ویکیپیدیا ckbwiki https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%BE%DB%8E%DA%A9 MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter میدیا تایبەت وتووێژ بەکارھێنەر لێدوانی بەکارھێنەر ویکیپیدیا لێدوانی ویکیپیدیا پەڕگە وتووێژی پەڕگە میدیاویکی وتووێژی میدیاویکی داڕێژە وتووێژی داڕێژە یارمەتی وتووێژی یارمەتی پۆل وتووێژی پۆل دەروازە لێدوانی دەروازە ویکیپرۆژە لێدوانی ویکیپرۆژە ڕەشنووس لێدوانی ڕەشنووس TimedText TimedText talk مۆدیوول لێدوانی مۆدیوول Event Event talk 0 43 1579175 1568644 2026-04-29T14:08:24Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579175 wikitext text/x-wiki {{coord|32|N|53|E|dim:1000km_type:country_region:IR|format=dms|display=title}} {{Infobox country | conventional_long_name = کۆماری ئیسلامیی ئێران | common_name =ایران | native_name = جمهوری اسلامی ایران | image_flag = flag of Iran.svg | image_coat = Emblem of Iran.svg | symbol_type = | national_motto = «سەربەخۆیی، ئازادی، کۆماری ئیسلامی»<ref>Jeroen Temperman (2010). State-Religion Relationships and Human Rights Law: Towards a Right to Religiously Neutral Governance. Brill. pp. 87–. ISBN 978-90-04-18148-9. The official motto of Iran is Takbir ('God is the Greatest' or 'God is Great'). Transliteration Allahu Akbar. As referred to in art. 18 of the constitution of Iran (1979). The de facto motto however is: 'Independence, freedom, the Islamic Republic.'</ref> | national_anthem = [[دروشمی نیشتمانیی ئێران|میھری خاوەران]]{{ھن}}{{ھن}}{{ناوەند|[[پەڕگە:Sorud-e Mellí-e Yomhurí-e Eslamí-e Irán (instrumental).oga]]}} | image_map = {{switcher|[[File:Iran (orthographic projection).svg|upright=1.15|frameless]]|نیشاندانی نەخشەی جیھان|نیشاندانی نەخشەی ئێران}} |image_map2= {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=full|frame-height=300|zoom=4|frame-lat=32.0|frame-long=54.00 |type=shape-inverse|id=Q794|title=City map interactive |type2=point|id2=Q794|stroke-width=3|stroke-color=#7e7e7e|fill=#7e7e7e|title2=zones|marker=city }} | capital = [[تاران]]|latd=35|latm=41|latNS=N|longd=51|longm=25|longEW=E | largest_city = [[تاران]] | official_languages = [[زمانی فارسی|فارسی]] |national_languages = | regional_languages = {{Collapsible list |title= پێڕستی زمانەکان |٥٣٪ [[زمانی فارسی|فارسی]] (زمانی فەرمی) |١٨٪ [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەربایجانی]] و [[زمانە تورکییەکان]]ی تر ([[زمانی قەشقایی|قەشقایی]] و [[زمانی تورکمانی|تورکمانی]] لەخۆدەگرێت) |١٠٪ [[زمانی کوردی|کوردی]] |٧٪ [[زمانی گیلەکی|گیلەکی]] و [[زمانی تەبەری|مازەندەرانی]] |٦٪ [[لوڕی]] |٢٪ [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] |٢٪ [[زمانی بەلۆچی|بەلۆچی]] |٢٪ زمانەکانی تر<ref name=":EBok">{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=en|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=JT3Jo4Ekm7sC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|سەردێڕ=The World Factbook (EBook) - Page 330|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200531140534/https://books.google.com/books?id=JT3Jo4Ekm7sC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠٢٠}}</ref> }} | ethnic_groups = {{Collapsible list |title= نەتەوەکانی ئێران |٦٠٪ [[فارسەکان]] |١٥٪ [[ئازەربایجانییەکان]] |١٠٪ [[کورد]]ەکان |٦٪ [[لوڕ]]ەکان |٢٪ [[گیلەکەکان]] |٢٪ [[عەرەبەکانی ئێران|عەرەبەکان]] |٢٪ [[بەلۆچەکان]] |٢٪ [[تەبەرییەکان|مازەندەرانییەکان]] |١٪ [[نەتەوەکانی ئێران|نەتەوەکانی تر]]<ref name=":EBok"/> }} | demonym = ئێرانی<ref name=":demonym">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=A List of Nationalities|ناونیشان=https://www.worldatlas.com/articles/what-is-a-demonym-a-list-of-nationalities.html|وبگاه=WorldAtlas|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠|زمان=en|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200529155122/https://www.worldatlas.com/articles/what-is-a-demonym-a-list-of-nationalities.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠}}</ref> | religion =[[ئیسلام]]{{ھن}}مەزھەبی [[شیعەی دوازدە ئیمام]] ([[ئایینی فەرمی]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=اصل ۱۲ قانون اساسی|ناونیشان=http://ccri.ac.ir/fa/news/1641|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=http://ccri.ac.ir/fa/news/1641 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> | government_type = [[کۆماری ئیسلامی]]ی [[سیستمی سەرۆکایەتی|سەرۆکایەتی]]ی [[سیۆکراسی|ئایینی]]ی [[دەوڵەتی یەکپارچە|یەکپارچە]] | leader_title1 = [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێبەر]] | leader_name1 = [[موجتەبا خامنەیی]] | leader_title2 = [[سەرۆک کۆماری ئێران|سەرۆک کۆمار]] | leader_name2 = [[مەسعوود پزیشکیان]] | leader_title3 = [[جێگری یەکەمی سەرۆک کۆماری ئێران|جێگری یەکەمی سەرۆک کۆمار]] | leader_name3 = [[محەممەدڕەزا عارف]] | leader_title4 = [[سەرۆکی ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|سەرۆکی پەرلەمان]] | leader_name4 = [[محەممەدباقر قالیباف]] | leader_title5 = [[سەۆکی دەزگای دادگەریی کۆماری ئیسلامیی ئێران|سەرۆکی دەزگای دادگەری]] | leader_name5 = [[غوڵامحوسێن موحسینی ئیژەیی]] | lower_house = [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی]] | legislature = {{sp}} | sovereignty_type = [[مێژووی ئێران|کورتەی مێژوو]] | established_event1 = [[ماد|ئیمپراتۆریەتیی ماد]] | established_date1 = دەوروبەری ٦٧٨ی پ. ز | established_event2 = [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی]] | established_date2 = ٥٥٠ی پ. ز | established_event3 = [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی]] | established_date3 = ٢٤٧ی پ. ز | established_event4 = [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]] | established_date4 = ٢٢٤ی ز | established_event5 = [[شانشینی سەفەوی]] | established_date5 = ١٥٠١ی ز | established_event6 = [[ئێرانی ئەفشاری|شانشینی ئەفشاری]] | established_date6 = ١٧٣٦ی ز | established_event7 = [[زەندییەکان]] | established_date7 = ١٧٥١ی ز | established_event8 = [[ئێرانی قاجاڕی]] | established_date8 = ١٧٩٦ی ز | established_event9 = [[ئێرانی پەھلەوی|شانشینی پەھلەوی]] | established_date9 = ١٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٥ | established_event10 = [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ١٩٧٩]] | established_date10 = ١١ی شوباتی ١٩٧٩ | established_event11 = [[یاسای بنەڕەتیی کۆماری ئیسلامیی ئێران|یاسای بنەڕەتیی ئێستاکە]] | established_date11 = ٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٩ | established_event12 = [[گشتپرسیی پێداچوونەوەی یاسای بنەڕەتیی کۆماری ئیسلامیی ئێران|ئاخرین پێداچوونەی یاسای بنەڕەتی]] | established_date12 = ٢٨ی تەممووزی ١٩٨٩ | area_km2 = ١،٦٤٨،١٩٥ | area_rank = ١٧یەم | percent_water = ١٫٦٣ (ھەتا ٢٠١٥)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Surface water and surface water change |ناونیشان=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD)}}</ref> | population_estimate = ٨٧،٥٩٠،٨٧٣<ref>{{CIA World Factbook link|country=Iran|access-date=22 June 2023|year=2023}}</ref> | population_estimate_year = ٢٠٢٣ | population_estimate_rank = ١٧یەم | population_density_km2 = ٤٨ | population_density_sq_mi = ١٢٤ | population_density_rank = ١٦٢یەم | GDP_PPP = {{increase}} ١٫٧٢٥ ترلیۆن دۆلار<ref name="imf2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=World Economic Outlook Database, April 2023 |ناونیشان=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April/weo-report?c=158,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2023&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=IMF.org |بڵاوکەرەوە=International Monetary Fund}}</ref> | GDP_PPP_year = ٢٠٢٣ | GDP_PPP_rank = ١٩یەم | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} ١٩٫٩٤٢ دۆلار<ref name="imf2"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ٧٩یەم | GDP_nominal = {{increase}} ٣٦٦٫٤٣٨ ملیارد دۆلار<ref name="imf2"/> | GDP_nominal_year = ٢٠٢٣ | GDP_nominal_rank = ٤٢ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} ٤٫٢٣٤ دۆلار<ref name="imf2"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ١٢٠یەم | Gini = ٤٠٫٩ | Gini_year = ٢٠١٩ | Gini_change = decrease | Gini_ref =<ref name="Data.worldbank.org">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=IR |سەردێڕ=Gini index |ئیش=[[World Bank]] |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> | Gini_rank = {{پرتەقاڵی|مامناوەند}} | HDI = ٠٫٧٧٤ | HDI_year = ٢٠٢١ | HDI_change = increase<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref =<ref name="HDI">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf|سەردێڕ=Human Development Report 2021/2022|زمان=en|بڵاوکەرەوە=United Nations Development Programme|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢}}</ref> | HDI_rank = ٧٦یەم؛ {{سەوز|بەرز}} | currency = [[ڕیاڵی ئێرانی]] | currency_code = IRR | time_zone = [[کاتی فەرمیی ئێران]] (+٣:٣٠ یوو تی سی) | time_zone_DST = | date_format = [[ڕۆژژمێری کۆچیی ھەتاوی|کۆچیی ھەتاوی]] | drives_on = ڕاست | calling_code = +٩٨ | iso3166code = IR | cctld = [[.ir]]{{ھن}}[[.ir|.ایران]] | today = }} '''ئێران'''، بە فەرمی '''کۆماری ئیسلامیی ئێران''' ({{بە فارسی|جمهوری اسلامی ایران}})، وڵاتێکی سەربەخۆیە لە [[ڕۆژاوای ئاسیا]]. ئەو وڵاتە لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[تورکیا]] و [[عێراق]]، لە باکووری ڕۆژاواوە لەگەڵ [[ئەرمەنستان]] و [[ئازەربایجان]]، لە باکوورەوە لەگەڵ [[دەریای قەزوین]] و [[تورکمانستان]]، لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[ئەفغانستان]] و [[پاکستان]] و لە باشوورەوە لەگەڵ [[کەنداوی عومان]] و [[کەنداوی فارس]] ھاوسنوورە. ئێران بە ڕووبەری ١٫٦٤ کیلۆمەتری چوارگۆشە، [[پێڕستی وڵاتان پشت بەستن بە ناوچەکەیان|١٧یەمین وڵاتی گەورەی جیھان]] و بە ژمارەی دانیشتووانی ٨٦٫٨ ملیۆن کەسی، [[پێڕستی وڵاتان بەپێی دانیشتووان|١٧یەمین وڵات]] لە جیھانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = https://www.amar.org.ir/دادهها-و-اطلاعات-آماری |سەردێڕ = داده‌ها و اطلاعات آماری | ناشر =دەروازەی نیشتمانیی ئامار (درگاه ملی آمار) |ڕێکەوتی سەردان = ١٣ی ئایاری ٢٠٢٢ |زمان = fa}}</ref> ئێران لەڕووی دابەشکردنی کارگێڕییەوە بە [[پارێزگاکانی ئێران|٣١ پارێزگا]] دابەش دەکرێت. [[زمانی فارسی|فارسی]] تەنیا [[زمانی فەرمی]] ئەو وڵاتەیە. [[ئیسلام]] وەکوو ئایینی فەرمی و [[شیعە]] وەکوو مەزھەبی فەرمی لە یاسای بنەڕەتیدا ناسێندراون. دەستەڵاتی سیاسی لە ئێراندا لەسەر بنەمای [[یاسای بنەڕەتیی ئێران|یاسای بنەڕەتی]]ی پەسندکراوی ساڵی ١٩٧٩ و پێداچوونەوەی ساڵی ١٩٨٩ داندراوە. بەرزترین پلەی دەستەڵاتی فەرمیی ئێران لەدوای سەرکەوتنی [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ١٩٧٩]]، [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێبەر]]ە کە ئێستا لەژێر دەستی [[عەلی خامنەیی]] دایە. ئەو وڵاتە وەکوو وڵاتێکی پێکھاتوو لە چەند نەتەوە، مێژوویەکی کۆنی ھەیە و یەکێک لە کۆنترین وڵاتانی جیھانە. [[پێڕستی شارەکانی ئێران|گەورەترین شارەکانی ئێران]] بریتین لە [[تاران]] ([[پایتەخت]])، [[مەشھەد]]، [[ئەسفەھان]]، [[کەرەج]]، [[شیراز]] و [[تەورێز]].<ref>{{سەرژمێریی ٢٠١٦ی ئێران}}</ref> ئێران بەھۆی ھەڵکەوتنی لە ناوچەی [[ئەوراسیا]]دا جێگایەکی تایبەتی ھەیە. ئەم وڵاتە ئەندامی ڕێکخراوی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]، بزووتنەوەی وڵاتانی بێلایەن، ڕێکخراوی کۆنفرانسی ئیسلامی، [[ئۆپێک]] و [[ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئابووری]]یە. ئێران ھێزێکی ناوچەیییە لە باکووری ڕۆژاوای ئاسیادا و جێگایەکی گرینگی لە [[ئابوور]]ی جیھاندا بە بۆنەی ھەبوونی [[نەوت]]، پیشەسازیی [[پێترۆشیمی]] و [[گازی سروشتی]] بەدەست ھێناوە. وڵاتی ئێران لە گرووپە ئێتنیکییە جۆراوجۆرەکان وەک [[فارسەکان|فارس]]، [[ئازەربایجانییەکان|تورکی ئازەربایجانی]]، [[کورد]]، [[گیلەکەکان|گیلەک]]، [[تەبەرییەکان|مازەندەرانی]]، [[لوڕ]]، [[بەلۆچەکان|بەلۆچ]]، [[عەرەب]]، [[تاڵشەکان|تاڵش]] و چەندین ئێتنیکی تر پێکھاتووە کە ھەر کامیان لە پارێزگا جۆراوجۆرەکان دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/#people-and-society |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240505102855/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/#people-and-society |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == دابەشکاری == {{ئەمانەش ببینە|دابەشکاریی کارگێڕیی ئێران|پارێزگاکانی ئێران|پێڕستی شارەکانی ئێران|پێڕستی گەورەشارەکانی ئێران|پێڕستی ناوەندەکانی پارێزگاکانی ئێران}} ئێران دابەشبووە بەسەر [[پارێزگاکانی ئێران|٣١ پارێزگا]]دا و ھەر پارێزگایەک پارێزگارێکی ھەیە کە لەلایەن [[سەرۆک کۆماری ئێران|سەرۆک کۆمار]]ەوە دەستنیشان دەکرێت. ھەر پارێزگایەک دابەش کراوە بەسەر چەندین [[پێڕستی شارستانەکانی ئێران|شارستان]] و ھەر شارستانێک بەسەر چەندین [[پێڕستی ناوچەکانی ئێران|ناوچە]]دا دابەش دەکرێت. دواتر ھەر ناوچەیەکیش بەسەر چەندین [[گوندستان]] دابەش کراوە. ئێران یەکێکە لەو وڵاتانەیە کە بەرزترین ڕێژەی گەشەکردنی شارەکانی ھەیە. لەنێوان ساڵانی ١٩٥٠ بۆ ٢٠٠٢، ڕێژەی شارنشینیوونی دانیشتووان لە ٢٧٪ بۆ ٦٠٪ بەرز بووەتەوە. بەپێی پێشبینییەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان، ھەتا ساڵی ٢٠٣٠، ٨٠٪ی دانیشتووانی ئێران دەبنە شارنشین. زۆربەی کۆچبەرە ناوخۆیییەکان لە ئێران، نیشتەجێی دەوروبەری شارەکانی [[تاران]]، [[ئەسفەھان]]، [[ئەھواز]]، [[قوم]]ن. == سیاسەت == حکوومەتی ئێران [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران|کۆمارێکی ئیسلامی]]یە و سیستەمێکی [[سەرۆک کۆماری ئێران|سەرۆکایەتی]]ی ھەیە، ھەروەھا دەسەڵاتی ڕەھا و سەرەکی بە [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕابەرێکی ئایینی]] دراوە؛ ئەو دەسەڵاتە لەدوای مردنی [[ڕووحوڵڵا خومەینی]] لە ساڵی ١٩٨٩، لەلایەن [[عەلی خامنەیی]]یەوە بەڕێوەدەبرێت. حکوومەتی ئێران حکوومەتێکی [[سەربازیخوازی|سوپاخواز]] و [[دەسەڵاتخوازی|دەسەڵاتخواز]]ە، کە بەھۆی سنووردارکردنی بەرچاو و [[پێشێلکردنی مافی مرۆڤ لەلایەن کۆماری ئیسلامیی ئێران|پێشێلکردنی مافەکانی مرۆڤ]] و ئازادییە مەدەنییەکان، ڕەخنەی بەرفراوانی لێ گیراوە. ھەروەھا لەڕووی ڕامیارییەوە وڵاتی سەرەکیی [[شیعە|موسڵمانە شیعەکان]]ە لە جیھاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی تەممووزی ٢٠٢٣|سەردێڕ=U.N. Report: Human Rights in Iran {{!}} The Iran Primer|ناونیشان=https://iranprimer.usip.org/blog/2023/jul/11/un-report-human-rights-iran|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=iranprimer.usip.org|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240116105048/https://iranprimer.usip.org/blog/2023/jul/11/un-report-human-rights-iran|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەدوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئێرانەوە]]، ئەم وڵاتە بە سەرەکیترین نەیاری [[عەرەبستانی سعوودی]] و [[ئیسرائیل]] دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Iran and Israel {{!}} The Iran Primer|ناونیشان=https://iranprimer.usip.org/resource/iran-and-israel|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=iranprimer.usip.org|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20250307060937/https://iranprimer.usip.org/resource/iran-and-israel|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەرچەندە کە لە ١٠ی ئازاری ٢٠٢٣، ئێران و عەرەبستانی سعوودی دوای چەندین ساڵ دوژمنایەتی، پەیوەندییەکانیان ئاسایی کردەوە. حکوومەتی ئێران ڕەخنەی زۆری لێ گیراوە بەھۆی سیاسەتە جۆراوجۆرەکانی وەکوو: پشتگیریکردنی [[تیرۆریزم]]، لەئەستۆگرتنی خەرجیی میلیشیا ئاژاوەگێڕەکان و تێوەگلانی لە زۆرینەی ململانێ نوێیەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا. ھەروەھا حکوومەتی ئێران وەکوو سەرەکیترین خاڵی تیرۆر لە ناوچەکەدا دادەنرێت، کە بەھۆیەوە چەندین گرووپ و ھێزی چەکداریی سەر بە حکوومەت وەکوو [[سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] خراونەتە ناو [[ئێران و تیرۆریزمی دەوڵەتی|پێڕستی تیرۆر]]ی چەندین وڵات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=State Sponsors of Terrorism|ناونیشان=https://www.state.gov/state-sponsors-of-terrorism/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=United States Department of State|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=New EU Council President Urged To Initiate IRGC Terror Listing|ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/202307091764|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Iran International|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=NISSINEN|یەکەم=Frédérique RIES, Anna FOTYGA, Antonio LÓPEZ-ISTÚRIZ WHITE, Andrey KOVATCHEV, Costas MAVRIDES, Petras AUŠTREVIČIUS, Romana TOMC, Bronis ROPĖ, Lukas MANDL, Sara SKYTTEDAL, David LEGA, Abir AL-SAHLANI, Hildegard BENTELE, Svenja HAHN, Marina KALJURAND, Attila ARA-KOVÁCS, Javier ZARZALEJOS, Juan Ignacio ZOIDO ÁLVAREZ, Stelios KYMPOUROPOULOS, Anna-Michelle ASIMAKOPOULOU, Bert-Jan RUISSEN, Leopoldo LÓPEZ GIL, Bart GROOTHUIS, Malik AZMANI, Hermann TERTSCH, Samira RAFAELA, Emmanouil FRAGKOS, Miriam LEXMANN, Ilana CICUREL, Johan|سەردێڕ=Parliamentary question {{!}} Designation of the IRGC as a terrorist organisation within the parameters of Common Position 2001/931/CFSP {{!}} E-000503/2023 {{!}} European Parliament|ناونیشان=https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/E-9-2023-000503_EN.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.europarl.europa.eu|زمان=en}}</ref> == مرۆڤناسی == {{ئەمانەش ببینە|نەتەوەکانی ئێران}} ئێران کۆمەڵگایەکی زۆرڕەنگە، زمانگەل، ئایینگەل و ئیتنیکگەلێکی زۆر لە نێو [[جوگرافیای ئێران]]دا دەژین. ژمارەی دانیشتووانی ئێران لە درێژایی سەدەی بیستەمدا بە شێوازێکی بەتەوژم زۆر بوو؛ بە شێوەیەک کە دانیشتووانی ١٩ ملیۆن کەسی ئێران لە ساڵی ١٩٥٦ بوون بە ٧٥ ملیۆن کەس لە ساڵی ٢٠٠٩دا.<ref>https://web.archive.org/web/20090214041911/http://www.un.org/Depts/escap/pop/journal/v10n1a1.htm</ref><ref>http://countrystudies.us/iran/32.htm</ref> بەڵام لە ساڵانی سەرەتایی [[سەدەی بیست و یەکەم|سەدەی بیستەم]] ڕێژەی زاوزێی خەڵکی ئێران دابەزی.<ref>http://www.dw.de/dw/article/0,,16112833,00.html?maca=per-rss-per-all_volltext-5613-xml-mrss</ref> بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتووانی وڵاتی ئێران ٧٨٬٤٧٠٬٢٢٢ کەس بووە کە دەکاتە ١٫٠٨ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مامناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٢٩ ساڵە. ھەروەھا ٧٠ لە سەدی دانیشتووانی وڵات لە شارەکان دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Countries in the world (ranked by 2014 population)|ناونیشان=http://www.worldometers.info/world-population/population-by-country/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=ماڵپەڕی Worldometers|زمان=ئینگلیسی}}</ref> بەراوەردەکان پیشان دەدەن کە ژمارەی خەڵکی ئێران ڕوو لە زۆر بوونە ھەتا ساڵی ٢٠٥٠ کە ژمارەی دانیشتووان لە ١٠٥ ملیۆن کەسدا پاوەجێ دەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.census.gov/cgi-bin/ipc/idbsum.pl?cty=IR|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131010122359/http://www.census.gov/cgi-bin/ipc/idbsum.pl?cty=IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref><ref>http://www.payvand.com/news/04/aug/1017.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161227193340/http://www.payvand.com/news/04/aug/1017.html |date=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ }}</ref> === نەتەوەکان === {{ئەمانەش ببینە|نەتەوەکانی ئێران}} {{bar box | title=دانیشتووانی ئێران بەپێی نەتەوە ([[کتێبی ڕاستییەکانی جیھانی]])<ref name="CIA World Factbook">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |سەردێڕ=The World Factbook — Central Intelligence Agency |وێبگە=Cia.gov |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240505102855/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | titlebar=#ddd | left1='''نەتەوەکان''' | right1='''ڕێژە''' | float=left | bars= {{bar percent|[[فارسەکان]] |green|53|٥٣٪}} {{bar percent|[[ئازەربایجانییەکان]]|blue|16|١٦٪}} {{bar percent|[[کورد]]ەکان|yellow|10|١٠٪}} {{bar percent|[[گیلەکەکان]] و [[تەبەرییەکان]]|purple|8|٨٪}} {{bar percent|[[لوڕ]]ەکان|brown|6|٦٪}} {{bar percent|[[تورکمان]]ەکان و [[قەشقایی]]یەکان|black|2|٢٪}} {{bar percent|[[عەرەب]]ەکان|skyblue|2|٢٪}} {{bar percent|[[بەلۆچەکان]]|red|2|٢٪}} {{bar percent|ئەوانەی تر|grey|1|١٪}} }} === زمانەکان === لە ئێراندا زمانگەلێکی زۆر بوونیان ھەیە، وەکوو [[زمانی فارسی|فارسی]]، [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەربایجانی]] و [[زمانی کوردی|کوردی]] (شێوەزارەکانی سۆرانی، کورمانجی کەڵھوڕی، لەکی و ھەورامی)، ھەروەھا لەم وڵاتە زمانەکانی تریش وەکوو [[لوڕی]]، [[زمانی گیلەکی|گیلەکی]] [[زمانی تەبەری|تەبەری]]، [[زمانی بەلۆچی|بەلۆچی]]، [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و چەندین زمانی تر قسەیان پێدەکرێت، بەڵام تەنھا زمانێک کە بە شێوەی فەرمی و یاسایی ناسراوە، [[زمانی فارسی]]یە. لە [[یاسای بنەڕەتیی کۆماری ئیسلامیی ئێران|یاسای بنەڕەتیی ئێران]]، یاسای ژمارەی ١٥ ھاتووە کە زمانە ناوچەیییەکان دەتوانن لە ناوچەکانی خۆیان لە پێناو زمانی فارسیدا لە قوتابخانەکان فێر بکرێن. === ئایینەکان === {{bar box | title=ئایینەکان لە ئێران<ref>https://www.almashhad.news/292784</ref> | titlebar=#ddd | left1='''ئایینەکان''' | right1='''ڕێژە''' | float=left | bars= {{bar percent|[[شیعە]]|black|٩٣}} {{bar percent|[[سوننە]]|green|٧}}}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Iran|ئێران}} {{ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{پارێزگاکانی ئێران}} {{وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{وڵاتەکانی ئاسیا}} {{ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئابووری}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|وڵاتەکان|ئاسیا|ڕۆژھەڵاتی ناوین|ئێران|ئیسلام|شیعە}} [[پۆل:ئێران]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ڕۆژاوای ئاسیا]] [[پۆل:وڵاتانی ڕۆژاوای ئاسیا]] [[پۆل:کۆمارە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوین]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی فارسی ئاخێو]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٧٩ لە ئێران]] [[پۆل:بەرزاییە ئیرانییەکان]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٧٩]] [[پۆل:نەتەوەکانی جی ١٥]] [[پۆل:وڵاتانی ئەندامی ئۆپێک]] [[پۆل:بانووی ئێرانی]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٥٠١]] 7gb2ydj7b5eftvwpa5pij12k05sjufs 0 45 1579047 1578832 2026-04-29T12:08:02Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579047 wikitext text/x-wiki {{Short description|شارێک لە هەرێمی کوردستان، عێراق}} {{Use dmy dates|date=مارس ٢٠٢٦}} {{Infobox settlement | name = هەڵەبجە | native_name = Helebce-هەڵەبجە | native_name_lang = ckb | image_skyline = | subdivision_type = وڵات | subdivision_name = [[عێراق]] | subdivision_type1 = هەرێم | subdivision_name1 = [[هەرێمی کوردستان]] | subdivision_type2 = پارێزگا | subdivision_name2 = [[پارێزگای هەڵەبجە]] | pushpin_map = Iraq | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = شوێنی هەڵەبجە لە عێراق | coordinates = {{coord|35|10|N|45|59|E|region:IQ_type:city|display=inline,title}} | elevation_m = 700 | population_total = 140,000 | population_as_of = 2022 | timezone = [[کاتی ستانداردی عەرەبی|AST]] | utc_offset = +3 }} '''هەڵەبجە''' شارێکە لە [[هەرێمی کوردستان]]ی [[عێراق]]، کە لە دامێنی [[چیاکانی زاگرۆس]] لە نزیک سنووری [[ئێران]] هەڵکەوتووە. شارەکە نزیکەی ٧٠٠ مەتر لە ئاستی دەریاوە بەرزە و ئاوی [[ڕووباری سیروان]] دەیبژێوێت. هەڵەبجە ناوەندی [[پارێزگای هەڵەبجە]]یە، کە لە نیسانی ٢٠٢٥دا لەلایەن [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|پەرلەمانی عێراقەوە]] بە ڕەسمی وەک پارێزگایەکی تەواو ناسێنرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate|سەردێڕ=Iraqi lawmakers vote to recognize new governorate|وێبگە=Amwaj.media|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</ref> [[جووەکانی میزراحی]] ناسراو [[جووە کوردەکان]]ی هەڵەبجە، لەگەڵ خێزانەکانی گرووپی "سیانزە ماڵ" ([[جاف|هۆزی جاف]])، لە دامەزرێنەرانی شارەکە بوون و سەرەتا لە نزیک کانی [[نەواڵە]] نیشتەجێ بوون.<ref name="jinha">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://jinhaagency.com/so/zhyan/gky-jwwlkan-w-khanww-drynkany-hbj-brw-lnawchwwn-dchn-17600|سەردێڕ=گەڕەکی جوولەکان و خانووە دێرینەکانی هەڵەبجە بەرەو لەناوچوون دەچن|وێبگە=JINHA Agency|زمان=ku|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}</ref> هەڵەبجە یەکێکە لە پیتۆڵترین ناوچەکانی عێراق، کە ساڵانە ٧٠٠ تا ٩٠٠ ملیمەتر بارانی لێ دەبارێت و لە ناوخۆدا بە ''بواینی'' (بواینى) ناسراوە، کە بە واتای "خاکی پیرۆز" دێت.<ref name="shafaq">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://shafaq.com/en/Report/Discover-Iraq-Halabja--Where-land-memory-and-resilience-intertwine|سەردێڕ=Discover Iraq: Halabja — Where land, memory, and resilience intertwine|وێبگە=Shafaq News|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> ئێستا شارەکە نزیکەی ١٤٠،٠٠٠ کەسی تێدا نیشتەجێیە، کە زۆرینەی هەرە زۆریان [[کورد]]ن. لە کاتێکدا زۆربەی دانیشتووانەکەی بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]] دەدوێن، زۆرێکیشیان دیالێکتی [[هەورامی]] دەپارێزن، کە ئەمەش پردێکی زمانەوانی لەگەڵ [[کوردستانی ڕۆژهەڵات|کوردستانی ئێران]] و [[پارێزگای کرماشان]]ی دراوسێ دروست دەکات لە پاڵ قسەکردن بە دیالێکتی سۆرانی لە شارەکدا بۆ جێبەجێکردنی کار و پیشەی ڕۆژانە.<ref name="shafaq"/> لە ڕووی مێژووییەوە، هەڵەبجەی ئێستا مەڵبەندی دەسەڵاتی [[جاف|هۆزی جاف]] بووە. شارەکە لە ئاستی نێودەوڵەتیدا بەهۆی [[کیمیابارانی هەڵەبجە]] لە ساڵی ١٩٨٨ ناسراوە، کە تێیدا هەزاران هاووڵاتی سڤیلی کورد لە هێرشێکی کیمیاییدا بە فەرمانی حکوومەتی [[عێراقی بەعسی]] لە سەردەمی [[سەددام حوسێن]] شەهید کران.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/16/newsid_4304000/4304853.stm|سەردێڕ=1988: Thousands die in Halabja gas attack|بڵاوکەرەوە=BBC News|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> هەروەها شارەکە بەوە ناسراوە کە چەندین [[شاعیر]]، [[زانا ئیسلامییەکان|زانای ئایینی]] و [[کەسایەتیی سیاسی]] دیار لە مێژووی خۆیدا پێگەیاندووە.<ref name="nasih2024">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/3097|سەردێڕ=Halabja: A Chronicle of Endurance and Heritage|نووسەر=Nukhsha Nasih|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=Kurdistan Chronicle}}</ref> == ڕەگناسی (ئێتیمۆلۆژی) == سەبارەت بە بنچینەی ناوی "هەڵەبجە" چەندین بۆچوونی جیاواز هەن و مشتومڕیان لەسەرە، کە گرنگترینیان ئەمانەن:<ref name="etymology">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=هەڵەبجە مەملەکەتی ژیان|نووسەر=خەبات عەبدوڵڵا|زمان=ku}}</ref><ref name="kurdcollect">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://zamenpress.com/Details.aspx?jimare=80433|سەردێڕ=هەڵەبجە - مێژوو و کولتوور|وێبگە=Zamen Press|زمان=ku}}</ref> یەکەم بۆچوون ناوی هەڵەبجە بە مێژووی کۆنەوە دەبەستێتەوە. پاشای ئەکەدی [[سارگۆنی ئەکەدی]] (٢٣٣٤–٢٢٧٩ پ.ز) هێرشی کردە سەر ناوچەیەک کە ئەو کات بە ''هەرهەر'' (Har Har) دەناسرا، کە ناوچەکانی هەڵەبجە و [[شارەزوور]]ی دەگرتەوە. دوای داگیرکردنی، سارگۆن ناوەکەی گۆڕی بۆ ''کار شارووکین'' (شاری سارگۆن). مێژوونووسی کورد [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] پێی وایە کە شاری ئێستای هەڵەبجە لەوانەیە هەمان ئەو شوێنە کۆنە بێت.<ref name="etymology"/> لە سەردەمی [[هۆرییەکان|هۆرییەکاندا]]، ئەم ناوچەیە لە دەقە بزمارییەکانی [[ئاشوورییەکان|ئاشووریدا]] بە ناوی ''کەرداخەر'' (یان ''خار خار'') هاتووە کە دەکەوێتە سەر [[ڕووباری سیروان]]. بەڵام هەندێک توێژەر ئەم پەیوەندییە لە ڕووی فۆنۆلۆژییەوە بە دوور دەزانن.<ref name="kurdcollect"/> [[پەڕگە:Rainbow Bee-eaters Juffs.JPG|وێنۆک|باڵندەی کەرخۆرە (زەنگوڵەبایە).