor, ''A Military History of Modern Egypt: From the Ottoman Conquest to the Ramadan War'' (2006), p. 142.&lt;/ref&gt; ئەرکەکانی دیکەی گەڕان لە ساڵی ١٨٧٥دا بۆ ئازاندە  و لە ساڵی ١٨٧٦دا بۆ ڕووباری جوبا لە [[سۆماڵیا|سۆماڵ]] . لە ساڵی ١٨٧٥ فەرماندەیی هێزەکانی میسری کرد لە گەشتی مەکیلۆپ، بۆ کەنارەکانی زەریای هیندی. &lt;ref name=&quot;DuignanGann&quot; /&gt;

کتێبێکی لەسەر سەرگەرمیەکانی نووسی بە ناوی ''ئەفریقای ناوەڕاست: ڕاستییە ڕووتەکانی خەڵکی ڕووت'' . &lt;ref name=&quot;WDL&quot;/&gt; &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Saudi Aramco World : The Khedive's Cartographers&lt;!-- Bot generated title --&gt;|ناونیشان=http://www.saudiaramcoworld.com/issue/198405/the.khedive.s.cartographers.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061018090541/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/198405/the.khedive.s.cartographers.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠٠٨}}&lt;/ref&gt;

== خزمەتی دوای سەربازی ==
لە ساڵی ١٨٧٧ دەستی لە کۆمیسیۆنەکەی کێشایەوە و گەڕایەوە بۆ ئەمریکا و لە قوتابخانەی یاسای کۆڵۆمبیا خوێندوویەتی. لە ساڵی ١٨٨٠ دەرچووی زانکۆی کۆڵۆمبیا بووە. &lt;ref name=&quot;WDL&quot;/&gt; &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Forristall|یەکەم=Kate|سەردێڕ=Columbians in the Military|ناونیشان=http://facade1.law.columbia.edu/media_inquiries/news_events/2005_older/2003/june_news/columb_military|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170328020134/http://facade1.law.columbia.edu/media_inquiries/news_events/2005_older/2003/june_news/columb_military|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٧|وێبگە=The Columbia Law School Report|بڵاوکەرەوە=Columbia Law School}}&lt;/ref&gt; بووە [[پارێزەر|پارێزەری]] [[یاسای نێودەوڵەتی]] و لە [[پاریس]] وانەی دەگووتەوە، لە ساڵی ١٨٨١ لە سەرەتای جەنگی مەهدیدا ، کرایە بەرپرسی کونسوڵخانەی ئەمریکا لە [[ئەسکەندەریە|ئەسکەندەریەی میسر]]، کونسوڵخانەکەی بەڕووی پەنابەرانی گەلانی دیکەدا کردەوە و لە ئەنجامدا ژیانی چەندین کەسی ڕزگارکرد. &lt;ref name=&quot;Hahnville&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=American Adventurer is Great Discoverer|ناونیشان=http://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn85034322/1917-07-14/ed-1/seq-2/|ئیش=The St. Charles Herald|ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ١٩١٧|شوێن=Hahnville, Louisiana|پەڕە=٢}}&lt;/ref&gt;

هەروەها شایلێ-لۆنگ نووسەر بووە. کتێبەکەی لە ساڵی ١٨٨٤ بە ''ناوی سێ پێغەمبەرەکە'' هێڵێکی زۆر نەرێنی لەسەر چارڵز گۆردۆن گرتەبەر. &lt;ref&gt;Lysle E. Meyer, ''The Farther Frontier: Six Case Studies of Americans and Africa, 1848–1936'' (1992), pp. 98, 100.&lt;/ref&gt; دواتر سەرنجەکانی لەلایەن نووسەرانی پێداچوونەوەخوازەوە وەرگیران، بەتایبەتی لیتۆن ستراچی لە ''کتێبی ڤیکتۆریا دیارەکان'' ڕەخنەگران هێرشیان کردووەتە سەر شایلی لۆنگ بەهۆی نەبوونی وردبینی وەک نووسەرێک. &lt;ref&gt;[[George Kitson Clark]], ''The Critical Historian'' (1964), p. 123.&lt;/ref&gt; هەروەها لەنێو بەرهەمەکانی دیکەدا، ''ژیانی من لە چوار کیشوەردا'' نووسیویەتی.

لە ساڵی ١٨٨٧ [[سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان|سەرۆک]] [[گرۆڤەر کلیڤلاند]] ئەو کاتی ئەمریکا شایلێ لۆنگی وەک کونسوڵی گشتی و سکرتێری شاندەکەی بۆ [[کۆریا]] دەستنیشان کرد. &lt;ref name=&quot;Hahnville&quot;/&gt;

لە ساڵی ١٨٩٠ دەستی پێکرد، نزیکەی هەشت ساڵ لە میسر مایەوە و لەو کاتەشدا بەردەوام نووسین و گەڕانی دەکرد. &lt;ref name=&quot;Hahnville&quot;/&gt;

دوای گەڕانەوەی بۆ ئەمریکا، پێش ئەوەی ببێتە سکرتێری کۆمیسیۆنی ئەمریکا لە پێشانگای پاریس لە ساڵی ١٩٠٠ وەک سکرتێری [[یەکێتیی جیھانی پۆست|کۆنگرەی پۆستی گشتگیر]] کاری کردووە &lt;ref name=&quot;Hahnville&quot;/&gt;

شایلێ-لۆنگ لە ٢٤ی ئازاری ١٩١٧ لە شاری ڤێرجینیا بیچ لە [[ڤیرجینیا|ویلایەتی ڤێرجینیا]] کۆچی دوایی کردووە و لە [[گۆڕستانی نیشتمانی ئارلینگتۆن]] بە خاک سپێردرا، &lt;ref&gt;[https://ancexplorer.army.mil/publicwmv/#/arlington-national/search/results/1/CgxjaGFpbGxlLWxvbmc-/ Burial Detail: Chaille-Long, Charles (Section 2, Grave 3791-WS)] – ANC Explorer&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Colonel Chaille-Long to be buried tomorrow|ناونیشان=http://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn83045462/1917-03-27/ed-1/seq-5/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٧|ئیش=Evening Star|ڕێکەوت=٢٧ی ئازاری ١٩١٧|شوێن=Washington, DC|پەڕە=٥}}&lt;/ref&gt; هاوسەرەکەی، ماری ئەمێلیا (لەدایکبووی هامۆند) شایل لۆنگ، کچی ئەندامی کۆنگرێسی [[نیویۆرک (ویلایەت)|ویلایەتی نیویۆرک]] جۆن هامۆند بوو. &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Mrs. M. A. Chaille-Long Dies|ناونیشان=http://chroniclingamerica.loc.gov/lccn/sn83045462/1919-03-31/ed-1/seq-13/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٧|ئیش=Evening Star|ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ١٩١٩|شوێن=Washington, D.C.|پەڕە=١٣}}&lt;/ref&gt;

== پێزانین ==
[[پەڕگە:Charles_Chaillé_Long's_Medals_(minus_AGS_Day).jpg|چەپ|وێنۆک| مەدالیای چارڵز شایلی لۆنگ]]
لە ساڵی ١٩٠٩ &lt;ref name=&quot;amergeog&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=American Geographical Society Honorary Fellowships|ناونیشان=http://www.amergeog.org/honorslist.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090326222952/http://www.amergeog.org/honorslist.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=amergeog.org}}&lt;/ref&gt; لەلایەن کۆمەڵەی جوگرافیای ئەمریکییەوە مەدالیای چارڵز پی دالی پێبەخشرا، بە نووسراوی &quot;لە MCMIX بەخشرایە چارڵز شایلێ-لۆنگ وەک ڕێزلێنانێک بۆ زیادکردنی بەنرخ بۆ زانیاری جوگرافی کە لەلایەن ئەوەوە لە ئەفریقا کردوویەتی. لە ساڵی ١٨٧٤دا لێکۆڵینەوەی لە نیلی نەناسراو لە باکووری ئورۆندۆگانی دەریاچەی ئیبراهیمی دۆزیەوە و بەڵگەی کۆتایی پێویستی بۆ سەلماندنی ئەوەی کە ئەو ڕووبارەی لە ڤیکتۆریایە لە نیلەوە دەردەچێت، (دابین کرد).&quot;

هەروەها خەڵاتی خاچی مەدجیدیە و خاچی عوسمانیەی لە خزمەتەکەی لە میسر، خاچی شیڤالیێری The Légion) d’honneur) (فەرەنسا)، مەدالیای زێڕی لەلایەن ئەنجومەنی گشتی میریلاند و دوو مەدالیای هێشتا نەناسراو لە میسر و کۆریا پێبەخشرا.

== کار کردن ==

* ''[[iarchive:centralafricanak00chai|ئەفریقای ناوەڕاست: ڕاستییە ڕووتەکانی خەڵکی ڕووت]]'' (١٨٧٦)
* ''[https://hdl.handle.net/2027/mdp.39015058518278 ل ئەفریکی سێنتڕاڵ؛ ڤیکتۆریا-نیانزا و مەکراکانیام]'' (١٨٧٧)
* ''[[iarchive:threeprophetsch00chaigoog|سێ پێغەمبەر]]'' (١٨٨٤)
* ''لێس سۆرس دو نیل'' (١٨٩١)
* ''پارێزگاکانی L'Égypte et ses perdues'' (١٨٩٢)
* ''[[iarchive:lacoreoutchs00chai|لا کۆری ئۆ تشۆسن لا تێرێ دو کالمێ ماتیناڵ]]'' (١٨٩٤)
* ''لێس کۆمباتانتس فرانکا دی لا گێرێ''
* ''[https://catalog.hathitrust.org/Record/001598556 ژیانم لە چوار کیشوەردا]'' (١٩١٢)

== سەرچاوەکان ==
{{Reflist|30em}}

== بەستەری دەرەکی ==

* [http://www.infoplease.com/ce6/people/A0811218.html ''ئینسایکلۆپیدیای ئەلیکترۆنی کۆڵۆمبیا'']
*
{{پۆلی کۆمنز|Charles Chaillé-Long}}
{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەفریقا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جوگرافیا|میسر}}
[[پۆل:CS1: Julian–Gregorian uncertainty]]
[[پۆل:نووسەرانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]]
[[پۆل:دۆزەرەوە ئەمریکییەکان]]
[[پۆل:مردووانی ١٩١٧]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٢]]</text>
      <sha1>bn2456ji34b4awj14g9fcwc8hb0tlt6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەجید حەبیبی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>248889</id>
    <revision>
      <id>1578108</id>
      <parentid>1577751</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:14:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48615" sha1="0fcwixn405fdh185as8cwq69azr1h0z" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی کەسایەتی
| پێشگری ڕێزلێنان      =
| ناو                  = مەجید حەبیبی
| پاشگری ڕێزلێنان      =
| ناوی خۆماڵی          =
| زمانی ناوی خۆماڵی    =
| وێنە                =Majid habibi.jpg
| قەبارەی وێنە         =
| جێگری وێنە           =
| لێدوانی وێنە         =
| ناوی کاتی لەدایکبوون =
| ڕێکەوتی لەدایکبوون   = ١٩٨١
| شوێنی لەدایکبوون     =[[تاران]]
| ڕێکەوتی ونبوون       =
| شوێنی ونبوون         =
| ڕەوشی ونبوون         =
| ڕێکەوتی مەرگ         =
| شوێنی مەرگ           =
| ھۆکاری مەرگ          =
| شوێنی تەرم           =
| شوێنی گۆڕ            =
| پۆتانەکانی گۆڕ       =
| مۆنیومێنتەکان        =
| نیشتەجێ              =
| نەتەوە               =[[کورد]]
| ناوەکانی تر          =
| شارومەندێتی          =
| پەروەردە             = &lt;!-- ئاستی پەروردە، نم. بەکەلۆریۆس، دکتۆرا، ھتد. لەگەڵ بواری خوێندنەکەی --&gt;
| خوێندنگە             = &lt;!-- ئەو زانکۆ، قوتابخانە، یان پەیمانگایەی لێی خوێندووە --&gt;
| پیشە                 =نواندنی دەنگی، [[دەرھێنەری فیلم]]، [[شانۆ]]، [[تەلەڤیزیۆن]]، [[ڕادیۆ]]، [[مۆسیقا]]
| ساڵانی چالاکی          =
| خاوەنکار             =
| ڕێکخراو              =
| وەکیل                =
| ناوبانگ              =
| کارە دیارەکان        =
| شێواز                =
| دارایی               =
| باڵا                  =
| تەلەڤیزیۆن           =
| ئۆفیس                =
| وادە                 =
| پێش                  =
| پاش                  =
| حیزب                 =
| بزاڤ                 =
| بەرامبەرەکان         =
| ئایین                =[[ئیسلام]]، [[سوننە]]
| تۆمەت                =
| سزا                  =
| دۆخی دادوەری         =
| ھاوسەر               =
| یار                  =
| مناڵەکان             =
| باوان                =
| دایک                 =
| باوک                 =
| خزمەکان              =
| خێزان                =
| خەڵاتەکان             =
| ڕێزلێنان             =
| واژوو                =
| جێگری واژوو          =
| قەبارەی واژوو        =
| ماڵپەڕ               =
| پەراوێزەکان          =
}}
'''مەجید حەبیبی''' لە ٣٠ی [[کانوونی یەکەم]]ی ساڵی ١٩٨١ لە شاری [[تاران]] لەدایکبووە و بە ڕەچەڵەک خەڵکی شاری سنە،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About – Majid Habibi|ناونیشان=https://majidhabibi.com/about|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240208111255/https://majidhabibi.com/about|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بیوگرافی “مجید حبیبی” دوبلور و صدابازیگر کشورمان|ناونیشان=https://namnak.com/majid-habibi.p77313|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=نمناک|زمان=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بیوگرافی مجید حبیبی صداپیشە و دوبلور معروف ایرانی|ناونیشان=https://www.beytoote.com/art/artist/biography-majidhabibi02-voiceactor.html|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=www.beytoote.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بیوگرافی مجید حبیبی، صدابازیگر و مدیر دوبلاژ – Majid Habibi|ناونیشان=https://majidhabibi.com/archives/487|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240208112759/https://majidhabibi.com/archives/487|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=admin|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=بیوگرافی مجید حبیبی صداپیشە و دوبلور|ناونیشان=https://robeka.ir/بیوگرافی-مجید-حبیبی/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=روبکا|زمان=fa-IR}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مجید حبیبی|ناونیشان=https://ammaryar.ir/option/%D9%85%D8%AC%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D8%A8%DB%8C%D8%A8%DB%8C|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=عماریار|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240208111251/https://ammaryar.ir/option/%D9%85%D8%AC%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D8%A8%DB%8C%D8%A8%DB%8C|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; نواندنی دەنگی و [[دەرھێنەری فیلم|دەرھێنەری دۆبلاژکردنی فیلمی]] [[ئێران|ئێرانە]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=ببینید {{!}} ویدیویی جذاب از پشت صحنە دوبلەھای ماندگار و خاطرەانگیز|ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1587744/ببینید-ویدیویی-جذاب-از-پشت-صحنھ-دوبلھ-ھای-ماندگار-و-خاطرھ-انگیز|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=www.khabaronline.ir|زمان=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استقلال کاری و فکری ھنرمندان جوان و نخبە باید حفظ شود|ناونیشان=https://www.honar.ac.ir/index.aspx?siteid=1&amp;&amp;siteid=1&amp;pageid=214&amp;newsview=527|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=www.honar.ac.ir|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240208111253/https://www.honar.ac.ir/index.aspx?siteid=1&amp;&amp;siteid=1&amp;pageid=214&amp;newsview=527|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://shomatv.ir/web/guest/-/ابر-پیر-در-اسمان-مھاباد-نمایان-شد{{بەستەری مردوو|url=http://shomatv.ir/web/guest/-/ابر-پیر-در-اسمان-مھاباد-نمایان-شد |date=شوباتی ٢٠٢٤}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=admin|ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|سەردێڕ=انیمیشن &quot;آخر خط&quot;؛ میکروب ھا علییە شویندگان|ناونیشان=https://www.doorbin.net/news/انیمیشن-آخر-خط-؛-میکروب-ھا-علیھ-شویندگ/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=Doorbin News|زمان=fa-IR}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.doorbin.net/news/%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%B4%D9%86-%D8%A2%D8%AE%D8%B1-%D8%AE%D8%B7-%D8%9B-%D9%85%DB%8C%DA%A9%D8%B1%D9%88%D8%A8-%DA%BE%D8%A7-%D8%B9%D9%84%DB%8C%DA%BE-%D8%B4%D9%88%DB%8C%D9%86%D8%AF%DA%AF/ |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}&lt;/ref&gt; زیاتر بە نواندنی دەنگی و دۆبلاژکردن بۆ [[فیلم]] و [[ئەنیمەیشن]] و [[فیلمی بەڵگەنامەیی|فیلمی بەڵگەنامەی]] و [[کایەی ڤیدیۆیی]] و ترەیلەری [[فیلم]] و بەرنامە و [[بانگەشە|ڕیکلامی]] [[تەلەڤیزیۆن]]ی و [[ڕادیۆ|ڕادیۆیی]] و درامای ڕادیۆیی و نمایشی بووکەڵە و کتێبی دەنگی ناسراوە.&lt;ref&gt;https://www.farsnews.com/news/13920230000429/مستند-حجربن-عدی-را-امیرحسین-مدرس-روایت-میکند{{بەستەری مردوو|url=https://www.farsnews.com/news/13920230000429/مستند-حجربن-عدی-را-امیرحسین-مدرس-روایت-میکند |date=شوباتی ٢٠٢٤}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=محمدعلی علیمردانی: پخش ˝جھل مرکب˝ لیاقت میخواھد / محمدی: با سلایق اسپانسرھا نمیتوانم کنار بیایم|ناونیشان=https://www.honaronline.ir/بخش-اخبار-5/69660-محمدعلی-علیمردانی-پخش-جھل-مرکب-لیاقت-می-خواھد-محمدی-با-سلایق-اسپانسرھا-نمی-توانم-کنار-بیایم|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=خبرگزاری ھنر ایران|زمان=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=https://jamejamonline.ir|ڕێکەوت=۳۰ی ۰۸ی ۱۳۸۶|سەردێڕ=نبرد گلبول ھا با ویروس ناشناختھ|ناونیشان=https://jamejamonline.ir/fa/news/153323/نبرد-گلبول-ھا-با-ویروس-ناشناختھ|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=fa|زمان=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Wayback Machine|ناونیشان=http://javanonline.ir/images/magazine/0001/files/atfl00000017-0011.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120426010922/http://javanonline.ir/images/magazine/0001/files/atfl00000017-0011.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=سرخط|سەردێڕ=فصل دوم مجموعە انیمشن «آواتار» دوبلە میشود|ناونیشان=https://www.sarkhat.com/fa/group/kqdgiy/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=سرخط}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/81453498/مجموعھ-مستند-جھل-مرکب-تولید-می-شود/|سەردێڕ=مجموعه مستند جهل مركب تولید می شود|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=www.irna.ir}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=borna.news|ڕێکەوت=۳۰ی ۰۲ی ۱۳۹۲|سەردێڕ= «صحابی جلیل القدر» بە مستند نمایشی شد|ناونیشان=https://borna.news/fa/news/122686/صحابی-جلیل-القدر-بھ-مستند-نمایشی-شد|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=fa|زمان=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٩|سەردێڕ=خبرگزاری فارس - «حاجیعبدالھی» و دوبلە «از غیب چە میدانیم»|ناونیشان=https://www.farsnews.ir/news/8805050871%20%20%20%20/حاجیعبدالھی-و-دوبلھ-از-غیب-چھ-میدانیم|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=خبرگزاری فارس}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٥|سەردێڕ=انیمیشنھای ڕوز جھان بە نمایش درخواھد آمد|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/8406-11983/انیمیشن-ھای-روز-جھان-بھ-نمایش-درخواھد-آمد|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=ایسنا|زمان=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ویژە برنامەھای ڕادیو جوان در ڕوز مبعث ڕسول اکرم (ص)|ناونیشان=https://iqna.ir/fa/news/1953061/ویژھ-برنامەھای-رادیو-جوان-در-روز-مبعث-رسول-اکرم-ص|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=iqna.ir}}{{بەستەری مردوو|url=https://iqna.ir/fa/news/1953061/%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%BE-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%95%DA%BE%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D9%85%D8%A8%D8%B9%D8%AB-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84-%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D9%85-%D8%B5 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=پخش آیتم «پ نە پ» از رادیو|ناونیشان=https://www.mashreghnews.ir/news/91374/پخش-آیتم-پ-نھ-پ-از-رادیو|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=مشرق نیوز|زمان=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=جوانآنلاین|ڕێکەوت=۱۲ی ۰۶ی ۱۳۹۰|سەردێڕ=نخستین کتاب صوتی قرآن مجید آمادە عرضە بە بازار شد|ناونیشان=http://www.javanonline.ir/fa/news/449697|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=fa|زمان=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠١٢|سەردێڕ=گزارش تصویری از دوبلە فیلم ھای انمیشن- سایت خبری تحلیلی شھر|ناونیشان=http://www.shahr.ir/ViewPic.aspx?IDG=692|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120323171642/http://www.shahr.ir/ViewPic.aspx?IDG=692|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠١٢|سەردێڕ=جوان آنلاین - کلاھبرداری و ھرزگی در کلاسھای زیرزمینی گویندگی|ناونیشان=http://www.javanonline.ir/vdccioq0e2bq0x8.ala2.html|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی نیسانی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120407072239/http://www.javanonline.ir/vdccioq0e2bq0x8.ala2.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩|سەردێڕ=How we can be a professional Voice actor (Sedabazigar)?|ناونیشان=https://english.khabaronline.ir/news/190854/How-we-can-be-a-professional-Voice-actor-Sedabazigar|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=KhabarOnline|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230422111407/https://english.khabaronline.ir/news/190854/How-we-can-be-a-professional-Voice-actor-Sedabazigar|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ھنر نیووز - ادامە دوبلە مجموعە انیمیشن «پاگرد» در شبکە دوو سیما|ناونیشان=https://honarnews.com/vdcbwsbf.rhb5apiuur.html|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=honarnews.com}}{{بەستەری مردوو|url=https://honarnews.com/vdcbwsbf.rhb5apiuur.html |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}&lt;/ref&gt;حەبیبی لە ساڵی ٢٠٢٣ ماڵاوایی لە دۆبلاژکردنی فیلم و ئەنیمەیشن کرد.

سەرەتای ناوبانگەکەی لە ساڵی ٢٠٠٥ بەھۆی دۆبلاژکردنی کارەکتەری ئۆتیس&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=آپارات - سرویس اشتراک ویدیو|ناونیشان=https://www.aparat.com/v/2hJSH|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=آپارات - سرویس اشتراک ویدیو|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.aparat.com/v/2hJSH |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Magiran {{!}} ڕوزنامە اعتماد (1385/09/23): تماشا|ناونیشان=https://www.magiran.com/article/1292421|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=www.magiran.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;نیافر، محمدرضا (&lt;bdi&gt;۹ خرداد ۱۳۹۱&lt;/bdi&gt;). «ما اھل تقلید نیستیم، گفتگو دربارھٔ موج نوی دوبلاژ». ''ڕوزنامە جوان''. تھران: جوان (ڕوزنامە) (۳۶۹۶): &lt;bdi&gt;۸&lt;/bdi&gt;&lt;/ref&gt; لە فیلمی [[ئەنیمەیشن]]ی [[بارنیارد (فیلم)|بارنیارد]] (فیلمی ٢٠٠٦) بوو. لە نێو ئەو بەرھەمانەی تر کە لە دۆبلاژکردندا بە دەنگی مەجید حەبیبی ناوبانگێکی زۆری لە نێو خەڵکدا بەدەستھێنا، «ئەبری زێھن» کە لەلایەن ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنەوە بەھۆی ڕەمزی [[شەیتانپەرستی|شەیتانگەرایی]] و کولتووری [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییەوە]] قەدەغە کرا، بەڵام لە تۆڕەکەدا نمایشی ماڵەوە پێشوازییەکی بێ وێنەی لێکەوتەوە و خەڵاتی باشترین ئەکتەری دەنگی پیاوی لە دووەم فێستیڤاڵی دۆبلاژکردندا بەدەستھێنا، ھەروەھا نواندنی دەنگی بۆ کارەکتەری [[لایتینگ ماکوین]] لە فیلمی ئەنیمەیشنی ئۆتۆمبێلەکان (دۆبلاژکراو لەلایەن گلۆری ئینتەرتەینمەنتەوە) کە وەک یەکەمین فیلمی نەورۆز لە بەرنامەی سینەما یەک&lt;ref&gt;«بررسی دوبلھٔ فیلمھای نوروزی تلویزیون». ''فیلم (نشرییە)''. تھران: مجلە فیلم. سال پانزدھم (۳۶۱). &lt;bdi&gt;اردیبھشت ۱۳۸۶&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt; لە ٢١مین ڕۆژی مانگی [[ئازار (مانگ)|ئازاری]] ساڵی ٢٠٠٦ بڵاوکرایەوە،&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=فانیبو|یەکەم=توسط|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=15 کارتون دوبلە فارسی کە حتی بھتر از نسخە زبان اصلیشان ھستند!|ناونیشان=https://funibo.com/15-کارتون-دوبلھ-فارسی/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=فانیبو|زمان=fa-IR}}{{بەستەری مردوو|url=https://funibo.com/15-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%88%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%A8%D9%84%DA%BE-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C/ |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}&lt;/ref&gt; لەنێو ئەو بەرھەمانەی تردایە کە لە دۆبلاژکردنی ئەنیمەیشن لە ئێراندا وەڵامێکی بەرفراوانی ھەبووە، ھەروەھا گۆڤاری فیلم. لە ژمارە ٣٦١ی خۆیدا، لە وتارێکیدا بەناونیشانی پێداچوونەوە بە دۆبلاژکردنی فیلمە تەلەڤیزیۆنییەکانی نەورۆز، ستایشی کردووە دۆبلاژکردنی [[لایتینگ ماکوین]]، لەگەڵ دۆبلاژکارە بەئەزموونەکانی یەکەی دۆبلاژکردنی ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێران، و لە کۆتاییدا، بەناوبانگترین کارەکانی درا بە شارەزایانی دۆبلاژکردنی ئەنیمەیشن، [[منداڵە بەڕێوەبەرەکە]] فیلمێکی ساڵی ٢٠١٧یە. یەکێک لە ھۆکارە گرنگەکانی جیاوازی و دیاربوونی دۆبلاژکردنی مەجید حەبیبی، لەوانەش لە ئەنیمەیشنی [[منداڵە بەڕێوەبەرەکە]] و بەرھەمەکانی دیکەی لە دۆبلاژکردنی تەنزئامێز و شێوازی تایبەتی نووسینی دیالۆگ بۆ ئەو کارەکتەرانەی کە دۆبلاژکردنی کردووە، ئەوەیە کە دەنگی ئەو ھەیبووە تایبەتمەندییە جیاوازەکان. ئەو خاوەنی و سەرنجێکی زۆری لە بینەردا ڕادەکێشێت، ھۆکاری ناساندنی و بەرھەمەکانی تەنانەت ئەو لێھاتوویی و تەکنیکانەی نییە کە لە نواندنی دەنگیدا ھەیەتی، دەنگێکی زۆر تایبەتتر و سەرنجڕاکێشتر لە ئەو لە جیھانی نواندنی دەنگی و دۆبلاژکردن، بەڵام ھۆکاری قبوڵکردنی بەرھەمەکانی مەجید حەبیبی لە نێوان وەشانە جیاوازەکانی دۆبلاژکردندا، نوکتە تایبەتەکەیەتی.&lt;ref&gt;http://shahrefarda.ir/fa/news/83211/اکران-انیمیشن-بچھ-خان-2017-در-فرھنگسرای-گلستان {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230422111410/http://shahrefarda.ir/fa/news/83211/اکران-انیمیشن-بچھ-خان-2017-در-فرھنگسرای-گلستان |date=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://fhnews.ir/fa/news/98950/نمایش-انیمیشن-بچە {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240208111255/http://fhnews.ir/fa/news/98950/نمایش-انیمیشن-بچە |date= ٨ی شوباتی ٢٠٢٤}}&lt;/ref&gt;

ڕۆڵێکی دیکە کە مەجید حەبیبی زۆر سەرکەوتوو بوو لە دەنگدان، کارەکتەری مەندی لە [[سەردەمی بەستەڵەک (فیلم)]] ٢ بۆ ٤، کە بۆ ئەو ڕۆڵە لە سێیەمین فێستیڤاڵی دۆبلاژکردندا پاڵێوراو بوو بۆ باشترین دەرھێنەری دۆبلاژکردن و خەڵاتی باشترین ئەکتەری دەنگی پیاوی وەرگرت بۆ سەردەمی بەستەڵەک (فیلم) ٤. ئەبولحەسەن تەھامی نەژاد لە ژمارەی ٣٥٧ی گۆڤاری فیلمیدا سەبارەت بە نواندنی دەنگی خۆی لە فیلمی [[سەردەمی بەستەڵەک (فیلم)]] ٢ دەنووسێت: مەجید حەبیبی ئەکتەری دەنگی فیلمی مەندی، دووانە لاسایی ئیرەج دووستدار ئەکتەری دەنگی [[جۆن وەین]] و چەنگیز جەلیلوند ئەکتەری دەنگیی، ناسر مەلەک مۆتیعی دۆبلاژکردنی مەندی کردووە، بەڵام ھەرگیز نابێتە ناخۆش و فەراز و ئەو نیشتنەوە و دەربڕینی خۆشەویستی بۆ ڕەگەزی بەرامبەر و یارییەکانی کردووە بە نەرم و بیستراو، ھەروەھا تۆمارە دەنگییە نایابەکەی، کە ھیچ ھەڵەیەکم تێدا نەدۆزییەوە، و جێگەی دەستخۆشییە.&lt;ref&gt;ابوالحسن تھامینژاد (&lt;bdi&gt;بھمن ۱۳۸۵&lt;/bdi&gt;). «نقد دوبلە دوو انیمیشن عروس مردە و عصر یخبندان: ذوب». ''فیلم (نشرییە)''. تھران: مجلە فیلم. سال چھاردھم (۳۵۷): &lt;bdi&gt;۲۶&lt;/bdi&gt;.&lt;/ref&gt; دۆبلاژکراوی لە پەیمانگای ڕۆشنبیری و ھونەری سۆرن و ستۆدیۆی کوالیما، کارەکتەری سەرەکی چیرۆکەکە [[شڕێک]] بوو. لەنێو بەرھەمە دیارەکانی تردا شازادە زوکۆ لە فیلمی [[ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا]]، دوپشک لە فیلمی ژیانی شاراوەی ئاژەڵە ماڵییەکان، ئەربابی خۆڵ لە فیلمی [[پاندای کۆنگ فو ٢]]، ڕائول لە فیلمی ئەھریمەنێک لە پاریس.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Behnegarsoft.com|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=جان بخشیدن بە شخصیتھای انیمیشن بدون صداھای کلیشە ای|ناونیشان=https://www.mardomsalari.ir/report/145042/جان-بخشیدن-شخصیتھای-انیمیشن-بدون-صداھای-کلیشھ/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=مردم سالاری آنلاین|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.mardomsalari.ir/report/145042/%D8%AC%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%AE%D8%B4%DB%8C%D8%AF%D9%86-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA%DA%BE%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%B4%D9%86-%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DA%BE%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D8%B4%DA%BE/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}&lt;/ref&gt; حەبیبی بڕوانامەی [[بەکالۆریۆس]]ی لە بەڕێوەبردنی ڕۆشنبیری لە زانکۆی سۆرە تەواو کردووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بیوگرافی مجید حبیبی صداپیشە و دوبلور معروف ایرانی|ناونیشان=https://www.beytoote.com/art/artist/biography-majidhabibi02-voiceactor.html|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=www.beytoote.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بیوگرافی “مجید حبیبی” دوبلور و صدابازیگر کشورمان|ناونیشان=https://namnak.com/majid-habibi.p77313|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=نمناک|زمان=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بیوگرافی مجید حبیبی، صدابازیگر و مدیر دوبلاژ – Majid Habibi|ناونیشان=https://majidhabibi.com/archives/487|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240208112759/https://majidhabibi.com/archives/487|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=admin|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=بیوگرافی مجید حبیبی صداپیشە و دوبلور|ناونیشان=https://robeka.ir/بیوگرافی-مجید-حبیبی/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=روبکا|زمان=fa-IR}}&lt;/ref&gt;

== ژیان ==
ھەر لە تەمەنی گەنجییەوە بە حەزێکی زۆرەوە دەستی کرد بە فێربوونی [[ھونەری جەنگی]]، لەوانە [[جودۆ]]، [[کاراتێ]] [[کیۆکۆشین]]، [[زۆرانبازی]] کەج و کاراتێ وادۆریۆ، پاشان لە تەمەنی گەنجیدا، دوای ئەوەی فێری ھونەری جەنگی وشۆ بوو، دەستی کرد بە مەشق و ڕاھێنان لەژێر ڕێنمایی ڕاھێنەرانی ئەم دیسیپلینە، مەسعوود جەعفەری و محەممەد پوور غوڵامی نەژاد. بەھۆی ئەو حەزە بەھێزەی بۆ ئەم بوارە ھونەرە جەنگییە، ساڵانێک بەجدی درێژەی بە مەشق و ڕاھێنانەکانی دا و دواجار سەرکەوتوو بوو لە بەدەستھێنانی دوو پلەی دووەم و پاڵەوانێتی نیشتمانی لەم بوارەدا. ھەروەھا وەک ڕاھێنەر و دادوەری فەرمی فیدراسیۆنی وەرزشی جەنگی لە بواری وشۆدا چالاک بووە پێش ئەوەی دەست بە کاری نواندنی دەنگی بکات. لە سەرەتای سییەکانی تەمەنیدا، دوای پێکانێکی سەختی پشت و ئەژنۆی، ناچار بوو لە وەرزشە دڵخوازەکەی بکشێتەوە، ھەروەھا بەھۆی حەز و بەھرەی بۆ نواندنی دەنگی و نواندنی دەنگی ھەر لە تەمەنی گەنجییەوە، سەرکەوتوو بوو لە ململانێکردن لەگەڵ ھەنگاونان بۆ ناو جیھانی دەنگ لەگەڵ ئەم ڕووداوە وەرزشییە ناخۆشە و خۆی دان بەوەدا نا کە ئەم ڕووداوانە و ڕێکەوتەکانیان دەستی نیعمەت و چارەنووسی خودایە. لە ھەمان کاتدا لە کۆمەڵەی گەنجانی وتاربێژان (گلووری پێشوو) و ستۆدیۆی سەدەی بیست و یەک دەستی بە چالاکیی نواندنی دەنگی کردووە و دوای دوو ساڵ، دەستی بە کارکردن کردووە بە شێوەیەکی سەربەخۆ لەگەڵ ستۆدیۆ و دامەزراوە ڕۆشنبیری و ھونەرییەکان و دەزگاکانی ڕیکلام و ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆن. لە ساڵی ٢٠١١وە وەک سەرۆکی ئەنجومەنی سیاسەتی یەکەی دەنگدان و دۆبلاژکردنی کۆمەڵەی ھونەرمەندان و گرووپی کاری نوخبەی ئەکادیمیای ھونەر ھەڵبژێردرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=پشت صحنەای از دوبلەی انیمیشن در انجمن گویندگان جوان؛ «نیازمند حمایت بیشتر برای دیدن شدن بیشتر در تلویزیون»|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/8608-05100.62798/پشت-صحنھ-ای-از-دوبلھ-ی-انیمیشن-در-انجمن-گویندگان-جوان-نیازمند|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=ایسنا|زمان=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://snn.ir/fa/news/136947/آثار-14-گروھ-ھنرمند-جوان-و-نخبھ-با-موضوع-مھدویت-رونمایی-شد&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١١|سەردێڕ=گزارشی از آغاز بەکار کارگروە نخبگان فرھنگستان ھنر|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/9004-17369/گزارشی-از-آغاز-بھ-کار-کارگروھ-نخبگان-فرھنگستان-ھنر|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=ایسنا|زمان=fa}}&lt;/ref&gt;

== کتێب ==
ھەروەھا مەجید حەبیبی نووسەری کتێبی سێدا بازیگەر (دەنگی ئەکتەر) سەبارەت بە تیۆری نواندن بە دەنگ و پێوەرەکانی دەنگی بەردەوام، کە کۆمەڵە بابەتەکانی&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=جوانآنلاین|ڕێکەوت=۲۴ی ۰۲ی ۱۳۹۱|سەردێڕ=ماندگاری ڕووی امواج صدا|ناونیشان=http://www.javanonline.ir/fa/news/467837|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=fa|زمان=fa}}&lt;/ref&gt; سەبارەت بە ھونەری نواندنی دەنگی، چاوپێکەوتنەکانی لەگەڵ کەسانی پیشەیی بەشدار لە دەنگ و دۆبلاژکردن پیشەسازی، و لێکۆڵینەوە و لێکۆڵینەوەکانی لەگەڵ ئەبستراکتەکەی تێزەکەدا زانکۆکەی تایبەتە بە نواندنی دەنگی لە دۆبلاژکردنی فیلم، فیلمە بەڵگەنامەیییەکان، گێڕانەوەی ڕادیۆ، ڕێکلام و بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان، ھەروەھا نواندنی دەنگی لەبری بووکەڵە و بەرھەمە [[مۆسیقا|مۆسیقییە]] [[شانۆ|شانۆیییەکان]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=انتقاد یک دوبلور از وضعیت دوبلھ|ناونیشان=https://www.mashreghnews.ir/news/70968/انتقاد-یک-دوبلور-از-وضعیت-دوبلھ|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=مشرق نیوز|زمان=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی نیسانی ٢٠١٩|سەردێڕ=دوبلاژ؛ شکوھی سو بە خاموشی|ناونیشان=http://esfahanemrooz.ir/business-headlines/?p=08111397-13971107343409704|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190422020701/http://esfahanemrooz.ir/business-headlines/?p=08111397-13971107343409704|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=صدای ماندگار، در جستجوی معیار|ناونیشان=https://ruydadiran.com/companypress/17061397/%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%AC%D9%88%DB%8C-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=ruydadiran.com|زمان=Persian|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240208120635/https://ruydadiran.com/companypress/17061397/%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%AC%D9%88%DB%8C-%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%A7%D8%B1/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://banifilm.ir/در-مذمت-تقلید-چی-گران-از-صدا-بازیگران{{بەستەری مردوو|url=https://banifilm.ir/در-مذمت-تقلید-چی-گران-از-صدا-بازیگران |date=شوباتی ٢٠٢٤}}&lt;/ref&gt;

== فیلم ==
لە چەندین فیلمدا وەک نواندنی دەنگی و دەرھێنەری دۆبلاژ و ھەروەھا گێڕەرەوە بەشداری کردووە، لەنێویاندا گرنگترین فیلمی فیلمی [[ماسی و پشیلە]] لە دەرھێنانی [[شارام موکری]] و ڕۆسەم و زۆراو لە دەرھێنانی کیانووش دەڵوەند.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=YJC|یەکەم=خبرگزاری باشگا خبرنگاران {{!}} آخرین اخبار ایران و جھان {{!}}|ڕێکەوت=۰۶ی ۰۹ی ۱۳۹۳|سەردێڕ=انیمیشن سینمایی ڕستم و سھراب اکران میشود|ناونیشان=https://www.yjc.ir/fa/news/5055045/انیمیشن-سینمایی-رستم-و-سھراب-اکران-میشود|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=fa|زمان=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.salamcinama.ir/news/2055/معرفی-انیمیشن-رستم-و-سھراب-،-عکس-ھای-انیمیشن،-پوستر،-آنونس،-حواشی-و-ویدیو-پشت-صحنە {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230423152213/https://www.salamcinama.ir/news/2055/معرفی-انیمیشن-رستم-و-سھراب-،-عکس-ھای-انیمیشن،-پوستر،-آنونس،-حواشی-و-ویدیو-پشت-صحنە |date=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Rostam and Sohrab Movie (2012)|ناونیشان=https://cicinema.com/en/movies/2434/rostam-and-sohrab-2012|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210121043248/https://cicinema.com/en/movies/2434/rostam-and-sohrab-2012|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;

== شانۆ ==
شایان ئەفکاری لە ساڵی ٢٠١٤ لەسەر نووسینی شانۆنامەی زۆرۆ دادگایی کرا و بە ھاوکاریی مەجید حەبیبی وەک ئەکتەری دەنگی بەرھەمی «پەنج کارەکتەر»&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=را ڕفتن ڕووی یک شمشیر دولبە / احسان کرمی از ˝زورو محاکمە میشود˝ میگوید|ناونیشان=https://www.honaronline.ir/بخش-اخبار-3/56744-راھ-رفتن-روی-یک-شمشیر-دولبھ-احسان-کرمی-از-زورو-محاکمھ-می-شود-می-گوید|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=خبرگزاری ھنر ایران|زمان=fa}}&lt;/ref&gt; و ئیحسان کەرمی وەک ئەکتەر، بۆ یەکەمجار نمایشێکی ڕاستەوخۆی نمایش کرد لە نواندن و نواندنی دەنگی، کە خۆشەویستانی سەرنجی ھەردوو ھونەری نواندنی دەنگی بوو؛ و نواندنی شانۆیی ڕوویدا. ھۆکارێکی تری گرنگ بۆ وەرگرتنی ئەم بەرھەمە، ئەو ڕەخنانە و ئاماژە سیاسییانەی لە چینەکانی دەقەکەدا شاراوە بوون، کە بووە ھۆی زۆر ڕەخنە و کاردانەوە&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نگاھی بە نمایش «زورو محاکمە میشود» / ما محاکمە میشویم! - سوورە سینما|ناونیشان=http://www.sourehcinema.ir/?p=34332|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|زمان=fa-IR}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.sourehcinema.ir/?p=34332 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=http://www.nsun.net|یەکەم=n s u n {{!}}|سەردێڕ=تیوال نمایش زورو محاکمە می شود|ناونیشان=https://www.tiwall.com/p/zoromohakememishavad|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=www.tiwall.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=info@theater.ir|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ= «زورو» در نیاوران محاکمە میشود|ناونیشان=https://theater.ir/fa/40727|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=ایران تئاتر|زمان=fa}}&lt;/ref&gt; [[شارام موکری]] لە بەشێک لە تێبینییەکەیدا بۆ ئەمە دەنووسێت:

ئەم بەرنامەیە بێ گومان بەھرەیەکی زۆری ھەیە لە بەکارھێنانی دەنگ بۆ ڕۆڵی جیاواز لەم بەرنامەیەدا. من بە تەواوی بیرم ناچێتەوە، بەڵام پێموایە لەم نمایشەدا لەبری شەش حەوت کارەکتەر بە دەنگ و سۆزێکی جیاواز قسە دەکات و وای لێدەکات ھەرچەندە نمایشەکە نمایشێکی یەک کەسایەتییە، بەڵام دەبێتە نمایش کە بە ئاسانی ھەست دەکەیت لەوێیت، باقی کارەکتەرەکانی ناو دیمەنەکە ھەبێت. من پێشتر ئەم ھێزەی حەبیبیم لە دۆبلاژکردنی [[فیلم]] و زنجیرە جۆراوجۆرەکاندا بینیوە، بەڵام ئەوەی کە دەتوانێت ھەمان کار بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ و ھەموو شەوێک لەسەر شانۆی شانۆ ئەنجام بدات، لە ڕاستیدا شتێکە لە دەرەوەی دۆبلاژکردن و بە سادەیی بەکارھێنانی تواناکانی قوڕگ.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=http://www.nsun.net|یەکەم=n s u n {{!}}|سەردێڕ=تیوال {{!}} گروە ھمیاری دربارە نمایش زورو محاکمە می شود: یادداشت شھرام مکری برای این نمایش یادداشت شفاھی دربارە زورو این ن|ناونیشان=https://www.tiwall.com/wall/post/99283|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=www.tiwall.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=مجری تلویزیون «زورو» شد/ دیدار با گروھبان گارسیا|ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/2334741/مجری-تلویزیون-زورو-شد-دیدار-با-گروھبان-گارسیا|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=خبرگزاری مھر {{!}} اخبار ایران و جھان {{!}} Mehr News Agency|زمان=fa}}&lt;/ref&gt; سوور و ئەوانی تر، کە لە ساڵی ٢٠١٤ لە نووسینی محەممەد یەعقووبی و ئەفرا، یان ڕۆژ دەگوزەرێت، کە لە ساڵی ٢٠١٦ لەلایەن بارام بەیزایی پێشکەش کراوە، لە بەرھەمەکانی دیکەی لەسەر شانۆن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=http://www.nsun.net|یەکەم=n s u n {{!}}|سەردێڕ=تیوال تئاتر {{!}} عکسھا {{!}} گزارش تصویری تیوال از نمایشنامە خوانی قرمز و دیگران / عکاس: آرزو بختیاری|ناونیشان=https://www.tiwall.com/photos/photo.ghermez1//ww|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=www.tiwall.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نمایشنامە «قرمز و دیگران» خوانش می شود {{!}} تئاتر فستیوال|ناونیشان=http://theaterfestival.ir/نمایشنامھ-قرمز-و-دیگران-خوانش-می-شود/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240208120637/http://theaterfestival.ir/نمایشنامھ-قرمز-و-دیگران-خوانش-می-شود/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

== مۆسیقا ==
ھەروەھا مەجید حەبیبی چەندین پارچە مۆسیقای بە شێوەیەکی ناتەقلیدی ئامادە کردووە. جگە لە گۆرانی و نواندنی دەنگی لەم پارچانەدا؛ گۆرانییەکانی ئامادە کردووە و مێلۆدییەکانیشی خۆی دروست کردووە. ھەر لە تەمەنی گەنجییەوە ئاشنای جیھانی ئامێر و سۆڵفێج بووە و دوای ئەوەی ھاوڕێیەتی لەگەڵ یەکێک لە ھاوپۆلەکانی دەکات لە یانەی وشۆ کە بە فێربوونی گیتاری کلاسیک [[گیتار]] دەژەنێت و دواتر لە سەرەتای گەنجیدا بە شێوەیەکی جددیتر لەگەڵ محەممەد نووری سۆڵفێجی خوێندووە و عەلییەزا شەفەقی نەژاد. مۆسیقای ناوبراو بەھۆی پەیڕەونەکردنی شێوازێکی دیاریکراو و دوورکەوتنەوە لە فۆرماتە باوەکانی مۆسیقا ڕووبەڕووی بۆچوون و ڕەخنەی جۆراوجۆر بووەتەوە. بەپێی بوارە ئەکادیمییەکەی، ناوەڕۆکی بەرھەمە مۆسیقییەکانی زیاتر نیگەرانی کولتووری و کۆمەڵایەتییە لە شێوەی شێوازێکی تێکەڵاوی مۆسیقای نەتەوە جیاوازەکاندا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Press Releases Archive|ناونیشان=https://www.digitaljournal.com/pr|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=Digital Journal|زمان=en-US}}&lt;/ref&gt; خۆی دانی بەوەدا ناوە کە چالاکییە مۆسیقییەکەی لقێکە لە نواندنی دەنگی و نەک گۆرانیوتن. «٤ خولەک و ٤ چرکە زیاتر»، «ڕاستگۆبە» و «پشکنینی بەشەکان» لە بەرھەمە میوزیکییەکانی ئەون.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Majid Habibi|ناونیشان=https://open.spotify.com/artist/0mahvFXUKWzEkb88SLsyNQ|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=Spotify|زمان=en}}&lt;/ref&gt;

== ماڵاوایی لە دۆبلاژ ==
لە ١٤ی تەممووزی ساڵی ١٤٠٢، مەجید حەبیبی بە بڵاوکردنەوەی ڤیدیۆیەک لە لاپەڕە مەجازییەکانیدا بە فەرمی لە بواری فیلم و دۆبلاژکردنی ئەنیمەیشن ماڵاوایی خۆی ڕاگەیاند.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=خداحافظی &quot; مجید حبیبی&quot; از دنیای دوبلاژ|ناونیشان=http://cartoonchi.blogfa.com/post/663|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=محمود کارتون|زمان=fa}}&lt;/ref&gt;

== خەڵاتەکان ==
پاڵێوراو بۆ باشترین نواندنی دەنگی لە یەکەم فێستیڤاڵی دۆبلاژکردن لە ساڵی ٢٠١٠

باشترین ئەکتەری دەنگی لە دووەم فێستیڤاڵی دۆبلاژکردنی ساڵی ٢٠١١

باشترین ئەکتەری دەنگی لە سێیەمین فێستیڤاڵی دۆبلاژکردن و کاندیدی باشترین دەرھێنەری دۆبلاژکردنی ساڵی ٢٠١٢.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نتایج سومین جشنوارە اینترنتی دوبلە انیمیشن (1391)|ناونیشان=https://www.bargozideha.com/share/f2si8fs0-نتایج-سومین-جشنوارھ-اینترنتی-دوبلھ-انیمیشن-1391|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=برگزیدە ھا|زمان=fa-ir}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=بیوگرافی خواندنی مجید حبیبی دوبلور برجستە + تصاویر|ناونیشان=https://www.shomanews.com/بخش-فرھنگ-ھنر-فوری-مھمترین-اخبار-فرھنگ-ھنر-10/961099-بیوگرافی-خواندنی-مجید-حبیبی-دوبلور-برجستھ-تصاویر|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=پایگا خبری شما نیوز|زمان=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://cinema-daily.ir/1392/پس-از-جشنوراھ-دوبلھ-قسمت-اول// {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220703210011/https://cinema-daily.ir/1392/پس-از-جشنوراھ-دوبلھ-قسمت-اول/ |date= ٣ی تەممووزی ٢٠٢٢}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=borna.news|ڕێکەوت=۱۲ی ۰۱ی ۱۳۹۲|سەردێڕ=نامزدھای سومین جشنوارە دوبلە انیمیشن معرفی شدند|ناونیشان=https://borna.news/fa/news/116997/نامزدھای-سومین-جشنوارھ-دوبلھ-انیمیشن-معرفی-شدند|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=fa|زمان=fa}}&lt;/ref&gt;

بڕوانامەی ڕێزلێنان لە گرووپی کاری نوخبەی ڕۆشنبیری ھونەری فەرھەنگستان وەرگرتووە بۆ نواندنی دەنگی بەرنامەی زۆرۆ لە ساڵی ٢٠١٤ لە دادگاییکردندایە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Indivitual – Majid Habibi|ناونیشان=https://majidhabibi.com/archives/1317|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٤|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240228130642/https://majidhabibi.com/archives/1317|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

لە بواری وەرزش

پلەی دووەمی نیشتمانی لە بەشی سانشۆی وشۆ (شەڕی ئازاد) لە ساڵی ١٩٨٨

پاڵەوانێتی نیشتمانی لە بەشی تالۆ لە دیسیپلینی وشۆ (فۆڕمی چانگ چوان و جووڵە دراماتیکییەکان) لە ساڵی ٢٠٠١.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=بیوگرافی مجید حبیبی صداپیشە و دوبلور معروف ایرانی|ناونیشان=https://www.barkhat.news/art/160021470265/biography-of-majid-habibi-famous-iranian-voice-actor-and-voice-actor|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210801122837/https://www.barkhat.news/art/160021470265/biography-of-majid-habibi-famous-iranian-voice-actor-and-voice-actor|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=بیوگرافی خواندنی مجید حبیبی دوبلور برجستە + تصاویر|ناونیشان=https://www.shomanews.com/بخش-فرھنگ-ھنر-فوری-مھمترین-اخبار-فرھنگ-ھنر-10/961099-بیوگرافی-خواندنی-مجید-حبیبی-دوبلور-برجستھ-تصاویر|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=پایگا خبری شما نیوز|زمان=fa}}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}
{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وەرزش|فیلم|شانۆ|کتێب|ھونەرەکان|کوردستان|ئێران}}
{{سەرچاوەکان}}
{{پۆلی کۆمنز|Majid Habibi}}

[[پۆل:زیندووان]]
[[پۆل:خەڵکی سنە]]
[[پۆل:خەڵکی تاران]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١]]
[[پۆل:ھونەرمەندانی کورد]]
[[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]</text>
      <sha1>0fcwixn405fdh185as8cwq69azr1h0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چێشتلێنان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>250666</id>
    <revision>
      <id>1578140</id>
      <parentid>1529314</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T13:53:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1907" sha1="3cllt7wjfad37vjyvoiepo8oetr6il8" xml:space="preserve">{{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}
{{داتابۆکس}}
'''چێشتلێنان''' توانا و بەھرەیەکە بۆ دروستکردن و دابینکردنی '''خۆراک'''.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=تعریف آشپزی|ناونیشان=https://ghazaland.com/cooking/|بڵاوکەرەوە=غذالند|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠٢٣|archive-url=https://web.archive.org/web/20230810233200/https://ghazaland.com/cooking/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; کەسێک کە خواردن دروست دەکات پێی دەوترێت چێشتلێنەر. ھەرچەندە چێشتلێنان یەکێکە لە کارەکانی ڕۆژانە بۆ دابینکردنی وزەی مرۆڤ و تێرکردنی پێویستی برسێتی، بە [[ھونەر]]یش دادەنرێت، کە پێکدێت لە زانینی زانیاری خۆراک، ھونەری تامکردن (مارینیت)، نانکردن، [[سۆس]]، ھتد چێشتلێنەرێکی لێھاتوو بەدەست دەھێنرێت.

خۆراک و خواردن بەشێکی بەربڵاو لە ھەموو کولتوورێکن، تەنانەت لە [[کوردستان]] لەھەر ناوچە یان لە [[ئێتنیک|نەتەوەکەت]] خاوەنی [[چاند]]ی خۆراکێکی تایبەتە.

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
* {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣١ی ئازاری ٢٠٢٤}}
{{تووڵی دەروازە|وزە|لەشی مرۆڤ|خۆراک|خواردنەوە}}
{{پۆلی کۆمنز|Cooking}}

[[پۆل:بەھرەکانی ڕزگاربوون]]
[[پۆل:چێشتکەری]]
[[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە]]</text>
      <sha1>3cllt7wjfad37vjyvoiepo8oetr6il8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ڕادیۆی تەورێز</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253369</id>
    <revision>
      <id>1578162</id>
      <parentid>1570505</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T15:20:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ٢ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3530" sha1="dv6bdcl33egh6eudc8kz4oaydm75j7u" xml:space="preserve">'''ڕادیۆی تەورێز''' ('''تۆڕی دەنگی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات''') وەک دووەمین ڕادیۆی [[ئێران]] دادەنرێت لە ڕێکەوتی دروستبوونییەوە، یەکێکە لە ڕادیۆیەکانی [[ڕێکخراوەی دەنگ و ڕەنگی کۆماری ئیسلامیی ئێران]] و فرە کۆمەڵەی دەنگ و ڕەنگی ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات. ئەم ڕادیۆیە لە شاری [[تەورێز]]، شەقامی ٢٩ی بەھمەن، ٢٤ کاتژمێر کاردەکات.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوە|دوایین=Emadi|یەکەم=Milad|سەردێڕ=پخش زنده شبکه رادیو آذربایجان شرقی|ناونیشان=https://sepehrtv.ir/live/r-tabriz|زمان=fa|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٤}}{{بەستەری مردوو|url=https://sepehrtv.ir/live/r-tabriz |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://worldradiomap.com/ir/tabriz&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=رادیو آذربایجان شرقی - آرشیو زمانی|ناونیشان=http://radio.iranseda.ir/timeArchive/?VALID=TRUE&amp;ch=509|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=رادیو آذربایجان شرقی}}{{بەستەری مردوو|url=http://radio.iranseda.ir/timeArchive/?VALID=TRUE&amp;ch=509 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}&lt;/ref&gt;

ڕادیۆی تەورێز لە ساڵی ١٩٤٦&lt;ref name=&quot;Ahmadi&quot;&gt;حمید احمدی و رؤیا یوسفی (۱۳۹۶)، [https://jcep.ut.ac.ir/article_62896_0d87e989b042bd4290f56971547949c5.pdf اصلاحات فرقه دموکرات آذربایجان و اسناد بازیافته اتحاد شوروی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240622005124/https://jcep.ut.ac.ir/article_62896_0d87e989b042bd4290f56971547949c5.pdf |date=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ }}، مطالعات اوراسیای مرکزی، دوره ۱۰، شماره ۱، بهار و تابستان ۱۳۹۶، صص ۱–۱۶.&lt;/ref&gt; دامەزراوە و لە ساڵی ١٩٩٧ەوە لەژێر ناوی «تۆڕی دەنگی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات» کاردەکات. کۆی پەخشی ئەم ڕادیۆیە لە ساڵی ٢٠٠٦دا، ٤١٨٠ کاتژمێر بەرنامەسازی بووە، و لە ساڵی ٢٠١٦دا، لە ڕووی بەرھەمھێنانەوە پلەی دووەمی وڵاتەکەی بەدەستھێناوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=رادیو تبریز - خبربان|ناونیشان=https://040232.khabarban.com/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=040232.khabarban.com}}{{بەستەری مردوو|url=https://040232.khabarban.com/ |date=ئازاری ٢٠٢٦ }}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|٢}}

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
{{تووڵی دەروازە|ڕادیۆ|ئێران}}

* [http://tabriz.irib.ir/ ماڵپەڕی ڕادیۆی ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190403195235/http://tabriz.irib.ir/ |date= ٣ی نیسانی ٢٠١٩ }}
* [http://tabriz.irib.ir/liveradio پەخشی ئۆنلاینی ڕادیۆی تەورێز] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220921225410/http://tabriz.irib.ir/liveradio |date=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ }}

[[پۆل:ڕادیۆ فارسییەکان]]
[[پۆل:ڕادیۆ]]
[[پۆل:تەورێز]]
[[پۆل:ئازەربایجان (ئێران)]]</text>
      <sha1>dv6bdcl33egh6eudc8kz4oaydm75j7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ناسر و میسر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253424</id>
    <revision>
      <id>1578084</id>
      <parentid>1577846</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:10:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10843" sha1="32ou981lgyy36q5peeykghe50xm6fsx" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  ناسر و میسر
| ناوی_فەرمی	           =  '''{{lang-ar| ناصر و مصر}}&lt;br&gt;{{lang-en|  Nasrumisr}}'''
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.74498| 44.69146}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی ناسر و میسر'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.74498| 44.69146 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی شوان]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٧٣٩
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''ناسر و میسر''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە ڕۆژهەڵاتی شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (٣٠کم).&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''ناسر و میسر''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[مۆردخواردی سەروو]].
* لە باشوورەوە گوندی [[عەلی میکایل]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[شێخ محەمەد، ئاغجەلەر|شێخ محەمەد]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[خدر شیرین]].&lt;ref&gt;https://www.openstreetmap.org/way/505799930#map=14/35.7486/44.7013&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
* لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە.

== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٧٧) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشوری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١١٨) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی شوان]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>32ou981lgyy36q5peeykghe50xm6fsx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پەڵکەڕەش، شوان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>253426</id>
    <revision>
      <id>1578043</id>
      <parentid>1578030</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:02:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10773" sha1="28o7c1johhrbo717wowb4m1sflpq1y5" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  پەڵکەڕەش
| ناوی_فەرمی	           =  '''{{lang-ar| بلکةرش}}&lt;br&gt;{{lang-en|  Palkarash }}'''
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.66851| 44.75817}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی پەڵکەڕەش'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.66851| 44.75817 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی شوان]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٧١٣
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''پەڵکەڕەش''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (٤٦کم).&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''پەڵکەڕەش''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[فەقێ میرزا]].
* لە باشوورەوە گوندی [[دانەسۆفی]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[گەزەڵان]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[خلەگەڕ]].&lt;ref&gt;https://www.openstreetmap.org/way/558473026#map=14/35.6734/44.7737&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
* لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە.

== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٨٠) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشوری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٧٦) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی شوان]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>28o7c1johhrbo717wowb4m1sflpq1y5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نەیبەسەرە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254390</id>
    <revision>
      <id>1578068</id>
      <parentid>1577913</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:08:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10824" sha1="hf2c2e5mtwmtti3hifo51vibofnoiiv" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  نەیبەسەرە
| ناوی_فەرمی	           =  '''{{lang-ar| نیبةسرة}}
&lt;br&gt;{{lang-en|  Naibasara}}'''
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.78232| 44.52208}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی نەیبەسەرە'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.78232| 44.52208 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی شوان]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٥٧٤
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''نەیبەسەرە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (١٠کم).&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''نەیبەسەرە''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[کانی ڕەش، شوان|کانی ڕەش]].
* لە باشوورەوە گوندی [[سمایل بەگی]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[دووشیوان]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[حەسەن قەباغ]].&lt;ref&gt;https://www.openstreetmap.org/way/1204402192#map=13/35.7927/44.5365&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
* لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە.

== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٢٦) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٢٦) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی شوان]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]


== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>hf2c2e5mtwmtti3hifo51vibofnoiiv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ناڕوجەی گەورە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254391</id>
    <revision>
      <id>1578077</id>
      <parentid>1577873</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:09:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10847" sha1="k0im3ofzk9pw04kbvoq65g18az81ht6" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  ناڕوجەی گەورە
| ناوی_فەرمی	           =  '''{{lang-ar| ناروجة کورة}}
&lt;br&gt;{{lang-en|  Great Naruja}}'''
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.76618| 44.55253}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی ناڕوجەی گەورە'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.76618| 44.55253 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی شوان]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٥٨٨
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''ناڕوجەی گەورە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری ڕۆژهەڵاتی شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (١٠کم).&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''ناڕوجەی گەورە''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[ئۆمەرمەندانی خواروو]].
* لە باشوورەوە گوندی [[ناڕوجەی بچووک]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[دووشیوان]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[ناڕوجەی جەرجیس]].&lt;ref&gt;https://www.openstreetmap.org/node/2488269735&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
* لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە.

== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٦٠) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٨١) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی شوان]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]


== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>k0im3ofzk9pw04kbvoq65g18az81ht6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ناڕوجەی بچووک</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254392</id>
    <revision>
      <id>1578079</id>
      <parentid>1577869</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:09:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10827" sha1="81sjtfsz9avegybu46lzlsi7jz4illq" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  ناڕوجەی بچووک
| ناوی_فەرمی	           =  '''{{lang-ar| ناروجة بجوک}}
&lt;br&gt;{{lang-en|  Small Naruja}}'''
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.76403| 44.54911}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی ناڕوجەی بچووک'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.76403| 44.54911 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی شوان]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٦٠٥
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''ناڕوجەی بچووک''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری ڕۆژهەڵاتی شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (١٠کم).&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''ناڕوجەی بچووک''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[ناڕوجەی گەورە]].
* لە باشوورەوە گوندی [[خدر شیرین]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[تەرەقە]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[ناڕوجەی جەرجیس]].&lt;ref&gt;https://www.openstreetmap.org/#map=16/35.7650/44.5489&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
* لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە.

== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٥٢) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٧٥) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی شوان]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]


== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>81sjtfsz9avegybu46lzlsi7jz4illq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ناڕوجەی جەرجیس</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254393</id>
    <revision>
      <id>1578078</id>
      <parentid>1577871</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:09:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10856" sha1="lw0it4z1tznsteha63n4c7lxg34o173" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  ناڕوجەی جەرجیس
| ناوی_فەرمی	           =  '''{{lang-ar| ناروجة جرجیس}}
&lt;br&gt;{{lang-en|  Naruja Jerjis}}'''
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.76877| 44.53274}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی ناڕوجەی جەرجیس'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.76877| 44.53274 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی شوان]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٦٢٧
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''ناڕوجەی جەرجیس''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری ڕۆژهەڵاتی شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (٩کم).&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''ناڕوجەی جەرجیس''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[نەیبەسەرە]].
* لە باشوورەوە گوندی [[ناڕوجەی گەورە]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[ناڕوجەی گەورە]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[جەوەجەوە]].&lt;ref&gt;https://www.openstreetmap.org/node/2488269724#map=13/35.7687/44.5580&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
* لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە.

== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٩٢) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٦٩) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی شوان]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]


== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>lw0it4z1tznsteha63n4c7lxg34o173</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەرزیخەی سەروو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254395</id>
    <revision>
      <id>1578103</id>
      <parentid>1577763</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:13:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10877" sha1="g2td53vqc0bc1zs8qi0ba2fr9g4m4l6" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  مەرزیخەی سەروو
| ناوی_فەرمی	           =  '''{{lang-ar| مرزیخة العلیا}}
&lt;br&gt;{{lang-en|  Upper Marzikha }}'''
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.82767| 44.51152}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی مەرزیخەی سەروو'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.82767| 44.51152 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی شوان]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٣٩١
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''مەرزیخەی سەروو''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (٢٣کم).&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''مەرزیخەی سەروو''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[کانی لەلە]].
* لە باشوورەوە گوندی [[نەیبەسەرە]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[کانی ڕەش، شوان|کانی ڕەش]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[پەڵکانە، شوان|پەڵکانە]].&lt;ref&gt;https://www.openstreetmap.org/way/1204367127#map=13/35.8350/44.5271&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
* لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە.

== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٦١) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٣١٥) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی شوان]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]


== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>g2td53vqc0bc1zs8qi0ba2fr9g4m4l6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەرزیخەی خواروو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254396</id>
    <revision>
      <id>1578104</id>
      <parentid>1577761</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:13:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10827" sha1="peg6pg0059kld6nr81ukafippk0pix0" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  مەرزیخەی خواروو
| ناوی_فەرمی	           =  '''{{lang-ar| مرزیخة السفلی}}
&lt;br&gt;{{lang-en|  Lower Marzikha }}'''
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.8542|44.4907}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی مەرزیخەی خواروو'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.8542|44.4907 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی شوان]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٣٣٢
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''مەرزیخەی خواروو''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (٢٣کم).&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''مەرزیخەی خواروو''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[ئۆمەرگومبەت]].
* لە باشوورەوە گوندی [[حەسەن قەباغ]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[جگیلە]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[عەمدۆن]].&lt;ref&gt;https://www.openstreetmap.org/way/1204366956#map=13/35.8491/44.5149&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
* لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە.

== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٣٠٩) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٧١) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی شوان]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]


== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>peg6pg0059kld6nr81ukafippk0pix0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پەڵکانە، شوان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254403</id>
    <revision>
      <id>1578045</id>
      <parentid>1578026</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:02:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10789" sha1="1bsgi7u1dvpqizrb17j3s9a7iw8oapp" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  پەڵکانە
| ناوی_فەرمی	           =  '''{{lang-ar| بلکانة}}
&lt;br&gt;{{lang-en|  Palkana }}'''
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.8312|44.4215}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی پەڵکانە'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.8312|44.4215 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی شوان]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٣٥٧
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''پەڵکانە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (١٩کم).&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''پەڵکانە''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[سێکانی، کۆیە|سێکانی]].
* لە باشوورەوە گوندی [[عەلی بەیان]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[دەرماناو]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[شەوگێڕ، شوان|شەوگێڕ]].&lt;ref&gt;https://www.openstreetmap.org/way/1204365110#map=13/35.8358/44.4179&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
* لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە.

== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٧٩) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٣٠٤) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی شوان]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]


== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>1bsgi7u1dvpqizrb17j3s9a7iw8oapp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وەلی پاشا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254425</id>
    <revision>
      <id>1578062</id>
      <parentid>1577936</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:07:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10798" sha1="1dg6dtirxjmbvnsz9e680ebm48ildaj" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  وەلی پاشا
| ناوی_فەرمی	           =  '''{{lang-ar| ولي باشا}}
&lt;br&gt;{{lang-en| Wali Pasha}}'''
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.64111| 44.40806}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی وەلی پاشا'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.64111| 44.40806 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی شوان]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٤٣١
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''وەلی پاشا''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (١٧کم).&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''وەلی پاشا''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[دووبزنی]].
* لە باشوورەوە گوندی [[حەساری سەعدوون]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[قزلقایە]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[گۆڵدەرەی گچکە]].&lt;ref&gt;https://www.openstreetmap.org/way/627351333#map=13/35.6525/44.4117&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
* لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە.

== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٦٣) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١١٧) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی شوان]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]


== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>1dg6dtirxjmbvnsz9e680ebm48ildaj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چەڵتووکە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254430</id>
    <revision>
      <id>1578158</id>
      <parentid>1427657</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T15:07:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10725" sha1="dfn3hfni0443rmyzmo83o2ghh6tbd0z" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  چەڵتووکە
| ناوی_فەرمی	           =  '''{{lang-ar| جلتوکة}}
&lt;br&gt;{{lang-en| Chaltuka}}'''
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.6612|44.4712}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی چەڵتووکە'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord|  35.6612|44.4712 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی شوان]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٥١٦
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''چەڵتووکە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ | archive-url = https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باشووری شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (٢٠کم).&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''چەڵتووکە''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[جانقزی خواروو]].
* لە باشوورەوە گوندی [[ئۆمەر بەگ]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[پاپیلان]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[گۆڵدەرەی گەورە]].&lt;ref&gt;https://www.openstreetmap.org/way/944655677#map=13/35.6675/44.4761&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
* لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە.

== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی شوان]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]


== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>dfn3hfni0443rmyzmo83o2ghh6tbd0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پاپیلان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254431</id>
    <revision>
      <id>1578058</id>
      <parentid>1577971</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:06:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10789" sha1="4rvm92rf0epohqiyxu5dlamegupw7lg" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  پاپیلان
| ناوی_فەرمی	           =  '''{{lang-ar| بابيلان}}
&lt;br&gt;{{lang-en| Papillane}}'''
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.67087| 44.49583}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی پاپیلان'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.67087| 44.49583 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی شوان]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٥٨٤
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''پاپیلان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باشووری شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (١١کم).&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''پاپیلان''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[گورزەیی، شوان|گورزەیی]].
* لە باشوورەوە گوندی [[تۆپزاوای سدیق بەگ]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[جولحان]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[چەڵتووکە]].&lt;ref&gt;https://www.openstreetmap.org/way/944654833#map=13/35.6754/44.5130&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
* لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە.

== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٨٧) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٣٤٢) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی شوان]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]


== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>4rvm92rf0epohqiyxu5dlamegupw7lg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەحموود فاتە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254453</id>
    <revision>
      <id>1578106</id>
      <parentid>1577757</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:14:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10926" sha1="kim4f26gioyc6jcuokqei1v3scfvoja" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  مەحموود فاتە
| ناوی_فەرمی	           =  '''{{lang-ar| محمود فاتة}}
&lt;br&gt;{{lang-en|  Mahmoud Fatah }}'''
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.59989| 44.69674}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی مەحموود فاتە'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.59989| 44.69674 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٦٣٣
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''مەحموود فاتە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی شارەدێی [[قەرەھەنجیر]] بە دووری (٢٥کم).&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''مەحموود فاتە''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[گوڵم کەوە]].
* لە باشوورەوە گوندی [[سەیدانی ناوەڕاست]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[چاڵاو، چەمچەماڵ|چاڵاو]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[دەلۆ، قەرەھەنجیر|دەلۆ]].&lt;ref&gt;https://www.openstreetmap.org/node/2488271709#map=13/35.6060/44.6963&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
* لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە.

== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٣٢) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]


== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>kim4f26gioyc6jcuokqei1v3scfvoja</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەمان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>254557</id>
    <revision>
      <id>1578098</id>
      <parentid>1577778</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:12:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10760" sha1="jnu797hmkpzas687k3098i2l7nlber1" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  مەمان
| ناوی_فەرمی	           =  '''{{lang-ar| ممان}}
&lt;br&gt;{{lang-en|  Maman}}'''
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.70904| 44.44943}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی مەمان'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.70904| 44.44943 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی شوان]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٥٤٣
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''مەمان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (٥کم).&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''مەمان''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[ڕێدار]].
* لە باشوورەوە گوندی [[جانقزی خواروو]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[حاجی بەیخانی خواروو]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[کەرەدێ]].&lt;ref&gt;https://www.openstreetmap.org/way/808663090#map=14/35.7096/44.4663&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
* لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە.

== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٨) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٥) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی شوان]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]


== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>jnu797hmkpzas687k3098i2l7nlber1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پەت</title>
    <ns>0</ns>
    <id>268895</id>
    <revision>
      <id>1578048</id>
      <parentid>1578014</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:03:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6923" sha1="2s0iye1xjiuqa93hmble24jxw6gmd89" xml:space="preserve">[[پەڕگە:Cordage en chanvre.jpg|وێنۆک|پەتێک]]
'''پەت'''، '''گوریس'''، '''حەبل'''، '''وەریس''' یان '''کنف''' کۆمەڵێک ڕیشاڵە کە بەیەکەوە دەپێچرێنەوە و دەبنە فۆرمێکی گەورەتر و بەھێزتر. پەتەکان گرژن و بۆیە دەتوانرێت بۆ مەبەستی ڕاکێشان و بەرزکردنەوە بەکاربھێنرێت، بەڵام زۆر نەرم و نیان و ناتوانن بەرگری لە پاڵەپەستۆ بگرن.
بەکارھێنانی پەت بۆ ڕاوکردن و ڕاکێشان و بەستنەوە و ھەڵگرتن و بەرزکردنەوە و سەرکەوتن دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی پێش مێژوو، سەرەتا پەتەکان درێژییەکانی ڕیشاڵی ڕوەکی بوون کە بە شێوەیەکی سروشتی چادەبن. ئەو کەرەستە باوانەی کە لە دروستکردنی پەتدا بەکاردەھێنرێن بریتین لە [[موو]]، [[قامیش]]، [[نایلۆن]]، [[کەتان]] و ھتد.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=John V. Noel|دوایین١=Jr|سەردێڕ=Knight's Modern Seamanship|ناونیشان=https://books.google.ca/books?id=SQ488peU_kgC&amp;pg=PA627&amp;redir_esc=y#v=onepage&amp;q&amp;f=false|بڵاوکەرەوە=John Wiley &amp; Sons|زمان=en}}&lt;/ref&gt;

== دروستکردن و پێکهاتە ==


ڕەنگە پەت لە هەر کەرەستەیەکی درێژ و ڕیشاڵەیی دروست بکرێت (بۆ نموونە، ڕەتان ، کەرەستەیەکی سروشتی)، بەڵام بە گشتی لە هەندێک ڕیشاڵی سروشتی یان دەستکرد دروست دەکرێت. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Noel|یەکەم=John V. Jr.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=SQ488peU_kgC&amp;pg=PA627|سەردێڕ=Knight's Modern Seamanship|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٨|بڵاوکەرەوە=John Wiley &amp; Sons|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٧١-٢٨٩٤٨-٧|زمان=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://firemarshal.ks.gov/docs/default-source/USR_Resources/u-s-army-rigging-techniques_july-2012.pdf?sfvrsn=2|سەردێڕ=Army Field Manual FM 5-125 (Rigging Techniques, Procedures and Applications)|بڵاوکەرەوە=The United States Army|ساڵ=٢٠١٢|زنجیرە=Technical Manual No. 3-34.86/Marine Corps, Reference Publication 3-17.7J|ڕێکەوتی سەردان= ٤ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170627211156/https://firemarshal.ks.gov/docs/default-source/USR_Resources/u-s-army-rigging-techniques_july-2012.pdf?sfvrsn=2|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Carver 2009 p. 250&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carver|یەکەم=R.K.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tXudyNHO1cMC&amp;pg=PA250|سەردێڕ=Stagecraft Fundamentals: A Guide and Reference for Theatrical Production|بڵاوکەرەوە=Focal Press|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٤٠-٨٠٨٥٧-٤|پەڕە=٢٥٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt; پەتی ڕیشاڵی دەستکرد بە شێوەیەکی بەرچاو بەهێزترە لە هاوشێوەی ڕیشاڵی سروشتی، هێزی کێشکردنیان بەرزترە، بەرگری زیاتریان لە بۆگەنکردن هەیە لە چاو ئەو پەتانەی کە لە ڕیشاڵی سروشتی دروستکراون، و دەتوانرێت وایان لێبکرێت کە سەرئاوبکەون. &lt;ref name=&quot;Coles 2009 p. 3&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Coles|یەکەم=A.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=X55FsJaTklMC&amp;pg=PA3|سەردێڕ=Skipper's Onboard Knot Guide: Knots, Bends, Hitches and Splices|بڵاوکەرەوە=A&amp;C Black|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٣٦-٨٩٣٤-١|پەڕە=٣|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt; بەڵام پەتی دەستکردیش خاوەنی هەندێک گرفتن، لەوانە خلیسکاندن، و هەندێکیان دەتوانرێت بە ئاسانی بەهۆی [[تیشکی سەروو وەنەوشەیی|تیشکی سەروو بنەوشەییەوە]] زیانیان پێ بگات. &lt;ref name=&quot;International Association of Fire Chiefs National Fire Protection Association 2008 p. 499&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=International Association of Fire Chiefs|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=g0Fx58bGuTQC&amp;pg=PT499|سەردێڕ=Fundamentals of Fire Fighter Skills|دوایین٢=National Fire Protection Association|بڵاوکەرەوە=Jones &amp; Bartlett Learning, LLC|ساڵ=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦٣٧-٥٣٤٢-٩|پەڕە=٤٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;

ڕیشاڵی سروشتی باو بۆ پەت بریتین لە ھێمپی مانیلا ، ھێمپ ، کەتان ، لۆکە ، کۆیر ، جووت ، کا و سیسال . ئەو ڕیشاڵە دەستکردانەی کە بۆ دروستکردنی پەت بەکاردەهێنرێن بریتین لە پۆلیپرۆپیلین ، [[نایلۆن]] ، پۆلیستەرەکان (بۆ نموونە PET ، LCP ، Vectran )، پۆلی ئیتیلێن (بۆ نموونە Dyneema و Spectra )، ئارامیدەکان (بۆ نموونە Twaron ، Technora و Kevlar ) و ئەکریلیکەکان (بۆ نموونە Dralon ). هەندێک لە پەتەکان لە تێکەڵەی چەند ڕیشاڵێک دروست دەکرێن یان ڕیشاڵی هاوپۆلیمر بەکاردەهێنن. پەتی تەل لە پۆڵا یان دارڕشتەی کانزای تر دروست دەکرێت. پەتەکان لە کەرەستە ڕیشاڵییەکانی تر وەک [[ئاوریشم]] و خوری و قژ دروستکراون، بەڵام ئەم جۆرە پەتانە بەگشتی بەردەست نین. ڕایۆن ڕیشاڵێکی دووبارە دروستکراوەیە و بەکاردێت بۆ دروستکردنی پەتی ڕازاندنەوە.

پێچانی تاڵەکان لە پەتێکی پێچاوپێچ یان لۆکراودا نەک تەنها خزمەت بە لکاندنیپەتێک دەکات بەیەکەوە، بەڵکو وا دەکات پەتەکە بە شێوەیەکی یەکسانتر گپەستییلە نێوان تاک تاڵەکانندابەش بکات. بەبێ هیچ پێچێک لە پەتەکەدا، کورتترین تاڵ(ەکان) هەمیشە پشتگیری بەشێکی زۆر زیاتری کۆی بارەکە دەکات.


== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا}}
{{پۆلی کۆمنز|Ropes}}
{{کۆلکە}}

[[پۆل:ئامرازەکانی ناوماڵ]]
[[پۆل:پەت]]</text>
      <sha1>2s0iye1xjiuqa93hmble24jxw6gmd89</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پارکی گوڵان (سەردەشت)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>268945</id>
    <revision>
      <id>1578060</id>
      <parentid>1577951</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:06:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3581" sha1="0wwt6numld6hjnsmn5hx7vr75perzhz" xml:space="preserve">'''پارکی گوڵان''' پارکێکە دەکەوێتە شاری [[سەردەشت]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]. ڕووبەری ئەم پارکە ٢٫٢ ھەکتارە و وەکوو یەکێک لە گەورەترین پارکەکانی سەردەشت ھەژمار دەکرێت. پارکی گوڵان قەرەباڵغترین پارکی شارە و خەڵکێکی زۆر بەتایبەت شەوانە سەردانی دەکەن. لەم پارکەدا پەیکەری دوو گیانلەبەر داندراوە کە بریتین لە [[سمۆرە]] و [[سەلەمەندەری کوردستانی]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تندیس گونه نادر سمندر کردستانی در سردشت نصب شد|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85051104/%D8%AA%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D9%86%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA-%D9%86%D8%B5%D8%A8-%D8%B4%D8%AF|بڵاوکەرەوە=خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)|ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤|زمان=فارسی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نصب تندیس سمندر کردستانی در سردشت|ناونیشان=https://www.iribnews.ir/fa/news/3783994/%D9%86%D8%B5%D8%A8-%D8%AA%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA|بڵاوکەرەوە=خبرگزاری صدا و سیما|ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤|زمان=فارسی}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نصب تندیس سمندر کردستانی در پارک سردشت|ناونیشان=https://kurdpress.com/news/43789/%D9%86%D8%B5%D8%A8-%D8%AA%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA|بڵاوکەرەوە=خبرگزاری کردپرس|ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤|زمان=فارسی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240825225920/https://www.kurdpress.com/news/43789/%D9%86%D8%B5%D8%A8-%D8%AA%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; پارکی گوڵان لە ڕێگای ھاتنە ژوورەوەی شاردا ھەڵکەوتووە و لە ساڵی ٢٠٢١دا کرایەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=از سرگیری فعالیت عمرانی پارک گولان|ناونیشان=https://www.imna.ir/news/486891/%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%A9-%DA%AF%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%86|بڵاوکەرەوە=خبرگزاری ایمنا|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤|زمان=فارسی}}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

{{تووڵی دەروازە|موکریان|کوردستان|ئێران}}

[[پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکان، تەواوبوونی ٢٠٢١]]</text>
      <sha1>0wwt6numld6hjnsmn5hx7vr75perzhz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/ئەرشیڤی ٦</title>
    <ns>3</ns>
    <id>270757</id>
    <revision>
      <id>1578189</id>
      <parentid>1574950</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T01:47:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dexbot</username>
        <id>6403</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: ئەرشیڤکردنی 2 بابەت لە [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad]]</comment>
      <origin>1578189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="183056" sha1="l69zjlooolsqlkg3ruoc6b88rbodfwk" xml:space="preserve">{{ئەرشیڤی وتووێژ}}

== Wikipedia translation of the week: 2024-32 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Suffrage drama]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Pamphlet from NAWSA for women's suffrage plays, page 1.jpg|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Suffrage drama''' (also known as suffrage plays or suffrage theatre) is a form of dramatic literature that emerged during the British women's suffrage movement in the early twentieth century. Suffrage performances lasted approximately from 1907-1914. Many suffrage plays called for a predominant or all female cast. Suffrage plays served to reveal issues behind the suffrage movement. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:١٣، ٥ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC)''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27150339 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2024-33 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Karatgurk]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:it:Karatgurk]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
In the Australian Aboriginal mythology of the Aboriginal people of south-eastern Australian state of Victoria, the '''Karatgurk''' were seven sisters who represented the constellation known in western astronomy as the Pleiades. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] --[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:١٣، ١٢ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC)''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27264174 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2024-34 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:B1 (classification)]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''B1''' is a medical-based Paralympic classification for blind sport. Athletes in this classification are totally or almost totally blind. It is used by a number of blind sports including blind tennis, para-alpine skiing, para-Nordic skiing, blind cricket, blind golf, five-a-side football, goalball and judo. Some other sports, including adaptive rowing, athletics and swimming, have equivalents to this class.

The B1 classification was first created by the IBSA in the 1970s, and has largely remained unchanged since despite an effort by the International Paralympic Committee (IPC) to move towards a more functional and evidence-based classification system. Classification is often handled on the international level by the International Blind Sports Federation (IBSA) but it sometimes handled by national sport federations. There are exceptions for sports like athletics and cycling, where classification is handled by their own governing bodies.

Equipment utilized by competitors in this class may differ from sport to sport, and may include sighted guides, guide rails, beeping balls and clapsticks. There may be some modifications related to equipment and rules to specifically address needs of competitors in this class to allow them to compete in specific sports. Some sports specifically do not allow a guide, whereas cycling and skiing require one. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠١:٥٦، ١٩ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27278917 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2024-35 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Erzi (village)]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Caucasus, Ingushetia, Ингушские боевые и смотровые башни, горы Кавказа.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Erzi''' (Russian: Эрзи; Ingush: Аьрзи, romanized: Ärzi, lit. 'Eagle') is a medieval village (aul) in the Dzheyrakhsky District of Ingushetia. It is part of the rural settlement (administrative center) of Olgeti. The entire territory of the settlement is included in the Dzheyrakh-Assa State Historical-Architectural and Natural Museum-Reserve and is under state protection. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٣:١٩، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27345183 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2024-37 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Cappadocian calendar]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Cappadocian calendar''' was a solar calendar that was derived from the Persian Zoroastrian calendar. It is named after the historic region Cappadocia in present-day Turkey, where it was used. The calendar, which had 12 months of 30 days each and five epagomenal days, originated between 550 and 330 BC, when Cappadocia was part of the Persian Achaemenid Empire. The Cappadocian calendar was identical to the Zoroastrian calendar; this can be seen in its structure, in the Avestan names and in the order of the months. The Cappadocian calendar reflects the Iranian cultural influence in the region. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠١:٤٢، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27357319 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2024-39 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Independence Day (Albania)]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Independence Day''' (Albanian: Dita e Pavarësisë) is a public holiday in Albania observed on 28 November. It commemorates the Albanian Declaration of Independence (from the Ottoman Empire), which was ratified by the All-Albanian Congress on 28 November 1912, establishing the state of Albania. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٠:٢٩، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27456350 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2024-40 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Wildlife of Bahrain]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Birds in Al-Areen Wildlife Park.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The wildlife of the archipelago of Bahrain, is more varied than might be expected of this small group of islands in the Persian Gulf. Apart from a strip of the north and west of the main island, where crops are grown with irrigation, the land is arid. With a very hot dry summer, a mild winter, and brackish groundwater, the plants need adaptations in order to survive. Nevertheless, 196 species of higher plant have been recorded here, as well as about seventeen species of terrestrial mammals, many birds and reptiles, and many migratory birds visit the islands in autumn and spring. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠١:٥٧، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27456350 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2024-42 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Little Danes experiment]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:fa:آزمایش دانمارکی‌های کوچک]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Children play at a Danish Red Cross-run orphanage in Greenland.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''little Danes experiment''' was a 1951 Danish operation where 22 Greenlandic Inuit children were sent to Danish foster families in an attempt to re-educate them as &quot;little Danes&quot;. While the children were all supposed to be orphans, most were not. Six children were adopted while in Denmark, and sixteen returned to Greenland, only to be placed in Danish-speaking orphanages and never live with their families again. Half of the children experienced mental health disturbances, and half of them died in young adulthood. The government of Denmark officially apologised in 2020, after several years of demands from Greenlandic officials. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٣:١٦، ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27572997 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2024-43 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Kharayeb]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Muharram 1Oth-Ashouraa 2007 in Kharayeb - panoramio.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Kharayeb''' (Arabic: الخرايب) is a historic town in the Sidon District in the South Governorate, Lebanon. The town is 77 km (48 mi) south of Beirut, and stands at an average altitude of 190 m (620 ft) above sea level. The town boasts a rich historical legacy, with archaeological excavations revealing a complex settlement history spanning from Prehistory to the Ottoman period. Notably, Kharayeb's origins can be traced back to the Persian period (539–330 BC), when it played a pivotal role in the region's agricultural and economic landscape, culminating in the construction of its Phoenician temple around the 6th century BC. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:٣٨، ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27572997 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2024-44 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Christmas horror]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:es:Terror navideño]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Christmascarol1843 -- 169.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Christmas horror''' is a fiction genre and film genre that incorporates horror elements into a seasonal setting. It is popular in multiple countries.  

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:٠٥، ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27647428 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2024-45 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Placenta cake]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:simple:Placenta cake]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Bucharest, Greek pie-maker, 1880.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Placenta cake''' is a dish from ancient Greece and Rome consisting of many dough layers interspersed with a mixture of cheese and honey and flavored with bay leaves, baked and then covered in honey. The dessert is mentioned in classical texts such as the Greek poems of Archestratos and Antiphanes, as well as the De agri cultura of Cato the Elder. It is often seen as the predecessor of baklava and börek. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:١٦، ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27647428 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2024-46 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Trisomy 16]]'''&lt;br /&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Chromosome 16.svg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Trisomy 16''' is a chromosomal abnormality in which there are 3 copies of chromosome 16 rather than two. It is the most common trisomy leading to miscarriage and the second most common chromosomal cause of it, closely following X-chromosome monosomy. About 6% of miscarriages have trisomy 16. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:٠٩، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27708700 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2024-47 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Boana platanera]]'''&lt;br /&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Rana platanera - Boana platanera.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''''Boana platanera''''', commonly known as the banana tree dwelling frog, is a species of tree frog in the family Hylidae. It is distributed within Venezuela, Colombia, Panama, and Trinidad and Tobago. Boana platanera was described in 2021, and individuals of the species were previously classified as Boana crepitans or Boana xerophylla. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:٥٣، ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27735014 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2024-48 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Wang Su-bok]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:fa:وانگ سو بوک]])&amp;#32;([[:ko:왕수복]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Wang Su-bok''' was a singer from North Korea, who was the most popular singer in Japanese-occupied Korea in 1935. She was credited as a ground-breaking female artist, whose work led the way for the modern K-pop phenomenon. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠١:٥٧، ٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27846897 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2024-49 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Storm Filomena]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Spain’s chilly blanket ESA22415247.jpeg|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Storm Filomena''' was an extratropical cyclone in early January 2021 that was most notable for bringing unusually heavy snowfall to parts of Spain, with Madrid recording its heaviest snowfall in over a century, and with Portugal being hit less severely. The eighth named storm of the 2020–21 European windstorm season, Filomena formed over the Atlantic Ocean close to the Canary Islands on 7 January, subsequently taking a slow track north-eastwards towards the Iberian Peninsula and then eastwards across the Mediterranean Sea. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ‏٠٢:٤٨، ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27846897 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2024-50 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Syrian literature]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Poem about Baybars page 1 from Hakawati book.jpg|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Syrian literature''' is modern fiction written or orally performed in Arabic by writers from Syria since the independence of the Syrian Arab Republic in 1946. It is part of the historically and geographically wider Arabic literature. The modern states of Syria, Lebanon, Jordan, Israel as well as the Palestinian autonomous areas only came into being in the mid-20th century. Therefore, Syrian literature has since been referred to by literary scholarship as the national literature of the Syrian Arab Republic, as well as the works created in Arabic by Syrian writers in the diaspora. This literature has been influenced by the country's political history, the literature of other Arabic-speaking countries and, especially in its early days, by French literature. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٩، ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27846897 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2024-51 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Mars ocean theory]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:AncientMars.jpg|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Mars ocean theory''' states that nearly a third of the surface of Mars was covered by an ocean of liquid water early in the planet's geologic history. This primordial ocean, dubbed Paleo-Ocean or Oceanus Borealis (/oʊˈsiːənəs ˌbɒriˈælɪs/ oh-SEE-ə-nəs BORR-ee-AL-iss), would have filled the basin Vastitas Borealis in the northern hemisphere, a region that lies 4–5 km (2.5–3 miles) below the mean planetary elevation, at a time period of approximately 4.1–3.8 billion years ago. Evidence for this ocean includes geographic features resembling ancient shorelines, and the chemical properties of the Martian soil and atmosphere 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٤٤، ١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27933909 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2024-52 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2024 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:2023 Slovenia floods]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Sava v Tacnu 4. avgusta ob 16h.jpg|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
In August 2023, major floods occurred in large part of Slovenia and neighbouring areas of Austria and Croatia due to heavy rain. Amongst others, the level of rivers Sava, Mur and Drava was exceptionally high. Several settlements and transport links in Slovene Littoral, Upper Carniola and Slovenian Carinthia were flooded. Due to the amount of rain, the streams in Idrija, Cerkno and Škofja Loka Hills overflowed. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥٥، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)

&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=27933909 --&gt;

== [[:پەڕگە:Sony-Music-Logo.svg]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا ==

[[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]]

تاگێک لەسەر [[:پەڕگە:Sony-Music-Logo.svg]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە:

&lt;blockquote&gt;لە کۆمنز ھەیە&lt;/blockquote&gt;

لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. 

ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:Sony-Music-Logo.svg|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&amp;page=%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95%3ASony-Music-Logo.svg|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە.  ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |&lt;span style=&quot;color:black; font-size:16px;&quot;&gt;'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |&lt;span style=&quot;color:yellow; Background:black &quot;&gt;'''وتووێژ'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ١٩:٥١، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)
== [[:پەڕگە:Logo of the 100.jpg]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا ==

[[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]]

تاگێک لەسەر [[:پەڕگە:Logo of the 100.jpg]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە:

&lt;blockquote&gt;لە کۆمنز ھەیە&lt;/blockquote&gt;

لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. 

ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:Logo of the 100.jpg|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&amp;page=%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95%3ALogo+of+the+100.jpg|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە.  ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |&lt;span style=&quot;color:black; font-size:16px;&quot;&gt;'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |&lt;span style=&quot;color:yellow; Background:black &quot;&gt;'''وتووێژ'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ١٩:٥١، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)
== [[:پەڕگە:Junko Icon.png]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا ==

[[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]]

تاگێک لەسەر [[:پەڕگە:Junko Icon.png]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە:

&lt;blockquote&gt;دووبارەیە&lt;/blockquote&gt;

لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. 

ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:Junko Icon.png|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&amp;page=%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95%3AJunko+Icon.png|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە.  ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |&lt;span style=&quot;color:black; font-size:16px;&quot;&gt;'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |&lt;span style=&quot;color:yellow; Background:black &quot;&gt;'''وتووێژ'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ١٩:٥١، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)
== [[:پەڕگە:She-hulk.jpg]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا ==

[[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]]

تاگێک لەسەر [[:پەڕگە:She-hulk.jpg]] داندراوە کە داوا دەکات کە بە خێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەبەر ئەم ھۆکار(انە) کراوە:

&lt;blockquote&gt;دووبارەیە&lt;/blockquote&gt;

لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، ئەو پەڕانەی کە لەگەڵ چەند پێوەرێکی دیاریکراودا یەکدەگرن لەوانەیە بسڕدرێنەوە. 

ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:پەڕگە:She-hulk.jpg|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&amp;page=%D9%BE%DB%95%DA%95%DA%AF%DB%95%3AShe-hulk.jpg|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}، ئەگەر لە پێشوودا ئەمەت ئەنجام داوە، تکایە چاوەڕێی وەڵام بە.  ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |&lt;span style=&quot;color:black; font-size:16px;&quot;&gt;'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |&lt;span style=&quot;color:yellow; Background:black &quot;&gt;'''وتووێژ'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ١٩:٥١، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)
== وێنەی نائازادی ھەتیو پەڕگە:Hur Jun 1999 drama promotional image.jpg ==

[[پەڕگە:Ambox warning blue.svg|35px|text-top|ڕاست|⚠|link=]] سپاس بۆ بارکردنی '''[[:پەڕگە:Hur Jun 1999 drama promotional image.jpg]]'''. پەڕەی وەسفی وێنەکە لە ئێستادا ئەوە دەردەخات کە وێنەکە نائازادە و دەتوانرێت تەنیا لە ویکیپیدیا و لەژێر [[ویکیپیدیا:ناوەرۆکی نائازاد|بەکارھێنانی داد]] بەکاربھێنرێت. بەڵام، لە ئێستادا وێنەکە لەسەر ھیچ وتارێکی ویکیپیدیا بەکارنەھاتووە. ئەگەر پێشتر وێنەکە لەناو وتارێک بوو، ئەوا تکایە بڕۆ بۆ وتارەکە و بزانە بۆچی لابراوە. لەوانەیە زیادی بکەیتەوە ئەگەر پێت وایە بەسوود بێت. بەڵام، تکایە تێبینی بکە کە ئەو وێنانەی کە دەکرێ جێگرەوەیەکیان بۆ دروست بکرێت قابیلی قبوڵکردن نییە تا لە ویکیپیدیا بەکاربێت. (بڕوانە [[ویکیپیدیا:ناوەرۆکی نائازاد|سیاسەتەکەمان لەسەر میدیای نائازاد]]).

تێبینی بکە کە ھەر وێنەگەلێکی نائازاد کە لەسەر '''ھیچ وتارێک''' بەکارنەھاتبێت، دوای ٧ ڕۆژ دەسڕدرێتەوە، ھەر وەک لە [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا#پ٥|بەشی پ٥ لە پێوەری سڕینەوەی خێرا]] باس کراوە. سپاس.&lt;!-- داڕێژە:سخ-پ٥-ئاگاداری --&gt; ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |&lt;span style=&quot;color:black; font-size:16px;&quot;&gt;'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |&lt;span style=&quot;color:yellow; Background:black &quot;&gt;'''وتووێژ'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ١٩:٥١، ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)
== Wikipedia translation of the week: 2025-01 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Uganda Railways Corporation]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:de:Schienenverkehr in Uganda]])&amp;#32;([[:no:Uganda Railways Corporation]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:9620 mit Güterzug.jpg|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Uganda Railways Corporation''' (URC) is the parastatal railway of Uganda. It was formed after the breakup of the East African Railways Corporation (EARC) in 1977 when it took over the Ugandan part of the East African railways. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٧، ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28019313 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-02 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Internment of Japanese Canadians]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Japanese road camp.jpg|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
From 1942 to 1949, Canada forcibly relocated and incarcerated over 22,000 Japanese Canadians—comprising over 90% of the total Japanese Canadian population—from British Columbia in the name of &quot;national security&quot;. The majority were Canadian citizens by birth and were targeted based on their ancestry. This decision followed the events of the Japanese Empire's war in the Pacific against the Western Allies, such as the invasion of Hong Kong, the attack on Pearl Harbor in Hawaii, and the Fall of Singapore which led to the Canadian declaration of war on Japan during World War II. Similar to the actions taken against Japanese Americans in neighbouring United States, this forced relocation subjected many Japanese Canadians to government-enforced curfews and interrogations, job and property losses, and forced repatriation to Japan 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٣:٥٦، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28070038 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-03 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Christmas seals]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:no:Julemerke]])&amp;#32;([[:ru:Рождественская виньетка]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:1915 US Christmas Seal.jpg|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Christmas seals''' are adhesive labels that are similar in appearance to postage stamps that are sold then affixed to mail during the Christmas season to raise funds and awareness for charitable programs. Christmas seals have become particularly associated with lung diseases such as tuberculosis, and with child welfare in general. They were first issued in Denmark beginning in 1904, with Sweden and Iceland following with issues that same year. Thereafter the use of Christmas seals proved to be popular and spread quickly around the world, with 130 countries producing their own issues. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٤، ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28086717 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-04 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:2010 Nagorno-Karabakh clashes]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:it:Scontri del Nagorno Karabakh del 2010]])&amp;#32;([[:tr:2010 Dağlık Karabağ çatışmaları]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''2010 Nahorno karabakh war''' were a series of exchanges of gunfire that took place on February 18 on the line of contact dividing Azerbaijani and the Karabakh Armenian military forces. Azerbaijan accused the Armenian forces of firing on the Azerbaijani positions near Tap Qaraqoyunlu, Qızıloba, Qapanlı, Yusifcanlı and Cavahirli villages, as well as in uplands of Agdam Rayon with small arms fire including snipers. As a result, three Azerbaijani soldiers were killed and one wounded. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢٠، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28099770 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-05 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Jinnah's birthday]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Yorkstatue.jpg|center|300px]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Jinnah's Birthday''', officially Quaid-e-Azam Day and sometimes known as Quaid Day, is a public holiday in Pakistan observed annually on 25 December to celebrate the birthday of the founder of Pakistan, Muhammad Ali Jinnah, known as Quaid-i-Azam (&quot;Great Leader&quot;). A major holiday, commemorations for Jinnah began during his lifetime in 1942, and have continued ever since. The event is primarily observed by the government and the citizens of the country where the national flag is hoisted at major architectural structures such as private and public buildings, particularly at the top of Quaid-e-Azam House in Karachi. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٣٠، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28156501 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-06 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:French conquest of Corsica]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Bataille de Ponte Novu.jpg|center|300px]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''French conquest of Corsica''' was a successful expedition by French forces of the Kingdom of France under Comte de Vaux, against Corsican forces under Pasquale Paoli of the Corsican Republic. The expedition was launched in May 1768, in the aftermath of the Seven Years' War. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:٢٠، ٣ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28200320 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-07 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Assassination of Spencer Perceval]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:PercevalShooting.jpg|center|300px]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
On 11 May 1812, at about 5:15 pm, Spencer Perceval, the prime minister of the United Kingdom of Great Britain and Ireland, was shot dead in the lobby of the House of Commons by John Bellingham, a Liverpool merchant with a grievance against the government. Bellingham was detained; four days after the murder, he was tried, convicted and sentenced to death. He was hanged at Newgate Prison on 18 May, one week after the assassination and one month before the start of the War of 1812. Perceval remains the sole British prime minister to have been assassinated. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٨، ١٠ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28200320 --&gt;

== دەستکاری لە پەڕەی بەکارھێنەری ==

سڵاو بەڕێز ساکوورا؛ بە ھەڵە دەستکاریی پەڕەی بەکارھێنەری بەڕێزتانم کرد کە بووە ھۆی تێکچوونی نووسینەکانتان؛ تکایە دەستکارییەکانم بسڕەوە و ئەگەریش دەکرێت جۆرێک ناوی خۆتان بخەنە ناو پۆلی بەڕێوەبەران. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:٠٥، ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC)
== Wikipedia translation of the week: 2025-08 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:2010 Malagasy constitutional referendum]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
A constitutional referendum was held in Madagascar on 17 November 2010, in which voters approved a proposal for the state's fourth Constitution. The Malagasy people were asked to answer &quot;Yes&quot; or &quot;No&quot; to the proposed new constitution, which was considered to help consolidate Andry Rajoelina's grip on power. At the time of the referendum, Rajoelina headed the governing Highest Transitional Authority (HAT), an interim junta established following the military-backed coup d'état against then President Marc Ravalomanana in March 2009. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢١، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28245290 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-09 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Cooler Heads Coalition]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:de:Cooler Heads Coalition]])&amp;#32;([[:fr:Cooler Heads Coalition]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Cooler Heads Coalition''' is a politically conservative &quot;informal and ad-hoc group&quot; in the United States, financed and operated by the Competitive Enterprise Institute. The group, which rejects the scientific consensus on climate change, made efforts to stop the government from addressing climate change. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٣، ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28300238 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-10 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:pt:Transmissor de Ondas]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:en:Wave Transmitter]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Esq eletr transm ondas color.jpg|center|300px]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Transmissor de Ondas''' é um equipamento precursor do rádio, desenvolvido por Roberto Landell de Moura na década de 1890, capaz de transmitir áudio via ondas eletromagnéticas, com sua primeira demonstração pública documentada tendo ocorrido no dia 16 de julho de 1899. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٤٩، ٣ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28317097 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-11 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:it:Smoky (mascotte olimpica)]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:en:Smoky (Olympic mascot)]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Smoky 1932 Olympic Village Mascot.webp|center|300px]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Smoky''' (Los Angeles, 1931 o 1932 - Los Angeles, aprile 1934), occasionalmente scritto Smokey, è stato un cane che divenne la mascotte del villaggio olimpico estivo del 1932 e, successivamente, dell'evento generale. Pur non essendo oggi riconosciuto dal CIO, è stato, seppur non in modo ufficiale, la prima mascotte olimpica dei Giochi, oltre che a essere attualmente l'unica a essere stata un animale vero. Le successive edizioni non ebbero mascotte, dovendo aspettare i X Giochi olimpici invernali di Grenoble nel 1968 per ritrovarne una ufficialmente riconosciuta, lo sciatore stilizzato Schuss, allora non considerato ufficiale ma successivamente riconosciuto come tale. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥٠، ١٠ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28317097 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-12 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Amazonas, o maior rio do mundo]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:pt:Amazonas, o maior rio do mundo]])&amp;#32;([[:es:Amazonas, o maior rio do mundo]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Frame A from Amazonas, o maior rio do mundo.jpg|center|300px]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''''Amazonas, o maior rio do mundo''''' (lit. 'Amazon: The Greatest River in the World') is a 1922 Brazilian silent documentary film produced in 1918 by Silvino Santos. It is a black-and-white film that portrays life in the Amazon rainforest. Completed in 1920, it is considered one of the oldest cinematic records of the Amazon. It was presumed lost in 1931 and only rediscovered in 2023 at the Czech Film Archive.