|alt=Rainbow Bee-eaters Juffs]]بۆچوونی دووەم وایە کە بەهۆی باخ و سەوزایی و ئاوی ناوچەکەوە، خەڵکی پێیان وتووە ''عەجەب جا'' (عەجەب جا) واتە "شوێنێکی سەرسوڕهێنەر"، کە دواتر گۆڕاوە بۆ ''هەڵەبجە''.<ref name="kurdcollect"/> بۆچوونی سێیەم ناوەکە لە وشەی کوردیی ''هەڵوژە'' (هەڵوژە) وەردەگرێت، کە شوێنی هێلانەی باڵندەی کەرخۆرەیە؛ تا ئێستاش گوندەکانی دەوروبەری هەڵەبجە ناوی شارەکە بە ''هەڵەوجە'' گۆڕ دەکەن.<ref name="etymology"/> بۆچوونی چوارەم دەڵێت ناوەکە لە ''هەڵۆجێ'' (هەڵۆجێ) واتە "جێگەی هەڵۆ" هاتووە، کە ئاماژەیە بۆ میرێکی [[میرنشینی ئەردەڵان]] کە لە نێوان ساڵانی ١٦٠٠–١٦١٥ دەسەڵاتی لە ناوچەکەدا هەبووە.<ref name="kurdcollect"/> بۆچوونی پێنجەم، کە لەلایەن زانا [[جەمال بابان]] پاڵپشتی دەکرێت، ناوەکە لە ''ئەڵبجە'' (Albje) وەردەگرێت و ئاماژە بەوە دەکات کە لە [[کوردیی ناوەندی|دیالێکتی جافیدا]] پیتی ''ئەلف'' (ئ) زۆرجار دەگۆڕێت بۆ ''ه'' (ه)، و لە دەستنووسە مێژووییەکانیشدا ناوەکە بە ''ئەڵەبجە'' هاتووە.<ref name="kurdcollect"/> == مێژوو == هەڵەبجە یەکێکە لە کۆنترین ئەو شارانەی کە ژیان تێیاندا بەردەوام بووە لە [[هەرێمی کوردستان]]، کە مێژووەکەی بۆ سەردەمی گەلی [[لۆلۆیییەکان|لۆلۆیی]] یان [[لۆلۆییەکان]] دەگەڕێتەوە. وا بڕوا دەکرێت شاری دێرینی «[[خار خار]]» کە مێژووەکەی بۆ ٢٠٠٠ ساڵ پێش زایین دەگەڕێتەوە، هەمان شوێنی هەڵەبجەی ئێستا بێت.<ref name="uoh">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://uoh.edu.iq/en/halabja-city/|سەردێڕ=Halabja City|وێبگە=University of Halabja|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230220020149/https://uoh.edu.iq/en/halabja-city/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣}}</ref> لە ساڵی ٦٤١ی زایینی، شارەکە دوای [[فەتحی ئیسلامی]] بۆ سەر [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]] کەوتە ژێر دەسەڵاتی ئیسلام.<ref name="uoh"/> لە سەردەمی [[خەلافەتی عەباسی]]دا، ناوچەکە کەوتە ژێر دەسەڵاتی میرنشینی [[حەسەنوەیهییەکان|حەسەنوەیهی]] (٩٥٩-١٠١٥ ز)، پاشان میرنشینی [[عەننازییەکان|عەننازی]] (١٠١٦-١١١٧ ز).<ref name="uoh"/> شێوازی ئێستای نیشتەجێبوون لە هەڵەبجە تەمەنی نزیکەی ٥٠٠ ساڵ دەبێت،<ref name="nasih2024"/> کە سەرچاوەکەی بۆ کۆچبەرانی ناوچەی [[هەورامان]] و [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] (باکووری ڕۆژئاوای [[ئێران]]) دەگەڕێتەوە.<ref name="nasih2024"/> [[پەڕگە:Battle of Chaldiran.jpg|وێنۆک|جەنگی چاڵدێران.]] هەڵەبجە لە ٢٤ی تشرینی دووەمی ١٨٦٩ بوو بە قەزا.<ref name="zamen">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.zamenpress.com/Details.aspx?jimare=80433|سەردێڕ=History of Halabja|وێبگە=Zamen Press}}</ref> یەکەم قایمقامی شارەکە «[[محەمەد بەگ]]» بوو لە بنەماڵەی [[جاف]]، کە لەلایەن بەرپرسانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]یەوە هەڵبژێردرا.<ref name="zamen"/> گەشەکردنی شارەکە لە سەردەمی عوسمانیدا خێرایی بەخۆوە بینی، بەتایبەت دوای [[جەنگی چاڵدێران]] لە ساڵی ١٥١٤. شارەکە لە دەوروبەری ساڵی ١٦٥٠ لە نزیک شوێنی ئێستای [[مزگەوتی تەکێ]] بنیات نراوەتەوە، پێشتر بەشێک بووە لە ناحیەی جوڵانبار ([[خورماڵ]]) پێش ئەوەی بکرێتە قەزا.<ref name="uoh"/> ڕێككەوتنێکی گشتی هەیە کە شارەکەی ئێستا لە سەردەمی عوسمانیدا دروستکراوە و دوای ساڵی ١٧٠٠ی زایینی گەشەی کردووە.<ref name="kurdcollect"/> بە تێپەڕبوونی کات، شارەکە [[کۆچەرییەکانی هەورامان]]، خانەدانەکانی [[قەڵای جەوانڕۆ]] لە [[جوانڕۆ]]ی ئێستا، و خێزانە دەستڕۆیشتووەکانی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بۆ لای خۆی ڕاکێشا. هەڵەبجە بوو بە شوێنی تێکەڵبوونی ئایین و نەتەوە جیاوازەکان، کە تێیدا زۆرینەی [[موسڵمانان|موسڵمان]] لەگەڵ پێکهاتەکانی [[کاکەیی]]، [[زەردەشتییەکان|زەردەشتی]] و [[جووەکان|جوو]] پێکەوە دەژیان, ئەم پێکەوە ژیانە هەتا ئەمڕۆش بەردەوامی هەیە.<ref name="nasih2024"/> یەکەم قوتابخانە لە هەڵەبجە لە ساڵی ١٩١٩ دامەزرا.<ref name="uoh"/> بەپێی ئامارە بەریتانییەکان، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە لە ساڵی ١٩٢٠دا نزیکەی ٦،٥٠٩ کەس بووە، و ناحیەکانی [[پێنجوێن]]، [[خورماڵ]]، ورماوە و [[دەربەندیخان]] لەژێر کارگێڕی ئەو شارەدا بوون.<ref name="uoh"/> هەڵەبجە مێژوویەکی درێژی هەیە وەک وێستگەیەکی گرنگ بۆ گەشتیاران لە نێوان باشوور و ناوەڕاستی عێراق و ناوچەکانی باکوور، هەروەها لەسەر ڕێڕەوی کاروانە بازرگانییەکان بووە کە بە [[تورکیا]] و [[ئەورووپا]] دەبەسترانەوە. زۆرێک لەو کاروانانە «[[خورما]]»یان دەگواستەوە، کە ئەمەش لە ناوی ناحیەی [[خورماڵ]]دا ڕەنگی داوەتەوە (بە واتای کۆگای خورما)، کە ئاماژەیە بۆ بازرگانیی خورما کە لەو سەردەمەدا باڵادەست بووە.<ref name="uoh"/> === دامەزراندن و نیشتەجێبوونی سەرەتایی === هۆزی [[جاف]] بە دامەزرێنەری هەڵەبجەی ئێستا دادەنرێن.<ref name="kurdcollect"/> بەپێی نەریتی ناوخۆیی، یەکەم خانوو لەلایەن بەگەکانی تاقمی «[[شێوەکەڵ]]»ەوە دروستکراون؛ لە نەوەکانی دوای ئەوانیشدا نەوەکانیان گەشەیان کرد بۆ «[[سیانزە ماڵ]]» (سێزدە ماڵ)، کە بە هۆزە دامەزرێنەرە ڕەسەنەکانی شارەکە دادەنرێن.<ref name="kurdcollect"/> دواتر [[جووەکانی میزراحی]] کە پاش چەند ساڵێک خۆیان ناو نا [[جووە کوردەکان]] گەیشتنە ناوچەکە و هەندێکیان بازرگانی لێهاتوو بوون، کە بەهۆی بازرگانیی سنوورییەوە ڕاکێشرابوون، لە تەنیشت هۆزەکانی جاف نیشتەجێ بوون و بەشدارییان کرد لە گەشەپێدانی هەڵەبجە وەک ناوەندێکی بازرگانی؛ ئەم خەڵکە بە زمانی [[جوو-ئارامیی نوێ]] (کە زۆرجار بە [[لیشانا دیدان]] یان [[هولاولا]] ناودەبرێت) قسەیان دەکرد.<ref name="kurdcollect"/> === مێژووی کارگێڕی و دیمۆگرافیا === هەڵەبجە لە ساڵی ١٨٨٩ بە فەرمی وەک «قەزا» (ناوچەی کارگێڕی) دامەزرا، و بوو بە دووەم قەزا کە لە عێراقدا دوای [[نەجەف]] پێکهێنرابێت، ئەمەش هاوکات بوو لەگەڵ دەستنیشانکردنی [[عوسمان پاشای جاف]] وەک یەکەم سەرۆک شارەوانیی شارەکە لەژێر ئیدارەی عوسمانیدا.<ref name="kurdcollect"/><ref name="uoh"/> تا ساڵی ١٩٣٠، شارەکە لە سێ گەڕەکی سەرەکی پێکهاتبوو: پاشا (ناوەندی ئێستای شار)، پیر محەمەد، و کانی ئاشقان.<ref name="kurdcollect"/> دوای دامەزراندنی دەوڵەتی عێراق لە ساڵی ١٩٢٠، قەزای هەڵەبجە ڕووبەرەکەی نزیکەی ٥،٠٠٠ کیلۆمەتر چوارگۆشە بوو و ٣٧٥ گوندی لەخۆدەگرت، لەوانە ناحیەکانی [[سیروان (ناحیە)|سیروان]]، [[شارەزوور]]، [[پێنجوێن]]، [[خورماڵ]]، و ورماوە.<ref name="kurdcollect"/> بەهۆی سیاسەتەکانی [[تەعریب]] و ڕاگواستنی زۆرەملێی گوندەکان لەلایەن حکوومەتی [[بەعس]]ەوە، تا سەرژمێریی ساڵی ١٩٨٧ تەنها ١٨ گوند مابوونەوە، لە کاتێکدا لە ساڵی ١٩٧٧دا ٢١٦ گوند بوون.<ref name="kurdcollect"/> شارەکە لە ئێستادا لە ٣٧ گەڕەک و ١٣٢ شەقام پێکهاتووە، ژمارەی دانیشتووانە تۆمارکراوەکەی ١١٧،٦٦١ کەسە، و خاوەنی ٤ ناحیە ([[خورماڵ]]، [[ناحیەی بیارە|بیارە]]، [[سیروان (ناحیە)|سیروان]]، و [[بەمۆ]])، ٨٣ کەرتی کارگێڕی، و ١٢٤ گوندە.<ref name="kurdcollect"/> === بیستەکانی سەدەی ڕابردوو و شۆڕشەکانی شێخ مەحموود === لە بیستەکانی سەدەی ڕابردوودا، هەڵەبجە ڕۆڵێکی بەرچاوی گێڕا لە پشتگیریکردنی شۆڕشەکانی [[شێخ مەحموودی حەفید]] دژی حوکمی بەریتانیا. دانیشتووانی شارەکە بە چالاکیی بەرگرییان لە شارەکە کرد دژی فڕۆکە بەریتانییەکان لەژێر فەرمانی ئەدمۆندز، کە بۆ سەرکوتکردنی ڕاپەڕینەکان ڕەوانە کرابوون. ئەم ڕووداوانە بە [[جەنگی ئەشکۆڵ]] لەسەر [[چیای شنروێ]] کۆتایییان هات.<ref name="uoh"/> === بەرگریی چینی کرێکار و ڕاپەڕینی ئایاری ١٩٨٧ === لە ساڵانی پێش کۆمەڵکوژییەکەی ١٩٨٨، هەڵەبجە ببووە ناوەندێکی سەرەکیی بەرگریی جەماوەری دژی [[جەنگی ئێران و عێراق]]. تا ساڵی ١٩٨٧، حکوومەتی عێراق ٤٥ گوندی دەوروبەری هەڵەبجەی خاپوور کردبوو، ئەمەش وای کرد ژمارەی دانیشتووانی شارەکە بگاتە نزیکەی ١١٠،٠٠٠ کەس، کە زۆربەیان هەڵاتووانی سوپا و خێزانەکانیان بوون.<ref name="libcom">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://libcom.org/article/1988-halabja-massacre|سەردێڕ=1988: The Halabja Massacre|وێبگە=Libcom.org|ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|note=Published in Wildcat no.13, Summer/Autumn 1989}}</ref> لەنێوان ڕێکخراوە سیاسییەکاندا، [[حیزبی شیوعیی عێراق]] تاکە لایەن بوو کە لای هەڵاتووانی سوپا جێگەی بڕوا بوو، هەروەها تاکە لایەن بوو کە بە ئاشکرا هۆشداریی دا کە حکوومەت مەبەستیەتی هێرش بکاتە سەر هەڵەبجە.<ref name="libcom"/> [[پەڕگە:Children of Halabja, performing chants about peace, to Iraqi communist officials, written on the board "Bzhî âşti cîhan", meaning "Long live peace in the world".jpg|وێنۆک|منداڵانی هەڵەبجە لە شەستەکانی سەدەی ڕابردوودا، سرودی ئاشتی بۆ بەرپرسانی شیوعیی عێراقی دەڵێن، لەسەر تەختەکە نووسراوە «بژی ئاشتی جیهان».]] تەنها چەند هەفتەیەک پێش ڕاپەڕینەکە، لە ١٦ی نیسانی ١٩٨٧، ڕژێمی بەعس یەکەمین هێرشی [[چەکی کیمیایی|کیمیایی]] کردە سەر هاووڵاتیانی مەدەنیی کورد لە گوندی [[شێخ وەسانان]] لە دۆڵی [[بالیسان]]، کە تێیدا زیاتر لە ٣٠٠ کەس شەهید بوون؛ ئەمە وەک تاقیکردنەوەیەک بۆ هێرشە گەورەترەکان دەبینرا.<ref name="may13rudaw">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/3097|سەردێڕ=Halabja: A Chronicle of Endurance and Heritage|نووسەر=Nukhsha Nasih|وێبگە=Kurdistan Chronicle|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> لە ١٣ی ئایاری ١٩٨٧، بانگەوازێکی تۆمارکراو لە بڵندگۆی مزگەوتەکانەوە بڵاوکرایەوە و داوای لە هاووڵاتیان کرد بڕژێنە سەر شەقامەکان. دوو گرووپی خۆپیشاندەر یەکیان گرت و بوونە سەدان کەس، کە هەشت ژن لە کۆی ٢٠ ژنی سەرەتایی لەنێوانیاندا بوون.<ref name="may13rudaw"/> [[عەلی حەسەن مەجید]] (عەلی کیمیایی)، سکرتێری ئەوکاتی مەکتەبی باکووری [[حیزبی بەعس]]، فەرمانی دا هەرکەسێک لە خۆپیشاندانەکاندا بریندار بوو بە زیندوویی بخرێتە ژێر خاک، هەروەها «لیستێکی کوشتن»ی بۆ ١٦ ڕێکخەری خۆپیشاندانەکە ئامادە کرد.<ref name="may13rudaw"/> یەکێک لە بەشداربووان بە ناوی چنور قادر کە ئەوکات تەمەنی ٢٠ ساڵ بوو و لە ڕیزەکانی [[حیزبی شیوعی]] چالاک بوو، ناوی خۆی لە لیستەکەدا بینییەوە سەرەڕای ئەوەی بە جلی پیاوانەوە بەشداریی کردبوو؛ ئەو بە گۆڕینی پۆشاکەکەی لە ماڵێکی نزیکدا ڕزگاری بوو. لەو ١٦ کەسەی ناویان لە لیستەکەدا بوو، تەنها ئەو و هاوڕێیەکی ڕزگاریان بوو.<ref name="may13rudaw"/> ڕاپەڕینەکە بە تەقەی موشەکی هێلیکۆپتەر و هێزە [[ئوردن]]ییەکان سەرکوت کرا؛ ٢٠٠ کەس دەستگیر کران و بە زیندوویی نێژران. ڕاپەڕینی هاوشێوە بۆ چوار یان پێنج شاری تری کوردنشین گوازرایەوە.<ref name="libcom"/> ئەم ڕووداوانە لە فیلمێکی دیکۆمێنتاریدا بە ناوی «١٣ی ئایار» (٢٠١٨) لە دەرهێنانی سینەماکاری کورد [[تاریق تۆفیق]] خراونەتە ڕوو، کە لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی [[سلێمانی]] نمایش کرا.<ref name="may13rudaw"/> نەریتی سیاسیی چالاکیی [[شیوعی]] لە هەڵەبجە، لە ڕووی دامەزراوەییەوە لەلایەن [[حیزبی شیوعیی کوردستان–عێراق]] درێژەی پێدرا کە لە تشرینی یەکەمی ١٩٩٣ دامەزرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.amnesty.org/es/wp-content/uploads/2021/06/mde140011995en.pdf|سەردێڕ=IRAQ Human rights abuses in Iraqi Kurdistan since 1991|بڵاوکەرەوە=Amnesty International|ڕێکەوت=١٩٩٥}}</ref> === عادیلە خانم و هۆزی جاف === [[پەڕگە:First primary school for boys, during Lady Adela's rule in Halabja, late 1910s.jpg|وێنۆک|یەکەم قوتابخانەی سەرەتایی کوڕان لە هەڵەبجە لە کۆتایییەکانی ١٩١٠کاندا، لە سەردەمی دەسەڵاتی [[عادیلە خانم]].]] هەڵەبجە وەک ناوەندی سەرەکیی [[عوسمان پاشای جاف]] خزمەتی کردووە، کە پاشایەکی کورد و سەرۆکی [[هۆزی جاف]] بوو، کە گەورەترین کۆنفیدراسیۆنی هۆزە کوردییەکانە لە [[ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gunter|یەکەم=Michael M.|سەردێڕ=The A to Z of the Kurds|پەڕە=٢١١|بڵاوکەرەوە=Scarecrow Press|ڕێکەوت=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨٠٨١٠٨٦٣٣٤٧}}</ref> [[پەڕگە:Lady Adela the mayor of Halabja, and her family, 1920s.webp|وێنۆک|عادیلە خانمی قایمقامی هەڵەبجە و خێزانەکەی لە ١٩٢٠کاندا.]] هاوسەرەکەی، [[عادیلە خانم]] (عادیلە خانم، نزیکەی ١٨٤٧–١٩٢٤)، کە لە بنەماڵەی ئەریستۆکراتی [[ساحێبقڕان]] لە شاری [[سنە]] لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەدایکبووە، بوو بە یەکێک لە دیارترین سەرکردەکانی مێژووی کوردستان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Edmonds|یەکەم=Cecil John|سەردێڕ=Kurds, Turks, and Arabs: Politics, Travel, and Research in North-eastern Iraq, 1919–1925|ڕێکەوت=١٩٥٧|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٠٤-١٨٩٦٠-٠}}</ref> کاتێک [[شێخ مەحموودی حەفید]] لە ساڵی ١٩١٩ ڕاپەڕینی دژی ئەفسەرە سیاسییەکانی بەریتانیا دەستپێکرد، عادیلە خانم پەنای دا بەو ئەفسەرە بەریتانیانەی کە بۆ ناوچەی هۆزی جاف دەستنیشانکرابوون؛ [[پەڕگە:Lady Adela the ruler and mayor of Halabja, meeting with Major General Fraser in 1919.webp|وێنۆک|عادیلە خانم، فەرمانڕەوا و قایمقامی هەڵەبجە، لە کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ مەیجر جەنەراڵ فرەیزەر لە ساڵی ١٩١٩.]] بەریتانییەکان نازناوی «خان-بەهادور»یان پێبەخشی و بە «شازادەی ئازاکان» ناویان برد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thejiyanarchives.com/obituary/lady-adela-jaff-1847-1924|سەردێڕ=Lady Adela Jaff|وێبگە=The Jiyan Archives|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> ئەو دوای مردنی عوسمان پاشای جاف لە ساڵی ١٩٠٩ بەردەوام بوو لە فەرمانڕەواییکردن، و وەک یەکەم فەرمانڕەوای مێژوویی ژن لە هەڵەبجە پێش سەردەمی نوێ دەناسرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/836019|سەردێڕ=Breaking Barriers: Nuxsha Nasih Inspiring Women Across Iraq|وێبگە=Kurdistan24|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> نووسەری بەریتانی [[گەتروود بێڵ]] لە ساڵی ١٩٢١ سەردانی هەڵەبجەی کردووە و لە نامەیەکی بەناوبانگدا وەسفی عادیلە خانمی کردووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://avauntmagazine.com/lady-adela-khanum-leader-of-the-kurds-jaff-tribe-kurdistan/|سەردێڕ=Lady Adela|وێبگە=avauntmagazine.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> هەروەها [[ڤلادیمیر مینۆرسکی]] کۆبوونەوەیەکی خۆی لەگەڵ ئەو خانمە لە ساڵی ١٩١٣دا تۆمار کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Minorsky|یەکەم=Vladimir|سەردێڕ=The Tribes of Western Iran|journal=The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland|پەڕەکان=٧٣–٨٠|ساڵ=١٩٤٥}}</ref> === کۆمەڵگەی جوو لە هەڵەبجە === هەڵەبجە لە مێژوودا باوەشی بۆ [[جووە کوردەکان|کۆمەڵگەیەکی جوو]] کردووەتەوە کە لە گەڕەکی جووەکانی شارەکەدا (گەڕەکی [[جوولەکە]]کان) نیشتەجێ ببوون.<ref name="diplo">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://diplomaticmagazine.net/detail/2702|سەردێڕ=پارێزگای هەڵەبجە|وێبگە=Diplomatic Magazine|زمان=ku}}</ref> دانیشتووانە جووەکان بە بازرگانی لێهاتوو دەناسران؛ خێزانەکانی پاشا و بەگی [[هۆزی جاف]] ڕێز و پاراستنێکی زۆریان لێ دەکردن، کە بەپێی ڕاپۆرتەکان ئەمە وای کردبوو [[جووە کوردەکان]]ی هەڵەبجە ئازادتر بن بەراورد بە زۆرێک لە شارۆچکە کوردنشینەکانی تر.<ref name="diplo"/> [[پەڕگە:Kurdish Jews of Halabja, Performing for officials of Monarch Iraq.png|وێنۆک|[[جووە کوردەکان]]ی هەڵەبجە، خەریکی نمایشی شانۆین بۆ بەرپرسانی [[شانشینی عێراق]]، لە گەڕەکی جوولەکەکان.]] کۆمەڵگەی جوو [[سینەگۆگ|سینەگۆگێکیان]] لە دووریی نزیکەی ١٠٠–١٥٠ مەتر لە مزگەوتی گەورەی شارەکەوە بنیات نا، کە دواتر لە ساڵی ١٩٥٤ بە ٥٥ [[دیناری عێراقی]] کڕدرا و گۆڕدرا بۆ مزگەوتی ئەحمەدی (بە ناوی [[ئەحمەد کوڕی حەنبەل]] ناونرا).<ref name="diplo"/> دوای دامەزراندنی دەوڵەتی [[ئیسرائیل]] لە سەرەتای پەنجاکانی سەدەی ڕابردوو، عێراق ڕەگەزنامەی لە دانیشتووانە جووەکانی وەرگرتەوە و ناچاری کردن کۆچ بکەن، هاوکات دەستی بەسەر زۆربەی موڵک و ماڵەکانیاندا گرت.<ref name="diplo"/> ==== هەوڵەکانی پاراستن ==== تا ساڵی ٢٠٢٠، پاشماوەی خانووە ڕەسەنەکان کە بە تەلارسازییە تایبەتەکەیان دەناسرێنەوە، هێشتا لە گەڕەکی جوولەکاندا ماونەتەوە، بەڵام بەهۆی پشتگوێخستنەوە بەرەو لەناوچوون دەچن.[[پەڕگە:Halabja Jewish Synagogue.jpg|وێنۆک|سینەگۆگی جووەکانی هەڵەبجە.]]<ref name="snn">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://snnc.co/en/17396|سەردێڕ=In Halabja, the Jewish Quarter is heading toward disappearance|نووسەر=Ali Hama Saeed|وێبگە=SNN|ڕێکەوت=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> شوێنەوارناس هاوار نەجمەدین ئاماژە بەوە دەکات کە ڕووپێوییە مێژووییەکان دەریدەخەن نزیکەی ٨٥٠ دانیشتووی جوو لە شارەکەدا ژیاون، و جەختیش دەکاتەوە کە گەڕەکەکە دەکەوێتە ژێر یاسای پاراستنی شوێنەوار و کەلەپوور.<ref name="jinha"/> بەڕێوبەرایەتیی کەلەپووری هەڵەبجە داوای ١.٥ ملیار دیناری عێراقی کردووە بۆ کڕینەوە و نۆژەنکردنەوەی حەوت خانووی ماوە؛ هەرچەندە لەلایەن وەزارەتی شارەوانییەوە بە سەرەتایی ڕەزامەندی لەسەر دراوە، بەڵام تا کاتی ئامادەکردنی ڕاپۆرتەکە هیچ بودجەیەکی بۆ تەرخان نەکراوە.<ref name="snn"/> زانایان هۆشدارییان داوە کە ئەگەر هەنگاوی بەپەلە نەنرێت، لە گەڕەکی جوولەکان هیچ نامێنێتەوە تەنها ناوەکەی نەبێت.<ref name="snn"/> === کۆمەڵگەی کاکەیی (یارسانی) لە هەڵەبجە === لەنێو ئەو پێکهاتە ئایینییانەی کە لە مێژوودا لە هەڵەبجە هەبوون، پێکهاتەی [[کاکەیی]] یەکێکیانە، کە بە [[یارسان|یارسانی]] یان [[ئەهلی حەق]] ناسراون. لە باشووری [[کوردستان]] بە «کاکەیی» ناودەبرێن؛ لە [[ئێران]] و ڕۆژهەڵاتی کوردستانیش بە [[یارسان|یارسانی]] ناسراون.[[پەڕگە:Kakayis (Yarisanis) followers of Kakayi, or Yarsani religions, of Halabja, Kurdistan region of Iraq.jpg|وێنۆک|کاکەیییەکان (یارسانییەکان)ی هەڵەبجە.]] توێژەران کاکەیی وەک ڕێبازێکی ئایینیی کاریگەر بە [[تەسەووف|سۆفیگەرایەتی]] وەسف دەکەن کە لە پەیوەندی لەگەڵ ئایینی [[شیعەی دوازدە ئیمام]] گەشەی کردووە. یەکێک لە تایبەتمەندییە جیاکەرەوەکانی تیۆلۆژیای ئەوان بریتییە لە «[[دۆنادۆن]]» (دۆنادۆن)، کە گەشتی ڕۆحە لە جەستەیەکی یەک لە دوای یەکدا لە ڕێگەی قۆناغە ڕوحانییەکانەوە؛ ئەمە لە [[ڕێناس]] ([[گیانگوێزانەوە]]) جیاوازە، چونکە ئاماژەیە بۆ جووڵەیەکی ئاراستەکراو بەرەو [[سەرچاوەی خودایی]].<ref name="kakei-history">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.historyofkurd.com/2017/12/30/%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%A8%D8%A7%D9%88%DB%95%DA%95%DB%8C-%D8%A6%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%DA%A9%DB%95%DB%8C%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%B3/|سەردێڕ=مێژوو و بیروباوەڕی ئایینی کاکەیی (یارسان)|نووسەر=جوتیار نەریمان حسێن|وێبگە=مێژووی کورد|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|زمان=ku}}</ref> سەرچاوەی ئەم باوەڕە بۆ [[سوڵتان سەهاکی بەرزنجەیی]] (کۆچی دوایی نزیکەی ٦١٢ی کۆچی) دەگەڕێتەوە، کە بە ڕێکخەری پرەنسیپەکانی ئەم ئایینە دادەنرێت.<ref name="kakei-history"/> == هێرشی کیمیاییی ١٩٨٨ == {{سەرەکی|کیمیابارانی هەڵەبجە}} === پاشخان و ئامادەکارییەکان === لە هەفتەکانی پێش هێرشەکەدا، سەرۆک هۆزەکان و ئەفسەرانی سوپا بە نهێنی بۆ شاری [[سلێمانی]] گوازرانەوە. هەڵاتووانی سوپا دەستیان بەسەر شارۆچکەی [[سیروان (ناحیە)|سیروان]]ی نزیک هەڵەبجەدا گرتبوو؛ دواتر هێزی ئاسمانیی عێراق شارۆچکەکەی بە تەواوی خاپوور کرد.<ref name="libcom"/> ماوەیەکی کەم پێش هێرشە کیمیاییەکە، هەڵەبجە بۆ ماوەی سێ ڕۆژ لەلایەن تۆپخانەکانی ئێرانەوە بۆردومان کرا، پاشان لەلایەن هێزەکانی [[پاسداران|پاسدارانی ئێران]]ەوە داگیرکرا.<ref name="libcom"/> [[پەڕگە:Photographer Ramazan Öztürk as he arrived in Halabja to document the tragedy.jpg|وێنۆک|وێنەگر ڕەمەزان ئۆزتورک کاتێک گەیشتە هەڵەبجە بۆ بەدۆکۆمێنتکردنی کارەساتەکە.]] === هێرشەکە === [[کیمیابارانی هەڵەبجە]] لە ١٦ی ئازاری ١٩٨٨ ڕوویدا، کاتێک هەزاران هاووڵاتیی مەدەنیی کورد لە هێرشێکی کیمیاییی بەرفراواندا شەهید کران کە لەلایەن [[حکومەتی عێراق]]ەوە وەک بەشێک لە [[ئەنفال|شاڵاوەکانی ئەنفال]] بە سەرکردایەتیی [[عەلی حەسەن مەجید]] ئەنجامدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/16/newsid_4304000/4304853.stm|سەردێڕ=1988: Thousands die in Halabja gas attack|بڵاوکەرەوە=BBC News|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hiltermann|یەکەم=Joost R.|سەردێڕ=A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨٠٥٢١٨٧٦٨٦٥|پەڕە=١٩٥}}</ref> [[پەڕگە:Halabja Chemical Genocide 1988, done by the Baath'ist regime of Iraq.jpg|وێنۆک|کۆمەڵکوژیی کیمیاییی هەڵەبجە ١٩٨٨، لەلایەن ڕژێمی بەعسی عێراقەوە ئەنجامدرا.]] کەناڵی بی-بی-سی بڵاویکردەوە کە تێکەڵەیەک لە [[گازی خەردەل]] و بریکارە دەمارییەکانی وەک [[تابون]]، [[سارین]]، و [[ڤی-ئێکس (بریکاری دەماری)|VX]] بەکارهێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2138447.stm|سەردێڕ=Kurds look back with fear|بڵاوکەرەوە=BBC News|ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠٠٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> لە نێوان ٣,٢٠٠ بۆ ٥,٠٠٠ کەس شەهید بوون و ٧,٠٠٠ بۆ ١٠,٠٠٠ کەسیش بریندار بوون، ئەمەش وایکرد کۆمەڵکوژیی هەڵەبجە ببێتە گەورەترین هێرشی [[چەکی کیمیایی]] لە مێژوودا کە دژی ناوچەیەکی مەدەنی نیشتەجێبوو ئەنجامدرابێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fas.org/nuke/guide/iraq/cw/program.htm|سەردێڕ=Chemical Weapons Programs – Iraq Special Weapons Facilities|بڵاوکەرەوە=Federation of American Scientists|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130721033914/http://www.fas.org/nuke/guide/iraq/cw/program.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === دەرەنجامەکان و کاردانەوە نێودەوڵەتییەکان === لە ساڵی ٢٠١٠دا، [[دادگای باڵای تاوانەکانی عێراق]] بە فەرمی هێرشەکەی وەک کۆمەڵکوژییەکی [[کۆمەڵکوژی|جینۆساید]] دژی گەلی کورد پێناسە کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.upi.com/Top_News/Special/2010/03/08/1988-Kurdish-massacre-labeled-genocide/UPI-93471268062566/|سەردێڕ=1988 Kurdish massacre labeled genocide|بڵاوکەرەوە=United Press International|ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171023160235/https://www.upi.com/Top_News/Special/2010/03/08/1988-Kurdish-massacre-labeled-genocide/UPI-93471268062566/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> لە هەمان ساڵدا [[پەرلەمانی کەنەدا]] هێرشەکەی وەک [[تاوان دژی مرۆڤایەتی]] شەرمەزار کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://karygiannismp.com/spip/article.php3?id_article=1345|سەردێڕ=House adopts Karygiannis Motion on Halabja Gassing as a Crime Against Humanity|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110713135718/http://karygiannismp.com/spip/article.php3?id_article=1345|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> تا ئێستا کەمتر لە ١٥ کەسی تێوەگلاو ڕووبەڕووی لێپرسینەوەی یاسایی بوونەتەوە.<ref name="shafaq"/> ڕزگاربووانی هێرشەکە تا ئێستاش بەدەست نەخۆشییەکانی [[شێرپەنجە]]، نەخۆشییە درێژخایەنەکانی کۆئەندامی هەناسە، کەمئەندامیی زگماکی و زەبرە دەروونییەکانەوە دەناڵێنن. توێژینەوەیەکی ساڵی ٢٠٢٢ دەریخستووە کە زیاتر لە ٧٠٪ی خاکی ناوچە زیانلێکەوتووەکان هێشتا شوێنەواری ژەهراویبوونیان تێدا ماوە.<ref name="shafaq"/> هەروەها ڕاپۆرتێکی وەزارەتی دەرەوەی بەریتانیا گەیشتە ئەو ئەنجامەی کە سەپاندنی سزاکان "زیان بە بەرژەوەندییەکانی بەریتانیا دەگەیەنێت."<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.publications.steveplatt.net/halabja.htm|سەردێڕ=Saddam's secret weapon (Channel 4, 1988)|بڵاوکەرەوە=Channel 4|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ١٩٨٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170423093543/http://www.publications.steveplatt.net/halabja.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ساڵانە لە ١٦ی ئازاردا، شەقامەکان بە پانکارت و ئاڵای ڕەش دەڕازێنرێنەوە و قوتابیان بۆ ڕێزگرتن لە قوربانییەکان شیعر دەخوێننەوە.<ref name="shafaq"/> === مۆنۆمێنت و مۆزەخانەی ئاشتیی هەڵەبجە === لە ناوەندی شارەکەدا مۆنۆمێنتی ئاشتیی هەڵەبجە وەستاوە، کە ساڵانە زیاتر لە ١٠٠،٠٠٠ سەردانکەر بۆ لای خۆی ڕادەکێشێت.<ref name="shafaq"/>[[پەڕگە:Inside the Halabja Monument.jpg|وێنۆک|ناو مۆنۆمێنتی هەڵەبجە.]] لە تەنیشتیدا مۆزەخانەی ئاشتیی هەڵەبجە هەڵکەوتووە کە پێشانگای تێدایە بۆ بەدۆکۆمێنتکردنی هێرشەکە؛ گوڵزار ئازاد، بەڕێوەبەری مۆزەخانەکە، وەسفی کردووە بەوەی کە "شوێنێکە جیهان تێیدا فێری شەڕ، خۆڕاگری و هێزی یادەوەری دەبێت."<ref name="shafaq"/> دەروازەیەکی نوێی یادگاری کە لەسەر فەرمانی سەرۆکوەزیران [[محەممەد شیاع سودانی]] و بە تێچووی نزیکەی ١.٩٣٧ ملیار دیناری عێراقی (~١.٣٤ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی) دروستکراوە، لە ساڵی ٢٠٢٥دا لە کۆتایییەکانی تەواوبووندابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://en.964media.com/46258/|سەردێڕ=Halabja gateway project nearing completion|وێبگە=964 Media|ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٥}}</ref>[[پەڕگە:Halabja Monument.jpg|وێنۆک|مۆنۆمێنتی ئاشتی لە هەڵەبجە.]] == پارێزگای هەڵەبجە == {{سەرەکی|پارێزگای هەڵەبجە}} [[پارێزگای هەڵەبجە]] لە ١٤ی نیسانی ٢٠٢٥ بە فەرمی لەلایەن [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]]ەوە وەک ١٩یەمین پارێزگای عێراق ناسێنرا، کە بەمەش کۆتایی بە چەندین دەیەی وابەستەیی بە [[پارێزگای سلێمانی]] هێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate|سەردێڕ=Iraqi lawmakers vote to recognize new governorate|وێبگە=Amwaj.media|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</ref> پێشتر [[حکوومەتی هەرێمی کوردستان]] لە ١٣ی ئازاری ٢٠١٤دا بە شێوەیەکی یەکلایەنە هەڵەبجەی وەک چوارەمین پارێزگای هەرێم ناساندبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=KRG order turning Halabja into province sets off street celebrations|ناونیشان=https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate|وێبگە=Amwaj.media|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</ref> [[پەڕگە:Topographic Map of Halabja.jpg|وێنۆک|نەخشەی تۆپۆگرافیی پارێزگای هەڵەبجە.]] پارێزگاکە ڕووبەری ٨٨٩ کیلۆمەتر چوارگۆشە دادەپۆشێت و لە پێنج ناحیە پێکدێت: هەڵەبجە (ناوەند)، [[سیروان (ناحیە)|سیروان]]، [[ناحیەی خورماڵ|خورماڵ]]، [[ناحیەی بیارە|بیارە]]، و [[بەمۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.niqash.org/en/articles/politics/5168/|سەردێڕ=A paper province: Halabja, symbol of Iraqi suffering, waits for its new beginning|یەکەم=Zhyar|دوایین=Mohammed|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ئیش=Niqash}}</ref> == بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان و هەڵەبجە == [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان]] لە ساڵی ١٩٨٧ لە شاری [[سنە]]ی ئێران لەلایەن [[شێخ عوسمان عەبدولعەزیز]] دامەزرا، کە بنکەی سەرەکیی پشتگیرییەکەی لە هەڵەبجە و ناوچەکانی دەوروبەری بوو؛ لە هەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠٠١دا زیاتر لە ٥٠٪ی دەنگەکانی هەڵەبجەی بەدەستهێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://cisac.fsi.stanford.edu/mappingmilitants/profiles/islamic-movement-kurdistan|سەردێڕ=Islamic Movement of Kurdistan|وێبگە=Mapping Militants Project, Stanford University}}</ref> دوای ئەوەی نەیتوانی ڕێژەی پێویست لە هەڵبژاردنە پەرلەمانییەکانی ساڵی ١٩٩٢ی هەرێمی کوردستان ببڕێت، بزووتنەوەی ئیسلامی ژێرخانێکی سەربازیی جیاوازی بە پاڵپشتیی [[ئێران]] و [[سووریا]] پەرەپێدا، و هێرشی دەکردە سەر حکوومەتی هاوبەشی یەکێتی و پارتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://cisac.fsi.stanford.edu/mappingmilitants/profiles/islamic-movement-kurdistan|سەردێڕ=Islamic Movement of Kurdistan|وێبگە=Mapping Militants Project, Stanford University}}</ref> چەندین گرووپی جیاواز لە ناو بزووتنەوەی ئیسلامی جیابوونەوە، کە دیارترینیان [[ئەنسارولئیسلام]] بوو کە لە ساڵی ٢٠٠١ لەژێر سەرکردایەتیی [[مەلا کرێکار]] دامەزرا، کە «میرنشینێکی ئیسلامی»یان لە دەوروبەری [[ناحیەی بیارە|بیارە]] و [[تەوێڵە]] لە سنووری قەزای هەڵەبجە ڕاگەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hrw.org/news/2003/02/05/iraqi-kurdistan-human-rights-abuses-committed-ansar-al-islam|سەردێڕ=Iraqi Kurdistan: Human Rights Abuses Committed by Ansar al-Islam|بڵاوکەرەوە=Human Rights Watch|ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠٠٣}}</ref> لێکۆڵینەوەیەکی ڕێکخراوی [[هیومان ڕایتس وۆچ]] لە ساڵی ٢٠٠٢دا، چەندین حاڵەتی دەستگیرکردنی سەرەڕۆیانە، دەستبەسەرکردنی درێژخایەن، ئەشکەنجەدان و کوشتنی چەکدارانی دوای خۆبەدەستەودانی لەو ناوچانەدا بەدۆکۆمێنت کرد کە لەژێر کۆنتڕۆڵی ئەنسارولئیسلامدا بوون لە دەوروبەری هەڵەبجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hrw.org/news/2003/02/05/iraqi-kurdistan-human-rights-abuses-committed-ansar-al-islam|سەردێڕ=Iraqi Kurdistan: Human Rights Abuses Committed by Ansar al-Islam|بڵاوکەرەوە=Human Rights Watch|ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠٠٣}}</ref> مۆڵگەکانی ئەنسارولئیسلام لە ئازاری ٢٠٠٣دا لەلایەن هێرشە ئاسمانییەکانی ئەمریکا و هێزە زەمینییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە سەرەتای پرۆسەی ئازادیی عێراقدا تێکشکێنران. بزووتنەوەی ئیسلامی لە ساڵی ٢٠٠٣دا بە فەرمی لەلایەن حکوومەتی هەرێمی کوردستانەوە چەككرا و لەو کاتەوە تەنها وەک حیزبێکی سیاسی کار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://cisac.fsi.stanford.edu/mappingmilitants/profiles/islamic-movement-kurdistan|سەردێڕ=Islamic Movement of Kurdistan|وێبگە=Mapping Militants Project, Stanford University}}</ref> == حوكمڕانیی سەردەم == [[پەڕگە:First Mayor of Halabja, Nuxsha Nasih.jpg|وێنۆک|نوخشە ناسح، پارێزگاری هەڵەبجە.]] دوای [[ڕاپەڕین|ڕاپەڕینی ساڵی ١٩٩١]]، هەڵەبجە ڕۆڵێکی سەرەکی گێڕا لە ڕووخانی ڕژێمی [[حیزبی بەعس|بەعس]] و پشتگیریکردنی دامەزراندنی [[حکوومەتی هەرێمی کوردستان]].