Silvino Santos produced the work over three years using sophisticated cinematic techniques, which led it to be deemed of &quot;immense artistic value&quot; by Le Monde. It has also been described as the &quot;Holy Grail of Brazilian silent cinema&quot; by The Guardian. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٧، ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28392163 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-13 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Ali of the Eretnids]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:tr:Alaaddin Ali Bey]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Ala al-Din Ali''' (January 1353 – August 1380) was the third Sultan of the Eretnids ruling from 1366 until his death. He inherited the throne at a very early age and was removed from administrative matters. He was characterized as particularly keen on personal pleasures, which later discredited his authority. During his rule, emirs under the Eretnids enjoyed considerable autonomy, and the state continued to shrink as neighboring powers captured several towns. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٩، ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28433698 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-14 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Chilembwe uprising]]'''&lt;br /&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Chilembwe supporters being led to be executed (cropped).jpg|center|300px]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Chilembwe uprising''' was a rebellion against British colonial rule in Nyasaland (modern-day Malawi) which took place in January 1915. It was led by John Chilembwe, an American-educated Baptist minister. Based around his church in the village of Mbombwe in the south-east of the colony, the leaders of the revolt were mainly from an emerging black middle class. They were motivated by grievances against the British colonial system, which included forced labour, racial discrimination and new demands imposed on the African population following the outbreak of World War I. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٣:٥٢، ٣١ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28454663 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-15 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:1930 Bago earthquake]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:my:၁၉၃၀ ပဲခူးငလျင်]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Thiao Mueang Phama (1955, p. 165).jpg|center|300px]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
An earthquake affected Myanmar on 5 May 1930 with a moment magnitude (Mw ) 7.4. The shock occurred 35 km (22 mi) beneath the surface with a maximum Rossi–Forel intensity of IX (Devastating tremor). The earthquake was the result of rupture along a 131 km (81 mi) segment of the Sagaing Fault—a major strike-slip fault that runs through the country. Extensive damage was reported in the southern part of the country, particularly in Bago and Yangon, where buildings collapsed and fires erupted. At least 550, and possibly up to 7,000 people were killed. A moderate tsunami struck the Burmese coast which caused minor damage to ships and a port. It was felt for over 570,000 km2 (220,000 sq mi) and as far as Shan State and Thailand. The mainshock was followed by many aftershocks; several were damaging. The December earthquake was similarly sized which also occurred along the Sagaing Fault. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٤، ٧ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28454663 --&gt;
== پاراستن ==

سڵاو ساکورا، 

تکایە ئاستی پاراستنی لەسەر ئەم پەڕانە بەرز بکەوە بۆ پاسدەری خۆگەڕ:
* [[ویکیپیدیا:جادووگەری_وتارەکان/ڕاوێژکاریی_دژایەتیی_خواستەکان_(کرێ)]]
* [[ویکیپیدیا:جادووگەری_وتارەکان]]
* [[WP:Article_wizard/Content]]
* [[WP:Article_wizard/Header]]
* [[ویکیپیدیا:جادووگەری_وتارەکان/سەرچاوەدان]]
* [[ویکیپیدیا:جادووگەری_وتارەکان/ھەڵە_باوەکان]]
* [[ویکیپیدیا:جادووگەری_وتارەکان/دروستکردنی_وتار]]
* [[ویکیپیدیا:جادووگەری_وتارەکان/ڕاوێژکاریی_دژایەتیی_خواستەکان]]
* [[ویکیپیدیا:جادووگەری_وتارەکان/نووسینەوەی_وتار_بە_دژایەتیی_خواستەکانەوە]]
* [[ویکیپیدیا:جادووگەری_وتارەکان/ئاشکراکردن]]
* [[داڕێژە:بەکرێگیراو]]
&amp;#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|&lt;b style=&quot;color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;&quot;&gt;ئێپین&lt;/b&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|&lt;span style=&quot;color:#9B4DFF;font-size:1&quot;&gt;&amp;#9836;&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ١٨:١٢، ٧ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC)

:@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] دەست خۆش بەڵام لە کۆتا داڕێژە تێنەگەیشتم لە ویکیی سۆرانی کێ ھەیە سەربە دامەزراوە بێت و فەرمانبەر بێت لایان سوودی چییە ئەم داڕێژەیە؟ [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٢:٥٧، ٨ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC)
::داڕێژەکە بۆ ئاشکراکردنی ئەو دەستکاریانە کە لە بەرامبەر پارەدا ئەنجام دراون کە دەکرێ هەر کەسێ لە ویکیپیدیا کاری وا ئەنجام بدا. لەگەڵ گەەرەبوونی ویکییەکان زیاتر ڕوو دەدات. ڕەنگە ئێستا لە ویکی کوردی نەبێ، بەڵام باشە بۆ داهاتوو. داڕێژەکە بەشێکی لە پرۆسەکەی جادووگەر. &amp;#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|&lt;b style=&quot;color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;&quot;&gt;ئێپین&lt;/b&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|&lt;span style=&quot;color:#9B4DFF;font-size:1&quot;&gt;&amp;#9836;&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ٠٤:٢٩، ٨ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC)
|}

== Wikipedia translation of the week: 2025-16 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Museum of Zoology of the University of São Paulo]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:pt:Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Museu de Zoologia da USP 02.jpg|center|300px]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Museum of Zoology of the University of São Paulo''' (Portuguese: Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo, abbreviated MZUSP) is a public natural history museum located in the historic Ipiranga district of São Paulo, Brazil. The MZUSP is an educational and research institution that is part of the University of São Paulo. The museum began at the end of the 19th century as part of the Museu Paulista; in 1941, it moved into a dedicated building. In 1969 the museum became a part of the University of São Paulo, receiving its current name. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٧، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28454663 --&gt;
== پەڕگەی سڕاوە ==

سڵاو @Sakura emad: بینیم پەڕگەی Hamid Effendi.jpg سڕیوەتەوە بە هۆکاری بە کار نەهاتوو، تکایە بیھێنەرەوە چونکە ئەو پەڕگەیە لە وتارەکەی [[حەمید ئەفەندی|خۆی]] بە کار هاتبوو. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |&lt;span style=&quot;color:black; font-size:16px;&quot;&gt;'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |&lt;span style=&quot;color:yellow; Background:black &quot;&gt;'''وتووێژ'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ١٩:٠٧، ١٨ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC)

:{{کرا}} ببورن. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٩:٠٩، ١٨ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC)
::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] پرسیارێک [[:پەڕگە:KomelleFlag.png|ئەم پەڕگەیە]] ھی کام وتارە؟ تا گەر سوودی نییە بیسرمەوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١١:٢٢، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC)
:::هی ئەم [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان|وتارەیە]]، ھەمان پەڕگە لە [[:پەڕگە:The Official Logo Of Komala.png|کۆمنز]]یش ھەیە. سودێکی نییە، بە ئەرک نەبێ بیسڕیتەوە. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |&lt;span style=&quot;color:black; font-size:16px;&quot;&gt;'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''&lt;/span&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |&lt;span style=&quot;color:yellow; Background:black &quot;&gt;'''وتووێژ'''&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ١٧:٥٨، ٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC)

== Wikipedia translation of the week: 2025-17 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Fear of crime]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:ar:الخوف من الجريمة]])&amp;#32;([[:it:Criminofobia]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Fear of crime''' refers to the fear of being a victim of crime, which is not necessarily reflective of the actual probability of being such a victim. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٣، ٢١ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28559524 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-23 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:it:Angelo azzurro (cocktail)]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:es:Ángel azul (cóctel)]])&amp;#32;([[:fr:Ange bleu (cocktail)]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Angelo Azzurro Cocktail.png|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
L''''angelo azzurro''' è un cocktail alcolico italiano. È considerato uno dei cocktail più popolari in Italia negli anni novanta, insieme al B-52 e all'Invisibile. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٥:٣٩، ٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28788623 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-24 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:fi:Kotiryssä]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:en:Kotiryssä]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
A '''kotiryssä''' (jocular Finnish: one’s home Russky or home Russian) was a Soviet or Russian contact person of a Finnish politician, bureaucrat, businessman or other important person. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٣، ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28788623 --&gt;

== پاراستنی وەشانی جێگیر ==

سڵاو ساکورا، وتاری [[زایەندێتیی مرۆڤ]] هەڵبژێردراوە و دەبێ بە وەشانی جێگیر بپارێزرێت. &amp;#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|&lt;b style=&quot;color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;&quot;&gt;ئێپین&lt;/b&gt;]] &lt;sub&gt;[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|&lt;span style=&quot;color:#9B4DFF;font-size:1&quot;&gt;&amp;#9836;&lt;/span&gt;]]&lt;/sub&gt; ١١:٥٨، ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC)
{{کرا}} [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ١٧:٢٤، ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC)
== Wikipedia translation of the week: 2025-25 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Future self]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:pl:Przyszła jaźń]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
In the psychology of self, the '''future self''' concerns the processes and consequences associated with thinking about oneself in the future. People think about their future selves similarly to how they think about other people. The extent to which people feel psychologically connected (e.g., similarity, closeness) to their future self influences how well they treat their future self. When people feel connected to their future self, they are more likely to save for retirement, make healthy decisions, and avoid ethical transgressions. Interventions that increase feelings of connectedness with future selves can improve future-oriented decision making across these domains. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٨، ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC)

&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28788623 --&gt;
== edits by KiranBOT ==

Hello. I made some edits using KiranBOT, but I cant be sure if they are correct. I have stopped the bot for now. would you kindly take a look at few edits? especially [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B3%D9%BE%D8%A7%DB%8C_%D8%A8%DB%95%DB%8C%D8%AA%D9%88%D9%84%D9%85%D9%88%D9%82%DB%95%D8%AF%DB%95%D8%B3%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&amp;diff=prev&amp;oldid=1454379 this edit]. I am getting confused because of the indention. I am not sure if it working properly. The bot is working fine on Arabic wikipedia. [[بەکارھێنەر:Usernamekiran|Usernamekiran]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Usernamekiran|لێدوان]]) ٠٩:٥٥، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC)
== Wikipedia translation of the week: 2025-26 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Pictorial map]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:fa:نقشه تصویری]])&amp;#32;([[:ja:絵地図]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Blake Britain Spearhead of Attack.jpg|center|300px]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Pictorial maps''' (also known as illustrated maps, panoramic maps, perspective maps, bird's-eye view maps, and geopictorial maps) depict a given territory with a more artistic rather than technical style. It is a type of map in contrast to road map, atlas, or topographic map. The cartography can be a sophisticated 3-D perspective landscape or a simple map graphic enlivened with illustrations of buildings, people and animals. They can feature all sorts of varied topics like historical events, legendary figures or local agricultural products and cover anything from an entire continent to a college campus. Drawn by specialized artists and illustrators, pictorial maps are a rich, centuries-old tradition and a diverse art form that ranges from cartoon maps on restaurant placemats to treasured art prints in museums. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:١٨، ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28788623 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-27 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Queen Elizabeth University Hospital]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:QEUH.jpg|center|300px]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Queen Elizabeth University Hospital''' (QEUH) is a 1,677-bed acute hospital located in Govan, in the south-west of Glasgow, Scotland. The hospital is built on the site of the former Southern General Hospital and opened at the end of April 2015. The hospital comprises a 1,109-bed adult hospital, a 256-bed children's hospital and two major Emergency Departments; one for adults and one for children. There is also an Immediate Assessment Unit for local GPs and out-of-hours services, to send patients directly, without having to be processed through the Emergency Department. The retained buildings from the former Southern General Hospital include the Maternity Unit, the Institute of Neurological Sciences, the Langlands Unit for medicine of the elderly and the laboratory. The whole facility is operated by NHS Greater Glasgow and Clyde, and is one of the largest acute hospital campuses in Europe. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٥، ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28788623 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-28 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Non-constituency Member of Parliament]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
A '''Non-constituency Member of Parliament''' (NCMP) is a member of an opposition political party in Singapore who, as stipulated in Article 39 of the Constitution and the Parliamentary Elections Act, is declared to have been elected a Member of Parliament (MP) without constituency representation, despite having lost in a general election, by virtue of having been one of the opposition candidates with the highest vote shares among the unelected. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٠، ٧ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28788623 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-29 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Immunolabeling]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Immunolabeling process image.png|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Immunolabeling''' is a biochemical process that enables the detection and localization of an antigen to a particular site within a cell, tissue, or organ. Antigens are organic molecules, usually proteins, capable of binding to an antibody. These antigens can be visualized using a combination of antigen-specific antibody as well as a means of detection, called a tag, that is covalently linked to the antibody 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
---[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٣:٤٤، ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28945528 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-30 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Vespa analis]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Plumpy hornet on the ground - 1.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''''Vespa analis''''', the yellow-vented hornet, is a species of common hornet found in Southeast Asia 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢٨، ٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=28984647 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-31 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Fernando de Noronha Marine National Park]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:pt:Parque Nacional Marinho de Fernando de Noronha]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Baía dos Porcos - Fernando de Noronha (32811749914).jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Fernando de Noronha Marine National Park''' (Portuguese: Parque Nacional Marinho de Fernando de Noronha) is a national park in the state of Pernambuco, Brazil. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٤٠، ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29047614 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-32 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Xie Zhiliu]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Xie Zhiliu''' (Chinese: 谢稚柳; 1910–1997) was a leading traditional painter, calligrapher, and art connoisseur of modern China. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٢١، ٤ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29077280 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-33 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Lethocerus patruelis]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Lethocerus patruelis.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''''Lethocerus patruelis''''' is a giant water bug in the family Belostomatidae. It is native to southeastern Europe, through Southwest Asia, to Pakistan, India and Burma. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٠، ١١ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29085671 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-34 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Ikiza]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:CIA map of Burundi and surrounding countries during 1972 killings.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Ikiza''' (variously translated from Kirundi as the Catastrophe, the Great Calamity, and the Scourge), or the Ubwicanyi (Killings), was a series of mass killings—often characterised as a genocide—which were committed in Burundi in 1972 by the Tutsi-dominated army and government, primarily against educated and elite Hutus who lived in the country. Conservative estimates place the death toll of the event between 100,000 and 150,000 killed, while some estimates of the death toll go as high as 300,000. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٣، ١٨ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29115447 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-35 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Corallite]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Recent azooxanthellate Scleractinia (Cnidaria, Anthozoa) - ZooKeys-227-001-g004.jpeg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
A '''corallite''' is the skeletal cup, formed by an individual stony coral polyp, in which the polyp sits and into which it can retract. The cup is composed of aragonite, a crystalline form of calcium carbonate, and is secreted by the polyp. Corallites vary in size, but in most colonial corals they are less than 3 mm (0.12 in) in diameter. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٨، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29115447 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-36 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Diksam Plateau]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Dixam plateau (6407168437).jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Diksam Plateau''' or Dixam Plateau (Arabic: دكسم) is a limestone plateau in Socotra, Yemen. The Firmihin forest, located east of the Dirhur canyon within the plateau, has the highest concentration of Dragon's Blood Trees on the entire island. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٠، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29195081 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-37 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:it:Ttongsul]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:ja:トンスル]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Ttongsul (imitation).jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
Il '''ttongsul''' (똥술), o vino di feci, è una tradizionale preparazione medicinale coreana con gradazione alcolica al 9% a base di feci, solitamente umane e preferibilmente di bambino. Nato probabilmente traendo spunto dalla medicina tradizionale cinese, nelle credenze popolari il vino di feci avrebbe proprietà benefiche per molti tipi di malesseri: sarebbe un rimedio per dolori muscolari, ustioni, infiammazioni, epilessia e fratture ossee.

Sebbene alcuni media occidentali abbiano in passato riportato che questa bevanda sia diffusa tra la popolazione coreana, al giorno d'oggi un numero molto limitato di persone ne fa uso, dopo aver subito un declino di popolarità nei secoli scorsi, tanto che la maggioranza dei giovani coreani non ne ha mai sentito parlare.  

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٨، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29195081 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-38 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Pak Kum-chol]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Pak Kum-chol in 1961 (cropped).jpg|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Pak Kum-chol''' was a North Korean politician. Having been a guerrilla during the anti-Japanese struggle, he became a high-ranking politician after the liberation of Korea. Pak aligned himself with his former guerrilla brothers in arms from the Kapsan Operation Committee to form a faction within the ruling Workers' Party of Korea (WPK) called the &quot;Kapsan faction&quot;. This faction sought to replace Kim Il Sung with Pak. Kim retaliated by purging the faction in 1967 in what is known as the Kapsan faction incident. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٨، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29249252 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-39 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Federation of Central America (1921–1922)]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:es:Federación de Centro América (1921-1922)]])&amp;#32;([[:ar:اتحاد أمريكا الوسطى (1921-1922)]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Central America's Northern Triangle (orthographic projection).png|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Federation of Central America''' (Spanish: Federación de Centro América)[1] was a short-lived federal republic that existed in Central America between 1921 and 1922. The federation consisted of the Central American nations of El Salvador, Guatemala, and Honduras. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٥، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29311347 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-40 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:it:Palazzo delle Poste (Latina)]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Postelittoria2.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
Il '''Palazzo delle Poste''', fino al 1945 Ricevitoria Postelegrafonica di Littoria, è un edificio postale di Latina, situato in piazzale dei Bonificatori.

Costruito nel 1932 in stile razionalista con influenze futuriste, riscontrabili nell'utilizzo di ampie superfici vetrate e di volumi verticali, oltre che per la presenza di l’utilizzo di materiali e scelte di design molto in voga all'epoca come, come i mattoni a vista, il travertino di Tivoli e l'Anticorodal (una lega di alluminio), ospita l'ufficio postale Latina Centro. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٠:٥٨، ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29341788 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-41 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Majed Abu Maraheel]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Majed Abu Maraheel''' was a Palestinian long-distance runner, football player, security officer, and athletics coach, who was the first Palestinian to compete at the Olympic Games. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:٤٨، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29341788 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-42 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Abortion in Eritrea]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
In Eritrea, abortion is banned except on the grounds of pregnancy from rape or incest, pregnancy of a minor, or risk to physical or mental health. Legal abortions require medical or judicial approval. Prior to Eritrea's independence, it applied Ethiopia's abortion law of the 1950s, which banned abortion unless life-saving. After independence, the 1991 penal code adapted this law to lift punishments on abortions on the grounds of rape, incest, or risk to life or health, but legal abortions did not exist in effect. The penal codes of 2001 and 2015 required physicians to prove health grounds for abortion. Unsafe abortion is common and contributes to maternal mortality in Eritrea. Post-abortion care is unavailable in some regions. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٠٦، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29341788 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-43 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Liberation of Auschwitz concentration camp]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Auschwitz Liberated January 1945.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
On 27 January 1945, Auschwitz—a Nazi concentration camp and extermination camp in occupied Poland where more than a million people were murdered as part of the Nazis' &quot;Final Solution&quot; to the Jewish question—was liberated by the Soviet Red Army during the Vistula–Oder Offensive. Although most of the prisoners had been forced onto a death march, about 7,000 had been left behind. The Soviet soldiers attempted to help the survivors and were shocked at the scale of Nazi crimes. The date is recognized as International Holocaust Remembrance Day. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٤، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29452019 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-44 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Black Diaries]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Black Diaries''' are diaries purported to have been written by the Irish revolutionary Roger Casement, which contained accounts of homosexual liaisons with young men. They cover the years 1903, 1910 and 1911 (two) and were handed in to Scotland Yard after his capture in April 1916. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٥١، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29487357 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-45 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Consolations (Liszt)]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Franz Liszt - Consolation No. 3, Lento placido.ogg|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Consolations''', S. 171a/172 (German: Tröstungen) are a set of six solo piano works by Franz Liszt. The compositions take the musical style of nocturnes with each having its own distinctive style. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٢، ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29558323 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-46 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Marine coastal ecosystem]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Vegetation and fauna processes controlling benthic biogeochemical fluxes.jpg|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
A '''marine coastal ecosystem''' is a marine ecosystem which occurs where the land meets the ocean. Worldwide there is about 620,000 kilometres (390,000 mi) of coastline. Coastal habitats extend to the margins of the continental shelves, occupying about 7 percent of the ocean surface area. Marine coastal ecosystems include many very different types of marine habitats, each with their own characteristics and species composition. They are characterized by high levels of biodiversity and productivity.

For example, estuaries are areas where freshwater rivers meet the saltwater of the ocean, creating an environment that is home to a wide variety of species, including fish, shellfish, and birds. Salt marshes are coastal wetlands which thrive on low-energy shorelines in temperate and high-latitude areas, populated with salt-tolerant plants such as cordgrass and marsh elder that provide important nursery areas for many species of fish and shellfish. Mangrove forests survive in the intertidal zones of tropical or subtropical coasts, populated by salt-tolerant trees that protect habitat for many marine species, including crabs, shrimp, and fish. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٤، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29584005 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-47 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Elephant communication]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Three elephant's curly kisses.jpg|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Elephants communicate''' via touching, visual displays, vocalisations, seismic vibrations, and semiochemicals. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٤، ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29627457 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-48 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Animal-made art]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Painting Queen 1024x768.png|center|300px|]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Animal-made art''' consists of works by non-human animals, that have been considered by humans to be artistic, including visual works, music, photography, and videography. Some of these are created naturally by animals, often as courtship displays, while others are created with human involvement.

There have been debates about the copyright status of these works, with the United States Copyright Office stating in 2014 that works that lack human authorship cannot have their copyright registered at the US Copyright Office. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٣، ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29627457 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-49 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Halachic state]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The term &quot;'''halachic state'''&quot; (Hebrew: מְדִינַת הֲלָכָה‎ Medīnat Hălāḵā) refers to a sovereign state that endorses Judaism in an official capacity and governs by Jewish religious law. It has been a subject of discussion among Orthodox Jews, particularly with regard to modern Israel, which, although a Jewish state, is not classified as a theocracy. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29719355 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-50 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:ru:Сто лошадей]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:en:One Hundred Horses]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:A_Hundred_Steeds.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''''One Hundred Horses''''' (Chinese: 百駿圖) is a Qing dynasty silk and ink painting by Giuseppe Castiglione. It was painted in 1728 for the Yongzheng emperor. The painting depicts a hundred horses in a variety of poses and activities, combining Western realism with traditional Chinese composition and brushwork.  

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٩، ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29719355 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2025-51 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:First Universal Races Congress]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:fr:Premier Congrès universel des races]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Universal Races Congress seated outside the entrance to the Imperial Institute, London, 1911.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''First Universal Races Congress''' met in 1911 for four days at the University of London as an early effort at anti-racism. Speakers from a number of countries discussed race relations and how to improve them. The congress, with 2,100 attendees, was organised by prominent humanists of that era. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٥٦، ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29779168 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2025-52 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Pin Malakul]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Pin Malakul, January 1922.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Pin Malakul''' (24 October 1903 – 5 October 1995) was a Thai professor, educator and writer. His contributions to education in Thailand include the establishment of various institutions of higher education, the introduction of fixed class schedules, and the implementation of teacher-training programmes. In his career he served as Director-General of the Department of General Education, later becoming Permanent Secretary, and Minister, of Education. He was also a member of the executive board of UNESCO. His writings earned him the title of National Artist in 1987, and the 100th anniversary of his birth was celebrated by the UNESCO in 2003 as recognition of his contribution to the advancement of education in Thailand and Southeast Asia. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
-[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٦، ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29802495 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-01 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:The Morning of the Magicians]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Le Matin des magiciens, couverture.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''''The Morning of the Magicians: Introduction to Fantastic Realism''''' (French: Le Matin des magiciens: Introduction au réalisme fantastique) is a 1960 book by the journalists Louis Pauwels and Jacques Bergier. It covers topics like cryptohistory, ufology, occultism in Nazism, alchemy, spiritual philosophy. The second half of the book is entirely dedicated to the Nazi-Occult connections; the book is widely credited with the proliferation of numerous myths related to occultism in Nazism. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٢٠، ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29802495 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2026-02 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Somaliland War of Independence]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Somaliland, fighters of the Somali National Movement (SNM), 1980s.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Somaliland War of Independence''' was a rebellion waged by the Somali National Movement (SNM) against the ruling military junta in Somalia led by General Siad Barre lasting from its founding on 6 April 1981 and ended on 18 May 1991 when the SNM declared what was then northern Somalia independent as the Republic of Somaliland. The conflict served as the main theater of the larger Somali Rebellion that started in 1978. The conflict was in response to the harsh policies enacted by the Barre regime against the main clan family in Somaliland, the Isaaq, including a declaration of economic warfare on the clan-family. These harsh policies were put into effect shortly after the conclusion of the disastrous Ogaden War in 1978. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٣:٠٠، ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29871911 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-03 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:it:Pietro Lauro]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:en:Pietro Lauro]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Master I.A.V.F., Pietro Lauro, born 1508, Modenese Poet and Scholar (obverse), 1555, NGA 45072.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Pietro Lauro''', conosciuto anche come Pietro Lauro Modonese o Pietro Lauro da Modona (Modena o dintorni, 1510 circa – Venezia, 1568 circa) è stato un traduttore, scrittore e divulgatore scientifico italiano. Nonostante non si conosca gran parte della sua biografia, fu uno dei poligrafi italiani più conosciuti del Cinquecento. La sua produzione raccoglie traduzioni dal latino, dal greco e dallo spagnolo e riguardano opere di autori classici, stranieri e protestanti. Lauro si dimostrò abile nel trattare testi con temi molto diversi, come la filosofia, l'architettura, la medicina, il giardinaggio, l'agronomia, le scienze biologiche, la storia, la teologia e l'astronomia. Si cimentò anche nella scrittura di un poema cavalleresco sullo stile di quelli spagnoli, il Polendo, sua magnum opus in questo senso.

Aderente alla Riforma protestante, sebbene le sue trasposizioni siano state oggetto di critiche già degli autori a lui contemporanei, che le giudicarono troppo letterali, rozze e imparziali, a Lauro si deve il merito di aver ultimato la traduzione in lingua volgare di numerosi testi sia classici, sia scientifici, sia epistolari. I suoi lavori ebbero una notevole diffusione, non solo tra i letterati veneziani della sua epoca, ma in tutta Italia, tanto che alcune sue traduzioni vengono ancora oggi ristampate in nuove edizioni. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠١:٤٥، ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29894468 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2026-04 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:it:Volto di Palazzo Vecchio]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Piazza della signoria angolo via della ninna, palazzo vecchio, cantonata con testa scolpita 02.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
Il '''volto di Palazzo Vecchio''' (conosciuto anche come L'importuno o L'inopportuno) è un incisione su pietraforte attibuita a Michelangelo Buonarroti, scolpita in una delle pietre di Palazzo Vecchio a Firenze.

Secondo le varie leggende, il profilo sarebbe stato realizzato come graffito dall'artista toscano, con soggetto un suo importunatore, un debitore, un condannato a morte o se stesso. Nel 2020, gli studiosi hanno ipotizzato possa invece trattarsi di un ritratto di Francesco Granacci, pittore amico di Michelangelo. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:١٤، ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29945240 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-05 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:it:Raffaello Kobayashi]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:en:Raffaello Kobayashi]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Raffaello Kobayashi''', nato Raffaele Sanzio (Bari, 14 gennaio 1917 – Yokohama, 1 aprile 2011), è stato un militare italiano naturalizzato giapponese.

Sommergibilista durante la Seconda guerra mondiale, prestò servizio per tutte e tre le principali Potenze dell'Asse: Regno d'Italia, Germania nazista e Impero giapponese. Alla fine della guerra si nascose in Giappone per evitare di subire l'internamento in un campo di prigionia, divenendo poi cittadino nipponico e cambiando il proprio nome.

Prese parte all'affondamento della HMS Calypso nel 1940, primo successo italiano in campo navale nel corso del conflitto mondiale. Con l'abbattimento di un bombardiere statunitense il 22 agosto 1945, otto giorni dopo il discorso di resa del Giappone alle potenze alleate della seconda guerra mondiale, a bordo del Comandante Cappellini, sarebbe stata l'ultima persona in assoluto a mettere fuori combattimento un velivolo degli Alleati nella stessa guerra. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٥، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29945240 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2026-06 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Censorship in the Czech Republic]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:cs:Cenzura v Česku]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----

&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Censorship in the Czech Republic''' had been highly active until 17 November 1989 and the fall of Communism in the former Czechoslovakia. Czech Republic was ranked as the 13th most free country in the World Press Freedom Index in 2014. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٢، ٢ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29945240 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-07 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Jacquemart de Hesdin 002.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry''' is an illuminated book of hours commissioned by John, Duke of Berry between 1375 and 1385–90. It is known for its ornate miniature leaves and border decorations. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٣:٥٩، ٩ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29945240 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2026-08 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Lysmata grabhami]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Lysmata grabhami1.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''''Lysmata grabhami''''' is a species of saltwater shrimp in the family Hippolytidae. It was first described by Gordon in 1935. It occurs in the tropical and subtropical Atlantic Ocean and is a cleaner shrimp, operating a cleaning station to which fish come to have parasites removed. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٣:٤٥، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=29945240 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-09 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:it:Elefante di Cremona]]'''&lt;br /&gt; &lt;small&gt;''([[:de:Elefant von Cremona]])&amp;#32;([[:eo:Elefanto de Cremona]])''&lt;/small&gt; &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Matthew Paris Elephant from Parker MS 16 fol 151v.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
L''''elefante di Cremona''' (Asia, prima del 1228 - Parma, gennaio 1248) fu un esemplare di elefante donato nel 1228 a Federico II di Svevia da parte del sultano ayyubide al-Malik al-Kamil durante gli incontri che porteranno alla Pace di Giaffa. Usato principalmente per le manifestazioni trionfali del sovrano, l'elefante è citato da numerosi cronachisti e testimoni dell'epoca ed è noto per aver trainato il Carroccio dopo la grande vittoria delle armate di Federico II nella battaglia di Cortenuova del 1237. Rimasto a lungo nell'immaginario popolare collettivo, l'animale venne ucciso durante alcuni scontri occorsi nelle settimane immediatamente precedenti alla battaglia di Parma. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١١:٤٣، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30097839 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2026-10 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Treaty of the Danish West Indies]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:The Virgin islands of the United States of America; historical and descriptive, commercial and industrial facts, figures, and resources (1918) (14596880870).jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
The '''Treaty of the Danish West Indies''' (Danish: Vestindiens traktat), officially the Convention between the United States and Denmark for cession of the Danish West Indies (Danish: Konventionen mellem USA og Danmark), was a 1916 treaty transferring sovereignty of the Danish West Indies from Denmark to the United States in exchange for a sum of US$25,000,000 in gold ($722 million in 2024) and a declaration from the United States that it would &quot;not object to the Danish Government extending their political and economic interests to the whole of Greenland&quot;. It is one of the most recent permanent expansions of United States territory.

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٣، ٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30097839 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-11 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Steens Mountain]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Steens Mountain near Andrews, Oregon.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Steens Mountain''' is a large fault-block mountain in the northwest United States, located in Harney County, Oregon. Stretching some fifty miles (80 km) north to south, on its east side it rises from the Alvord Desert at an elevation of about 4,200 feet (1,280 m) to 9,738 feet (2,968 m) at the summit. Steens Mountain is not part of a mountain range but is properly a single mountain, the largest of Oregon's fault-block mountains. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٧:٣٠، ٩ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30097839 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2026-12 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Casque (anatomy)]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Great hornbill (Buceros bicornis) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
A '''casque''' is an anatomical feature found in some species of birds, reptiles, and amphibians. In birds, it is an enlargement of the bones of the upper mandible or the skull, either on the front of the face, the top of the head, or both. The casque has been hypothesized to serve as a visual cue to a bird's sex, state of maturity, or social status; as reinforcement to the beak's structure; or as a resonance chamber, enhancing calls. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٤٣، ١٦ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30245038 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-13 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Etruscan sculpture]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Frontone A del grande tempio di luni con concilio degli dei, 175-150 ac. ca. 01.JPG|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Etruscan sculpture''' was one of the most important artistic expressions of the Etruscan people, who inhabited the regions of Northern Italy and Central Italy between about the 9th century BC and the 1st century BC. Etruscan art was largely a derivation of Greek art, although developed with many characteristics of its own. Given the almost total lack of Etruscan written documents, a problem compounded by the paucity of information on their language—still largely undeciphered—it is in their art that the keys to the reconstruction of their history are to be found, although Greek and Roman chronicles are also of great help. Like its culture in general, Etruscan sculpture has many obscure aspects for scholars, being the subject of controversy and forcing them to propose their interpretations always tentatively, but the consensus is that it was part of the most important and original legacy of Italian art and even contributed significantly to the initial formation of the artistic traditions of ancient Rome. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٠٧، ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30245038 --&gt;
== Wikipedia translation of the week: 2026-14 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Pulse (nightclub)]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Orlando FL Pulse Nightclub01.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Pulse''' was a gay bar, dance club, and nightclub in Orlando, Florida, founded in 2004 by Barbara Poma and Ron Legler. On June 12, 2016, the club was the scene of the second-deadliest mass shooting by a single gunman in U.S. history, and the second-deadliest terrorist attack on U.S. soil since the September 11 attacks. Forty-nine people were killed and 58 other people were injured. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٢:٣٧، ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30306870 --&gt;

== Wikipedia translation of the week: 2026-15 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is

&lt;div style=&quot;font-size:140%;&quot;&gt;'''[[:en:Tofana di Rozes]]'''&lt;br /&gt;  &lt;/div&gt;
Please be bold and help translate this article!
&lt;/div&gt;
----
[[File:Tofana di Rozes 04.jpg|300px|center]]
&lt;div style=&quot;text-align:left; padding: .4em;&quot;&gt;
'''Tofana di Rozes''' (3,225 metres (10,581 ft)) is a mountain of the Dolomites in the Province of Belluno, Veneto, Italy. Located west of the resort of Cortina d'Ampezzo, the mountain's giant three-edged pyramid shape and its vertical south face, above the Falzarego Pass, makes it the most popular peak in the Tofane group, and one of the most popular in the Dolomites. 

&lt;small&gt;(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)&lt;/small&gt;
----
[[File:TOTW.svg|24px|]]  ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]''
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
--[[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:٢٧، ٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)
&lt;!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Shizhao@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&amp;oldid=30306870 --&gt;</text>
      <sha1>l69zjlooolsqlkg3ruoc6b88rbodfwk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ناوەندی ئاماری ئێران</title>
    <ns>0</ns>
    <id>274766</id>
    <revision>
      <id>1578081</id>
      <parentid>1577861</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:10:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5660" sha1="1uc71fsb0x9thwsivchnp6hbk3sqoxe" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot;
|+ class=&quot;infobox-title&quot; id=&quot;4&quot; style=&quot;font-size: 125%;&quot; |ناوەندی ئاماری ئێران{{ھن}}{{nobold|مرکز آمار ایران}}{{ھن}}
[[پەڕگە:لۆگۆی ناوەندی ئاماری ئێران.png|وێنۆک|150px|{{ناوەند|لۆگۆی ناوەندی ئاماری ئێران}}]]
|-
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-header&quot; style=&quot;background-color: #efefef&quot; | تێڕوانینی گشتیی ئاژانس
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; | دامەزران
| class=&quot;infobox-data&quot; | ١٩٦٥
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; | دەسەڵاتی دادوەری
| class=&quot;infobox-data&quot; | [[کۆماری ئیسلامیی ئێران]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; | بارەگای سەرەکی
| class=&quot;infobox-data&quot; | [[تاران]]، [[ئێران]]
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; | سەرۆکی ئاژانس 
| class=&quot;infobox-data&quot; | داریووش ئەبووحەمزە
|-
! class=&quot;infobox-label&quot; scope=&quot;row&quot; | وێبگە 
| class=&quot;infobox-data&quot; | https://www.amar.org.ir/
|}

'''ناوەندی ئاماری ئێران''' ({{بە فارسی|مرکز آمار ایران}}) سەرەکیترین ڕێکخراوەی ئامارە لە [[ئێران]]، کە لەلایەن [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران|حکوومەتی ئێرانەوە]] بەڕێوە دەبردرێت و بوودجەی بۆ تەرخان دەکرێت. ئەم ناوەندە بەپێی یاسای [[ئەنجومەنی ڕاوێژی نیشتمانی]] لە ساڵی ١٩٦٥دا دامەزرا. 

ئەم ناوەندە ئێستا رۆڵی کلیلیدی لە پەیمانەی سیاستە کۆمەلایەتی، کۆمەلایەتی و پەرەسەندنەوەیەکانی ئەمڕۆی کۆمەڵگایەکانەوە هەیە و بە پێشکەشکردنی ئامارەکانەوەی ڕوون و ڕوونەوە، بەرەوپێشەکی پەیوەندیدانی پەیڕەوانەی تایبەتی نوێیەکان و کۆمەلایەتیەکانەوە هەڵسەنگاندنەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=غلامرضا گودرزی کیست؟ بیوگرافی رئیس مرکز آمار ایران |ناونیشان=https://shahrebours.com/%d8%ba%d9%84%d8%a7%d9%85%d8%b1%d8%b6%d8%a7-%da%af%d9%88%d8%af%d8%b1%d8%b2%db%8c-%da%a9%db%8c%d8%b3%d8%aa%d8%9f-%d8%a8%db%8c%d9%88%da%af%d8%b1%d8%a7%d9%81%db%8c-%d8%b1%d8%a6%db%8c%d8%b3-%d9%85%d8%b1/ |وێبگە=شهر بورس |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250224032337/https://shahrebours.com/%D8%BA%D9%84%D8%A7%D9%85%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%DA%AF%D9%88%D8%AF%D8%B1%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA%D8%9F-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D9%85%D8%B1/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

== سەرژمێریی گشتیی دانیشتووان ==
{{ئەمانەش ببینە|سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران}}
ناوەندی ئەماری ئێران دەزگایەکی نیشتمانییە کە بەرپرسی پلاندانان، ئەنجامدان و بڵاوکردنەوەی ئاماری نیشتمانیی دانیشتووان و نیشتەجێبوونە. چالاکیی یەکەمی لە سەرتاسەریی وڵات دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٥٥. لەو کاتەوە، ناوەندی ئامار ھەشت بەرنامەی ئاماری نیشتمانی بەڕێوە بردووە، کە بریتین لە:

* یەکەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو، ١٩٥٦
* دووەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو، ١٩٦٦
* سێیەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو، ١٩٧٦
* چوارەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو (جاری یەکەم)، ١٩٨٦
* چوارەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو (جاری دووەم)، ١٩٩١
* پێنجەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو، ١٩٩٦
* شەشەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو، ٢٠٠٦
* حەوتەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو، ٢٠١١
* ھەشتەمین سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانوو، ٢٠١٦

== ھاوکاریی نێونەتەوەیی ==
لە ماوەی ساڵانی ٢٠٠٤ بۆ ٢٠٠٧، ناوەندی ئاماری ئێران وەک ئەندامی کۆمیسیۆنی ئاماری نەتەوە یەکگرتووەکان ھەڵبژێردرا. ھەروەھا لە ماوەی ساڵانی ٢٠٠٥ ھەتا ٢٠١٠، وەک ئەندامێک لە ئەنجومەنی بەڕێوەبردنی دامەزراوەی ئاماری بۆ ئاسیا و ئۆقیانووسیا (سیاپ) کە سەر بە [[کۆمیسیۆنی ئابووری و کۆمەڵایەتیی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ ئاسیا و ئۆقیانووسیا|ئێسکاپە]] ھەڵبژێردرا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=History of SCI|ناونیشان=https://www.amar.org.ir/english/About-SCI/History|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=SCI}}&lt;/ref&gt;

* ڕێکخراوی نیشتمانی بۆ تۆماری مەدەنی ئێران

== سەرچاوەکان ==
&lt;references /&gt;
{{پۆلی کۆمنز|Statistical Center of Iran}}
{{تووڵی دەروازە|ئێران}}

[[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فارسی]]
{{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</text>
      <sha1>1uc71fsb0x9thwsivchnp6hbk3sqoxe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پیرجان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>278986</id>
    <revision>
      <id>1578053</id>
      <parentid>1577991</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:05:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11044" sha1="7irsih8dqsqza7uueinqlh2hvpscdfm" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  پیرجان
| ناوی_فەرمی	           =  '''{{lang-ar| بیرجان}}
&lt;br&gt;{{lang-en|  Pirjan }}'''
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|35.60223| 44.56647}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی پیرجان'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.60223| 44.56647 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٥٨٧
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''پیرجان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[قەرەھەنجیر]] بە دووری (٢٣)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''پیرجان''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[گورگان، شوان|گورگان]].
* لە باشوورەوە گوندی [[هەیبە]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[دەلۆ، قەرەھەنجیر|دەلۆ]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[تۆپزاوای سدیق بەگ]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پیرجان | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/way/1221948367 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
* لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە.

== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٩٩) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٨٠) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>7irsih8dqsqza7uueinqlh2hvpscdfm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چیمەنی گەورە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>278993</id>
    <revision>
      <id>1578138</id>
      <parentid>1427650</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T13:43:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11156" sha1="183b1kw2cimiu87fpqsjhvxkygao6aq" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  چیمەنی گەورە
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|35.4858434| 44.4908699}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی چیمەنی گەورە'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.4858434| 44.4908699 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٤٣٠
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''چیمەنی گەورە''' (''{{lang-ar| جیمن کبیر}})، ({{lang-en|Great Chiman }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ | archive-url = https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[قەرەھەنجیر]] بە دووری (١٨)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''چیمەنی گەورە''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[زەوی ڕەشید]].
* لە باشوورەوە گوندی [[قازانبڵاخ]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[چیمەنی بچووک]].
* لە ڕۆژئاواوە شاری [[کەرکووک]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = چیمەنی گەورە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/9593880392#map=13/35.48583/44.49085 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
* لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە.

== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٣٠٢) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٦٢٩) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]
* [[چیمەنی حاجی ئەمین]]
* [[چیمەنی بچووک]]
* [[چیمەنی نوێ]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>183b1kw2cimiu87fpqsjhvxkygao6aq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چیمەنی بچووک</title>
    <ns>0</ns>
    <id>278995</id>
    <revision>
      <id>1578132</id>
      <parentid>1427647</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T13:41:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11123" sha1="0ye7nc9eeummqfvclg6kkfw32tyljbi" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  چیمەنی بچووک
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |  coord=    {{Coord|35.479| 44.56712}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی چیمەنی بچووک'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.479| 44.56712 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٥٧٨
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''چیمەنی بچووک''' (''{{lang-ar| جیمن صغیر}})، ({{lang-en|Little Chiman }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ | archive-url = https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[قەرەھەنجیر]] بە دووری (٢١)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''چیمەنی بچووک''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[ھەیبە]].
* لە باشوورەوە گوندی [[چیمەنی نوێ]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە شارەدێی [[قەرەھەنجیر]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[چیمەنی گەورە]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = چیمەنی بچووک | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/2488269067 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
* لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە.

== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٩٨) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]
* [[چیمەنی حاجی ئەمین]]
* [[چیمەنی گەورە]]
* [[چیمەنی نوێ]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>0ye7nc9eeummqfvclg6kkfw32tyljbi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چیمەنی نوێ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>278996</id>
    <revision>
      <id>1578136</id>
      <parentid>1427649</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T13:42:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11162" sha1="purz0zau08w547fu5kurhc742cu2gfw" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  چیمەنی نوێ
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |  coord=    {{Coord|35.4695706| 44.5628578}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی چیمەنی نوێ'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.4695706| 44.5628578 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٥٦٨
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''چیمەنی نوێ''' (''{{lang-ar| جیمن جدید}})، ({{lang-en|New Chiman }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ | archive-url = https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[قەرەھەنجیر]] بە دووری (٢٠)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''چیمەنی نوێ''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[چیمەنی بچووک]].
* لە باشوورەوە گوندی [[زەنگەنە، قەرەھەنجیر|زەنگەنە]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[باشبڵاخی خواروو]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[چیمەنی گەورە]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = چیمەنی نوێ | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/8120833904 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
* لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە.

== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]
* [[چیمەنی حاجی ئەمین]]
* [[چیمەنی بچووک]]
* [[چیمەنی گەورە]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>purz0zau08w547fu5kurhc742cu2gfw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەملی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279000</id>
    <revision>
      <id>1578097</id>
      <parentid>1577780</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:12:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11027" sha1="4wcuw0wpwfe03caq4ri925688qe49fn" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  مەملی
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |  coord=    {{Coord|35.42148| 44.5501}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی مەملی'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.42148| 44.5501 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٥٠٢
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''مەملی''' (''{{lang-ar| مملي}})، ({{lang-en|Mamli }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[قەرەھەنجیر]] بە دووری (١٧)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''مەملی''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[چیمەنی نوێ]].
* لە باشوورەوە گوندی [[خدربەگ شێخ موحەممەد]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[خاڵۆ بازیانی]].
* لە ڕۆژئاواوە شاری [[کەرکووک]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = مەملی | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/8514854492#map=13/35.42165/44.55008 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
* لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە.

== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٨) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٠٩) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>4wcuw0wpwfe03caq4ri925688qe49fn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پەڵکانە، لەیلان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279364</id>
    <revision>
      <id>1578044</id>
      <parentid>1578028</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:02:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11072" sha1="0vbc4bhjdm6exxtx1z0vyws37s46bm4" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  پەڵکانە
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.33902| 44.62418}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی پەڵکانە'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.33902| 44.62418 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی لەیلان]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٤٨٠
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''پەڵکانە''' (''{{lang-ar| بلکانة}})، ({{lang-en|  Pallkana    }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی لەیلان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری ڕۆژهەڵاتی شارەدێی [[لەیلان]] بە دووری (١٦)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''پەڵکانە''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[حوسێن ئیسلام]].
* لە باشوورەوە گوندی [[سیامەنسوور، لەیلان|سیامەنسوور]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[حەفتاچەشمە]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[بان لەیلان]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پەڵکانە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11370397802#map=14/35.33788/44.62399 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
* لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە.

== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٧٣) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی لەیلان]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>0vbc4bhjdm6exxtx1z0vyws37s46bm4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چیمەنی حاجی ئەمین</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279371</id>
    <revision>
      <id>1578134</id>
      <parentid>1427648</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T13:42:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11238" sha1="tn69x76vdjeq0mbv5m2fxdczn5mlrf4" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  چیمەنی حاجی ئەمین
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.24796| 44.67116}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی چیمەنی حاجی ئەمین'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.24796| 44.67116 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی لەیلان]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٣٩٧
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''چیمەنی حاجی ئەمین''' (''{{lang-ar| جیمن حاج أمین}})، ({{lang-en|  Chimani Haji Amin    }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی لەیلان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ | archive-url = https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باشووری ڕۆژهەڵاتی شارەدێی [[لەیلان]] بە دووری (٢٣)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''چیمەنی حاجی ئەمین''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[حەسەن خانە]].
* لە باشوورەوە گوندی [[تەپەسەوز، لەیلان|تەپەسەوز]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[مەحموودپەریزاد]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[باوا، لەیلان|باوا]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = چیمەنی حاجی ئەمین | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/2489302961#map=14/35.24716/44.67170 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
* لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە.

== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی لەیلان]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]
* [[چیمەنی گەورە]]
* [[چیمەنی بچووک]]
* [[چیمەنی نوێ]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>tn69x76vdjeq0mbv5m2fxdczn5mlrf4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نزراوە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279372</id>
    <revision>
      <id>1578074</id>
      <parentid>1577881</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:09:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10994" sha1="d110nejj5j0qznjt2yi54berch7v4qn" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  نزراوە
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.29633| 44.58895}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی نزراوە'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.29633| 44.58895 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی لەیلان]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٣٨٨
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''نزراوە''' (''{{lang-ar| نزراوة}})، ({{lang-en|  Nzrawa    }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی لەیلان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[لەیلان]] بە دووری (١٢)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''نزراوە''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[خدربەگ شێخ حوسێن]].
* لە باشوورەوە گوندی [[خدربڵاخ]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[شۆرجە]].
* لە ڕۆژئاواوە شارەدێی [[لەیلان]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نزراوە | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/11370455100#map=14/35.29607/44.59908 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
* لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە.

== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٧) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی لەیلان]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>d110nejj5j0qznjt2yi54berch7v4qn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نزراوا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279461</id>
    <revision>
      <id>1578075</id>
      <parentid>1577879</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:09:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10993" sha1="ik8o31utulkd64gnudb3159svq4t8ma" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  نزراوا
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.29633| 44.58895}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی نزراوا'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.29633| 44.58895 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی لەیلان]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			= ٣٨٨
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''نزراوا''' (''{{lang-ar| نزراوا}})، ({{lang-en|  Nzrawa    }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی لەیلان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[لەیلان]] بە دووری (١٢)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''نزراوا''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[خدربەگ شێخ حوسێن]].
* لە باشوورەوە گوندی [[خدربڵاخ]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[شۆرجە]].
* لە ڕۆژئاواوە شارەدێی [[لەیلان]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نزراوا | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/11370455100#map=14/35.29606/44.59911 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==
* لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە.

== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٧) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی لەیلان]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>ik8o31utulkd64gnudb3159svq4t8ma</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چارداغلی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279468</id>
    <revision>
      <id>1578041</id>
      <parentid>1578036</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:01:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10922" sha1="ef1h6cmmoi6m4nyen1rzmqwdutnw94c" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  چارداغلی
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.35479| 44.30941}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی چارداغلی'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.35479| 44.30941 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی تازەخورماتوو]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٥٦
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) و [[زمانی تورکمانی|تورکمانی]]
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''چارداغلی''' (''{{lang-ar| جارداغلي}})، ({{lang-en|  Chardaghli    }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی تازەخورماتوو]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[تازەخورماتوو]] بە دووری (٨)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''چارداغلی''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[گردی چاڵاو]].
* لە باشوورەوە شارەدێی [[تازەخورماتوو]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[سیادە]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[عەوێنەی سەید عەلی]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = چارداغلی | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/2488265408 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[تورکمان]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٤٥٦) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٦٤٥) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی تازەخورماتوو]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>ef1h6cmmoi6m4nyen1rzmqwdutnw94c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەریەم بەگ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279565</id>
    <revision>
      <id>1578101</id>
      <parentid>1577768</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:13:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10936" sha1="qf38fn9hmm54jn7kf35isk4iylgpzf3" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  مەریەم بەگ
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.3259| 44.24521}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی مەریەم بەگ'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.3259| 44.24521 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی تازەخورماتوو]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٣٧
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) و [[زمانی تورکمانی|تورکمانی]]
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''مەریەم بەگ''' (''{{lang-ar| مریم بیك}})، ({{lang-en|  Mariam Bag    }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی تازەخورماتوو]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[تازەخورماتوو]] بە دووری (٢٠)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''مەریەم بەگ''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[حەساری ئەحمەدبەگ]].
* لە باشوورەوە گوندی [[تەل گویل]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[قەتش تەپە]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[یەرمووک]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = مەریەم بەگ | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/2489321751 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[کورد]] و [[عەرەب]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٦٨) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢١٧) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی تازەخورماتوو]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>qf38fn9hmm54jn7kf35isk4iylgpzf3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چراغ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>279648</id>
    <revision>
      <id>1578092</id>
      <parentid>1427640</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:12:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10766" sha1="3927hqdhe5gr04betn4j49ktoz536ho" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  چراغ
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.52872| 44.21112}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی چراغ'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.52872| 44.21112 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی یایچی]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٨٤
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''چراغ''' (''{{lang-ar| جراغ}})، ({{lang-en|  Chragh }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی یایچی]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ | archive-url = https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[یایچی]] بە دووری (٢٨)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''چراغ''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[قوشقایە، دووبز|قوشقایە]].
* لە باشوورەوە گوندی [[ئەبوسەباح]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[باجوان]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[ئیدریس عەرەب]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = چراغ  | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/way/1221870326#map=13/35.53153/44.21328 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[عەرەب]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٢٩) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٢٠) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی یایچی]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>3927hqdhe5gr04betn4j49ktoz536ho</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ناسڕیە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>280551</id>
    <revision>
      <id>1578083</id>
      <parentid>1577849</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:10:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10836" sha1="p6fxgm36sy4xj1obwzm6ee34wukfqua" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  ناسڕیە
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.43047| 44.11603}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی ناسڕیە'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.43047| 44.11603 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی مەلا عەبدوڵڵا]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٣٨
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''ناسڕیە''' (''{{lang-ar| ناصریة}})، ({{lang-en|  Nassria}}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی مەلا عەبدوڵڵا]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[مەلا عەبدوڵڵا]] بە دووری (٥)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''ناسڕیە''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[سەخرە]].
* لە باشوورەوە گوندی [[کەوازی کورد]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[بوەیتر]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[مەنسوریە]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ناسڕیە  | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/2486472721 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] و [[عەرەب]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٤٣) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٧٣) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی مەلا عەبدوڵڵا]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>p6fxgm36sy4xj1obwzm6ee34wukfqua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەنسوریە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>280552</id>
    <revision>
      <id>1578096</id>
      <parentid>1577783</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:12:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10854" sha1="dmo9yfinocxc5gay2b0wk7sgbbs5b4v" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  مەنسوریە
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.42355| 44.0755}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی مەنسوریە'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.42355| 44.0755 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی مەلا عەبدوڵڵا]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٣٧
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''مەنسوریە''' (''{{lang-ar| منصوریة}})، ({{lang-en|  Manssuria}}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی مەلا عەبدوڵڵا]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[مەلا عەبدوڵڵا]] بە دووری (١٠)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''مەنسوریە''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[دوورەمی کۆن]].
* لە باشوورەوە گوندی [[مڕانەی بچووک]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[ناسڕیە]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[قۆدی چای]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = مەنسوریە  | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11169799188 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[عەرەب]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٦٨) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی مەلا عەبدوڵڵا]]
* [[قەزای کەرکووک]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای کەرکووک}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>dmo9yfinocxc5gay2b0wk7sgbbs5b4v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەرعی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>280997</id>
    <revision>
      <id>1578102</id>
      <parentid>1577765</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:13:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10846" sha1="ixcx0218vhq9n2n0qvv89kgc6w6y9gi" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  مەرعی
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.60674| 44.16913}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی مەرعی'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.60674| 44.16913 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای دووبز]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٣٠٨
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''مەرعی''' (''{{lang-ar| مرعی}})، ({{lang-en|  Mar'i  }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[دووبز]] بە دووری (١٢)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''مەرعی''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[کتکەی کۆن]].
* لە باشوورەوە گوندی [[تەلعەزیز]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[قوتانی خەلیفە]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[عەمشە]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = مەرعی | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/7966910401#map=14/35.60549/44.16990 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٤٦) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢٨٦) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]]
* [[قەزای دووبز]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای دووبز}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>ixcx0218vhq9n2n0qvv89kgc6w6y9gi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نادراوا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281381</id>
    <revision>
      <id>1578086</id>
      <parentid>1577816</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:11:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10830" sha1="0aywrdys4xslpf6cojyge5772zgbgz3" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  نادراوا
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.58990| 44.12418}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی نادراوا'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.58990| 44.12418 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای دووبز]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٨٥
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''نادراوا''' (''{{lang-ar| نادراوا}})، ({{lang-en|  Nadrawa }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[دووبز]] بە دووری (١٣)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''نادراوا''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[عەمشە]].
* لە باشوورەوە گوندی [[چەخماخە]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[تەلعەزیز]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[ئەبوخورچە]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = نادراوا | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/7130740485 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]]
* [[قەزای دووبز]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای دووبز}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>0aywrdys4xslpf6cojyge5772zgbgz3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چەخماخە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281383</id>
    <revision>
      <id>1578142</id>
      <parentid>1427651</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T13:58:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10830" sha1="qyifd0ahui1sbsq8vvgsh7vmbqo750k" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  چەخماخە
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.57588| 44.13352}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی چەخماخە'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.57588| 44.13352 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای دووبز]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٨٦
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''چەخماخە''' (''{{lang-ar| جخماخة}})، ({{lang-en|  Chakhmakha }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ | archive-url = https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[دووبز]] بە دووری (١٥)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''چەخماخە''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[نادراوا]].
* لە باشوورەوە گوندی [[سابونچی]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[قوشقایە، دووبز|قوشقایە]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[شیریناو]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = چەخماخە | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/2488268926 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢١٢) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١١٨) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]]
* [[قەزای دووبز]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای دووبز}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>qyifd0ahui1sbsq8vvgsh7vmbqo750k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەحگوڕ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281579</id>
    <revision>
      <id>1578105</id>
      <parentid>1577759</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:13:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10836" sha1="5lpnok8l2j5afd87xgqgy8r0qlradi5" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  مەحگوڕ
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.54541| 43.8914}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی مەحگوڕ'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.54541| 43.8914 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای دووبز]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢١٠
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''مەحگوڕ''' (''{{lang-ar| محکور}})، ({{lang-en|  Mahkur }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[دووبز]] بە دووری (٣٩)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''مەحگوڕ''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[گڕاو]].
* لە باشوورەوە گوندی [[بەتمە]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[خەرابەڕووت]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[حەسارۆک]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = مەحگوڕ | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/11365849370#map=14/35.53722/43.88012 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٦٤) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]]
* [[قەزای دووبز]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای دووبز}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>5lpnok8l2j5afd87xgqgy8r0qlradi5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەڵحەی سەروو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281614</id>
    <revision>
      <id>1578090</id>
      <parentid>1577799</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:11:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10944" sha1="6y1xvb6gr26myzj7nx28xgq3ijen29p" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  مەڵحەی سەروو
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.59225| 43.99129}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی مەڵحەی سەروو'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.59225| 43.99129 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای دووبز]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٢٨
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''مەڵحەی سەروو''' یان '''مەڵحەی تازە''' (''{{lang-ar| ملحة علیا}})، ({{lang-en|  Upper Mallha }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[دووبز]] بە دووری (١٥)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''مەڵحەی سەروو''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[بای حەسەن]].
* لە باشوورەوە گوندی [[مامە]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[ئەبوخورچە]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[تویلعە]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = مەڵحەی سەروو | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/11169600320 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] و [[عەرەب]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٧٦) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٤٥١) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]]
* [[قەزای دووبز]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای دووبز}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>6y1xvb6gr26myzj7nx28xgq3ijen29p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەڵحەی خواروو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281642</id>
    <revision>
      <id>1578091</id>
      <parentid>1577797</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:11:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10920" sha1="qoiv4inkonjlyigg0bq248j245hn2fb" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  مەڵحەی خواروو
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.60509| 43.97484}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی مەڵحەی خواروو'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.60509| 43.97484 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای دووبز]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٢١
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''مەڵحەی خواروو''' یان '''مەڵحە''' (''{{lang-ar| ملحة سفلی}})، ({{lang-en|  Lower Mallha }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[دووبز]] بە دووری (١٣)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''مەڵحەی خواروو''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[چەرت]].
* لە باشوورەوە گوندی [[عەلەغێر]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[مشێرفە]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[گەزوەشان]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = مەڵحەی خواروو | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/11169542906 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٠٥) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢٠٢) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]]
* [[قەزای دووبز]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای دووبز}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>qoiv4inkonjlyigg0bq248j245hn2fb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چۆمەزەردەڵەی گچکە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282571</id>
    <revision>
      <id>1578118</id>
      <parentid>1427643</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:51:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10862" sha1="oecv1q3chcpdy535wirzlee9ftd1okv" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  چۆمەزەردەڵەی گچکە
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.80995| 44.17723}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی چۆمەزەردەڵەی گچکە'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.80995| 44.17723 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای دووبز]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی پردێ]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٦٠
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''چۆمەزەردەڵەی گچکە''' (''{{lang-ar| جومزردلي الصغیر}})، ({{lang-en|  Little Chomzardalla }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی پردێ]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ | archive-url = https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[پردێ]] بە دووری (١٢)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''چۆمەزەردەڵەی گچکە''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[ئەزیانە]].
* لە باشوورەوە گوندی [[چیاچەرمگی گەورە]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[چیاچەرمگی گچکە]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[مەخشوومە]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = چۆمەزەردەڵەی گچکە | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/2488265379 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٤١١) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی پردێ]]
* [[قەزای دووبز]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای دووبز}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>oecv1q3chcpdy535wirzlee9ftd1okv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چۆمەزەردەڵەی گەورە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282575</id>
    <revision>
      <id>1578120</id>
      <parentid>1427644</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:51:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10878" sha1="870dyppsxz2vj28fjg807n233ni4xum" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  چۆمەزەردەڵەی گەورە
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.78426| 44.15697}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی چۆمەزەردەڵەی گەورە'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.78426| 44.15697 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای دووبز]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی پردێ]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٦٠
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''چۆمەزەردەڵەی گەورە''' (''{{lang-ar| جومزردلي الکبیر}})، ({{lang-en|  Great Chomzardalla }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی پردێ]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ | archive-url = https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[پردێ]] بە دووری (٨)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''چۆمەزەردەڵەی گەورە''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[گردەسۆر]].
* لە باشوورەوە گوندی [[قەرەبەگ]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[چیاچەرمگی گەورە]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[شێراوە]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = چۆمەزەردەڵەی گەورە | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/11330804032#map=13/35.78426/44.15697 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٣٧٢) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی پردێ]]
* [[قەزای دووبز]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای دووبز}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>870dyppsxz2vj28fjg807n233ni4xum</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578165</id>
      <parentid>1578120</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T17:00:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]</comment>
      <origin>1578165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10937" sha1="rrd7te20r1hj24wgsy85eq469nowz3c" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  چۆمەزەردەڵەی گەورە
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.78426| 44.15697}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی چۆمەزەردەڵەی گەورە'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.78426| 44.15697 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای دووبز]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی پردێ]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٦٠
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''چۆمەزەردەڵەی گەورە''' (''{{lang-ar| جومزردلي الکبیر}})، ({{lang-en|  Great Chomzardalla }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی پردێ]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ | archive-url = https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[پردێ]] بە دووری (٨)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''چۆمەزەردەڵەی گەورە''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[گردەسۆر]].
* لە باشوورەوە گوندی [[قەرەبەگ]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[چیاچەرمگی گەورە]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[شێراوە]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = چۆمەزەردەڵەی گەورە | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/11330804032#map=13/35.78426/44.15697 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٣٧٢) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی پردێ]]
* [[قەزای دووبز]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}}
{{گوندەکانی قەزای دووبز}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>rrd7te20r1hj24wgsy85eq469nowz3c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چیاچەرمگی گچکە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282579</id>
    <revision>
      <id>1578122</id>
      <parentid>1427645</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T13:09:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10839" sha1="ie337jk57fbhapz2ld5ci9x6gql9bur" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  چیاچەرمگی گچکە
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.81424| 44.19479}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی چیاچەرمگی گچکە'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.81424| 44.19479 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای دووبز]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی پردێ]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٦٥
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''چیاچەرمگی گچکە''' (''{{lang-ar| جیاجرمک الصغیر}})، ({{lang-en|  Little Chyacharmg }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی پردێ]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ | archive-url = https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[پردێ]] بە دووری (١٢)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''چیاچەرمگی گچکە''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[ئەزانە]].
* لە باشوورەوە گوندی [[گەڵۆزی]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[توڵکی]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[چۆمەزەردەڵەی گچکە]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = چیاچەرمگی گچکە | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/2488265361#map=13/35.81350/44.19525 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١١٦) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٢٥) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی پردێ]]
* [[قەزای دووبز]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای دووبز}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>ie337jk57fbhapz2ld5ci9x6gql9bur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چیاچەرمگی گەورە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282580</id>
    <revision>
      <id>1578124</id>
      <parentid>1427646</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T13:10:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10861" sha1="l1lchoosikka9k30v7qt3zg5tz2i3ty" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  چیاچەرمگی گەورە
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.79622| 44.18002}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی چیاچەرمگی گەورە'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.79622| 44.18002 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای دووبز]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی پردێ]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٦٥
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''چیاچەرمگی گەورە''' (''{{lang-ar| جیاجرمک الکبیر}})، ({{lang-en|  Great Chyacharmg }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی پردێ]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ | archive-url = https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[پردێ]] بە دووری (١٠)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''چیاچەرمگی گەورە''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[چۆمەزەردەڵەی گچکە]].
* لە باشوورەوە گوندی [[کتکەی تازە]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[قەرەسالم]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[شێراوە]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = چیاچەرمگی گەورە | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/2488265908#map=13/35.79623/44.18049 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢٩٠) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٨٠) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی پردێ]]
* [[قەزای دووبز]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای دووبز}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>l1lchoosikka9k30v7qt3zg5tz2i3ty</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نەبیاوەی تازە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282815</id>
    <revision>
      <id>1578072</id>
      <parentid>1577886</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:08:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10844" sha1="7h7835yyqkr3gsxbpv6e39fgyosmdw8" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  نەبیاوەی تازە
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.68784| 44.24119}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی نەبیاوەی تازە'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.68784| 44.24119 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای دووبز]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی پردێ]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٣٠٣
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''نەبیاوەی تازە''' (''{{lang-ar| نبياوة الجدیدة}})، ({{lang-en|   New Nabiawa }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی پردێ]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[پردێ]] بە دووری (١٣)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''نەبیاوەی تازە''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[گەوەنی]].
* لە باشوورەوە گوندی [[شانەشین]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[یارمجەی کۆن]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[خازڕەگ]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =  نەبیاوەی تازە | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/7984608279#map=13/35.68686/44.24109 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی پردێ]]
* [[قەزای دووبز]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای دووبز}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>7h7835yyqkr3gsxbpv6e39fgyosmdw8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نەبیاوەی کۆن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282816</id>
    <revision>
      <id>1578071</id>
      <parentid>1577889</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:08:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10825" sha1="g2e3doxn42ug0tlfsw3nrkve3jnmo4t" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  نەبیاوەی کۆن
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.67998| 44.22257}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی نەبیاوەی کۆن'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.67998| 44.22257 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای دووبز]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی پردێ]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٣٠٧
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''نەبیاوەی کۆن''' (''{{lang-ar| نبياوة القدیم}})، ({{lang-en|   Old Nabiawa }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی پردێ]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[پردێ]] بە دووری (١٤)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''نەبیاوەی کۆن''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[گەڵۆزی]].
* لە باشوورەوە گوندی [[قەڵاھەربەت]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[یارمجەی تازە]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[خازڕەگ]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =  نەبیاوەی کۆن | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/7984599469 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٣٥٣) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٤٧٩) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی پردێ]]
* [[قەزای دووبز]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای دووبز}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>g2e3doxn42ug0tlfsw3nrkve3jnmo4t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چاربەردان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>282836</id>
    <revision>
      <id>1578042</id>
      <parentid>1578034</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:01:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10829" sha1="4cbbrp1i6uhhax962eoteswirs08839" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  چاربەردان
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.54498| 43.76846}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی چاربەردان'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.54498| 43.76846 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای دووبز]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی سەرگەڕان]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢١٥
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''چاربەردان''' (''{{lang-ar| جاربردان}})، ({{lang-en|   Charbardan }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سەرگەڕان]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[سەرگەڕان]] بە دووری (٢٩)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''چاربەردان''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[خربە]].
* لە باشوورەوە گوندی [[حلوەی سەروو]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[دوانزە ھەوار]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[جووکوژ]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =  چاربەردان | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/#map=14/35.53739/43.76309 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢١٩) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٨٢) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی سەرگەڕان]]
* [[قەزای دووبز]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای دووبز}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>4cbbrp1i6uhhax962eoteswirs08839</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چەرت</title>
    <ns>0</ns>
    <id>283050</id>
    <revision>
      <id>1578144</id>
      <parentid>1427652</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T14:00:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10781" sha1="d22b84uhjipauk5o3o3p0qb5vxasjye" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  چەرت
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.63231| 43.96256}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی چەرت'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.63231| 43.96256 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای دووبز]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی سەرگەڕان]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٢٣
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''چەرت''' (''{{lang-ar| جرت}})، ({{lang-en|   Chart }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سەرگەڕان]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ | archive-url = https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[سەرگەڕان]] بە دووری (١٤)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''چەرت''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[خەرابە، سەرگەڕان|خەرابە]].
* لە باشوورەوە گوندی [[مەڵحەی خواروو]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[بای حەسەن]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[قەرەبۆتک]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =  چەرت    | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/2486472588#map=13/35.63209/43.96244 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٩٧) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٣٥) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی سەرگەڕان]]
* [[قەزای دووبز]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای دووبز}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>d22b84uhjipauk5o3o3p0qb5vxasjye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەڵحە والی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>283071</id>
    <revision>
      <id>1578093</id>
      <parentid>1577794</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:12:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10807" sha1="1wd50rk3er2nerjiyi6qxfvtc66jwfe" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  مەلحەوالی
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.69141| 44.06961}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی مەلحەوالی'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.69141| 44.06961 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای دووبز]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی سەرگەڕان]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٤٧
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''مەڵحە والی''' (''{{lang-ar| ملحةوالي}})، ({{lang-en|    Mallha Wali }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سەرگەڕان]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[سەرگەڕان]] بە دووری (٢١)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''مەڵحە والی''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[سەرتوو]].
* لە باشوورەوە شارۆچکەی [[دووبز]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[خازڕەگ]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[شەناغە]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =  مەڵحە والی      | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/2486472577 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی سەرگەڕان]]
* [[قەزای دووبز]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای دووبز}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>1wd50rk3er2nerjiyi6qxfvtc66jwfe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پڕکانی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>283073</id>
    <revision>
      <id>1578056</id>
      <parentid>1577980</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:06:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10795" sha1="e9bvayrd05uffxcmtxokgg27rvg8839" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  پڕکانی
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.71508| 44.09596}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی پڕکانی'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.71508| 44.09596 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای دووبز]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی سەرگەڕان]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٧٦
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''پڕکانی''' (''{{lang-ar| برکاني}})، ({{lang-en|    Prkani }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سەرگەڕان]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[سەرگەڕان]] بە دووری (٢٧)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''پڕکانی''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[مەخشوومە]].
* لە باشوورەوە گوندی [[خازڕەگ]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[قەرغەتووی کۆن]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[خەسرەو بوڵاق]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =  پڕکانی       | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/2486472585 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٨٤) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی سەرگەڕان]]
* [[قەزای دووبز]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای دووبز}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>e9bvayrd05uffxcmtxokgg27rvg8839</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پەلکانە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>283075</id>
    <revision>
      <id>1578046</id>
      <parentid>1578019</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:03:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10814" sha1="3zdyp7w61vs5p8uazd86lddsl69tvk8" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  پەلکانە
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.72563| 44.00475}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی پەلکانە'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.72563| 44.00475 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای دووبز]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی سەرگەڕان]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٨٩
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''پەلکانە''' (''{{lang-ar| بلکانة}})، ({{lang-en|    Palkana }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سەرگەڕان]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[سەرگەڕان]] بە دووری (١٣)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''پەلکانە''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[عەوڵافات]].
* لە باشوورەوە گوندی [[گابەرەکە]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[قەیباشی]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[قووچ]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =  پەلکانە       | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/2488229250#map=13/35.72854/44.00608 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢٢٦) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٣٠٨) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی سەرگەڕان]]
* [[قەزای دووبز]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای دووبز}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>3zdyp7w61vs5p8uazd86lddsl69tvk8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چەمبۆر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>283183</id>
    <revision>
      <id>1578147</id>
      <parentid>1437221</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T14:21:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10982" sha1="gvl85qtbnf6n1qlf42xbb8hk2cqo4zt" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  چەمبۆر
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  قەزای داقووق.png{{!}}
| شرۆڤەی_وێنە		= نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.13984| 44.56758}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی چەمبۆر'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.13984| 44.56758 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای داقووق]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٨٥
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''چەمبۆر''' (''{{lang-ar| جمبور}})، ({{lang-en|    Chambor }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ | archive-url = https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (٢١)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''چەمبۆر''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[عەلیاوا، لەیلان|عەلیاوا]].
* لە باشوورەوە گوندی [[خدروەلی]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[گوڵەکانی]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[چەورکەی کۆن]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =  چەمبۆر       | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/11405488328#map=13/35.14027/44.56793 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٣٧) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٧١) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]
* [[قەزای داقووق]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای داقووق}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>gvl85qtbnf6n1qlf42xbb8hk2cqo4zt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەتارەی کۆن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>283185</id>
    <revision>
      <id>1578110</id>
      <parentid>1577732</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:14:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11020" sha1="hsumt3baeb6dztdd7no2djigq0sf7rt" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  مەتارەی کۆن
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  قەزای داقووق.png{{!}}
| شرۆڤەی_وێنە		= نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.22823| 44.41309}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی مەتارەی کۆن'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.22823| 44.41309 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای داقووق]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٦٦
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''مەتارەی کۆن''' (''{{lang-ar| متارةالقدیمة}})، ({{lang-en|    Old Matara  }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (١٤)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''مەتارەی کۆن''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[شرینجەبڵاخ]].
* لە باشوورەوە شارۆچکەی [[داقووق]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[سۆلکان]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[تەوێلە]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =  مەتارەی کۆن       | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/2489321756 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٦٦) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]
* [[قەزای داقووق]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای داقووق}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>hsumt3baeb6dztdd7no2djigq0sf7rt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەتارە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>283186</id>
    <revision>
      <id>1578111</id>
      <parentid>1577727</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:14:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10955" sha1="5l1tmksyj6y4ecoz7ken2qmlsuku1fv" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  مەتارە
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  قەزای داقووق.png{{!}}
| شرۆڤەی_وێنە		= نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.21645| 44.39472}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی مەتارە'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.21645| 44.39472 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای داقووق]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٣٠
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''مەتارە''' (''{{lang-ar| متارة}})، ({{lang-en|     Matara  }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (١٢)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''مەتارە''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[عومەر بن خەتاب]].
* لە باشوورەوە گوندی [[ئینکیجە]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[سۆلکان]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[وەحدە]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =  مەتارە       | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/7678228372 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]
* [[قەزای داقووق]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای داقووق}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>5l1tmksyj6y4ecoz7ken2qmlsuku1fv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چەورکەی کۆن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>283187</id>
    <revision>
      <id>1578152</id>
      <parentid>1437224</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T14:58:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11022" sha1="65pqffxj5vvu3qoevbqjy2xrk0umw60" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  چەورکەی کۆن
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  قەزای داقووق.png{{!}}
| شرۆڤەی_وێنە		= نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.15031| 44.48697}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی چەورکەی کۆن'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.15031| 44.48697 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای داقووق]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٤٣
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''چەورکەی کۆن''' (''{{lang-ar| جورکة القدیمة}})، ({{lang-en|     Old Chawrka  }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ | archive-url = https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (١١)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''چەورکەی کۆن''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[سۆلکان]].
* لە باشوورەوە گوندی [[چەورکەی تازە]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[تۆپخانە]].
* لە ڕۆژئاواوە شارۆچکەی [[داقووق]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =  چەورکەی کۆن       | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/2489308040#map=13/35.14995/44.48742&amp;layers=N |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]
* [[قەزای داقووق]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای داقووق}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>65pqffxj5vvu3qoevbqjy2xrk0umw60</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>چەورکەی تازە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>283188</id>
    <revision>
      <id>1578150</id>
      <parentid>1437223</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T14:57:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11054" sha1="jncrj6uqssc4xgv87j1jj2faw4ea83d" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  چەورکەی تازە
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  قەزای داقووق.png{{!}}
| شرۆڤەی_وێنە		= نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.10671| 44.47523}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی چەورکەی تازە'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.10671| 44.47523 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای داقووق]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٢٠
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''چەورکەی تازە''' (''{{lang-ar| جورکة الجدیدة}})، ({{lang-en|     New Chawrka  }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ | archive-url = https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (٥)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''چەورکەی تازە''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[چەورکەی کۆن]].
* لە باشوورەوە گوندی [[کۆمەڵگەی گەرمیان]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[قەڵغانلوی گەورە]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[مەتیق]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =  چەورکەی تازە       | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/9247782847#map=13/35.10700/44.47497&amp;layers=N |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]
* [[قەزای داقووق]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای داقووق}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>jncrj6uqssc4xgv87j1jj2faw4ea83d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وەحدە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>283230</id>
    <revision>
      <id>1578064</id>
      <parentid>1577928</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:07:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11016" sha1="oaps4emn5ic4c4m3kvx6ueek20okdzc" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  وەحدە
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  قەزای داقووق.png{{!}}
| شرۆڤەی_وێنە		= نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.21056| 44.37979}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی وەحدە'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.21056| 44.37979 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای داقووق]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٢٤
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[یارسان]]([[کاکەیی]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''وەحدە''' (''{{lang-ar| وحدة}})، ({{lang-en|     Wahda   }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (١٢)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''وەحدە''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[عومەر بن خەتاب]].
* لە باشوورەوە گوندی [[عەبدوڵڵاغانمی گەورە]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[مەتارە]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[سەید نەجم]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =  وەحدە        | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/11377268133#map=13/35.21056/44.37927&amp;layers=N |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٨٣) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]
* [[قەزای داقووق]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای داقووق}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>oaps4emn5ic4c4m3kvx6ueek20okdzc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەفرەج</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284754</id>
    <revision>
      <id>1578100</id>
      <parentid>1577772</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:13:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11006" sha1="few04zgmn458tphqj41i0qtm2j66lhe" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  مەفرەج
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  قەزای داقووق.png{{!}}
| شرۆڤەی_وێنە		= نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.11570| 44.36228}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی مەفرەج'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.11570| 44.36228 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای داقووق]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢٠٠
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[یارسان]]([[کاکەیی]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''مەفرەج''' (''{{lang-ar| مفرج}})، ({{lang-en|     Mafraj  }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (١١)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''مەفرەج''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[عەنانە]].
* لە باشوورەوە گوندی [[عەلی سەرای]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[سەید موحەممەد نوری]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[بانشاخی گەورە]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =  سنوور        | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11393426400#map=14/35.11563/44.36219 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]
* [[قەزای داقووق]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای داقووق}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>few04zgmn458tphqj41i0qtm2j66lhe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەتیق</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284757</id>
    <revision>
      <id>1578109</id>
      <parentid>1577743</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:14:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11031" sha1="jv3ph54nuj58zqoxqgvzk1zl6l45br6" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  مەتیق
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  قەزای داقووق.png{{!}}
| شرۆڤەی_وێنە		= نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord|  35.11252| 44.42045}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی مەتیق'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.11252| 44.42045 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای داقووق]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ٢١٦
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[یارسان]]([[کاکەیی]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''مەتیق''' (''{{lang-ar| متیق}})، ({{lang-en|     Matiq }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (٣)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''مەتیق''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[سنوور، داقووق|سنوور]].
* لە باشوورەوە گوندی [[مەنسوور ئاغا]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە شارۆچکەی [[داقووق]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[تۆپزاوا، داقووق|تۆپزاوا]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =  سنوور        | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11393403779#map=14/35.11429/44.43704 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٦٣) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٩٥) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]
* [[قەزای داقووق]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای داقووق}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>jv3ph54nuj58zqoxqgvzk1zl6l45br6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەنسوور ئاغا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285659</id>
    <revision>
      <id>1578095</id>
      <parentid>1577786</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:12:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11082" sha1="h70jpgqm9r7xe8hr77ywu7nl796tzk9" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  مەنسوور ئاغا
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  قەزای داقووق.png{{!}}
| شرۆڤەی_وێنە		= نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord| 35.03506| 44.44274}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی مەنسوور ئاغا'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 35.03506| 44.44274 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای داقووق]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			= ٢٠١
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''مەنسوور ئاغا''' (''{{lang-ar| منصوراغا}})، ({{lang-en| Mansuragha}}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باشووری شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (١٥)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''مەنسوور ئاغا''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[ڕزگاری، داقووق|ڕزگاری]].
* لە باشوورەوە گوندی [[جەنگڵاوە]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[حەفتەغاری عەلی ئاغا]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[ئەبو موحەممەد]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =  سنوور        | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/2489322058#map=14/35.03769/44.44262|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٩٨٥) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]
* [[قەزای داقووق]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای داقووق}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>h70jpgqm9r7xe8hr77ywu7nl796tzk9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەیدان، داقووق</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285728</id>
    <revision>
      <id>1578088</id>
      <parentid>1577805</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:11:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10966" sha1="p0ur2cpqrpg41xgn9aq1ugquami2l61" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  مەیدان
| ناوی_فەرمی	           = 
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  قەزای داقووق.png{{!}}
| شرۆڤەی_وێنە		= نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe  |  zoom=12   |coord=  {{Coord| 34.80372| 44.28557}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی مەیدان'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 34.80372| 44.28557 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;  
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای کەرکووک]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای داقووق]]
| جۆری_دابەشکراو٤	= [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] 
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			=  ١٣٠
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		=  
| دانیشتووان_لە			= 
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		=  
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]]([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧)
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     =  ٠٬٧٥٨&lt;ref name=&quot;GlobalDataLab&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٣٠
| کاتناوچە١_DST		= [[ھاوین]]
| جیاوازی١_لە_DST	= +٤:٣٠
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''مەیدان'''، (''{{lang-ar| میدان}})، ({{lang-en|  Maidan   }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&amp;lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ =  ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt; دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (٥١)کم.&lt;ref&gt;https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html&lt;/ref&gt;

== ناو ==

== جوگرافیا ==
گوندی '''مەیدان''' ھاوسنوورە لەگەڵ:
* لە باکوورەوە گوندی [[ئەبوو سەباح]].
* لە باشوورەوە گوندی [[کەسون کەنعان]].
* لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[بیرئەحمەد مەحموود]].
* لە ڕۆژئاواوە گوندی [[حەمیزە]].&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ =  تەوێلە        | ناونیشان =  https://www.openstreetmap.org/node/2489321354|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap  |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== مێژوو ==


== دانیشتوان ==
دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[عەرەب]] پێکهاتووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢٣١) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٣٥) کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧  | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]
* [[قەزای داقووق]]
* [[پارێزگای کەرکووک]]
* [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]]

== سەرچاوەکان ==
{{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}}
{{گوندەکانی قەزای داقووق}}
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]]</text>
      <sha1>p0ur2cpqrpg41xgn9aq1ugquami2l61</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وەرزش لە کوردستان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>287110</id>
    <revision>
      <id>1578063</id>
      <parentid>1577930</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:07:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18099" sha1="miieupaya0nau2lezs4i0oe32gfrosm" xml:space="preserve">{{ژیان لە کوردستان}}
[[پەڕگە:Badinan_Derby_in_Duhok_Stadium,_4_Nov_2023.jpg|وێنۆک| [[ناحیەی بادینان|بەھدینان]]، [[یانەی وەرزشیی دھۆک]] و [[یانەی وەرزشیی زاخۆ|زاخۆ]], ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ [[یاریگای دھۆک]].]]
'''وەرزش لە کوردستان''' ئاماژەیە بۆ [[وەرزش|چالاکییە وەرزشییەکان]] و [[وەرزش|کولتووری وەرزشی]] لە سەرانسەری ناوچە جیاوازەکاندا کە بە شێوەیەکی نەریتی [[کورد]] تێیدا نیشتەجێیە، لەوانە ناوچەکانی [[عێراق|عێراقی]] سەردەم، ([[باشووری کوردستان]]) [[تورکیا]]، ([[باکووری کوردستان]]) [[ئێران]]، ([[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]) و [[سووریا]] ([[ڕۆژاوای کوردستان|ڕۆژئاوای کوردستان]]). لە نێو ھەموو وەرزشەکاندا [[تۆپی پێ|تۆپی پێی کۆمەڵە]] بەناوبانگترینە و بە شێوەیەکی بەرفراوان پەیڕەوی لێدەکرێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Sattar |یەکەم=Sardar |ناونیشان=https://www.kurdistanchronicle.com/b/3707 |سەردێڕ=World of Padel: Reshaping the Sports Landscape in Kurdistan |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=www.kurdistanchronicle.com }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdistanchronicle.com/b/3707 |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://thekurdishproject.org/history-and-culture/kurdish-culture/|سەردێڕ=Learn About Kurdish Culture |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=The Kurdish Project |زمان=en-US}}&lt;/ref&gt; نەک تەنھا وەک چالاکییەکی کات بەسەربردن بەڵکو وەک ئامرازێک بۆ پەروەردەکردنی ناسنامەی کۆمەڵایەتی و ھاودەنگی لە سەرانسەری [[کوردستان|ناوچە کوردە]] دابەشکراوەکاندا، بە تایبەت لە دوای دەیان ساڵی نائارامی.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://gis.sport/news/how-the-middle-east-became-the-sports-industrys-go-to-destination/|سەردێڕ=How the Middle East became the sports industry's go-to destination |وێبگە=gis.sport |زمان=en}}&lt;/ref&gt;

[[ھەرێمی کوردستان]] لە باکووری عێراق تاکە ناوچەی ئیدارەی کوردە کە لە ئاستی نێودەوڵەتیدا پێگەی خۆسەریی دانپێدانراوی ھەیە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.institutkurde.org/en/info/latest/iraq-s-kurdistan-region-autonomous-since-1991-8129/|سەردێڕ=Iraq's Kurdistan region, autonomous since 1991 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Institutkurde.org |زمان=en}}&lt;/ref&gt; لە لایەن [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|حکوومەتی ھەرێمی کوردستانەوە]] بەڕێوەدەبرێت، دامەزراوە وەرزشییەکانی خۆی پەرەپێداوە، لەوانە فیدراسیۆنە ھەرێمییەکان، یانەکان، و دامەزراوەی مەشق و ڕاھێنان. ھەروەھا حکوومەتی ھەرێم سەرپەرشتیی پێشبڕکێ ناوخۆیییەکان و بەرنامەکانی گەشەپێدانی گەنجان دەکات.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Amara|یەکەم=M.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=SS9aCwAAQBAJ|سەردێڕ=Sport, Politics and Society in the Arab World|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Springer|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٣٥٩٥٠-٥|پەڕەکان=١٥٨|زمان=en}}&lt;/ref&gt; بەھۆی پێگەی ناسەروەرییەوە، ناوچەکە ئەندامی ڕێکخراوە وەرزشییە نێودەوڵەتییە گەورەکانی وەک [[فیفا]] یان [[کۆنفیدراسیۆنی تۆپی پێی ئاسیا]] نییە. بەڵام تیپەکانی ناوچەکە لە ڕێگەی کۆمەڵە بێلایەنەکانی وەک [[کۆنیفا]] (ConIFA) بەشدارییان لە ڕووداوە نێودەوڵەتییەکان کردووە.
[[پەڕگە:Aso_Rostam_sign_for_Erbil_SC_2023.jpg|وێنۆک| [[ئاسۆ ڕۆستەم]]، یاریزانی تۆپی پێی کورد، ٢٠٢٣]]
جگە لە تۆپی پێ، چەندین وەرزشی دیکە لە کۆمەڵگا کوردنشینەکاندا ئەنجام دەدرێن، لەوانە [[زۆرانبازی]]، [[ڕاو|ڕاوکردن]]، کڵاوێن&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Mukryani |یەکەم=Hejar |بەستەری نووسەر=Abdurrahman Sharafkandi |ڕێکەوت=١٩٩٠|ناونیشان=https://lex.vejin.net/en/def/henbaneborine/%DA%A9%DA%B5%D8%A7%D9%88%DB%8E%D9%86|سەردێڕ=کڵاوێن {{!}} Henbane Borîne {{!}} VejînLex |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=lex.vejin.net |زمان=ku}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dargalayi |یەکەم=Mohammad |ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/b/2603|سەردێڕ=Horses in Kurdistan: From Ancient Warfare to Modern Equestrianism |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=kurdistanchronicle.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ckcc.cz/en/culture-and-habits/|سەردێڕ=Culture and Customs |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=ckcc.cz}}&lt;/ref&gt; [[پۆلۆ]]، کە بە فارسی ''بە چۆگان'' و لە کوردیدا ''بە گۆگ'' ناودەبرێت، ڕەگ و ڕیشەی مێژوویی لە [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]] ھەیە و لە ھەندێک کۆمەڵگەی کوردیشدا پراکتیز کراوە، ئەمەش ڕەنگدانەوەی نەریتە وەرزشییە ھەمەچەشنەکانی ناوچەکەیە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ghyas Edden Hussein |یەکەم=Edden Hussein |ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/b/2604|سەردێڕ=Polo in Kurdish History and Culture |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=kurdistanchronicle.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Zhakati |یەکەم=Jalal |ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Jorabin, a Sport or a Battle (from the Past to the Present) |ناونیشان=https://doi.org/10.1080/09523367.2024.2370317 |journal=The International Journal of the History of Sport |بەرگ=٤١|issue=6 |پەڕەکان=٥٧٢–٥٩٢|doi=10.1080/09523367.2024.2370317 |issn=0952-3367 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.traditionalsports.org/traditional-sports/asia/jorabin-iran-iraq-turkey-syria.html|سەردێڕ=Jorabin (Iran, Iraq, Turkey, Syria) - Traditional Sports|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.traditionalsports.org|زمان=en-gb|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251218080954/https://www.traditionalsports.org/traditional-sports/asia/jorabin-iran-iraq-turkey-syria.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

== وەرزشە نەریتییەکان ==
وەرزشی نەریتی لە کوردستان بەشدارە کۆمەڵگا و پاراستنی میراتی کولتووری. بۆنە و ئاھەنگەکانی وەک فێستیڤاڵە وەرزشییەکانی ئافرەتان لە [[پارێزگای ھەولێر]] ئامانجیان ھاندانی بەشداریکردنە لە یارییە نەریتییەکان.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://oca.asia/news/6006-iraq-noc-to-promote-annual-womens-sports-festival-in-kurdistan-region.html|سەردێڕ=OCA » Iraq NOC to promote annual women’s sports festival in Kurdistan region |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=oca.asia}}&lt;/ref&gt;

لە ناوچە کوردنشینەکاندا، بە تایبەت لە [[ناوچەی گوندی|ناوچە گوندنشینەکان]] لە کاتی [[فێستیڤاڵ]] و کۆبوونەوە کۆمەڵایەتییەکان، یارییە جۆراوجۆرە گرنگەکانی کولتووری بەردەوامن. چالاکی و جۆرەکانی [[زۆرانبازی]] لە ھەندێک بواردا بەناوبانگن. [[پۆلۆ]]، کە لە زمانی کوردیدا بە ''گۆگ'' ناسراوە، لە مێژوودا ئەو یارییە کراوە. یاریی نەریتیی ''جۆرابین'' وەک بەشێک لە میراتی کورد لێکۆڵینەوەی لەسەر کراوە، ھەرچەندە لە ئێستادا کەمتر پەیڕەو دەکرێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://spiritofamerica.org/project/empower-young-women-in-iraq|سەردێڕ=Empower young women in Iraq through sports |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Spirit of America |زمان=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Shabu |یەکەم=Sherzad A. |دوایین٢=Saka |یەکەم٢=Mariwan H. |دوایین٣=Al-Banna |یەکەم٣=Dara A. |دوایین٤=Zaki |یەکەم٤=Sahar M. |دوایین٥=Ahmed |یەکەم٥=Hamdia M. |دوایین٦=Shabila |یەکەم٦=Nazar P. |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=A cross-sectional study on the perceived barriers to physical exercise among women in Iraqi Kurdistan Region |journal=BMC Women's Health |بەرگ=٢٣|issue=1 |پەڕەکان=٥٤٣|doi=10.1186/s12905-023-02696-3 |issn=1472-6874 |pmc=١٠٥٨٣٣٦١|pmid=٣٧٨٤٨٩٣٢|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

''زۆرانبازی چۆخ'' یەکێکی دیکەیە لە وەرزشە نەریتییەکانی کوردی لە [[پارێزگای خۆراسانی باکوور|خۆراسانی باکووری]] ئێران کە لە کاتی فێستیڤاڵەکانی وەک [[نەورۆزی کوردەواری|نەورۆزدا]] بەڕێوەدەچێت. زۆرانبازان [[جلی کوردی]] (چۆخ) لەبەر دەکەن و ئامانجیان فڕێدانی بەرامبەرەکەیانە بۆ سەر زەوی.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.visitiran.ir/attraction/wrestling-choukhe-kurdish-wrestling|سەردێڕ=Wrestling with Choukhe (Kurdish Wrestling)|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Visit Iran|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250430033629/https://www.visitiran.ir/attraction/wrestling-choukhe-kurdish-wrestling|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

== بەشداریی ژنان ==
[[پەڕگە:Tatiana_Stepanova_Amedspor_16Eyl2023_2023-24_4._Hafta_Maçı_(cropped).jpg|وێنۆک| تاتیانا ستێپانۆڤا، یاریزانێکی ئامەدسپۆر، یانەیەکی تۆپی پێی کوردییە لە [[باکووری کوردستان]]]]
[[ژنانی نەتەوە یەکگرتووەکان]] (UN Women) پلانی کاری ھەرێمی کوردستانی بۆ [[بڕیارنامەی ١٣٢٥ی ئەنجومەنی ئاسایش|بڕیارنامەی ١٣٢٥ی ئەنجوومەنی ئاسایش]] ناساندووە، کە ستراتیژییە ناوخۆیییەکان لەخۆدەگرێت بۆ باشترکردنی بەشداریکردنی ژنان لە بوارە جیاوازەکاندا، لەوانەش وەرزش.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www2.fundsforngos.org/latest-funds-for-ngos/un-womens-kurdistan-regional-action-plan-iraq/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|زمان=en-US |سەردێڕ=UN Women's Kurdistan Regional Action Plan (Iraq) - fundsforNGOs}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://arabstates.unwomen.org/en/stories/announcement/2024/09/civil-society-contribute-to-advancing-the-implementation-of-kurdistan-regional-action-plan |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=UN Women – Arab States |زمان=en |سەردێڕ=Civil society contribute to advancing the implementation of Kurdistan Regional Action plan (KRAP) at governorate level through the Duhok localized plan}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite report|title=Supporting Girls' Sport Projects in Kurdish Northern Iraq|url=https://wadi-online.org/wp-content/uploads/2017/04/wadi-2014-womenwin-report1.pdf|year=2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٥ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Iraq launches women's sports festival|ناونیشان=https://www.insidethegames.biz/articles/1152165/iraq-annual-womens-sports-festival|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250305170046/https://www.insidethegames.biz/articles/1152165/iraq-annual-womens-sports-festival|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; ھەڵمەتەکانی ھۆشیاریی گشتی کە جەخت لەسەر سوودەکانی چالاکیی جەستەیی و گرنگیی ھاندانی خێزان دەکەنەوە ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕن لە چارەسەرکردنی بەربەستە کۆمەڵایەتییەکان کە بەشداریی ژنان لە وەرزشدا سنووردار دەکەن.&lt;ref&gt;{{Cite report|title=Sport Creates Change: Impacts of Sport for Development on Gender Equality, Psychosocial Wellbeing and Social Cohesion in the Kurdistan Region of Iraq|url=https://www.sport-for-development.com/imglib/downloads/Factsheets/Sport%20creates%20change_Final%20Report%20KRI.pdf|year=2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://aooiraq.org/lighting-the-way-empowering-women-and-youth-in-krg-politics-sparking-change-through-inclusive-decision-making/|سەردێڕ=Lighting the Way: Empowering Women and Youth in KRG Politics – Sparking Change Through Inclusive Decision-Making |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=AOO Iraq |زمان=en-GB}}&lt;/ref&gt; لە ئەنجامدا دانپێدانان بە بەھای کولتووریی یارییە نەریتییەکان و گرنگیی بەشداریکردنی ژنان لە ھەوڵەکانی پاراستن و بەشداریکردن لەم پراکتیزە میراتییانەدا زیاتر دەبێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://nishtmansi.com/blog/game-decline-cultural-id|سەردێڕ=The Decline of Children's Kurdish Traditional Games and Their Impact on Cultural Identity|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=nishtmansi.com|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250522074516/https://nishtmansi.com/blog/game-decline-cultural-id|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}&lt;/ref&gt;

سەرەڕای ئەوەش، بۆچوونە نەریتییەکان کە ڕەگیان لە پێکھاتەی خێزان و نۆرمە [[دین|دینییەکاندا]] ھەیە، بەردەوامن لە دروستکردنی تەحەددا بۆ بەشداریکردنی ژنان لە وەرزشدا.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Audah |یەکەم=Suha |ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.cnn.com/2013/06/07/world/meast/iraq-women-sport|سەردێڕ=Sporting chance: Iraqi women struggle for a level playing field |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}&lt;/ref&gt; ھەرچەندە قبوڵکردنی کۆمەڵگا سنووردارە، بەڵام وردە وردە بەشداریکردنی ژنان لە وەرزشەکانی وەک تۆپی پێ و [[مستانی|مستانێ]] (بۆکسێن) بەرزبووەتەوە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ گۆڕانکاری لە بەشداریکردن و ئارەزووی گشتی.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.rfi.fr/en/health-and-lifestyle/20230508-iraqi-kurdish-bodybuilder-breaks-down-gender-barriers|سەردێڕ=Iraqi Kurdish bodybuilder breaks down gender barriers |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=RFI |زمان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/b/2663|سەردێڕ=Kurdish Female Bodybuilder Shatters Gender Barriers |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=kurdistanchronicle.com}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==

* [[ژن لە وەرزشدا]]

== سەرچاوەکان ==
&lt;references /&gt;
== خوێندنەوەی زیاتر ==
{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=K. Sharif|یەکەم=Mihemed|سەردێڕ=Folkilorî yariyekanî Kurdewarî|بڵاوکەرەوە=Al-Shimal|ساڵ=١٩٧١|edition=1st|شوێن=[[Kirkuk]], Iraqi Kurdistan|ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=1971|زمان=ku|trans-title=Kurdish Games Folklore}}

== بەستەرە دەرەکییەکان ==

* [https://gov.krd/mocy-en/ ماڵپەڕی فەرمیی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان - وەزارەتی کلتوور و گەنجان]
{{وەرزش لە ئاسیا}}{{شریتی دەروازە|چاند|کۆمەڵگا|کوردستان|ژن|وەرزش|تۆپی پێ}}
[[پۆل:چاندی کوردی]]
[[پۆل:وەرزش]]
[[پۆل:وەرزش لە کوردستان]]</text>
      <sha1>miieupaya0nau2lezs4i0oe32gfrosm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>شاباز زەنانی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>292071</id>
    <revision>
      <id>1578177</id>
      <parentid>1577915</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T20:02:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}}</comment>
      <origin>1578177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="272" sha1="crxgr0s122zhl92q1iv0qxt2lytlh13" xml:space="preserve">{{چەند کێشەیەک|
{{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}
{{ھەتیو|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}
}}
{{سخ|بەتاڵە و واڵایە}}


{{بێپۆل|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</text>
      <sha1>crxgr0s122zhl92q1iv0qxt2lytlh13</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکیپیدیا:ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026</title>
    <ns>4</ns>
    <id>292559</id>
    <revision>
      <id>1578199</id>
      <parentid>1562291</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T10:10:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ravan</username>
        <id>7844</id>
      </contributor>
      <comment>/* خشتەی وتارەکان */</comment>
      <origin>1578199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2896" sha1="0e6se9b89z1783nxcb4lx5c95z0s9l6" xml:space="preserve">{{ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی/سەر}}
'''دەربارەی پرۆژە'''

ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی چالاکیەکی هاوبەشی ئەندامانی گرووپی ویکیمیدیای کوردییە. ئامانجی نووسینی وتار لەسەر بابەتگەلی زانستی جۆراوجۆرە لە سەرانسەری جیهان، بەمەش بابەتەکانی ویکیپیدیای کوردی دەوڵەمەندتر دەکات.
ئامانجی ئیدیتاتۆن، وەرگێڕانی زۆرترین بابەتی زانستی کوالیتی بەرزە بۆ سەر زمانی کوردی. بابەتەکانی نوێ و پێشنیارکراوی لەم خشتەیەی خوارەوەدا هاتووە.
ئیدیتاسۆن لە ١٥ی شوبات تا ١٥ی نیسان بەردەوام دەبێت.

'''خەڵاتەکان'''
خەڵات دەبەخشرێتە ئەو بەکارهێنەرانەی زۆرترین ژمارەی بابەتی تەواو و کوالیتی بەرزیان هەیە بەم شێوەیەی خوارەوە:
* خەڵاتی یەکەم: ١٥٠ دۆلاری ئەمریکی
* خەڵاتی دووەم: ١٠٠ دۆلاری ئەمریکی
* خەڵاتی سێیەم: ٥٠ دۆلاری ئەمریکی

'''تیمی ڕێکخەر'''

* [[بەکارھێنەر:Ravan]]
* [[بەکارھێنەر:Shaween]]

'''بەشداربووان'''

بۆ بەشداریکردن، تکایە ناوی بەکارهێنەرەکەت لە خوارەوە زیاد بکە:
* [[بەکارھێنەر:Ravan]]
* 
* 

'''لیستی وتارەکان'''

== خشتەی وتارەکان ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
! وتار
! وتار لە ویکیی ئینگلیزی
! قەبارەی وتار
! ئەرک بۆ
! ئاستی پەرەپێدان
! ڕەوش
|-
| 
| [[:en:Rootareâ€“Prenzlow_equation|Rootareâ€“Prenzlow_equation]]
| 1004
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:en:Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion|Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion]]
| 1004
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:en:E=MC2_(disambiguation)|E=MC2_]]
| 1005
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:en:Slewing|Slewing]]
| 1007
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:en:Flory_convention|Flory_convention]]
| 1010
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:en:William_Hoffmann_(scientist)|William_Hoffmann_]]
| 1011
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:en:Fragmentation_function|Fragmentation_function]]
| 1011
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:en:Freeze_thaw_resistance|Freeze_thaw_resistance]]
| 1012
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:en:4Pi_STED_microscopy|4Pi_STED_microscopy]]
| 1013
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:en:Bi-hemispherical_reflectance|Bi-hemispherical_reflectance]]
| 1014
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:en:Idealistic_pluralism|Idealistic_pluralism]]
| 1015
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:en:Knudsen_force|Knudsen_force]]
| 1015
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:en:Robin_F._C._Farrow|Robin_F._C._Farrow]]
| 1016
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:en:Irradiation_illusion|Irradiation_illusion]]
| 1016
| 
| 
| 
|-
| 
| [[:en:Lagrangian_analysis|Lagrangian_analysis]]
| 1017
| 
| 
| 
|}</text>
      <sha1>0e6se9b89z1783nxcb4lx5c95z0s9l6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578201</id>
      <parentid>1578199</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T10:48:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ravan</username>
        <id>7844</id>
      </contributor>
      <comment>/* خشتەی وتارەکان */</comment>
      <origin>1578201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3903" sha1="r9gaa3kw2p6i9hj49w8tszl3rjopcze" xml:space="preserve">{{ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی/سەر}}
'''دەربارەی پرۆژە'''

ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی چالاکیەکی هاوبەشی ئەندامانی گرووپی ویکیمیدیای کوردییە. ئامانجی نووسینی وتار لەسەر بابەتگەلی زانستی جۆراوجۆرە لە سەرانسەری جیهان، بەمەش بابەتەکانی ویکیپیدیای کوردی دەوڵەمەندتر دەکات.
ئامانجی ئیدیتاتۆن، وەرگێڕانی زۆرترین بابەتی زانستی کوالیتی بەرزە بۆ سەر زمانی کوردی. بابەتەکانی نوێ و پێشنیارکراوی لەم خشتەیەی خوارەوەدا هاتووە.
ئیدیتاسۆن لە ١٥ی شوبات تا ١٥ی نیسان بەردەوام دەبێت.