<ref name="nasih2024"/> لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥، [[نوخشە ناسح]] وەک پارێزگاری بەوەکالەتی هەڵەبجە دەستنیشانکرا، و بوو بە یەکەم ژن کە پۆستێکی جێبەجێکردن لەسەر ئاستی پارێزگا لە مێژووی عێراقدا وەربگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Aziz|یەکەم=Kamaran|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Breaking Barriers: Nuxsha Nasih Inspiring Women Across Iraq|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/836019|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdistan24}}</ref> ئەو پێشتر لە ساڵی ٢٠١٦ەوە وەک قایمقامی هەڵەبجە خزمەتی کردبوو، کە بەوەش بووە دووەم ژن بەرزترین پۆستی سیاسی لە شارەکەدا وەربگرێت دوای [[عادیلە خانم]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/836019|سەردێڕ=Breaking Barriers: Nuxsha Nasih Inspiring Women Across Iraq|وێبگە=Kurdistan24|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٥دا، چالاکوانانی ژن لە هەڵەبجە بە ئاشکرا پشتگیریی خۆیان بۆ ژنانی شەڕڤانی کورد لە [[ڕۆژاوای کوردستان]] دووپاتکردەوە، ئەمەش دوای هێرشەکانی سەر گەڕەکەکانی [[شێخ مەقسوود]] و ئەشرەفییە لە [[حەلەب]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rojnews.news/?p=657943|سەردێڕ=چالاکوانانی ژن لە هەڵەبجە پشتیوانی ژنانی شەڕڤان دووپاتکردەوە|وێبگە=Rojnews|زمان=ku|ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٥}}</ref> [[پەڕگە:Protest in Halabja, against digital abuse.jpg|وێنۆک|خۆپیشاندان لە هەڵەبجە دژی توندوتیژی دیجیتاڵی.]] === پێکەوەژیانی ئایینی === سەرەڕای مەینەتییە مێژووییە گەورەکان، هەڵەبجە بە پێکەوەژیانی نێوان پێکهاتە ئایینییە جیاوازەکانی دەناسرێتەوە. گرووپە ئایینییە جیاوازەکان ڕێز لە دابونەریتی یەکتر دەگرن و بەشداری لە مەراسیمەکانی یەکتردا دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/8001132.html|سەردێڕ=پێکەوەژیانی ئاینی سیمایەکی شارستانی هەڵەبجەیە|وێبگە=Voice of America Kurdish|زمان=ku|ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> دانیشتووانی شارەکە «پێکەوەژیانی ئایینی» وەک سیمایەکی ناسنامەی شارستانیی هەڵەبجە وەسف دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/8001132.html|سەردێڕ=پێکەوەژیانی ئاینی سیمایەکی شارستانی هەڵەبجەیە|وێبگە=Voice of America Kurdish|زمان=ku|ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> پێکهاتەی کاکەیی هێشتا لە سنووری پارێزگای هەڵەبجەدا ماون، بەتایبەتی لە ناحیەی هاوار، هەروەها پەیڕەوانی ئایینی زەردەشتی لە تەنیشت زۆربەی دانیشتووانی موسڵمانی سوننەدا ئەرکە ئایینییەکانی خۆیان جێبەجێ دەکەن. === زمان === زۆربەی دانیشتووانی هەڵەبجە بە زاراوەی [[سۆرانی]] دەدوێن، کە زاراوەی باڵای [[زمانی کوردی]]یە لە [[هەرێمی کوردستان]]. شارەکە و ناوچەی [[هەورامان]]ی دەوروبەری، هاوکات شوێنی ئاخێوەرانی زمانی [[هەورامی]]یە (کە بە [[گۆرانی]]یش دەناسرێت)، کە یەکێکە لە کۆنترین جۆرە تۆمارکراوەکانی زمانی کوردی؛ ئەمەش پردێکی زمانەوانی لەگەڵ پارێزگای کرماشان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان دروست دەکات.<ref name="shafaq"/> === پەروەردە و خوێندن === هەڵەبجە خاوەنی یەکێک لە بەرزترین ڕێژەکانی [[خوێندەواری]]یە لەسەر ئاستی عێراق، کە لە ٨٥٪ تێدەپەڕێت.<ref name="shafaq"/> [[زانکۆی هەڵەبجە]] لە ساڵی ٢٠١١ دامەزراوە و زیاتر لە ٦،٠٠٠ خوێندکاری تێدایە لە پسپۆڕییە جیاوازەکاندا، لە جۆرەکانی [[ئەندازیاری]]یەوە تاوەکو [[زانستە مرۆیەتییەکان]].<ref name="shafaq"/> [[پەڕگە:University of Halabja.jpg|وێنۆک|زانکۆی هەڵەبجە.]] [[پەڕگە:Ahmed Mukhtar Jaff High School.jpg|وێنۆک|ئامادەیی ئەحمەد موختار جاف.]] دابەشبوونی جوگرافیی خزمەتگوزارییە پەروەردەییەکان لە هەڵەبجەی نوێ لە توێژینەوەیەکی زانستیدا کە لە [[گۆڤاری توێژەر]] لە ساڵی ٢٠٢٥ ([[زانکۆی سلێمانی]]) بڵاوکراوەتەوە، لێکۆڵینەوەی تێدا کراوە و کەم و کورتییەکانی پلاندانانی پەروەردەیی بۆ ساڵانی ٢٠٢٢-٢٠٢٣ دەستنیشان کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Hameed Mohamed|یەکەم١=Shad|دوایین٢=Hamad Qadr|یەکەم٢=Didar|دوایین٣=Latif Muhammad|یەکەم٣=Sabah|سەردێڕ=Geographical analysis for the distribution of educational services in new Halabja in (2022–2023)|journal=Twejer Journal|بەرگ=٧|issue=4|پەڕەکان=٥٤٨–٥٨٣|ساڵ=٢٠٢٥|doi=10.31918/twejer.2574.19}}</ref> == ئابووری و کشتوکاڵ == [[کشتوکاڵ]] وەک کۆڵەکەی ئابووریی هەڵەبجە ماوەتەوە، کە زیاتر لە ٦٠٪ی دانیشتووانەکەی تێیدا سەرقاڵن.<ref name="shafaq"/> کاریگەرییەکانی هێرشە کیمیاییەکەی ساڵی ١٩٨٨ هێشتا لەسەر خاکەکە ماون: توێژینەوەیەکی ساڵی ٢٠٢٢ دەریخستووە کە زیاتر لە ٧٠٪ی خاکی ناوچە زیانلێکەوتووەکان شوێنەواری ژەهراویبوونیان تێدا ماوە.<ref name="shafaq"/> ڕێژەی [[بێکاری]] لەنێوان گەنجاندا بە ٣٥٪ دەخەمڵێندرێت. چەقی داهێنانی هەڵەبجە کە لە ساڵی ٢٠٢٢ دامەزراوە و لەلایەن دیاسپۆرا و ڕێکخراوە ناحکومییە نێودەوڵەتییەکانەوە بودجەی بۆ دابین کراوە، پشتگیریی کارساز گەنجەکان دەکات لە بوارەکانی بازرگانیی کشتوکاڵی و تەکنەلۆژیادا.<ref name="shafaq"/> === هەنار === ناوچەی هەڵەبجە بە چاندنی [[هەنار]] بەناوبانگە. یازدە جۆری جیاواز لەسەر ڕووبەری نزیکەی ٨،٥٠٠ [[دۆنم]] باخ دەچێندرێن، کە ساڵانە نزیکەی ٣٠،٠٠٠ تۆن بەرهەمیان هەیە.[[پەڕگە:Pomegranates of Halabja farmers, in Halabja pomegranate festival.jpg|وێنۆک|هەناری جووتیارانی هەڵەبجە، لە فێستیڤاڵی هەناری هەڵەبجە.]]<ref name="awene">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.awene.com/article?no=13653&auther=1545|سەردێڕ=ڤیستیڤاڵی هەنار و پایزی هەڵەبجە|وێبگە=Awene|زمان=ku|ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٤}}</ref> ساڵانە «فێستیڤاڵی هەنار و پایزی هەڵەبجە» لە ساڵی ٢٠٠٧ەوە بەڕێوەدەچێت، کە تێیدا هەنار لە تەنیشت بەرهەمە ناوخۆییەکانی تری وەک گوێزی هەورامان، ڕۆنی زەیتوونی ڕەسەن، و خواردنە تەقلیدییە کوردییەکان نمایش دەکرێن.<ref name="awene"/>[[پەڕگە:Halabja Pomegranate Festival.jpg|وێنۆک|فێستیڤاڵی هەناری هەڵەبجە.]] === ڕۆنی زەیتوون === کارگەی ڕۆنی زەیتوونی ڕەسەن (Rasan)، کە لە ساڵی ٢٠١٨ لەلایەن گرووپی هەڵەبجەوە دامەزراوە، گەورەترین بەرهەمهێنەری [[ڕۆنی زەیتوون]]ە لەسەر ئاستی عێراق لە ڕووی قەبارەوە، کە بەرهەمی ڕۆژانەی دەگاتە ١٢٠ تۆن و توانای ساڵانەی ١٥٠،٠٠٠ لیترە.<ref name="kc">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/3097|سەردێڕ=From harvest to production|وێبگە=Kurdistan Chronicle|ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٤}}</ref> هەرچەندە زیاتر بە ڕۆنەکەی ناسراوە، بەڵام کارگەی ڕەسەن دۆشاوی هەنار و سرکەش بەرهەم دەهێنێت. بەرهەمەکانی ڕەسەن بۆ [[ئەڵمانیا]] و [[بەریتانیا]] هەناردە دەکرێن، و گفتوگۆش بەردەوامە بۆ هەناردەکردن بۆ وڵاتی [[نۆرویژ]].<ref name="kc"/> == گەشتوگوزار == [[پەڕگە:Ahmed Awa Waterfall, Halabja, Tourism.jpg|وێنۆک|تاڤگەی ئەحمەد ئاوا لە هەڵەبجە.]] هەڵەبجە و ناحیەکانی دەوروبەری چەندین شوێنی سروشتیی بەناوبانگیان تێدایە، لەوانە تاڤگەی [[ئەحمەد ئاوا]] و هاوینەهەواری [[ئاوێسەر]].<ref name="kurdcollect"/>[[پەڕگە:Awesar Resort, Halabja, Kurdistan Region.jpg|وێنۆک|هاوینەهەواری ئاوێسەر لە هەڵەبجە.]] ناوچە شاخاوییەکانی [[هەورامان]] ناوەندێکی سەرەکیین بۆ گەشتوگوزاری ژینگەیی (Ecotourism) و گەشتوگوزاری کولتووری.<ref name="nasih2024"/> === مەراسیمی پیرشالیار === [[پەڕگە:Pir Shaliyar Ceremony, Hewraman.jpg|وێنۆک|ڕێوڕەسمی شاخاویی دێرین لە کاتی مەراسیمی پیرشالیاردا لەلایەن دەروێشەکانەوە، بۆ گەیشتن بە عیشقی خودایی.]] مەراسیمی [[پیرشالیار]]، کە ساڵانە لە گوندی هەورامانی تەخت بەڕێوەدەچێت، یەکێکە لە دیارترین فێستیڤاڵە کولتووری و ئایینییەکانی ناوچەی هەڵەبجە.<ref name="pirsh">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://knwe.org/KU/Details/15324|سەردێڕ=پیرشالیار|وێبگە=KNWE|زمان=ku|نووسەر=سەرکەوت فەیروز}}{{بەستەری مردوو|url=https://knwe.org/KU/Details/15324 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> وا بڕوادەکرێت پیرشالیار کەسایەتییەکی ئایینی دێرینی ناوچەی هەورامان بووبێت لەسەر ڕێبازی [[موغەکان]]؛ هەریەکە لە [[ڕەشید یاسمی]] و [[ئایەتوڵڵا مەردۆخ]] وەک پیرێکی زەردەشتی دەیناسێنن کە ناوەکەی بۆ سەردەمی ئایینی میهرپەرستی دەگەڕێتەوە.<ref name="pirsh"/> فێستیڤاڵەکە وەک یادکردنەوەی ئاهەنگی پیرشالیار بەڕێوەدەچێت، کە لەلایەن خەڵکی هەورامانەوە بۆی ڕێکخرا دوای ئەوەی کچی ئەمیری [[بوخارا]]ی چاككردەوە لە نابیستی و لە دەستچوونی توانای قسەکردن. [[پەڕگە:Pir Shaliyar Festival, Halabja, Kurdistan Region.jpg|وێنۆک|فێستیڤاڵی پیرشالیار، هەڵەبجە.]] مەراسیمەکە سێ ڕۆژ دەخایەنێت، کە تێیدا قوربانیکردنی ئاژەڵ، دابەشکردنی گوێز، [[زیکر]] (خوێندنەوەی ڕوحانیی سۆفیگەری)، و ئامادەکردنی شۆربایەکی تەقلیدی لەخۆدەگرێت کە دەوترێت هەمان ئەو پێکهاتەیەیە کە لە ژەمی ڕەسەنی ئاهەنگەکەدا پێشکەش کراوە.<ref name="pirsh"/> == ژینگە == ڕێژەی ڕووبەری سەوزایی لە ناوچە شارنشینەکانی هەڵەبجە گەیشتووەتە ٢١٪، لە کاتێکدا ئەم ڕێژەیە لە [[بەغدا]] تەنها ١٠٪ە؛ ئەم دەستکەوتە تا ڕادەیەکی زۆر لە ڕێگەی هەوڵە خۆبەخشییەکان و ڕێکخراوە ناحکوومییەکانەوە (NGO) بەدی هاتووە.<ref name="wadi">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://wadi-online.org/2022/01/30/greening-halabja/|سەردێڕ=Greening Halabja|وێبگە=WADI|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> سەرەڕای ئەوەش، لە کۆی ٢٥٥ کانی، ١١٦یان وشک بوون، هەروەها ٤،٨٦١ دار زیانیان بەرکەوتووە.<ref name="wadi"/> ڕێکخراوی ناوخۆیی NWE پڕۆژەی «با کوردستان سەوز بکەین»ی جێبەجێ کردووە، کە لەلایەن ڕێکخراوی ئەڵمانی-عێراقی وادی (WADI) و لە ڕێگەی وەزارەتی فیدراڵیی ئەڵمانیا بۆ پەرەپێدان و هاریکاریی ئابووری (BMZ) بودجەی بۆ دابین کراوە، کە نۆ قوتابخانەی لە سەرتاسەری هەڵەبجە و ناحیەکانی دەوروبەری کردووەتە ئامانج.<ref name="wadi"/> == کەسایەتییە دیارەکان == === سیاسەت و سەرکردایەتی === * [[عادیلە خانم]] (نزیکەی ١٨٤٧–١٩٢٤)، فەرمانڕەوای کوردی هۆزی جاف، کە لەلایەن بەریتانییەکانەوە بە "شازادەی ئازاکان" ناودەبرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thejiyanarchives.com/obituary/lady-adela-jaff-1847-1924|سەردێڕ=Lady Adela Jaff|وێبگە=The Jiyan Archives|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> * [[ئەحمەد موختار جاف]] (١٨٩٨–١٩٣٤)، شاعیر و سیاسیی کورد، ئەندامی پەرلەمانی عێراق و قایمقامی هەڵەبجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://diplomaticmagazine.net/detail/2702|سەردێڕ=پارێزگای هەڵەبجە|وێبگە=Diplomatic Magazine|زمان=ku}}</ref> * [[نوخشە ناسح]] (لەدایكبووی ١٩٧٨)، یاسایی و سیاسیی کورد؛ دووەم ژنە قایمقامی هەڵەبجە و یەکەم ژن کە لە مێژووی عێراقدا پۆستی پارێزگار (بە وەکالەت) وەربگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Aziz|یەکەم=Kamaran|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Breaking Barriers: Nuxsha Nasih Inspiring Women Across Iraq|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/836019|وێبگە=Kurdistan24}}</ref> * [[نارین بڕیار]] (لەدایكبووی ساڵی ٢٠٠٠، [[داڵاس]]، [[تێکساس]])، یەکەم کوردی-ئەمریکی و یەکەم ژنە کورد کە بۆ پۆستێکی گشتی لە ویلایەتە یەکگرتووەکان هەڵبژێردرێت، وەک ئەندامی ئەنجومەنی شاری [[بێلڤیو، واشینگتن|بێلڤیو]] لە [[واشینگتن]] لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ هەڵبژێردرا. باوکی خەڵکی هەڵەبجەیە و ڕزگاربوویەکی کیمیابارانی ساڵی ١٩٨٨ ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/4396|سەردێڕ=Kurdish-American Woman Makes History in Bellevue Elections|نووسەر=Wladimir van Wilgenburg|وێبگە=Kurdistan Chronicle|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</ref> === ئایین و زانست === * [[عەبدولکەریم مودەریس]] (نزیكەی ١٩٠٢–٢٠٠٥)، زانای ئایینی و فەقیهی ناودار، لە ساڵی ١٩٢٤ەوە لە هەڵەبجە وانەی وتووەتەوە و وەک موفتی عێراق خزمەتی کردووە؛ یەکەم کەس بووە قورئانی وەرگێڕاوەتە سەر [[زمانی کوردی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Al-Ghantousi|دوایین٢=Alhamid|سەردێڕ=The Mystic Scholar Sheikh Abdul Karim Bayara Al-Mudarris and His Efforts in Education|ناونیشان=https://www.jalhss.com/index.php/jalhss/article/view/182|وێبگە=Journal of Arts, Literature, Humanities and Social Sciences|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> === ئەدەب، هونەر و ڕۆشنبیری === لە وێژەی کوردیدا شاعیر، نووسەر، ئەکادیمی و ڕۆشنبیرانی هەڵەبجە زۆرن. هەندێک لەوانە: * [[مەولانا خالیدی نەقشبەندی]] * [[شێخ محەممەد عوسمان سیراجەدینی یەکەم]] * [[شێخ عەبدوڵڵای خەرپانی]] * [[مەولەوی]] * [[گۆران|عەبدوڵڵا گۆران]] (١٩٠٤–١٩٦٢)، شاعیری پێشەنگی کورد کە شیعری نوێی هێنایە ناو ئەدەبی کوردی.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Hitchins|یەکەم=Keith|ڕێکەوت=٢٠٠٢|سەردێڕ=GORĀN, ʿABD-ALLĀH SOLAYMĀN|ناونیشان=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-iranica-online/*-COM_2332|journal=Encyclopædia Iranica}}</ref> * [[شێخ نەجمەدین نەقشبەندی]] * [[شێخ حسامەدین نەقشبەندی]] * [[شێخ عەلادین نەقشبەندی]] * [[ئەحمەد موختار جاف]] (١٨٩٨–١٩٣٤)، شاعیر و سیاسیی کورد، ئەندامی پەرلەمانی عێراق و قایمقامی هەڵەبجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://diplomaticmagazine.net/detail/2702|سەردێڕ=پارێزگای هەڵەبجە|وێبگە=Diplomatic Magazine|زمان=ku}}</ref> * [[تاهیر بەگی جاف]] * [[عەبدولکەریم مودەریس|مەلا عەبدولکەریم مودەریس]] * [[شێخ محەممەد عوسمان سیراجەدینی دووەم]] * [[مەلا حەسەن قازی]] * [[شێخ حەمە ئەمین کاردۆخی]] * [[حلمی عەلی شەریف]] * [[ساڵح هەژار]] * [[مستەفا زەڵمی|مەلا مستەفای زەڵمی]] * [[شێخ ئەمین نەقشبەندی]] * [[حەمە ئەمین هەورامی]] * [[عوسمان هەورامی]] * [[مەحموود یاروەیسی]] * [[بابا ڕەسوڵی عەبابەیلێ]] * [[شێخ مستەفای موفتی]] * [[نامیق]] * [[ع. ع. شەونم]] * [[ئەژی گۆران]] * [[جەفایی]] * [[کاردۆخی]] * [[عەزیزی فەتاح]] * [[مامۆستا هیوا]] * [[تارا جاف]] (لەدایكبووی ١٩٥٨)، گۆرانیبێژ و یاریزانی چەنگی کورد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/radio3/world/onyourstreet/mstara1.shtml|سەردێڕ=Tara Jaff on BBC Radio 3|بڵاوکەرەوە=BBC Radio 3}}</ref> * [[مەریوان هەڵەبجەیی]] (نووسەر)، نووسەری کتێبی "سێکس و شەرع و ژن لە مێژووی ئیسلامدا".<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2006/04/04/world/middleeast/04mariwan.html|سەردێڕ=Sex and Islam Author Says He Fears for His Life|دوایین=Worth|یەکەم=Robert F.|ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠٠٦|ئیش=The New York Times}}</ref> * [[مەریوان هەڵەبجەیی (وەرگێڕ)]]، وەرگێڕ و ڕەخنەگری ئەدەبی. * [[ئەیوب نووری]]، ڕۆژنامەنووسی کورد-کەنەدی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://reviewcanada.ca/magazine/2017/11/a-long-way-from-home/|سەردێڕ=A Long Way From Home|نووسەر=Ava Homa|وێبگە=Literary Review of Canada|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> * [[سەرکەوت هادی گۆرانی]] (ئایزێ)، ئەکتەر و فیلمساز لە فەڕەنسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Germian|یەکەم=Roza|سەردێڕ=What motivation is behind daily live videos by Sarkaw Hadi Gorani|ناونیشان=https://www.sbs.com.au/language/kurdish/en/podcast-episode/what-motivation-is-behind-daily-live-videos-by-sarkaw-hadi-gorani/93rshef9w|وێبگە=SBS Kurdish|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> لە ژنە شاعیر و ناودارەکانیش: * [https://web.archive.org/web/20171227131626/http://kurdipedia.org/default.aspx?q=20170306224408138649&lng=1 کوردە نەقشبەندی] (کورەزای [[شێخ محەممەد عوسمان سیراجەدینی یەکەم]]) * [[خورشیدە بابان]] * حەمە ڕەشید هەورامی (ڕەشید بکر محمود)، نووسەر و خەباتگێڕ * مامۆستا پشکۆ نەجمەدین == کەشوهەوا == هاوینەکانی هەڵەبجە زۆر گەرم و زستانەکانی فێنکە. {{Weather box |location = هەڵەبجە |metric first = Yes |single line = Yes |Jan high C = 9.6 |Feb high C = 11.8 |Mar high C = 16.9 |Apr high C = 22.0 |May high C = 29.5 |Jun high C = 35.8 |Jul high C = 39.6 |Aug high C = 39.2 |Sep high C = 35.0 |Oct high C = 28.4 |Nov high C = 19.7 |Dec high C = 12.5 |year high C = 25.0 |Jan mean C = 4.8 |Feb mean C = 6.6 |Mar mean C = 11.2 |Apr mean C = 15.8 |May mean C = 22.0 |Jun mean C = 27.4 |Jul mean C = 31.2 |Aug mean C = 30.8 |Sep mean C = 26.4 |Oct mean C = 20.5 |Nov mean C = 13.3 |Dec mean C = 7.3 |year mean C = 18.1 |Jan low C = 0.1 |Feb low C = 1.4 |Mar low C = 5.6 |Apr low C = 9.7 |May low C = 14.5 |Jun low C = 19.0 |Jul low C = 22.8 |Aug low C = 22.5 |Sep low C = 17.9 |Oct low C = 12.7 |Nov low C = 7.0 |Dec low C = 2.2 |year low C = 11.3 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 144 |Feb precipitation mm = 146 |Mar precipitation mm = 132 |Apr precipitation mm = 85 |May precipitation mm = 35 |Jun precipitation mm = 0 |Jul precipitation mm = 0 |Aug precipitation mm = 0 |Sep precipitation mm = 0 |Oct precipitation mm = 28 |Nov precipitation mm = 79 |Dec precipitation mm = 124 |source 1 = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://en.climate-data.org/location/47960/|سەردێڕ=Climate statistics for Halabja|بڵاوکەرەوە=Bureau of Meteorology|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> |date= 2017 }} == پەیوەندیی نێونەتەوەیی == === دەستەخوشک === * [[سەردەشت]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rwmal.net/19424/|سەردێڕ=یادی کیمیابارانکردنی سەردەشت؛ دەستەخوشک و هاوزامی هەڵەبجە|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=ڕووماڵ|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230416155527/https://rwmal.net/19424/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی هەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق|پارێزگای هەڵەبجە}} {{پۆلی کۆمنز|Halabja}} [[پۆل:هەڵەبجە| ]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|هەڵەبجە]] [[پۆل:پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان|هەڵەبجە]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی عێراق]] [[پۆل:شارەکانی کوردستان]] [[پۆل:قەزاکانی پارێزگای هەڵەبجە]] [[پۆل:پەرتبوونی کورد]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:چاندی کوردی]] [[پۆل:وێژەی کوردی]] [[پۆل:یارسان]] [[پۆل:پارێزگای ھەڵەبجە]] [[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]] [[پۆل:قەزاکانی پارێزگای ھەڵەبجە]] [[پۆل:ھەڵەبجە]] 4q88n6obb0e729o5b6hw7zsb3vtjdke 0 644 1579443 1561906 2026-04-30T09:08:01Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579443 wikitext text/x-wiki {{سەرچاوەی ژکز|date=ئاب ٢٠٢١}} {{نامەی ڕوونکردنەوە|بیژەن کامکار|کامکار (ڕوونکردنەوە)}} {{Infobox musical artist | image = Bijan Kamkar.jpg | image_size =200 | background = | birth_date ={{birth date and age|1949|12|19}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ={{!}} تولد بیژن کامکار - 28 آذر ماه|ناونیشان=http://navayefars.ir/calendar/9/28/184|وێبگە=navayefars.ir|بڵاوکەرەوە=تقویم موسیقی ایران|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠٢١|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210430053213/http://navayefars.ir/calendar/9/28/184|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | origin = [[ورمێ]]، [[ئێران]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=هنرمندی پیشرو در عرصه موسیقی سنتی|ناونیشان=https://www.imna.ir//news/214177/|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠٢١|ئیش=ایمنا|agency=IMNA|بڵاوکەرەوە=Imna.ir|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|زمان=fa}}</ref> | instrument = [[ئامێری تار|تار]]، [[دەف]]، [[ڕووباب]] | genre = [[مۆسیقای نەریتی ئێرانی]]، [[مۆسیقای کوردی]] | occupation = [[گۆرانیبێژ]]، ژەنیار | associated_acts = | years_active = ١٩٥٤–ئێستا }} '''بیژەن کامکار'''، گۆرانیبێژ و ژەنیاری [[ئامێری تار|تار]]، [[ڕووباب]] و [[دەف]]. ساڵی [[١٩٤٩]] لە [[ورمێ]] لە دایک بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=بیژن کامکار؛ نوازنده‌ای که دف مدیون اوست- اخبار موسیقی و تجسمی - اخبار فرهنگی تسنیم {{!}} Tasnim|ناونیشان=https://tn.ai/2628936|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ئیش={{!}} Tasnim|agency=Tasnim news|بڵاوکەرەوە=tasnimnews.com|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://tn.ai/2628936 |date=شوباتی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بیژن کامکار:|ناونیشان=https://musiceiranian.ir/178011-kamkar-72.html|وێبگە=موسیقی ایرانیان|بڵاوکەرەوە=musiceiranian.ir|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=fa-IR|ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠١٨}}{{بەستەری مردوو|url=https://musiceiranian.ir/178011-kamkar-72.html |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> بیژەن کامکار گۆرانیبێژی سەرەکیی [[کامکاران|تیپی مووسیقای کامکارانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=گۆرانیبێژی کورد بیژەن کامکار پەرتووکی فێربوونی دەفی بڵاوکردەوە.|ناونیشان=https://www.emrro.com/goranibejikurdb.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ئیش=www.emrro.com}}</ref> == ژیان == وەک ئەندامانی دیکە لە خێزانی، مۆسیقای لەگەڵ باوکی، حەسەن کامکار خوێند. یەکەم پیشەی ھەروەک گۆرانیبێژێک لە ڕادیۆ بوو. یەکەم ئامراز ئەو ھەڵی بژارد تەپڵ بوو، بەڵام ئەو پاشان ڕۆڵی ھارمۆنیکای بینی و [[ئامێری تار|تار]]ی ژەند. لە ١٩٧٤، چووە ناو کۆلێژی ھونەرە جۆانەکانی [[زانستگەی تاران]] بە ئامرازێکی تایبەتی نتر و مۆسیقای خوێند. ئەو یەک لە دامەزرێنەرەکانی گرووپی شەیدا و عارێف و لە ئاھەنگ و کاری جۆراوجۆر ھەروەک مۆسیقاژەنێک و ھەندێ جار گۆرانیبێژی ئەم گرووپانە بەشدارییان کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بیژن کامکار - نمایش محتوای تولیدات ویژه - صدا و سیمای کردستان|ناونیشان=http://kurdistan.irib.ir/-/%D8%A8%DB%8C%DA%98%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%B1|وێبگە=kurdistan.irib.ir|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200215061206/http://kurdistan.irib.ir/-/%D8%A8%DB%8C%DA%98%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%85%DA%A9%D8%A7%D8%B1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == بەرھەمەکان == === کتێب === * پەرتووکی فێربوونی ئامێری «[[دەف]]»<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Kāmkār|یەکەم١=Bīzhan|سەردێڕ=Daf Bīzhan Kāmkār (Fārsī - ingilīsī) bā cd|بڵاوکەرەوە=Quqnus|شوێن=Tehran|ژپنک=٩٧٩-٠-٦٩٨-٥٠٠٤٦-٣|پەڕەکان=١٤٤|edition=1|ناونیشان=https://db.ketab.ir/bookview.aspx?bookid=1550139|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211226185609/https://db.ketab.ir/bookview.aspx?bookid=1550139|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === مۆسیقا === {| class="wikitable center" style="width: 100%; font-size:100%;" ! colspan="7" style="background:LightSalmon;" | ئەلبوم |- |bgcolor="PeachPuff"|'''ناوی ئەلبوم '''||bgcolor="PeachPuff"|'''ساڵی بڵاوکردنەوە'''||bgcolor="PeachPuff"|'''ئاوازدانەر'''||bgcolor="PeachPuff"|'''ژەنیار'''||bgcolor="PeachPuff"|'''گۆرانیبێژ'''||bgcolor="PeachPuff"|'''بڵاوکەرەوە'''||bgcolor="PeachPuff"|'''تێبینین''' |- ||[[جان جان (چاووش ٩)|جان جان]]||١٣٥٥||محەممەدڕەزا لوتفی||{{yes}}||محەممەدڕەزا شەجەریان||آوای شیدا|| اجرا در دستگاە [[سەگاھ]]، بیژەن کامکار نوازندە تنبک |- ||[[چھرە بە چھرە (آلبوم)|چھرە بە چھرھ]]|| ١٣٥٦||محەممەدڕەزا لوتفی||{{yes}}||محەممەدڕەزا شەجەریان||[[دل آواز]]|| اجرا توسط گروە شیدا در [[دستگاە نوا]]، بیژەن کامکار نوازندە دف |- ||سواران دشت امید||١٣٥٦||حوسێن عەلیزادە||{{yes}}||بیژەن کامکار، [[شارام نازری|شەھرام نازری]]|||| |- ||[[چاووش ٢]]||١٣٥٧||[[محەممەدڕەزا لووتفی]]||{{yes}}||[[محەممەدڕەزا شەجەریان]]، [[شارام نازری|شەھرام نازری]]||دامەزراوەی کەلتووری و ھونەری چاووش||یەکەمین ئەلبومی بڵاوکەراو بە دەنگی [[شارام نازری|شەھرام نازری]]، دوو بەش: شب نورد (بە دەنگی محەممەدڕەزا شەجەریان) و ئازادی (بە دەنگی [[شارام نازری|شەھرام نازری]])، گرووپی شەیدا |- ||[[چاووش ٣]]||١٣٥٧||[[محەممەدڕەزا لووتفی]]||{{yes}}||محەممەدڕەزا شەجەریان، بیژەن کامکار، [[شارام نازری|شەھرام نازری]]||دامەزراوەی کەلتووری و ھونەری چاووش|| اجرا توسط گرووپی شەیدا |- ||[[چاووش ٥]]||||[[محەممەدڕەزا لووتفی]]||{{yes}}||||دامەزراوەی کەلتووری و ھونەری چاووش|| اجرا توسط [[گروە شیدا]] و [[گروە عارف]] |- ||[[چاووش ٦]]||١٣٥٨||محەممەدڕەزا لوتفی||{{yes}}||محەممەدڕەزا شەجەریان||دامەزراوەی کەلتووری و ھونەری چاووش|| اجرا توسط گروە شیدا، بیژەن کامکار ژەنیاری [[ڕۆباب]] |- ||[[چاووش ٧]]||١٣٥٨||محەممەدڕەزا لووتفی، [[پرویز مشکاتیان]]، [[ھۆشەنگ کامکار]]، [[حوسێن عەلیزادە]]||{{yes}}||محەممەدڕەزا شەجەریان، [[شارام نازری|شەھرام نازری]]||دامەزراوەی کەلتووری و ھونەری چاووش|| اجرا توسط [[گروە شیدا]] و [[گروە عارف]] |- ||[[چاووش ٨]]||||محەممەدڕەزا لوتفی||{{yes}}||[[شارام نازری|شەھرام نازری]]، سیما بینا||دامەزراوەی کەلتووری و ھونەری چاووش|| اجرا توسط [[گروە شیدا]] |- ||[[چاووش ٩]]||||محەممەدڕەزا لوتفی||{{yes}}||[[محەممەدڕەزا شەجەریان]]||دامەزراوەی کەلتووری و ھونەری چاووش|| اجرا توسط [[گروە شیدا]] در دستگاە سەگاە |- ||[[چاووش ١٠]]||||محەممەدڕەزا لوتفی||{{yes}}||[[سدیق تەعریف]]||دامەزراوەی کەلتووری و ھونەری چاووش||یادوارە حوسێن تاھیرزادە کە با ھمکاری گرووپی شەیدا و عارف اجرا شد. ڕدیف آوازی این اثر اصفھان است کە در دستگاە سەگاە اجرا شد، بازسازی اثر (محەممەدڕەزا لووتفی). |- ||سپێدە|| ١٣٥٨||[[محەممەدڕەزا لووتفی]]||{{yes}}||محەممەدڕەزا شەجەریان||[[دل آواز]]||باھمکاری [[ھۆشەنگ ئیبتھاج]] و [[پرویز مشکاتیان]]، اجرا توسط گرووپی شەیدا، بیژەن کامکار ژەنیاری[[ڕۆباب]] |- ||[[بە یادی تاھیرزادە]]||١٣٦٣||[[محەممەدڕەزا لووتفی]]||{{yes}}||[[سدیق تەعریف]]||||اجرا توسط گروەھای [[گروە شیدا|شیدا]] و [[گروە عارف|عارف]] در دستگاە سە گاە، بیژەن کامکار ژەنیاری ڕۆباب |- ||[[بھاران آبیدر]]||١٣٦٤||[[ھۆشەنگ کامکار]]||{{yes}}||بیژەن کامکار، [[شارام نازری|شەھرام نازری]]||نوای ھمایون|| اجرا توسط[[کامکاران]]، شێعری کوردی بە ڕێکخستنی [[عەبباس کەمەندی]]، اجرا توسط ارکستر سمفونیک تھران |- ||[[نوا (آلبوم موسیقی)|نوا]]||١٣٦٥||[[پەرویز مێشکاتیان]]||{{yes}}||محەممەدڕەزا شەجەریان||[[دل آواز]]|| اجرا توسط [[گروە عارف]]، بیژەن کامکار ژەنیاری دەف. |- ||در گلستانە||١٣٦٦||[[ھۆشەنگ کامکار]]||{{yes}}||[[شارام نازری|شەھرام نازری]]||روحافزا|| اجرا توسط[[کامکاران]] |- ||[[دود عود]]|| ١٣٦٧||[[پەرویز مێشکاتیان]]||{{yes}}||[[محەممەدڕەزا شەجەریان]]||[[دل آواز]]||ڕێکخستنی [[کامبیز ڕوشنروان]]، اجرا توسط ارکستر، در سال ١٣٦٦ اجرا و در ١٣٦٨ بڵاوکراوە. |- ||دەستان|| ١٣٦٧||[[پەرویز مێشکاتیان]]||{{yes}}||محەممەدڕەزا شەجەریان||[[دل آواز]]||اجرا توسط [[گروە عارف]]، در دستگاە چھارگاە |- ||[[کنسرتی دیگر]]||١٣٦٨ ||[[داریوش تەڵایی]]||{{yes}}||[[شارام نازری|شەھرام نازری]]||||تاریخ اجرا سال ١٣٦٨، ڕێکەوتی بڵاوکرانەوە ١٣٧١، اجرا در افشاری و ماھور، آواز بە ھمراە سێتار ژەنینی داریوش تەڵایی و تنبک و دەف ژەنینی بیژەن کامکار |- ||افشاری مرکب|| ١٣٦٨|| [[پەرویز مێشکاتیان]]||{{yes}}||[[ئیرەج بەستامی]]||چھار باغ بانگ||نخستین اثر بە دەنگی ئیرەج بەستامی، مربوط بە کنسرت [[گروە عارف]] بە سەرپەرشتی و ئاوازدانەری پەرویز مێشکاتیان، بیژەن کامکار ژەنیاری دەف و ڕۆباب |- ||زەردی خەزان||||[[ھۆشەنگ کامکار]]، [[ارسلان کامکار]]||{{yes}}||{{yes}}||سروش||اجرا توسط [[کامکاران]] |- ||بامداد||١٣٦٩||حەمید مووەتەبەسم||{{yes}}||{{yes}}||سروش|| |- ||دەف و نەی||١٣٧٠||محەممەدعەلی کیانی نەژاد، بیژەن کامکار||{{yes}}|||||| |- ||[[کنسرت ایرج بسطامی و گروە دستان]]||١٣٧١||[[حمید متبسم]]، محەممەدعەلی کیانی نەژاد||{{yes}}||ئیرەج بەستامی||||لە دستگاەھای [[سێ گاە]] و [[دستگاە ھمایون|ھمایون]]، بیژەن کامکار نوازندە دف و ڕباب |- ||سحرواران||||[[عەلی ئەکبەر مورادی]]، بیژەن کامکار||{{yes}}|||||| |- ||[[در خیال]]||١٣٧٥||[[مجید درخشانی]]||{{yes}}||محەممەدڕەزا شەجەریان||[[دل آواز]]||در دستگاە سەگاە و آواز بیات تۆرک، بیژەن کامکار نوازندە دف. |- ||ایران زمین||١٣٧٥||[[کامکاران]]||{{yes}}||{{yes}}|||| |- ||گل نیشان||١٣٧٥||[[کامکاران]]||{{yes}}||{{yes}}|||| |- ||ئاگری زیندو||١٣٧٥||[[کامکاران]]||{{yes}}|||||| |- ||شلیرھ||||[[اردوان کامکار]]||{{yes}}||حوسێن شەریفی|||| اجرا توسط [[کامکاران]] |- ||شب، سکوت، کویر||١٣٧٧||[[کەیھان کەڵھوڕ]]||{{yes}}||محەممەدڕەزا شەجەریان||[[دل آواز]]|| لەسەر موسیقای مەقامی خۆراسان، بیژەن کامکار ژەنیاری [[دف]] و دایرە |- ||کوھستان||||[[حوسێن بێھرووزینیا]]||{{yes}}||||سروش||گلچینی از ملودیھای بومی ایران، لەگەڵ [[حوسێن بھروزینیا]] ([[عوود]]) و کامبیز گەنجەایی ([[تنبک]]) |- ||کنسرت ٧٧||١٣٧٧||[[کامکاران]]||{{yes}}||[[شارام نازری|شەھرام نازری]]||مشکات|| اجرا توسط [[کامکاران]] |- ||مھتاب رو||١٣٧٧||[[کەیخەسرەو پوورنازری]]||{{yes}}||[[شارام نازری|شەھرام نازری]]||آواز بیستون||اجرا توسط گرووپی تەنبووری شەمس |- ||بداھە نوازی ویلن [[موجتەبا میرزادە]]||||[[موجتەبا میرزادە]]||{{yes}}||||باربد موزیک||بداھە نوازی ویلن [[موجتەبا میرزادە]] و تنبک بیژەن کامکار |- ||افسانە تنبور||||[[کەیخەسرەو پوورنازری]]||{{yes}}||{{yes}}|| |- ||سیوی سور||||||{{yes}}||{{yes}}||نوای ھمایون|| |- ||شباھنگام||||[[ھۆشەنگ کامکار]]، [[ئەرسەلان کامکار]]||{{yes}}||{{yes}}||شھرام کاست|| |- ||مستان سلامت میکنند||||[[کەیخەسرەو پوورنازری]]||{{yes}}||{{yes}}|||| |- ||گلاریژان||||[[عەلی ئەکبەر مورادی]]||||{{yes}}|||| |- ||آوای باران||||[[تەھموورس پوورنازری]]||||{{yes}}|||| |- ||سیب سرخ||||||||{{yes}}|||| |- ||دەف و ڕۆباب||١٣٨٠||||{{yes}}||||نی داوود|| |- ||سایەروشن مھتاب||١٣٨٢||احسان ذبیحیفر||{{yes}}||{{yes}}||حوزە ھونەری|| اجرا توسط گرووپی مەھتاب |- ||جمجمک برگ خزون||١٣٨٧||{{yes}}||||||ساربانگ|| ترانەھای کودکان |- ||سفر عُسرت||١٣٨٨||فرخزاد لایق||{{yes}}||[[شارام نازری|شەھرام نازری]]|||| ئەم بەرھەمە لە وڵاتی فەڕەنسا و بە ناووی «The Book of Austerity» بڵاوکەراوە، شێعر لە مەھدی ئەخەوان سالس، [[ئەحمەد شاملوو]]، شفیعی کدکنی و [[ھۆشەنگ ئیبتھاج]] |- ||آموزش دەف||١٣٩١||||{{yes}}|||| آواسازان ققنوس|| |- ||سحرگاھان||١٣٩٢||حیدر کاکی||{{yes}}||{{yes}}||سورە تنبور|| |- ||سربداران ||١٣٩٢ ||فەرھاد فەخرالدینی||{{yes}}||{{yes}}||استودیو سەبا||موسیقای زەنجیرە درامای سەربەداران |- |[[جامە ڕەنگین]]||١٣٩٥||علیڕەزا فەیز بەشیپوور||بیژەن کامکار، [[نەجمە تەجەدود]]||||سروش | |- |} == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{کامکاران‏}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقای کوردی|ژیاننامە|کوردستان|ئێران|مۆسیقا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Bijan Kamkar}} [[پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان]] [[پۆل:کامکاران]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 3ww87d6vho8i67hvmt5nme15ey781a2 0 806 1579131 1559471 2026-04-29T12:40:38Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579131 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئیلام | ناوی_فەرمی = '''ایلام - Ilam''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[شار]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = {{Photomontage | photo1a = Felahati.jpg{{!}} |photo2a = قلعه والی.jpg{{!}} |photo2b =میدان ارغوان.jpg {{!}} | photo3a =کوهپایه شلم.jpg{{!}} | photo3b = کوه قلاقیران.jpg{{!}} | photo4a =Ilam3.jpg{{!}} | spacing = ٢ | size = 266 | foot_montage = }} | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = چەند دیمەنێکی شاری ئیلام | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=9 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری ئیلام''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان#Iran#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دا##جێگە لە [[ئێران]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 33.6374 |N| 46.4227 |E|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}{{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[شارستانی ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ئیلام|ناوەندی]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[شار]] | ڕێکەوتی_دامەزران = سەدەی چوارەم | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[ڕاژۆر]] | ناوی_سەرۆک = تاڵیب سادقیان<ref> https://www.isna.ir/news/1400083023853/اولین-استاندار-ایلام-در-دولت-سیزدھم-انتخاب-شد-ھمھ-ی-استانداران</ref> <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٣٠ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٤٠٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٩٤،٠٣٠<ref> https://web.archive.org/web/20190327172500/https://azgharbi.mporg.ir/FileSystem/View/File.aspx?FileId=5667c51a-59d4-482f-a804-bfe650b98de0 </ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باشووری|کەڵھوڕی]]، [[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]، [[لەکی]] و [[لوڕی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]] و [[شیعە]])، [[یارسان]] و [[ئایینی زەردەشتی|زەردەشتی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٨١٥<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٨مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = پۆستاڵکۆد | کۆدی_پۆستە = ٦٩٣١١–٦٩٩٩١ | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = پلانی ژمارەدان بە تەلەفۆن | کۆدی_پۆستە٢ = ٩٨٨٤+ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤١ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = [http://www.ilam.ir/ www.ilam.ir] | پەراوێزەکان = }} '''ئیلام''' یەکێک لە شارەکانی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] و ناوەندی [[پارێزگای ئیلام]]ە. ئیلام لە شارە [[کورد]]نشینەکانی [[ئێران]]ە<ref>[https://www.kojaro.com/2018/2/25/140923/ایلام-یک-نگاھ/ Ilam in a sight]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kojaro.com/2018/2/25/140923/%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%DA%AF%D8%A7%DA%BE/ |date=ئایاری ٢٠٢٣ }} kojaro.com Retrieved 12 May 2018</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://thekurdishproject.org/kurdistan-map/iranian-kurdistan/ilam-iran/|سەردێڕ=Ilam, Iran {{!}} The Kurdish Project|ئیش=The Kurdish Project|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨|زمان=en-US}}</ref> و زۆربەی دانیشتووانی لە [[ئیسلامی شیعە]] پەیڕەوی دەکەن.<ref>[https://www.yjc.ir/fa/news/4000610/کمک-90-میلیون-ریالی-خیران-ایلامی-برای-ساخت-در-حرم-‏حضرت-عباسع- Ilam] yjc.ir Retrieved 12 May 2018</ref><ref>[http://www.irna.ir/fa/News/80755816/فرھنگی/استان_تمام_شیعھ_نشین_ایلام_غرق_در_ماتم_مظلوم_کوفھ_است All Shia province of Ilam absorbed in the morning of the Kufa oppressed.] irna.ir Retrieved 12 May 2018</ref> لە ساڵی ٢٠١١دا ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ٢١٣٬٥٧٩ کەس لە ٥٢٬٤٧٤ خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.amar.org.ir/Portals/2/pdf/jamiat_shahrestan_keshvar3.pdf |سەردێڕ=www.amar.org.ir |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170801022208/https://www.amar.org.ir/Portals/2/pdf/jamiat_shahrestan_keshvar3.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم شارە لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[چیای کڤەر]] و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ وڵاتی [[عێراق]] ھاوسنوورە. ھەروەھا خەڵکی ئیلام بە زمانی [[کوردیی باشووری]] قسە دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85-70/468835-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85|سەردێڕ=زبان و گویش مردم ایلام|ئیش=خبرگزاری برنا|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200803121117/https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85-70/468835-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tishineh.com/touritem/600/زبان-و-گویش-مردم-ایلام|سەردێڕ=زبان و گویش مردم ایلام|وێبگە=تیشینھ|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ilamaftab.blogfa.com/post/34|سەردێڕ=زبان وگویش ھای مردم استان ایلام 2|وێبگە=ایلام ساتراپ مھر|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://manesht.persiangig.com/page2.html|سەردێڕ=ایلام|وێبگە=manesht.persiangig.com|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200215210613/http://manesht.persiangig.com/page2.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئیلام لە دوای شارەکانی [[کرماشان]]، [[ورمێ]] و [[سنە]] چوارەمین شاری گەورەی ڕۆژھەڵاتی کوردستانە. == مێژوو == {{No footnotes}} === سەردەمی پێش مێژوو === لە سەردەمی پێش مێژووەوە کە ژیانی {{قت|ئەشکەوت}} نشینی و کۆچبەری باو بووە، شوێنەوار و دەسکەوتگەلێکی زۆر لە جیھاندا لە بەر دەست نییە، بەڵام ئاکامی ھێندێ لە توێژینەوە کان ئەوە دەر دەخات کە ژیان و ژیار بە شێوەیەکی بەربڵاو لەم سەردەمەدا لە ناوچەی ئیلام ھەبووە. چەندین حەشارگە و ژینگەی بەردین کە مێژینەیان دەگەڕیتەوە بۆ سەردەمی زارزین و بە میراتی ھەزاران ساڵەی ڕاوچیانی سەردەمی بە ڕ د دێنە ئەژمار کە لە پارێزگەی ئیلام دیتراونەتەوە و تۆمار کراون کە زۆربەیان لە دۆڵی ھەلیلان وتەنگەی قوچعەی و ئەرغەوان شاری ئیلام دان. ئەم ئاسەوارانە دەگەڕێنەوە بۆ سەردەمی پێش بەردین کە لە نیزیک ٥/٢ ملیۆن ساڵ لەمەوبەر تا ١٢ ھەزار ساڵ لەمەوبەر، مەکۆی ژیانی مرۆڤی سەرەتایی بووە. لە دۆڵی ھەلیلان دا کە لەلایەن لێژنەی نێودەوڵەتی بە سەرپەرشتی کریستییەن سێن توێژینەوەی لەسەر کراوە، ئاسەوارگەلێکی ھەرە گرینگ لە ژیانی سەردەمی کۆتایی نوێ بەردین (ھەزارەی شەشەم تا پێنجەمی پێش لەدایکبوونی حەزرەتی مەسیح) دیتراوەتەوە. === سەردەمی شۆڕشی نوێی بەردین === لەم سەردەمە دا کە کاتی دەسپێکرانی ژیانی شارنشینی و کشت و کاڵ و ڕام کردنی مەڕوماڵاتە، ئاسەوارگەلێکی زۆر گرینگ و جۆربەجۆر لە پارێزگەی ئیلام دا لە بەردەست دایە کە بەرچاوترینیان تەپی «عەلی کەش» لە «دێھلۆران»ە. لەم تەپەدا، لە ئاکامی توێژینەوە و ھەڵکەندان و گەڕانی لێژنەی نێودەوڵەتی بەسەرپەرەستی پرۆفیسۆر «فرانک ھۆل» (١٩٦٢–١٩٦١)، چەندین ئاسەواری نژیارڤانی و بەردینی ھەزارەی حەوتەم و شەشەمی پێش لەدایکبوونی حەزرەتی مەسێح کەوتووەتە دەست کە ئاسەوارە نژیارڤانییەکانی، پیشاندەری پێکھاتنی یەکەمین کۆگەی ژیان (گوند وێنھ) لە جیھاندایە. === سەردەمی مەفرەق و ئاسن === ئە م سەردەمە کە ھاوکات لەگەڵ سەردەمی نەتەوەی کاس وئیلامییەکانە یەک لە سەردەمە ژێرینەکانی تێکنۆلۆژی مرۆڤە کە کاسییەکان وەکوو پێشە نگی تێکنۆلۆژی دۆزینەوەی مەفرەخ لە جیھان دا ناوبانگیان دەرکردووە. لەم سەردەمە دا، ئاسەوارەکان وەکوو ئامرازگەلێکی جۆربەجۆر لەم ئالیاژ و کانزایانە (ئاسن و مەفرەق) بە تەکنیکی تایبەتی خۆ ساز کراون. ئاکامی توێژینەوەکانی لێژنەی نێودەوڵەتی بە سەرپەرەشتی پرۆفیسۆر، واندێبێرگ لەسەر گۆڕستانەکانی ئیلام بە تایبەت وەرکەبود، چەم ژییە، دەمگرپڕچینە، بەردباڵ و چنارباشی، لاپەڕەگەلێکی زێڕینی بە توێژینەوە کەونارا ناسییەکان بەخشیوە و پیشان دەدات کە لەم سەردەمە دا پارێزگەی ئیلام، بەشێکی گرینگی ژیاری کاسی و ئیلامییەکان بووە. ژیاری ئیلام ھاوکات لەگەڵ سەردەمی مەفرەقی کۆن دەست پێ بووە کە بەرچاوترین ئاسەواری ئەو سەردەمە، تەپی پەتەک لە موسیان و تەپی تیغەن لە دەڕەشار (سەردەمی ئیلامی ناڤین) و بەردەنووسی «گل گل ملکشاھی» کە بە خەتی بزمارینە ئاشوورییەکان لە کاتی زاڵ بوون بە سەر ئیلام نووسیانە. دێمێر شیجی کەوناراناسی فەڕەنسی لەو باوەڕەدایە کە تەپی «پەتەک موسیان» ھەر ھەمان شاری ماداکتۆ، پێتەختی ونبووی ئیلامی سەردەمی کەونارایییە === سەردەمی ماد و ھەخامەنشی === لەم سەردەمەدا، ئیلام بەشێک لە ژیاری ماد و ھەخامەنشی بووە کە بەھۆی نزیک بوون بە پێتەختە کەونارایییەکانی شوش و ھێگمەتانە (ھەمەدان) و بێستون، خاوەن گرینگایەتییەکی تایبەت بووە. لەم سەردەمە دا ھەرچەند ژیاری ئیلام لاواز بووە بەڵام نووسین بەڕێنووسی ئیلامی لەلایەن پادشاکانی ھەخامە نشی پیشاندەری گرنگایەتی تایبەتی ئەم ناوچە وەکوو ناوچەیەکی بەرچاو بوو، تا ڕادەیەک کە زۆربەی بەردەنووسەکان لە سەرەتادا بە خەتی ئیلامی و دواتریش بە فارسی کەونارایی وەرگێڕدراونەتەوە و نووسراون. ئیلام وێڕای ئەوەی کە بەشێک لەم ئیمپراتورییە بووە، بەڵام ھەمیشە سەربەخۆیی خۆی تا ڕادەیەکی بەرچاو پاراستووە. داریوش چەندین جار وتوویەتی کە گەلێ جاران سەرھەڵدانی ئیلامییەکان سەرکوت کردووە. === سەردەمی سلووکی – پارت === لەم سەردەمەدا بەپێی دەق و نووسراوە کەونارایییەکان، ئیلام ھەر وەکوو شوێنەکانی دیکەی ئێران لەژێر دەسەڵاتی سکۆلارییەکاندا بووە کە پاش ھەڵوەشاندنەوەی حکوومەتی ئەوان و دەست پێ بوونی سەردەمی پارتی «ئەشکانی» ئەم ناوچەیە کەوتووەتە ژێر دەسەڵاتی ئەشکانییەکان. ئاکامی لێکۆڵینەوە و گەڕان و پشکنینەکانی تەپی (فەڕوخ ئاوا)ی دێھلۆران کە لەلایەن لێژنەیەکی جۆربەجۆری ئێرانی و نێودەوڵەتی ئەنجام دراوە، پێشان دەدات کە لەو سەردەمە دا ئەم تەپە بەشێک لە ئەیالەتی «ئەلیم»یان ئیلامی نوێ بووە. ئاسەوارەکانی دیکەی ئەم سەردەمە بە شێوەی جێگر بوونی قات و کۆچبەری بووە کە زۆرتر لە لێواری چەم و لە نێو دەشتەکاندا پێک ھاتوون. === سەردەمی ساسانی === بەھۆی ئەوەی کە لەم سەردەمە دا، پارێزگەی ئیلام لە نێوان تیسفون (بەغدا) وەکوو پێتەختی ساسانییەکان و دەوڵەتی شاری شوش و بێستون و فارس دا بووە، خاوەن گرینگایەتییەکی تایبەت بووە و ھەر بۆیە دەوڵەتی ناوەندی ئەم پارێزگەیەی ئاوەدان کردووەتەوە. ئەم ئاوەدان کردنەوە سێ بەشن: بیناکانی نێو ڕێگا و ڕێگە و پردە کەونارایی – شارییەکان و قەڵا کەونارایییەکان. بە ناوبانگترینی ئەم ئاسەوارانە کە تاکوو ئێستا پارێزراون بریتین لە پردی گاومێشان، چەمی نەمشت، کوڕو دوێتە، کۆشکی قینفر، قەڵای شیاخ، قەڵای سام، شارە مێژوویییەکانی سیراوان، سەیمەرە و دەربەند و قەڵای پشت قەڵا، قەڵای ھەزاردۆڵ و ئاتەشگەی موشکان و سیاگوڵ و چوار تاقی دەڕەشارو تاقی شیرین وفەرھاد. لەم سەردەمە دا پارێزگەی ئیلام بە دوو ئەیالەتی مێھرجانەکدەکە لە بەشی ڕۆژھەڵات و بە ناوەندی شاری سیروان (شوێنی گوندی سەرابکلانی ئێستا)، کە دەگوترێ کۆشکی ئەنووشیروانیش لە وێدا بووە، دابەش کراوە. ئەم شارانە لە شارە گرینگ و پڕ حەشیمەت و ئاوەدانەکانی ئە و سەردەمە بوون کە حەشیمەتێکی یەکجار زۆریان ھەبووە و بەھۆی بوومە لەرزە تێدا چوون. ئاسەوارەکانی تەنگەی بارامی چوبینە کە لە دەڕەشاردایە ھی بارامی چوبینە سەرداری ساسانییەکاندا بەھۆی کودتای دژ بە «خەسرەوپەرویز» پادشای ساسانی، ئەم پادشایە ھەڵات بۆ ڕۆم وپاش ئەوەی کە پەیمانی ھاوسەرێتی لەگەڵ کچی ئیمپەراتۆری ڕۆم بەست، سوپایەکی کۆ کردەوە و ھێرشی کردە سەر ئێران و دیسان پاشایەتی ئێرانی گرتە دەست. === سەردەمی ئیسلامی === لە نووسراوە مێژوویییەکاندا ھاتووە کە ئیلامییەکان بۆ خۆیان ئیمانیان بە ئایینی ئیسلام ھێنا و ئەم پارێزگەیە لە سەردەمی ئیسلامیدا وەکوو، بەشێک لە ئەیالەتی «جیبال» لەژێر دەسەڵاتی خەلیفەکانی ئیسلام و بە ناوەندی کوفە و بەسرە، ئیدارە دەکرا – گەورەترین شاری ئەم سەردەمە شاری سەیمەرە (دەڕەشار) کە لە ئاکامی لێکۆڵینەوەی کەوناراناسان دا ئاسەوارگەلێکی بێ وێنە لە نژیارڤانی، شارسازی و ڕازاندنەوەی بینا بە تایبەت گەچبڕی بە نەخش ونگاری تایبەت و بێ وێنە و ھەروەھا خەتی کوفی لەم ناوچەیە دیتراونەتەوە. لە پارێزگەی ئیلام تا نیوەی یەکەمی سەدەی چوارەم (ساڵی ٣٣٤ کۆچی مانگی) ژیانی شارنشێنی زۆر باو بووە کە بەھۆی بوومەلەرزەیەکی گەورە کە بووە ھۆی کاول بوون و تیا چوونی ھەموو شارە گەورەکانی ئەم پارێزگەیە، شێوەی ژیانی شارنشینی گۆڕدرا بە ژیانی کۆچبەری. لە کتێبەکانی یاقوت حەمەوی، ئیبنی ئەسیر، حەمدوڵڵا موستەوفی، مێژووی تەبەری و .. بەم مەسەلەیە ئاماژە کراوە و نووسراوە کە بەھۆی ڕوودانی بوومەلەرزە، ٢٠ ھەزار کەس لە خەڵکی شاری پڕ حەشیمەتی سەیمەرە کوژران و ئەم شارە بۆ ھەمیشە چۆڵ کرا. شوێنی شاری ئیلامی ئێستاش کە ئەو سەردەمە (ئەلەرد)ی پێ دەگوترا، بەھۆی کەشوھەوای خۆش و نیزیک بوون بە شوێنی خەلافەتی خەلیفە عەبباسییەکان (بەغدا) یەک لە گرینگترین جێگەی گەشت و سەیرانەکانی ئەوان ھاتووەتە ئەژمار و لە کتێبە مێژوویییەکاندا ھاتووە کە (المھدی باللھ) برای ھاروونەڕەشید لە کاتی ڕاودا لەو شوێنە دا کوژراوە و بارەگە کەی کە بە "سەی مەی " بە ناوبانگ بووە تا دەیەی ٥٠ی کۆچی ھەتاوی گوڕستانی ئیلام بووە و ئێستاش ئەم شوێنە بووەتە پارکی منداڵان. === سەردەمی ئیلامی دواتر === ئەم سەردەمە حکوومەتی ئەفشاری و زەندییەکان و . . . دەگرێتەوە و ئیلامیش بەشێک لە خاکی ژێر دەسەڵاتی ئەوان بووە. بەرچاوترین ئاسەواری سەردەمی زەندییە بینای ئیمام زادە عەلی ساڵح «خاسەلی»یە. لە بیناکانی دیکەی ئەم سەردەمە، بارەگای ئیمامزادە پیرمحەممەد وسەید سەلاحەدین محەممەدی ئاودانان - موعین ساڵح ماژین، سەید ئیبراھیمی زەڕین ئاوایە. سەردەمی حکوومەتی والییە فەیلییەکان (سەردەمی سەفەوییە تا پالەوی) پاش ڕووخانی حکوومەتی خۆجێیی «حەسەنویەی کورد» کاتێک کە شاوردینان لە زنجیرەی ئەتابەکان لەلایەن دەوڵەتی ناوەندییە و دەسەڵاتی خۆڕەمابادی گرتە دەست، حسێن قولی خانی فەیلی کرد بە والی ناوچەی پشت کو. ئەویش قەسەبەی «دێ واڵا»ی کردووە بە ناوەندی حکوومەتی خۆی و ناوی «حسێن ئاوای فەیلی» لەسەر دانا. گرینگترین ئاسەواری ئەم سەردەمە، قەڵاکانی والییە فەیلییەکانی لە ئیلام و دەورووبەری کەنجاچەمی مێھرانە. چەندی قەڵا و قەنات و بەردەنووسیش لەلایەن والییە فەیلییەکانەوە ساز کراون کە بە ناوبانگترینیان بەردەنووسی تەختی خان لە ساڵح ئاوایە و پیشاندەری شێوەی حکوومەتی والییەکانە کە کۆچبەری بووە. بە داخەوە ھێندێ لە ئاسەواری والییەکان لە بەر بەرەوپێدرانی ژیانی شارنشینی تێدا چوون. لە خاڵە بەرچاوەکانی ئەم سەردەمە سەربەخۆیی سلسلەی میرە «حاکمەکان»ی خۆجییی دەڕەشار بوو کە لە ناوچە لوڕنشینەکانی پارێزگەیان لەژێر دەسەڵاتی خۆدا بووە و وێرای ئەوەی کە لەلایەن والی پیشکوھ (لوڕستان) و بڕیاریان وەردەگرت بەڵام باجی بە والی پۆشتکوھ (فەیلی) دەدا. ئەم مەسەلە وەبیرھێنەرەوەی، دابەش کرانی پارێزگە بە دووئەیالەت لە سەردەمی ساسانی- ئیسلامییە. ھەرێمی دەسەڵاتی والییەکان لە باشوورەوە تا [[شووش]]، لە ڕۆژھەڵاتەوە تا [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]] و لە ڕۆژاواوە تا ناوچەی [[کووت]] و [[عەمارە]] لە باشوور و تا [[خانەقین]] و [[مەندەلی]] لە باکووری عێراق بووە. === سەردەمی ھاوچەرخ === پینج ساڵ پاش دەسەڵات بە دەسگرتنی ڕەزاخان، ئەو سوپای والی ئەو سەردەمەی ئیلام «غولامڕەزا خانی فەیلی» وەکوو دوایین حاکمی مولوکوتەوایوفی ئێران تێکشکاندو والی ھەڵات بۆ ئێراق ولە شاری نەجەفی ئەشرەف مایەوە. ئێستا گۆڕی والی لە گۆڕستانی نەجەفی ئەشڕەف دایە. بە فەرمانی ڕژێمی بەعس و لە پێناو جێ بەجێ کردنی سیاسەتی تەعریبی (بەعەرەب کردن) کوردە فەیلییەکان، کێلی سەرگۆڕی ئەو و کوردەکانی دیکە کە بە فارسی یان کوردی لە سەریان نووسرا بوو، تێداچوون و بەپێی بڕیاری ڕژێمی بەعس کێلێک لە سەرگۆڕی ھەموویان دانرا کە بە عەرەبی ناونیشانی مردووەکانی لە سەردا نووسرا بوو. لە ساڵی ١٩٣٧ ی کۆچی ھەتاوی وپاش دەسەڵات بە دەست گرتنی ڕەزاخانی پالەوی، پارێزگەی ئیلام بوو بە بەشێک لە پارێزگای کرماشان (پارێزگەی پەنجەم) و پاشان لە ساڵی ١٩٦٤ بوو بە فەرمانداریی گشتی و گوندی حسێن ئاوای فەیلیش بە پێشنیاری ناوەندی فەرھەنگستانی ئێران، ناوی ئیلامی لەسەر دانراو لە ساڵی ١٩٧٤ ئەم ناوچەیە، لە کرماشان جیا بووە و بوو بە پارێزگای ئیلام. === ڕاپەرینی ئیلام لە سەردەمی ڕەزاشادا === یەکێک لە کارەساتە بەرچاوەکانی مێژووی ھاوچەرخی کوردستان و ئێران کە لە ساڵی [[١٩٢٩]] زایینی (١٩٢٩ی ھەتاوی) ڕووی داوە، داگیرکردنی ئیلام بەدەستی [[ڕەزاشا]] و ڕاپەرینی ھۆزەکانی [[کورد]] بە سەرۆکایەتی [[شامحەمەدی یاری]]ە. ڕەزاخان دەیەویست بە شەڕ و مڵھوڕی تاکەفەرھەنگی نەتەوەیەک بەسەر ھەموو گەلانی ئێرانیدا داسەپێنێ، بەڵام بە بەرگری و ڕاپەڕینی ئیلام ڕووبەورو دەبێ ڕەزاخان بە ھێزی سەربازی و بۆمبارانکردن دەتوانێ ڕاپەرین سەرکوت بکات و ھەندێکیان زیندانی و ھەندێکیان لە سێدارە بدات. == مرۆڤناسی == === زمان === زۆربەی خەڵکی ئیلام بە زمانی [[کوردی]] و شێوەزاری [[کوردیی باشووری|باشووری]] دەدوێن. === ئایین === زۆرینەی خەڵکی ئیلام [[موسڵمان]]ن و لە ئایینی [[ئیسلام]] و مەزھەبی [[شیعە]] پەیڕەوی دەکەن. === فەرھەنگ === خەڵکی شاری ئیلام [[جلی کوردی]] لەبەر دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://seeiran.ir/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85/|سەردێڕ=لباس محلی استان ایلام {{!}} جاهای دیدنی ایران|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ئیش=جاهای دیدنی ایران|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|زمان=fa-IR|archive-date=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919024935/https://seeiran.ir/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85/|url-status=dead}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://seemorgh.com/culture/custom/44140-44140/|سەردێڕ=لباس سنتی مردم ایلام (1)|وێبگە=seemorgh.com|زمان=fa-ir|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.irna.ir/ilam/fa/News/2000264326/%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB_%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3_%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C__%D8%AA%D9%86_%D9%BE%D9%88%D8%B4%DB%8C_%DA%A9%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87_%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B2_%D8%A2%D9%86_%D8%A8%D8%A7%D9%82%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%AA|سەردێڕ=لباس سنتی ایلامی، تن {{قت|پوشی}} که خاطره ای از آن باقی است|ئیش=خبرگزاری جمهوری اسلامی|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181106004633/http://www.irna.ir/ilam/fa/News/2000264326/%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB_%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3_%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C__%D8%AA%D9%86_%D9%BE%D9%88%D8%B4%DB%8C_%DA%A9%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87_%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B2_%D8%A2%D9%86_%D8%A8%D8%A7%D9%82%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%AA|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://kurdishfabric.ir/tag/%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%87-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85/|سەردێڕ=پارچه لباس کردی ایلام {{!}} مرجع خرید و فروش انواع پارچه کردی- پارچه کردی|وێبگە=مرجع خرید و فروش انواع پارچه کردی- پارچه کردی|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210421115216/https://kurdishfabric.ir/tag/%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%87-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://article.tebyan.net/96013/لباس-مردم-ایلام-2-|سەردێڕ=لباس مردم ایلام(2)|دوایین=تبیان|یەکەم=موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://article.tebyan.net/96013/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85-2- |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == کەسانی ناودار == * [[ئیرەج خاڵسی]] * [[حیشمەت مەنسووری جەمشیدی]] * [[زاھیر سارایی]] * [[سیاوەش لوتفیکار]] * [[شاکەو مەنسوورخان]] * [[شامحەممەدی یاری]] * [[عەلی شادمان]] * [[عەلیدۆست فەلاحەتی]] * [[غوڵامڕەزاخان ئەرکەوازی]] * [[محەممەد عەبدوڵڵاھی]] * [[سەعید لوتفی]] * [[عەلی ھاشمی]] == پێشانگا == <gallery> پەڕگە:Ilam2.jpg|پارکی منداڵ پەڕگە:Ilam3.jpg|شەوی [[عاشوورا]] پەڕگە:میدان ارغوان.jpg|مەیدانی ئەرخەوان پەڕگە:قلعه والی.jpg|قەڵای واڵی پەڕگە:کوهپایه شلم.jpg|شاخی شەلم پەڕگە:کوه قلاقیران.jpg|کێوی قەڵاقیران پەڕگە:Ilam4.jpg|شەقامی ئیمام عەلی پەڕگە:Felahati.jpg|کۆشکی فەلاحەتی </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] * [[شارەکانی کوردستان]] * [[پارێزگای ئیلام]] * [[شارستانی ئیلام]] * [[فڕۆکەخانەی ئیلام]] * [[کەناڵی ئیلام]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Ilam, Iran|ئیلام}} {{پارێزگای ئیلام}} {{شارەکانی کوردستان}} {{ناوەندی پارێزگاکانی ئێران}} {{پڕگەلھەترین شارەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|کوردستان|جوگرافیا}} [[پۆل:ئیلام|*]] [[پۆل:شارەکانی ئێران]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای ئیلام]] [[پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان‏]] [[پۆل:ناوەندەکانی پارێزگاکانی ئێران]] bin64yi3s367nfqlsnqu3f13k2ejngv 0 1269 1579035 1578859 2026-04-29T12:06:12Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579035 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان | ناوی_خۆماڵی = | زمان١ = | ناوی_زمان١ = | زمان٢ = | ناوی_زمان٢ = | زمان٣ = | ناوی_زمان٣ = | زمان٤ = | ناوی_زمان٤ = | لۆگۆ = [[پەڕگە:Yekgirtiya Îslamî ya Kurdistanê.png|200px]] | ڕەنگکۆد = #7c4202 | سەرکردە = | سەرۆک = [[سەلاحەدین بەھائەدین]] | سەرۆک_ئەنجومەن = | سکرتێری_یەکەم = | سکرتێری_گشتی = | لجە = | سکرتارییەت = | وتەبێژ = | دامەزرێنەر = | ناونیشانی_سەرکردە١ = | ناوی_سەرکردە١ = | ناونیشانی_سەرکردە٢ = | ناوی_سەرکردە٢ = | ناونیشانی_سەرکردە٣ = | ناوی_سەرکردە٣ = | ناونیشانی_سەرکردە٤ = | ناوی_سەرکردە٤ = | ناونیشانی_سەرکردە٥ = | ناوی_سەرکردە٥ = | دروشم = ''ئازادی، برایەتی، دادپەروەری'' | دامەزراندن = ١٩٩٤ | جیابوونەوە = | جیابووەتەوە_لە = | پێشینە = | یەکگرتن = | پاشینە = | شوێنگە = [[ھەولێر]]، [[باشووری کوردستان]] | ڕۆژنامە = ''یەکگرتوو'' | باڵی_خوێندکار = | باڵی_گەنج = | ناوی_باڵی١ = | باڵی١ = | ناوی_باڵی٢ = | باڵی٢ = | ناوی_باڵی٣ = | باڵی٣ = | ساڵی_ئەندامێتی = | ئەندامێتی = | ئایدۆلۆژیا = [[ئیسلامەتی|ئیسلامگەرایی]] [[سوننە]]{{ھن}}[[کوردایەتیی ئیسلامی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= موسەننا ئەمین: خۆم کاندید دەکەم بۆ جێگری سەرۆکی پەرلەمانی عێراق|ناونیشان= https://hawlati.co/page_detail?smart-id=22710|بڵاوکەرەوە= hawlati.co|ڕێکەوتی سەردان= ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240118211912/https://hawlati.co/page_detail?smart-id=22710|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |شوێنی_سیاسی = [[ڕاستڕەوی|ڕاست]] | ڕوانگەی دەوڵەت مەداری = | نیشتمانی = | نێودەوڵەتی = | ئەورووپی = | پەرلەمانی_ئەورووپی = | ناونیشانی_ئینتیما١ = | ئینتیما١ = | ڕەنگەکان = {{color box|#7c4202}} [[قاوەیی]] | ناوی_کورسییەکان١ = کورسییەکان لە [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]] | کورسییەکان١ = {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو/کورسییەکان|5|329|hex=#884513}} | ناوی_کورسییەکان٢ = کورسییەکان لە [[پەرلەمانی کوردستان]] | کورسییەکان٢ = {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو/کورسییەکان|7|100|hex=#884513}} | ناوی_کورسییەکان٣ = | کورسییەکان٣ = | ناوی_کورسییەکان٤ = | کورسییەکان٤ = | سونبوول = | ئاڵا = | ماڵپەر = [http://yakgrtw.net/ yakgrtw.net] | وڵات = عێراق | وڵات٢ = | بەرپێنووس = }} {{سیاسەتی ھەرێمی کوردستان}} '''یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان''' حیزبێکی [[ئیسلامەتی|ئیسلامیی]] [[سوننە]]یە لە [[باشووری کوردستان]]، لە ئێستادا لە [[پەرلەمانی کوردستان]] وەک لایەنی ئۆپۆزسیۆن دەردەکەوێت. یەکگرتوو بەحیزبێکی نزیک و لایەنگری [[ئیخوان موسلمین]] دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/not_in_website/syndication/monitoring/media_reports/2588623.stm|ئیش=BBC News|سەردێڕ=Proپەڕگە: Kurdish Islamist movement|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠١٠}}</ref> == سەرۆکایەتی و ئەندامەکان == [[سەلاحەدین محمد بەھائەدین سادق]]، لەدایکبووی ١٩٥٠ لە [[ھەڵەبجە]]، لە یەکەم کۆنفرانسی یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان لە ١٩٩٤، بە سکرتێری گشتی ھەڵبژێردرا. سەرکردەکانی تر، بۆ نموونە [[ھادی عەلی]]، کەسی دووەمی پارتەکە دوای سکرتێری گشتییەو بەرپرسی ئەنجومەنی ناوەندی شورایە لە پارتەکەدا. ئەم ئەنجومەنە ھەموو سەرکردایەتی یەکگرتوو لەخۆ دەگرێت کە نزیکەی ٤٠–٥٠ کەسن وەک [[عەلی محەممەد ئەحمەد]]، [[دیندار نەجمەدین دۆسکی]] و [[عومەر عەبدولعەزیز]]. == پێگەی کۆمەڵایەتی == یەکگرتوو لەناو چینی خوێندکاراندا زۆر چالاکە (٤٠٪ی دەنگەکانی بەدەستھێناوە لە ھەڵبژاردنی خوێندکارانی زانکۆی دھۆک) بەڵام لەناو کەسانی پێگەیشتووشدا بنکەی جەماوەریی ھەیە لە ھەولێرو پەیوەندی باشی ھەیە لەگەڵ یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و پارتی دیموکراتی کوردستان. == ھەڵبژاردنەکان == لەکاتی خۆ ئامادەکردنی بۆ ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق لە کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥ دا بارەگای یەکگرتوو بووە ئامانجی نزیکەی ٣٠٠٠ – ٥٠٠٠ خۆپیشاندەر کە زۆربەیان سەر بە پارتی دیموکراتی کوردستان بوون، لەوێ "بژی ٧٣٠" لەسەر دیوارەکان نوسرابوو. ٧٣٠ ئەو ژمارە سیمبولییە بوو تایبەت بوو بە ھاوپەیمانێتی دوو حزبە گەورە کوردییەکە، پارتی دیموکراتی کوردستانو یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بۆ ھەڵبژاردنەکەی پەرلەمانی عێراق. ئەم تاڵانییە لە وەڵامی ئەوە بوو کە یەکگرتوو لە ھاوپەیمانی دیموکراتی نیشتمانی کوردستان کشایەوە. ٤ ئەندامی یەکگرتوو کوژران، یەکێکیان ئەندامی سەرکردایەتی یەکگرتوو بوو، ئەمە دوابەدوای ئەوە ڕوویدا کە نووسینگەکانیان لە دھۆک، زاخۆ و چەند ناوچەیەکی تر کرانە ئامانجی تەقەکردنی پۆلیس و ئاسایش کە ھاوکاری خۆپیشاندەرانیان دەکرد لەجیاتی ئەوەی بنکەو بارەگاکانی یەکگرتوو بپارێزن. یەکگرتوو دژی توندوتیژییەو یارمەتی "یەکگرتووی ئیسلامی کورد" دەدات کە خزمەتگوزای بۆ ھەژاران دابین دەکات. لە ئەنجومەنی حوکمی عێراقدا بەشدار بوو. لە تشرینی دووەمی [[٢٠٠٥]]، یەکگرتوو بڕیاری دا بە جیا لە گرووپە کوردییەکانی تر بەشداری ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق بکات لە ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥. لە ھەڵبژاردنەکانی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ یەکگرتوو بەشێک بوو لە ھاوپەیمانی بەرفراوانی پارتە کوردییەکان. ئەمجارەیان بە سەربەخۆ بەشداری کرد و دروشمی [[چاکسازی و خزمەتگوزاری]] بەرزکردەوە. یەکگرتوو ڕایگەیاند کە فرەحزبیی لە کوردستان جێبەجێ ناکرێت، دەنگدەران دەبێت مافی ھەڵبژاردنیان ھەبێت. لەبارەی پرسە نەتەوەیییەکانی کوردەوە، یەکگرتوو دەڵێت پارێزگاری لە مافو دەستکەوتە دەستوورییەکانی کورد دەکەم. لە ھەڵبژاردنەکانی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥، ڕێژی ١٫٣٪ی بەدەستھێنا کە دەکاتە ٥ کورسی لە کۆی ٢٧٥ کورسی پەرلەمان. لە ھەڵبژاردنەکانی ٢٠١٤ی عێراق توانی ٤ کورسی بەدەستبھێنێت لەکۆی ٣٢٨ کورسی و لە ھەڵبژاردنەکانی ٢٠١٣ی کوردستان لەکۆی ١١١ کورسی ١٠ کورسی بردەوە کە لەم ھەڵبژاردنەی کوردستان یەکگرتوو بەلیستی سەربەخۆ بەشداریکردن لەچاو ھەڵبژاردنەکانی پێشوو دەنگی کەمتری ھێنا بەڵام بەھۆی دابەزینی بەلیستی سەربەخۆی کورسییەکانی زیادی کرد. == کۆنگرەکان == === کۆنگرەی شەشەم === لەکۆنگرەی شەشەمی حیزبی یەکگرتوو ئەمینداری پێنج کۆنگرەی ڕابردوو [[سەلاحەدین محمد بەھائەدین سادق]] لەسەر داوای خۆی خۆی نەپاڵاوت بۆ پۆستی ئەمیندارییەتی یەکگرتوو، ئەمەش تا ئێستا لە مێژوویی ھیچ لایەنێک و حیزبێکی کوردی باشوور نەبووە کە سەرۆکی حیزب لەسەر داوای خۆی واز لە پۆستەکەی بھێنێت، لە ڕێکەوتی [[٢ی ئایار]] ساڵی [[٢٠١٢]] ھەڵبژاردن بۆ ئەمیندارییەتی حیزب کرا و محەممەد فەرەج بە ئەمیندارییەتی ھەڵبژێردرا لەلایەن ئەندامانی کۆنگرەی شەشەم. === کۆنگرەی حەفتەم === لە کۆنگرەی حەفتەمدا کە ڕۆژانەی ٢٨ و ٢٩ی ئایاری ٢٠١٦ بەڕێوەچوو، چوار پاڵێوراو خۆیان پاڵاوت وەک بۆ پلەی ئەمینداری گشتی یەکگرتوو ئەوانیش [[سەلاحەدین بەھائەدین]]، [[محەممەد فەرەج]]، [[ئەبووبەکر کاروانی]] و [[محەممەد ڕەئووف]]. بەر لەئەنجامدانی ھەڵبژاردنەکە [[محەممەد فەرەج]] لە ھەڵبژاردنەکان کشایە و پشتگیری خۆی لە [[سەلاحەدین بەھائەدین]] ڕاگەیاند. دواتر ھەڵبژاردنەکان ئەنجامدرا و لەگەڕی یەکەم سەلاحەددین بەھائەددین و ئەبووبەکر کاروانی زۆرترین دەنگییان ھێنا بۆیە پەنابرایە گەڕی دووەم و لەکۆتاییدا بەڕێژەی ٧٥٪ سەلاحەددین بەھائەدین بووە ئەمینداری گشتی یەکگرتووی ئیسلامی. یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان باوەڕی بەوەیە کە گەلی کورد گەلێکی ستەم لێکراوە و دراوسێکانی بە پاساوی جیاواز ھەوڵیان داوە کە بە ژێردەستەیی بمێنێتەوە بۆیە یەکگرتوو باوەڕی وایە کە کورد مافی خۆیەتی خاوەن دەوڵەتی سەربەخۆی خۆی بێت و ھەر لە دروستبوونییەوە پشتیوانی ھەر جووڵەیەکی کوردی بووە لەھەر چوار پارچەکەی کوردستان کە زانیویەتی کورد پێی دەبێ بەشتێک، ھەر بۆیە چاوپۆشی لەو ستەم و ناھەقیانە کردوە کە لەلایەن ھەردوو حزبە دەسەڵاتدارەکەی کوردستانەوە بەرامبەری کراوە بە تایبەت کە لەلایەن پارتییەوە چەندین جار بارەگاکانی سوتێنراون و ئەندامانی شەھید و زیندانی کراون و [[ئەشکەنجە]] دراون و نانبڕاو کراون. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [http://www.yakgrtw.net/ لەبارەی ئێمەوە، یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161110162315/http://yakgrtw.net/ |date=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦}} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{پەرلەمانی کوردستان}} {{ئیسلامی سیاسی}} {{ئیسلامی سیاسی لە کوردستان}} {{حیزبەکانی عێراق}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ئیسلام|کوردستان|عێراق|دەیەی ١٩٩٠}} [[پۆل:حیزبەکانی عێراق]] [[پۆل:حیزبەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوە کوردییە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:پەرلەمانی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:حیزبە سیاسییە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:حیزبە ناسیۆنالیستە کوردەکان]] [[پۆل:ئیخوان موسلمین]] g75ik4b6asccmoy96gof2uhhg89x5vz 0 1514 1579055 1578814 2026-04-29T12:09:22Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579055 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|name=پاشا کەیخوسرەوی گەورە|title=|image=18. Detail. The facade of the rock-cut tombs of Qizqapan, Sulaymaniyah Governorate, Iraqi Kurdistan. Probably Achaemenid (6th-5th century BCE) rather than Median.jpg|image_size=|alt=|caption=گۆڕی ئەگەریی کەیخوسرەوی مەزن لە [[قزقاپان]] لە [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]]|succession=پاشای [[شانشینی ماد]]|reign=٦۲٥ – ٥٨٥ پ. ز (بەپێی [[ھێرۆدۆت]])|coronation=|predecessor=پاشا [[فرەڤەرتیش]]|successor=[[ئیشتوویگوو]] پاشا ئەژدەھاک|birth_date=٦٥۳ پ.ز|birth_place=[[ھەگمەتانە]] [[ماد|شانشینی ماد]]|death_date=٥٨٥ پ.ز|death_place=[[ھەگمەتانە]] ئیمپڕاتۆرییەتی [[ماد]]|burial_place=سیرۆمیدیا ئەشکەوتی زەرزی ([[قزقاپان]]) [[سلێمانی]]|spouse=ھاوسەری یەکەم{{ھن}}کچ یان نەوەی پاشا نەبووپلاسەری بابل|issue=شازادە ئەمیتیس{{ھن}}[[ئیشتوویگوو]] پاشا ئەژدەھاک|full name=|dynasty=بنەماڵەی شاھانەی [[ماد]]|father=[[فرەڤەرتیش]]|mother=|religion=[[ئایینی کۆنی ئێران]]}} '''کەیخوسرەو''' یان '''ھەڤەخشترە''' (بە [[زمانی مادی|مادی]]: ''Ḫavaxštra''، بە [[یۆنانی]]: ''Κυαξάρης'' ''(کەیخەسرەو)''، بە [[فەڕەنسی]]: ''Cyaxare'') بەھێزترین پاشای [[ماد|مادەکان]] بوو و دەورانی پاشایەتیەکەی ساڵانی ٥٨٥ ھەتا ٦۲٥ی [[پێش زایین]] بووە و یەکەمین کەسێک بوو وڵاتانی [[ڕۆژاوای ئاسیا]]ی بردە ژێر ئاڵایەک و بووە زلھێزی سەردەمی خۆی. وا ھاتووە لە مێژوودا کچی ھەڤەخشترە ئەبێتە ژنی کوڕی پاشای [[بابل]] کە [[باخە ھەڵواسراوەکانی بابل|باخە ‌ھەڵواسراوەکانی بابل]] وا زۆر بەناوبانگە بۆ بۆ ئەو کچە ساز دەکرێت. ھەڤەخشترە بۆ یەکەمین جار سوپای پەروەردەکراوی ڕاھێنا بۆ [[ماد]]ەکان و کەلوپەلی شەڕی ساز کرد. ھەڤەخشترە ئەو پاشای [[ماد]] بوو وا توانی [[سەکاکان]] بە تەواوی لە وڵاتەکانی [[ماد]] وەدەرنێت. ==ناو== ناوی ھەڤەخشترە شێوە [[لاتینی]]کراوی کواکسارێس (Κυαξάρης)ی [[یۆنانی]]یە، کە خۆی یۆنانیکراوی ناوی [[زمانی مادی|مادیی]] ھۆوەخشەترە (𐎢𐎺𐎧𐏁𐎫𐎼) بوو، بە واتای «فەرمانڕەوای باش» دێت.<ref>Diakonoff 1993</ref><ref>Schmitt 2011, pp. 216–218.</ref><ref>Olbrycht, Marek Jan (2021). Early Arsakid Parthia (ca. 250–165 B.C.): At the Crossroads of Iranian, Hellenistic, and Central Asian History. Leiden, Netherlands; Boston, United States: Brill. pp. 17–18. ISBN 978-9-004-46076-8.</ref> نووسەری یۆنانی دیۆدۆرووس سیکولۆوس ھەڤەخشترە بە ئەستیباراس (Αστιβαρας) ناو بردووە، کە شێوە یۆنانیکراوی ناوی مادیی ڕیشتیبارایە، بە واتای «ھەڵگری ڕم» دێت. ئەم ناوە ھاوشێوەی شێوە مادەکەی ناوی کوڕەکەی، [[ئیشتوویگوو]]، ئەژدەھاک، بە واتای «ڕمھاوێژ» دێت.<ref>Hinz 1975, p. 207.</ref><ref>Schmitt 2011, pp. 139–140.</ref><ref>https://iranicaonline.org/articles/astyages-the-last-median-king</ref><ref>Hinz 1975, p. 208.</ref> ==ژیان و فەرمانڕەوایی== ===فەرمانڕەواییی سەکاکان=== بە گوێرەی [[ھێرۆدۆت]]، کەیخەسرەو کوڕی پاشای مادی [[فرەڤەرتیش]] بوو. لە ناوەڕاستی سەدەی ٧ی [[پێش زایین]]، فرەڤەرتیش سەرکردایەتیی مادەەکانی کرد لە ڕاپەڕینێکدا دژی ئاشوور و لە شەڕدا کوژرا، یان دژی [[ئاشوورییەکان]] لە ژێر دەسەڵاتی پاشاکەیان [[ئاشووربانیپاڵ]]، یان دژی ھاوپەیمانە [[سەکاکان|سەکاکانی]] ئاشوورییەکان، کە پاشاکەیان [[مادیێس]] ھێرشی کردە سەر مادەکان و باڵادەستیی سەکاکانی بەسەریاندا سەپاند بۆ ماوەی نزیکەی سێ دەیەی ساڵان لە بری ئاشوورییەکان، بەمەش ماوەیەک دەستی پێکرد کە ھێرۆدۆت بە «فەرمانڕەواییی سەکاکان بەسەر [[ئاسیا]]دا» ناوی بردووە.<ref>https://www.jstor.org/stable/123971</ref><ref>Sulimirski & Taylor 1991, p. 565.</ref> بەدوای داگیرکاریی سەکاکاندا، کەیخەسرەو لە شوێنی فرەڤەرتیشی باوکی وەک پاشای [[مادەکان]] لە ژێر دەسەڵاتی سەکاکاندا دەستبەکار بوو.<ref>https://www.jstor.org/stable/40000130</ref> تا ساڵانی ٦٢٠ی پێش زایین، [[ئیمپراتۆریەتیی ئاشوور]]ی دوای مردنی [[ئاشووربانیپاڵ]] دەستی بە لاوازبوون کرد: جگە لە ناسەقامگیریی ناوخۆیی لەناو خودی [[ئاشوور]]دا، [[بابل]] لە ساڵی ٦٢٦ی پێش زایین دژی ئاشوورییەکان ڕاپەڕی. ساڵی دواتر، لە ٦٢٥ی پێش زایین، کەیخەسرەو نیری سەکاکانی لەسەر مادەکان لادا بە بانگھێشتکردنی فەرمانڕەوا سەکاکان بۆ [[بێرمێک]]، مەستکردنیان، و پاشان کوشتنی ھەموویان، لەوانەشە ئەگەری ھەبێت خودی مادیێس خۆی.<ref>Dandamayev, M.; Medvedskaya, I. (2006). "MEDIA". Encyclopædia Iranica. Retrieved 11 August 2022.</ref> دوای ڕزگارکردنی مادەەکان لە نیری سەکاکان، کەیخەسرەو ھێزە چەکدارەکانی مادی ڕێکخستەوە بۆ ئامادەکاری بۆ شەڕ لەگەڵ ئاشوور: لە کاتێکدا پێشتر مادەکان وەک میلیشیای خێڵەکیی دابەشکراو بۆ سەر گرووپە خزمایەتییەکان دەجەنگان و ھەر جەنگاوەرێک ھەر چەکێکی بەکار دەھێنا کە زۆرترین شارەزایی تێیدا ھەبوو، کەیخەسرەو سوپایەکی ڕێکی دامەزراند کە چاوی لە سوپاکانی [[ئاشوور]] و [[ئورارتوو]] دەکرد، بە تەواوی لەلایەن دەوڵەتەوە پڕچەک کرابوون و دابەشکرابوون بۆ یەکە ستراتیژی و تاکتیکییەکان. کەیخەسرەو لەوانەیە سەکاکانیشی ناچار کردبێت بچنە ناو ھاوپەیمانییەک لەگەڵ مادەکان دوای ڕووخاندنی فەرمانڕەواییەکەیان، چونکە لە ساڵی ٦١٥ی پێش زایین بەدواوە تۆمارە بابلییەکان باس لە [[سەکاکان]] دەکەن وەک ھاوپەیمانی مادەکان.<ref>Diakonoff 1985, p. 119.</ref><ref>Diakonoff 1985, pp. 121–122.</ref><ref>Sulimirski & Taylor 1991, p. 567.</ref> ===شەڕ لە پارتیا=== لە کاتێکی فەرمانڕەواییەکەیدا، کەیخەسرەو وڵاتانی [[وەرکان]] و پارتیای داگیر کرد، کە کەوتبوونە دەستبەجێ ڕۆژھەڵاتی ماد.<ref>Dandamayev, M. A. (1994). "Media and Achaemenid Iran". In Dani, Ahmad Hasan; Harmatta, János; Puri, Baij Nath; Etemadi, G. F.; Bosworth, Clifford Edmund (eds.). History of Civilizations of Central Asia. Paris, France: UNESCO. pp. 35–64. ISBN 978-9-231-02846-5. Judging by later indirect evidence, Cyaxares also succeeded in taking Parthia, Hyrcania to the east of the Caspian Sea, and Armenia.</ref> بە گوێرەی [[دیۆدۆرووس سیکولۆوس]]، لە کاتێکدا پارتییەکان دژی کەیخەسرەو ڕاپەڕین و وڵات و پایتەختەکەیان بە سەکاکان یان داھایەکان سپارد، دوای ئەوە شەڕ لە نێوان مادەکان و [[سەکاکان]] دروست بوو، بە سەرکردایەتیی شاژنەکەیان زارینایا، کە چەندین شاری دامەزراند. بە گوێرەی دیۆدۆرووس، زارینایا خوشکی پاشای سەکا سیدرایووس بوو و سەرەتا ھاوسەری بوو، بەڵام دوای مردنی لەگەڵ پاشای پارتییەکان مەرمارێس ھاوسەرگیریی کرد. لە کاتی شەڕی دژی مادەکان، زارینایا لە شەڕدا بریندار بوو و لەلایەن ستریانگایووسی زاوای کەیخەسرەو بە دیل گیرا، کە گوێی لە پاڕانەوەکانی گرت و ژیانی بەخشی؛ کاتێک مەرمارێس دواتر ستریانگایووسی گرت، زارینایا مەرمارێسی کوشت و ستریانگایووسی ڕزگار کرد. لە کۆتاییی ئەم شەڕەدا، پارتییەکان فەرمانڕەواییی مادییان قبووڵ کرد، و ئاشتی لە نێوان مادەکان و سەکاکاندا کرا.<ref>Diakonoff 1985, p. 132.</ref><ref>https://www.iranicaonline.org/articles/zarinaia</ref> گێڕانەوەکەی دیۆدۆرووس پێشنیاری ئەوە دەکات کە ناوچەی پارتیا لە ژێر کاریگەریی ھەردوو مادەکان لە ڕۆژاوایان، و لە ژێر کاریگەریی کۆچەرییە سەکاکانی ناوچەی [[دەریای قەزوین]] و [[دەریای ئاراڵ|ئاراڵ]] بووە.<ref>Mayor, Adrienne (2014). The Amazons: Lives and Legends of Warrior Women across the Ancient World. Princeton: Princeton University Press. pp. 379–381. ISBN 978-0-691-14720-8.</ref> ===شەڕ دژی ئاشوور=== بەدوای شکستی ھێزێکی ھاوبەشی ئاشووری-مانایی لە [[گابلینۆ]] لەلایەن پاشای یاخیبووی نوێی بابل و دامەزرێنەری ئیمپراتۆریەتیی بابل-نوێ، نابۆپۆلاسار، ساڵی دواتر کەیخەسرەو [[مانناکان|مەننا]]ی داگیر کرد، کە سوپای مادی گەیاندە سنوورەکانی ئاشوور. لە تشرینی دووەمی ٦١٥ی پێش زایین، شەش مانگ دوای ئەوەی نابۆپۆلاسار نەیتوانی ناوەندی گرنگی ئاشوورییەکان [[ئەشۆر]] بگرێت، کەیخەسرەو بە چیاکانی [[زاگرۆس]]دا تێپەڕی و شاری ئاراپای داگیر کرد. ساڵی دواتر، لە تەممووز و ئابی ٦١٤ی پێش زایین، سوپای مادی مانۆڕێکی سەرقاڵکەریان ئەنجامدا بە ڕێپێوانێکی ڕواڵەتی بەرەو نەینەوای پایتەختی ئاشوور، کە وای لە سینشاریشکونی پاشای ئاشوور کرد بچێت بۆ بەرگریکردن لە شارەکە، دوای ئەوە مادەکان بە درێژاییی [[دیجلە]] بەرەو باکوور ڕۆیشتن و [[تەربیسوو]]یان گرت، پاش ئەوە لە ڕووبارەکە پەڕینەوە و بە کەناری ڕاستیدا بەرەو ئەشۆر ڕۆیشتن، و بەوەش ناوەندە ئاشوورییەکانی نەینەوا و [[کاڵھوو]]یان لە یارمەتیی دەرەکی بڕی. پاشان ھێزەکانی مادی ھێرشیان کردە سەر ئەشۆر و داگیریان کرد، کە لەو ماوەیەدا ھێزەکانی مادی دانیشتووانی شارەکەیان کۆمەڵکوژ کرد، پەرستگاکانیان وێران کرد، و گەنجینەکانیان برد.<ref>Diakonoff 1985, pp. 122–123.</ref> ماوەیەکی کورت دوای ڕووخانی ئەشۆر، [[نەبوپلاسەر|نابۆپۆلاساری]] پاشای بابل لەسەر وێرانەکانی شارەکە چاوی بە کەیخەسرەو کەوت، و پەیمانی ھاوپەیمانییان دژی ئاشوور بەست کە بە ھاوسەرگیریی دیپلۆماسی مۆر کرا، بە جۆرێک نەبوخودنەزەری دووەمی کوڕی نابۆپۆلاسار لەگەڵ ئەمیتیسی کچی کەیخەسرەو ھاوسەرگیریی کرد، و کەیخەسرەویش لەگەڵ کچێک یان نەوەیەکی نابۆپۆلاسار ھاوسەرگیریی کرد.<ref>Diakonoff 1985, p. 123.</ref> کاتێک ھاوپەیمانیی نێوان کەیخەسرەو و [[نەبوپلاسەر|نابۆپۆلاسار]] بەسترا، ھێزەکانی مادی و بابلی بە ھەماھەنگی لەگەڵ یەکتر لە شەڕی دژی ئاشووردا کاریان دەکرد. لە ساڵی ٦١٢ی پێش زایین، سوپای مادی و بابلی پێکەوە لە دەمەوانەی [[ڕووباری عەزێم]] پەڕینەوە و بەرەو شاری پایتەختی ئاشوور، [[نەینەوا]]، ڕۆیشتن، کە دوای سێ مانگ لە گەمارۆدان لەلایەن ھێزە ھاوبەشەکانی مادی-بابلییەوە گیرا و تاڵان کرا. پاشای ئاشوور سینشاریشکون پێدەچێت لە کاتی ڕووخانی نەینەوادا مردبێت.<ref>Diakonoff 1985, p. 124.</ref> دوای مردنی سینشاریشکون، سەرکردەیەکی ئاشووری کە لەوانەیە کوڕی بووبێت، [[ئاشوور ئوبالیتی دووەم]]، خۆی وەک پاشای نوێی ئاشوور لە [[حەڕان]] ڕاگەیاند، کە لەوێ بە پاڵپشتیی پاشماوەی سوپای ئاشوور حوکمی دەکرد. لە ساڵی ٦١٠ی پێش زایین، فیرعەونی میسریی لایەنگری ئاشوور نێخۆی دووەم لە شام دەستوەردانی کرد بۆ پشتگیریکردن لە ئاشوورییەکان، و چوو بۆ حەڕان بۆ پشتگیریکردنی ئاشوور-ئوبالیت. لە ساڵی ٦١٠ی پێش زایین، کەیخەسرەو و نابۆپۆلاسار حەڕانیان لە ھێزە ئاشووری-میسرییەکان سەندەوە، کە کشانەوە بۆ [[کارکەمیش]] لە کەناری ڕۆژاوای [[فورات]].<ref>Diakonoff 1985, pp. 124–125.</ref> بە گوێرەی لێکدانەوە کۆنەکانی تێکشکان و لەناوچوونی [[ئیمپراتۆریەتیی ئاشووریی نوێ]]، خاکەکەی لە نێوان بابلییەکان و مادەکاندا دابەش کرا، کە ئەمانەی دوایییان خاکێکیان بەدەستھێنا کە خودی ئاشووری دەگرتەوە و سنوورێکی باشووری ھەبوو کە لە کارکەمیشەوە دەستی پێ دەکرد و بە باشووری حەڕاندا تێپەڕ دەبوو و بە درێژاییی [[چیای شنگال]] تا دیجلە لە باشووری ئەشۆر، و پاشان بە درێژاییی [[زنجیرەچیای حەمرین|چیای حەمرین]] و بە دەشتاییی [[ڕووباری دیالە]]دا تا سنوورە باکوورییەکانی [[ئیلام]] دەڕۆیشت. بەڵام بە گوێرەی توێژینەوە نوێیەکان، [[ئیمپراتۆریەتیی بابلی نوێ]] ھەموو خاکەکانی پێشووی ئیمپراتۆریەتیی ئاشووری بەدەستھێنا جگە لەوانەی سەر چیاکانی [[زاگرۆس]] کە ئاشوورییەکان پێشتر بە مادەکانیان دۆڕاندبوو، و ڕۆڵی مادەکان لە شەڕی دژی [[ئاشوورییەکان]]دا زیاتر وەک ھێزی شەڕکەری سەرەکی بووە کە خاکەکەیان ڕادەستی بابلییەکان کردووە و دوای تەواوبوونی ئەم چالاکییە سەربازییانە گەڕاونەتەوە بۆ [[شانشینی ماد|ماد]].<ref>Liverani, Mario (2003). "The Rise and Fall of Media" (PDF). In Lanfranchi, Giovanni B.; Roaf, Michael; Rollinger, Robert (eds.). Continuity of Empire (?) Assyria, Media, Persia. Padua: S.a.r.g.o.n. Editrice e Libreria. pp. 1–12. ISBN 978-9-990-93968-2.</ref> === ھێرش بۆ سەر ئورارتوو === {{سەرەکی|داگیرکاریی ماد بۆ سەر ئورارتوو}} لە ساڵی ٦٠٩ پێش زایین، مادەکان ھێرشیان کردە سەر پایتەختی [[ئورارتوو|شانشینی ئورارتوو]] لە [[بەرزایییەکانی ئەرمەنستان]]. ڕەنگە ھێرش بۆ سەر ئورارتوو بە ھاوپەیمانی لەگەڵ بابلییەکان ئەنجامدرابێت، چوونکە تۆمارەکانی بابلی باس لە ھێرشێکی ھاوبەشی ماد و بابلی دەکەن بۆ سەر بیت ھانوونیا لە ئورارتوو لە ساڵی ٦٠٨ پێش زایین،{{sfn|Diakonoff|1985|pages=124–125}} پێدەچێت گرووپێکی دابەشکراوی سەکاکانیش پەیوەندییان بە مادەکانەوە کردبێت و بەشدارییان لە داگیرکردنی ئورارتوودا کردبێت.{{sfn|Sulimirski|Taylor|1991|p=568}} ئەم لەشکرکێشییە نەبووە ھۆی لەناوچوونی ئورارتوو، بەڵکوو ئورارتوو بووە شانشینێکی ژێردەستەی دەوڵەتی نوێی ماد.{{sfn|Diakonoff|1985|page=124}} ڕەنگە بەشەکانی میدیا یارمەتیی [[شەڕی کەرکەمیش|سەرکەوتنی کۆتاییی بابلیان]] دابێت بەرامبەر بە ھێزی ھاوبەشی ئاشووری و میسری لە کەرکەمیش لە ساڵی ٦٠٥ پێش زایین، لەو کاتەدا ھاوکاریی سەربازیی مادەکان لەگەڵ ھەڵمەتەکانی بابل کۆتاییی ھات و ھێزەکانی ماد بەشدارییان لە ھیچ کام لە هەڵمەتەکانی بابلی دواتر لە [[شام]] و [[کەنعان]] نەکرد.{{sfn|Diakonoff|1985|pages=124–125}} === شەڕ لە دژی لیدیا === {{سەرەکی|شەڕی ماد و لیدیا|شەڕی ڕووباری ھالیس}} [[File:Median_empire_map.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Median_empire_map.png|وێنۆک|200x200پیکسڵ|شانشینی میدیای کەیخوسرەو لە لووتکەی دەسەڵاتیدا]] دوابەدوای لەناوچوونی ئیمپراتۆریەتیی ئاشوور، زۆرینەی سەکاکان دەرکران لە ئاسیای ڕۆژاوا بۆ ناو دەشتی پۆنتیک لە ساڵانی ٦٠٠ پێش زایین،{{sfn|Sulimirski|Taylor|1991|p=567}} و پەیوەندییەکانی نێوان مادەکان و بابلییەکان زۆری نەخایاند لە ساڵانی ٥٩٠دا بۆ ماوەیەکی کاتی تێکچوو.{{sfn|Diakonoff|1985|pages=124–125}} کتێبی دیوترۆکانۆنیکی یودیت باس لە شەڕێک دەکات لە ساڵی ٥٩٣ پێش زایین. لە نێوان پاشا نەبوخودنەسری دووەم و ئەرپەخساد (پێدەچێت ناوێکی دیکەی کەیخوسرەو بێت).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.drbo.org/chapter/18001.htm |سەردێڕ=Douay-Rheims Bible, Judith Chapter 1}}</ref> دواتر شەڕێک لە نێوان میدیا و کۆمەڵێکی دیکەی سەکاکان سەریھەڵدا، کە ڕەنگە ئەندامانی گرووپێکی دابەشبوو بن کە شانشینییەکیان لە ناوچەیەکی ئێستای ئازەربایجان پێکھێنابوو. ئەم سەکایانە قەوقازی ژێر دەسەڵاتی مادەکانیان بەجێھێشت و ھەڵاتن بۆ شانشینی [[لیدیا]] کە ھاوپەیمانی سەکاکان بوو. وە دوای ئەوەشی پاشای لیدی [[ئەلیاتیس]] ڕەتیکردەوە پابەند بێت بە داواکارییەکانی کەیخوسرەوەوە کە ئەم پەنابەرە سەکایانە ڕادەستی ئەو بکرێن، شەڕێک لە نێوان ماد و ئیمپراتۆریەتیی لیدیا لە ساڵی ٥٩٠ پێش زایین سەریھەڵدا. [[File:Median_Empire.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Median_Empire.png|وێنۆک|320x320پیکسڵ|نەخشەیەک کە ئیمپراتۆریەتیی مادی دێرین نیشاندەدا لە دەوروبەری ٥٥٠ پێش زایین لە لووتکەی فراوانیدا.]] ئەم شەڕە پێنج ساڵی خایاند، تا ئەو کاتەی خۆرگیرانێک کە بە [[ڕۆژگیرانی تالیس|خۆرگیرانی تالیس]] ناسراوە لە ساڵی ٥٨٥ پێش زایین ڕوویدا، لەو ماوەیەدا شەڕێک لە نێوان سوپای لیدیا و ماددا ڕوویدا. لێرەوە ئەم شەڕە بە [[شەڕی ڕووباری ھالیس|شەڕی مانگگیران]] ناسرا. ھەردوولا مانگگیرانەکەیان وەک نیشانەیەک بۆ کۆتاییھێنان بە شەڕ لێکداوە. پادشاکانی بابل و کیلیکیا وەک ناوبژیوان ڕۆڵیان گێڕا لە پەیماننامەی ئاشتی، کە بە ھاوسەرگیریی [[ئیشتوویگوو|ئاستیاگی]] کوڕی کەیخوسرەو لەگەڵ [[ئاریەنیس|ئاریەنیسی]] کچەکەی ئەلیاتیس مۆرکرا. سنووری نێوان لیدیا و میدیا لە شوێنێکی ھێشتا دیارینەکراو لە ڕۆژھەڵاتی ئاناتۆڵ جێگیرکرابوو؛ گێڕانەوەی نەریتیی مێژوونووسانی یۆنانی-ڕۆمانی لەبارەی [[ڕووباری قزل ئیرماق|ڕووباری ھالیسەوە]] تێیاندا باس دەکرێت کە ئەم ڕووبارە وەک سنووری نێوان ھەردوو شانشینییەکە دانراوە.{{sfn|Diakonoff|1985|pages=125–126}}<ref name="The Battle of the Eclipse">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Leloux |یەکەم١=Kevin |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=The Battle of the Eclipse |ناونیشان=https://orbi.uliege.be/handle/2268/207259 |journal=Polemos: Journal of Interdisciplinary Research on War and Peace |بڵاوکەرەوە=Polemos |بەرگ=١٩|issue=2 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠١٩|hdl=2268/207259}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rollinger|یەکەم=Robert|سەردێڕ=Continuity of Empire (?) Assyria, Media, Persia|ڕێکەوت=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=S.a.r.g.o.n. Editrice e Libreria|ژپنک=٩٧٨-٩-٩٩٠-٩٣٩٦٨-٢|editor1-last=Lanfranchi|editor1-first=Giovanni B.|شوێن=[[Padua]]|پەڕەکان=١–١٢|chapter=The Western Expansion of the Median ‘Empire’: A Re-Examination|بەستەری نووسەر=Robert Rollinger|editor2-last=Roaf|editor2-first=Michael|editor-link2=Michael Roaf|editor3-last=Rollinger|editor3-first=Robert|editor-link3=Robert Rollinger|chapter-url=https://www.academia.edu/13842356}}</ref><ref name="Leloux-2">{{cite thesis|last=Leloux|first=Kevin|date=2018|title=La Lydie d'Alyatte et Crésus: Un royaume à la croisée des cités grecques et des monarchies orientales. Recherches sur son organisation interne et sa politique extérieure|type=PhD|volume=2|publisher=[[University of Liège]]|docket=|oclc=|url=https://orbi.uliege.be/bitstream/2268/220928/2/The%cc%80se%20entie%cc%80re%20vol%20II.pdf|access-date=1 May 2022|archive-date=9 October 2022|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://orbi.uliege.be/bitstream/2268/220928/2/The%cc%80se%20entie%cc%80re%20vol%20II.pdf|url-status=dead}}</ref> === مردن === [[پەڕگە:Zoroastrianism_Tomb_Sulaymaniyah_province_28.JPG|وێنۆک|گۆڕی ئەگەریی کەیخەسرەو، [[قزقاپان]]، [[سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]]]] کەیخوسرەو دوای ماوەیەکی کورت لە شەڕی مانگگیران لە ساڵی ٥٨٥ پێش زایین کۆچی دواییی کرد، لە دوای ئەویش [[ئیشتوویگوو|ئاستیاگی]] کوڕی جێگای گرتەوە. مێژوونووسی ڕووسی ئیگۆر دیاکۆنۆف بە شێوەیەکی تاقیکاری پێشنیاری کردووە کە ڕەنگە گۆڕی کەیخوسرەو لەو شوێنەدا بێت کە ئێستا پێی دەوترێت [[ئەشکەوتی قزقاپان|قزقاپان]]، لە چیاکانی [[باشووری کوردستان]] لە [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]]. == میرات و کاریگەرییەکانی == دوای ئەوەی داریووشی یەکەم ھاتە سەر دەسەڵات لە [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی|ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشیدا]]، یاخیبوونەکان سەریان ھەڵدا و ئیدیعای میراتی کەیخوسرەویان دەکرد. دوای ئەوەی ئەم یاخیبوونانە شکستیان ھێنا، داریووش لە [[وێنەبەردینەی بێستوون|نووسراویی بێستووندا]] دوو کەسی ئاماژە پێکردووە، یەکێکیان فراورتیشی مادی بوو؛<ref>(Struve, 1948, pp. 5–34)</ref><blockquote>درۆی کرد و وتی: '«من خشتاتریتاییم (کەیخوسرەو)، لە بنەماڵەی کەیخوسرەوم.» ئەمەش مادییەکانی وا لێکرد کە یاخی ببن دژی فارسەکان. یەکێکی تریشیان تریتانتاچمێس بوو، ئەو ساگارتییە کە درۆی کرد و وتی: «من پاشام لە ساگارتیا، لە بنەماڵەی کەیخوسرەوم.» ساگارتیای وا لێکرد ڕاپەڕین بکات.<ref>(Struve, 1948, pp. 5–34)</ref></blockquote>کەیخوسرەو لە [[سروودی کوردی|سروودی نەتەوەییی کوردیی]] [[ئەی ڕەقیب]] کە لە ساڵی ١٩٣٨ لە لایەن شاعیر [[دڵدار|دڵدارەوە]] نووسراوە، ئاماژەی پێکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |نووسەر=KRG Poland |ناونیشان=http://poland.gov.krd/about-kurdistan/basic-facts/ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠٢٥ |وێبگە=Kurdistan Regional Government-Representation in Poland |زمان=en |سەردێڕ=Basic facts |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئایاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190530061419/http://poland.gov.krd/about-kurdistan/basic-facts/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وەک ھێمای دەسەڵات و بەرخۆدانی دێرینی [[کورد]]؛<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gunter|یەکەم=Michael|سەردێڕ=Out of Nowhere: The Kurds of Syria in Peace and War|ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨١٨٤٩٠٤٥٣٢٢|پەڕەکان=٤٤–٤٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Körlings|یەکەم=Helmut|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=dmrPBAAAQBAJ&q=ey+raqib|سەردێڕ=Ey Raquib: Kurdisches Zwischenspiel|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=BookRix|ژپنک=٩٧٨-٣-٧٣٦٨-٤٦٨٨-٣|زمان=de}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩٣٨|ناونیشان=https://www.kurdishlobbyaustralia.com/wp-content/uploads/2016/11/Kurdish-national-anthem.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdish Lobby Australia |زمان=ku |سەردێڕ=Ey Reqîb – Kurdish National Anthem}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Younis |یەکەم=Rauf |ڕێکەوت=١٩٣٨|ناونیشان=https://books.vejin.net/text/4278 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=VejinBooks |زمان=ku |بەستەری نووسەر=Dildar (poet) |سەردێڕ=ئەی ڕەقیب}}</ref><blockquote><big>{{Script/Arabic|ئێمە ڕۆڵەی میدیا و {{font color|blue|کەیخوسرەو}}ین}}</big></blockquote> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{s-start}} {{succession box|title=پاشای [[شانشینی ماد]]|before=پاشا [[فرەڤەرتیش]]|after=پاشا ئەژدەھاک [[ئیشتوویگوو]]|years=٦۲٥–٥٨٥ پ.ز}} {{s-end}} {{ماد}}{{تووڵی دەروازە|کوردستان|ژیاننامە|ئێران|ئاسیا|بەستەرە دەرەکییەکان=وویوویا}} == پەرتووکنامە == * تاریخ ماد. ایگور میخائیلوویچ دیاکونوف (بە [[فارسی]]) [[پۆل:مردووانی ٥٨٥ی پ.ز]] [[پۆل:پاشاکانی ماد]] [[پۆل:فەرمانڕەواکانی ئاسیا لە سەدەی ٧ەمی پێش زایین]] [[پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی شەشەمی پێش زایین]] bbvisb93al2eovpspkeijiuek9g8ve2 10 1544 1579033 1578940 2026-04-29T12:06:01Z Hivja 64112 1579033 wikitext text/x-wiki {{لە ھەواڵەکاندا/وێنە | وێنە = Artemis II Launch (NHQ202604010105).jpg <!--تێبینی: پەڕگەی نەپارێزراوی کۆمنز بەکار مەھێنە. پاراستنە تاڤگەیییەکەی ئێمە پەسەندی ناکەن. --> | پانی = 140px<!--بەگشتی 120 بۆ وێنە ستوونییەکان، 160 بۆ وێنە ئاسۆیییەکان و 140 بۆ وێنە چوارگۆشەیییەکان--> | شرۆڤە = ئارتێمیس ٢ لەکاتی فڕیندا | جێگری وێنە = ئارتێمیس ٢ لەکاتی فڕیندا | بەستەر = | لێوار = no | بەری شرۆڤە = ڕاست }} <!-- * بەکاربھێنە بۆ شێوازی پێڕستکردن. ھەمیشە بە ھێڵێکی نوێ دەست پێ بکە و بە شکاندنی ھێڵێک کۆتایی پێ بھێنە. لەنێوان ھەر ھەواڵێک ھێڵی بۆش بەجێ مەھێڵە. --> <!-- تکایە نوێترینی ھەواڵەکان لە خوارووی ئێرە دابنێ. نابێت زیاتر لە ٥ ھەواڵ دابنرێن و پێویستە ھەواڵە کۆنەکان ئەرشیڤ بکرێن. --> * [[١ی نیسان]] – [[ناسا]] ئەرکی [[فڕین لە نزیک (فڕینی بۆشایی)|فڕین لە نزیک]] مانگی '''[[ئارتێمیس ٢]]''' (لە وێنەکەدا) ڕەوانە دەکات، کە یەکەم ئەرکی مرۆڤھەڵگرە بۆ ئەو دیوی [[خولگەی نزیکی زەوی|خولگەی نزیکی زەوی]] لە دوای [[ئەپۆلۆ ١٧]] لە ساڵی ١٩٧٢ەوە. * [[١٥ی ئازار]] – لە '''[[٩٨ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتەکانی ئۆسکاردا]]'''، فیلمی [[جەنگێک دوای جەنگێکی تر]] شەش خەڵاتی ئۆسکار دەباتەوە، لەوانە [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلم|باشترین فیلم]] و [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین دەرھێنەر|باشترین دەرهێنەر]] بۆ [[پۆڵ تۆماس ئەندەرسن]]. * [[١١ی ئازار]] – '''[[ساڵح موسلیم]]'''، سیاسەتوانی کورد و ھاوسەرۆکی پێشووی [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پەیەدە]] لە نەخۆشخانەیەکی [[ھەولێر]] کۆچی دواییی کرد. * [[٢٨ی شوبات]] – ئیسڕائیل و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ھێرشیان کردە سەر ئێران، کە بووە ھۆی '''[[تیرۆرکردنی عەلی خامنەیی|کوشتنی]]''' [[عەلی خامنەیی]]، [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێبەری باڵای شۆڕشی ئیسلامی]] لەگەڵ چەندین بەرپرسی تری باڵای وڵاتەکە. * [[٢٣ی شوبات]] – '''[[ڕۆپ یێتە]]''' وەکوو یەکەمین سەرۆک وەزیرانی [[ھاوزایەندخوازی|ھاوزایەندخواز]] لە [[ھۆڵەندا]] ھەڵبژێردرا. * [[٣ی کانوونی دووەم]] – [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] '''[[ھێرشی ٢٠٢٦ی ئەمریکا بۆ سەر ڤێنیزوێلا|ھێرشی ئاسمانیی کردە]]''' سەر [[ڤێنیزوێلا]] و [[نیکۆلاس مادۆرۆ]]، سەرۆک کۆماری وڵاتەکەی دەستبەسەر کرد. <!--کۆتاییی ھەواڵەکان--> {{لە ھەواڵەکاندا/پێپەڕە |nocurrenteventslink = {{{nocurrenteventslink|}}} |currentevents = <!-- ڕووداوەکانی «بەردەوامە» لێرە دەبن. بەپێی کاتی ڕوودانیان لە تازەوە بۆ کۆن پێڕستیان بکە. سوود لە جیاکردنەوە بە * ببینە ئەگەر زۆر بوون. --> * <!-- ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٥ --> [[شەڕی غەززە]] * <!-- ١٥ی نیسانی ٢٠٢٣ --> [[ململانێی سوودان (٢٠٢٣–ئێستا)|ململانێی سوودان]] * <!-- ٩ی ئازاری ٢٠٢٢ --> [[ھێرشی ڕووسیا بۆ ئوکراینا]] <!--*--><!--ڕێکەوت--> <!--[[ڕووداو]]--> |recentdeaths = <!