'''خەڵاتەکان'''
خەڵات دەبەخشرێتە ئەو بەکارهێنەرانەی زۆرترین ژمارەی بابەتی تەواو و کوالیتی بەرزیان هەیە بەم شێوەیەی خوارەوە:
* خەڵاتی یەکەم: ١٥٠ دۆلاری ئەمریکی
* خەڵاتی دووەم: ١٠٠ دۆلاری ئەمریکی
* خەڵاتی سێیەم: ٥٠ دۆلاری ئەمریکی

'''تیمی ڕێکخەر'''

* [[بەکارھێنەر:Ravan]]
* [[بەکارھێنەر:Shaween]]

'''بەشداربووان'''

بۆ بەشداریکردن، تکایە ناوی بەکارهێنەرەکەت لە خوارەوە زیاد بکە:
* [[بەکارھێنەر:Ravan]]
* 
* 

'''لیستی وتارەکان'''

== خشتەی وتارەکان ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
! وتار
! وتار لە ویکیی ئینگلیزی
! قەبارەی وتار
! ئەرک بۆ
! ئاستی پەرەپێدان
! ڕەوش
|-
| ڕوتارێ هاوکێشەی پرێنزلۆ
| [[:en:Rootareâ€“Prenzlow_equation|Rootareâ€“Prenzlow_equation]]
| 1004
| 
| 
| 
|-
| دابەشبوون و یەکگرتن هەڵسەنگێنراوی جومگە
| [[:en:Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion|Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion]]
| 1004
| 
| 
| 
|-
| سلێوینگ
| [[:en:Slewing|Slewing]]
| 1007
| 
| 
| 
|-
| کۆنفرانسی فلۆری
| [[:en:Flory_convention|Flory_convention]]
| 1010
| 
| 
| 
|-
| ویلیام هۆفمان (زانا)
| [[:en:William_Hoffmann_(scientist)|William_Hoffmann_]]
| 1011
| 
| 
| 
|-
| ئەرکی پارچەپارچەبوون
| [[:en:Fragmentation_function|Fragmentation_function]]
| 1011
| 
| 
| 
|-
| بەرگری لە توانەوەی بەستن
| [[:en:Freeze_thaw_resistance|Freeze_thaw_resistance]]
| 1012
| 
| 
| 
|-
| وردبینی 4Pi STED
| [[:en:4Pi_STED_microscopy|4Pi_STED_microscopy]]
| 1013
| 
| 
| 
|-
| ڕەنگدانەوەی دوو نیوەگۆیی
| [[:en:Bi-hemispherical_reflectance|Bi-hemispherical_reflectance]]
| 1014
| 
| 
| 
|-
| فرەیی ئایدیالیستی
| [[:en:Idealistic_pluralism|Idealistic_pluralism]]
| 1015
| 
| 
| 
|-
| هێزی کنۆدسن
| [[:en:Knudsen_force|Knudsen_force]]
| 1015
| 
| 
| 
|-
| ڕۆبن ئێف سی فارۆ
| [[:en:Robin_F._C._Farrow|Robin_F._C._Farrow]]
| 1016
| 
| 
| 
|-
| وەهمی تیشکدانەوە
| [[:en:Irradiation_illusion|Irradiation_illusion]]
| 1016
| 
| 
| 
|-
| شیکاری لاگرانجی
| [[:en:Lagrangian_analysis|Lagrangian_analysis]]
| 1017
| 
| 
| 
|-
| نۆداری
| [[:en:Nodary|Nodary]]
| 1019
| 
| 
| 
|-
| خاڵی توانەوەی خلیسکان
| [[:en:Slip_melting_point|Slip_melting_point]]
| 1021
| 
| 
| 
|-
| تاقیکردنەوەی NA60
| [[:en:NA60_experiment|NA60_experiment]]
| 1022
| 
| 
| 
|-
| فۆکەسکردنی غاز
| [[:en:Gas_focusing|Gas_focusing]]
| 1022
| 
| 
| 
|-
| کۆلیناسیۆنی کێشراو
| [[:en:Curvature_collineation|Curvature_collineation]]
| 1023
| 
| 
| 
|-
| کریستاڵە گەرمکەرەوەکان
| [[:en:Thermotropic_crystal|Thermotropic_crystal]]
| 1024
| 
| 
| 
|}</text>
      <sha1>r9gaa3kw2p6i9hj49w8tszl3rjopcze</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578207</id>
      <parentid>1578201</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T11:26:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ravan</username>
        <id>7844</id>
      </contributor>
      <comment>/* خشتەی وتارەکان */</comment>
      <origin>1578207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8686" sha1="m5licak83pu5v84ol1kw6mv2iw80yg6" xml:space="preserve">{{ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی/سەر}}
'''دەربارەی پرۆژە'''

ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی چالاکیەکی هاوبەشی ئەندامانی گرووپی ویکیمیدیای کوردییە. ئامانجی نووسینی وتار لەسەر بابەتگەلی زانستی جۆراوجۆرە لە سەرانسەری جیهان، بەمەش بابەتەکانی ویکیپیدیای کوردی دەوڵەمەندتر دەکات.
ئامانجی ئیدیتاتۆن، وەرگێڕانی زۆرترین بابەتی زانستی کوالیتی بەرزە بۆ سەر زمانی کوردی. بابەتەکانی نوێ و پێشنیارکراوی لەم خشتەیەی خوارەوەدا هاتووە.
ئیدیتاسۆن لە ١٥ی شوبات تا ١٥ی نیسان بەردەوام دەبێت.

'''خەڵاتەکان'''
خەڵات دەبەخشرێتە ئەو بەکارهێنەرانەی زۆرترین ژمارەی بابەتی تەواو و کوالیتی بەرزیان هەیە بەم شێوەیەی خوارەوە:
* خەڵاتی یەکەم: ١٥٠ دۆلاری ئەمریکی
* خەڵاتی دووەم: ١٠٠ دۆلاری ئەمریکی
* خەڵاتی سێیەم: ٥٠ دۆلاری ئەمریکی

'''تیمی ڕێکخەر'''

* [[بەکارھێنەر:Ravan]]
* [[بەکارھێنەر:Shaween]]

'''بەشداربووان'''

بۆ بەشداریکردن، تکایە ناوی بەکارهێنەرەکەت لە خوارەوە زیاد بکە:
* [[بەکارھێنەر:Ravan]]
* 
* 

'''لیستی وتارەکان'''

== خشتەی وتارەکان ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
! وتار
! وتار لە ویکیی ئینگلیزی
! قەبارەی وتار
! ئەرک بۆ
! ئاستی پەرەپێدان
! ڕەوش
|-
| ڕوتارێ هاوکێشەی پرێنزلۆ
| [[:en:Rootareâ€“Prenzlow_equation|Rootareâ€“Prenzlow_equation]]
| 1004
| 
| 
| 
|-
| دابەشبوون و یەکگرتن هەڵسەنگێنراوی جومگە
| [[:en:Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion|Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion]]
| 1004
| 
| 
| 
|-
| سلێوینگ
| [[:en:Slewing|Slewing]]
| 1007
| 
| 
| 
|-
| کۆنفرانسی فلۆری
| [[:en:Flory_convention|Flory_convention]]
| 1010
| 
| 
| 
|-
| ویلیام هۆفمان (زانا)
| [[:en:William_Hoffmann_(scientist)|William_Hoffmann_]]
| 1011
| 
| 
| 
|-
| ئەرکی پارچەپارچەبوون
| [[:en:Fragmentation_function|Fragmentation_function]]
| 1011
| 
| 
| 
|-
| بەرگری لە توانەوەی بەستن
| [[:en:Freeze_thaw_resistance|Freeze_thaw_resistance]]
| 1012
| 
| 
| 
|-
| وردبینی 4Pi STED
| [[:en:4Pi_STED_microscopy|4Pi_STED_microscopy]]
| 1013
| 
| 
| 
|-
| ڕەنگدانەوەی دوو نیوەگۆیی
| [[:en:Bi-hemispherical_reflectance|Bi-hemispherical_reflectance]]
| 1014
| 
| 
| 
|-
| فرەیی ئایدیالیستی
| [[:en:Idealistic_pluralism|Idealistic_pluralism]]
| 1015
| 
| 
| 
|-
| هێزی کنۆدسن
| [[:en:Knudsen_force|Knudsen_force]]
| 1015
| 
| 
| 
|-
| ڕۆبن ئێف سی فارۆ
| [[:en:Robin_F._C._Farrow|Robin_F._C._Farrow]]
| 1016
| 
| 
| 
|-
| وەهمی تیشکدانەوە
| [[:en:Irradiation_illusion|Irradiation_illusion]]
| 1016
| 
| 
| 
|-
| شیکاری لاگرانجی
| [[:en:Lagrangian_analysis|Lagrangian_analysis]]
| 1017
| 
| 
| 
|-
| نۆداری
| [[:en:Nodary|Nodary]]
| 1019
| 
| 
| 
|-
| خاڵی توانەوەی خلیسکان
| [[:en:Slip_melting_point|Slip_melting_point]]
| 1021
| 
| 
| 
|-
| تاقیکردنەوەی NA60
| [[:en:NA60_experiment|NA60_experiment]]
| 1022
| 
| 
| 
|-
| فۆکەسکردنی غاز
| [[:en:Gas_focusing|Gas_focusing]]
| 1022
| 
| 
| 
|-
| کۆلیناسیۆنی کێشراو
| [[:en:Curvature_collineation|Curvature_collineation]]
| 1023
| 
| 
| 
|-
| کریستاڵە گەرمکەرەوەکان
| [[:en:Thermotropic_crystal|Thermotropic_crystal]]
| 1024
| 
| 
|
|-
|-
| وەرگری ڕیزبەندی بۆلۆمێتری
| [[:en:Arcminute_Cosmology_Bolometer_Array_Receiver|Arcminute_Cosmology_Bolometer_Array_Receiver]]
| 1030
| 
| 
| 
|-
| پرۆسەی پێشێلکردنی سیمیتری دەگمەن
| [[:en:Rare_Symmetry_Violating_Processes|Rare_Symmetry_Violating_Processes]]
| 1030
| 
| 
| 
|-
| یابلۆنۆڤیت
| [[:en:Yablonovite|Yablonovite]]
| 1032
| 
| 
| 
|-
| ڕیۆسکۆپ
| [[:en:Rheoscope|Rheoscope]]
| 1035
| 
| 
| 
|-
| گێرترود ڕۆگالۆ
| [[:en:Gertrude_Rogallo|Gertrude_Rogallo]]
| 1039
| 
| 
| 
|-
| نایجل بادنێل
| [[:en:Nigel_Badnell|Nigel_Badnell]]
| 1040
| 
| 
| 
|-
| ئاست بەرپەرچدانەوەی
| [[:en:Level_repulsion|Level_repulsion]]
| 1040
| 
| 
| 
|-
| وو- یانگ مۆنۆپۆل
| [[:en:Wuâ€“Yang_monopole|Wuâ€“Yang_monopole]]
| 1040
| 
| 
| 
|-
| ڕادیۆسکۆپ
| [[:en:Radioscope|Radioscope]]
| 1042
| 
| 
| 
|-
| وێنەی ڕاست
| [[:en:Erect_image|Erect_image]]
| 1042
| 
| 
| 
|-
| فراوانبوونی شێ
| [[:en:Moisture_expansion|Moisture_expansion]]
| 1043
| 
| 
| 
|-
| سیندۆ
| [[:en:SINDO|SINDO]]
| 1044
| 
| 
| 
|-
| تیۆری پێوەرەکانی پەلەوەری
| [[:en:Cascading_gauge_theory|Cascading_gauge_theory]]
| 1046
| 
| 
| 
|-
| ویتۆڵد میلێڤسکی
| [[:en:Witold_Milewski|Witold_Milewski]]
| 1047
| 
| 
| 
|-
| کاریگەری PEPS
| [[:en:PEPS_effect|PEPS_effect]]
| 1048
| 
| 
| 
|-
| تیشکی ئاماژە
| [[:en:Reference_beam|Reference_beam]]
| 1049
| 
| 
| 
|-
| فومیتاکا ساتۆ
| [[:en:Fumitaka_Sato|Fumitaka_Sato]]
| 1049
| 
| 
| 
|-
| ناوچەیی و پۆلۆیداڵ
| [[:en:Zonal_and_poloidal|Zonal_and_poloidal]]
| 1049
| 
| 
| 
|-
| ئامێر (یەکە)
| [[:en:Mache_(unit)|Mache_]]
| 1051
| 
| 
| 
|-
| کەمبوونەوەی چەسپاوی
| [[:en:Reduced_viscosity|Reduced_viscosity]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| سیمیتری R
| [[:en:R-symmetry|R-symmetry]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| گروپی گێروچ
| [[:en:Geroch_group|Geroch_group]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| هێزی قەڵەمی ئەکسیاڵی
| [[:en:Axial_pen_force|Axial_pen_force]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| لوسیەن ڤیدی
| [[:en:Lucien_Vidi|Lucien_Vidi]]
| 1055
| 
| 
| 
|-
| ناگاوسیبوون
| [[:en:Non-Gaussianity|Non-Gaussianity]]
| 1057
| 
| 
| 
|-
| هاوکێشەکانی نۆت
| [[:en:Knott's_equations|Knott's_equations]]
| 1059
| 
| 
| 
|-
| دۆخی دەنگدانەوە
| [[:en:Resonator_mode|Resonator_mode]]
| 1059
| 
| 
| 
|-
| بۆری ستراتۆن
| [[:en:Straton_tube|Straton_tube]]
| 1063
| 
| 
| 
|-
| ڕین
| [[:en:Reyn|Reyn]]
| 1063
| 
| 
| 
|-
| لیاو شیجون
| [[:en:Liao_Shijun|Liao_Shijun]]
| 1064
| 
| 
| 
|-
| گێرهارد کراگەر (فەیلەسوف)
| [[:en:Gerhard_KrÃ¼ger_(philosopher)|Gerhard_KrÃ¼ger_]]
| 1065
| 
| 
| 
|-
| سیمێترۆن
| [[:en:Symmetron|Symmetron]]
| 1065
| 
| 
| 
|-
| نزیکبوونەوەی دەنگی
| [[:en:Acoustic_approximation|Acoustic_approximation]]
| 1065
| 
| 
| 
|-
| تاقیکردنەوەی ناوەکی تۆرۆیداڵ فیوژن
| [[:en:Toroidal_Fusion_Core_Experiment|Toroidal_Fusion_Core_Experiment]]
| 1066
| 
| 
| 
|-
| چاودێری شێوەی ڕووداوەکان
| [[:en:Event_shape_observables|Event_shape_observables]]
| 1066
| 
| 
| 
|-
| ڕادیۆمێتەرێکی دەنگی
| [[:en:Acoustic_radiometer|Acoustic_radiometer]]
| 1067
| 
| 
| 
|-
| کارلۆ بێرناردینی (سیاسەتمەدار)
| [[:en:Carlo_Bernardini_(politician)|Carlo_Bernardini_]]
| 1068
| 
| 
| 
|-
| کۆستەر – گواستنەوەی کرۆنیگ
| [[:en:Costerâ€“Kronig_transition|Costerâ€“Kronig_transition]]
| 1070
| 
| 
| 
|-
| ڕادیاتۆری بە مەبەست
| [[:en:Intentional_radiator|Intentional_radiator]]
| 1070
| 
| 
| 
|-
| بروس کۆرک
| [[:en:Bruce_Cork|Bruce_Cork]]
| 1071
| 
| 
| 
|-
| عەدەسەی دیمەنی سروشتی وۆلاستۆن
| [[:en:Wollaston_landscape_lens|Wollaston_landscape_lens]]
| 1071
| 
| 
| 
|-
| گرادێنتەکانی بڵاوبوونەوە
| [[:en:Diffusion_gradient|Diffusion_gradient]]
| 1073
| 
| 
| 
|-
| هایدرۆلیکی بچووک
| [[:en:Miniature_hydraulics|Miniature_hydraulics]]
| 1074
| 
| 
| 
|-
| مایرۆن ساموێل مالکین
| [[:en:Myron_Samuel_Malkin|Myron_Samuel_Malkin]]
| 1074
| 
| 
| 
|-
| ڕیدبێرگ
| [[:en:Rydberg|Rydberg]]
| 1077
| 
| 
| 
|-
| پاکی سپێکتراڵ
| [[:en:Spectral_purity|Spectral_purity]]
| 1078
| 
| 
| 
|-
| لیستی هاوڕێکانی کۆمەڵەی فیزیایی ئەمریکی
| [[:en:List_of_fellows_of_the_American_Physical_Society|List_of_fellows_of_the_American_Physical_Society]]
| 1079
| 
| 
| 
|-
| چەواشەکاری
| [[:en:Stigmatism|Stigmatism]]
| 1080
| 
| 
| 
|}}</text>
      <sha1>m5licak83pu5v84ol1kw6mv2iw80yg6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578208</id>
      <parentid>1578207</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T11:30:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ravan</username>
        <id>7844</id>
      </contributor>
      <comment>/* خشتەی وتارەکان */</comment>
      <origin>1578208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11790" sha1="bln6zmz66vid6j6p4mbrb3l7p8ovy16" xml:space="preserve">{{ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی/سەر}}
'''دەربارەی پرۆژە'''

ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی چالاکیەکی هاوبەشی ئەندامانی گرووپی ویکیمیدیای کوردییە. ئامانجی نووسینی وتار لەسەر بابەتگەلی زانستی جۆراوجۆرە لە سەرانسەری جیهان، بەمەش بابەتەکانی ویکیپیدیای کوردی دەوڵەمەندتر دەکات.
ئامانجی ئیدیتاتۆن، وەرگێڕانی زۆرترین بابەتی زانستی کوالیتی بەرزە بۆ سەر زمانی کوردی. بابەتەکانی نوێ و پێشنیارکراوی لەم خشتەیەی خوارەوەدا هاتووە.
ئیدیتاسۆن لە ١٥ی شوبات تا ١٥ی نیسان بەردەوام دەبێت.

'''خەڵاتەکان'''
خەڵات دەبەخشرێتە ئەو بەکارهێنەرانەی زۆرترین ژمارەی بابەتی تەواو و کوالیتی بەرزیان هەیە بەم شێوەیەی خوارەوە:
* خەڵاتی یەکەم: ١٥٠ دۆلاری ئەمریکی
* خەڵاتی دووەم: ١٠٠ دۆلاری ئەمریکی
* خەڵاتی سێیەم: ٥٠ دۆلاری ئەمریکی

'''تیمی ڕێکخەر'''

* [[بەکارھێنەر:Ravan]]
* [[بەکارھێنەر:Shaween]]

'''بەشداربووان'''

بۆ بەشداریکردن، تکایە ناوی بەکارهێنەرەکەت لە خوارەوە زیاد بکە:
* [[بەکارھێنەر:Ravan]]
* 
* 

'''لیستی وتارەکان'''

== خشتەی وتارەکان ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
! وتار
! وتار لە ویکیی ئینگلیزی
! قەبارەی وتار
! ئەرک بۆ
! ئاستی پەرەپێدان
! ڕەوش
|-
| ڕوتارێ هاوکێشەی پرێنزلۆ
| [[:en:Rootareâ€“Prenzlow_equation|Rootareâ€“Prenzlow_equation]]
| 1004
| 
| 
| 
|-
| دابەشبوون و یەکگرتن هەڵسەنگێنراوی جومگە
| [[:en:Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion|Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion]]
| 1004
| 
| 
| 
|-
| سلێوینگ
| [[:en:Slewing|Slewing]]
| 1007
| 
| 
| 
|-
| کۆنفرانسی فلۆری
| [[:en:Flory_convention|Flory_convention]]
| 1010
| 
| 
| 
|-
| ویلیام هۆفمان (زانا)
| [[:en:William_Hoffmann_(scientist)|William_Hoffmann_]]
| 1011
| 
| 
| 
|-
| ئەرکی پارچەپارچەبوون
| [[:en:Fragmentation_function|Fragmentation_function]]
| 1011
| 
| 
| 
|-
| بەرگری لە توانەوەی بەستن
| [[:en:Freeze_thaw_resistance|Freeze_thaw_resistance]]
| 1012
| 
| 
| 
|-
| وردبینی 4Pi STED
| [[:en:4Pi_STED_microscopy|4Pi_STED_microscopy]]
| 1013
| 
| 
| 
|-
| ڕەنگدانەوەی دوو نیوەگۆیی
| [[:en:Bi-hemispherical_reflectance|Bi-hemispherical_reflectance]]
| 1014
| 
| 
| 
|-
| فرەیی ئایدیالیستی
| [[:en:Idealistic_pluralism|Idealistic_pluralism]]
| 1015
| 
| 
| 
|-
| هێزی کنۆدسن
| [[:en:Knudsen_force|Knudsen_force]]
| 1015
| 
| 
| 
|-
| ڕۆبن ئێف سی فارۆ
| [[:en:Robin_F._C._Farrow|Robin_F._C._Farrow]]
| 1016
| 
| 
| 
|-
| وەهمی تیشکدانەوە
| [[:en:Irradiation_illusion|Irradiation_illusion]]
| 1016
| 
| 
| 
|-
| شیکاری لاگرانجی
| [[:en:Lagrangian_analysis|Lagrangian_analysis]]
| 1017
| 
| 
| 
|-
| نۆداری
| [[:en:Nodary|Nodary]]
| 1019
| 
| 
| 
|-
| خاڵی توانەوەی خلیسکان
| [[:en:Slip_melting_point|Slip_melting_point]]
| 1021
| 
| 
| 
|-
| تاقیکردنەوەی NA60
| [[:en:NA60_experiment|NA60_experiment]]
| 1022
| 
| 
| 
|-
| فۆکەسکردنی غاز
| [[:en:Gas_focusing|Gas_focusing]]
| 1022
| 
| 
| 
|-
| کۆلیناسیۆنی کێشراو
| [[:en:Curvature_collineation|Curvature_collineation]]
| 1023
| 
| 
| 
|-
| کریستاڵە گەرمکەرەوەکان
| [[:en:Thermotropic_crystal|Thermotropic_crystal]]
| 1024
| 
| 
|
|-
|-
| وەرگری ڕیزبەندی بۆلۆمێتری
| [[:en:Arcminute_Cosmology_Bolometer_Array_Receiver|Arcminute_Cosmology_Bolometer_Array_Receiver]]
| 1030
| 
| 
| 
|-
| پرۆسەی پێشێلکردنی سیمیتری دەگمەن
| [[:en:Rare_Symmetry_Violating_Processes|Rare_Symmetry_Violating_Processes]]
| 1030
| 
| 
| 
|-
| یابلۆنۆڤیت
| [[:en:Yablonovite|Yablonovite]]
| 1032
| 
| 
| 
|-
| ڕیۆسکۆپ
| [[:en:Rheoscope|Rheoscope]]
| 1035
| 
| 
| 
|-
| گێرترود ڕۆگالۆ
| [[:en:Gertrude_Rogallo|Gertrude_Rogallo]]
| 1039
| 
| 
| 
|-
| نایجل بادنێل
| [[:en:Nigel_Badnell|Nigel_Badnell]]
| 1040
| 
| 
| 
|-
| ئاست بەرپەرچدانەوەی
| [[:en:Level_repulsion|Level_repulsion]]
| 1040
| 
| 
| 
|-
| وو- یانگ مۆنۆپۆل
| [[:en:Wuâ€“Yang_monopole|Wuâ€“Yang_monopole]]
| 1040
| 
| 
| 
|-
| ڕادیۆسکۆپ
| [[:en:Radioscope|Radioscope]]
| 1042
| 
| 
| 
|-
| وێنەی ڕاست
| [[:en:Erect_image|Erect_image]]
| 1042
| 
| 
| 
|-
| فراوانبوونی شێ
| [[:en:Moisture_expansion|Moisture_expansion]]
| 1043
| 
| 
| 
|-
| سیندۆ
| [[:en:SINDO|SINDO]]
| 1044
| 
| 
| 
|-
| تیۆری پێوەرەکانی پەلەوەری
| [[:en:Cascading_gauge_theory|Cascading_gauge_theory]]
| 1046
| 
| 
| 
|-
| ویتۆڵد میلێڤسکی
| [[:en:Witold_Milewski|Witold_Milewski]]
| 1047
| 
| 
| 
|-
| کاریگەری PEPS
| [[:en:PEPS_effect|PEPS_effect]]
| 1048
| 
| 
| 
|-
| تیشکی ئاماژە
| [[:en:Reference_beam|Reference_beam]]
| 1049
| 
| 
| 
|-
| فومیتاکا ساتۆ
| [[:en:Fumitaka_Sato|Fumitaka_Sato]]
| 1049
| 
| 
| 
|-
| ناوچەیی و پۆلۆیداڵ
| [[:en:Zonal_and_poloidal|Zonal_and_poloidal]]
| 1049
| 
| 
| 
|-
| ئامێر (یەکە)
| [[:en:Mache_(unit)|Mache_]]
| 1051
| 
| 
| 
|-
| کەمبوونەوەی چەسپاوی
| [[:en:Reduced_viscosity|Reduced_viscosity]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| سیمیتری R
| [[:en:R-symmetry|R-symmetry]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| گروپی گێروچ
| [[:en:Geroch_group|Geroch_group]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| هێزی قەڵەمی ئەکسیاڵی
| [[:en:Axial_pen_force|Axial_pen_force]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| لوسیەن ڤیدی
| [[:en:Lucien_Vidi|Lucien_Vidi]]
| 1055
| 
| 
| 
|-
| ناگاوسیبوون
| [[:en:Non-Gaussianity|Non-Gaussianity]]
| 1057
| 
| 
| 
|-
| هاوکێشەکانی نۆت
| [[:en:Knott's_equations|Knott's_equations]]
| 1059
| 
| 
| 
|-
| دۆخی دەنگدانەوە
| [[:en:Resonator_mode|Resonator_mode]]
| 1059
| 
| 
| 
|-
| بۆری ستراتۆن
| [[:en:Straton_tube|Straton_tube]]
| 1063
| 
| 
| 
|-
| ڕین
| [[:en:Reyn|Reyn]]
| 1063
| 
| 
| 
|-
| لیاو شیجون
| [[:en:Liao_Shijun|Liao_Shijun]]
| 1064
| 
| 
| 
|-
| گێرهارد کراگەر (فەیلەسوف)
| [[:en:Gerhard_KrÃ¼ger_(philosopher)|Gerhard_KrÃ¼ger_]]
| 1065
| 
| 
| 
|-
| سیمێترۆن
| [[:en:Symmetron|Symmetron]]
| 1065
| 
| 
| 
|-
| نزیکبوونەوەی دەنگی
| [[:en:Acoustic_approximation|Acoustic_approximation]]
| 1065
| 
| 
| 
|-
| تاقیکردنەوەی ناوەکی تۆرۆیداڵ فیوژن
| [[:en:Toroidal_Fusion_Core_Experiment|Toroidal_Fusion_Core_Experiment]]
| 1066
| 
| 
| 
|-
| چاودێری شێوەی ڕووداوەکان
| [[:en:Event_shape_observables|Event_shape_observables]]
| 1066
| 
| 
| 
|-
| ڕادیۆمێتەرێکی دەنگی
| [[:en:Acoustic_radiometer|Acoustic_radiometer]]
| 1067
| 
| 
| 
|-
| کارلۆ بێرناردینی (سیاسەتمەدار)
| [[:en:Carlo_Bernardini_(politician)|Carlo_Bernardini_]]
| 1068
| 
| 
| 
|-
| کۆستەر – گواستنەوەی کرۆنیگ
| [[:en:Costerâ€“Kronig_transition|Costerâ€“Kronig_transition]]
| 1070
| 
| 
| 
|-
| ڕادیاتۆری بە مەبەست
| [[:en:Intentional_radiator|Intentional_radiator]]
| 1070
| 
| 
| 
|-
| بروس کۆرک
| [[:en:Bruce_Cork|Bruce_Cork]]
| 1071
| 
| 
| 
|-
| عەدەسەی دیمەنی سروشتی وۆلاستۆن
| [[:en:Wollaston_landscape_lens|Wollaston_landscape_lens]]
| 1071
| 
| 
| 
|-
| گرادێنتەکانی بڵاوبوونەوە
| [[:en:Diffusion_gradient|Diffusion_gradient]]
| 1073
| 
| 
| 
|-
| هایدرۆلیکی بچووک
| [[:en:Miniature_hydraulics|Miniature_hydraulics]]
| 1074
| 
| 
| 
|-
| مایرۆن ساموێل مالکین
| [[:en:Myron_Samuel_Malkin|Myron_Samuel_Malkin]]
| 1074
| 
| 
| 
|-
| ڕیدبێرگ
| [[:en:Rydberg|Rydberg]]
| 1077
| 
| 
| 
|-
| پاکی سپێکتراڵ
| [[:en:Spectral_purity|Spectral_purity]]
| 1078
| 
| 
| 
|-
| لیستی هاوڕێکانی کۆمەڵەی فیزیایی ئەمریکی
| [[:en:List_of_fellows_of_the_American_Physical_Society|List_of_fellows_of_the_American_Physical_Society]]
| 1079
| 
| 
| 
|-
| چەواشەکاری
| [[:en:Stigmatism|Stigmatism]]
| 1080
| 
| 
| 
|
|-
| دێنێس بێرنی
| [[:en:DÃ©nes_BerÃ©nyi|DÃ©nes_BerÃ©nyi]]
| 1081
| 
| 
| 
|-
| کارایی سووتانی
| [[:en:Combustion_efficiency|Combustion_efficiency]]
| 1082
| 
| 
| 
|-
| کەمترین ڕووداوی لایەنگری
| [[:en:Minimum_bias_event|Minimum_bias_event]]
| 1085
| 
| 
| 
|-
| کۆمپرێسەری ناتەر
| [[:en:Natterer_compressor|Natterer_compressor]]
| 1086
| 
| 
| 
|-
| فرێسنێل (یەکە)
| [[:en:Fresnel_(unit)|Fresnel_]]
| 1086
| 
| 
| 
|-
| فیزیای حیسابکردن
| [[:en:Physics_of_computation|Physics_of_computation]]
| 1086
| 
| 
| 
|-
| فلتەری فرایزەر
| [[:en:Fraser_filter|Fraser_filter]]
| 1088
| 
| 
| 
|-
| بریل (یەکە)
| [[:en:Bril_(unit)|Bril_]]
| 1091
| 
| 
| 
|-
| پەیمانگای ترزێبیاتۆڤسکی بۆ توێژینەوەی پلەی گەرمی نزم و پێکهاتەی ئەکادیمیای زانستی پۆڵەندا
| [[:en:Trzebiatowski_Institute_of_Low_Temperature_and_Structure_Research_of_the_Polish_Academy_of_Sciences|Trzebiatowski_Institute_of_Low_Temperature_and_Structure_Research_of_the_Polish_Academy_of_Sciences]]
| 1092
| 
| 
| 
|-
| ئایزۆسکالار
| [[:en:Isoscalar|Isoscalar]]
| 1094
| 
| 
| 
|-
| ڕەنگدانەوەی ئاراستەیی-نیوەگۆیی
| [[:en:Directional-hemispherical_reflectance|Directional-hemispherical_reflectance]]
| 1095
| 
| 
| 
|-
| تەمەنی داینامیکی
| [[:en:Dynamical_lifetime|Dynamical_lifetime]]
| 1097
| 
| 
| 
|-
| ماکرۆن (فیزیا)
| [[:en:Macron_(physics)|Macron_]]
| 1098
| 
| 
| 
|-
| ئەندێرس بۆسێروپ
| [[:en:Anders_Boserup|Anders_Boserup]]
| 1104
| 
| 
| 
|-
| کیێل هێنریکسن
| [[:en:Kjell_Henriksen|Kjell_Henriksen]]
| 1104
| 
| 
| 
|-
| تیۆری تێکچوونی کایراڵی باریۆنی قورس
| [[:en:Heavy_baryon_chiral_perturbation_theory|Heavy_baryon_chiral_perturbation_theory]]
| 1104
| 
| 
| 
|-
| دابەشبوونی چوار جەمسەری
| [[:en:Quadrupole_splitting|Quadrupole_splitting]]
| 1107
| 
| 
| 
|-
| فرۆیسارت بەستراوەتەوە
| [[:en:Froissart_bound|Froissart_bound]]
| 1108
| 
| 
| 
|-
| ئەلبرێخت ئاڵتما
| [[:en:Albrecht_Altma|Albrecht_Altma]]
| 1109
| 
| 
| 
|-
| کۆشکی شۆک
| [[:en:Shock_stall|Shock_stall]]
| 1109
| 
| 
| 
|-
| بڵاوبوونەوەی پێچەوانە
| [[:en:Reverse_diffusion|Reverse_diffusion]]
| 1109
| 
| 
| 
|-
| زیرەکی تیشکی
| [[:en:Radiation_intelligence|Radiation_intelligence]]
| 1111
| 
| 
| 
|-
| مەیدانی ڤێکتەری هۆمۆتێتیک
| [[:en:Homothetic_vector_field|Homothetic_vector_field]]
| 1111
| 
| 
| 
|-
| دامەزراوەی زانستی ئەتۆمی فیوژن
| [[:en:Fusion_Nuclear_Science_Facility|Fusion_Nuclear_Science_Facility]]
| 1112
| 
| 
| 
|-
| نیکۆلای شاکورا
| [[:en:Nikolai_Shakura|Nikolai_Shakura]]
| 1112
| 
| 
| 
|-
| دوو جەمسەری (ناڕوونی)
| [[:en:Dipole_(disambiguation)|Dipole_]]
| 1113
| 
| 
| 
|-
| ئۆپەراتۆری دەنگ
| [[:en:Volume_operator|Volume_operator]]
| 1113
| 
| 
| }</text>
      <sha1>bln6zmz66vid6j6p4mbrb3l7p8ovy16</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578209</id>
      <parentid>1578208</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T11:30:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ravan</username>
        <id>7844</id>
      </contributor>
      <origin>1578209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11789" sha1="o3asks5y6ha549fdzsut8yav3d3hqcv" xml:space="preserve">{{ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی/سەر}}
'''دەربارەی پرۆژە'''

ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی چالاکیەکی هاوبەشی ئەندامانی گرووپی ویکیمیدیای کوردییە. ئامانجی نووسینی وتار لەسەر بابەتگەلی زانستی جۆراوجۆرە لە سەرانسەری جیهان، بەمەش بابەتەکانی ویکیپیدیای کوردی دەوڵەمەندتر دەکات.
ئامانجی ئیدیتاتۆن، وەرگێڕانی زۆرترین بابەتی زانستی کوالیتی بەرزە بۆ سەر زمانی کوردی. بابەتەکانی نوێ و پێشنیارکراوی لەم خشتەیەی خوارەوەدا هاتووە.
ئیدیتاسۆن لە ١٥ی شوبات تا ١٥ی نیسان بەردەوام دەبێت.

'''خەڵاتەکان'''
خەڵات دەبەخشرێتە ئەو بەکارهێنەرانەی زۆرترین ژمارەی بابەتی تەواو و کوالیتی بەرزیان هەیە بەم شێوەیەی خوارەوە:
* خەڵاتی یەکەم: ١٥٠ دۆلاری ئەمریکی
* خەڵاتی دووەم: ١٠٠ دۆلاری ئەمریکی
* خەڵاتی سێیەم: ٥٠ دۆلاری ئەمریکی

'''تیمی ڕێکخەر'''

* [[بەکارھێنەر:Ravan]]
* [[بەکارھێنەر:Shaween]]

'''بەشداربووان'''

بۆ بەشداریکردن، تکایە ناوی بەکارهێنەرەکەت لە خوارەوە زیاد بکە:
* [[بەکارھێنەر:Ravan]]
* 
* 

'''لیستی وتارەکان'''

== خشتەی وتارەکان ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
! وتار
! وتار لە ویکیی ئینگلیزی
! قەبارەی وتار
! ئەرک بۆ
! ئاستی پەرەپێدان
! ڕەوش
|-
| ڕوتارێ هاوکێشەی پرێنزلۆ
| [[:en:Rootareâ€“Prenzlow_equation|Rootareâ€“Prenzlow_equation]]
| 1004
| 
| 
| 
|-
| دابەشبوون و یەکگرتن هەڵسەنگێنراوی جومگە
| [[:en:Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion|Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion]]
| 1004
| 
| 
| 
|-
| سلێوینگ
| [[:en:Slewing|Slewing]]
| 1007
| 
| 
| 
|-
| کۆنفرانسی فلۆری
| [[:en:Flory_convention|Flory_convention]]
| 1010
| 
| 
| 
|-
| ویلیام هۆفمان (زانا)
| [[:en:William_Hoffmann_(scientist)|William_Hoffmann_]]
| 1011
| 
| 
| 
|-
| ئەرکی پارچەپارچەبوون
| [[:en:Fragmentation_function|Fragmentation_function]]
| 1011
| 
| 
| 
|-
| بەرگری لە توانەوەی بەستن
| [[:en:Freeze_thaw_resistance|Freeze_thaw_resistance]]
| 1012
| 
| 
| 
|-
| وردبینی 4Pi STED
| [[:en:4Pi_STED_microscopy|4Pi_STED_microscopy]]
| 1013
| 
| 
| 
|-
| ڕەنگدانەوەی دوو نیوەگۆیی
| [[:en:Bi-hemispherical_reflectance|Bi-hemispherical_reflectance]]
| 1014
| 
| 
| 
|-
| فرەیی ئایدیالیستی
| [[:en:Idealistic_pluralism|Idealistic_pluralism]]
| 1015
| 
| 
| 
|-
| هێزی کنۆدسن
| [[:en:Knudsen_force|Knudsen_force]]
| 1015
| 
| 
| 
|-
| ڕۆبن ئێف سی فارۆ
| [[:en:Robin_F._C._Farrow|Robin_F._C._Farrow]]
| 1016
| 
| 
| 
|-
| وەهمی تیشکدانەوە
| [[:en:Irradiation_illusion|Irradiation_illusion]]
| 1016
| 
| 
| 
|-
| شیکاری لاگرانجی
| [[:en:Lagrangian_analysis|Lagrangian_analysis]]
| 1017
| 
| 
| 
|-
| نۆداری
| [[:en:Nodary|Nodary]]
| 1019
| 
| 
| 
|-
| خاڵی توانەوەی خلیسکان
| [[:en:Slip_melting_point|Slip_melting_point]]
| 1021
| 
| 
| 
|-
| تاقیکردنەوەی NA60
| [[:en:NA60_experiment|NA60_experiment]]
| 1022
| 
| 
| 
|-
| فۆکەسکردنی غاز
| [[:en:Gas_focusing|Gas_focusing]]
| 1022
| 
| 
| 
|-
| کۆلیناسیۆنی کێشراو
| [[:en:Curvature_collineation|Curvature_collineation]]
| 1023
| 
| 
| 
|-
| کریستاڵە گەرمکەرەوەکان
| [[:en:Thermotropic_crystal|Thermotropic_crystal]]
| 1024
| 
| 
|
|-
|-
| وەرگری ڕیزبەندی بۆلۆمێتری
| [[:en:Arcminute_Cosmology_Bolometer_Array_Receiver|Arcminute_Cosmology_Bolometer_Array_Receiver]]
| 1030
| 
| 
| 
|-
| پرۆسەی پێشێلکردنی سیمیتری دەگمەن
| [[:en:Rare_Symmetry_Violating_Processes|Rare_Symmetry_Violating_Processes]]
| 1030
| 
| 
| 
|-
| یابلۆنۆڤیت
| [[:en:Yablonovite|Yablonovite]]
| 1032
| 
| 
| 
|-
| ڕیۆسکۆپ
| [[:en:Rheoscope|Rheoscope]]
| 1035
| 
| 
| 
|-
| گێرترود ڕۆگالۆ
| [[:en:Gertrude_Rogallo|Gertrude_Rogallo]]
| 1039
| 
| 
| 
|-
| نایجل بادنێل
| [[:en:Nigel_Badnell|Nigel_Badnell]]
| 1040
| 
| 
| 
|-
| ئاست بەرپەرچدانەوەی
| [[:en:Level_repulsion|Level_repulsion]]
| 1040
| 
| 
| 
|-
| وو- یانگ مۆنۆپۆل
| [[:en:Wuâ€“Yang_monopole|Wuâ€“Yang_monopole]]
| 1040
| 
| 
| 
|-
| ڕادیۆسکۆپ
| [[:en:Radioscope|Radioscope]]
| 1042
| 
| 
| 
|-
| وێنەی ڕاست
| [[:en:Erect_image|Erect_image]]
| 1042
| 
| 
| 
|-
| فراوانبوونی شێ
| [[:en:Moisture_expansion|Moisture_expansion]]
| 1043
| 
| 
| 
|-
| سیندۆ
| [[:en:SINDO|SINDO]]
| 1044
| 
| 
| 
|-
| تیۆری پێوەرەکانی پەلەوەری
| [[:en:Cascading_gauge_theory|Cascading_gauge_theory]]
| 1046
| 
| 
| 
|-
| ویتۆڵد میلێڤسکی
| [[:en:Witold_Milewski|Witold_Milewski]]
| 1047
| 
| 
| 
|-
| کاریگەری PEPS
| [[:en:PEPS_effect|PEPS_effect]]
| 1048
| 
| 
| 
|-
| تیشکی ئاماژە
| [[:en:Reference_beam|Reference_beam]]
| 1049
| 
| 
| 
|-
| فومیتاکا ساتۆ
| [[:en:Fumitaka_Sato|Fumitaka_Sato]]
| 1049
| 
| 
| 
|-
| ناوچەیی و پۆلۆیداڵ
| [[:en:Zonal_and_poloidal|Zonal_and_poloidal]]
| 1049
| 
| 
| 
|-
| ئامێر (یەکە)
| [[:en:Mache_(unit)|Mache_]]
| 1051
| 
| 
| 
|-
| کەمبوونەوەی چەسپاوی
| [[:en:Reduced_viscosity|Reduced_viscosity]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| سیمیتری R
| [[:en:R-symmetry|R-symmetry]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| گروپی گێروچ
| [[:en:Geroch_group|Geroch_group]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| هێزی قەڵەمی ئەکسیاڵی
| [[:en:Axial_pen_force|Axial_pen_force]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| لوسیەن ڤیدی
| [[:en:Lucien_Vidi|Lucien_Vidi]]
| 1055
| 
| 
| 
|-
| ناگاوسیبوون
| [[:en:Non-Gaussianity|Non-Gaussianity]]
| 1057
| 
| 
| 
|-
| هاوکێشەکانی نۆت
| [[:en:Knott's_equations|Knott's_equations]]
| 1059
| 
| 
| 
|-
| دۆخی دەنگدانەوە
| [[:en:Resonator_mode|Resonator_mode]]
| 1059
| 
| 
| 
|-
| بۆری ستراتۆن
| [[:en:Straton_tube|Straton_tube]]
| 1063
| 
| 
| 
|-
| ڕین
| [[:en:Reyn|Reyn]]
| 1063
| 
| 
| 
|-
| لیاو شیجون
| [[:en:Liao_Shijun|Liao_Shijun]]
| 1064
| 
| 
| 
|-
| گێرهارد کراگەر (فەیلەسوف)
| [[:en:Gerhard_KrÃ¼ger_(philosopher)|Gerhard_KrÃ¼ger_]]
| 1065
| 
| 
| 
|-
| سیمێترۆن
| [[:en:Symmetron|Symmetron]]
| 1065
| 
| 
| 
|-
| نزیکبوونەوەی دەنگی
| [[:en:Acoustic_approximation|Acoustic_approximation]]
| 1065
| 
| 
| 
|-
| تاقیکردنەوەی ناوەکی تۆرۆیداڵ فیوژن
| [[:en:Toroidal_Fusion_Core_Experiment|Toroidal_Fusion_Core_Experiment]]
| 1066
| 
| 
| 
|-
| چاودێری شێوەی ڕووداوەکان
| [[:en:Event_shape_observables|Event_shape_observables]]
| 1066
| 
| 
| 
|-
| ڕادیۆمێتەرێکی دەنگی
| [[:en:Acoustic_radiometer|Acoustic_radiometer]]
| 1067
| 
| 
| 
|-
| کارلۆ بێرناردینی (سیاسەتمەدار)
| [[:en:Carlo_Bernardini_(politician)|Carlo_Bernardini_]]
| 1068
| 
| 
| 
|-
| کۆستەر – گواستنەوەی کرۆنیگ
| [[:en:Costerâ€“Kronig_transition|Costerâ€“Kronig_transition]]
| 1070
| 
| 
| 
|-
| ڕادیاتۆری بە مەبەست
| [[:en:Intentional_radiator|Intentional_radiator]]
| 1070
| 
| 
| 
|-
| بروس کۆرک
| [[:en:Bruce_Cork|Bruce_Cork]]
| 1071
| 
| 
| 
|-
| عەدەسەی دیمەنی سروشتی وۆلاستۆن
| [[:en:Wollaston_landscape_lens|Wollaston_landscape_lens]]
| 1071
| 
| 
| 
|-
| گرادێنتەکانی بڵاوبوونەوە
| [[:en:Diffusion_gradient|Diffusion_gradient]]
| 1073
| 
| 
| 
|-
| هایدرۆلیکی بچووک
| [[:en:Miniature_hydraulics|Miniature_hydraulics]]
| 1074
| 
| 
| 
|-
| مایرۆن ساموێل مالکین
| [[:en:Myron_Samuel_Malkin|Myron_Samuel_Malkin]]
| 1074
| 
| 
| 
|-
| ڕیدبێرگ
| [[:en:Rydberg|Rydberg]]
| 1077
| 
| 
| 
|-
| پاکی سپێکتراڵ
| [[:en:Spectral_purity|Spectral_purity]]
| 1078
| 
| 
| 
|-
| لیستی هاوڕێکانی کۆمەڵەی فیزیایی ئەمریکی
| [[:en:List_of_fellows_of_the_American_Physical_Society|List_of_fellows_of_the_American_Physical_Society]]
| 1079
| 
| 
| 
|-
| چەواشەکاری
| [[:en:Stigmatism|Stigmatism]]
| 1080
| 
| 
| 
|
|-
| دێنێس بێرنی
| [[:en:DÃ©nes_BerÃ©nyi|DÃ©nes_BerÃ©nyi]]
| 1081
| 
| 
| 
|-
| کارایی سووتانی
| [[:en:Combustion_efficiency|Combustion_efficiency]]
| 1082
| 
| 
| 
|-
| کەمترین ڕووداوی لایەنگری
| [[:en:Minimum_bias_event|Minimum_bias_event]]
| 1085
| 
| 
| 
|-
| کۆمپرێسەری ناتەر
| [[:en:Natterer_compressor|Natterer_compressor]]
| 1086
| 
| 
| 
|-
| فرێسنێل (یەکە)
| [[:en:Fresnel_(unit)|Fresnel_]]
| 1086
| 
| 
| 
|-
| فیزیای حیسابکردن
| [[:en:Physics_of_computation|Physics_of_computation]]
| 1086
| 
| 
| 
|-
| فلتەری فرایزەر
| [[:en:Fraser_filter|Fraser_filter]]
| 1088
| 
| 
| 
|-
| بریل (یەکە)
| [[:en:Bril_(unit)|Bril_]]
| 1091
| 
| 
| 
|-
| پەیمانگای ترزێبیاتۆڤسکی بۆ توێژینەوەی پلەی گەرمی نزم و پێکهاتەی ئەکادیمیای زانستی پۆڵەندا
| [[:en:Trzebiatowski_Institute_of_Low_Temperature_and_Structure_Research_of_the_Polish_Academy_of_Sciences|Trzebiatowski_Institute_of_Low_Temperature_and_Structure_Research_of_the_Polish_Academy_of_Sciences]]
| 1092
| 
| 
| 
|-
| ئایزۆسکالار
| [[:en:Isoscalar|Isoscalar]]
| 1094
| 
| 
| 
|-
| ڕەنگدانەوەی ئاراستەیی-نیوەگۆیی
| [[:en:Directional-hemispherical_reflectance|Directional-hemispherical_reflectance]]
| 1095
| 
| 
| 
|-
| تەمەنی داینامیکی
| [[:en:Dynamical_lifetime|Dynamical_lifetime]]
| 1097
| 
| 
| 
|-
| ماکرۆن (فیزیا)
| [[:en:Macron_(physics)|Macron_]]
| 1098
| 
| 
| 
|-
| ئەندێرس بۆسێروپ
| [[:en:Anders_Boserup|Anders_Boserup]]
| 1104
| 
| 
| 
|-
| کیێل هێنریکسن
| [[:en:Kjell_Henriksen|Kjell_Henriksen]]
| 1104
| 
| 
| 
|-
| تیۆری تێکچوونی کایراڵی باریۆنی قورس
| [[:en:Heavy_baryon_chiral_perturbation_theory|Heavy_baryon_chiral_perturbation_theory]]
| 1104
| 
| 
| 
|-
| دابەشبوونی چوار جەمسەری
| [[:en:Quadrupole_splitting|Quadrupole_splitting]]
| 1107
| 
| 
| 
|-
| فرۆیسارت بەستراوەتەوە
| [[:en:Froissart_bound|Froissart_bound]]
| 1108
| 
| 
| 
|-
| ئەلبرێخت ئاڵتما
| [[:en:Albrecht_Altma|Albrecht_Altma]]
| 1109
| 
| 
| 
|-
| کۆشکی شۆک
| [[:en:Shock_stall|Shock_stall]]
| 1109
| 
| 
| 
|-
| بڵاوبوونەوەی پێچەوانە
| [[:en:Reverse_diffusion|Reverse_diffusion]]
| 1109
| 
| 
| 
|-
| زیرەکی تیشکی
| [[:en:Radiation_intelligence|Radiation_intelligence]]
| 1111
| 
| 
| 
|-
| مەیدانی ڤێکتەری هۆمۆتێتیک
| [[:en:Homothetic_vector_field|Homothetic_vector_field]]
| 1111
| 
| 
| 
|-
| دامەزراوەی زانستی ئەتۆمی فیوژن
| [[:en:Fusion_Nuclear_Science_Facility|Fusion_Nuclear_Science_Facility]]
| 1112
| 
| 
| 
|-
| نیکۆلای شاکورا
| [[:en:Nikolai_Shakura|Nikolai_Shakura]]
| 1112
| 
| 
| 
|-
| دوو جەمسەری (ناڕوونی)
| [[:en:Dipole_(disambiguation)|Dipole_]]
| 1113
| 
| 
| 
|-
| ئۆپەراتۆری دەنگ
| [[:en:Volume_operator|Volume_operator]]
| 1113
| 
| 
|}</text>
      <sha1>o3asks5y6ha549fdzsut8yav3d3hqcv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578212</id>
      <parentid>1578209</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T11:49:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ravan</username>
        <id>7844</id>
      </contributor>
      <comment>/* خشتەی وتارەکان */</comment>
      <origin>1578212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11647" sha1="o965010j15dk3dhijbpuqtuhun16ju5" xml:space="preserve">{{ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی/سەر}}
'''دەربارەی پرۆژە'''

ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی چالاکیەکی هاوبەشی ئەندامانی گرووپی ویکیمیدیای کوردییە. ئامانجی نووسینی وتار لەسەر بابەتگەلی زانستی جۆراوجۆرە لە سەرانسەری جیهان، بەمەش بابەتەکانی ویکیپیدیای کوردی دەوڵەمەندتر دەکات.
ئامانجی ئیدیتاتۆن، وەرگێڕانی زۆرترین بابەتی زانستی کوالیتی بەرزە بۆ سەر زمانی کوردی. بابەتەکانی نوێ و پێشنیارکراوی لەم خشتەیەی خوارەوەدا هاتووە.
ئیدیتاسۆن لە ١٥ی شوبات تا ١٥ی نیسان بەردەوام دەبێت.