-- «دوایین مردنەکان» لێرە دەبن. * بەکاربھێنە بۆ شێوازی پێڕستکردن. ھەمیشە بە ھێڵێکی نوێ دەست پێ بکە و بە شکاندنی ھێڵێک کۆتاییی پێ بھێنە. لەنێوان ھەر ھەواڵێکی مردن ھێڵی بۆش بەجێ مەھێڵە. پێویستە ئەوپەڕی ٦ دوایین مردوو لێرە بن. ھەر ھەواڵێکی کۆنتر لە ٣٠ ڕۆژ لاببە. --> * <!-- ٢٨ی نیسان --> [[فارووق ڕەفیق]] * <!-- ١٧ی ئازار --> [[عەلی لاریجانی]] * <!-- ٢٨ی شوبات --> [[عەبدولڕەحیم مووسەوی]] * <!-- ٢٨ی شوبات --> [[محەممەد پاکپوور]] * <!-- ٢٨ی شوبات --> [[عەزیز نەسیرزادە]] * <!-- ٢٨ی شوبات --> [[عەلی شەمخانی]] }}<noinclude> {{active editnotice}} {{بەڵگەنامە}} </noinclude> [[پۆل:ویکیپیدیا لە ھەواڵەکاندا]] pcy1c1wcuo2zb44rk7xl926d7i919ya 1579194 1579033 2026-04-29T15:09:30Z Hivja 64112 1579194 wikitext text/x-wiki {{لە ھەواڵەکاندا/وێنە | وێنە = Artemis II Launch (NHQ202604010105).jpg <!--تێبینی: پەڕگەی نەپارێزراوی کۆمنز بەکار مەھێنە. پاراستنە تاڤگەیییەکەی ئێمە پەسەندی ناکەن. --> | پانی = 140px<!--بەگشتی 120 بۆ وێنە ستوونییەکان، 160 بۆ وێنە ئاسۆیییەکان و 140 بۆ وێنە چوارگۆشەیییەکان--> | شرۆڤە = ئارتێمیس ٢ لەکاتی فڕیندا | جێگری وێنە = ئارتێمیس ٢ لەکاتی فڕیندا | بەستەر = | لێوار = no | بەری شرۆڤە = ڕاست }} <!-- * بەکاربھێنە بۆ شێوازی پێڕستکردن. ھەمیشە بە ھێڵێکی نوێ دەست پێ بکە و بە شکاندنی ھێڵێک کۆتایی پێ بھێنە. لەنێوان ھەر ھەواڵێک ھێڵی بۆش بەجێ مەھێڵە. --> <!-- تکایە نوێترینی ھەواڵەکان لە خوارووی ئێرە دابنێ. نابێت زیاتر لە ٥ ھەواڵ دابنرێن و پێویستە ھەواڵە کۆنەکان ئەرشیڤ بکرێن. --> * [[١ی نیسان]] – [[ناسا]] ئەرکی [[فڕین لە نزیک (فڕینی بۆشایی)|فڕین لە نزیک]] مانگی '''[[ئارتێمیس ٢]]''' (لە وێنەکەدا) ڕەوانە دەکات، کە یەکەم ئەرکی مرۆڤھەڵگرە بۆ ئەو دیوی [[خولگەی نزیکی زەوی|خولگەی نزیکی زەوی]] لە دوای [[ئەپۆلۆ ١٧]] لە ساڵی ١٩٧٢ەوە. * [[١٥ی ئازار]] – لە '''[[٩٨ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتەکانی ئۆسکاردا]]'''، فیلمی [[جەنگێک دوای جەنگێکی تر]] شەش خەڵاتی ئۆسکار دەباتەوە، لەوانە [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلم|باشترین فیلم]] و [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین دەرھێنەر|باشترین دەرهێنەر]] بۆ [[پۆڵ تۆماس ئەندەرسن]]. * [[١١ی ئازار]] – '''[[ساڵح موسلیم]]'''، سیاسەتوانی کورد و ھاوسەرۆکی پێشووی [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پەیەدە]] لە نەخۆشخانەیەکی [[ھەولێر]] کۆچی دواییی کرد. * [[٢٨ی شوبات]] – ئیسڕائیل و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا ھێرشیان کردە سەر ئێران، کە بووە ھۆی '''[[تیرۆرکردنی عەلی خامنەیی|کوشتنی]]''' [[عەلی خامنەیی]]، [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێبەری باڵای شۆڕشی ئیسلامی]] لەگەڵ چەندین بەرپرسی تری باڵای وڵاتەکە. * [[٢٣ی شوبات]] – '''[[ڕۆپ یێتە]]''' وەکوو یەکەمین سەرۆک وەزیرانی [[ھاوزایەندخوازی|ھاوزایەندخواز]] لە [[ھۆڵەندا]] ھەڵبژێردرا. * [[٣ی کانوونی دووەم]] – [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] '''[[ھێرشی ٢٠٢٦ی ئەمریکا بۆ سەر ڤێنیزوێلا|ھێرشی ئاسمانیی کردە]]''' سەر [[ڤێنیزوێلا]] و [[نیکۆلاس مادۆرۆ]]، سەرۆک کۆماری وڵاتەکەی دەستبەسەر کرد. <!--کۆتاییی ھەواڵەکان--> {{لە ھەواڵەکاندا/پێپەڕە |nocurrenteventslink = {{{nocurrenteventslink|}}} |currentevents = <!-- ڕووداوەکانی «بەردەوامە» لێرە دەبن. بەپێی کاتی ڕوودانیان لە تازەوە بۆ کۆن پێڕستیان بکە. سوود لە جیاکردنەوە بە * ببینە ئەگەر زۆر بوون. --> * <!-- ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦ --> [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران]] * <!-- ١٥ی نیسانی ٢٠٢٣ --> [[ململانێی سوودان (٢٠٢٣–ئێستا)|ململانێی سوودان]] * <!-- ٩ی ئازاری ٢٠٢٢ --> [[ھێرشی ڕووسیا بۆ ئوکراینا]] <!--*--><!--ڕێکەوت--> <!--[[ڕووداو]]--> |recentdeaths = <!-- «دوایین مردنەکان» لێرە دەبن. * بەکاربھێنە بۆ شێوازی پێڕستکردن. ھەمیشە بە ھێڵێکی نوێ دەست پێ بکە و بە شکاندنی ھێڵێک کۆتاییی پێ بھێنە. لەنێوان ھەر ھەواڵێکی مردن ھێڵی بۆش بەجێ مەھێڵە. پێویستە ئەوپەڕی ٦ دوایین مردوو لێرە بن. ھەر ھەواڵێکی کۆنتر لە ٣٠ ڕۆژ لاببە. --> * <!-- ٢٨ی نیسان --> [[فارووق ڕەفیق]] * <!-- ١٧ی ئازار --> [[عەلی لاریجانی]] * <!-- ٢٨ی شوبات --> [[عەبدولڕەحیم مووسەوی]] * <!-- ٢٨ی شوبات --> [[محەممەد پاکپوور]] * <!-- ٢٨ی شوبات --> [[عەزیز نەسیرزادە]] * <!-- ٢٨ی شوبات --> [[عەلی شەمخانی]] }}<noinclude> {{active editnotice}} {{بەڵگەنامە}} </noinclude> [[پۆل:ویکیپیدیا لە ھەواڵەکاندا]] 3aucp9hd03r6xc5iekbnulm18s0liiv 0 2366 1579098 1563596 2026-04-29T12:16:05Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579098 wikitext text/x-wiki {{ئیسلام}} {{بیروبڕوای ئایینی | بیروبڕوا = ئیسلام | وێنە = [[پەڕگە:IslamSymbol ر.svg|120px]] | لێدوان = مانگ و ئەستێرە، یەکێک لە ھێماکانی ئیسلام | ئایین = ئیسلام | سەرکردە = [[محەممەد|محەممەدی کوڕی عەبدوڵڵا]] | مێژووی دەرکەوتن = سەرەتاکانی سەدەی حەوتەم | شوێنی دەرکەوتن = [[مەککە]]، حیجاز، ڕۆژاوای [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]] | لق لێ بۆوە = [[سوننی]]، [[شیعە]] | شوێنگە = باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا، [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]]، [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]، باکووری ئەفریقا، وڵاتەکانی بەلقان، و کەمایەتی لە ھەموو وڵاتەکانی جیھان. | چەندجارەیی = ٢ ملیار شوێنکەوتوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/muslim-population-by-country |سەردێڕ=Muslim Population By Country 2021 |وێبگە=World Population Review |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢١}}</ref><ref name="Pew2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی نیسانی ٢٠١٥|سەردێڕ=Religious Composition by Country, 2010–2050 |ناونیشان=https://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200615053333/https://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=[[Pew Research Center]]}}</ref> | دامەزرێنەر = [[محەممەد|محەممەدی کوڕی عەبدوڵڵا]] صلى الله عليه وسلم | زانستگەکان = - [[مزگەوتی حەرام]]، [[مەککە]]، [[عەرەبستانی سعوودی]] {{flagicon|عەرەبستانی سعوودی}}{{ھن}}- [[مزگەوتی پێغەمبەر]]، [[مەدینە]]، عەرەبستانی سعوودی {{flagicon|عەرەبستانی سعوودی}}{{ھن}}- [[مزگەوتی ئەقسا]]، [[ئورشەلیم]]، [[ئیسرائیل]] {{flagicon|ئیسرائیل}} | ھاوشێوەیی = [[حەنەفی]]، [[جوو]]، [[مەسیحی]]، سائیبی، [[سیخی]]، [[ئێزیدی]]، [[یارسان]]ی، [[بەھایی]]. | بڕواگەل= ئیسلام}} '''ئیسلام''' ئایینێکی [[یەکتاپەرستی|یەک خوا پەرستی]]یە، بەو کەسەی باوەڕی بە ئیسلام ھەبێت دەوترێت [[موسڵمان]]، ئیسلام بە ٢ ملیار و ھەشت ملیۆن شوێنکەوتوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World population 2022 {{!}} Population clock live|ناونیشان=https://countrymeters.info/en/World#religion|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=countrymeters.info}}</ref> دوای ئایینی [[مەسیحییەت]] بە دووەم گەورەترین ئایینی جیھان دادەنرێت،<ref name="Pew2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی نیسانی ٢٠١٥|سەردێڕ=Religious Composition by Country, 2010–2050 |ناونیشان=https://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200615053333/https://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/2010/number/all/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=[[Pew Research Center]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/muslim-population-by-country |سەردێڕ=Muslim Population By Country 2021 |وێبگە=World Population Review |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢١}}</ref> یان ٢٥٪ لە دانیشتووانی جیھان بە [[موسڵمان]] دانراون،<ref>"[https://www.lexico.com/en/definition/muslim Muslim] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160729005309/http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/muslim|date=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦}}." ''[[Oxford Dictionaries|Lexico]]''. UK: [[Oxford University Press]]. 2020.</ref><ref>https://timesprayer.com/muslim-population/</ref> مسوڵمانەکان زۆرینەی دانیشتووانی [[ئیسلام بەپێی وڵات|٤٧ وڵات]] پێک دێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Muslim Majority Countries 2021 |ناونیشان=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/muslim-majority-countries |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=worldpopulationreview.com}}</ref><ref>[[Pew Forum|The Pew Forum on Religion and Public Life]]. December 2012. "[https://assets.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/11/2014/01/global-religion-full.pdf The Global Religious Landscape: A Report on the Size and Distribution of the World's Major Religious Groups as of 2010]." DC: Pew Research Center. [https://www.pewforum.org/2012/12/18/global-religious-landscape-exec/ Article].</ref> موسڵمانان باوەڕیان بەوە ھەیە کە پێغەمبەرەکەیان [[محەممەد]] ﷺ دواین نێردراو و پێغەمبەری '''[[خوا لە ئیسلامدا|اللە]]''' ([[خودا|خوا]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=من ھو خاتم الأنبیاء والمرسلین سطور|ناونیشان=https://sotor.com/من_ھو_خاتم_الأنبیاء_والمرسلین|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=sotor.com|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://sotor.com/%D9%85%D9%86_%DA%BE%D9%88_%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%85_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%A1_%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%86 |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}</ref> ھەروەک باوەڕیان بە ڕۆژی دوایی و [[فریشتە لە ئیسلامدا|فریشتەکان]] ھەیە و [[قورئان]] بە پەیامی ڕەوانەکراوی خوا دەزانن بۆ سەر محەممەد ﷺ ، قورئان سەرچاوەی یەکەمی [[شەریعەتی ئیسلامی|شەریعەتی ئیسلامە]]، پاشان کردەوەکان و وتەکانی محەممەد ﷺ ([[موستەحەب|سوننەت]]) دێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ما ھی مصادر التشریع الإسلامی|ناونیشان=https://mawdoo3.com/ما_ھی_مصادر_التشریع_الإسلامی|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://mawdoo3.com/%D9%85%D8%A7_%DA%BE%DB%8C_%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%B9_%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠١٣|سەردێڕ=المصادر التی تؤخذ منھا شرائع الإسلام وأحکامھ|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/53614/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مصادر التشریع الإسلامی - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/112268/مصادر-التشریع-الاسلامی|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=islamqa.info|زمان=ar}}</ref> ھەروەک موسڵمانان باوەڕیان بە ھەموو نێردراو و پێغەمبەرەکانی پێش محەممەد ﷺ ھەیە وەک [[ئیبراھیم]] و [[یووسف]] و [[مووسا]] و [[عیسا]] .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الإیمان بالأنبیاء والرسل حقیقتە ومقتضیاتە - موقع مقالات إسلام ویب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/13386/الإیمان-بالأنبیاء-والرسل-حقیقتھ-ومقتضیاتھ|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=الإیمان بالأنبیاء والرسل من أصول الإیمان|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/97433/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الإیمان بالأنبیاء والرسل من أرکان الإیمان ولیس الإیمان بالرسل فقط - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/138141/الایمان-بالانبیاء-والرسل-من-ارکان-الایمان-ولیس-الایمان-بالرسل-فقط|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=islamqa.info|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=التحریر|سەردێڕ=الإیمان بالأنبیاء والرسل – بصائر|ناونیشان=https://basaer-online.com/2010/10/2010-10-28-11-50-03/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210523122414/https://basaer-online.com/2010/10/2010-10-28-11-50-03/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=المبحث الأول: معنی الإیمان بالرسل|ناونیشان=https://dorar.net/aqadia/1906|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181015214153/http://dorar.net/aqadia/1906|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زۆربەی موسڵمانانی ئەمڕۆ لەسەر مەزھەبی [[سوننە]] یان [[شیعە|شیعەن]] و ھەندێ کەمایەتی تر ھەیە کە لەسەر مەزھبی ترن، [[ئیندۆنیزیا]] گەورەترین وڵاتی ئیسلامییە لە ئێستادا ١٣٪ موسڵمانانی جیھان لە خۆ دەگرێت، و ئەوانەی تر دابەشدەبن لە جیھاندا بەم شێوەیە: ٢٥٪ لە [[باشووری ئاسیا]]، ٢٠٪ لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین|ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]، ٢٪ لە [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]]، ٤٪ لە وڵاتەکانی تری باشووری ئاسیا و ١٥٪ لە ئەفریقیا و ھەروەک چەند [[کۆمەڵگە]]یەکی ئیسلامی ھەیە لە [[چین]] و [[ڕووسیا]]دا بەڵام بە کەمایەتی دادەنرێن، لەبەر زۆریی ژمارەی دانیشتووانیان، ژمارەی موسڵمانان ئەمڕۆ دەگاتە ١٬٩ ملیارد کەس بەم شێوەیە ٢٤٫٩٪ی دانیشتووانی ٤٧ وڵات پێک دەھێنن؛ و ژمارەیەکی زۆر [[موسڵمان]] ھەیە لە وڵاتە پیشەسازییەکانی وەک [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] و [[کەنەدا]] و وڵاتەکانی ئەورووپای ڕۆژاوا، ئەمیش بەھۆی کۆچکردن بووە بۆ سەرچاوەی بژێوی، و ڕێژەی موسڵمانان لەم وڵاتانە بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد دەکات و ئەویش بەھۆی ئەوەی ھەندێ لە نەوەکانیان ھەڵدەستن بە ناسین و نزیکبوونەوە لەم ئایینە، ئەمەش وای کردووە ژمارەیەک لە شارەزایان وا دابنێن کە ئیسلام خێراترین بڵاوبوونەوەی ھەیە لە نێو ئایینەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=الغاردیان: الإسلام سیکون الدیانة الأولی فی العالم بحلول سنة 2060|ناونیشان=https://www.france24.com/ar/20180904-الإسلام-الدیانة-الأولی-العالم-نمو-دیموغرافیا-المسیحیة-الیھودیة|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=فرانس 24 / France 24|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ھل یموت الدین فی مختلف أنحاء العالم؟|ناونیشان=https://www.bbc.com/arabic/world-47484337|newspaper=BBC News عربی|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لماذا سیصبح الإسلام فی ریادة الادیان العالمیة؟|ناونیشان=https://annabaa.org/arabic/variety/24466|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=annabaa.org|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بالأرقام.. الدین الأسرع نموا.. ھذە تحولات نسب المسلمین وکافة الأدیان|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/news/cultureandart/2019/10/29/الدین-نسب-المسلمین-الأدیان|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/onair/tv/episodes/episode/new_roj_13032018|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دراسة أمریکیة: الإسلام الدین الوحید الأسرع نموا من نمو سکان العالم وسیصبح أکبر الأدیان عام 2070|ناونیشان=https://ar.qantara.de/content/دراسة-أمریکیة-الإسلام-الدین-الوحید-الأسرع-نموا-من-نمو-سکان-العالم-وسیصبح-أکبر-الأدیان-عام|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=Qantara.de موقع قنطرة للحوار مع العالم الإسلامی |زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=Why Muslims are the world’s fastest-growing religious group {{!}} Pew Research Center|ناونیشان=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190514123559/https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> == ئەرکانەکانی ئیسلام == {{سەرەکی|ئەڕکانەکانی ئیسلام|شایەتمان|نوێژ|ڕۆژوو|زەکات|حەج}} {{ئەڕکانەکانی ئیسلام}} '''ئەرکانەکانی ئیسلام''' پێنجن، وەک لە فەرموودەیەکی پێغەمبەر محەممەد ھاتووە کە [[بوخاری]] و [[موسلیم کوڕی حەجاج|موسلیم]] ڕیوایەتیان کردووە: پێغەمبەری ئیسلام گوتویوتی: ئیسلام لەسەر پێنج بنەما دامەزراوە: شایەتمان، نوێژکردن، دانی زەکات، [[ڕۆژووی ڕەمەزان]] و حەج.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حدیث بُنی الإسلام علی خمس - موقع مقالات إسلام ویب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/article/59048/حدیث-بُنی-الإسلام-علی-خمس|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=(بنی الإسلام علی خمس) - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/articles/36/بنی-الاسلام-علی-خمس|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=islamqa.info|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=تخریج حدیث: بنی الإسلام علی خمس|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/92152/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شرح حدیث (بنی الإسلام علی خمس)|ناونیشان=http://www.saaid.net/Doat/binbulihed/11.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.saaid.net}}</ref> # شایەتمان: شایەتمان (أشھد ان لا الە الا اللە وأشھد ان محمد ڕسول اللە) واتە شایەتی دەدەم ھیچ پەرستراوێکی بە حەق نییە بێجگە لە (اللە) و شایەتی دەدەم کە محەممەد پێغەمبەری خوایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الإسلام|یەکەم=ھذە المقالة جزء من سلسلة: الإسلام العقائد فی الإسلام توحید اللە الإیمان بالملائکة الإیمان بالکتب السماویة الإیمان بالرسل والأنبیاء الإیمان بالیوم الآخر الإیمان بالقضاء والقدر أرکان الإسلام شھادة أن لا إلە إلا اللە وأن محمد ڕسول اللە إقامة الصلاة إیتاء الزکاة صوم رمضان الحج مصادر التشریع الإسلامی القرآن الکریم السنة النبویة • أحادیث أھل البیت إجماع أقوال العلماء • القیاس الإجتھاد شخصیات محوریة محمد ڕسول اللە الانبیاء • أھل البیت الصحابة • الخلفاء الراشدون الأئمة • أمھات المؤمنین الفرق أھل السنة والجماعة الشیعة الاثنا عشریة • الشیعة الإسماعیلیة الإباضیة • فرق اخری التاریخ والجغرافیا مدن مقدسة مکة المکرمة المدینة المنورة • القدس الشریف مواقع مقدسة المسجد الحرام المسجد النبوی • المسجد الأقصی الخلافة الإسلامیة الخلافة الراشدة الخلافة الأمویة • الخلافة العباسیة الخلافة القرطبیَّة • الخلافة الموحدیَّة الخلافة الفاطمیة • الخلافة العثمانیة الفتوحات الإسلامیة مکة • الشام • العراق • فارس مصر • الأندلس • الغال القسطنطینیة • جنوب إیطالیا • الھند أعیاد ومُناسبات الأعیاد فی الإسلام عید الفطر • عید الأضحی مناسبات إسلامیة ذکری المولد النبوی • ذکری عاشوراء احتفال رأس السنة الھجریَّة إحیاء لیلة القدر إحیاء لیلة النصف من شعبان ذکری الإسراء والمعراج الإسلام فی العالم الإسلام فی أوروبا الإسلام فی أفریقیا الإسلام فی آسیا الإسلام فی الأمریکتین الإسلام فی أوقیانوسیا انظر أیضًا الثقافة الإسلامیة الإسلام والأدیان الاخری العالم الإسلامی بوابة|سەردێڕ=الشھادتان|ناونیشان=https://www.marefa.org/الشھادتان|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=المعرفة|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.marefa.org/%D8%A7%D9%84%D8%B4%DA%BE%D8%A7%D8%AF%D8%AA%D8%A7%D9%86 |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}</ref> # نوێژ: یەکێکە لە پەرستنەکانی کە موسڵمانان پێی ھەڵدەستن ڕۆژانە، [[نوێژ]] فەرزکراوە لەسەر موسڵمانان لە ڕۆژێکدا پێنج جار (بەیانی، نیوەڕۆ، عەسر، ئێوارە، خەوتنان)، و دەبێت موسڵمانان ڕوو بکەنە کەعبە لە [[مەککە]] لە کاتی نوێژدا.<ref name="حکم الصلاة وأھمیتھا">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حکم الصلاة وأھمیتھا|ناونیشان=https://binbaz.org.sa/categories/fiqhi/23|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=binbaz.org.sa|زمان=ar}}</ref> جگە لە نوێژە فەرزکراوەکان چەند نوێژێکی تر ھەیە وەک [[نوێژی جێژن (ئیسلام)|نوێژی جەژن]] و [[نوێژی مردوو]] و [[نوێژەبارانە]] و ھتد.. لە زۆربەی وڵاتە ئیسلامییەکاندا بانگ دەدرێت لە کاتی نوێژدا و ھەروەھا نوێژ بە زمانی عەرەبی بە جێ دەھێنریت. # زەکاتدان: بەخشینێکە لە ماڵی موسڵمانە داراکان بۆ نەدار و ھەژارەکان، ئەمەش فەرزە لەسەر ھەموو ئەو موسڵمانانەی لە توانایان ھەیە، ھەروەک زەکات جیاوازە لەو خێرەی کە موسڵمانان خۆبەخشانە خۆیان دەیکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فریضة الزکاة فی الإسلام|ناونیشان=https://ar.islamway.net/article/60367|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=ar.islamway.net|زمان=ar}}</ref> # ڕۆژوو گرتن: لە مانگی [[ڕەمەزان]]دا موسڵمانان ھیچ خواردن و خواردنەوەیک ناخۆن و ناخۆنەوە لە بەرەبەیانەوە تا خۆراوابوون، ھەروەک پێویستە لە ھەڵەی تر دوور بکەونەوە، و زۆر پەرستن بە ئەنجام بگەیەنن. ڕۆژوو لەسەر کەسانی نەخۆش و گەشتیار نییە و دەتوانن لە کاتێکی تر لە ساڵەکەدا بیگرنەوە، پێش ھاتنی ڕەمەزانێکی نوێ، یان بە بەخشینی ماڵ بە نەداران بۆ ئەوانەی کە نەتوانن بەڕۆژوو بن وەک کەسانی بەتەمەن. ڕۆژوو لای موسڵمانان کارێکی گران نییە، بەڵکو مەبەستێکی ڕۆحی و تەندروستی ھەیە، کە سودێکی تەندروستی زۆری ھەیە ھەروەک وا دەکات کە موسڵمانان یارمەتی ھەژاران بدەن بەھۆی ھەستکردن بە برسێتی، و ھەروەھا دەبێتە ھۆی نزیکبوونەوەی زیاتر لە خوا بە ھەموو مانا باوەڕی و ڕۆحییەکان.<ref name="حکم الصلاة وأھمیتھا"/> # حەج: بریتییە لە سەردانی [[کەعبە]] «ماڵی خوا» لە [[مەککە]] لە مانگی زیلحەجە. ئەمەش فەرزە لەسەر ھەر موسڵمانێک کە لە توانایدا ھەبێت ئەرکانەکانی حەج بە جێ بھێنێت بە لایەنی کەمەوە جارێک لە ژیانیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تعریف الحج|ناونیشان=https://mawdoo3.com/تعریف_الحج|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://mawdoo3.com/%D8%AA%D8%B9%D8%B1%DB%8C%D9%81_%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%AC |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}</ref> == بیروباوەڕ == {{سەرەکی|بیروباوەڕی ئیسلامی|پایەکانی باوەڕ}} بەپێی [[قورئان]]، موسڵمانان باوەڕیان بە خودا و فریشتەکانی و کتێبەکانی و پێغەمبەرەکانی و ڕۆژی دوایی ھەیە. موسڵمانانی سوننە قەزا و قەدەریشی بۆ زیاد دەکەن بە گەڕانەوە بۆ وتەیەکی پێغەمبەر [[محەممەد]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أرکان الإسلام وأرکان الإیمان - إسلام ویب - مرکز الفتوی|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/47159/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> موسڵمانان باوەڕیان بەوە ھەیە کە بێجگە لە [[خوا لە ئیسلامدا|اللە]] ھیچ خودایەکی تر نییە و خودا [[گەردوون]] و ھەرچییەکی تێدایە دروست کردووە، قورئانی بۆ محەممەد ناردووە لە ڕێگەی جوبرەیل، کە ئەمەش دوایین پەیامە لەو پەیامانەی کە خودا ناردوونی بۆ پێغەمبەرەکانی، و پێغەمبەرەکان ئەو پیاوانەن کە خودا ھەڵی بژاردوون تا پێغەمبەر بن. === خودا (ﷲ) === {{سەرەکی|خوا لە ئیسلامدا}} [[پەڕگە:Allah calligraphy in green background.png|چەپ|بێچوارچێوە]] بنەمای ئیسلام دادەنرێت بە باوەڕ بوون بە خودای تاک، کە نەمرە و غافڵ نابێت و دادپەروەرە و ستەم لە کەس ناکات،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ما معنی الإیمان باللە؟ - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/34630/ما-معنی-الایمان-باللھ|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=islamqa.info|زمان=ar}}</ref> ھیچ ھاوەڵێکی نییە، لە کەس نەبووە و کەسی لێ نەبووە، بەخشندە و میھرەبانە، لە گوناھ خۆش دەبێت و گەڕانەوە وەردەگرێت و جیاوازی ناکات لە نێوان خەڵکدا تەنھا بە کردەوەی چاک نەبێت. دروستکەری گەردوونە و باڵادەستە بەسەر ھەموو شتێکیدا، و لە بیروباوەڕی ئیسلامیدا ھیچ شتێک ھاوشێوەی خودا نییە و جیاوازە لە ھەموو دروستکراوانی و دوورە لە پێشبینی بەشەر،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=الإیمان باللە وآثارھ|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/136804/الإیمان-باللھ-وآثارھ/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref> موسڵمانان باوەڕیان بە بوونی ھەیە و دەیپەرستن بێ ئەوەی بیبینن، خودا نەوەد و نۆ ناوی ھەیە کە ناسراون بە [[ناوەکانی خودا لە ئیسلامدا|ناوە جوانەکانی خودا]] کە ئەم ناوانە ستایش و پێداھەڵدان و پیرۆزکردنن کە لە قورئاندا یان لەسەر زمانی یەکێک لە پێغەمبەرەکان ھاتوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الصلابی|یەکەم=د علی|سەردێڕ=10 أمور یقوی بھا الإیمان باللە تعالی|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/blogs/2018/5/20/10-أمور-یقوی-بھا-الإیمان-باللھ-تعالی|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ما معنی الإیمان باللھ|ناونیشان=https://mawdoo3.com/ما_معنی_الإیمان_باللھ|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://mawdoo3.com/%D9%85%D8%A7_%D9%85%D8%B9%D9%86%DB%8C_%D8%A7%D9%84%D8%A5%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%84%DA%BE |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ص6 - دروس للشیخ عبد العزیز بن باز - الإیمان باللە - المکتبة الشاملة الحدیثة|ناونیشان=https://al-maktaba.org/book/7680/70|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=al-maktaba.org}}</ref> === فریشتە === {{سەرەکی|فریشتە لە ئیسلامدا}} باوەڕ بە فریشتەکان دادەنرێت بە یەکێک لە بنەماکانی ئیسلام.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الإیمان بالملائکة {{!}} الموقع الرسمی لمعالی الشیخ عبد الکریم بن عبد اللە الخضیر - حفظە اللە تعالی -|ناونیشان=https://shkhudheir.com/lecture/1569280081|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=shkhudheir.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220225190043/https://shkhudheir.com/lecture/1569280081|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=بحث عن الإیمان بالملائکة والرسل|ناونیشان=https://mqaall.com/theme-faith-angels-messengers/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=مقال|زمان=ar}}</ref> بەپێی قورئان فریشتە ویستێکی سەربەخۆیان نییە، بەڵکوو دروستکراون بۆ گوێڕایەڵی خودا و بەجێھێنانی فەرمانەکانی. ناخۆن و ناخۆنەوە بەڵکوو بەندەی ڕێزلێنراون و لە فەرمانی خودا دەرناچن و سەرپێچی ناکەن. ئەرکی فریشتەکان گەیاندنی نیگای خودا دەگرێتەوە لەگەڵ ھەڵگرتنی [[عەرش]]، پیرۆزکردنی خودا، تۆمارکردنی کردەوەی کەسەکان لە چاکە و خراپە، کێشانی ڕۆح کاتی مردن و ھتد. موسڵمانان لەو باوەڕەدان کە فریشتە لە نوور دروست کراوە، ھەر وەک [[جنۆکە]] لە [[ئاگر]] دروست کراوە و [[ئادەم]] لە قوڕ دروست کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=1 - تعریف الملائکة وحقیقتھم ومادة خلقھم|ناونیشان=https://alsallabi.com/article/1608|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=alsallabi.com|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220225190057/https://alsallabi.com/article/1608|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=الإیمان بالملائکة|ناونیشان=http://www.alukah.net/sharia/0/66304/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.alukah.net|زمان=ar}}</ref> === قورئان === {{سەرەکی|قورئان}} [[پەڕگە:Mamluk era Quran, circa 1380, open to sura 16.jpg|وێنۆک|349x349پیکسڵ|قورئانێکی سەردەمی [[مەمالیکەکان]] نزیکەی ساڵی ١٣٨٠، [[سووڕەتی نەحل|سوورەتی ئەل-نەحل]]]] موسڵمانان قورئان دادەنێن بە وتەی خودا، و ئایەتەکانی نێرراون بە [[زمانی عەرەبی]]ی ڕوون بۆ پێغەمبەر [[محەممەد]] لە ڕێگەی جوبرەئیل،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ما ھو القرآن الکریم سطور|ناونیشان=https://sotor.com/ما-ھو-القرآن-الکریم/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=sotor.com|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://sotor.com/%D9%85%D8%A7-%DA%BE%D9%88-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A2%D9%86-%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D9%85/ |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}</ref> لە کاتی ناردنییەوە دەوروبەری ساڵی٦١٠ تا کۆچی دوایی کە دەکاتە ٦٣٢، قورئان کۆکرایەوە لە یەک کتێبدا لە سەردەمی خەلیفە [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکردا]]، و پاشان چەندین نوسخەی لێ گیرایەوە و دابەش کرا لە سەردەمی خەلیفە [[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمانی کوڕی عەفان]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=جمع القرآن، نقد الوثائق وعرض الحقائق|ناونیشان=http://iicss.iq/?id=180|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=المرکز الاسلامی للدراسات الاستراتیجیة}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=جمع القرآن الکریم فی عھد الخلفاء الراشدین - الجزء: 1 صفحة: 5|ناونیشان=https://quranpedia.net/ar/book/816/1/5|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=quranpedia.net|زمان=en}}</ref> موسڵمانان لەو باوەڕەدان کە قورئان ھیچ گۆڕانکارییەکی تێدا ناکرێت و خوا دەیپارێزێت، و ھەموو موسڵمانان بە جیاوازی مەزھەب و تایفەوە یەک نوسخەی قورئان کۆیان دەکاتەوە تا ئێستا. [[قورئان]] دابەش دەبێت بۆ ١١٤ [[سوورەت]]، و ٦٢٣٦ [[ئایەت]] لە خۆ دەگرێت، و دادەنرێت بە سەرچاوەی سەرەکی بۆ بنەماکانی ئیسلام و موسڵمانان چۆن باوەڕیان بە قورئان ھەیە بە ھەمان شێوە باوەڕیان بە کتێبەکانی پێشتر ھەیە کە دابەزێنراون لەلایەن خوداوە بۆ سەر ھەندێک لە پێغەمبەران، وەک [[تەورات]] کە نێرراوە بۆ مووسا، و [[زەبوور]] نێرراوە بۆ داوود، سوحفی ئیبراھیم، و [[ئینجیل]] کە ڕەوانە کراوە بۆ عیسای کوڕی مریەم. باوەڕبوون بەم کتێبە (قورئان) مەرجی باوەڕە لای موسڵمانان و ئەوەی نکوڵی شتێکی قورئان بکات بە بێ باوەڕ دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الصلابی|یەکەم=د علی|سەردێڕ=أھمیة الکتب السماویة وجوب الإیمان بھا|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/blogs/2019/8/11/أھمیة-الکتب-السماویة-ووجوب-الإیمان|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الباب الأول: الإیمان بالکتب تعریفە وأھمیتە وحکمە وحقیقتە وثمرتە - الموسوعة العقدیة - الدرر السنیة|ناونیشان=https://dorar.net/aqadia/1749/الباب-الأول%3A-الإیمان-بالکتب-تعریفھ-وأھمیتھ-وحکمھ-وحقیقتھ-وثمرتھ|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220123024450/https://www.dorar.net/aqadia/1749/الباب-الأول:-الإیمان-بالکتب-تعریفھ-وأھمیتھ-وحکمھ-وحقیقتھ-وثمرتھ|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الایمان بالقران الکریم من الایمان – المحیط|ناونیشان=https://www.almuheet.net/post/234303|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.almuheet.net|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220225190047/https://www.almuheet.net/post/234303|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === پێغەمبەرەکان === {{سەرەکی|پێغەمبەران لە ئیسلامدا}} پێغەمبەرەکان لە ئیسلامدا ناسراون بەو کەسانەی کە خودا ھەڵی بژاردوون تا پەیامەکەی بگەیێنن، کە ئەوان تەنھا بەشەر بوون بەڵام خودا توانای دروستکردنی موعجیزەی پێ داون تا پێغەمبەرایەتییان بسەلمێنێت، موسڵمانان لەو باوەڕەدان کە ھەموو پێغەمبەرەکان بانگەوازیان بۆ ئایینی ئیسلام کردووە بەڵام بە پەیامی جیاواز، یان بانگەوازیان کردووە بۆ ئەو بنەمایانەی ئیسلام بانگەوازی بۆ دەکات بەڵام بەپێی ھەلومەرجی سەردەمەکانیان و ئاستی نەتەوەکانیان، و کۆتایی ئەو پەیامانە پەیامی محەممەدی کوڕی عەبدوڵڵا بووە، کە موسلمانان بە دوایین پەیام و دوایین پێغەمبەری دادەنێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فصل: معنی الإیمان بالرسل:{{!}}نداء الإیمان|ناونیشان=http://www.al-eman.com/الکتب/موسوعة%20الفقھ%20الإسلامی/معنی%20الإیمان%20بالرسل%3A/i582%26d916195%26c%26p1|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.al-eman.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220225190042/http://www.al-eman.com/الکتب/موسوعة%20الفقھ%20الإسلامی/معنی%20الإیمان%20بالرسل%3A/i582%26d916195%26c%26p1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الإیمان بالرسل - ڕکن المسلم|ناونیشان=https://roknalmoslem.com//a/الإیمان-بالرسل|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=roknalmoslem.com|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://roknalmoslem.com//a/%D8%A7%D9%84%D8%A5%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B3%D9%84 |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}</ref> و [[محەممەد]] پێغەمبەری ئیسلامە، کە موسڵمانان وەک دامەزرێنەری ئایین سەیری ناکەن، بەڵکوو وەک نوێکەرەوەیەکی ئیسلامی بنەڕەتی و بیروباوەڕی یەکتاپەرستی کە خودا ناردوویەتی بۆ پێغەمبەرەکانی پێشتر وەک ئادەم و [[ئیبراھیم]] و [[مووسا]] و [[عیسا]] و ئەوانی تر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الإیمان بالرسل -علیھم السلام- - ملتقی الخطباء|ناونیشان=https://khutabaa.com/index.php/ar/article/الإیمان-بالرسل-علیھم-السلام|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=khutabaa.com}}{{بەستەری مردوو|url=https://khutabaa.com/index.php/ar/article/%D8%A7%D9%84%D8%A5%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%B3%D9%84-%D8%B9%D9%84%DB%8C%DA%BE%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85 |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}</ref> لە ئیسلامدا سەیری محەممەد دەکرێت وەک دوایین و گەورەترین پێغەمبەر. لە ماوەی ٢٣ ساڵی کۆتایی ژیانیدا، یان لە سەرەتای تەمەنی چل ساڵییەوە محەممەد نیگای خودای پێ گەیشت لە ڕیگەی فریشتە ([[جبرەییل|جوبرەیل]]). موسڵمانان ھەر وەک ئەوەی باوەڕیان بە محەممەد ھەیە باوەڕیان بە ھەموو پێغەمبەرەکانی تریش ھەیە، وەک ئادەم و [[نووح]] و ئیبراھیم و مووسا و عیسا و ھتد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=المبحث الأول: معنی الإیمان بالرسل|ناونیشان=https://dorar.net/aqadia/1906|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=dorar.net|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181015214153/http://dorar.net/aqadia/1906|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الإیمان بالرسل {{!}} دلیل المسلم المیسر|ناونیشان=https://imuslimguide.com/ar/faith/13|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=imuslimguide.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220225190053/https://imuslimguide.com/ar/faith/13|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ڕۆژی دوایی === {{سەرەکی|ڕۆژی دوایی لە ئیسلامدا}} ڕۆژی دوایی، یان ڕۆژی قیامەت، یان ڕۆژی دین یان زۆر ناوی تر کە لە قورئاندا ھاتووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=التفسیر المیسر {{!}} التفسیر التفاعلی|ناونیشان=https://read.tafsir.one/almuyassar|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=read.tafsir.one}}</ref> کە ڕۆژی لێپرسینەوەیە بەپێی بیروباوەڕی ئیسلامی، کۆتایی جیھان و تەواو بوونی ژیانی دونیای تێدایە و ھەموو خەڵک کۆ دەکرێنەوە بۆ لێپرسینەوە لەلایەن خوداوە پاشان شوێنیان [[بەھەشت]] یان [[جەھەنەم]] دەبێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الإیمان بالیوم الآخر {{!}} دلیل المسلم الجدید|ناونیشان=https://www.newmuslimguide.com/ar/your-faith/354|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.newmuslimguide.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220225190056/https://www.newmuslimguide.com/ar/your-faith/354|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> چاکەکاران دەچنە بەھەشتەوە کە جێگەیەکی خۆشە و بەھرەوەر دەبن لە ھەموو خۆشییەک، و ئەوەی کردەوەی خراپ بووە لە ژیانی دونیادا لە دۆزەخدا سزا دەدرێت، لە قورئاندا ھاتووە کە بە تەنھا خودا کاتی تەواو بوونی دونیا دەزانێت، و ھیچ کام لە دروستکراوەکانی نایزانن، و نیشانەکانی ڕۆژی کۆتایی لای موسڵمانانی سوننە دەبێت بە دوو بەشەوە کە نیشانە بچووکەکان و نیشانە گەورەکانن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ھل تھون وتعظم أھوال القیامة بدرجة الإیمان والصلاح|ناونیشان=https://binbaz.org.sa/fatwas/28503/ھل-تھون-وتعظم-اھوال-القیامة-بدرجة-الایمان-والصلاح|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=binbaz.org.sa|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210524170418/https://binbaz.org.sa/fatwas/28503/ھل-تھون-وتعظم-اھوال-القیامة-بدرجة-الایمان-والصلاح|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الإیمان باللە والیوم الآخر روابط ومعانی|ناونیشان=https://www.albayan.co.uk/article2.aspx?id=4698|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.albayan.co.uk}}</ref> === قەزا و قەدەر === {{سەرەکی|قەزا و قەدەر}} موسڵمانانی سوننە لەو باوەڕەدان کە ھەموو شتێک نووسراوە پێش دروستبوونی مرۆڤ و ئەمەش خودا بە تەنھا دەیزانێت، ئەمە وەکوو زاراوە ھەموو کردار و ھەڵسوکەوتێک دەگرێتەوە کە مرۆڤ دەسەڵاتی نەبێت بە سەریدا وەک [[تۆرنادۆ|گەردەلوول]] و [[بوومەلەرزە]] و ڕووداوە ھاوشێوەکانیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الإیمان بالقدر - الموقع الرسمی لفضیلة الشیخ عبد الرحمن بن ناصر البراک|ناونیشان=https://sh-albarrak.com/article/5117|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=sh-albarrak.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بحث عن الایمان بالقدر شامل مع المراجع - موسوعة|ناونیشان=https://www.mosoah.com/people-and-society/religion-and-spirituality/%D8%A8%D8%AD%D8%AB-%D8%B9%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250513103103/https://www.mosoah.com/people-and-society/religion-and-spirituality/%D8%A8%D8%AD%D8%AB-%D8%B9%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%AF%D8%B1/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الإیمان بالقضاء والقدر {{!}} شبکة بینونة للعلوم الشرعیة|ناونیشان=https://www.baynoona.net/ar/article/487|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.baynoona.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220225190055/https://www.baynoona.net/ar/article/487|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == مێژووی ئیسلامی == [[پەڕگە:Age of Caliphs.png|وێنۆک|380px|فەتحە ئیسلامییەکان لە سەردەمی پێغەمبەرایەتییەوە تا سەردەمی ئەمەوییەکان]] {{سەرەکی|مێژووی ئیسلام}} مێژووی ئیسلامی دابەش دەبێت بۆ چەند سەردەمێک بەپێی ئەو خەلافەتە جیاوازانەی کە ڕابوردوون بەسەر دەوڵەتی ئیسلامی و ئەو خێزانانەی حوکمیان کردووە، و مێژووی ئیسلامی دەست پێدەکات لە سەردەمی پێغەمبەر [[محەممەد]]، و ئەو قۆناغە ناو دەبرێت بە سەردەمی پێغەمبەرایەتی، کە تێیدا بانگەوازی ئیسلامی دەستی پێکرد لە نێو [[عەرەب]]دا، وردە وردە ئایینەکە بڵاوبوویەوە تا زۆربەی دانیشتووانی نیمچە دوورگەی عەرەبی باوەڕیان پێ ھێنا، و لەدوای کۆچی دواییی پێغەمبەر محەممەد چوار لە ھاوەڵە گەورەکانی کارووباری موسڵمانانیان گرتە دەست، کە ئەوانیش [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکری]] سدیق و [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتاب]] و [[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمانی کوڕی عەفان]] و [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبوتالیب]] بوون و ناسراون بە [[خەلافەتی ڕاشدین|خەلیفەکانی ڕاشدین]] یان جێنشینەکانی ڕاشدین، کە لەسەردەمی {{قت|ئەماندا}} فراوانبوونی ئیسلامی گەیشتە دەرەوەی [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]]، لە دوای سەردەمی خەلافەتی ڕاشدین [[دەوڵەتی ئەمەوی|سەردەمی ئەمەوی]] دێت، کە بەنی ئومەیە جێ نشینیان گرتە دەست و فراوانبوونی ئیسلامی بەردەوام بوو تێیدا تا گەیشتە [[نیمچەدوورگەی ئیبیریا]]، لە کۆتایی ئەم سەردەمەدا نەوەکانی عەباسی کوڕی عەبدول موتەلیب کە مامی پێغەمبەر محەممەد بوو دەسەڵاتیان گرتە دەست و ئەمەوییەکانیان ڕووخاند و ئەم ماوەیەش بە [[خەلافەتی عەباسی|سەردەمی عەبباسی]] ناسراوە، کە شارستانیی ئیسلامی پێشکەوتن و گەشەسەندنی بە خۆیەوە بینی، [[زانست]] و [[وێژە|ئەدەب]] پێشکەوت لەبەرئەوە ئەم سەردەم ناسراوە بە [[سەردەمی زێڕینی ئیسلام]]، لە کۆتایییەکانیدا ئەم دەوڵەتە بەرەو لاوازی ڕۆیشت و گەڕانەوە دواوەی بە خۆیەوە بینی لە بەر چەند ھۆکارێکی جیاواز، و زۆر لە دەسەڵاتدارەکانی ھەرێمی جیاوازیان بۆ خۆیان جیا کردەوە، لە دوای ئەوە ھیچ دەوڵەتێکی بەھێز نەبوو کە ئیسلام یەکبخات، وەک سەرەتاکانی سەردەمی عەباسی تا دەرکەوتنی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] لەسەر دەستی [[سوڵتان عوسمانی یەکەم]]، کە جێ نشینەکانی زۆر وڵاتیان فەتح کرد کە پێشتر موسڵمانان نەیانتوانی بوو فەتحیان بکەن، وەک وڵاتەکانی [[بالکان|بەلقان]]، و ئیسلامیان تێدا بڵاوکردنەوە و لە سەردەمی حەوتەم سوڵتانیاندا کە محەممەدی دووەمە ناسراو بە [[محەممەدی دووەم|سوڵتان محەممەد فاتیح]] فەتحی [[قوستەنتینە|قوستەنتینییە]] کرا، دواتر لە ساڵی ١٥١٦. نەوەی [[سوڵتان]] محەممەدی دووەم کە [[سەلیمی یەکەم]] بوو فەتحی وڵاتەکانی [[شام]] و [[میسر]]ی کرد و [[مەمالیکەکان]]یان ڕووخاند و دوایین خەلیفەی عەباسیان دابەزاند لە دەسەڵات، بەم شێوەیە نەوەکانی عوسمان بوونە جێنشینی موسڵمانان بۆ ماوەی ٤٠٨ ساڵ، و ئەم سەردەمە ناسراوە بە سەردەمی عوسمانی، و لە دوای ڕووخانی دەوڵەتی عوسمانی چەند دەوڵەتێکی سەربەخۆ دامەزران بێ ئەوەی قەوارەیەکی یەکگرتوو، یەکیان بخات بە کردار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=العصور الإسلامیة بالترتیب سطور|ناونیشان=https://sotor.com/العصور_الإسلامیة_بالترتیب|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=sotor.com|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://sotor.com/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B5%D9%88%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%A9_%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B1%D8%AA%DB%8C%D8%A8 |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}</ref> === سەردەمی پێغەمبەرایەتی (٦١٠–٦٣٢) === {{سەرەکی|سەردەمی پێغەمبەرایەتی}} [[پەڕگە:ArabianpeninsulaAL.PNG|وێنۆک|330px|left|پێغەمبەر وەفاتی کرد ساڵی ٦٣٢. کاتێک ھەموو نیمچە دوورگەی عەرەبی ڕێکخست لەژێر ئاڵای ئیسلام]] ئایینی ئیسلام لەسەر دەستی محەممەدی کوڕی عەبدولڵای کوڕی عەبدول موتەلیب یەکەمجار بانگەوازی بۆ کرا، لە بەنی ھاشم کە یەکێک بوو لە لقەکانی ھۆزی قوڕەیشی عەرەبی ڕەسەن، خوای پەرستووە لەسەر ڕێبازی [[ئیبراھیم]] و پەرستنی بتەکانی ڕەتکردووەتەوە و چووەتە {{قت|[[ئەشکەوتی حیڕا|ئەشکەوتی حەڕا]]}} لە [[چیای نوور|شاخی سەور]]، لە دووری چوار کیلۆمەتر لە [[مەککە]]وە و ئاو و پێویستی لەگەڵ خۆی بردووە و مانگی [[ڕەمەزان (مانگ)|ڕەمەزان]] تێیدا ماوەتەوە، و کاتی بەسەر بردووە تێیدا بە بیرکردنەوە و تێڕامان، و موسڵمانان لەو باوەڕەدان کە نیگا بۆ یەکەم جار دابەزیوەتە سەر محەممەد لەو ئەشکەوتەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=(5) نزول الوحی - السیرة النبویة|ناونیشان=https://ar.islamway.net/article/79170|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=ar.islamway.net|زمان=ar}}</ref> و دابەزاندنی نیگا (وەحی) بۆ ماوەی ٢٣ ساڵ بەردەوام بوو تا کۆچی دوایی کرد، سەرەتا محەممەد پەیامەکەی گەیاند بە خێزانەکەی بە نھێنی، ئەوانەی کە پێش کەوتن بۆ چوونە ناو ئیسلام خێزانەکەی [[خەدیجە کچی خووەیلید|خەدیجەی کچی خوەیلید]]، و [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبوتالیبی]] ئامۆزای، و [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکری]] ھاوڕێی نزیکی بوون، بەم شێوەیە محەممەد بانگەوازی کرد بۆ وازھێنان لە [[بتپەرستی]] و بانگی کردن بۆ پەرستنی [[خوا لە ئیسلامدا|خوای تاک و تەنھا]] و باوەڕھێنان بە ڕۆژی دوایی، و ڕووبەڕووی گاڵتەپێکردن بووەوە لەلایەن ھۆزی [[قوڕەیش]] و شوێنکەوتووانی ئازار دەدران، تا پێغەمبەر محەممەد ھەواڵی پێدان کە خوا ڕێگەی پێداون کۆچبکەن بۆ [[ئیتیۆپیا|حەبەشە]]، نزیکەی ٨٠ موسڵمان کۆچیان کرد بۆ حەبەشە و [[نەجاشی (نازناو)|نەجاشی]] حەبەشە [[نەجاشی|ئەسحەمەی کوڕی ئەبحەر]] ڕۆحی موسڵمانانی پاراست و سەربەستی کردن لە مانەوە لە وڵاتەکەیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ملخص عصر النبوة|ناونیشان=https://sm9-1.yoo7.com/t418-topic|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=sm9-1.yoo7.com|زمان=ar}}</ref> ئەوەی زیاتر ھەڵوێستی پێغەمبەر محەممەد و شوێنکەوتووەکانی قورس کرد کۆچی دوایی ئەبووتالیبی مامی و خەدیجەی خێزانی بوو، بە لەدەستدانی ئەم دوو یارمەتیدەرە بەھێزە، قوڕەیش توندتربوون لە ئازاردانی شوێنکەوتووانی پێغەمبەر محەممەد، لەم کاتەدا پێغەمبەر فەرمانی کرد بە موسڵمانان کە کۆچ بکەن لە [[مەککە]]وە بۆ [[مەدینە]] بە نھێنی، لەکاتێکدا ٧٠ پیاویان موسڵمان بوو بوون، لە سەردانێکیاندا بۆ مەککە، و بەم شێوەیە ژمارەی موسڵمانان لە زیاد بووندا بوو، تا دەیانتوانی ڕووبەڕووی دانیشتووانی مەککە ببنەوە لە مەیدانەکانی [[شەڕ]]دا، لە غەزای بەدردا لە ساڵی ٦٢٤ سوپای موسڵمانان سەرکەوت و نزیکەی حەفتا کەس لە مەککە کوژران و لە نێوانیاندا [[ئەبوو جەھل]]ی گەورەی قوڕەیش بوو، لە کاتێکا موسڵمانان نزیکەی ١٤ قوربانیان ھەبوو، ئەم تێکشکانە وای لە خەڵکی مەککە کرد خۆیان کۆبکەنەوە و لە ساڵی دواتردا لای شاخی ئوحد بە موسڵمانان گەیشتن و شکاندیان، [[پەڕگە:Mescidi nebevi.JPG|وێنۆک|280px|مزگەوتی پێغەمبەر کە لێی نێژراوە]] و لەم داستانەدا ژمارەیەکی زۆر لە موسڵمانان کوژران لە نێوانیاندا [[حەمزە کوڕی عەبدولموتەڵیب|حەمزەی]] مامی پێغەمبەر ھەبوو کە ناونرا بە گەورەی شەھیدەکان، لە دوای ئەمە ئەبوسوفیان سوپایەکی گەوری کۆکردەوە و بەرەو مەدینە بەڕێ کەوت تا داگیری بکات، و محەممەد سوپایەکی گەورەی ئامادە کرد بۆ ڕووبەڕوونەوەی و تەکنیکێکی نوێی بەکار ھێنا بە ڕاوێژکردن بە [[سەلمانی فارسی]] ھەستا بە دروستکردنی خەندەق لە دەوری مەدینە، کاتێک ھاوپەیمانی عەرەبی گەیشتنە مەدینە لە ساڵی ٦٢٧ و بەخەندەقەکەیان زانی بڕیاریان دا گەمارۆی مەدینە بدەن، و ئەم گەمارۆیە بۆ ماوەی دوو ھەفتە بەردەوام بوو پاشان بڕیاریاندا بگەڕێنەوە بۆ شوێنی خۆیان، و لە ساڵی دواتردا پێغەمبەر ڕێکەوتننامەی ئاشتی کرد لەگەڵ خەڵکی مەککە، کە ناسراوە بە [[سوڵحی حودەیبییە|ڕێککەوتننامەی حودەیبییە]] و ڕیککەوتن کە بۆ ماوەی ١٠ ساڵ کاری پێبکرێت. موسڵمانان بەڕێکەوتن بەرەو [[خەیبەر]] دوای ئەوەی دڵنیابوون لای مەککەوە، کە نزیکەی ١٦٠٠ جەنگاوەر بوون، و موسڵمانان سەرکەوتن و لە ھەمان کاتدا پێغەمبەر [[محەممەد]] پەیامی نارد بۆ زۆر لە بەرپرسانی وڵاتەکانی دەوروبەری و بانگی کردن بۆ ئیسلام، و چەند ساڵێک دوای ڕیککەوتنی حودەیبییە محەممەد ھێزەکانی نارد بۆ باشوور لەگەڵ بیزەنتییەکان پێک گەیشتن بەڵام شکان بەھۆی ئەو جیاوازییە زۆرەی لە ژمارەدا ھەیانبوو، ئەمەش ناو دەبرێت بە غەزای {{قت|مۆتە}}، و پاش تێپەڕبوونی ھەشت ساڵ بەسەر کۆچی پێغەمبەردا لە مەککە توانی بگەڕێتەوە و فەتحی بکات، بێ شەڕ و کوشتار، و لێبوردنێکی گشتی بۆ دەرکردن بێجگە لە دە کەس کە زۆر ئازاریان دابوو، و خەڵکەکەی خێرایان کرد لە ھاتنە ناو ئیسلام و ھەموو بت و پەیکەری خواوەندە عەربییەکانیان شکاند، لەناو [[کەعبە]] و دەوروبەری، و فەرمانی کرد بە [[بیلالی حەبەشی]] یەکێک لە ھاوەڵەکان و یەکەم بانگدەر لە ئیسلامدا، کە سەرکەوێتە سەر کەعبە وبانگ بۆ [[نوێژ]] بکات. پێغەمبەر دوو ساڵ ژیا پاش [[فەتحی مەککە]]، لە ساڵی ١٠ی کۆچی دەرچوو لەگەڵ سەد ھەزار موسڵماندا بۆ حەج، و لای [[کێوی عەرەفە|شاخی عەرەفات]] وتارەکەی {{قت|پێشکەش کردن}} کە بەدەستوورێک دادەنرێت بۆ ئیسلام، تێیدا بنەماکانی ئیسلامی ڕوونکردەوە و داوای یەکسانی کرد لە نێو خەڵکدا، بە شێوەیەک جیاوازی نابێت لە نێوان بەندەیەکی حەبەشی و گەورەیەکی قوڕەیشی، و دوایین ئایەتی [[قورئان]]ی بۆ خوێندنەوە {{قورئان|سوورەت=٥|ئایەت=٣|ژمارە=١|کوردی={حەرامکراوەکان} ئەوانەی کە لەسەرتان حەرامە مردارەوە بووە تەنھا ماسی و کوللە نەبێت و خوێن لەسەرتان حەرامە کە بیخۆن تەنھا جەرگ و سپڵ نەبێت و گۆشتی بەراز بەھەموو شێوازێک حەرامە و ئەوەی کە بۆ غەیری خوا سەرئەبڕێ لەسەر بتەکان و ناوی غەیری خوای لەسەر دەھێنرێ ھەمووی حەرامە بیخۆن و ئەو ئاژەڵانەی کە دەخنکێنرێن ئیتر خۆیان دەخنکێن یان مرۆڤ ئەیانخنکێنێ ئەمە حەرامە و ئەو ئاژەڵانەی کە بریندار دەبن بە بەرد یان بە چەقۆ یان بە ھەر شتێکی ترو مردار دەبنەوە بەبێ ئەوەی سەرببڕێن ئەویش حەرامە و ئەو ئاژەڵانەی کە لەسەر شاخێک یان لەسەر شوێنێکی بەرز بەر دەبنەوە یان دەکەونە ناو بیرەوە مردار دەبنەوە بەبێ سەربڕین ئەوانیش حەرامە و ئەو ئاژەڵانەی کە شەڕە شاخ و شۆق دەکەن ئەویش بەبێ سەربڕین حەرامە کە مردار ببنەوە و ئەوەی کە دڕندەکان بیخوات وەکو شێرو پڵنگ و گورگ بەبێ سەربڕین مردار دەبنەوە ئەوانیش حەرامە بۆ ئێوە بیخۆن تەنھا لەمانەی کە باسمان کرد ئەوەی فریا بکەون و ڕوحی لەبەر مابێت و سەری ببڕن ئەوە حەڵاڵە و ئەوەی بۆ بتەکان سەرئەبڕێ بۆ بەگەورەزانینیان ئەویش بەھەمان شێوە حەرامە و تیروپشکیش کە لە سەردەمی نەفامیدا دەیانکرد حەرامە: کە سێ داریان دەھێنا لە یەکیان دەیاننووسی بیکە، لە یەکیان دەیاننووسی مەیکە، لە یەکێکیان ھیچیان نانوسی، ئەگەر ئەوەی بیکە بھاتایەتەوە ئیشەکەیان دەکرد سەفەر بوایە جەنگ بوایە ھەر شتێک بوایە، و ئەگەر ئەوەی کە مەیکە دەربچوایە ئەوا ئیشەکەیان نەئەکرد، و ئەگەر سپییەکە دەربچووایە ئەوا دووبارەیان دەکردەوە تا یەکێک لەو دووانە دەردەچوو، ئەمیش ھەر حەرامەو ئیشی سەردەمی نەفامییە لەبەر ئەوەی بانگەشەی زانیاری غەیبی تیایە و بەشێکە لە فاڵچییەتی، لە ئیسلامدا لە جیاتی ئەمە نوێژی (ئیستیخارە) دانراوە ئەمانەی کە باسمان کرد ھەمووی فسق و لەڕێدەرچوون و حەرام و تاوانە ئەمڕۆ کافران بێ ئومێد بوونە لە دینەکەی ئێوە کە بتانگەڕێننەوە بۆ سەر دینی خۆیان ئێوە لەوان مەترسێن کە زاڵبن بەسەرتانداو تەنھا لە من بترسێن من سەرتاندەخەم بەسەریانداو پشتیوانتانم ئەمڕۆ دینەکەی خۆم بۆتان تەواو کرد، ھەرگیز پێویستتان بە زیادە نابێت بیھێننە ناو دینەکەتانەوە، و ئاشکرام کرد بەسەر ھەموو دینەکاندا، (ئەم ئایەتە بەڵگەیە لەسەر ئەوەی بیدعەی حەسەنە لە دیندا نییە، (ئیمامی مالیک) دەفەرمێت: (ھەرکەسێک لە ئیسلامدا بیدعەیەک بکات و بڵێت حەسەنەیە ئەوا بڕیاری ئەوەی داوە کە پێغەمبەری خوا- صلی اللە علییە وسلم - خیانەت و ناپاکی لەم دینە کردووە، چونکە خوای گەورە دەفەرمێت: ئەمڕۆ من دینەکەی خۆمم بۆتان تەواو کرد، بۆیە ئەوەی ئەو ڕۆژە دین نەبووبێت ئەمرۆیش دین نییە، و ئەم ئایەتەی خوێندەوەو کردی بە بەڵگە لەسەر قسەکەی) لە پاش ئەم ئایەتە ھیچ حەڵاڵ و حەرامێک دانەبەزی و نیعمەتی خۆم تەواو ڕژاند بەسەرتاندا بەوەی کە مەککەم بۆ ئازادکردن و بەسەر کافراندا زاڵم کردن و ڕازی بووم کە ئیسلام دینی ئێوە بێ تا ڕۆژی قیامەت، و ئێوەیش ڕازی بن کە دینتان بێت، ئەمە دوا ئایەت بووە لە قورئانی پیرۆز دابەزی لە (حَجَّةُ الْوَدَاع) لە حەجی ماڵاوایی لە ڕۆژی عەرەفە لە ڕۆژی جومعەدا کە پێغەمبەری خوا- صلی اللە علییە وسلم - بە پێوە ڕاوەستا بوو، وەھەشتاو یەک ڕۆژ پاش ئەم ئایەتە کۆچی دوایی کرد و ھەر کەسێک ناچار بوو ناچاری و برسییەتی وای لێکرد کە مردارەوەبوو یان ئەو شتانەی کە حەرامە بیخوات ئەوا دروستە، بەڵکو ئەگەر لە برسا بمرێت ئەوکاتە واجبە لەسەری بیخوات بەڵام بەمەرجێک مەبەستی ئەوە نەبێ کە سەرپێچی خوای گەورە بکات و بۆ تاوان بیخوات بەڵکو لە ناچاریدا بیخوات ئەوە بە دڵنیایی خوای گەورە زۆر لێخۆشبوو بەبەزەیییە}}.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وەرگێڕانی ماناکان ئایەتی 3 سوورەتی سوورەتی المائدة - وەرگێڕاوی کوردی - صلاح الدین|ناونیشان=https://quranenc.com/ku/browse/kurdish_salahuddin/5/3|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=فرەفەرھەنگی قورئانی پیرۆز|زمان=ku}}</ref> سێ مانگی نەبرد دوای [[حەجی ماڵاوایی]] کە پێغەمبەر نەخۆش کەوت و کۆچی دوایی کرد، لە ساڵی ٦٣٢. بەرامبەر ساڵی ١١ی کۆچی لە تەمەنی ٦٣ ساڵیدا، و لە ماڵی [[عائیشە]]ی ھاوسەری نێژرا، لە تەنیشت مزگەوتی پێغەمبەر، لەو کاتەدا ئیسلام لە ھەموو [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]] بڵاوبوو بوویەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تأملات فی المجتمع الإسلامی فی العصر النبوی|ناونیشان=https://ar.islamway.net/article/55391|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=ar.islamway.net|زمان=ar}}</ref> === سەردەمی خەلیفەکانی ڕاشدین (٦٣٢–٦٦١) === {{سەرەکی|خەلافەتی ڕاشدین|ئەبوبەکر|عومەر کوڕی خەتتاب|عوسمان کوڕی عەفان|عەلی کوڕی ئەبوتالیب}} ==== ئەبووبەکری سدیق ==== لەدوای کۆچی دوایی محەممەد، موسڵمانان جیاواز بوون لەسەر ئەو کەسەی ببێت بە جێنشین، کۆمەڵێک موسڵمان کۆبوونەوە لە سەقیفەی بەنی ساعدە، سەعدی کوڕی عەبادە خۆی پاڵاوت بۆ ئەو مەبەستە و، پشتیوانان پشتگیرییان کرد، لە ھەمان کاتدا [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوری خەتاب]]، ئەبوبەکری سدیقی دەستنیشانکرد بۆ ئەو مەبەستە بەپێی ئەوەی کە کۆچکردووەکان لە پێشترن بۆ جێنشینی، ئەمەش پشتگیریی ھەموو موسڵمانانی لەسەر بوو کە لەوێدا کۆببوونەوە، لە ھەمان کاتدا کۆمەڵێک لەو موسڵمانانەی کە لەو کاتەدا سەرگەرمی [[کفن]] و دفنی پێغەمبەر بوون دوایی ناڕازیبوون، سووربوون لەسەر ئەوەی [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبوتالیب]] جێنشین بێت لەبەر ئەو نزیکایەتییەی ھەیەتی لەگەڵ پێغەمبەر، دوای جێگیربوونی دۆخەکە بۆ [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبوبەکر]]، ئیشی کرد لەسەر پاراستنی ئیسلام و دژایەتی کردنی ئەوانەی لە ئیسلام پاشگەزبوونەوە، پاش کۆچی دوایی پێغەمبەر، لەو ڕۆژانەدا موسەیلەمەی درۆزن دەرکەوت، کە بانگەوازی پێغەمبەرایتی دەکرد، جەنگاوەری بۆ نارد و کوشتی و ئەم جەنگە ناسراوە بە شەڕی ڕەدە، بە ھەمان شێوە سجاحی کچی حارس بانگەوازی پێغەمبەرایەتی دەکرد و مایەوە ھەتا سەردەمی [[موعاویە کوڕی ئەبووسوفیان|معاوییە کوڕی ئەبووسوفیان]] پاشان موسڵمان بوو، ھەروەھا ئەبوبەکر سوپای نارد بەرەو وڵاتی [[شام]] بە سەرکردایەتی {{قت|ئەبوو}} عوبەیدەی کوڕی جەڕاح، و یەکێک لە سرییەکان بەسەرکردایەتیی ئوسامەی کوڕی زەید بوو، و یەکەم پێکدادان لە دۆڵی عربە بوو لە باشووری [[دەریای مردوو]]، کە عەرەبەکان سەرکەوتن و بیزەنتییەکان پاشەکشەیان کرد بەرەو غەزە، کاتێک ھەواڵی یەکەم جەنگ درا بە ھەرقلی ئیمپراتۆڕی ڕۆم، بە پەلە لە باشوور پلانێکی بەرگری ڕیکخست و تیۆدۆرسی برای کردە سەرکردەی سوپای ڕۆم، ئەبووبەکر ناردی بۆ خالیدی کوڕی وەلید کە لەو کاتەدا شەڕی فارسی دەکرد لە عێراقدا تا بەپەلە بڕوات بە دەنگ ھێزەکانی عەرەبەوە لە شام. خالید بە دەم داواکەوە چوو، دوای ئەوەی کە شاری حیرە تەسلیمی بوون ئەمەش یەکەم دەستکەوتی موسڵمانان بوو لەدەرەوەی [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]]، خالید سوپاکەی بە شێوەیەکی نوێ ڕێک خست و چەند ھێرشێکی ڕێکخراوی کردە سەر شارەکانی شام، و لە ساڵی ٦٣٤ز ئەبووبەکر نەخۆشییەکی توندی گرت و ھەستی کرد کاتی مردنی ھاتووە، لەبەرئەوە خەلافەتی عومەری کوڕی خەتابی ڕاگەیاند تا لە دوایی ئەو موسڵمانان ناکۆکی نەکەوێتە نێوانیان، ئەبوبەکر لە ھەمان ساڵدا کۆچی دوایی کرد و لە تەنیشتی پێغەمبەردا نێژرا. ==== عومەر کوڕی خەتتاب ==== [[پەڕگە:Arabische Rijk.jpg|وێنۆک|320px|ڕاست|فەتحی ئیسلامی{{ھن}}I:سەردەمی پێغەمبەر{{ھن}}II: سەردەمی ئەبووبەکر{{ھن}}III:سەردەمی عومەر{{ھن}}IV:سەردەمی عوسمان]] عومەری کوڕی خەتتاب، خەلافەتی گرتەدەست لە دوای کۆچی دوایی [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبووبەکر]]، بەردەوام بوو لەسەر ئەو فەتحانەی «شەڕانەی» کە موسڵمانان پێشتر دەستیان پێکردبوو، شاری [[پارێزگای بەسرە|بەسڕەی]] گرت، پاشان زفەی ئوردنی ڕۆژھەڵاتی گرت، و پاش گەمارۆدانی [[دیمەشق]]، بۆ ماوەی شەش مانگ دیمەشق تەسلیم بوو، دوای ئەوە بیزەنتییەکان چۆڵیان کرد، و موسڵمانان خەڵکی دیمەشقیان دڵنیاکرد لە ماڵ و مناڵ و سەروەت و کەنیسەکانیان ئەگەر جزییە بدەن، ھێزەکانی عەرەبی گەیشتنە حومس و حەما، بەڵام ھەواڵی ئەو ھێزە زۆرەی کەوا ھەرقل کۆی کردووەتەوە لە [[فەلەستین]] کە دەگەنە سەد ھەزار پیاو، وای لە [[خالید کوڕی وەلید|خالیدی کوڕی وەلید]] کرد کە سەرکردایەتیی ھێزی موسڵمانانی دەکرد لە شام دەست ھەڵگرێت لە ھەندێک شارەکانی شام بۆ بەرەنگار بوونەوەی سوپای ڕۆم، لای دا بەرەو دۆڵی یەرموک کە ڕووبارەکەی دەڕژێتە ئوردنەوە و سوپاکەی کۆکردەوە لە بەرزایی باشووری ڕووبارەکە، لە دوای ڕوودانی داستانێکی گەورە لە نێوانیاندا بیزەنتییەکان شکان و کوژراوێکی زۆریان ھەبوو لە نێوانیاندا تیودورسی سەرکردەی سوپاکەیان بوو، لە ھەمان کاتدا ھێزە عەرەبییەکان بەسەرکردایەتیی {{قت|ئەبوو}} عوبەیدەی کوڕی جەڕاح گەیشتنە دەشتی بیقاع، دەوری بەعلبەکیان دا و دوای گەمارۆیەکی زۆر و کوشتارێکی زۆر، بیزەنتی شارەکە تەسلیم بوون، ھێزە عەرەبییەکانی تر بە سەرکردایەتیی یەزیدی کوڕی ئەبووسوفیان گەیشتنە کەنارەکانی [[لوبنان]]، سوور و سەیدا و [[بەیرووت|بەیروت]] و جوبەیل و عرقە بە ئاشتی گیران.<ref>عومەری کوڕی خەتاب، عەلی سەلابی، وەرگێڕان عەفان شیخ سدیق سەرگەتی، کتێبخانەی نارین، چاپی یەکەم ٢٠٠٩</ref> ھێرشی عەرەبی لە [[عێراق]] بە سەرکردایەتیی سەعدی کوڕی ئەبو وەقاس سوپای فارسیان بە سەرکردایەتیی ڕۆستەم فرخزاد شکاند لە شەڕی {{قت|قادسیە}} نزیک حیرە، لە ئەنجامدا ڕۆستەم کوژرا و سوپای فارس پەرتەوازە بوون و سوپای موسڵمانان شوێنیان کەوتن تا مەدائنی پایتەختی فارس و فەتحیان کرد دوای ئەوەی یەزدجوردی سێیەم دوایەمین کیسڕای ساسانییەکان ڕای کرد لەگەڵ سوپاکەی، بەڵام موسڵمانان شار بە شار ڕاویان نان ھەتا لە کۆتاییدا داستانی نەھاوەند ڕوویدا لە نێوانیان، و بەرگری فارس بەھێزتر بوو لە بەرگری ڕۆم لە شام، شەڕەکان زۆر بوون و قوربانی زۆربوون، ھەتا فەتحی فارس بە تەواوی لە ساڵی ٦٤٠ز کرا، و عەرەب کوفەیان کردە بنکەی سەربازی بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئەو ھێزانەی فارس کە بەرگرییان دەست پێدەکردەوە ھەتا ھەرێمە ڕۆژھەڵاتییەکان ملکەچ بوون وەک خۆراسان و لەوێوە پێش کەوتن بەرەو نێوان وڵاتی نێوان دوو ڕووبار و پاش ئەوە فەتحی [[ئازەربایجان]] و [[ئەرمەنستان|ئەرمینیا]] و ھەموو [[قەوقاز]] کرا؛ و عەمری کوڕی عاس دەرچوو لە [[ئورشەلیم|قودسەوە]] بەرەو [[میسر]]، دوای ڕاوێژکردن بە خەلیفە، ئەو ڕێگەیەی گرتەبەر کە پێشتر قمبیز و ئەسکەندەری گەورە گرتبوویانە بەر، و لەگەڵ ڕۆم دا بەیەکیاندا لە شاری فەرما، دەروازەی میسری ڕۆژھەڵات، و شارەکە کەوتە دەستی عەمر، و دوای ئەوەی یارمەتییان لە خەلیفە عومەرەوە پێ گەیشت لەگەڵ ڕۆمەکانی دەسەڵاتداری میسر دایان بەیاکا، دوای ئەوەی عەمر گەمارۆی لەسەر توندکردن، وای لێکردن جزییە بدەن، بەردەوام بوو لە بەرەو پێشچوون بەرەو شارەکانی میسر، ھەمووی گرت جگە لە ئەسکەندەرییە کە شارێکی گەورەی میسر و دووەم ڕێگری ئیمپراتۆری بیزەنتییەکان بوو، کەشتییە بیزەنتییەکان ئەیان پاراست لە دەریادا بەڵام بە ھێزی ھەڵمەتە عەرەبییەکان، و مردنی ھەرقل و ھاتنە سەر تەختی قستەنتینی دووەم بۆ سەر عەرشی ئیمپراتۆرییەتی بیزەنتی کە لە تەمەنێکی لاویدا بوو، وای لە ڕۆم کرد ڕازی بن لەسەر مەرجەکانی ئاشتینامەکە و ھێز و کەشتییەکانی خۆیان ھەڵگرت لەسەر شارەکە و موسڵمانان فەتحیان کرد، ئەقباتەکانیان سەربەست کرد لە ھەڵبژاردنی ئایین و ماڵ و حاڵیان پاراستن، و لە ساڵی ٦٤٤ز بەرامبەر ٢٣ی کۆچی [[عومەر (ڕوونکردنەوە)|عومەری]] کوڕی خەتتاب بریندار کرا، بە دەستی ئەبوولوئلوئەی فارسی کاتێک خەریکی نوێژکردن بوو، زۆری نەبرد تا ژیانی بەجێھێشت لە ھەمان ساڵدا، ناشتیان لە تەنیشت [[محەممەد|پێغەمبەر]] و [[ئەبووبەکری سدیق|ئەبوبەکر]]، عومەر یەکەم کەس بوو کە ناونرا بە (پێشەوای باوەڕداران)، و ژمارەی ئەو شارانەی فەتح کران لە خەلافەتی عومەردا گەیشتنە دەوروبەری ٤٠٥٠ شار، و لە سەردەمی ئەودا پۆستە و ڕۆژژمێری کۆچی دانران. شایەنی باسە ھەر لەو سەردەمەدا فەتحی کوردستان کرا.