'''خەڵاتەکان'''
خەڵات دەبەخشرێتە ئەو بەکارهێنەرانەی زۆرترین ژمارەی بابەتی تەواو و کوالیتی بەرزیان هەیە بەم شێوەیەی خوارەوە:
* خەڵاتی یەکەم: ١٥٠ دۆلاری ئەمریکی
* خەڵاتی دووەم: ١٠٠ دۆلاری ئەمریکی
* خەڵاتی سێیەم: ٥٠ دۆلاری ئەمریکی

'''تیمی ڕێکخەر'''

* [[بەکارھێنەر:Ravan]]
* [[بەکارھێنەر:Shaween]]

'''بەشداربووان'''

بۆ بەشداریکردن، تکایە ناوی بەکارهێنەرەکەت لە خوارەوە زیاد بکە:
* [[بەکارھێنەر:Ravan]]
* 
* 

'''لیستی وتارەکان'''

== خشتەی وتارەکان ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
! وتار
! وتار لە ویکیی ئینگلیزی
! قەبارەی وتار
! ئەرک بۆ
! ئاستی پەرەپێدان
! ڕەوش
|-
| دابەشبوون و یەکگرتن هەڵسەنگێنراوی جومگە
| [[:en:Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion|Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion]]
| 1004
| 
| 
| 
|-
| سلێوینگ
| [[:en:Slewing|Slewing]]
| 1007
| 
| 
| 
|-
| کۆنفرانسی فلۆری
| [[:en:Flory_convention|Flory_convention]]
| 1010
| 
| 
| 
|-
| ویلیام هۆفمان (زانا)
| [[:en:William_Hoffmann_(scientist)|William_Hoffmann_]]
| 1011
| 
| 
| 
|-
| ئەرکی پارچەپارچەبوون
| [[:en:Fragmentation_function|Fragmentation_function]]
| 1011
| 
| 
| 
|-
| بەرگری لە توانەوەی بەستن
| [[:en:Freeze_thaw_resistance|Freeze_thaw_resistance]]
| 1012
| 
| 
| 
|-
| وردبینی 4Pi STED
| [[:en:4Pi_STED_microscopy|4Pi_STED_microscopy]]
| 1013
| 
| 
| 
|-
| ڕەنگدانەوەی دوو نیوەگۆیی
| [[:en:Bi-hemispherical_reflectance|Bi-hemispherical_reflectance]]
| 1014
| 
| 
| 
|-
| فرەیی ئایدیالیستی
| [[:en:Idealistic_pluralism|Idealistic_pluralism]]
| 1015
| 
| 
| 
|-
| هێزی کنۆدسن
| [[:en:Knudsen_force|Knudsen_force]]
| 1015
| 
| 
| 
|-
| ڕۆبن ئێف سی فارۆ
| [[:en:Robin_F._C._Farrow|Robin_F._C._Farrow]]
| 1016
| 
| 
| 
|-
| وەهمی تیشکدانەوە
| [[:en:Irradiation_illusion|Irradiation_illusion]]
| 1016
| 
| 
| 
|-
| شیکاری لاگرانجی
| [[:en:Lagrangian_analysis|Lagrangian_analysis]]
| 1017
| 
| 
| 
|-
| نۆداری
| [[:en:Nodary|Nodary]]
| 1019
| 
| 
| 
|-
| خاڵی توانەوەی خلیسکان
| [[:en:Slip_melting_point|Slip_melting_point]]
| 1021
| 
| 
| 
|-
| تاقیکردنەوەی NA60
| [[:en:NA60_experiment|NA60_experiment]]
| 1022
| 
| 
| 
|-
| فۆکەسکردنی غاز
| [[:en:Gas_focusing|Gas_focusing]]
| 1022
| 
| 
| 
|-
| کۆلیناسیۆنی کێشراو
| [[:en:Curvature_collineation|Curvature_collineation]]
| 1023
| 
| 
| 
|-
| کریستاڵە گەرمکەرەوەکان
| [[:en:Thermotropic_crystal|Thermotropic_crystal]]
| 1024
| 
| 
|
|-
|-
| وەرگری ڕیزبەندی بۆلۆمێتری
| [[:en:Arcminute_Cosmology_Bolometer_Array_Receiver|Arcminute_Cosmology_Bolometer_Array_Receiver]]
| 1030
| 
| 
| 
|-
| پرۆسەی پێشێلکردنی سیمیتری دەگمەن
| [[:en:Rare_Symmetry_Violating_Processes|Rare_Symmetry_Violating_Processes]]
| 1030
| 
| 
| 
|-
| یابلۆنۆڤیت
| [[:en:Yablonovite|Yablonovite]]
| 1032
| 
| 
| 
|-
| ڕیۆسکۆپ
| [[:en:Rheoscope|Rheoscope]]
| 1035
| 
| 
| 
|-
| گێرترود ڕۆگالۆ
| [[:en:Gertrude_Rogallo|Gertrude_Rogallo]]
| 1039
| 
| 
| 
|-
| نایجل بادنێل
| [[:en:Nigel_Badnell|Nigel_Badnell]]
| 1040
| 
| 
| 
|-
| ئاست بەرپەرچدانەوەی
| [[:en:Level_repulsion|Level_repulsion]]
| 1040
| 
| 
| 
|-
| وو- یانگ مۆنۆپۆل
| [[:en:Wuâ€“Yang_monopole|Wuâ€“Yang_monopole]]
| 1040
| 
| 
| 
|-
| ڕادیۆسکۆپ
| [[:en:Radioscope|Radioscope]]
| 1042
| 
| 
| 
|-
| وێنەی ڕاست
| [[:en:Erect_image|Erect_image]]
| 1042
| 
| 
| 
|-
| فراوانبوونی شێ
| [[:en:Moisture_expansion|Moisture_expansion]]
| 1043
| 
| 
| 
|-
| سیندۆ
| [[:en:SINDO|SINDO]]
| 1044
| 
| 
| 
|-
| تیۆری پێوەرەکانی پەلەوەری
| [[:en:Cascading_gauge_theory|Cascading_gauge_theory]]
| 1046
| 
| 
| 
|-
| ویتۆڵد میلێڤسکی
| [[:en:Witold_Milewski|Witold_Milewski]]
| 1047
| 
| 
| 
|-
| کاریگەری PEPS
| [[:en:PEPS_effect|PEPS_effect]]
| 1048
| 
| 
| 
|-
| تیشکی ئاماژە
| [[:en:Reference_beam|Reference_beam]]
| 1049
| 
| 
| 
|-
| فومیتاکا ساتۆ
| [[:en:Fumitaka_Sato|Fumitaka_Sato]]
| 1049
| 
| 
| 
|-
| ناوچەیی و پۆلۆیداڵ
| [[:en:Zonal_and_poloidal|Zonal_and_poloidal]]
| 1049
| 
| 
| 
|-
| ئامێر (یەکە)
| [[:en:Mache_(unit)|Mache_]]
| 1051
| 
| 
| 
|-
| کەمبوونەوەی چەسپاوی
| [[:en:Reduced_viscosity|Reduced_viscosity]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| سیمیتری R
| [[:en:R-symmetry|R-symmetry]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| گروپی گێروچ
| [[:en:Geroch_group|Geroch_group]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| هێزی قەڵەمی ئەکسیاڵی
| [[:en:Axial_pen_force|Axial_pen_force]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| لوسیەن ڤیدی
| [[:en:Lucien_Vidi|Lucien_Vidi]]
| 1055
| 
| 
| 
|-
| ناگاوسیبوون
| [[:en:Non-Gaussianity|Non-Gaussianity]]
| 1057
| 
| 
| 
|-
| هاوکێشەکانی نۆت
| [[:en:Knott's_equations|Knott's_equations]]
| 1059
| 
| 
| 
|-
| دۆخی دەنگدانەوە
| [[:en:Resonator_mode|Resonator_mode]]
| 1059
| 
| 
| 
|-
| بۆری ستراتۆن
| [[:en:Straton_tube|Straton_tube]]
| 1063
| 
| 
| 
|-
| ڕین
| [[:en:Reyn|Reyn]]
| 1063
| 
| 
| 
|-
| لیاو شیجون
| [[:en:Liao_Shijun|Liao_Shijun]]
| 1064
| 
| 
| 
|-
| گێرهارد کراگەر (فەیلەسوف)
| [[:en:Gerhard_KrÃ¼ger_(philosopher)|Gerhard_KrÃ¼ger_]]
| 1065
| 
| 
| 
|-
| سیمێترۆن
| [[:en:Symmetron|Symmetron]]
| 1065
| 
| 
| 
|-
| نزیکبوونەوەی دەنگی
| [[:en:Acoustic_approximation|Acoustic_approximation]]
| 1065
| 
| 
| 
|-
| تاقیکردنەوەی ناوەکی تۆرۆیداڵ فیوژن
| [[:en:Toroidal_Fusion_Core_Experiment|Toroidal_Fusion_Core_Experiment]]
| 1066
| 
| 
| 
|-
| چاودێری شێوەی ڕووداوەکان
| [[:en:Event_shape_observables|Event_shape_observables]]
| 1066
| 
| 
| 
|-
| ڕادیۆمێتەرێکی دەنگی
| [[:en:Acoustic_radiometer|Acoustic_radiometer]]
| 1067
| 
| 
| 
|-
| کارلۆ بێرناردینی (سیاسەتمەدار)
| [[:en:Carlo_Bernardini_(politician)|Carlo_Bernardini_]]
| 1068
| 
| 
| 
|-
| کۆستەر – گواستنەوەی کرۆنیگ
| [[:en:Costerâ€“Kronig_transition|Costerâ€“Kronig_transition]]
| 1070
| 
| 
| 
|-
| ڕادیاتۆری بە مەبەست
| [[:en:Intentional_radiator|Intentional_radiator]]
| 1070
| 
| 
| 
|-
| بروس کۆرک
| [[:en:Bruce_Cork|Bruce_Cork]]
| 1071
| 
| 
| 
|-
| عەدەسەی دیمەنی سروشتی وۆلاستۆن
| [[:en:Wollaston_landscape_lens|Wollaston_landscape_lens]]
| 1071
| 
| 
| 
|-
| گرادێنتەکانی بڵاوبوونەوە
| [[:en:Diffusion_gradient|Diffusion_gradient]]
| 1073
| 
| 
| 
|-
| هایدرۆلیکی بچووک
| [[:en:Miniature_hydraulics|Miniature_hydraulics]]
| 1074
| 
| 
| 
|-
| مایرۆن ساموێل مالکین
| [[:en:Myron_Samuel_Malkin|Myron_Samuel_Malkin]]
| 1074
| 
| 
| 
|-
| ڕیدبێرگ
| [[:en:Rydberg|Rydberg]]
| 1077
| 
| 
| 
|-
| پاکی سپێکتراڵ
| [[:en:Spectral_purity|Spectral_purity]]
| 1078
| 
| 
| 
|-
| لیستی هاوڕێکانی کۆمەڵەی فیزیایی ئەمریکی
| [[:en:List_of_fellows_of_the_American_Physical_Society|List_of_fellows_of_the_American_Physical_Society]]
| 1079
| 
| 
| 
|-
| چەواشەکاری
| [[:en:Stigmatism|Stigmatism]]
| 1080
| 
| 
| 
|
|-
| دێنێس بێرنی
| [[:en:DÃ©nes_BerÃ©nyi|DÃ©nes_BerÃ©nyi]]
| 1081
| 
| 
| 
|-
| کارایی سووتانی
| [[:en:Combustion_efficiency|Combustion_efficiency]]
| 1082
| 
| 
| 
|-
| کەمترین ڕووداوی لایەنگری
| [[:en:Minimum_bias_event|Minimum_bias_event]]
| 1085
| 
| 
| 
|-
| کۆمپرێسەری ناتەر
| [[:en:Natterer_compressor|Natterer_compressor]]
| 1086
| 
| 
| 
|-
| فرێسنێل (یەکە)
| [[:en:Fresnel_(unit)|Fresnel_]]
| 1086
| 
| 
| 
|-
| فیزیای حیسابکردن
| [[:en:Physics_of_computation|Physics_of_computation]]
| 1086
| 
| 
| 
|-
| فلتەری فرایزەر
| [[:en:Fraser_filter|Fraser_filter]]
| 1088
| 
| 
| 
|-
| بریل (یەکە)
| [[:en:Bril_(unit)|Bril_]]
| 1091
| 
| 
| 
|-
| پەیمانگای ترزێبیاتۆڤسکی بۆ توێژینەوەی پلەی گەرمی نزم و پێکهاتەی ئەکادیمیای زانستی پۆڵەندا
| [[:en:Trzebiatowski_Institute_of_Low_Temperature_and_Structure_Research_of_the_Polish_Academy_of_Sciences|Trzebiatowski_Institute_of_Low_Temperature_and_Structure_Research_of_the_Polish_Academy_of_Sciences]]
| 1092
| 
| 
| 
|-
| ئایزۆسکالار
| [[:en:Isoscalar|Isoscalar]]
| 1094
| 
| 
| 
|-
| ڕەنگدانەوەی ئاراستەیی-نیوەگۆیی
| [[:en:Directional-hemispherical_reflectance|Directional-hemispherical_reflectance]]
| 1095
| 
| 
| 
|-
| تەمەنی داینامیکی
| [[:en:Dynamical_lifetime|Dynamical_lifetime]]
| 1097
| 
| 
| 
|-
| ماکرۆن (فیزیا)
| [[:en:Macron_(physics)|Macron_]]
| 1098
| 
| 
| 
|-
| ئەندێرس بۆسێروپ
| [[:en:Anders_Boserup|Anders_Boserup]]
| 1104
| 
| 
| 
|-
| کیێل هێنریکسن
| [[:en:Kjell_Henriksen|Kjell_Henriksen]]
| 1104
| 
| 
| 
|-
| تیۆری تێکچوونی کایراڵی باریۆنی قورس
| [[:en:Heavy_baryon_chiral_perturbation_theory|Heavy_baryon_chiral_perturbation_theory]]
| 1104
| 
| 
| 
|-
| دابەشبوونی چوار جەمسەری
| [[:en:Quadrupole_splitting|Quadrupole_splitting]]
| 1107
| 
| 
| 
|-
| فرۆیسارت بەستراوەتەوە
| [[:en:Froissart_bound|Froissart_bound]]
| 1108
| 
| 
| 
|-
| ئەلبرێخت ئاڵتما
| [[:en:Albrecht_Altma|Albrecht_Altma]]
| 1109
| 
| 
| 
|-
| کۆشکی شۆک
| [[:en:Shock_stall|Shock_stall]]
| 1109
| 
| 
| 
|-
| بڵاوبوونەوەی پێچەوانە
| [[:en:Reverse_diffusion|Reverse_diffusion]]
| 1109
| 
| 
| 
|-
| زیرەکی تیشکی
| [[:en:Radiation_intelligence|Radiation_intelligence]]
| 1111
| 
| 
| 
|-
| مەیدانی ڤێکتەری هۆمۆتێتیک
| [[:en:Homothetic_vector_field|Homothetic_vector_field]]
| 1111
| 
| 
| 
|-
| دامەزراوەی زانستی ئەتۆمی فیوژن
| [[:en:Fusion_Nuclear_Science_Facility|Fusion_Nuclear_Science_Facility]]
| 1112
| 
| 
| 
|-
| نیکۆلای شاکورا
| [[:en:Nikolai_Shakura|Nikolai_Shakura]]
| 1112
| 
| 
| 
|-
| دوو جەمسەری (ناڕوونی)
| [[:en:Dipole_(disambiguation)|Dipole_]]
| 1113
| 
| 
| 
|-
| ئۆپەراتۆری دەنگ
| [[:en:Volume_operator|Volume_operator]]
| 1113
| 
| 
|}</text>
      <sha1>o965010j15dk3dhijbpuqtuhun16ju5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578213</id>
      <parentid>1578212</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T11:54:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ravan</username>
        <id>7844</id>
      </contributor>
      <comment>/* خشتەی وتارەکان */</comment>
      <origin>1578213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11677" sha1="48uw8v9t15u4dhbhti2meld7zwiijff" xml:space="preserve">{{ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی/سەر}}
'''دەربارەی پرۆژە'''

ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی چالاکیەکی هاوبەشی ئەندامانی گرووپی ویکیمیدیای کوردییە. ئامانجی نووسینی وتار لەسەر بابەتگەلی زانستی جۆراوجۆرە لە سەرانسەری جیهان، بەمەش بابەتەکانی ویکیپیدیای کوردی دەوڵەمەندتر دەکات.
ئامانجی ئیدیتاتۆن، وەرگێڕانی زۆرترین بابەتی زانستی کوالیتی بەرزە بۆ سەر زمانی کوردی. بابەتەکانی نوێ و پێشنیارکراوی لەم خشتەیەی خوارەوەدا هاتووە.
ئیدیتاسۆن لە ١٥ی شوبات تا ١٥ی نیسان بەردەوام دەبێت.

'''خەڵاتەکان'''
خەڵات دەبەخشرێتە ئەو بەکارهێنەرانەی زۆرترین ژمارەی بابەتی تەواو و کوالیتی بەرزیان هەیە بەم شێوەیەی خوارەوە:
* خەڵاتی یەکەم: ١٥٠ دۆلاری ئەمریکی
* خەڵاتی دووەم: ١٠٠ دۆلاری ئەمریکی
* خەڵاتی سێیەم: ٥٠ دۆلاری ئەمریکی

'''تیمی ڕێکخەر'''

* [[بەکارھێنەر:Ravan]]
* [[بەکارھێنەر:Shaween]]

'''بەشداربووان'''

بۆ بەشداریکردن، تکایە ناوی بەکارهێنەرەکەت لە خوارەوە زیاد بکە:
* [[بەکارھێنەر:Ravan]]
* 
* 

'''لیستی وتارەکان'''

== خشتەی وتارەکان ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
! وتار
! وتار لە ویکیی ئینگلیزی
! قەبارەی وتار
! ئەرک بۆ
! ئاستی پەرەپێدان
! ڕەوش
|-
| دابەشبوون و یەکگرتن هەڵسەنگێنراوی جومگە
| [[:en:Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion|Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion]]
| 1004
| [[بەکارھێنەر:Ravan]]
| 
| 
|-
| سلێوینگ
| [[:en:Slewing|Slewing]]
| 1007
| 
| 
| 
|-
| کۆنفرانسی فلۆری
| [[:en:Flory_convention|Flory_convention]]
| 1010
| 
| 
| 
|-
| ویلیام هۆفمان (زانا)
| [[:en:William_Hoffmann_(scientist)|William_Hoffmann_]]
| 1011
| 
| 
| 
|-
| ئەرکی پارچەپارچەبوون
| [[:en:Fragmentation_function|Fragmentation_function]]
| 1011
| 
| 
| 
|-
| بەرگری لە توانەوەی بەستن
| [[:en:Freeze_thaw_resistance|Freeze_thaw_resistance]]
| 1012
| 
| 
| 
|-
| وردبینی 4Pi STED
| [[:en:4Pi_STED_microscopy|4Pi_STED_microscopy]]
| 1013
| 
| 
| 
|-
| ڕەنگدانەوەی دوو نیوەگۆیی
| [[:en:Bi-hemispherical_reflectance|Bi-hemispherical_reflectance]]
| 1014
| 
| 
| 
|-
| فرەیی ئایدیالیستی
| [[:en:Idealistic_pluralism|Idealistic_pluralism]]
| 1015
| 
| 
| 
|-
| هێزی کنۆدسن
| [[:en:Knudsen_force|Knudsen_force]]
| 1015
| 
| 
| 
|-
| ڕۆبن ئێف سی فارۆ
| [[:en:Robin_F._C._Farrow|Robin_F._C._Farrow]]
| 1016
| 
| 
| 
|-
| وەهمی تیشکدانەوە
| [[:en:Irradiation_illusion|Irradiation_illusion]]
| 1016
| 
| 
| 
|-
| شیکاری لاگرانجی
| [[:en:Lagrangian_analysis|Lagrangian_analysis]]
| 1017
| 
| 
| 
|-
| نۆداری
| [[:en:Nodary|Nodary]]
| 1019
| 
| 
| 
|-
| خاڵی توانەوەی خلیسکان
| [[:en:Slip_melting_point|Slip_melting_point]]
| 1021
| 
| 
| 
|-
| تاقیکردنەوەی NA60
| [[:en:NA60_experiment|NA60_experiment]]
| 1022
| 
| 
| 
|-
| فۆکەسکردنی غاز
| [[:en:Gas_focusing|Gas_focusing]]
| 1022
| 
| 
| 
|-
| کۆلیناسیۆنی کێشراو
| [[:en:Curvature_collineation|Curvature_collineation]]
| 1023
| 
| 
| 
|-
| کریستاڵە گەرمکەرەوەکان
| [[:en:Thermotropic_crystal|Thermotropic_crystal]]
| 1024
| 
| 
|
|-
|-
| وەرگری ڕیزبەندی بۆلۆمێتری
| [[:en:Arcminute_Cosmology_Bolometer_Array_Receiver|Arcminute_Cosmology_Bolometer_Array_Receiver]]
| 1030
| 
| 
| 
|-
| پرۆسەی پێشێلکردنی سیمیتری دەگمەن
| [[:en:Rare_Symmetry_Violating_Processes|Rare_Symmetry_Violating_Processes]]
| 1030
| 
| 
| 
|-
| یابلۆنۆڤیت
| [[:en:Yablonovite|Yablonovite]]
| 1032
| 
| 
| 
|-
| ڕیۆسکۆپ
| [[:en:Rheoscope|Rheoscope]]
| 1035
| 
| 
| 
|-
| گێرترود ڕۆگالۆ
| [[:en:Gertrude_Rogallo|Gertrude_Rogallo]]
| 1039
| 
| 
| 
|-
| نایجل بادنێل
| [[:en:Nigel_Badnell|Nigel_Badnell]]
| 1040
| 
| 
| 
|-
| ئاست بەرپەرچدانەوەی
| [[:en:Level_repulsion|Level_repulsion]]
| 1040
| 
| 
| 
|-
| وو- یانگ مۆنۆپۆل
| [[:en:Wuâ€“Yang_monopole|Wuâ€“Yang_monopole]]
| 1040
| 
| 
| 
|-
| ڕادیۆسکۆپ
| [[:en:Radioscope|Radioscope]]
| 1042
| 
| 
| 
|-
| وێنەی ڕاست
| [[:en:Erect_image|Erect_image]]
| 1042
| 
| 
| 
|-
| فراوانبوونی شێ
| [[:en:Moisture_expansion|Moisture_expansion]]
| 1043
| 
| 
| 
|-
| سیندۆ
| [[:en:SINDO|SINDO]]
| 1044
| 
| 
| 
|-
| تیۆری پێوەرەکانی پەلەوەری
| [[:en:Cascading_gauge_theory|Cascading_gauge_theory]]
| 1046
| 
| 
| 
|-
| ویتۆڵد میلێڤسکی
| [[:en:Witold_Milewski|Witold_Milewski]]
| 1047
| 
| 
| 
|-
| کاریگەری PEPS
| [[:en:PEPS_effect|PEPS_effect]]
| 1048
| 
| 
| 
|-
| تیشکی ئاماژە
| [[:en:Reference_beam|Reference_beam]]
| 1049
| 
| 
| 
|-
| فومیتاکا ساتۆ
| [[:en:Fumitaka_Sato|Fumitaka_Sato]]
| 1049
| 
| 
| 
|-
| ناوچەیی و پۆلۆیداڵ
| [[:en:Zonal_and_poloidal|Zonal_and_poloidal]]
| 1049
| 
| 
| 
|-
| ئامێر (یەکە)
| [[:en:Mache_(unit)|Mache_]]
| 1051
| 
| 
| 
|-
| کەمبوونەوەی چەسپاوی
| [[:en:Reduced_viscosity|Reduced_viscosity]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| سیمیتری R
| [[:en:R-symmetry|R-symmetry]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| گروپی گێروچ
| [[:en:Geroch_group|Geroch_group]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| هێزی قەڵەمی ئەکسیاڵی
| [[:en:Axial_pen_force|Axial_pen_force]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| لوسیەن ڤیدی
| [[:en:Lucien_Vidi|Lucien_Vidi]]
| 1055
| 
| 
| 
|-
| ناگاوسیبوون
| [[:en:Non-Gaussianity|Non-Gaussianity]]
| 1057
| 
| 
| 
|-
| هاوکێشەکانی نۆت
| [[:en:Knott's_equations|Knott's_equations]]
| 1059
| 
| 
| 
|-
| دۆخی دەنگدانەوە
| [[:en:Resonator_mode|Resonator_mode]]
| 1059
| 
| 
| 
|-
| بۆری ستراتۆن
| [[:en:Straton_tube|Straton_tube]]
| 1063
| 
| 
| 
|-
| ڕین
| [[:en:Reyn|Reyn]]
| 1063
| 
| 
| 
|-
| لیاو شیجون
| [[:en:Liao_Shijun|Liao_Shijun]]
| 1064
| 
| 
| 
|-
| گێرهارد کراگەر (فەیلەسوف)
| [[:en:Gerhard_KrÃ¼ger_(philosopher)|Gerhard_KrÃ¼ger_]]
| 1065
| 
| 
| 
|-
| سیمێترۆن
| [[:en:Symmetron|Symmetron]]
| 1065
| 
| 
| 
|-
| نزیکبوونەوەی دەنگی
| [[:en:Acoustic_approximation|Acoustic_approximation]]
| 1065
| 
| 
| 
|-
| تاقیکردنەوەی ناوەکی تۆرۆیداڵ فیوژن
| [[:en:Toroidal_Fusion_Core_Experiment|Toroidal_Fusion_Core_Experiment]]
| 1066
| 
| 
| 
|-
| چاودێری شێوەی ڕووداوەکان
| [[:en:Event_shape_observables|Event_shape_observables]]
| 1066
| 
| 
| 
|-
| ڕادیۆمێتەرێکی دەنگی
| [[:en:Acoustic_radiometer|Acoustic_radiometer]]
| 1067
| 
| 
| 
|-
| کارلۆ بێرناردینی (سیاسەتمەدار)
| [[:en:Carlo_Bernardini_(politician)|Carlo_Bernardini_]]
| 1068
| 
| 
| 
|-
| کۆستەر – گواستنەوەی کرۆنیگ
| [[:en:Costerâ€“Kronig_transition|Costerâ€“Kronig_transition]]
| 1070
| 
| 
| 
|-
| ڕادیاتۆری بە مەبەست
| [[:en:Intentional_radiator|Intentional_radiator]]
| 1070
| 
| 
| 
|-
| بروس کۆرک
| [[:en:Bruce_Cork|Bruce_Cork]]
| 1071
| 
| 
| 
|-
| عەدەسەی دیمەنی سروشتی وۆلاستۆن
| [[:en:Wollaston_landscape_lens|Wollaston_landscape_lens]]
| 1071
| 
| 
| 
|-
| گرادێنتەکانی بڵاوبوونەوە
| [[:en:Diffusion_gradient|Diffusion_gradient]]
| 1073
| 
| 
| 
|-
| هایدرۆلیکی بچووک
| [[:en:Miniature_hydraulics|Miniature_hydraulics]]
| 1074
| 
| 
| 
|-
| مایرۆن ساموێل مالکین
| [[:en:Myron_Samuel_Malkin|Myron_Samuel_Malkin]]
| 1074
| 
| 
| 
|-
| ڕیدبێرگ
| [[:en:Rydberg|Rydberg]]
| 1077
| 
| 
| 
|-
| پاکی سپێکتراڵ
| [[:en:Spectral_purity|Spectral_purity]]
| 1078
| 
| 
| 
|-
| لیستی هاوڕێکانی کۆمەڵەی فیزیایی ئەمریکی
| [[:en:List_of_fellows_of_the_American_Physical_Society|List_of_fellows_of_the_American_Physical_Society]]
| 1079
| 
| 
| 
|-
| چەواشەکاری
| [[:en:Stigmatism|Stigmatism]]
| 1080
| 
| 
| 
|
|-
| دێنێس بێرنی
| [[:en:DÃ©nes_BerÃ©nyi|DÃ©nes_BerÃ©nyi]]
| 1081
| 
| 
| 
|-
| کارایی سووتانی
| [[:en:Combustion_efficiency|Combustion_efficiency]]
| 1082
| 
| 
| 
|-
| کەمترین ڕووداوی لایەنگری
| [[:en:Minimum_bias_event|Minimum_bias_event]]
| 1085
| 
| 
| 
|-
| کۆمپرێسەری ناتەر
| [[:en:Natterer_compressor|Natterer_compressor]]
| 1086
| 
| 
| 
|-
| فرێسنێل (یەکە)
| [[:en:Fresnel_(unit)|Fresnel_]]
| 1086
| 
| 
| 
|-
| فیزیای حیسابکردن
| [[:en:Physics_of_computation|Physics_of_computation]]
| 1086
| 
| 
| 
|-
| فلتەری فرایزەر
| [[:en:Fraser_filter|Fraser_filter]]
| 1088
| 
| 
| 
|-
| بریل (یەکە)
| [[:en:Bril_(unit)|Bril_]]
| 1091
| 
| 
| 
|-
| پەیمانگای ترزێبیاتۆڤسکی بۆ توێژینەوەی پلەی گەرمی نزم و پێکهاتەی ئەکادیمیای زانستی پۆڵەندا
| [[:en:Trzebiatowski_Institute_of_Low_Temperature_and_Structure_Research_of_the_Polish_Academy_of_Sciences|Trzebiatowski_Institute_of_Low_Temperature_and_Structure_Research_of_the_Polish_Academy_of_Sciences]]
| 1092
| 
| 
| 
|-
| ئایزۆسکالار
| [[:en:Isoscalar|Isoscalar]]
| 1094
| 
| 
| 
|-
| ڕەنگدانەوەی ئاراستەیی-نیوەگۆیی
| [[:en:Directional-hemispherical_reflectance|Directional-hemispherical_reflectance]]
| 1095
| 
| 
| 
|-
| تەمەنی داینامیکی
| [[:en:Dynamical_lifetime|Dynamical_lifetime]]
| 1097
| 
| 
| 
|-
| ماکرۆن (فیزیا)
| [[:en:Macron_(physics)|Macron_]]
| 1098
| 
| 
| 
|-
| ئەندێرس بۆسێروپ
| [[:en:Anders_Boserup|Anders_Boserup]]
| 1104
| 
| 
| 
|-
| کیێل هێنریکسن
| [[:en:Kjell_Henriksen|Kjell_Henriksen]]
| 1104
| 
| 
| 
|-
| تیۆری تێکچوونی کایراڵی باریۆنی قورس
| [[:en:Heavy_baryon_chiral_perturbation_theory|Heavy_baryon_chiral_perturbation_theory]]
| 1104
| 
| 
| 
|-
| دابەشبوونی چوار جەمسەری
| [[:en:Quadrupole_splitting|Quadrupole_splitting]]
| 1107
| 
| 
| 
|-
| فرۆیسارت بەستراوەتەوە
| [[:en:Froissart_bound|Froissart_bound]]
| 1108
| 
| 
| 
|-
| ئەلبرێخت ئاڵتما
| [[:en:Albrecht_Altma|Albrecht_Altma]]
| 1109
| 
| 
| 
|-
| کۆشکی شۆک
| [[:en:Shock_stall|Shock_stall]]
| 1109
| 
| 
| 
|-
| بڵاوبوونەوەی پێچەوانە
| [[:en:Reverse_diffusion|Reverse_diffusion]]
| 1109
| 
| 
| 
|-
| زیرەکی تیشکی
| [[:en:Radiation_intelligence|Radiation_intelligence]]
| 1111
| 
| 
| 
|-
| مەیدانی ڤێکتەری هۆمۆتێتیک
| [[:en:Homothetic_vector_field|Homothetic_vector_field]]
| 1111
| 
| 
| 
|-
| دامەزراوەی زانستی ئەتۆمی فیوژن
| [[:en:Fusion_Nuclear_Science_Facility|Fusion_Nuclear_Science_Facility]]
| 1112
| 
| 
| 
|-
| نیکۆلای شاکورا
| [[:en:Nikolai_Shakura|Nikolai_Shakura]]
| 1112
| 
| 
| 
|-
| دوو جەمسەری (ناڕوونی)
| [[:en:Dipole_(disambiguation)|Dipole_]]
| 1113
| 
| 
| 
|-
| ئۆپەراتۆری دەنگ
| [[:en:Volume_operator|Volume_operator]]
| 1113
| 
| 
|}</text>
      <sha1>48uw8v9t15u4dhbhti2meld7zwiijff</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578214</id>
      <parentid>1578213</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T11:54:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ravan</username>
        <id>7844</id>
      </contributor>
      <comment>/* خشتەی وتارەکان */</comment>
      <origin>1578214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11683" sha1="gzmto221nvm2qkhuj2opcd4kmu32ghu" xml:space="preserve">{{ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی/سەر}}
'''دەربارەی پرۆژە'''

ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی چالاکیەکی هاوبەشی ئەندامانی گرووپی ویکیمیدیای کوردییە. ئامانجی نووسینی وتار لەسەر بابەتگەلی زانستی جۆراوجۆرە لە سەرانسەری جیهان، بەمەش بابەتەکانی ویکیپیدیای کوردی دەوڵەمەندتر دەکات.
ئامانجی ئیدیتاتۆن، وەرگێڕانی زۆرترین بابەتی زانستی کوالیتی بەرزە بۆ سەر زمانی کوردی. بابەتەکانی نوێ و پێشنیارکراوی لەم خشتەیەی خوارەوەدا هاتووە.
ئیدیتاسۆن لە ١٥ی شوبات تا ١٥ی نیسان بەردەوام دەبێت.

'''خەڵاتەکان'''
خەڵات دەبەخشرێتە ئەو بەکارهێنەرانەی زۆرترین ژمارەی بابەتی تەواو و کوالیتی بەرزیان هەیە بەم شێوەیەی خوارەوە:
* خەڵاتی یەکەم: ١٥٠ دۆلاری ئەمریکی
* خەڵاتی دووەم: ١٠٠ دۆلاری ئەمریکی
* خەڵاتی سێیەم: ٥٠ دۆلاری ئەمریکی

'''تیمی ڕێکخەر'''

* [[بەکارھێنەر:Ravan]]
* [[بەکارھێنەر:Shaween]]

'''بەشداربووان'''

بۆ بەشداریکردن، تکایە ناوی بەکارهێنەرەکەت لە خوارەوە زیاد بکە:
* [[بەکارھێنەر:Ravan]]
* 
* 

'''لیستی وتارەکان'''

== خشتەی وتارەکان ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
! وتار
! وتار لە ویکیی ئینگلیزی
! قەبارەی وتار
! ئەرک بۆ
! ئاستی پەرەپێدان
! ڕەوش
|-
| دابەشبوون و یەکگرتن هەڵسەنگێنراوی جومگە
| [[:en:Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion|Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion]]
| 1004
| [[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]]
| 
| 
|-
| سلێوینگ
| [[:en:Slewing|Slewing]]
| 1007
| 
| 
| 
|-
| کۆنفرانسی فلۆری
| [[:en:Flory_convention|Flory_convention]]
| 1010
| 
| 
| 
|-
| ویلیام هۆفمان (زانا)
| [[:en:William_Hoffmann_(scientist)|William_Hoffmann_]]
| 1011
| 
| 
| 
|-
| ئەرکی پارچەپارچەبوون
| [[:en:Fragmentation_function|Fragmentation_function]]
| 1011
| 
| 
| 
|-
| بەرگری لە توانەوەی بەستن
| [[:en:Freeze_thaw_resistance|Freeze_thaw_resistance]]
| 1012
| 
| 
| 
|-
| وردبینی 4Pi STED
| [[:en:4Pi_STED_microscopy|4Pi_STED_microscopy]]
| 1013
| 
| 
| 
|-
| ڕەنگدانەوەی دوو نیوەگۆیی
| [[:en:Bi-hemispherical_reflectance|Bi-hemispherical_reflectance]]
| 1014
| 
| 
| 
|-
| فرەیی ئایدیالیستی
| [[:en:Idealistic_pluralism|Idealistic_pluralism]]
| 1015
| 
| 
| 
|-
| هێزی کنۆدسن
| [[:en:Knudsen_force|Knudsen_force]]
| 1015
| 
| 
| 
|-
| ڕۆبن ئێف سی فارۆ
| [[:en:Robin_F._C._Farrow|Robin_F._C._Farrow]]
| 1016
| 
| 
| 
|-
| وەهمی تیشکدانەوە
| [[:en:Irradiation_illusion|Irradiation_illusion]]
| 1016
| 
| 
| 
|-
| شیکاری لاگرانجی
| [[:en:Lagrangian_analysis|Lagrangian_analysis]]
| 1017
| 
| 
| 
|-
| نۆداری
| [[:en:Nodary|Nodary]]
| 1019
| 
| 
| 
|-
| خاڵی توانەوەی خلیسکان
| [[:en:Slip_melting_point|Slip_melting_point]]
| 1021
| 
| 
| 
|-
| تاقیکردنەوەی NA60
| [[:en:NA60_experiment|NA60_experiment]]
| 1022
| 
| 
| 
|-
| فۆکەسکردنی غاز
| [[:en:Gas_focusing|Gas_focusing]]
| 1022
| 
| 
| 
|-
| کۆلیناسیۆنی کێشراو
| [[:en:Curvature_collineation|Curvature_collineation]]
| 1023
| 
| 
| 
|-
| کریستاڵە گەرمکەرەوەکان
| [[:en:Thermotropic_crystal|Thermotropic_crystal]]
| 1024
| 
| 
|
|-
|-
| وەرگری ڕیزبەندی بۆلۆمێتری
| [[:en:Arcminute_Cosmology_Bolometer_Array_Receiver|Arcminute_Cosmology_Bolometer_Array_Receiver]]
| 1030
| 
| 
| 
|-
| پرۆسەی پێشێلکردنی سیمیتری دەگمەن
| [[:en:Rare_Symmetry_Violating_Processes|Rare_Symmetry_Violating_Processes]]
| 1030
| 
| 
| 
|-
| یابلۆنۆڤیت
| [[:en:Yablonovite|Yablonovite]]
| 1032
| 
| 
| 
|-
| ڕیۆسکۆپ
| [[:en:Rheoscope|Rheoscope]]
| 1035
| 
| 
| 
|-
| گێرترود ڕۆگالۆ
| [[:en:Gertrude_Rogallo|Gertrude_Rogallo]]
| 1039
| 
| 
| 
|-
| نایجل بادنێل
| [[:en:Nigel_Badnell|Nigel_Badnell]]
| 1040
| 
| 
| 
|-
| ئاست بەرپەرچدانەوەی
| [[:en:Level_repulsion|Level_repulsion]]
| 1040
| 
| 
| 
|-
| وو- یانگ مۆنۆپۆل
| [[:en:Wuâ€“Yang_monopole|Wuâ€“Yang_monopole]]
| 1040
| 
| 
| 
|-
| ڕادیۆسکۆپ
| [[:en:Radioscope|Radioscope]]
| 1042
| 
| 
| 
|-
| وێنەی ڕاست
| [[:en:Erect_image|Erect_image]]
| 1042
| 
| 
| 
|-
| فراوانبوونی شێ
| [[:en:Moisture_expansion|Moisture_expansion]]
| 1043
| 
| 
| 
|-
| سیندۆ
| [[:en:SINDO|SINDO]]
| 1044
| 
| 
| 
|-
| تیۆری پێوەرەکانی پەلەوەری
| [[:en:Cascading_gauge_theory|Cascading_gauge_theory]]
| 1046
| 
| 
| 
|-
| ویتۆڵد میلێڤسکی
| [[:en:Witold_Milewski|Witold_Milewski]]
| 1047
| 
| 
| 
|-
| کاریگەری PEPS
| [[:en:PEPS_effect|PEPS_effect]]
| 1048
| 
| 
| 
|-
| تیشکی ئاماژە
| [[:en:Reference_beam|Reference_beam]]
| 1049
| 
| 
| 
|-
| فومیتاکا ساتۆ
| [[:en:Fumitaka_Sato|Fumitaka_Sato]]
| 1049
| 
| 
| 
|-
| ناوچەیی و پۆلۆیداڵ
| [[:en:Zonal_and_poloidal|Zonal_and_poloidal]]
| 1049
| 
| 
| 
|-
| ئامێر (یەکە)
| [[:en:Mache_(unit)|Mache_]]
| 1051
| 
| 
| 
|-
| کەمبوونەوەی چەسپاوی
| [[:en:Reduced_viscosity|Reduced_viscosity]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| سیمیتری R
| [[:en:R-symmetry|R-symmetry]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| گروپی گێروچ
| [[:en:Geroch_group|Geroch_group]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| هێزی قەڵەمی ئەکسیاڵی
| [[:en:Axial_pen_force|Axial_pen_force]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| لوسیەن ڤیدی
| [[:en:Lucien_Vidi|Lucien_Vidi]]
| 1055
| 
| 
| 
|-
| ناگاوسیبوون
| [[:en:Non-Gaussianity|Non-Gaussianity]]
| 1057
| 
| 
| 
|-
| هاوکێشەکانی نۆت
| [[:en:Knott's_equations|Knott's_equations]]
| 1059
| 
| 
| 
|-
| دۆخی دەنگدانەوە
| [[:en:Resonator_mode|Resonator_mode]]
| 1059
| 
| 
| 
|-
| بۆری ستراتۆن
| [[:en:Straton_tube|Straton_tube]]
| 1063
| 
| 
| 
|-
| ڕین
| [[:en:Reyn|Reyn]]
| 1063
| 
| 
| 
|-
| لیاو شیجون
| [[:en:Liao_Shijun|Liao_Shijun]]
| 1064
| 
| 
| 
|-
| گێرهارد کراگەر (فەیلەسوف)
| [[:en:Gerhard_KrÃ¼ger_(philosopher)|Gerhard_KrÃ¼ger_]]
| 1065
| 
| 
| 
|-
| سیمێترۆن
| [[:en:Symmetron|Symmetron]]
| 1065
| 
| 
| 
|-
| نزیکبوونەوەی دەنگی
| [[:en:Acoustic_approximation|Acoustic_approximation]]
| 1065
| 
| 
| 
|-
| تاقیکردنەوەی ناوەکی تۆرۆیداڵ فیوژن
| [[:en:Toroidal_Fusion_Core_Experiment|Toroidal_Fusion_Core_Experiment]]
| 1066
| 
| 
| 
|-
| چاودێری شێوەی ڕووداوەکان
| [[:en:Event_shape_observables|Event_shape_observables]]
| 1066
| 
| 
| 
|-
| ڕادیۆمێتەرێکی دەنگی
| [[:en:Acoustic_radiometer|Acoustic_radiometer]]
| 1067
| 
| 
| 
|-
| کارلۆ بێرناردینی (سیاسەتمەدار)
| [[:en:Carlo_Bernardini_(politician)|Carlo_Bernardini_]]
| 1068
| 
| 
| 
|-
| کۆستەر – گواستنەوەی کرۆنیگ
| [[:en:Costerâ€“Kronig_transition|Costerâ€“Kronig_transition]]
| 1070
| 
| 
| 
|-
| ڕادیاتۆری بە مەبەست
| [[:en:Intentional_radiator|Intentional_radiator]]
| 1070
| 
| 
| 
|-
| بروس کۆرک
| [[:en:Bruce_Cork|Bruce_Cork]]
| 1071
| 
| 
| 
|-
| عەدەسەی دیمەنی سروشتی وۆلاستۆن
| [[:en:Wollaston_landscape_lens|Wollaston_landscape_lens]]
| 1071
| 
| 
| 
|-
| گرادێنتەکانی بڵاوبوونەوە
| [[:en:Diffusion_gradient|Diffusion_gradient]]
| 1073
| 
| 
| 
|-
| هایدرۆلیکی بچووک
| [[:en:Miniature_hydraulics|Miniature_hydraulics]]
| 1074
| 
| 
| 
|-
| مایرۆن ساموێل مالکین
| [[:en:Myron_Samuel_Malkin|Myron_Samuel_Malkin]]
| 1074
| 
| 
| 
|-
| ڕیدبێرگ
| [[:en:Rydberg|Rydberg]]
| 1077
| 
| 
| 
|-
| پاکی سپێکتراڵ
| [[:en:Spectral_purity|Spectral_purity]]
| 1078
| 
| 
| 
|-
| لیستی هاوڕێکانی کۆمەڵەی فیزیایی ئەمریکی
| [[:en:List_of_fellows_of_the_American_Physical_Society|List_of_fellows_of_the_American_Physical_Society]]
| 1079
| 
| 
| 
|-
| چەواشەکاری
| [[:en:Stigmatism|Stigmatism]]
| 1080
| 
| 
| 
|
|-
| دێنێس بێرنی
| [[:en:DÃ©nes_BerÃ©nyi|DÃ©nes_BerÃ©nyi]]
| 1081
| 
| 
| 
|-
| کارایی سووتانی
| [[:en:Combustion_efficiency|Combustion_efficiency]]
| 1082
| 
| 
| 
|-
| کەمترین ڕووداوی لایەنگری
| [[:en:Minimum_bias_event|Minimum_bias_event]]
| 1085
| 
| 
| 
|-
| کۆمپرێسەری ناتەر
| [[:en:Natterer_compressor|Natterer_compressor]]
| 1086
| 
| 
| 
|-
| فرێسنێل (یەکە)
| [[:en:Fresnel_(unit)|Fresnel_]]
| 1086
| 
| 
| 
|-
| فیزیای حیسابکردن
| [[:en:Physics_of_computation|Physics_of_computation]]
| 1086
| 
| 
| 
|-
| فلتەری فرایزەر
| [[:en:Fraser_filter|Fraser_filter]]
| 1088
| 
| 
| 
|-
| بریل (یەکە)
| [[:en:Bril_(unit)|Bril_]]
| 1091
| 
| 
| 
|-
| پەیمانگای ترزێبیاتۆڤسکی بۆ توێژینەوەی پلەی گەرمی نزم و پێکهاتەی ئەکادیمیای زانستی پۆڵەندا
| [[:en:Trzebiatowski_Institute_of_Low_Temperature_and_Structure_Research_of_the_Polish_Academy_of_Sciences|Trzebiatowski_Institute_of_Low_Temperature_and_Structure_Research_of_the_Polish_Academy_of_Sciences]]
| 1092
| 
| 
| 
|-
| ئایزۆسکالار
| [[:en:Isoscalar|Isoscalar]]
| 1094
| 
| 
| 
|-
| ڕەنگدانەوەی ئاراستەیی-نیوەگۆیی
| [[:en:Directional-hemispherical_reflectance|Directional-hemispherical_reflectance]]
| 1095
| 
| 
| 
|-
| تەمەنی داینامیکی
| [[:en:Dynamical_lifetime|Dynamical_lifetime]]
| 1097
| 
| 
| 
|-
| ماکرۆن (فیزیا)
| [[:en:Macron_(physics)|Macron_]]
| 1098
| 
| 
| 
|-
| ئەندێرس بۆسێروپ
| [[:en:Anders_Boserup|Anders_Boserup]]
| 1104
| 
| 
| 
|-
| کیێل هێنریکسن
| [[:en:Kjell_Henriksen|Kjell_Henriksen]]
| 1104
| 
| 
| 
|-
| تیۆری تێکچوونی کایراڵی باریۆنی قورس
| [[:en:Heavy_baryon_chiral_perturbation_theory|Heavy_baryon_chiral_perturbation_theory]]
| 1104
| 
| 
| 
|-
| دابەشبوونی چوار جەمسەری
| [[:en:Quadrupole_splitting|Quadrupole_splitting]]
| 1107
| 
| 
| 
|-
| فرۆیسارت بەستراوەتەوە
| [[:en:Froissart_bound|Froissart_bound]]
| 1108
| 
| 
| 
|-
| ئەلبرێخت ئاڵتما
| [[:en:Albrecht_Altma|Albrecht_Altma]]
| 1109
| 
| 
| 
|-
| کۆشکی شۆک
| [[:en:Shock_stall|Shock_stall]]
| 1109
| 
| 
| 
|-
| بڵاوبوونەوەی پێچەوانە
| [[:en:Reverse_diffusion|Reverse_diffusion]]
| 1109
| 
| 
| 
|-
| زیرەکی تیشکی
| [[:en:Radiation_intelligence|Radiation_intelligence]]
| 1111
| 
| 
| 
|-
| مەیدانی ڤێکتەری هۆمۆتێتیک
| [[:en:Homothetic_vector_field|Homothetic_vector_field]]
| 1111
| 
| 
| 
|-
| دامەزراوەی زانستی ئەتۆمی فیوژن
| [[:en:Fusion_Nuclear_Science_Facility|Fusion_Nuclear_Science_Facility]]
| 1112
| 
| 
| 
|-
| نیکۆلای شاکورا
| [[:en:Nikolai_Shakura|Nikolai_Shakura]]
| 1112
| 
| 
| 
|-
| دوو جەمسەری (ناڕوونی)
| [[:en:Dipole_(disambiguation)|Dipole_]]
| 1113
| 
| 
| 
|-
| ئۆپەراتۆری دەنگ
| [[:en:Volume_operator|Volume_operator]]
| 1113
| 
| 
|}</text>
      <sha1>gzmto221nvm2qkhuj2opcd4kmu32ghu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578218</id>
      <parentid>1578214</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T11:58:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ravan</username>
        <id>7844</id>
      </contributor>
      <origin>1578218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11691" sha1="l2cvmbdhhegigbe5pj2c3wtogqec5ws" xml:space="preserve">{{ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی/سەر}}
'''دەربارەی پرۆژە'''

ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی چالاکیەکی هاوبەشی ئەندامانی گرووپی ویکیمیدیای کوردییە. ئامانجی نووسینی وتار لەسەر بابەتگەلی زانستی جۆراوجۆرە لە سەرانسەری جیهان، بەمەش بابەتەکانی ویکیپیدیای کوردی دەوڵەمەندتر دەکات.
ئامانجی ئیدیتاتۆن، وەرگێڕانی زۆرترین بابەتی زانستی کوالیتی بەرزە بۆ سەر زمانی کوردی. بابەتەکانی نوێ و پێشنیارکراوی لەم خشتەیەی خوارەوەدا هاتووە.
ئیدیتاسۆن لە ١ی ایار تا ١٥ی ‌‌حوزەیران بەردەوام دەبێت.

'''خەڵاتەکان'''
خەڵات دەبەخشرێتە ئەو بەکارهێنەرانەی زۆرترین ژمارەی بابەتی تەواو و کوالیتی بەرزیان هەیە بەم شێوەیەی خوارەوە:
* خەڵاتی یەکەم: ١٥٠ دۆلاری ئەمریکی
* خەڵاتی دووەم: ١٠٠ دۆلاری ئەمریکی
* خەڵاتی سێیەم: ٥٠ دۆلاری ئەمریکی

'''تیمی ڕێکخەر'''

* [[بەکارھێنەر:Ravan]]
* [[بەکارھێنەر:Shaween]]

'''بەشداربووان'''

بۆ بەشداریکردن، تکایە ناوی بەکارهێنەرەکەت لە خوارەوە زیاد بکە:
* [[بەکارھێنەر:Ravan]]
* 
* 

'''لیستی وتارەکان'''

== خشتەی وتارەکان ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
! وتار
! وتار لە ویکیی ئینگلیزی
! قەبارەی وتار
! ئەرک بۆ
! ئاستی پەرەپێدان
! ڕەوش
|-
| دابەشبوون و یەکگرتن هەڵسەنگێنراوی جومگە
| [[:en:Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion|Joint_Evaluated_Fission_and_Fusion]]
| 1004
| [[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]]
| 
| 
|-
| سلێوینگ
| [[:en:Slewing|Slewing]]
| 1007
| 
| 
| 
|-
| کۆنفرانسی فلۆری
| [[:en:Flory_convention|Flory_convention]]
| 1010
| 
| 
| 
|-
| ویلیام هۆفمان (زانا)
| [[:en:William_Hoffmann_(scientist)|William_Hoffmann_]]
| 1011
| 
| 
| 
|-
| ئەرکی پارچەپارچەبوون
| [[:en:Fragmentation_function|Fragmentation_function]]
| 1011
| 
| 
| 
|-
| بەرگری لە توانەوەی بەستن
| [[:en:Freeze_thaw_resistance|Freeze_thaw_resistance]]
| 1012
| 
| 
| 
|-
| وردبینی 4Pi STED
| [[:en:4Pi_STED_microscopy|4Pi_STED_microscopy]]
| 1013
| 
| 
| 
|-
| ڕەنگدانەوەی دوو نیوەگۆیی
| [[:en:Bi-hemispherical_reflectance|Bi-hemispherical_reflectance]]
| 1014
| 
| 
| 
|-
| فرەیی ئایدیالیستی
| [[:en:Idealistic_pluralism|Idealistic_pluralism]]
| 1015
| 
| 
| 
|-
| هێزی کنۆدسن
| [[:en:Knudsen_force|Knudsen_force]]
| 1015
| 
| 
| 
|-
| ڕۆبن ئێف سی فارۆ
| [[:en:Robin_F._C._Farrow|Robin_F._C._Farrow]]
| 1016
| 
| 
| 
|-
| وەهمی تیشکدانەوە
| [[:en:Irradiation_illusion|Irradiation_illusion]]
| 1016
| 
| 
| 
|-
| شیکاری لاگرانجی
| [[:en:Lagrangian_analysis|Lagrangian_analysis]]
| 1017
| 
| 
| 
|-
| نۆداری
| [[:en:Nodary|Nodary]]
| 1019
| 
| 
| 
|-
| خاڵی توانەوەی خلیسکان
| [[:en:Slip_melting_point|Slip_melting_point]]
| 1021
| 
| 
| 
|-
| تاقیکردنەوەی NA60
| [[:en:NA60_experiment|NA60_experiment]]
| 1022
| 
| 
| 
|-
| فۆکەسکردنی غاز
| [[:en:Gas_focusing|Gas_focusing]]
| 1022
| 
| 
| 
|-
| کۆلیناسیۆنی کێشراو
| [[:en:Curvature_collineation|Curvature_collineation]]
| 1023
| 
| 
| 
|-
| کریستاڵە گەرمکەرەوەکان
| [[:en:Thermotropic_crystal|Thermotropic_crystal]]
| 1024
| 
| 
|
|-
|-
| وەرگری ڕیزبەندی بۆلۆمێتری
| [[:en:Arcminute_Cosmology_Bolometer_Array_Receiver|Arcminute_Cosmology_Bolometer_Array_Receiver]]
| 1030
| 
| 
| 
|-
| پرۆسەی پێشێلکردنی سیمیتری دەگمەن
| [[:en:Rare_Symmetry_Violating_Processes|Rare_Symmetry_Violating_Processes]]
| 1030
| 
| 
| 
|-
| یابلۆنۆڤیت
| [[:en:Yablonovite|Yablonovite]]
| 1032
| 
| 
| 
|-
| ڕیۆسکۆپ
| [[:en:Rheoscope|Rheoscope]]
| 1035
| 
| 
| 
|-
| گێرترود ڕۆگالۆ
| [[:en:Gertrude_Rogallo|Gertrude_Rogallo]]
| 1039
| 
| 
| 
|-
| نایجل بادنێل
| [[:en:Nigel_Badnell|Nigel_Badnell]]
| 1040
| 
| 
| 
|-
| ئاست بەرپەرچدانەوەی
| [[:en:Level_repulsion|Level_repulsion]]
| 1040
| 
| 
| 
|-
| وو- یانگ مۆنۆپۆل
| [[:en:Wuâ€“Yang_monopole|Wuâ€“Yang_monopole]]
| 1040
| 
| 
| 
|-
| ڕادیۆسکۆپ
| [[:en:Radioscope|Radioscope]]
| 1042
| 
| 
| 
|-
| وێنەی ڕاست
| [[:en:Erect_image|Erect_image]]
| 1042
| 
| 
| 
|-
| فراوانبوونی شێ
| [[:en:Moisture_expansion|Moisture_expansion]]
| 1043
| 
| 
| 
|-
| سیندۆ
| [[:en:SINDO|SINDO]]
| 1044
| 
| 
| 
|-
| تیۆری پێوەرەکانی پەلەوەری
| [[:en:Cascading_gauge_theory|Cascading_gauge_theory]]
| 1046
| 
| 
| 
|-
| ویتۆڵد میلێڤسکی
| [[:en:Witold_Milewski|Witold_Milewski]]
| 1047
| 
| 
| 
|-
| کاریگەری PEPS
| [[:en:PEPS_effect|PEPS_effect]]
| 1048
| 
| 
| 
|-
| تیشکی ئاماژە
| [[:en:Reference_beam|Reference_beam]]
| 1049
| 
| 
| 
|-
| فومیتاکا ساتۆ
| [[:en:Fumitaka_Sato|Fumitaka_Sato]]
| 1049
| 
| 
| 
|-
| ناوچەیی و پۆلۆیداڵ
| [[:en:Zonal_and_poloidal|Zonal_and_poloidal]]
| 1049
| 
| 
| 
|-
| ئامێر (یەکە)
| [[:en:Mache_(unit)|Mache_]]
| 1051
| 
| 
| 
|-
| کەمبوونەوەی چەسپاوی
| [[:en:Reduced_viscosity|Reduced_viscosity]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| سیمیتری R
| [[:en:R-symmetry|R-symmetry]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| گروپی گێروچ
| [[:en:Geroch_group|Geroch_group]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| هێزی قەڵەمی ئەکسیاڵی
| [[:en:Axial_pen_force|Axial_pen_force]]
| 1052
| 
| 
| 
|-
| لوسیەن ڤیدی
| [[:en:Lucien_Vidi|Lucien_Vidi]]
| 1055
| 
| 
| 
|-
| ناگاوسیبوون
| [[:en:Non-Gaussianity|Non-Gaussianity]]
| 1057
| 
| 
| 
|-
| هاوکێشەکانی نۆت
| [[:en:Knott's_equations|Knott's_equations]]
| 1059
| 
| 
| 
|-
| دۆخی دەنگدانەوە
| [[:en:Resonator_mode|Resonator_mode]]
| 1059
| 
| 
| 
|-
| بۆری ستراتۆن
| [[:en:Straton_tube|Straton_tube]]
| 1063
| 
| 
| 
|-
| ڕین
| [[:en:Reyn|Reyn]]
| 1063
| 
| 
| 
|-
| لیاو شیجون
| [[:en:Liao_Shijun|Liao_Shijun]]
| 1064
| 
| 
| 
|-
| گێرهارد کراگەر (فەیلەسوف)
| [[:en:Gerhard_KrÃ¼ger_(philosopher)|Gerhard_KrÃ¼ger_]]
| 1065
| 
| 
| 
|-
| سیمێترۆن
| [[:en:Symmetron|Symmetron]]
| 1065
| 
| 
| 
|-
| نزیکبوونەوەی دەنگی
| [[:en:Acoustic_approximation|Acoustic_approximation]]
| 1065
| 
| 
| 
|-
| تاقیکردنەوەی ناوەکی تۆرۆیداڵ فیوژن
| [[:en:Toroidal_Fusion_Core_Experiment|Toroidal_Fusion_Core_Experiment]]
| 1066
| 
| 
| 
|-
| چاودێری شێوەی ڕووداوەکان
| [[:en:Event_shape_observables|Event_shape_observables]]
| 1066
| 
| 
| 
|-
| ڕادیۆمێتەرێکی دەنگی
| [[:en:Acoustic_radiometer|Acoustic_radiometer]]
| 1067
| 
| 
| 
|-
| کارلۆ بێرناردینی (سیاسەتمەدار)
| [[:en:Carlo_Bernardini_(politician)|Carlo_Bernardini_]]
| 1068
| 
| 
| 
|-
| کۆستەر – گواستنەوەی کرۆنیگ
| [[:en:Costerâ€“Kronig_transition|Costerâ€“Kronig_transition]]
| 1070
| 
| 
| 
|-
| ڕادیاتۆری بە مەبەست
| [[:en:Intentional_radiator|Intentional_radiator]]
| 1070
| 
| 
| 
|-
| بروس کۆرک
| [[:en:Bruce_Cork|Bruce_Cork]]
| 1071
| 
| 
| 
|-
| عەدەسەی دیمەنی سروشتی وۆلاستۆن
| [[:en:Wollaston_landscape_lens|Wollaston_landscape_lens]]
| 1071
| 
| 
| 
|-
| گرادێنتەکانی بڵاوبوونەوە
| [[:en:Diffusion_gradient|Diffusion_gradient]]
| 1073
| 
| 
| 
|-
| هایدرۆلیکی بچووک
| [[:en:Miniature_hydraulics|Miniature_hydraulics]]
| 1074
| 
| 
| 
|-
| مایرۆن ساموێل مالکین
| [[:en:Myron_Samuel_Malkin|Myron_Samuel_Malkin]]
| 1074
| 
| 
| 
|-
| ڕیدبێرگ
| [[:en:Rydberg|Rydberg]]
| 1077
| 
| 
| 
|-
| پاکی سپێکتراڵ
| [[:en:Spectral_purity|Spectral_purity]]
| 1078
| 
| 
| 
|-
| لیستی هاوڕێکانی کۆمەڵەی فیزیایی ئەمریکی
| [[:en:List_of_fellows_of_the_American_Physical_Society|List_of_fellows_of_the_American_Physical_Society]]
| 1079
| 
| 
| 
|-
| چەواشەکاری
| [[:en:Stigmatism|Stigmatism]]
| 1080
| 
| 
| 
|
|-
| دێنێس بێرنی
| [[:en:DÃ©nes_BerÃ©nyi|DÃ©nes_BerÃ©nyi]]
| 1081
| 
| 
| 
|-
| کارایی سووتانی
| [[:en:Combustion_efficiency|Combustion_efficiency]]
| 1082
| 
| 
| 
|-
| کەمترین ڕووداوی لایەنگری
| [[:en:Minimum_bias_event|Minimum_bias_event]]
| 1085
| 
| 
| 
|-
| کۆمپرێسەری ناتەر
| [[:en:Natterer_compressor|Natterer_compressor]]
| 1086
| 
| 
| 
|-
| فرێسنێل (یەکە)
| [[:en:Fresnel_(unit)|Fresnel_]]
| 1086
| 
| 
| 
|-
| فیزیای حیسابکردن
| [[:en:Physics_of_computation|Physics_of_computation]]
| 1086
| 
| 
| 
|-
| فلتەری فرایزەر
| [[:en:Fraser_filter|Fraser_filter]]
| 1088
| 
| 
| 
|-
| بریل (یەکە)
| [[:en:Bril_(unit)|Bril_]]
| 1091
| 
| 
| 
|-
| پەیمانگای ترزێبیاتۆڤسکی بۆ توێژینەوەی پلەی گەرمی نزم و پێکهاتەی ئەکادیمیای زانستی پۆڵەندا
| [[:en:Trzebiatowski_Institute_of_Low_Temperature_and_Structure_Research_of_the_Polish_Academy_of_Sciences|Trzebiatowski_Institute_of_Low_Temperature_and_Structure_Research_of_the_Polish_Academy_of_Sciences]]
| 1092
| 
| 
| 
|-
| ئایزۆسکالار
| [[:en:Isoscalar|Isoscalar]]
| 1094
| 
| 
| 
|-
| ڕەنگدانەوەی ئاراستەیی-نیوەگۆیی
| [[:en:Directional-hemispherical_reflectance|Directional-hemispherical_reflectance]]
| 1095
| 
| 
| 
|-
| تەمەنی داینامیکی
| [[:en:Dynamical_lifetime|Dynamical_lifetime]]
| 1097
| 
| 
| 
|-
| ماکرۆن (فیزیا)
| [[:en:Macron_(physics)|Macron_]]
| 1098
| 
| 
| 
|-
| ئەندێرس بۆسێروپ
| [[:en:Anders_Boserup|Anders_Boserup]]
| 1104
| 
| 
| 
|-
| کیێل هێنریکسن
| [[:en:Kjell_Henriksen|Kjell_Henriksen]]
| 1104
| 
| 
| 
|-
| تیۆری تێکچوونی کایراڵی باریۆنی قورس
| [[:en:Heavy_baryon_chiral_perturbation_theory|Heavy_baryon_chiral_perturbation_theory]]
| 1104
| 
| 
| 
|-
| دابەشبوونی چوار جەمسەری
| [[:en:Quadrupole_splitting|Quadrupole_splitting]]
| 1107
| 
| 
| 
|-
| فرۆیسارت بەستراوەتەوە
| [[:en:Froissart_bound|Froissart_bound]]
| 1108
| 
| 
| 
|-
| ئەلبرێخت ئاڵتما
| [[:en:Albrecht_Altma|Albrecht_Altma]]
| 1109
| 
| 
| 
|-
| کۆشکی شۆک
| [[:en:Shock_stall|Shock_stall]]
| 1109
| 
| 
| 
|-
| بڵاوبوونەوەی پێچەوانە
| [[:en:Reverse_diffusion|Reverse_diffusion]]
| 1109
| 
| 
| 
|-
| زیرەکی تیشکی
| [[:en:Radiation_intelligence|Radiation_intelligence]]
| 1111
| 
| 
| 
|-
| مەیدانی ڤێکتەری هۆمۆتێتیک
| [[:en:Homothetic_vector_field|Homothetic_vector_field]]
| 1111
| 
| 
| 
|-
| دامەزراوەی زانستی ئەتۆمی فیوژن
| [[:en:Fusion_Nuclear_Science_Facility|Fusion_Nuclear_Science_Facility]]
| 1112
| 
| 
| 
|-
| نیکۆلای شاکورا
| [[:en:Nikolai_Shakura|Nikolai_Shakura]]
| 1112
| 
| 
| 
|-
| دوو جەمسەری (ناڕوونی)
| [[:en:Dipole_(disambiguation)|Dipole_]]
| 1113
| 
| 
| 
|-
| ئۆپەراتۆری دەنگ
| [[:en:Volume_operator|Volume_operator]]
| 1113
| 
| 
|}</text>
      <sha1>l2cvmbdhhegigbe5pj2c3wtogqec5ws</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:چەولیگ</title>
    <ns>1</ns>
    <id>293893</id>
    <revision>
      <id>1578157</id>
      <parentid>1570498</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T15:03:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2848" sha1="ssc0mqgxc4ytzazoi84dzqirsbu7bam" xml:space="preserve">== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چەولیگ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1570497 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150706215822/https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx بۆ https://www.e-icisleri.gov.tr/Anasayfa/MulkiIdariBolumleri.aspx زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ٠٧:٣٢، ١ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)

== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چەولیگ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1578156 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230414213230/http://www.frmartuklu.org/konu/bing%C3%B6l-tarihi-bingol-ilinin-tarihcesi.30975/ بۆ http://www.frmartuklu.org/konu/bing%C3%B6l-tarihi-bingol-ilinin-tarihcesi.30975/ زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ١٥:٠٣، ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>ssc0mqgxc4ytzazoi84dzqirsbu7bam</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مەجید خادمی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294285</id>
    <revision>
      <id>1578107</id>
      <parentid>1577753</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:14:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3162" sha1="rpo5q55fylmsj86xa6d94gz9dhu5fke" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
{{Databox}}'''مەجید خادمی''' [[سەرتیپ (پلەی سەربازی)|سەرتیپ]] بوو لە [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]]، و لە ھەمان کاتدا وەک بەرپرسی ڕێکخراوی پاراستنی ئیتلاعاتی سوپای پاسدارانی [[ئێران]] و ڕێکخراوی ئیتلاعاتی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی، لە ساڵانی ٢٠٢٢ و ٢٠٢٥.

لە ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ خادمی وەک بەرپرسی نوێی ئیدارەی ئیتلاعات &lt;sup&gt;(ھەواڵگری)&lt;/sup&gt; دەستنیشانکرا. ناوبراو جێگەی [[محەممەد کازمی]] گرتەوە کە لەگەڵ ئەفسەرانی دیکەی سوپای پاسداران لە ھێرشە ئاسمانییەکانی [[ئیسرائیل]] لە ١٥ی حوزەیران لە کاتی [[شەڕی ئێران و ئیسرائیل|شەڕی دوانزە ڕۆژەدا]] کوژران. &lt;ref name=&quot;مولد تلقائيا1&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.tehrantimes.com/news/514662/General-Majid-Khademi-appointed-as-new-chief-of-IRGC-intelligence|سەردێڕ=General Majid Khademi appointed as new chief of IRGC intelligence organization|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260201181510/https://www.tehrantimes.com/news/514662/General-Majid-Khademi-appointed-as-new-chief-of-IRGC-intelligence|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Tehran Times|زمان=en|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thehindu.com/news/international/israel-iran-conflict-live-updates-missile-strike-khamenei-trump-june-20-2025/article69715968.ece|سەردێڕ=Israel-Iran conflict Updates: Trump says two weeks is ‘maximum’ for Iran decision|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250621120830/https://www.thehindu.com/news/international/israel-iran-conflict-live-updates-missile-strike-khamenei-trump-june-20-2025/article69715968.ece|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٧ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;

ڕۆژی ٦ی نیسانی ٢٠٢٦، سوپای پاسدارانی ئێران کوژرانی مەجید خادمی لە ھێرشێکی ئەمریکی-ئیسرائیلی ڕاگەیاند، ھاوکات وەزیری بەرگریی ئیسرائیلیش پشتڕاستی کردەوە کە ئۆپەراسیۆنی تیرۆرکردنەکە لە [[تاران]] لە چوارچێوەی زنجیرەیەک بە ئامانجگرتنی سەرکردە ئێرانییەکان ئەنجامدراوە.

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئێران}}

[[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢٠ەم]]
[[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فارسی]]</text>
      <sha1>rpo5q55fylmsj86xa6d94gz9dhu5fke</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>خەڵاتەکانی کەیوان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294512</id>
    <revision>
      <id>1578114</id>
      <parentid>1575584</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:15:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1936" sha1="p0xtykagi0hm7798n009i62hd1escc2" xml:space="preserve">{{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
[[پەڕگە:Saturn Award Silhouette.svg|وێنۆک]]
'''خەڵاتەکانی کەیوان'''&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشان=http://www.huffingtonpost.com/pamela-glasner/academy-of-science-fictio_b_5605338.html|سەردێڕ=Academy of Science Fiction, Fantasy, and Horror ... and the Saturn Goes to .... |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|وێبگە=The Huffington Post}}&lt;/ref&gt; خەڵاتێکی ئەمریکین کە ساڵانە لەلایەن ئەکادیمیای فیلمە خەیاڵییە زانستییەکان، فەنتازیا و ترسناکەکانەوە پێشکەش دەکرێن. خەڵاتەکان بۆ ڕێزلێنان لە [[خەیاڵی زانستی]]، [[فەنتازیا]]، و [[وێژەی ترسناک|ترسناک]] لە فیلمدا دروست کراون، بەڵام لەو کاتەوە گەشەیان کردووە بۆ پاداشتکردنی فیلمەکانی تری سەر بە [[چەشنی خەیاڵ|وێژەی چەشنەکان]]، ھەروەھا بڵاوکراوەکانی تەلەڤیزیۆن و میدیای ناوخۆیی. خەڵاتەکانی کەیوان لە ساڵی ١٩٧٣ دروست کراون و لە بنەڕەتدا وەک '''گۆڵدن سکرۆڵس''' ناویان دەبرا.

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{شریتی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|ھونەرەکان}}
{{پۆلی کۆمنز|Saturn Awards}}

[[پۆل:خەڵاتە خەیاڵییە زانستییەکان]]
[[پۆل:خەڵاتەکانی خەیاڵی زانستی میدیای جەماوەری]]
[[پۆل:خەڵاتە خەیاڵییەکان]]
[[پۆل:خەڵاتەکانی خەیاڵی خەمڵێنراوی ئەمریکی]]
[[پۆل:خەڵاتەکانی زوحەل]]</text>
      <sha1>p0xtykagi0hm7798n009i62hd1escc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کتێبخانەی بەریتانی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>294768</id>
    <revision>
      <id>1578113</id>
      <parentid>1577137</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:15:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9493" sha1="2mtlmsfvn26c2rdmuisvea0qh46gp7y" xml:space="preserve">{{Databox}}'''کتێبخانەی بەریتانی''' کتێبخانەی نیشتمانی شانشینی یەکگرتووە. بنکەکەی لە لەندەنە، یەکێکە لە [[پێڕستی کتێبخانە گەورەکان|گەورەترین کتێبخانەکانی جیھان]]، بە کۆکردنەوەی زیاتر لە ٢٠٠ ملیۆن کتێب و بەرھەم لە چەندین وڵاتەوە.&lt;ref name=&quot;BlogFav&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://blogs.bl.uk/business/2023/08/a-few-of-our-favourite-things.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250810184906/https://blogs.bl.uk/business/2023/08/a-few-of-our-favourite-things.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=bl.uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/816517/British_Library_Annual_Report_and_Accounts_201819.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190722081953/https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/816517/British_Library_Annual_Report_and_Accounts_201819.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=bl.uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BL Exhibition Notes&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bl.uk/a-history-of-magic/articles/the-magic-of-the-british-library|سەردێڕ=British Library |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190809194810/https://www.bl.uk/a-history-of-magic/articles/the-magic-of-the-british-library |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٨|وێبگە=bl.uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;How Big is the UK Web Archive&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://blogs.bl.uk/webarchive/2014/06/how-big-is-the-uk-web.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180831192832/http://blogs.bl.uk/webarchive/2014/06/how-big-is-the-uk-web.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٨|وێبگە=bl.uk}}&lt;/ref&gt; وەک کتێبخانەیەکی دانانی یاسایی، کۆپی ھەموو ئەو کتێبانە وەردەگرێت کە لە بەریتانیا و ئێرلەندا بەرھەم ھێنراون، ھەروەھا بەشێکی بەرچاو لە ناونیشانەکانی دەرەوەی وڵات کە لە بەریتانیا دابەشکراون. کتێبخانەکە وەک دەزگایەکی گشتی نابەشی کاردەکات کە لەلایەن بەشی ڕۆشنبیری و میدیا و وەرزشەوە سپۆنسەر دەکرێت.

کتێبخانەی بەریتانی کتێبخانەیەکی گەورەی توێژینەوەیە، بابەتەکانی بە چەندین زمان&lt;ref name=&quot;BL-CDP&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.bl.uk/learning/cresearch/skills/using1/usingthebritishlibrary.htmll |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211024042307/https://www.bl.uk/learning/cresearch/skills/using1/usingthebritishlibrary.htmll |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠١٤}}&lt;/ref&gt; و بە چەندین فۆرمات، چاپ و دیجیتاڵی: کتێب، دەستنووس، گۆڤار، ڕۆژنامە، گۆڤار، تۆماری دەنگ و مۆسیقا، ڤیدیۆ، پلەی-سکریپت، پاتێنت، داتابەیس، نەخشە، مۆر، چاپ، وێنەکێشان. کۆکراوەکانی کتێبخانەکە نزیکەی ١٤ ملیۆن کتێب لەخۆدەگرن،&lt;ref name=&quot;BLhome&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.bl.uk/|سەردێڕ=Welcome to the British Library |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120326213518/http://www.bl.uk/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠١٠}}&lt;/ref&gt; لەگەڵ ھەڵگرتنی دەستنووس و شتومەکی بەرچاو کە مێژووەکەیان دەگەڕێتەوە بۆ ٢٠٠٠ ساڵ پێش زایین. کتێبخانەکە بەرنامەیەک بۆ بەدەستھێنانی ناوەڕۆک دەپارێزێت و ساڵانە نزیکەی سێ ملیۆن بابەتی زیاد دەکات کە ٩،٦ کم لە شوێنی ڕەفەی نوێ.

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان|refs=&lt;ref name=&quot;listed&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-33733846 |سەردێڕ= British Library becomes Grade I listed building |ڕێکەوت= ١ی ئابی ٢٠١٥|ئیش= BBC News |ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20150801150551/http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-33733846 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}&lt;/ref&gt;}}

== زیاتر بخوێنەوە ==
* Barker, Nicolas (1989) ''Treasures of the British Library''; compiled by Nicolas Barker and the curatorial staff of the British Library. New York: Harry N. Abrams {{ISBN|0-8109-1653-3}}
* Day, Alan (1998). ''Inside the British Library''. London: Library Association. {{ISBN|1856042804}}[[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/1856042804|&lt;bdi&gt;1856042804&lt;/bdi&gt;]].
* Francis, Sir Frank, ed. (1971) ''Treasures of the British Museum''. 360 pp. London: Thames &amp; Hudson; ch. 6: manuscripts, by T. S, Patties; ch. 9: oriental printed books and manuscripts, by A. Gaur; ch. 12: printed books, by H. M. Nixon
* [[فیل ھاریس|Harris, Phil]] (1998). ''A History of the British Museum Library, 1753–1973''. London: British Library. {{ISBN|0712345620}}[[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/0712345620|&lt;bdi&gt;0712345620&lt;/bdi&gt;]].
* Howard, Philip (2008). ''The British Library, a Treasure of Knowledge''. London: Scala. {{ISBN|978-1857593754}}[[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/978-1857593754|&lt;bdi&gt;978-1857593754&lt;/bdi&gt;]].
* Leapman, Michael (2012). ''The Book of the British Library''. London: British Library. {{ISBN|978-0712358378}}[[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/978-0712358378|&lt;bdi&gt;978-0712358378&lt;/bdi&gt;]].
* Mandelbrote, Giles, and [[Barry Taylor (editor)|Barry Taylor]] (2009). ''Libraries Within the Library: The Origins of the British Library's Printed Collections''. London: British Library. {{ISBN|978-0712350358}}[[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/978-0712350358|&lt;bdi&gt;978-0712350358&lt;/bdi&gt;]].
* Proctor, Robert (2010). ''A Critical Edition of the Private Diaries of Robert Proctor: The Life of a Librarian at the British Museum'', edited by J. H. Bowman. Lewiston, New York: Edwin Mellen Press. {{ISBN|0773436340}}[[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/0773436340|&lt;bdi&gt;0773436340&lt;/bdi&gt;]].
* {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ritchie|یەکەم=Berry|سەردێڕ=The Good Builder: The John Laing Story|بڵاوکەرەوە=James &amp; James|ساڵ=١٩٩٧|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٨٨٤-٥٥٨-٩}}
* Wilson, Colin St. John (1998). ''The Design and Construction of the British Library''. London: British Library. {{ISBN|0712306587}}[[ISBN (identifier)|ISBN]] [[Special:BookSources/0712306587|&lt;bdi&gt;0712306587&lt;/bdi&gt;]].

== بەستەرە دەرەکییەکان ==
* [https://www.bl.uk/ وێبگەی فەرمی]
* [https://imagesonline.bl.uk/ British Library Images Online]
* [http://explore.bl.uk/ Explore the British Library] Archived 16 July 2020 at the Wayback Machine (main catalogue; includes newspapers)
* [https://imagesonline.bl.uk/?service=page&amp;action=show_page&amp;name=kings-page&amp;language=en The King's Library] Archived 24 March 2012 at the Wayback Machine contained within The British Library
* [http://www.bl.uk/onlinegallery/hightours/diamsutra/ The World's Earliest Dated Printed Book] Archived 3 June 2010 at the Wayback Machine
* [http://www.bl.uk/bipc The Business &amp; IP Centre homepage]
* [http://www.bl.uk/learning/ British Library Learning homepage]
* [http://newspapers.bl.uk/blcs/ British Library newspapers 1800–1900 online]
* [https://www.e-architect.co.uk/london/british-library British Library building photos]
* [http://www.bl.uk/timeline Timelines: sources from history] Archived 1 February 2010 at the Wayback Machine, an interactive history timeline that explores collection items chronologically, from medieval times to the present day
** {{بیرخستنەوە|سەردێڕ=British Library Journal |ئیش=Electronic British Library Journal |ناونیشان=http://www.bl.uk/eblj |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200217042310/http://www.bl.uk/eblj/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |issn=1478-0259}} 1975–. {{Free access}}
{{پۆلی کۆمنز|British Library}}
{{شریتی دەروازە|شانشینی یەکگرتوو|نژیاروانی|لەندەن}}

[[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]]
[[پۆل:کتێبخانە نەتەوەییەکان]]
[[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]]</text>
      <sha1>2mtlmsfvn26c2rdmuisvea0qh46gp7y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سیسیگامبیس</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295037</id>
    <revision>
      <id>1578070</id>
      <parentid>1577894</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:08:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3147" sha1="jau1lhkvyhzy48cnyyxd0157q7j22xz" xml:space="preserve">[[پەڕگە:Die Familie des Perserkönigs Darius nach der Schlacht bei Issos im Zelt Alexanders des Großen (Le Brun).jpg|thumb|«خێزانی داریووس لەبەردەم [[ئەسکەندەری مەزن|ئەسکەندەر]]»، لەلایەن [[چارڵز لۆ برون]]. سیسیگامبیس (بە ڕەنگی زەرد) لەبەردەم پاشا چۆک دادەدات]] 

'''سیسیگامبیس''' (بە [[یۆنانیی کۆن]]: Σισύγαμβις؛ کۆچی دوایی ٣٢٣ پێش زایین) دایکی [[داریووشی سێیەم]] بوو، کە فەرمانڕەوایییەکەی لە کاتی جەنگەکانی [[ئەسکەندەری مەزن]] کۆتایی پێ ھات. دوای ئەوەی لەلایەن ئەسکەندەرەوە لە [[جەنگی ئیسووس]] دیل کرا، تەرخان بوو بۆ ئەو، و ئەسکەندەر بە «دایک» ناوی دەبرد.

==ژیان==
ڕەنگە کچی پاشا [[ئەردەشێری دووەم]] بووبێت، یان ئەگەری ھەیە کچی براکەی [[ئۆستانێس (کوڕی داریووسی دووەم)|ئۆستانێس]] بووبێت. ئەگەر دووەمیان بێت، ھاوسەرگیری لەگەڵ ئارسامی برای خۆیدا کردووە (نەریتێکی کۆنی [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی|ھەخامەنشی]]).&lt;ref name = &quot;good&quot;&gt;{{بیرخستنەوە|دوایین=Heckel |یەکەم=Waldemar |سەردێڕ=Who's Who in the Age of Alexander the Great: A Prosopography of Alexander's Empire |chapter=Sisygambis |بڵاوکەرەوە=Blackwell Publishing |شوێن=Malden, MA |ڕێکەوت=٢٠٠٦|پەڕە=١١٦|ژپنک=١٤٠٥١١٢١٠٧}}.&lt;/ref&gt; ئەگەرێکی تر ئەوەیە کە کچی سەرکردەیەکی [[ئووکسین]] بووبێت.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Bahadori |یەکەم=Ali |ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠١٧|سەردێڕ=Achaemenid Empire, Tribal Confederations of Southwestern Persia and Seven Families |journal=Iranian Studies |بەرگ=٥٠|issue=2 |پەڕەکان=١٧٣–١٩٧|doi=10.1080/00210862.2016.1243986 |s2cid=157617330 |issn=0021-0862}}&lt;/ref&gt; ئەو داریووس، [[ئۆکسیاترس]]، و ڕەنگە [[ستاتێرای یەکەم]]یشی بووبێت.&lt;ref name = &quot;good&quot;/&gt;

==میرات==
دیمەنی چۆکدادانی بە ھەڵەی سیسیگامبیس لەبەردەم ھێفایستیۆن بابەتێکی باو بووە لە ھونەری ڕۆژاواییدا، کە لەلایەن [[چارڵز لۆ برون]]، [[پاولۆ ڤیرۆنیزی]]، [[یوستوس سوستەرمانس]]، و زۆرێکی ترەوە نوێنەرایەتی کراوە.&lt;ref&gt;James Hall, ''Dictionary of Subjects and Symbols in Art'', Westview Press, Boulder, 1979, p.13.&lt;/ref&gt;

[[گەڕەستێرۆچکە|گەڕەستێرۆچکەی]] [[٨٢٣ سیسیگامبیس]] بەناوی ئەوەوە ناونراوە.

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
{{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ژن|ئێران}}

[[پۆل:مردووانی سەدەی ٤ەمی پ.ز]]
[[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٤ی پ.ز]]</text>
      <sha1>jau1lhkvyhzy48cnyyxd0157q7j22xz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ئەحمەدی مەلا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295053</id>
    <revision>
      <id>1578067</id>
      <parentid>1577921</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:07:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10482" sha1="2xbfej0sv751asu4xug0bmz271cpe81" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی کەسایەتی
| پێشگری ڕێزلێنان      = دکتۆر
| ناو                  = ئەحمەدی مەلا
| پاشگری ڕێزلێنان      = 
| ناوی خۆماڵی          = 
| زمانی ناوی خۆماڵی    = 
| وێنە                 = 
| قەبارەی وێنە         = 
| جێگری وێنە           = 
| لێدوانی وێنە         = 
| ناوی کاتی لەدایکبوون = 
| ڕێکەوتی لەدایکبوون   = ١٩٥٧
| شوێنی لەدایکبوون     = گوندی [[تۆمار]]، [[ناحیەی شوان]]، [[پارێزگای کەرکووک|کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]
| ڕێکەوتی ونبوون       = 
| شوێنی ونبوون         = 
| ڕەوشی ونبوون         = 
| ڕێکەوتی مەرگ         = 
| شوێنی مەرگ           = 
| ھۆکاری مەرگ          = 
| شوێنی تەرم           = 
| شوێنی گۆڕ            = 
| پۆتانەکانی گۆڕ       = 
| مۆنیومێنتەکان        = 
| نیشتەجێ              = [[ئیسپانیا]]
| نەتەوە               = [[کورد]]
| ناوەکانی تر          = 
| شارومەندێتی          = 
| پەروەردە             = دکتۆرا لە ئەدەبی بەراوردکاری
| خوێندنگە             = زانکۆی فرانش کۆمتێ (فەڕەنسا)
| پیشە                 = [[نووسەر]]، [[شاعیر]]، [[وەرگێڕ]]، مامۆستای زانکۆ
| ساڵانی چالاکی          = ١٩٨٣ – ئێستا
| خاوەنکار             = 
| ڕێکخراو              = 
| وەکیل                = 
| ناوبانگ              = 
| کارە دیارەکان        = 
| شێواز                = 
| دارایی               = 
| باڵا                  = 
| تەلەڤیزیۆن           = 
| ئۆفیس                = 
| وادە                 = 
| پێش                  = 
| پاش                  = 
| حیزب                 = 
| بزاڤ                 = 
| بەرامبەرەکان         = 
| ئایین                = 
| تۆمەت                = 
| سزا                  = 
| دۆخی دادوەری         = 
| ھاوسەر               = 
| یار                  = 
| مناڵەکان             = 
| باوان                = 
| دایک                 = 
| باوک                 = 
| خزمەکان              = 
| خێزان                = 
| خەڵاتەکان             = 
| ڕێزلێنان             = 
| واژوو                = 
| جێگری واژوو          = 
| قەبارەی واژوو        = 
| ماڵپەڕ               = 
| پەراوێزەکان          = 
}}

'''ئەحمەدی مەلا''' (لەدایکبووی ١٩٥٧ لە [[پارێزگای کەرکووک|کەرکووک]]) نووسەر، شاعیر، وەرگێڕ و ئەکادیمییەکی [[کورد]]ە. خاوەنی چەندین بەرهەمی ئەدەبییە لە بوارەکانی شیعر و ڕۆمان، ھەروەھا کاری وەرگێڕانی بۆ چەندین شاکاری ئەدەبیی جیھانی لە زمانەکانی فەڕەنسی و ئیسپانییەوە بۆ زمانی کوردی کردووە و لە ھەمان کاتدا بەرهەمی کوردییشی بۆ زمانی فەڕەنسی وەرگێڕاوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://cultureproject.org.uk/kurdish/interview-with-ahmed-mall/ |سەردێڕ=وتووێژ لەگەڵ د.ئەحمەدی مەلا |وێبگە=Culture Project |بڵاوکەرەوە=کولتور مەگەزین |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20081216223405367 |سەردێڕ=ئەحمەدی مەلا |نووسەر=&lt;!--نەوتراوە--&gt; |ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ |وێبگە=کوردپێدیا |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}&lt;/ref&gt;

== ژیان و خوێندن ==
ئەحمەدی مەلا لە ساڵی ١٩٥٧ لە گوندی تۆماری سەر بە [[ناوچەی شوان]] لە پارێزگای کەرکووک لەدایکبووە. قۆناغەکانی خوێندنی سەرەتایی و ناوەندیی لە شاری [[کەرکووک]] تەواو کردووە، و بۆ قۆناغی ئامادەیی چووەتە شاری [[بەغدا]]. لە ساڵی ١٩٨١ بە یەکجاری کوردستان جێدەھێڵێت و ڕوو دەکاتە ئەورووپا. سەرەتا ماوەیەک لە شاری [[جنێڤ]] لە [[سویس]] نیشتەجێ دەبێت و لەوێ دراما دەخوێنێت، پاشان لە ساڵی ١٩٨٨ دەچێتە وڵاتی [[فەڕەنسا]] بە مەبەستی درێژەدان بە خوێندن. لەوێ بڕوانامەی ماستەر لە زانستەکانی زمان بەدەست دەھێنێت، و دواتر لە ساڵی ١٩٩٩ بڕوانامەی دکتۆرا لە بواری [[ئەدەبی بەراوردکاری]] لە زانکۆی فرانش کۆمتێ ([[زانکۆی ماری و لویس پاستۆر]]) وەردەگرێت. تێزی دکتۆراکەی سەبارەت بە جیھانبینیی [[مەحوی]] بووە لەژێر ناونیشانی «مەحوی لە نێوان زاھیرییەت و باتینییەت دا، وێنەی مەعشووق و سەرچاوەکانی عەشق».

== کار و بەرھەمەکان ==
سەرەتاکانی کاری ھونەریی ئەحمەدی مەلا بە شیعر، ھونەری شێوەکاری و شانۆ دەستی پێکردووە. پاشان جگە لە نووسینی شیعر و لێکۆڵینەوەی ئەدەبی، دەستی بە نووسینی ڕۆمان و کاری وەرگێڕانی ئەدەبیش کردووە. لەپاڵ کارە ئەدەبییەکانیدا، وەک ئەکادیمییەک لە زانکۆکانی ئەورووپا وانە دەڵێتەوە و ئێستا مامۆستای مێژووی زمان و ئەدەبیاتی فەڕەنسییە لە [[زانکۆی کاستییا لا مانچا]] لە ئیسپانیا. بەشێکی زۆر لە بەرھەمەکانی لەلایەن دەزگاکانی وەکوو [[دەزگای ئاراس]]، [[دەزگای سەردەم]]، و ھەروەھا [[دەزگای ئارمەتان]] لە پاریس چاپ و بڵاو کراونەتەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |سەردێڕ=ئەحمەدی مەلا كۆمەڵێك شیعری عەبدوڵا پەشێو بۆ فڕەنسی وەردەگێڕێت |ناونیشان=https://wishe.net/details.aspx?=hewal&amp;jmare=185235&amp;Jor=5 |نووسەر=سۆران عەزیز |بڵاوکەرەوە=وشە |زمان=کوردی|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}&lt;/ref&gt;

=== شیعر ===
ئەحمەدی مەلا خاوەنی چەندین کۆمەڵە شیعرە، لەوانە:
* ''باران''، جنێڤ، ١٩٨٣.
* ''زەردک''، جنێڤ، ١٩٨٨ (دواتر لەلایەن ئیسماعیل دەروێشەوە وەرگێڕدراوەتە سەر فەڕەنسی لە ١٩٩٣).
* ''کتێبی شیعر''، پاریس، ١٩٩٦.
* ''ئاقیقی زڕ و زستانێکی زۆر''، بزەنسۆن، ١٩٩٨.
* ''مانگ و ھەڵپەڕین''، سیوداد ڕیال، ٢٠٠٠.
* ''ئاسمانمان لە شەققەی باڵ بێزار کرد''، دەزگای گەلاوێژ، سلێمانی، ٢٠٠٧.
* ''خەونەکانی زولەیخا''، کتێبی ھەنار، سلێمانی، ٢٠٠٩.
* ''ھەرمێیەکانی فیرعەون''، کەرکووک، ٢٠١١.
* ''ستایشی ئاو''، ٢٠٢٥.

=== ڕۆمان ===
* ''زاکیرەی با''، دەزگای سەردەم، سلێمانی، ٢٠٠١.
* ''بلوژستان''، دەزگای ئاراس، ھەولێر، ٢٠٠٤.
* ''پەناھەندە''، دەزگای ڕەنج، سلێمانی، ٢٠٠٦.

=== وەرگێڕان ===
ئەحمەدی مەلا ڕۆڵێکی گرنگی ھەبووە لە گواستنەوەی ئەدەبیاتی فەڕەنسی و جیھانی بۆ سەر زمانی کوردی، ھەروەھا ناساندنی ئەدەبی کوردی بە خوێنەرانی ئەورووپی. بەشێک لە وەرگێڕانەکانی بریتین لە:

'''لە زمانەکانی ترەوە بۆ کوردی:'''
* ''وەرزێک لە دۆزەخ و درەوشانەوە''، ئارتور ڕامبۆ (شیعر، ٢٠٠١).
* ''گوڵی خراپە''، شارل بۆدلێر (شیعر، ٢٠٠١).
* ''بەردی ھەتاو''، ئۆکتاڤیۆ پاز (شیعر، ٢٠٠١).
* ''ئەکسیۆن ئێستی''، ئۆدیسیاس ئیلیتیس (شیعر، ٢٠٠٢).
* ''سەمەرقەند''، ئەمین مەعلووف (ڕۆمان، ٢٠٠٢).
* ''خاتوون T'' (La Lenteur)، میلان کوندێرا (ڕۆمان، ٢٠٠٣).
* ''بورژوای نەجیبزادە''، مۆلیێر (شانۆ، ٢٠١١).

'''لە کوردییەوە بۆ فەڕەنسی:'''
* ''دیوانی مەحوی'' بە زمانی فەڕەنسی (De Cette Nuit Naissent des Aubes)، دەزگای ئارمەتان، پاریس، ٢٠٠١.
* ''زاکیرەی با''، دەزگای ئارمەتان، پاریس، ٢٠١٤.
* ''شیعری خانمانی کورد''، دەزگای ئارمەتان، پاریس، ٢٠٢١.
* ''لە ئاسۆوە: خاک (À L'HORIZON: LA TERRE)''، ھەڵبژاردەیەک لە شیعرەکانی [[عەبدوڵڵا پەشێو]]، دەزگای ئارمەتان، پاریس، ٢٠٢٥.

=== لێکۆڵینەوە ===
* ''مەحوی لە نێوان زاھیرییەت و باتینییەت دا، وێنەی مەعشووق و سەرچاوەکانی عەشق'' (تێزی دکتۆرا)، دەزگای ئاراس، ٢٠٠٢.
* ''بنبەست لە شیعری شێرکۆ بێکەس و چەند بابەتێکی دیکە''، بڵاوکراوەکانی نما، ٢٠١٢.
* ''لە ڕێنیسانسی فەرەنسییەوە بۆ شکستی ڕێنیسانسی کوردی: لە مەعریفەی تاکڕەھەندەوە بۆ کرانەوە''، لێکۆڵینەوەیەکی بەراوردکارییە سەبارەت بە سەرهەڵدانی ڕێنیسانسی فەڕەنسی و گۆڕانکارییە بنچینەییەکانی کۆتایی سەدەی نۆزدە و سەرەتای سەدەی بیستەم لە کوردستان.

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:نووسەرانی کورد]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧]]
[[پۆل:شاعیرانی کورد]]</text>
      <sha1>2xbfej0sv751asu4xug0bmz271cpe81</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578176</id>
      <parentid>1578067</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T20:01:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}}</comment>
      <origin>1578176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10532" sha1="tvofvq8bu3g8e5rtm28fr3qcgs81vat" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
{{زانیاریدانی کەسایەتی
| پێشگری ڕێزلێنان      = دکتۆر
| ناو                  = ئەحمەدی مەلا
| پاشگری ڕێزلێنان      = 
| ناوی خۆماڵی          = 
| زمانی ناوی خۆماڵی    = 
| وێنە                 = 
| قەبارەی وێنە         = 
| جێگری وێنە           = 
| لێدوانی وێنە         = 
| ناوی کاتی لەدایکبوون = 
| ڕێکەوتی لەدایکبوون   = ١٩٥٧
| شوێنی لەدایکبوون     = گوندی [[تۆمار]]، [[ناحیەی شوان]]، [[پارێزگای کەرکووک|کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]
| ڕێکەوتی ونبوون       = 
| شوێنی ونبوون         = 
| ڕەوشی ونبوون         = 
| ڕێکەوتی مەرگ         = 
| شوێنی مەرگ           = 
| ھۆکاری مەرگ          = 
| شوێنی تەرم           = 
| شوێنی گۆڕ            = 
| پۆتانەکانی گۆڕ       = 
| مۆنیومێنتەکان        = 
| نیشتەجێ              = [[ئیسپانیا]]
| نەتەوە               = [[کورد]]
| ناوەکانی تر          = 
| شارومەندێتی          = 
| پەروەردە             = دکتۆرا لە ئەدەبی بەراوردکاری
| خوێندنگە             = زانکۆی فرانش کۆمتێ (فەڕەنسا)
| پیشە                 = [[نووسەر]]، [[شاعیر]]، [[وەرگێڕ]]، مامۆستای زانکۆ
| ساڵانی چالاکی          = ١٩٨٣ – ئێستا
| خاوەنکار             = 
| ڕێکخراو              = 
| وەکیل                = 
| ناوبانگ              = 
| کارە دیارەکان        = 
| شێواز                = 
| دارایی               = 
| باڵا                  = 
| تەلەڤیزیۆن           = 
| ئۆفیس                = 
| وادە                 = 
| پێش                  = 
| پاش                  = 
| حیزب                 = 
| بزاڤ                 = 
| بەرامبەرەکان         = 
| ئایین                = 
| تۆمەت                = 
| سزا                  = 
| دۆخی دادوەری         = 
| ھاوسەر               = 
| یار                  = 
| مناڵەکان             = 
| باوان                = 
| دایک                 = 
| باوک                 = 
| خزمەکان              = 
| خێزان                = 
| خەڵاتەکان             = 
| ڕێزلێنان             = 
| واژوو                = 
| جێگری واژوو          = 
| قەبارەی واژوو        = 
| ماڵپەڕ               = 
| پەراوێزەکان          = 
}}

'''ئەحمەدی مەلا''' (لەدایکبووی ١٩٥٧ لە [[پارێزگای کەرکووک|کەرکووک]]) نووسەر، شاعیر، وەرگێڕ و ئەکادیمییەکی [[کورد]]ە. خاوەنی چەندین بەرهەمی ئەدەبییە لە بوارەکانی شیعر و ڕۆمان، ھەروەھا کاری وەرگێڕانی بۆ چەندین شاکاری ئەدەبیی جیھانی لە زمانەکانی فەڕەنسی و ئیسپانییەوە بۆ زمانی کوردی کردووە و لە ھەمان کاتدا بەرهەمی کوردییشی بۆ زمانی فەڕەنسی وەرگێڕاوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://cultureproject.org.uk/kurdish/interview-with-ahmed-mall/ |سەردێڕ=وتووێژ لەگەڵ د.ئەحمەدی مەلا |وێبگە=Culture Project |بڵاوکەرەوە=کولتور مەگەزین |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20081216223405367 |سەردێڕ=ئەحمەدی مەلا |نووسەر=&lt;!--نەوتراوە--&gt; |ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ |وێبگە=کوردپێدیا |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}&lt;/ref&gt;

== ژیان و خوێندن ==
ئەحمەدی مەلا لە ساڵی ١٩٥٧ لە گوندی تۆماری سەر بە [[ناوچەی شوان]] لە پارێزگای کەرکووک لەدایکبووە. قۆناغەکانی خوێندنی سەرەتایی و ناوەندیی لە شاری [[کەرکووک]] تەواو کردووە، و بۆ قۆناغی ئامادەیی چووەتە شاری [[بەغدا]]. لە ساڵی ١٩٨١ بە یەکجاری کوردستان جێدەھێڵێت و ڕوو دەکاتە ئەورووپا. سەرەتا ماوەیەک لە شاری [[جنێڤ]] لە [[سویس]] نیشتەجێ دەبێت و لەوێ دراما دەخوێنێت، پاشان لە ساڵی ١٩٨٨ دەچێتە وڵاتی [[فەڕەنسا]] بە مەبەستی درێژەدان بە خوێندن. لەوێ بڕوانامەی ماستەر لە زانستەکانی زمان بەدەست دەھێنێت، و دواتر لە ساڵی ١٩٩٩ بڕوانامەی دکتۆرا لە بواری [[ئەدەبی بەراوردکاری]] لە زانکۆی فرانش کۆمتێ ([[زانکۆی ماری و لویس پاستۆر]]) وەردەگرێت. تێزی دکتۆراکەی سەبارەت بە جیھانبینیی [[مەحوی]] بووە لەژێر ناونیشانی «مەحوی لە نێوان زاھیرییەت و باتینییەت دا، وێنەی مەعشووق و سەرچاوەکانی عەشق».

== کار و بەرھەمەکان ==
سەرەتاکانی کاری ھونەریی ئەحمەدی مەلا بە شیعر، ھونەری شێوەکاری و شانۆ دەستی پێکردووە. پاشان جگە لە نووسینی شیعر و لێکۆڵینەوەی ئەدەبی، دەستی بە نووسینی ڕۆمان و کاری وەرگێڕانی ئەدەبیش کردووە. لەپاڵ کارە ئەدەبییەکانیدا، وەک ئەکادیمییەک لە زانکۆکانی ئەورووپا وانە دەڵێتەوە و ئێستا مامۆستای مێژووی زمان و ئەدەبیاتی فەڕەنسییە لە [[زانکۆی کاستییا لا مانچا]] لە ئیسپانیا. بەشێکی زۆر لە بەرھەمەکانی لەلایەن دەزگاکانی وەکوو [[دەزگای ئاراس]]، [[دەزگای سەردەم]]، و ھەروەھا [[دەزگای ئارمەتان]] لە پاریس چاپ و بڵاو کراونەتەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |سەردێڕ=ئەحمەدی مەلا كۆمەڵێك شیعری عەبدوڵا پەشێو بۆ فڕەنسی وەردەگێڕێت |ناونیشان=https://wishe.net/details.aspx?=hewal&amp;jmare=185235&amp;Jor=5 |نووسەر=سۆران عەزیز |بڵاوکەرەوە=وشە |زمان=کوردی|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}&lt;/ref&gt;

=== شیعر ===
ئەحمەدی مەلا خاوەنی چەندین کۆمەڵە شیعرە، لەوانە:
* ''باران''، جنێڤ، ١٩٨٣.
* ''زەردک''، جنێڤ، ١٩٨٨ (دواتر لەلایەن ئیسماعیل دەروێشەوە وەرگێڕدراوەتە سەر فەڕەنسی لە ١٩٩٣).
* ''کتێبی شیعر''، پاریس، ١٩٩٦.
* ''ئاقیقی زڕ و زستانێکی زۆر''، بزەنسۆن، ١٩٩٨.
* ''مانگ و ھەڵپەڕین''، سیوداد ڕیال، ٢٠٠٠.
* ''ئاسمانمان لە شەققەی باڵ بێزار کرد''، دەزگای گەلاوێژ، سلێمانی، ٢٠٠٧.
* ''خەونەکانی زولەیخا''، کتێبی ھەنار، سلێمانی، ٢٠٠٩.
* ''ھەرمێیەکانی فیرعەون''، کەرکووک، ٢٠١١.
* ''ستایشی ئاو''، ٢٠٢٥.

=== ڕۆمان ===
* ''زاکیرەی با''، دەزگای سەردەم، سلێمانی، ٢٠٠١.
* ''بلوژستان''، دەزگای ئاراس، ھەولێر، ٢٠٠٤.
* ''پەناھەندە''، دەزگای ڕەنج، سلێمانی، ٢٠٠٦.

=== وەرگێڕان ===
ئەحمەدی مەلا ڕۆڵێکی گرنگی ھەبووە لە گواستنەوەی ئەدەبیاتی فەڕەنسی و جیھانی بۆ سەر زمانی کوردی، ھەروەھا ناساندنی ئەدەبی کوردی بە خوێنەرانی ئەورووپی. بەشێک لە وەرگێڕانەکانی بریتین لە:

'''لە زمانەکانی ترەوە بۆ کوردی:'''
* ''وەرزێک لە دۆزەخ و درەوشانەوە''، ئارتور ڕامبۆ (شیعر، ٢٠٠١).
* ''گوڵی خراپە''، شارل بۆدلێر (شیعر، ٢٠٠١).
* ''بەردی ھەتاو''، ئۆکتاڤیۆ پاز (شیعر، ٢٠٠١).
* ''ئەکسیۆن ئێستی''، ئۆدیسیاس ئیلیتیس (شیعر، ٢٠٠٢).
* ''سەمەرقەند''، ئەمین مەعلووف (ڕۆمان، ٢٠٠٢).
* ''خاتوون T'' (La Lenteur)، میلان کوندێرا (ڕۆمان، ٢٠٠٣).
* ''بورژوای نەجیبزادە''، مۆلیێر (شانۆ، ٢٠١١).

'''لە کوردییەوە بۆ فەڕەنسی:'''
* ''دیوانی مەحوی'' بە زمانی فەڕەنسی (De Cette Nuit Naissent des Aubes)، دەزگای ئارمەتان، پاریس، ٢٠٠١.
* ''زاکیرەی با''، دەزگای ئارمەتان، پاریس، ٢٠١٤.
* ''شیعری خانمانی کورد''، دەزگای ئارمەتان، پاریس، ٢٠٢١.
* ''لە ئاسۆوە: خاک (À L'HORIZON: LA TERRE)''، ھەڵبژاردەیەک لە شیعرەکانی [[عەبدوڵڵا پەشێو]]، دەزگای ئارمەتان، پاریس، ٢٠٢٥.

=== لێکۆڵینەوە ===
* ''مەحوی لە نێوان زاھیرییەت و باتینییەت دا، وێنەی مەعشووق و سەرچاوەکانی عەشق'' (تێزی دکتۆرا)، دەزگای ئاراس، ٢٠٠٢.
* ''بنبەست لە شیعری شێرکۆ بێکەس و چەند بابەتێکی دیکە''، بڵاوکراوەکانی نما، ٢٠١٢.
* ''لە ڕێنیسانسی فەرەنسییەوە بۆ شکستی ڕێنیسانسی کوردی: لە مەعریفەی تاکڕەھەندەوە بۆ کرانەوە''، لێکۆڵینەوەیەکی بەراوردکارییە سەبارەت بە سەرهەڵدانی ڕێنیسانسی فەڕەنسی و گۆڕانکارییە بنچینەییەکانی کۆتایی سەدەی نۆزدە و سەرەتای سەدەی بیستەم لە کوردستان.

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}

[[پۆل:نووسەرانی کورد]]
[[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧]]
[[پۆل:شاعیرانی کورد]]</text>
      <sha1>tvofvq8bu3g8e5rtm28fr3qcgs81vat</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ئەمیل مەردوک</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295063</id>
    <revision>
      <id>1578167</id>
      <parentid>1577948</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T17:01:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]] و [[دەروازە:عێراق|عێراق]]</comment>
      <origin>1578167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4034" sha1="rsd7m1u8ku0cf4c4wd5dwt9ojql891z" xml:space="preserve">{{Infobox royalty
| name         = ئامێل-ماردووک
| title        = {{unbulleted list
   | [[پێڕستی پاشاکانی بابل|پاشای بابل]]
 }}
| succession   = پاشای [[ئیمپراتۆریەتیی بابلی نوێ]]
| reign        = ٧ی تشرینی یەکەمی ٥٦٢ی پێش زایین – ئابی ٥٦٠ی پێش زایین
| predecessor  = [[نەبووخەد نەسری دووەم]]
| successor    = [[نێریگلیسار]]
| birth_date   = 
| birth_place  = نەزانراو
| death_date   = ئابی ٥٦٠ی پێش زایین
| death_place  = [[بابل]]
| issue        = ئیندۆ
| father       = [[نەبووخەد نەسری دووەم]]
| mother       = [[ئامیتیسی میدی]] (?)
| native_lang1 = [[زمانی ئەکەدی|ئەکەدی]]
| native_lang1_name1 = ئامێل-ماردووک
| dynasty      = [[خانەوادەی کلدانی]]
}}

'''ئەمیل مەردوک''' بەواتای «پیاوی [[ماردووک]]»)،{{Sfn|Weiershäuser|Novotny|2020|p=1}} ھەروەھا بە '''ئاویل-ماردوک''' ناسراوە،{{Sfn|Albertz|2018|p=93}} یان لە شێوازی [[پەرتووکی پیرۆز]]ی ناوەکەی، '''ئیڤیل-مەرۆداخ''' سێیەمین ئیمپراتۆری [[ئیمپراتۆریەتیی بابلی نوێ]] بوو، کە لە ٥٦٢ی پێش زایینەوە تا لادان و کوشتنی لە ٥٦٠ی پێش زایین فەرمانڕەوایی کردووە. ئەو جێنشینی [[نەبووخەد نەسری دووەم]] (٦٠٥–٥٦٢ی [[پێش زایین]]) بوو. بەھۆی کەمیی ژمارەی سەرچاوە [[بزماری]]یە ماوەکان، کەم لەبارەی فەرمانڕەوایی و کارەکانی ئامێل-ماردووک وەک پاشا دەزانرێت.

ئامێل-ماردووک، کە لە بنەڕەتدا ناوی نابوو-شوم-ئووکین بوو، کوڕە گەورەی نەبووخەد نەسر نەبوو و گەورەترین کوڕی زیندووش نەبوو لە کاتی دەستنیشانکردنی وەک [[شازادەی جێنشین]] و میراتگر. ڕوون نییە بۆچی ئامێل-ماردووک لەلایەن باوکییەوە وەک جێنشین دەستنیشانکراوە، بەتایبەت کە پێدەچێت لەنێوان ئەو دووانەدا دەمەقاڵێ ھەبووبێت، کە ئەگەری ھەیە ھەوڵێکی ئامێل-ماردووک بۆ گرتنەدەستی تەخت لەکاتێکدا باوکی ھێشتا زیندوو بووە لەپشت بووبێت. دوای پیلانگێڕییەکە، ئامێل-ماردووک زیندانی کرا، ڕەنگە لەگەڵ [[یەخۆنیا]]، پاشای دەستبەسەرکراوی [[شانشینی یەھوودا|یەھوودا]] بێت. نابوو-شوم-ئووکین ناوی خۆی گۆڕی بۆ ئامێل-ماردووک لەکاتی ئازادکردنیدا، ڕەنگە وەک ڕێزێک بۆ خوداوەند [[ماردووک]].

ئامێل-ماردووک زیاتر بە ئازادکردنی [[یەخۆنیا]] دوای ٣٧ ساڵ لە زیندانیکردن بەبیر دەھێنرێتەوە. ئامێل-ماردووک ھەروەھا بە ئەنجامدانی ھەندێک کاری بیناسازی لە [[بابل]] و ڕەنگە لە شوێنەکانی دیکەش ناسراوە، ھەرچەندە ئاستی پڕۆژەکانی ناڕوونە. پێدەچێت بابلییەکان ڕقیان لە فەرمانڕەواییەکەی بووبێت، چونکە سەرچاوە بابلییەکانی دوای سەردەمی ئەو، وەک کەسێکی بێتوانا وەسفی دەکەن. لە ٥٦٠ی پێش زایین، لەلایەن زاوایەکەی [[نێریگلیسار]] لادرا و کوژرا، کە دوای ئەوە وەک پاشا فەرمانڕەوایی کرد.

== سەرچاوەکان ==
{{شریتی دەروازە|ژیاننامە|عێراق}}

[[پۆل:فەرمانڕەوا لابراوەکان]]
[[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو]]</text>
      <sha1>rsd7m1u8ku0cf4c4wd5dwt9ojql891z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578174</id>
      <parentid>1578167</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T20:00:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}}</comment>
      <origin>1578174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4172" sha1="4rnof9nkjqy3uk9dtdkd99wbzqe5n03" xml:space="preserve">{{چەند کێشەیەک|
{{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
}}
{{Infobox royalty
| name         = ئامێل-ماردووک
| title        = {{unbulleted list
   | [[پێڕستی پاشاکانی بابل|پاشای بابل]]
 }}
| succession   = پاشای [[ئیمپراتۆریەتیی بابلی نوێ]]
| reign        = ٧ی تشرینی یەکەمی ٥٦٢ی پێش زایین – ئابی ٥٦٠ی پێش زایین
| predecessor  = [[نەبووخەد نەسری دووەم]]
| successor    = [[نێریگلیسار]]
| birth_date   = 
| birth_place  = نەزانراو
| death_date   = ئابی ٥٦٠ی پێش زایین
| death_place  = [[بابل]]
| issue        = ئیندۆ
| father       = [[نەبووخەد نەسری دووەم]]
| mother       = [[ئامیتیسی میدی]] (?)
| native_lang1 = [[زمانی ئەکەدی|ئەکەدی]]
| native_lang1_name1 = ئامێل-ماردووک
| dynasty      = [[خانەوادەی کلدانی]]
}}

'''ئەمیل مەردوک''' بەواتای «پیاوی [[ماردووک]]»)،{{Sfn|Weiershäuser|Novotny|2020|p=1}} ھەروەھا بە '''ئاویل-ماردوک''' ناسراوە،{{Sfn|Albertz|2018|p=93}} یان لە شێوازی [[پەرتووکی پیرۆز]]ی ناوەکەی، '''ئیڤیل-مەرۆداخ''' سێیەمین ئیمپراتۆری [[ئیمپراتۆریەتیی بابلی نوێ]] بوو، کە لە ٥٦٢ی پێش زایینەوە تا لادان و کوشتنی لە ٥٦٠ی پێش زایین فەرمانڕەوایی کردووە. ئەو جێنشینی [[نەبووخەد نەسری دووەم]] (٦٠٥–٥٦٢ی [[پێش زایین]]) بوو. بەھۆی کەمیی ژمارەی سەرچاوە [[بزماری]]یە ماوەکان، کەم لەبارەی فەرمانڕەوایی و کارەکانی ئامێل-ماردووک وەک پاشا دەزانرێت.

ئامێل-ماردووک، کە لە بنەڕەتدا ناوی نابوو-شوم-ئووکین بوو، کوڕە گەورەی نەبووخەد نەسر نەبوو و گەورەترین کوڕی زیندووش نەبوو لە کاتی دەستنیشانکردنی وەک [[شازادەی جێنشین]] و میراتگر. ڕوون نییە بۆچی ئامێل-ماردووک لەلایەن باوکییەوە وەک جێنشین دەستنیشانکراوە، بەتایبەت کە پێدەچێت لەنێوان ئەو دووانەدا دەمەقاڵێ ھەبووبێت، کە ئەگەری ھەیە ھەوڵێکی ئامێل-ماردووک بۆ گرتنەدەستی تەخت لەکاتێکدا باوکی ھێشتا زیندوو بووە لەپشت بووبێت. دوای پیلانگێڕییەکە، ئامێل-ماردووک زیندانی کرا، ڕەنگە لەگەڵ [[یەخۆنیا]]، پاشای دەستبەسەرکراوی [[شانشینی یەھوودا|یەھوودا]] بێت. نابوو-شوم-ئووکین ناوی خۆی گۆڕی بۆ ئامێل-ماردووک لەکاتی ئازادکردنیدا، ڕەنگە وەک ڕێزێک بۆ خوداوەند [[ماردووک]].

ئامێل-ماردووک زیاتر بە ئازادکردنی [[یەخۆنیا]] دوای ٣٧ ساڵ لە زیندانیکردن بەبیر دەھێنرێتەوە. ئامێل-ماردووک ھەروەھا بە ئەنجامدانی ھەندێک کاری بیناسازی لە [[بابل]] و ڕەنگە لە شوێنەکانی دیکەش ناسراوە، ھەرچەندە ئاستی پڕۆژەکانی ناڕوونە. پێدەچێت بابلییەکان ڕقیان لە فەرمانڕەواییەکەی بووبێت، چونکە سەرچاوە بابلییەکانی دوای سەردەمی ئەو، وەک کەسێکی بێتوانا وەسفی دەکەن. لە ٥٦٠ی پێش زایین، لەلایەن زاوایەکەی [[نێریگلیسار]] لادرا و کوژرا، کە دوای ئەوە وەک پاشا فەرمانڕەوایی کرد.

== سەرچاوەکان ==
{{شریتی دەروازە|ژیاننامە|عێراق}}

[[پۆل:فەرمانڕەوا لابراوەکان]]
[[پۆل:ساڵی لەدایکبوونی نەزانراو]]</text>
      <sha1>4rnof9nkjqy3uk9dtdkd99wbzqe5n03</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ئەندازیار/ صالح عبداللە قادر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295080</id>
    <revision>
      <id>1578051</id>
      <parentid>1578000</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:04:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]])</comment>
      <origin>1578051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5481" sha1="hhsunu8p69h4ee3moato2uehofk28ik" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=ساڵح عەبدوڵا قادر|وێنە=|وێنە_قەبارە=|وەسفی_وێنە=ئەندازیاری ڕاوێژکار ساڵح عەبدوڵا|ڕێکەوتی_لەدایکبوون=١ی تەممووزی ١٩٦١|شوێنی_لەدایکبوون=[[سلێمانی]]، [[کوردستان]]|نەتەوە=[[کورد]]|ئایین=[[ئیسلام]]|پیشە=ئەندازیاری شارستانی، ڕاوێژکاری حکومی|ساڵانی_چالاکی=١٩٨٥ – ئێستا|ناسراو_بە=ئەندازیاری ئاوەدانکردنەوە|حیزب=سەربەخۆ (پێشتر یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان) ئێستاش لەسەر هەمان حیزب حساب کراوە}}

'''صاڵح عەبدوڵا قادر''' (لەدایکبووی ١ی تەممووزی ١٩٦١) ئەندازیارێکی ڕاوێژکار و کەسایەتییەکی کارگێڕی دیاری [[کوردستان|کوردستانە]]. ئەو پتر لە ٣٥ ساڵ ئەزموونی لە بواری ئاوەدانکردنەوە و ڕێگاوباندا هەیە و دەورێکی باڵای هەبووە لە بنیاتنانەوەی ژێرخانی وێرانکراوی هەرێمی کوردستان لەگەڵ ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان و حکومەتی هەرێمی کوردستان.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government {{!}} Ministry of Construction and Housing |ناونیشان=https://gov.krd/moch-en/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdistan Regional Government |زمان=en}}&lt;/ref&gt;

== ڕەچەڵەک و ژیانی تایبەتی ==
ساڵح عەبدوڵا لە بنەماڵەیەکی ناسراوی تیرەی '''ئامان'''ی سەر بە عەشرەتی [[جاف|ڕۆغزایی جاف]] لە ناوچەی [[قەرەداغ]] لەدایکبووە. باپیرە گەورەی، [[حاجی محەمەدی سۆڵە]]، کەسایەتییەکی دیاری ناوچەکە بووە. باوکی (حاجی عەبدوڵا) و برایەکی (سەڵاح عەبدوڵا) شەهیدی ڕێگەی نیشتمانن. ساڵح عەبدوڵا دەرچووی کۆلێژی ئەندازیاریی [[زانکۆی سەڵاحەدین|زانکۆی سەڵاحەدینە]] لە ساڵی ١٩٨٤.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government {{!}} Ministry of Construction and Housing |ناونیشان=https://gov.krd/moch-en/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdistan Regional Government |زمان=en}}&lt;/ref&gt;

== ئەزموونی پیشەیی ==

=== کارکردن لەگەڵ ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان ===
لە دوای ڕاپەڕینی ساڵی ١٩٩١، ساڵح عەبدوڵا وەک ئەندازیارێکی سەرەکی لە چەندین ڕێکخراوی جیهانی کاری کردووە بۆ ئاوەدانکردنەوەی گوندە ئەنفالکراوەکانی ناوچەی [[پشدەر]]، [[بتوێن]]، [[پێنجوێن]] و [[گەرمیان]]:&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government {{!}} Ministry of Construction and Housing |ناونیشان=https://gov.krd/moch-en/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdistan Regional Government |زمان=en}}&lt;/ref&gt;

* '''UN-Habitat:''' وەک ئەندازیاری نیشتەجێکردن بۆ پڕۆژەی گەڕانەوەی ئاوارە ناوخۆییەکان.
* '''Save the Children (SCF-UK):''' ئەندازیاری باڵا بۆ پڕۆژەکانی ژێرخان.
* '''REACH:''' سەرپەرشتیاری پڕۆژەکانی ڕێگا و پرد لە ناوچە گوندنشینەکان.

=== پۆستە حکومییەکان ===
ئەو بۆ ماوەی پتر لە ١٧ ساڵ بەڕێوەبەری گشتی و جێگری بەڕێوەبەری گشتی بووە لە [[وەزارەتی ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێکردن (هەرێمی کوردستان)|وەزارەتی ئاوەدانکردنەوە]]. لە ئێستاشدا وەک ئەندازیاری ڕاوێژکار لە هەمان وەزارەت بەردەوامە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government {{!}} Ministry of Construction and Housing |ناونیشان=https://gov.krd/moch-en/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdistan Regional Government |زمان=en}}&lt;/ref&gt;

== ژیانی سیاسی ==
لە ساڵی ١٩٩٤ لە کۆنگرەی یەکەمی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] وەک ئەندامی سەرکردایەتی هەڵبژێردرا، بەڵام بڕیاری دا پۆستە سیاسییەکە جێبهێڵێت و وەک تەکنۆکراتێک لە بواری پسپۆڕی خۆیدا خزمەتی نیشتمانەکەی بکات.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوە |سەردێڕ=Patriotic Union of Kurdistan |ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠٢٦|ئیش=Wikipedia |ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Patriotic_Union_of_Kurdistan&amp;oldid=1349499670 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦|زمان=en}}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==

* سی ڤی فەرمی (Curriculum Vitae) ئەندازیار ساڵح عەبدوڵا.
* ئەرشیفی وەزارەتی ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێکردنی حکومەتی هەرێمی کوردستان.

[[کۆنترۆڵی دەسەڵات]]</text>
      <sha1>hhsunu8p69h4ee3moato2uehofk28ik</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578154</id>
      <parentid>1578051</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T15:00:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}}</comment>
      <origin>1578154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5507" sha1="md4veaqsjqxoe40doxi371gbn9hzzy6" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=ساڵح عەبدوڵا قادر|وێنە=|وێنە_قەبارە=|وەسفی_وێنە=ئەندازیاری ڕاوێژکار ساڵح عەبدوڵا|ڕێکەوتی_لەدایکبوون=١ی تەممووزی ١٩٦١|شوێنی_لەدایکبوون=[[سلێمانی]]، [[کوردستان]]|نەتەوە=[[کورد]]|ئایین=[[ئیسلام]]|پیشە=ئەندازیاری شارستانی، ڕاوێژکاری حکومی|ساڵانی_چالاکی=١٩٨٥ – ئێستا|ناسراو_بە=ئەندازیاری ئاوەدانکردنەوە|حیزب=سەربەخۆ (پێشتر یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان) ئێستاش لەسەر هەمان حیزب حساب کراوە}}

'''صاڵح عەبدوڵا قادر''' (لەدایکبووی ١ی تەممووزی ١٩٦١) ئەندازیارێکی ڕاوێژکار و کەسایەتییەکی کارگێڕی دیاری [[کوردستان|کوردستانە]]. ئەو پتر لە ٣٥ ساڵ ئەزموونی لە بواری ئاوەدانکردنەوە و ڕێگاوباندا هەیە و دەورێکی باڵای هەبووە لە بنیاتنانەوەی ژێرخانی وێرانکراوی هەرێمی کوردستان لەگەڵ ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان و حکومەتی هەرێمی کوردستان.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government {{!}} Ministry of Construction and Housing |ناونیشان=https://gov.krd/moch-en/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdistan Regional Government |زمان=en}}&lt;/ref&gt;

== ڕەچەڵەک و ژیانی تایبەتی ==
ساڵح عەبدوڵا لە بنەماڵەیەکی ناسراوی تیرەی '''ئامان'''ی سەر بە عەشرەتی [[جاف|ڕۆغزایی جاف]] لە ناوچەی [[قەرەداغ]] لەدایکبووە. باپیرە گەورەی، [[حاجی محەمەدی سۆڵە]]، کەسایەتییەکی دیاری ناوچەکە بووە. باوکی (حاجی عەبدوڵا) و برایەکی (سەڵاح عەبدوڵا) شەهیدی ڕێگەی نیشتمانن. ساڵح عەبدوڵا دەرچووی کۆلێژی ئەندازیاریی [[زانکۆی سەڵاحەدین|زانکۆی سەڵاحەدینە]] لە ساڵی ١٩٨٤.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government {{!}} Ministry of Construction and Housing |ناونیشان=https://gov.krd/moch-en/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdistan Regional Government |زمان=en}}&lt;/ref&gt;

== ئەزموونی پیشەیی ==

=== کارکردن لەگەڵ ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان ===
لە دوای ڕاپەڕینی ساڵی ١٩٩١، ساڵح عەبدوڵا وەک ئەندازیارێکی سەرەکی لە چەندین ڕێکخراوی جیهانی کاری کردووە بۆ ئاوەدانکردنەوەی گوندە ئەنفالکراوەکانی ناوچەی [[پشدەر]]، [[بتوێن]]، [[پێنجوێن]] و [[گەرمیان]]:&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government {{!}} Ministry of Construction and Housing |ناونیشان=https://gov.krd/moch-en/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdistan Regional Government |زمان=en}}&lt;/ref&gt;

* '''UN-Habitat:''' وەک ئەندازیاری نیشتەجێکردن بۆ پڕۆژەی گەڕانەوەی ئاوارە ناوخۆییەکان.
* '''Save the Children (SCF-UK):''' ئەندازیاری باڵا بۆ پڕۆژەکانی ژێرخان.
* '''REACH:''' سەرپەرشتیاری پڕۆژەکانی ڕێگا و پرد لە ناوچە گوندنشینەکان.

=== پۆستە حکومییەکان ===
ئەو بۆ ماوەی پتر لە ١٧ ساڵ بەڕێوەبەری گشتی و جێگری بەڕێوەبەری گشتی بووە لە [[وەزارەتی ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێکردن (هەرێمی کوردستان)|وەزارەتی ئاوەدانکردنەوە]]. لە ئێستاشدا وەک ئەندازیاری ڕاوێژکار لە هەمان وەزارەت بەردەوامە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government {{!}} Ministry of Construction and Housing |ناونیشان=https://gov.krd/moch-en/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdistan Regional Government |زمان=en}}&lt;/ref&gt;

== ژیانی سیاسی ==
لە ساڵی ١٩٩٤ لە کۆنگرەی یەکەمی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] وەک ئەندامی سەرکردایەتی هەڵبژێردرا، بەڵام بڕیاری دا پۆستە سیاسییەکە جێبهێڵێت و وەک تەکنۆکراتێک لە بواری پسپۆڕی خۆیدا خزمەتی نیشتمانەکەی بکات.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوە |سەردێڕ=Patriotic Union of Kurdistan |ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠٢٦|ئیش=Wikipedia |ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Patriotic_Union_of_Kurdistan&amp;oldid=1349499670 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦|زمان=en}}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}


* سی ڤی فەرمی (Curriculum Vitae) ئەندازیار ساڵح عەبدوڵا.
* ئەرشیفی وەزارەتی ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێکردنی حکومەتی هەرێمی کوردستان.

[[کۆنترۆڵی دەسەڵات]]</text>
      <sha1>md4veaqsjqxoe40doxi371gbn9hzzy6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578175</id>
      <parentid>1578154</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T20:01:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AramBot</username>
        <id>39807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}}</comment>
      <origin>1578175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5607" sha1="mmk1abdw3mizqsafjl2d1rzvcppfusu" xml:space="preserve">{{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}
{{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=ساڵح عەبدوڵا قادر|وێنە=|وێنە_قەبارە=|وەسفی_وێنە=ئەندازیاری ڕاوێژکار ساڵح عەبدوڵا|ڕێکەوتی_لەدایکبوون=١ی تەممووزی ١٩٦١|شوێنی_لەدایکبوون=[[سلێمانی]]، [[کوردستان]]|نەتەوە=[[کورد]]|ئایین=[[ئیسلام]]|پیشە=ئەندازیاری شارستانی، ڕاوێژکاری حکومی|ساڵانی_چالاکی=١٩٨٥ – ئێستا|ناسراو_بە=ئەندازیاری ئاوەدانکردنەوە|حیزب=سەربەخۆ (پێشتر یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان) ئێستاش لەسەر هەمان حیزب حساب کراوە}}

'''صاڵح عەبدوڵا قادر''' (لەدایکبووی ١ی تەممووزی ١٩٦١) ئەندازیارێکی ڕاوێژکار و کەسایەتییەکی کارگێڕی دیاری [[کوردستان|کوردستانە]]. ئەو پتر لە ٣٥ ساڵ ئەزموونی لە بواری ئاوەدانکردنەوە و ڕێگاوباندا هەیە و دەورێکی باڵای هەبووە لە بنیاتنانەوەی ژێرخانی وێرانکراوی هەرێمی کوردستان لەگەڵ ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان و حکومەتی هەرێمی کوردستان.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government {{!}} Ministry of Construction and Housing |ناونیشان=https://gov.krd/moch-en/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdistan Regional Government |زمان=en}}&lt;/ref&gt;

== ڕەچەڵەک و ژیانی تایبەتی ==
ساڵح عەبدوڵا لە بنەماڵەیەکی ناسراوی تیرەی '''ئامان'''ی سەر بە عەشرەتی [[جاف|ڕۆغزایی جاف]] لە ناوچەی [[قەرەداغ]] لەدایکبووە. باپیرە گەورەی، [[حاجی محەمەدی سۆڵە]]، کەسایەتییەکی دیاری ناوچەکە بووە. باوکی (حاجی عەبدوڵا) و برایەکی (سەڵاح عەبدوڵا) شەهیدی ڕێگەی نیشتمانن. ساڵح عەبدوڵا دەرچووی کۆلێژی ئەندازیاریی [[زانکۆی سەڵاحەدین|زانکۆی سەڵاحەدینە]] لە ساڵی ١٩٨٤.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government {{!}} Ministry of Construction and Housing |ناونیشان=https://gov.krd/moch-en/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdistan Regional Government |زمان=en}}&lt;/ref&gt;

== ئەزموونی پیشەیی ==

=== کارکردن لەگەڵ ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان ===
لە دوای ڕاپەڕینی ساڵی ١٩٩١، ساڵح عەبدوڵا وەک ئەندازیارێکی سەرەکی لە چەندین ڕێکخراوی جیهانی کاری کردووە بۆ ئاوەدانکردنەوەی گوندە ئەنفالکراوەکانی ناوچەی [[پشدەر]]، [[بتوێن]]، [[پێنجوێن]] و [[گەرمیان]]:&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government {{!}} Ministry of Construction and Housing |ناونیشان=https://gov.krd/moch-en/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdistan Regional Government |زمان=en}}&lt;/ref&gt;

* '''UN-Habitat:''' وەک ئەندازیاری نیشتەجێکردن بۆ پڕۆژەی گەڕانەوەی ئاوارە ناوخۆییەکان.
* '''Save the Children (SCF-UK):''' ئەندازیاری باڵا بۆ پڕۆژەکانی ژێرخان.
* '''REACH:''' سەرپەرشتیاری پڕۆژەکانی ڕێگا و پرد لە ناوچە گوندنشینەکان.

=== پۆستە حکومییەکان ===
ئەو بۆ ماوەی پتر لە ١٧ ساڵ بەڕێوەبەری گشتی و جێگری بەڕێوەبەری گشتی بووە لە [[وەزارەتی ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێکردن (هەرێمی کوردستان)|وەزارەتی ئاوەدانکردنەوە]]. لە ئێستاشدا وەک ئەندازیاری ڕاوێژکار لە هەمان وەزارەت بەردەوامە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government {{!}} Ministry of Construction and Housing |ناونیشان=https://gov.krd/moch-en/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Kurdistan Regional Government |زمان=en}}&lt;/ref&gt;

== ژیانی سیاسی ==
لە ساڵی ١٩٩٤ لە کۆنگرەی یەکەمی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] وەک ئەندامی سەرکردایەتی هەڵبژێردرا، بەڵام بڕیاری دا پۆستە سیاسییەکە جێبهێڵێت و وەک تەکنۆکراتێک لە بواری پسپۆڕی خۆیدا خزمەتی نیشتمانەکەی بکات.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوە |سەردێڕ=Patriotic Union of Kurdistan |ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠٢٦|ئیش=Wikipedia |ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Patriotic_Union_of_Kurdistan&amp;oldid=1349499670 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦|زمان=en}}&lt;/ref&gt;

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}


* سی ڤی فەرمی (Curriculum Vitae) ئەندازیار ساڵح عەبدوڵا.
* ئەرشیفی وەزارەتی ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێکردنی حکومەتی هەرێمی کوردستان.

[[کۆنترۆڵی دەسەڵات]]
{{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}}</text>
      <sha1>mmk1abdw3mizqsafjl2d1rzvcppfusu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:چراغ</title>
    <ns>1</ns>
    <id>295088</id>
    <revision>
      <id>1578094</id>
      <timestamp>2026-04-26T12:12:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1373" sha1="2gt2yakhjvibeiall4ribau1gjbbrry" xml:space="preserve">== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چراغ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1578092 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf بۆ http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ١٢:١٢، ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>2gt2yakhjvibeiall4ribau1gjbbrry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:جۆنەرە، سیدەکان</title>
    <ns>1</ns>
    <id>295089</id>
    <revision>
      <id>1578117</id>
      <timestamp>2026-04-26T12:40:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Serchia</username>
        <id>5238</id>
      </contributor>
      <comment>پەڕەی دروست کرد بە «== ڕێکەوتی هێنانی زانیاری == {{وب|MFTG}}، سەبارەت بە ڕێکەوتەکانی هێنانی زانیاری کە لە سەرچاوەکان ئاماژەی پێکراوە. بەگشتی دەبێت ئەو ڕێکەوتە هی ئەو ڕۆژە بێت کە داتاکەی لێ وەرگیراوە یان ڕۆژی دروستکردنی وتارەکە. ئێستا لە چەند سەرچاوەیەک ئاماژە بە ساڵی ٢٠٢٢...»ەوە</comment>
      <origin>1578117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="889" sha1="6rpt70cknq4vgecplr1noffpf48nuhw" xml:space="preserve">== ڕێکەوتی هێنانی زانیاری ==
{{وب|MFTG}}، سەبارەت بە ڕێکەوتەکانی هێنانی زانیاری کە لە سەرچاوەکان ئاماژەی پێکراوە. بەگشتی دەبێت ئەو ڕێکەوتە هی ئەو ڕۆژە بێت کە داتاکەی لێ وەرگیراوە یان ڕۆژی دروستکردنی وتارەکە. ئێستا لە چەند سەرچاوەیەک ئاماژە بە ساڵی ٢٠٢٢ کراوە. ئەگەر بتەوێت ڕێکەوتی هەمان ڕۆژ لە کاتی دروستکردنی وتارێک لەوێ دەربکەوت، دەتوانیت ئەمە لە شوێنی ڕێکەوتەکە دابنێیت &lt;nowiki&gt;{{subst:ڕێکەوت}}&lt;/nowiki&gt;. [[بەکارھێنەر:Serchia|&lt;span style=&quot;color:mediumblue&quot;&gt;'''&lt;span style=&quot;font-size:14px&quot;&gt;سەرچیا&lt;/span&gt;'''&lt;/span&gt;]] — ١٢:٣٩، ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>6rpt70cknq4vgecplr1noffpf48nuhw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:چۆمەزەردەڵەی گچکە</title>
    <ns>1</ns>
    <id>295090</id>
    <revision>
      <id>1578119</id>
      <timestamp>2026-04-26T12:51:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1398" sha1="n4gvzxypzwllpk35g8svamzi5tkojr5" xml:space="preserve">== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چۆمەزەردەڵەی گچکە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1578118 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf بۆ http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ١٢:٥١، ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>n4gvzxypzwllpk35g8svamzi5tkojr5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:چۆمەزەردەڵەی گەورە</title>
    <ns>1</ns>
    <id>295091</id>
    <revision>
      <id>1578121</id>
      <timestamp>2026-04-26T12:52:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1400" sha1="jaqukmeqvi9z0mt97xjl18lpp8nu5h0" xml:space="preserve">== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چۆمەزەردەڵەی گەورە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1578120 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf بۆ http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ١٢:٥٢، ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>jaqukmeqvi9z0mt97xjl18lpp8nu5h0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:چیاچەرمگی گچکە</title>
    <ns>1</ns>
    <id>295092</id>
    <revision>
      <id>1578123</id>
      <timestamp>2026-04-26T13:10:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1392" sha1="odvvjlgggu6zjsr56vfi3360taqu8xq" xml:space="preserve">== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیاچەرمگی گچکە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1578122 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf بۆ http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ١٣:١٠، ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>odvvjlgggu6zjsr56vfi3360taqu8xq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:چیاچەرمگی گەورە</title>
    <ns>1</ns>
    <id>295093</id>
    <revision>
      <id>1578125</id>
      <timestamp>2026-04-26T13:10:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1394" sha1="l0ic5qicqamjjhhefi7nk2ezzo0hcvb" xml:space="preserve">== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیاچەرمگی گەورە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1578124 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf بۆ http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ١٣:١٠، ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>l0ic5qicqamjjhhefi7nk2ezzo0hcvb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:چیمەنی بچووک</title>
    <ns>1</ns>
    <id>295094</id>
    <revision>
      <id>1578133</id>
      <timestamp>2026-04-26T13:41:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1388" sha1="fjqr63fvuwvg04vjj2do51jbmi9slqh" xml:space="preserve">== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیمەنی بچووک]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1578132 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf بۆ http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ١٣:٤١، ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>fjqr63fvuwvg04vjj2do51jbmi9slqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:چیمەنی حاجی ئەمین</title>
    <ns>1</ns>
    <id>295095</id>
    <revision>
      <id>1578135</id>
      <timestamp>2026-04-26T13:42:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1397" sha1="sa4z1g3gsfxehoia8ektdqx3q774mgi" xml:space="preserve">== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیمەنی حاجی ئەمین]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1578134 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf بۆ http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ١٣:٤٢، ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>sa4z1g3gsfxehoia8ektdqx3q774mgi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:چیمەنی نوێ</title>
    <ns>1</ns>
    <id>295096</id>
    <revision>
      <id>1578137</id>
      <timestamp>2026-04-26T13:42:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1384" sha1="hvalbgeuao67oprhq7eosuk6rs9g21p" xml:space="preserve">== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیمەنی نوێ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1578136 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf بۆ http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ١٣:٤٢، ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>hvalbgeuao67oprhq7eosuk6rs9g21p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:چیمەنی گەورە</title>
    <ns>1</ns>
    <id>295097</id>
    <revision>
      <id>1578139</id>
      <timestamp>2026-04-26T13:43:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1388" sha1="fhag4qf4v8hhkc3mv22jmwexpenkgj8" xml:space="preserve">== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چیمەنی گەورە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1578138 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf بۆ http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ١٣:٤٣، ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>fhag4qf4v8hhkc3mv22jmwexpenkgj8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:چێشتلێنان</title>
    <ns>1</ns>
    <id>295098</id>
    <revision>
      <id>1578141</id>
      <timestamp>2026-04-26T13:53:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1347" sha1="scas9g267alor3hdm3vo78o485rv1oz" xml:space="preserve">== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چێشتلێنان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1578140 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230810233200/https://ghazaland.com/cooking/ بۆ https://ghazaland.com/cooking/ زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ١٣:٥٣، ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>scas9g267alor3hdm3vo78o485rv1oz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:چەخماخە</title>
    <ns>1</ns>
    <id>295099</id>
    <revision>
      <id>1578143</id>
      <timestamp>2026-04-26T13:59:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1379" sha1="0s7h12wv6k7f6l25d20p3g5qj3rve8c" xml:space="preserve">== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چەخماخە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1578142 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf بۆ http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ١٣:٥٩، ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>0s7h12wv6k7f6l25d20p3g5qj3rve8c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:چەرت</title>
    <ns>1</ns>
    <id>295100</id>
    <revision>
      <id>1578145</id>
      <timestamp>2026-04-26T14:00:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1373" sha1="0ui3hktm7exxssejeum99pwu83ajmu8" xml:space="preserve">== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چەرت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1578144 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf بۆ http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ١٤:٠٠، ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>0ui3hktm7exxssejeum99pwu83ajmu8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:چەمبۆر</title>
    <ns>1</ns>
    <id>295101</id>
    <revision>
      <id>1578148</id>
      <timestamp>2026-04-26T14:21:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1377" sha1="6qfd8lw0vbpeap7o8juskf2hof8qhh4" xml:space="preserve">== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چەمبۆر]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1578147 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf بۆ http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ١٤:٢١، ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>6qfd8lw0vbpeap7o8juskf2hof8qhh4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:چەورکەی تازە</title>
    <ns>1</ns>
    <id>295102</id>
    <revision>
      <id>1578151</id>
      <timestamp>2026-04-26T14:58:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1388" sha1="r4j3mi6a081avtx3ciz1l3gmqes19cy" xml:space="preserve">== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چەورکەی تازە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1578150 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf بۆ http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ١٤:٥٨، ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>r4j3mi6a081avtx3ciz1l3gmqes19cy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:چەورکەی کۆن</title>
    <ns>1</ns>
    <id>295103</id>
    <revision>
      <id>1578153</id>
      <timestamp>2026-04-26T14:58:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1386" sha1="h2qdjkeuz53d290vnakcbyqx99pw5hv" xml:space="preserve">== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چەورکەی کۆن]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1578152 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf بۆ http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ١٤:٥٨، ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>h2qdjkeuz53d290vnakcbyqx99pw5hv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وتووێژ:چەڵتووکە</title>
    <ns>1</ns>
    <id>295104</id>
    <revision>
      <id>1578159</id>
      <timestamp>2026-04-26T15:07:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>27288</id>
      </contributor>
      <comment>ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1578159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1381" sha1="csty6tgx05731rx284xkiwqfbmxl14y" xml:space="preserve">== چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان ==

سڵاو ھاوڕێیان،

من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[چەڵتووکە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&amp;oldid=1578158 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: 
*ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf بۆ http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf زیاد کرا

تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە،

کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;InternetArchiveBot&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;color:green;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])&lt;/span&gt; ١٥:٠٧، ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>csty6tgx05731rx284xkiwqfbmxl14y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سیدا، سیدەکان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295105</id>
    <revision>
      <id>1578179</id>
      <timestamp>2026-04-26T20:54:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MFTG</username>
        <id>21816</id>
      </contributor>
      <comment>پەڕەی دروست کرد بە «{{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو			=  سیدا | ناوی_فەرمی	    =  '''{{lang-ar| سیدا}}&lt;br&gt;{{lang-en| Sida}}''' | ناوی_خۆماڵی		=   | زمانی_ناوی_خۆماڵی	=   | ناوەکانی_تر		=   | جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]''' &lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt; | وێنە		     =   | شرۆڤەی_وێنە		=  | وێنەی_ئاڵا		=  | قەبارەی_ئاڵا	    =...»ەوە</comment>
      <origin>1578179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9016" sha1="blv4hmfnd9qebmuujn5izeba7ytyaxr" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  سیدا
| ناوی_فەرمی	    =  '''{{lang-ar| سیدا}}&lt;br&gt;{{lang-en| Sida}}'''
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord=   {{Coord|       36.95493| 44.44631}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی سیدا'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 36.95493| 44.44631

 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf|سەردێڕ= دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای ھەولێر]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای سیدەکان|سیدەکان]]
| جۆری_دابەشکراو٤	=  [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی کانیەڕەش|کانیەڕەش]]  
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			    =  ٨٠٩
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		= چۆڵە&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&amp;view=article&amp;layout=edit&amp;id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}&lt;/ref&gt;
| دانیشتووان_لە			= [[٢٠٢٤]]
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		= 
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]] ([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = 
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     = 
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٠٠
| کاتناوچە١_DST		= 
| جیاوازی١_لە_DST	= 
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''سیدا''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی کانیەڕەش]] لە [[قەزای سیدەکان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].&lt;ref&gt; https://www.hawlergov.org/app/node/393&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&amp;lng=1  | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&amp;q=20151016205816127552 کورد پیدیا]&lt;/ref&gt;

== دانیشتوان ==
* دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٦١)کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١١٧)کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، چۆڵە، لەم کاتەدا ئەم گوندە ئاوەدان نەکراوەتەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&amp;view=article&amp;layout=edit&amp;id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[برادۆست]]

==سەرچاوەکان==
{{سەرچاوەکان}}


{{قەزای سیدەکان}}
{{تووڵی دەروازە|کوردستان}}

[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]]</text>
      <sha1>blv4hmfnd9qebmuujn5izeba7ytyaxr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578180</id>
      <parentid>1578179</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T21:00:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MFTG</username>
        <id>21816</id>
      </contributor>
      <comment>/* ئەمانەش ببینە */</comment>
      <origin>1578180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9059" sha1="rkohxa40cc8l8f98rycu5wm3jnjsloi" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  سیدا
| ناوی_فەرمی	    =  '''{{lang-ar| سیدا}}&lt;br&gt;{{lang-en| Sida}}'''
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord=   {{Coord|       36.95493| 44.44631}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی سیدا'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 36.95493| 44.44631

 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf|سەردێڕ= دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای ھەولێر]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای سیدەکان|سیدەکان]]
| جۆری_دابەشکراو٤	=  [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی کانیەڕەش|کانیەڕەش]]  
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			    =  ٨٠٩
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		= چۆڵە&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&amp;view=article&amp;layout=edit&amp;id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}&lt;/ref&gt;
| دانیشتووان_لە			= [[٢٠٢٤]]
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		= 
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]] ([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = 
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     = 
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٠٠
| کاتناوچە١_DST		= 
| جیاوازی١_لە_DST	= 
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''سیدا''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی کانیەڕەش]] لە [[قەزای سیدەکان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].&lt;ref&gt; https://www.hawlergov.org/app/node/393&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&amp;lng=1  | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&amp;q=20151016205816127552 کورد پیدیا]&lt;/ref&gt;

== دانیشتوان ==
* دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٦١)کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١١٧)کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، چۆڵە، لەم کاتەدا ئەم گوندە ئاوەدان نەکراوەتەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&amp;view=article&amp;layout=edit&amp;id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[برادۆست]]
* [[سیدا]]
* [[سیدا (ھەرکی)]]

==سەرچاوەکان==
{{سەرچاوەکان}}


{{قەزای سیدەکان}}
{{تووڵی دەروازە|کوردستان}}

[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]]</text>
      <sha1>rkohxa40cc8l8f98rycu5wm3jnjsloi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578184</id>
      <parentid>1578180</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T21:05:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MFTG</username>
        <id>21816</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان</comment>
      <origin>1578184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9407" sha1="d0ud01tbe2nmsviuio2j655ib5tqxxz" xml:space="preserve">{{زانیاریدانی نیشتنگە
| ناو			=  سیدا
| ناوی_فەرمی	    =  '''{{lang-ar| سیدا}}&lt;br&gt;{{lang-en| Sida}}'''
| ناوی_خۆماڵی		=  
| زمانی_ناوی_خۆماڵی	=  
| ناوەکانی_تر		=  
| جۆری_نیشتنگە		=     '''[[گوند]]'''
&lt;!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---&gt;
| وێنە		     =  
| شرۆڤەی_وێنە		= 
| وێنەی_ئاڵا		= 
| قەبارەی_ئاڵا	    =  300px
| وێنەی_مۆر		= 
| قەبارەی_مۆر		= 
| وێنەی_نیشان		= 
| قەبارەی_نیشان		= 
| ناسناو		= 
| دروشم			= 
&lt;!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------&gt;
| وێنەی_نەخشە  = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord=   {{Coord|       36.95493| 44.44631}}}}
| قەبارەی_نەخشە  =200px
| شرۆڤەی_نەخشە  = '''گوندی سیدا'''
| دەرزیی_نەخشە  =  Kurdistan Region#Iraq#Asia
| ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە            = 
| شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە   = top
| قەبارەی_دەرزیی_نەخشە          = 300px
| شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە      = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا
| بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە           = ١
| پۆتانەکان              = {{coord| 36.95493| 44.44631

 |region:IQ|display=inline,title}}
| دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان =
&lt;!-- شوێن ------------------&gt;
| جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]]
| ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}}
| جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]]
| ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf|سەردێڕ= دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}&lt;/ref&gt;
| جۆری_دابەشکراو٢	= [[پارێزگا]]  
| ناوی_دابەشکراو٢	= [[پارێزگای ھەولێر]]
| جۆری_دابەشکراو٣	= [[قەزا]]
| ناوی_دابەشکراو٣	= [[قەزای سیدەکان|سیدەکان]]
| جۆری_دابەشکراو٤	=  [[ناحیە]] 
| ناوی_دابەشکراو٤	= [[ناحیەی کانیەڕەش|کانیەڕەش]]  
&lt;!-- دامەزران ---------------&gt;
| سەردێڕی_دامەزران	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران	= 
| سەردێڕی_دامەزران١	= 
| ڕێکەوتی_دامەزران١	= 
| سەردێڕی_لەناوچوون	= 
| ڕێکەوتی_لەناوچوون	= 
| دامەزرێنەر		= 
| ھۆکاری_ناونران	= 
&lt;!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---&gt;
| پەراوێزەکانی_دەسەڵات	= 
| جۆری_دەسەڵات		= 
| حیزبی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک		= 
| ناوی_سەرۆک		= 
| سەرناوی_سەرۆک١        = 
| ناوی_سەرۆک١	   = 
| سەرناوی_سەرۆک٢        = 
| ناوی_سەرۆک٢	   = 

&lt;!-- ڕووبەر ----------------------&gt;
| سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢	= 
| ڕووبەری_ئاو_لەسەددا	= 
| ڕووبەری_شاری_بە_کم٢	=       
| ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢	= 
&lt;!-- بەرزایی ---------------------&gt;
| بەرزایی_بە_م			    =  ٨٠٩
| بەرزترین_بەرزایی_بە_م		= 
| نزمترین_بەرزایی_بە_م		= 
&lt;!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------&gt;
| ژمارەی_دانیشتووان		= چۆڵە&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&amp;view=article&amp;layout=edit&amp;id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}&lt;/ref&gt;
| دانیشتووان_لە			= [[٢٠٢٤]]
| چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢		= 
| مەزندەی_دانیشتووان		= 
| مەزندەی_دانیشتووان_لە	= 
| دانیشتووانی_شاری		= 
| چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢	= 
| دانیشتووانی_لادێیی	= 
| چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢	= 
| سەرناوی_دانیشتووان		= 
| ئاگاداریی_دانیشتووان		= 
&lt;!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------&gt; 
| جۆری_دانیشتووانناسی١          = [[زمان]] و [[ئایین]]
| سەرناوی١_دانیشتووانناسی١      = [[زمان]]
| زانیاریی١_دانیشتووانناسی١     = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]])
| سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١      = [[ئایین]]
| زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١     = [[ئیسلام]] ([[سوننە]])
| سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١      = 
| زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١     = 
&lt;!-- کاتناوچە --------------&gt;
| کاتناوچە١		= [[ناوچەی کاتی]]
| جیاوازی١_لە_utc	= +٣:٠٠
| کاتناوچە١_DST		= 
| جیاوازی١_لە_DST	= 
&lt;!-- کۆدی_پۆستە،  کۆدی_ناوچە ---&gt;
| جۆری_کۆدی_پۆستە	= 
| کۆدی_پۆستە		= 
| جۆری_کۆدی_پۆستە٢	= 
| کۆدی_پۆستە٢		= 
| جۆری_کۆدی_ناوچە	= [[تەلەفۆن]]
| کۆدی_ناوچە		= ٠٠٩٦٤
&lt;!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------&gt;
| وێبگە		= 
| پەراوێزەکان		=
}}

'''سیدا''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی کانیەڕەش]] لە [[قەزای سیدەکان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].&lt;ref&gt; https://www.hawlergov.org/app/node/393&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; ‎{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&amp;lng=1  | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور |زمان = کوردی}} &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&amp;q=20151016205816127552 کورد پیدیا]&lt;/ref&gt;

بە ھەمان ناو گوندی [[سیدا]] ھەیە، کەوتووەتە [[گوندەواری سۆما ئەڤراز]]، [[ناوچەی سۆما و برادۆست]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].

== دانیشتوان ==
* دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٦١)کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١١٧)کەس بووە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧|ناونیشان= https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}&lt;/ref&gt;
* دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، چۆڵە، لەم کاتەدا ئەم گوندە ئاوەدان نەکراوەتەوە.&lt;ref&gt;{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&amp;view=article&amp;layout=edit&amp;id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}&lt;/ref&gt;

== ئەمانەش ببینە ==
* [[برادۆست]]
* [[سیدا]]
* [[سیدا (ھەرکی)]]

==سەرچاوەکان==
{{سەرچاوەکان}}


{{قەزای سیدەکان}}
{{تووڵی دەروازە|کوردستان}}

[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]]
[[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]]
[[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]]
[[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]]</text>
      <sha1>d0ud01tbe2nmsviuio2j655ib5tqxxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>لێدوانی بەکارھێنەر:Sx.69j</title>
    <ns>3</ns>
    <id>295106</id>
    <revision>
      <id>1578188</id>
      <timestamp>2026-04-26T23:39:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>11537</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ</comment>
      <origin>1578188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8007" sha1="gzre1aju50tftqi2akwjgavg2e2i8zm" xml:space="preserve">== بەخێربێیت ==
{| bgcolor=&quot;#f8f8ff&quot; align=center style=&quot;width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;&quot;
|
&lt;div class=&quot;tabber horizTabBox&quot; style=&quot;width: 100% !important;&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;tabbertab&quot; title=&quot;&amp;zwnj;ویکیپیدیا&amp;zwnj;&quot;&gt;
{{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}}
&lt;span style=&quot;float:left&quot;&gt;[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]&lt;/span&gt;
'''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}}
{{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}}
{| align=&quot;center&quot; cellpadding=&quot;1&quot; width=&quot;100%&quot; style=&quot;text-align:right&quot;
|[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]]
|[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری]
|[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]]
|}
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;tabbertab&quot; title=&quot;&amp;zwnj;بنەماکان&amp;zwnj;&quot;&gt;
بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت:
&lt;span style=&quot;float:left&quot;&gt;[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]&lt;/span&gt;
* '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە.
* '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن.
* '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت.
* '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان.
* '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە.
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;tabbertab&quot; title=&quot;&amp;zwnj;پەڕەکەت&amp;zwnj;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;float:left&quot;&gt;[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]&lt;/span&gt;
'''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە:
* تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە.
* لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە.
* لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە.
&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;tabbertab&quot; title=&quot;&amp;zwnj;بەشداری&amp;zwnj;&quot;&gt;
ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی:
&lt;span style=&quot;float:left&quot;&gt;[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]&lt;/span&gt;
* پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''.
* ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە.
* '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە.
* '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا.
* لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت.
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
|}

-- [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٢٣:٣٩، ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)</text>
      <sha1>gzre1aju50tftqi2akwjgavg2e2i8zm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>دابەشبوون و یەکگرتنی هەڵسەنگێندراوی جومگە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>295107</id>
    <revision>
      <id>1578215</id>
      <timestamp>2026-04-27T11:55:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ravan</username>
        <id>7844</id>
      </contributor>
      <comment>دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1300383713|Joint Evaluated Fission and Fusion]]»</comment>
      <origin>1578215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1423" sha1="qywpcguwi33j5l6rj0jyp6iblrhctha" xml:space="preserve">
ڕێکخراوی '''هاوبەشی هەڵسەنگێندراوی دابەشبوون و یەکگرتن''' ( '''JEFF''' ) هاوکارییەکی نێودەوڵەتییە بۆ بەرهەمهێنانی زانیارییە ئەتۆمییەکان . پێکهاتووە لە ئەندامانی ئاژانسی وزەی ئەتۆمی (NEA)ی ڕێکخراوی هاوکاری و گەشەپێدانی ئابووری (OECD). &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.oecd-nea.org/jcms/pl_62791/joint-evaluated-fission-and-fusion-jeff-nuclear-data-week-2021 |ڕێکەوتی سەردان=2024-03-18 |وێبگە=Nuclear Energy Agency (NEA) |زمان=en}}&lt;/ref&gt;

JEFF '''کتێبخانەی داتا ئەتۆمییە هەڵسەنگێندراوەکانی هاوبەشی دابەشبوون و یەکگرتن''' بەرهەم دەهێنێت، کە بە فۆرماتێکی گشتگیری ENDF یە.

== سەرچاوەکان ==


ڕێکخراوی '''هاوبەشی هەڵسەنگێندراوی دابەشبوون و یەکگرتن''' ( '''JEFF''' ) هاوکارییەکی نێودەوڵەتییە بۆ بەرهەمهێنانی زانیارییە ئەتۆمییەکان . پێکهاتووە لە ئەندامانی ئاژانسی وزەی ئەتۆمی (NEA)ی ڕێکخراوی هاوکاری و گەشەپێدانی ئابووری (OECD). &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;{{سەرچاوەکان}}
[[پۆل:فیزیکی ناوکی]]</text>
      <sha1>qywpcguwi33j5l6rj0jyp6iblrhctha</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578216</id>
      <parentid>1578215</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T11:56:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ravan</username>
        <id>7844</id>
      </contributor>
      <origin>1578216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="993" sha1="89cd5uwj65kz15ajdc6rd0t1dcys2yj" xml:space="preserve">ڕێکخراوی '''هاوبەشی هەڵسەنگێندراوی دابەشبوون و یەکگرتن''' ( '''JEFF''' ) هاوکارییەکی نێودەوڵەتییە بۆ بەرهەمهێنانی زانیارییە ئەتۆمییەکان . پێکهاتووە لە ئەندامانی ئاژانسی وزەی ئەتۆمی (NEA)ی ڕێکخراوی هاوکاری و گەشەپێدانی ئابووری (OECD). &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.oecd-nea.org/jcms/pl_62791/joint-evaluated-fission-and-fusion-jeff-nuclear-data-week-2021 |ڕێکەوتی سەردان=2024-03-18 |وێبگە=Nuclear Energy Agency (NEA) |زمان=en}}&lt;/ref&gt;
JEFF '''کتێبخانەی داتا ئەتۆمییە هەڵسەنگێندراوەکانی هاوبەشی دابەشبوون و یەکگرتن''' بەرهەم دەهێنێت، کە بە فۆرماتێکی گشتگیری ENDF یە.

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
[[پۆل:فیزیکی ناوکی]]</text>
      <sha1>89cd5uwj65kz15ajdc6rd0t1dcys2yj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1578217</id>
      <parentid>1578216</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T11:56:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ravan</username>
        <id>7844</id>
      </contributor>
      <origin>1578217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="992" sha1="ixtkrw31tvk76oxtiajozpomah258v1" xml:space="preserve">ڕێکخراوی '''هاوبەشی هەڵسەنگێندراوی دابەشبوون و یەکگرتن''' ( '''JEFF''' ) هاوکارییەکی نێودەوڵەتییە بۆ بەرهەمهێنانی زانیارییە ئەتۆمییەکان . پێکهاتووە لە ئەندامانی ئاژانسی وزەی ئەتۆمی (NEA)ی ڕێکخراوی هاوکاری و گەشەپێدانی ئابووری (OECD).&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.oecd-nea.org/jcms/pl_62791/joint-evaluated-fission-and-fusion-jeff-nuclear-data-week-2021 |ڕێکەوتی سەردان=2024-03-18 |وێبگە=Nuclear Energy Agency (NEA) |زمان=en}}&lt;/ref&gt;
JEFF '''کتێبخانەی داتا ئەتۆمییە هەڵسەنگێندراوەکانی هاوبەشی دابەشبوون و یەکگرتن''' بەرهەم دەهێنێت، کە بە فۆرماتێکی گشتگیری ENDF یە.

== سەرچاوەکان ==
{{سەرچاوەکان}}
[[پۆل:فیزیکی ناوکی]]</text>
      <sha1>ixtkrw31tvk76oxtiajozpomah258v1</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>