<ref name=":0">کــوردستان لەبەردەم فتوحــاتـی ئــیسلامیدا، حەسەن مەحمود حەمە کەریم، کتێبخانەی نارین، چاپی پێنجەم، ٢٠١٣</ref><ref>'''عومەری کوڕی خەتتاب, پشتیوان ساڵح، زانکۆی سەڵاحەدین کۆلێژی ئاداب ٢٠١٩-٢٠٢٠'''</ref> ==== عوسمان کوڕی عەفان ==== لە دوای [[عومەر (ڕوونکردنەوە)|عومەری]] کوڕی خەتاب موبایەعە درا بە عوسمانی کوڕی عەفان کە ببێتە خەلیفەی [[موسڵمان]]ان، گرنگترین ئەو ڕووداوانەی ڕوویاندا لە خەلافەتی {{قت|ئەمدا}} فەتحی باشووری [[ئەفریقا]] بوو لەگەڵ غەزاکانی کەنارەکانی [[نیمچەدوورگەی ئیبیریا]] و دوورگەی [[قوبرس]]، [[قورئان]] چەندین چاپی لێکرا دوای ئەوەی لەسەردەمی ئەبووبەکر کۆکرابوونەوە، و چاپی لێنێردرا بۆ ھەموو ئەو شوێنانەی تازە فەتح کرابوون، و لەسەردەمی عوسماندا جیاوازی کەوتە نێوان ھاشمی و ئەمەوییەکان، کە زۆربەی نزیکەکانی خۆی دانا لەسەر بەرپرسی، بۆیە زۆر خەڵک ھاتن بۆی و نوێنەر ھاتن لە میسر و کوفە و عێراقەوە بەرەو [[مەدینە]] و بارەگای خەلیفەیان گەمارۆدا، و زۆر لە ھاوەڵەکان بەرگریان لە خەلیفە کرد، وەک محەممەدی کوڕی ئەبووبەکر و حەسەن و حوسەینی کوڕی عەلی کوڕی ئەبوتالیب و عەبدوڵڵای کوڕی زوبەیر، بەڵام نەیانتوانی پارێزگاری لێبکەن و کوژرا، لە ساڵی ٦٥٦ بەرامبەر ٣٥کۆچی، و لە گۆڕستانی بەقیع نێژرا.<ref name=":0" /> ==== عەلی کوڕی ئەبووتالیب ==== لە دوای کوژرانی عوسمان، [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبووتالیب]] موبایەعەی بە دەستھێنا و بڕیاریدا بنەماکانی ئیسلام و دادپەروەری و یەکسانی بڵاو بکاتەوە، و لە ساڵی ٣٦ی کۆچی ئەو بەرپرسانەی عوسمان دای نابوون لای بردن، و چەند مانگێک دوای ئەوەی حوکمی گرتە دەست، [[عائیشە|عائیشەی کچی ئەبووبەکر]] و ھاوسەری پێغەمبەر داوای تۆڵەسەندنەوەی عوسمانی کرد و تەڵحە و زوبەیر چوونە ڕیزییەوە و ڕۆیشتن بۆ ئەوەی [[بەسرە|بەسڕە]] بگرن، عەلی دوایان کەوت و داستانی جەمەلی بەناوبانگ ڕوویدا لە نێوانیاندا، عەلی سەرکەوت و تەڵحە کوژرا و عەلی [[عائیشە]]ی ناردەوە بۆ مەدینە لەگەڵ محەممەدی کوڕی ئەبووبەکری برایدا. پاشان عەلی سوپاکەی کۆکردەوە بەرەو وڵاتی [[شام]] بۆ بەرەنگاری [[موعاویە کوڕی ئەبووسوفیان|معاوییە کوڕی ئەبووسوفیان]] بۆ ئەوەی ڕێی لێبگرێت لە موبایەعە وەرگرتن و تۆڵەسەندنەوەی [[عوسمان کوڕی عەفان|عوسمانی کوڕی عەفان]]، و داستانی سەفینی بەناوبانگ ڕوویدا لە نێوانیان، پاشان عەلی و موعاوییە ڕێککەوتن کە ھەریەکەیان کەسێک دابنێ بۆ کۆتایی ھاتن بەم ناکۆکییە، عەلی ئەبووموسای ئەشعەری دانا و عەمری کوڕی عاس بە جێگری معاوییە دانرا، دوای وتووێژێکی زۆر لە نێوان ئەم دوو ناوبژیوانەدا بڕیاریاندا عەلی و موعاوییە ھەردووکیان لاببەن و ھەڵبژاردنی خەلیفە بدەنە دەست موسڵمانان، پاشان ھەریەکەیان ھەستان بە ڕاگەیاندنی بڕیارەکە، ئەبووموسا ڕای گەیاند کە عەلی و موعاوییە ھەردووکیان لابران، بەڵام عەمری کوڕی عاس ڕای گەیاند کە عەلی لابراوە و موعاوییە جێگیرا کراوە. بەم شێوەیە جارێکی تر کوشتار گەڕایەوە نێوانیان، و موعاوییە توانی کۆمەڵێک سەرکەوتن بەدەست بھێنێت و لەگەڵ شامدا میسریشی گرتە دەست، لەگەڵ ئەوە لەماوەی عەلیدا ھیچ فەتحێک نەکرا بەڵام چەندین دەستکەوتی مەدەنی و شارستانی ھەبوو وەک ڕیکخستنی پۆلیس و دروستکردنی ناوەندی تایبەت بە خزمەتگوزاری گشتی و دروستکردنی بەندیخانە. و لە ساڵی ٦٦١ بەرامبەر ٤٠ی {{قت|کۆچیدا}} عەبدول ڕەحمانی کوڕی مەلجەم شمشێرێکی دا لە سەری عەلی لە کاتی نوێژی بەیانیدا، و دوای سێ ڕۆژ کۆچی دوایی کرد لەتەمەنی ٦٤ ساڵیدا. === سەردەمی ئەمەوییەکان (٦٦١–٧٥٠) === {{سەرەکی|دەوڵەتی ئەمەوی|خەلافەتی ئەمەوی لە ئەندەلوس}} لەدوای کوژرانی چوارەم خەلیفەی ڕاشدین، موبایەعە درا بە حەسەنی کوڕی عەلی لە [[عێراق]] و [[حیجاز]] و وڵاتەکانی تری ئیسلام بێجگە لە [[شام]] و [[میسر]]، موعاوییە سوپایەکی کۆکردەوە بۆ بەرەنگاری حەسەن، و حەسەنیش خۆی بۆ ھەمان مەبەست ئامادەکرد، بەڵام ئاژاوە کەوتە نێوان سەربازەکانی و زۆریان لێ پاشگەز بوونەوە کاتیک حەسەن ئەمەی بینی نوسی بۆ موعاوییە کەوا ئامادەیە واز لە حەقی خۆی بھێنێت لە خەلافەت بە چەند مەرجێک، بەم شێوەیە موعاوییە ڕۆیشتە کوفەوە و خەلافەتی گرتە دەست بە بێ ھیچ ڕکابەرێک، موعاوییە دامەزرێنەری زنجیرەی ئەمەوییەکان بوو، و دیمەشقی کردە پایتەخت کە بووە مەڵبەندی چالاکی سیاسی و کۆمەڵایەتی ئیسلامی لەو سەردەمەدا، و حەسەنی کوڕی عەلی گەڕایەوە مەدینە و لەوێ کۆچی دوایی کرد، و گرنگترین ڕووداوەکانی سەردەمی موعاوییە گەمارۆدانی شاری قوستەنتینییە بوو بۆ یەکەم جار لەلایەن موسڵمانانەوە، [[پەڕگە:Umayyad750ADloc.png|وێنۆک|300px|ڕاست|دەوڵەتی ئەمەوی لە فراوانترین ئاستیدا، ناوچەکانی سەر بە دەوڵەتەکە بە سەوز ڕەنگ کراوە]] و عەقبەی کوڕی نافع شاری قیروانی لە [[توونس|تونس]] دروست کرد و سەعدی کوڕی عوسمانی کوڕی عەفان چووە شاری سەمەرقەندەوە، لە ساڵی ٥٦ک موعاوییە موبایەعەی جێ نشینی خۆی دا بە یەزیدی کوڕی، و حسەینی کوڕی [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی کوڕی ئەبوتالیب]] ناڕازی بوو، و کاتێک موبایەعە بە یەزید درا لە دوای مردنی معواوییە، حسەین سووربوو لەسەر ڕێگرتن لێیان و لە مەدینەوە ڕۆیشت بۆ کوفە بۆ بەرەنگاری یەزید، بە سەربازەکانی گەیشت لە کەربەلا، و لەکاتی گەیشتنی سوپای ئەمەوییەکان خەڵکی کوفە دەستیان ھەڵگرت لە فریاکەوتنی حوسەین و تەنھا کەسوکاری لەگەڵی مانەوە، و سەرکردەی ئەمەوییەکان ھەوڵیدا حسەین ڕازی بکات بە موبایەعە دان بە موعاوییە بەڵام ئەو ڕەتی کردەوە و شەڕ ڕوویدا لە نێوانیان و کۆتای ھات بە کوژرانی حسەین و کەسوکاری، ئەمەش دەنگدانەوەیەکی بەئازاری ھەبوو لە ھەموو جیھانی ئیسلامیدا. [[دەوڵەتی ئەمەوی|خەلافەتی ئەمەوی]] دوای ئەوە بەردەوام بوو بۆ ماوەی ٩٠ ساڵ و١٢ خەلیفە حوکمیان کرد و ئیسلام بڵاوبونەوەیەکی گەورەی بەخۆیەوە بینی، لە ساڵی ٧٠٥ فەتحی وڵاتی [[مەغریب]] کرا، و پاشان ھەڵمەتی سەربازیان برد بۆ فەتحی [[ئەندەلوس]]، و توانیان بگەنە [[نیمچەدوورگەی ئیبیریا]] ساڵی ٧١١، قووتییەکانیان کوشت وشار لە دوای شار فەتحیان کرد تا ھەموو نیمچە دوورگەکەیان گرت بێجگە لە شاخەکانی باکووری ڕۆژاوای، و ڕۆیشتن بەرەو [[ئەورووپا]] تا شارل مارتل وەستاندنی لە تور لە [[فەڕەنسا]] لە ساڵی ٧٣٢، و لە ڕۆژھەڵاتەوە گەیشتنە سەند و کاشگەر و تەشقەند، و لەباکورەوە جێ پێی خۆیان جێگیر کرد لە [[ئەرمەنستان|ئەرمینیا]] و شاخەکانی [[قەوقاز]]ی باشووری، بەڵام لە باشوورەوە زەریای ھیندی ڕێگرێکی سروشتی بوو لەبەردەم بەرەو پێشچوونی موسڵمانان. ھەندێک لە خەلیفە ئەمەوییەکان سەرگەرمی خۆشی بوون وبەھۆی ناکۆکی نێوانیانەوە ئاگایان لە کاروباری دەوڵەت نەما، ئەمەش ھاوکات بوو لەگەڵ ڕاگەیاندنی شۆڕشی عەبباسی کە نەوەکانی عەباس بانگەوازیان بۆ دەکرد، و لاوازی ئەو کاتەی ئەمەوییەکان و سەرگەرم بوونیان بە کێشە تایبەتییەکانیانەوە بووە ھۆی سەرکەوتنی شۆڕشی عەبباسییەکان و بڵاوبوویەوە لە نێو خەڵکدا بە تایبەت لە ناو فارسدا کە ئەمەوییەکان لە دەسەڵات دووریان خستبوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ما ھو العصر الاموی|ناونیشان=https://mawdoo3.com/ما_ھو_العصر_الاموی|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://mawdoo3.com/%D9%85%D8%A7_%DA%BE%D9%88_%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B5%D8%B1_%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%88%DB%8C |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}</ref> [[پەڕگە:Abbasids850.png|وێنۆک|300px|دەوڵەتی عەباسی لە فراوانترین ئاستیدا ساڵی ٨٥٠، ناوچەکانی سەر بە دەوڵەتەکە بە سەوز ڕەنگ کراوە]] === سەردەمی عەبباسی (٧٥٠–١٢٥٠, ١٢٦١–١٥١٧) === {{سەرەکی|دەوڵەتی عەبباسی|خەلافەتی عەبباسی لە قاھیرە}} [[شۆڕشی عەباسی]] دەستی پێکرد لە خۆراسان بەسەرکردایەتی ئەبو موسلیمی خۆراسانی ساڵی ٧٤٧، خۆراسانیان گرت و پاشان کوفە و [[بەغدا]]یان گرت ساڵی ٧٤٩ و لەکۆتایییەکانی ھەمان ساڵدا موبایەعەی خەلافەت درا بە ئەبوعەباسی سفاح لە مزگەوتی کوفە، دوایین خەلیفەی ئەمەوییەکان (مەروانی کوڕی محەممەد) ویستی بەرەنگاریان بکات و لەکەنارەکانی ڕووباری زاب بەیەک گەیشتن و عەباسییەکان سەرکەوتن و توانیان دیمەشق داگیر بکەن و دەوڵەتی ئەمەوی بڕوخێنن، ئەبو عەباس زۆربەی سەردەمەکەی بە لەناوبردنی پشتیوانەکانی بەنی ئومەیە بەسەر برد و ھەمووی لە ناو بردن و تەنھا [[عەبدولڕەحمان داخل|عەبدول ڕەحمان داخل]] نەبێت کە لە [[ئەندەلوس]] [[دەوڵەتی ئەمەوی]] دامەزراند، کە کۆنترین ھەرێمی جیا بوو لە دەسەڵاتی عەباسی، لەدوای ئەبو عەباس، [[ئەبووجەعفەری مەنسوور|ئەبوجەعفەری مەنسووری]] برای بووە خەلیفە، کە بەدامەزرێنەری ڕاستی [[خەلافەتی عەباسی|دەوڵەتی عەبباسی]] دادەنرێت، توانی لێزانانە بەسەر ڕووداوەکاندا سەرکەوێت. وخەلافەتی عەباسی سەردەمی زێڕینی بەخۆیەوە بینی لە ماوەی خەلیفەی سێیەم ئەبو عەبدولڵا محەممەد مەھدی، و کۆتایی ھات لە سەردەمی خەلیفەی نۆیەم ئەبو جەعفەری ھارون واسیق بیلا، پرشنگدارترین ڕۆژانی سەردەمی زێڕین لە کاتی [[ھاروون ڕەشید|ھارون ڕەشید]] و ئەبو عەباس مەئموندا بوو، کە لەم کاتانەدا بەغدای پایتەخت گەشەی سەند و بووە مەڵبەندی ھونەر و ئەدەب و زانست و ژمارەیەکی زۆر زانا و مێژووناس و فەیلەسوف و پزیشک و زانای کیمیا و بیرکاری دەرکەوتن وەک ئیبن سینا و ئەبونەسر محەممەد فارابی و ئەبو عەلی ئیبن ھەیسەم، و ئیسلام زۆر خێرا و فراوان بڵاو بوویەوە ھەتاکو زۆربەی دەوڵەتێکی مەسیحی ئیسلام بوون. ھەروەھا کتێبخانە و ناوەندی چاپ و بڵاوکردنەوە بنیاتنران، و بیمارستان دروست کرا کە سەرەتایەک بوو بۆ نەخۆشخانەکانی ئێستا، و زانکۆ کرانەوە لە ھەموو وڵاتدا و یەکێک لەوانە زانکۆی قیروانە کە تا ئێستا ماوە. ==== لێک ھەڵوەشان و نەمانی برەوی خەلافەت ==== {{سەرەکی|دەوڵەتی ئەیوبی|دەوڵەتی فاتیمی|مەمالیکەکان}} لە کۆتایی سەدەی نۆیەمەوە [[خەلافەتی عەباسی|دەوڵەتی عەبباسی]] لێک ھەڵوەشا بۆ چەند ویلایەت و [[میرنشین]]ێک، ئەویش بەھۆی ئەو بزووتنەوە جەماوەری و ئایینییە جیاوازانەی دەرکەوتن لەو سەردەمە، ئەم ناکۆکییەش بوو ھۆی جیابوونەوەی نەتەوە نا عەرەبەکان لە [[عەرەب]] و ئەو نەتەوانە پێش عەرەب کەوتن لە شارستانی و ئەدەب و شیعردا، ئەم جیابوونەوانە وای کرد یەکەم بزووتنەوەی فارسی سەربکەوێت لەسەر دەستی تاھیری کوڕی حسەین، کە دەوڵەتی تاھیری دامەزراند لە خۆراسان ساڵی ٨١٩، و پێش ئەو ڕێکەوتەش [[میر]]ی عەلەوی ئیدریسی کوڕی عەبدولڵا دەوڵەتی ئەداریسەی لە [[مەغریب]] دامەزراند و فاسی کردە پایتەخت کە یەکەم دەوڵەتی شیعەی بە ھێز بوو لە مێژوودا، وبە ھەمان شێوە ئیبراھیمی کوڕی ئەغلەب لە تونس [[ئەغلەبییەکان|دەوڵەتی ئەغلەبی]] دامەزراند بوو و قیروانی کردە پایتەخت و چەند ھەڵمەتێکی بردە سەر [[ئیتاڵیا]] و [[فەڕەنسا]] و کۆرسیکا و [[ماڵتا]]. [[پەڕگە:Cairo - Islamic district - Al Azhar Mosque and University.JPG|وێنۆک|ڕاست|250px|مزگەوتی ئەزھەر، دیارترین ئاسەواری فاتمییەکان کە ماوەتەوە]] لەگەڵ ئەم جیاوازییە جەماوەریانە کۆمەڵەی ئایینی جیاوازیش {{قت|دروست بوون}}، و ئەم جیاوازیانەش موسڵمانانی کردە دەستە و پارتی جیاوازەوە، مێژووی عەباسی لە سەردەمی متوەکیلەوە دەستبەسەراگرتنی تورکەکانی تیایا دەرکەوت کە بەردەوام بوو بۆ ماوەی ١٠٠ ساڵ، و سەعیدی کوڕی حسەین خەلافەتی [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتمییەکان]]ی لە تونس دامەزراند؛ و پاشان تورکە [[دەوڵەتی سەلجووقی|سەلجوقییەکان]] دەرکەوتن و توانیان سەربکەون بەسەر سوپای عەباسی بەڵام ڕێزی خەلیفەی عەباسیان دەگرت و خەلیفە داوای یارمەتی لێکردن بۆ ڕیگرتن لە ھێرشی فاتمییەکان، لە دوای ئەم سەرکەوتنە تەغرول بیکی حەفیدی سەلجوق دەرکەوت کە دەرچوو بۆ ئیمپراتۆری بیزەنتییەکان بەلام نەیتوانی ھیچ لە ھەرێمێکە فەتح بکات، بەڵام جێ نشینەکەی ئەلب ئەرسەلان بە یارمەتی وەزیرەکەی توانی کاروباری دوڵەتەکەی ڕیک بخات و سەرکەوێت بەسەر ئیمپراتۆری بیزەنتی ڕۆمانوس دیوجینوس لە جەنگی مەڵاز گرد ساڵی ١٠٧١، بەمە ڕێگە کرایەوە لەبەردەم سەلجوقییەکان کە بچنە [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]] و دەوڵەتەکەیان دامەزراند کە ناسراوە بە سەلجوقی ڕۆم. [[پەڕگە:Hattin Estoire d'Eracles.jpg|وێنۆک|300px|داستانی حەتین لە نێوان خاچ پەرست و موسڵمانان]] لە ماوەی نێوان سەدەی یازدە و چواردەدا، مەمالیکە ئەورووپییە مەسیحییەکان زنجیرە ھێرشێکیان کردە سەر ڕۆژھەڵاتی ئیسلامی بۆ گەڕانەوەی زەوییە پیرۆزەکان، و بەتایبەت شاری [[ئورشەلیم|قودس]] لە دەستی موسڵمانان، و ئەم شەڕانە ناسراون بە شەڕی خاچھەڵگرەکان، و لە ھۆکارەکانی تری شەڕی خاچھەڵگری ئەو بانگەوازانە بوو کە بیزەنتییەکان دەیانکرد بۆ [[ئەورووپا]] دوای ئەوەی لەسەردەستی [[دەوڵەتی سەلجووقی|سەلجوقییەکان]] شکێنران، و چەندین ھۆکاری تر، و یەکەم شەڕی خاچھەڵگران توانیان کەنارەکانی شام بگرن ساڵی ١٠٩٥ گەیشتنە قودس، و لە دوای گرتنی [[قودس]] شانشینی لاتینیان دامەزراند کە لە سەرەتای سەدەی ١٢ بەھێزترین کاتی بوو، پاشان وردە وردە داڕما، تا موسڵمانان توانایان بەسەریاندا ھەبوو [[نورەدین زەنگی]] سەرۆکی دەوڵەتی ئەتابکە توانی ڕەھا بگەڕێنێتەوە لە ساڵی ١١٤٤ و ھەروەھا بەشێک لە میرنشینی ئەنتاکییە و تەڕابلس. * و لە ساڵی ١١٧٥ '''[[سەلاحەدینی ئەییووبی|سەڵاحەدینی ئەیوبی]]''' [[دەوڵەتی ئەییووبی|دەوڵەتی ئەیوبی]] دامەزراند لە میسر و شام و حیجاز دوای ئەوەی دوایین خەلیفەی [[دەوڵەتی فاتیمی|فاتیمییەکان]]ی لادا، وزنجیرەیەک ھێرشی کردە سەر خاچھەڵگرەکان کە دیارترینیان داستانی حەتین بوو لە ساڵی ١١٨٧ کە تێیدا موسڵمانان سەرکەوتنێکی گەورەیان بەدەست ھێنا، و قودسیان گێڕایەوە ھاوکات لەگەڵ زۆر لە شارەکانی [[شام]]، ولەدوای مردنی [[سەلاحەدینی ئەییووبی|سەڵاحەدینی ئەیوبی]] لاوازی و تێکچوون دەوڵەتی ئەیوبی گرتەوە تا بە تەواوی تیا چوو لە ساڵی ١٢٥٠. لە دوای ڕووخانی دەوڵەتی ئەییوبی، [[مەمالیکەکان]] دەوڵەتەکەیان دامەزراند لە میسر لە ساڵی ١٢٥٠، و ھێزە بەھێزەکانی [[مەغۆل]] لە ناوەڕاستی [[ئاسیا]]وە ھاتن و گەیشتنە دەروازەکانی بەغدا، خەلیفەی عەباسییەکان (موستەعسیم بیلا) ڕۆیشت بۆ بینینی سەرکردەی مەغۆل (ھۆلاکۆ خان)، وھۆلاکۆ داوای لێکرد کە داوا لە خەڵکی [[بەغدا]] بکات چەکەکانیان دانێن و بڕۆنە دەرەوە لە شار، پاشان مەغۆل شمشێری لەسەر ملی خەڵکی بەغدا دانا چل ڕۆژ ماڵ و سامانیان {{قت|تاڵان کردن}} و خەڵکەکەیان ھیلاک کرد و خەلیفە ومناڵ و کەسوکاریان کوشت، پاشان مەغۆل ڕۆیشتن بەرەو ڕۆژاوا و گرنگترین شارە سوورییەکانی وەک دیمەشق و حەلەبیان گرت، و پێش ئەوەی بڕۆن بەرەو باشوور بۆ [[میسر]]، سوپای مەمالیک بەرەو ڕوویان بوویەوە بەسەرکردایەنی زاھیر بیبرس و سەیفەدین قەتز و سەرکەوتن بەسەریاندا لە داستانی عەین جالوت نزیک شاری [[ناسرە]] لە ساڵی ١٢٦٠، دوای ئەوەی بیبرس سەرکەوت بەسەر مەغۆلدا ھێرشی کردە سەر خاچھەڵگرەکان، کە ھەموو قەڵا و شارەکانی یەک لە دوای یەک گرتن، و بەردەوام بوون ھەتا سوڵتان ئەشرەف سەڵاحەدین خەلیل بەندەرە سەرکییەکەی گرتن، و لەسەردەمی [[مەمالیکەکان]] زۆر لە مەغۆلەکان ئیسلام بوون و بڵاویان کردەوە لە ھەرێمەکانی خۆیان وەک [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]] و نیمچە قاڕەی ھندی و ئەورووپای ڕۆژھەڵات و نیمچە دوورگەی قەرم. و[[خەلافەتی عەباسی|عەباسییەکان]] مەڵبەندی خەلافەتیان گواستەوە بۆ قاھیرە، و حوکمی مەمالیکەکان بەرەو لاوازی ڕۆیشت لە ناوەڕاستی سەدەی پازدە، زۆربەی سوڵتانەکانی لاواز بوون، دوای ئەوەی کە عوسمانییەکان گەیشتنە [[سووریا]] وئەمەش ئاماژەبوو بۆ گرتنی میسریش. [[پەڕگە:Ottoman Empire 16-17th century.jpg|وێنۆک|380px|دەوڵەتی عوسمانی لە فراوانترین ئاستیدا ساڵی ١٦٨٣, ناوچەکانی سەر بە دەوڵەتەکە بە سەوز ڕەنگ کراوە]] === سەردەمی عوسمانی (١٥١٧–١٩٢٣) === {{سەرەکی|دەوڵەتی عوسمانی|سوڵتان عوسمانی یەکەم| محەممەدی دووەم}} [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانییەکان]] دەگەڕێنەوە بۆ ئۆرتۆغرۆل، سەرکردەی ھۆزی قابی تورکی، کە ئیشیان دەکرد لە بەرژەوەندی عەلائەدین سەلجوقی سوڵتانی [[قۆنیە]]، و دوای مردنی ئۆرتۆغرۆل، عوسمانی کوڕی سەرکردایەتی ھۆزەکەی گرتە دەست، کە دڵسۆز بوو بۆ دەوڵەتی سەلجوقی لەگەڵ ھەموو ئەو کێشانەی تیای بوو، و کاتێک [[مەغۆل]] دەوڵەتی قۆنییەی سەلجوقیان گرت، خێرا عوسمان سەربەخۆیی ڕاگەیاند لە [[دەوڵەتی سەلجووقی|سەلجوقییەکان]]، و بەدامەزرێنەری ڕاستی ئەو دەوڵەتە تورکییە گەورەیە دادەنرێت کە ھەر بە ناوی ئەوەوە ناونرا، عوسمان و جێ نشینەکانی دەستیان کرد بە فەتح کردنی میرنشین و وڵاتەکانی دەوروبەریان کە پێشتر ئیسلامیان پێ نەگەیشتبوو وەک [[یۆنان]] و مەقدۆنیا و ئەلبانیا و [[بولگاریا]]، و لە ساڵی ١٤٥٣ حەوتەم سوڵتانی عوسمانی محەممەدی دووەم ناسراو بە '''[[محەممەدی دووەم|سوڵتان محەممەد فاتیح]]'''، فەتحی قوستەنتینەی کرد و ئیمپراتۆرییەتی بیزەنتییەکانی ڕوخاند، کە ھەموو موسڵمانانی جیھان زۆر دڵخۆش بوون پێی، بەوەباوەڕەی کە ئەم ڕووداوە پێشبینی پێغەمبەر [[محەممەد]] بووە کە وتویەتی (فەتحی قوستەنتینییە دەکرێت، باشترین ئەمیر ئەو [[ئەمیر]]ەیە و باشترین سوپا ئەو سوپایەیە)، و سەرکەوتنی عوسمانییەکان بەسەر بیزەنتییەکان دەگەڕێتەوە بۆ بەکارھێنانی چەکە پێشکەوتووەکانیان ڕاھێنان و توانای بەرزی سەربازەکانیان، و لەو سەردەمەدا چەند دەوڵەتێکی ئیسلامی دەرکەوتن لە ڕۆژھەڵاتی [[ئەنادۆڵ]] و [[شام]]، وەک دەوڵەتی تەیموری و [[سەفەوییەکان|دەوڵەتی سەفەوی]]، کە دەوڵەتی سەفەوی دامەزرا لەسەردەستی ئیسماعیلی یەکەم کوڕی حەیدەر سەفەوی، لە [[ئێران]] و[[ئازەربایجان]] و ڕۆژھەڵاتی [[عێراق]]، و شیعەی سەپاند بەسەر خەڵکەکە و وای کرد کە شیعەکانی [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]] کە لەژێر دەستی عوسمانییەکان بوون شۆڕش بکەن، [[سەلیمی یەکەم|سوڵتان سەلیمی یەکەم]]، حەفیدی سوڵتان محەممەد فاتیح شۆڕشەکەی ملکەچکرد و لەناوی بردن و پاشان کەوتە سەفەوییەکان و سەرکەوت بەسەریاندا لە داستانی [[شەڕی چاڵدێران|چاڵدێران]]، ودوای ئەم داستانە سەلیم سەرنجی چووە سەر سوڵتانی [[مەمالیکەکان]]، دوای ئەوەی مەمالیکەکان ڕێکەوتنی نھێنیان کردبوو لەگەڵ سەفەوییەکان لە ترسی فراوانخوازی سەلیم کە ئامانج لێی یەکخستنی ھەموو وڵاتە سونییەکان بوو لەژێر دەسەڵاتیدا. [[پەڕگە:Zonaro GatesofConst.jpg|وێنۆک|ڕاست|سوڵتان محەممەد فاتیح کاتێک دەچێتە قوستەنتینەوە]] * و لە ساڵی ١٥١٦ سوڵتان سەلیم سەرکردایەتی سوپاکەی کرد بەڕەو [[سووریا]] مەمالیکەکانی شکاند و وڵاتی شامی گرت، پاشان بەردەوام بوو بەرەو میسر و کوشتارێکی زۆری لە مەمالیکەکان کرد وسەرکەوت بەسەریاندا و میسری گرت لە ١٥١٧ز، و دوایین خەلیفەی عەباسی لەگەڵ خۆی بردەوە بۆ قوستەنتینییە، کە محەممەد متوەکیل بیلا بوو وازی لە خەلافەت ھێنا بۆ سەلیم، بەم شێوەیە نەوەکانی عوسمان بوونە خەلیفەی [[موسڵمان]]ان لەو کاتەوە، ولەدوای مردنی سوڵتان سەلیم سولەیمانی کوڕی دەسەڵاتی گرتە دەست، کە لە سەردەمی {{قت|ئەمدا}} بەرەوپێشچوون لە فەتحکردن بە بەرەو پێشچونێکی گەورە، و عوسمانییەکان دەستیان گرت بەسەر ھەرێم و میرنشینی زۆردا لە ئەورووپای ڕۆژھەڵات و شاری بەلەگرادیان فەتح کرد، و دووجار ڤێیەنایان گەمارۆدا بەڵام نەیانتوانی بچنە ناوەوە، و لە دوای سەردەمی [[سولەیمان قانوونی|سوڵتان سولەیمان]]، دەوڵەتەکە لاوازی گرتییەوە تا سەردەمی سوڵتان محەممەدی چوارەم، لەم کاتدا عوسمانییەکان ھێرشیان کردە سەر [[ئوکراینا]] و گرتیان و بۆ دواجار گەمارۆی ڤێیەنایان دایەوە لە ساڵی ١٦٨٣ بەڵام گەڕانەوە دواوە، لەو کاتەوە تێکشکان عوسمانییەکانی گرتەوە وزۆر لە دارایییەکانیان لە دەستدا لە [[ئەورووپا]]. * و لە سەدەی ١٨دا، بزووتنەوەی وەھابی دەرکەوت لە [[نیمچەدوورگەی عەرەبی]] لەسەر دەستی محەممەدی کوڕی عەبدول وەھاب، بانگەوازی دەکرد بۆ پاککردنەوەی ئایینی ئیسلام و گەڕانەوە بۆ ئیسلامی بنەڕەتی، عوسمانییەکان بەرەنگاری ئەم بزووتنەوەیە بوون و شۆڕشەکەیان سەرکوت کردن بەڵام بە تەواوی نەیانکوژاندنەوە، تا لە سەدەی ١٩ بانگەوازی سەلەفی و بەریولی یان دەست پێکرد، لە ھەمان سەدەدا ئیمپراتۆرییەتی [[مەغۆل]]ی یھندی ئیسلامی بە تەواوی تیا چوو لەسەر دەستی بەریتانییەکان، و ناکۆکی نەتەوەیی لە وڵاتەکانی [[بالکان|بەلقان]] دەستی پێکرد کە وای کرد زۆریان سەربەخۆییان وەرگرت لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]]، و ژمارەی کۆچکردنی ھیند و ئێندۆنیزییە موسڵمانەکان زیادی کرد بۆ وڵاتەکانی کاری بی کە گەورەترین کۆمەڵگەی ئیسلامی دروست بوو لە دوو ئەمریکاکەدا، ھەروەھا ڕێگەی بازرگانی نوێ دروست بوو لە [[ئەفریقا]]دا، ئەمەش وای کرد زۆر لە بانگەوازکارە موسڵمانەکان بڕۆن بەرەو ئەوێ بۆ بڵاوکردنەوەی ئیسلام، کە ژمارەیان لە ئەفریقا، لە باشووری بیابانی گەورە بووە دوو ئەوەندە لە نێوان ساڵی ١٨٦٩ و ١٩١٤، سەردەمی عوسمانییەکان تەواو بوو لە کۆتایی جەنگی جیھانی یەکەم ودەوڵەتی عوسمانی تێک شکا لەبەرامبەر ھێزی ھاوپەیمانان، و زۆربەی بەشەکانی دەوڵەتەکە داگیر کران، و لە ساڵی ١٩٢٤ سەرۆککۆماری [[تورکیا]] [[مستەفا کەمال ئاتاتورک|مستەفا کەمال ئەتاتورک]] پۆستی خەلیفەی ھەڵوەشاندەوە ودەسەڵاتە زەمەنی و ئایینییەکەی تواندەوە. === دوای سەردەمی عوسمانی (١٩١٨-ئێستا) === زۆربەی وڵاتە ئیسلامییەکانی ژێر دەسەڵاتی عوسمانییەکان داگیر کران لەلایەن وڵاتەکانی [[ئەورووپا]]وە لە سەرەتاکانی سەدەی بیستەمدا، و دوای ڕووخانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]] لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانی یەکەم]]، [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]] و [[فەڕەنسا]] زۆربەی خاکی ئەو دەوڵەتەیان دابەش کرد لە نێوانیاندا بەپێی ڕێککەوتننامەی سایکس بیکۆ، و ملکەچیان کردن بۆ دەسەڵاتیان، و ھەر لە سەدەی بیستەمدا ھەموو وڵاتەکان سەربەخۆییان وەرگرت و ھەر وڵاتێک بوونێکی سەربەخۆی ھەبوو و کە ھیچ شتێک بە یەکیانەوە نابەستێت بێجگە لە زمان و ڕۆشنبیری و برایەتی نەبێت؛ و ڕێکخراوی گۆنگرەی ئیسلامی دامەزرا ساڵی ١٩٦٩ و ھەموو وڵاتە ئیسلامییەکانی دنیا بوونە ئەندام تێیدا، ئەمەش لە دوای ڕووداوی سووتانی مزگەوتی ئەقسا بوو لەسەر دەستی ئیسرائیلییە توندڕەوەکان کە بانگەشەی ئەویان دەکرد پەیکەری سولەیمان لەژێر مزگەوتەکەدایە، و لە کۆتایییەکانی سەدەی بیست شۆڕشی ئیسلامی لە ئێران ھەڵگیرسا و دەوڵەتەکەی گۆڕی بۆ دەوڵەتی ئیسلامی، ھەروەھا چەند ڕێکخراو و پارتی ئیسلامی دامەزران بۆ بەرەنگاری [[داگیرکاری]] بیانی بۆ وڵاتەکانیان وەک حزب اللە لە [[لوبنان]] و ڕێکخراوی قاعیدە لە [[ئەفغانستان]]. و لە سەرەتای سەدەی بیست ویەک ھێرشی ئیرھابی کرایە سەر ناوەندی بازرگانی جیھانی لە شاری نیۆیۆرک لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، و پەنجەی تۆمەت خرایە سەر ڕێکخراوی قاعیدە، کە ئەمەش کاردانەوەیەکی سلبی ھەبوو لەسەر وێنەی ئیسلام لە جیھانی ڕۆژاوادا. == کۆمەڵە ئیسلامییەکان == کۆمەڵە ئیسلامییەکان ئەو کۆمەڵ و دەستانەن کە پێک ھاتوون لەسەر بۆچوونێک لەگەڵ بۆچوونی دەستە و کۆمەڵەکانی تر جیاوازە، جا ئەم جیاوازییە بەھۆی تێگەیشتنی لێکدانەوەیانە بۆ ھەندێک زاراوە. لە [[پێغەمبەر]]یشەوە ھاتووە فەرموویەتی (گەلەکەی من دەبێت بە (٧٣) کۆمەڵ و دەستە ھەموویان گومڕان، تەنھا یەکێکیان نەبێ. وتیان:کێ؟ فەرمووی: لەسەر ئەوەن کەمن لەسەری دەڕۆم). بەناوبانگترین دەستە و [[کۆمەڵە ئیسلامیەکان]]یش ئەمانەن: * [[سوننە|ئەھلی سوننە]] * [[ئەشعەریەت|ئەشعەرییەکان]] * [[ماتوریدی|ماتریدییەکان]] * [[موعتەزیلە]] * جەبرییەکان * مورجیئەکان * [[خەواریج]] * [[شیعە]] زۆرێکیش لەم دەستانە چەندان لقی تری بچووکیان لێ دەبێتەوە. == ڕێباز و ڕێڕەو شەریعەی ئیسلامی == مەبەست پێی ئەم [[یاسا]] و داڕێژراونەی ئایینی ئیسلامە، کە بەسەر محەممەد ھاتووەتە خوارەوە، جا چ پەیوەندی بە بیروباوەڕەوە ھەبێت یاخود بە کردار و ھەڵسوکەوت، بەڵام وشەی (شەریعە) زیاتر وای لێھاتووە کە مانای دووەمیان بدات. === ئامانجەکانی (مەقاسیدی) شەریعەت === یەکەم ئامانجی [[شەریعەتی ئیسلامی]] پارێزگاریکردنی شتە سەرەکییەکانە، کە پێنج شتی پێویستن بۆ ژیانی خەڵکی کە پارێزگاریکردنی [[ئایین]] و گیانی [[مرۆڤ]] و [[مێشک]] و ماڵ و وەچەکەیەتی.. === تایبەتمەندییەکانی شەریعەت === [[شەریعەتی ئیسلامی]] بەوە جیادەکرێتەوە، کە ھەندێک تایبەتمەندی ھەیە لە ھیچ [[ئایین]] و پرۆگرام و بەرنامەیەکدا نییە، چونکە بە پوختی و ڕێکی دارێژراوە و ناکۆکی و دژایەتی لە نێوان ئایەتەکانیدا نییە و یەکترگر و ئاسانە و بەدیھێنەری دادگەری و یەکسانی و ئازادییە بۆ مرۆڤەکان لە گرنگترینی ئەم تایبەتمەندیانە ئەمانەن: === گشتگیری === ئەوەتا بەرنامە و ڕێبازی پەرستشی داناوە کە ئەمیش بە ڕێکخستنی پەیوەندی نێوان [[مرۆڤ]] و [[خودا]] وەک: [[نوێژ]] و [[ڕۆژوو لە ئیسلامدا|ڕۆژوو]] و [[زەکات]] و [[حەج]]. ھەروەھا بەرنامە و ڕێباز و حوکمی زۆری بۆ ڕەفتار و ھەڵسوکەوت داناوە ئەمیش بە ڕێکخسنتی پەیوەندی نێوان خەڵکی لەگەڵ خودی خەڵک لە نێو دەوڵەتێکی ئیسلامی، ھەروەھا پەیوەندی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|دەوڵەتی ئیسلامی]] لەگەڵ دەوڵەتانی تر، جا ئەم بەشەی حوکمی ڕەفتار و ھەڵسوکەوتە -احکام المعاملات- دابەش دەبێت بەسەر: * حوکمەکانی باری کەسێتی: کە پەیوەستە بە خانەوادە لەمارەبڕین و ژن ھێنان و مافەکانی ھاوسەرایەتی و ڕەچەڵەک و تەڵاق دان و ماوەکەی و خەرجی. * حوکمەکانی باری شارستانی: کە پەیوەستە بە کڕین و فرۆشتن بارمتە و بریکاری و مافی کڕین پێش کەسانی تر -شفعە- ھەر چ مافێک کە پەیوەست بە ماڵ و سامان. * حوکمەکانی تاوان (جنائی): کە پەیوەستە بەم [[تاوان]]انە کە کەسی پێگەیشتووی تێگەیشتوو ئەنجامی دەدات ئەو سزایەش کە شایانییەتی. * حوکمەکانی چونییەتی پێشکەشکردنی داوا -مرافعات-: کە پەیوەستە بە دادگەو داوا و بەڵگەکان. * حوکمە دەستوورییەکان: کە پەیوەستە بە داڕێژانی حوکم و بنەماکانی و دەسەڵاتی سەردار و کاربەدەستان بەسەر ئەوانەی کە بە سەریانەوەن [[ماف]] ئەرکی ھەردوولایان. * حوکمە نێودەوڵەتییەکان: کە پەیوەستە بە پەیوەندی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|دەوڵەتی ئیسلامی]] بە دەوڵەتانی تر و ھەڵسوکەوت لەگەڵ کەسانی نا[[موسڵمان]] لە دەوڵەتی ئیسلامی. ئەم نەخشە کێشی و ھێلکاری ڕێکخستنەش بەم دوایییە سەری ھەڵداوە، کەمەبەست پێی تەنھا ڕێکخستن و ئاسانکارییە بۆ لێکۆڵینەوە و خوێندن، ئەگینا، لە بۆچوونی ئیسلامیدا ھیچ چالاکیێکی مرۆییانە نییە کە مانا پەرستشی بەسەردا نەچەسپێ، بەڵکو مەبەست لە بوونی مرۆڤ لە ژیاندا بەندایەتی کردنی خودایە، {{قورئان|سوورەت=٥١|ئایەت=٥٦|کوردی=و من جن و مرۆڤم دروست نەکردووە تەنھا بۆ ئەوە نەبێ بە تاک و تەنھا بمپەرستن و ملکەچی فەرمانی من بن.}} جا ئەم یاسا و [[ڕێسا]] و حوکمە شەرعیانە، ڕێکخەری ژیانیخەڵکن، و سوود مەندن بۆتاکەکانی کۆمەڵگەی ئیسلامی، بەشێوازێکی ڕێکی پەروەردەیی، بۆ نموونە نوێژ، پەیوەندیێکە لە نێوان بەندە وخواد، جاکە خودای گەورە باسی ئەوپەرستشە پەروەردەیییەی [[کۆمەڵگا]]دەکات، {{قورئان|سوورەت=٢٩|ئایەت=٤٥|کوردی=بەدڵنیایی نوێژ قەدەغەی خەڵکی دەکات و دەیانگەڕێنێتەوە لە خراپەکاری و تاوان و ھەر شتێک کە پێچەوانەی شەریعەت بێت}}، ڕۆژووش پاڵنەرێکە بۆ پارێزگاری، {{قورئان|سوورەت=٢|ئایەت=١٨٣|کوردی=ئەی باوەڕداران ئێوە ڕۆژووی مانگی ڕەمەزانتان لەسەر فەرز کراوە [ ھەروەکو چۆن لەسەر ئوممەتانی پێش ئێوەش فەرز کرابوو بەڵکو تەقوای خوای گەورە بکەن}}. زەکاتیش مایەی پاکییە،{{قورئان|سوورەت=٩|ئایەت=١٠٣|کوردی=ئەی محمد - صلی اللە علییە وسلم - لە ماڵەکانیان صەدەقەو خێرێک وەربگرە یان زەکاتی فەرز وەربگرە کە بەھۆیەوە پاکیان دەکەیتەوە لەو تاوان و شتانەی کە پێیانەوەیە}}. حەج کردنیش دەبێتە ھۆی دوور کەوتنەوە لەزمان پیسی بەھۆی جوێن و کیشمە کێشم و قسەی ناشرین،{{قورئان|سوورەت=٢|ئایەت=١٩٧|کوردی=کاتی حەج چەند مانگێکی دیاری کراوە کە (شەوال و ذو القعدة و ذو الحجة)یە، یاخود وتراوە: (شەوال و ذو القعدة و دەی ذو الحجة)یە جا ھەر کەسێک ئیحرامی بەست ئەوە پێویستە لەسەری حەج بکات [ئەوکاتە کە ئیحرامی بەست نابێ جیماع بکات و بچێتە لای خێزانی، یان قسەی خراپ لەگەڵ ژندا بکات و نابێ لە سنووری شەرع دەرچێ بەوەی کە سەری بتاشێ یان ھەر شتێکی تر بکات، یان زوڵم بکات یان قسەی ناشرین بکات و نابێ دەمەقاڵێ و مشتومڕ لەگەڵ خەڵکدا بکات لە کاتی حەجدا.}}. == لە ئاسانکارییەکانی ئیسلام و بێ گیروگرفت بوونی == نەگرتنی دەرگای [[پەشیمانی]] ([[تۆبە]]) و گەڕانەوە بۆ لای خودا، لەبەردەم تاونباران تائەوکاتەی دەمرن یان ڕۆژلە خۆراواوە ھەڵبێت، کە بەڕاستی ئەمەش ئاسودەیی، و خۆشی بۆ دەروونی کەسی تاوانبار، و ئازادی دەکات لە ھەستکردن بە گوناھ و تاوان، {{قورئان|سوورەت=٣٩|ئایەت=٥٣|کوردی=پێیان بڵێ: ئەی بەندەکانم، ئەی ئەوانەی زێدە ڕۆییتان کردووە لە سەرخۆتان، لە سۆز و میھری خودا بێ ئومێد مەبن خودا لە ھەموو گوناھێک خۆش دەبێ، چونکە ئەو لێبوردە و بەخشندەیە}}. == دادگەری == ئەم بنەمایەش کە لە بانگەوازەکانی قورئان خۆی دەنوێنێ، کەفەرمان ئەفەرمووێ بە دادگەری ڕەھا لە نێوان خەڵکی و ڕێ دەگرێ لە جەور و ستەم لەگەڵ ئەوانەش کە ڕقمان لێک دەبێتەوە، بەیەک ھەڵدەشاخێن،{{قورئان|سوورەت=٥|ئایەت=٨|کوردی=ئەی باوەڕداران دادپەروەر بن بەرامبەر خێزان و مناڵەکانتان یان لە نێوان خەڵکدا، یان فەرمانڕەوایان ھەمووتان دادپەروەر بن بۆ خوای گەورە نەک بۆ ڕیاو ناوبانگ دەرکردن شایەتی بدەن بەدادپەروەری و ڕق لێبونتان بۆ کەسانێک واتان لێ نەکات کە دادپەروەر نەبن بەڵکو ئێوە دادپەروەر بن لە نێوان دۆست و دوژمندا ئەمە نزیکترە لە تەقواوە یان نزیکترە لەوەی کە خۆتانی پێ بپارێزن لە ئاگری دۆزەخ و تەقوای خوای گەورە بکەن بەڕاستی خوای گەورە زانستێکی وردەکاری ھەیە بە کردەوەکانی ئێوە.}}. قورئانیش باسی ئەوەی کردووە کە گەلانی پێشوو بەھۆی زۆرداری و بەربڵاوی ستەمەوە لەناوچوون،{{قورئان|سوورەت=١٠|ئایەت=١٣|کوردی=و بە دڵنیایی ئوممەتانی پێش ئێوەمان لەناوبرد کاتێک کە زوڵم و ستەمیان کرد و پێغەمبەرانی خوای گەورە بەبەڵگەی ڕوون و ئاشکراو موعجیزە ھاتن بۆ لایان بەڵام ئیمانیان نەھێناو بەم شێوازەش لەناومان بردن، و بەم شێوازەش کەسانی تاوانبار لەناو دەبەین، کە ئەمە ھەڕەشەیە بۆ کافرانی مەککە.}}. لە مێژووی ئیسلامدا دادگەری بەڕوون و ئاشکرایی بەرچاودەکەوێ، بگرە لەگەڵ ناموسڵمانانیش، ئەوەتا لە بەسەرھاتی عومەری کوڕی خەتاب، لەگەڵ ئەوقیبتییەی (قبگی) کەھاتبوو شکاتی لە لای ئەودەکرد، کە کوڕی سەرداری سەرکردەی میسڕی ئەوکات، عەمری کوڕی عاس، شەقێکی بەناڕەوا لێ داوە، عومەریش دادوەری لەگەڵ کرد تۆڵەی بۆ کردەوە پێی وت: لەو کوڕە بدە کە دووجار بەڕێزە. لە ڕاستیشدا ئەو دادگەری و نەبوونی جەورستەمە، خەڵکی شامی موسڵمان کرد، ھەرچەندە کەخاچ پەرست بوون؛ بەڵام ئیسلامبوونی خۆیان ڕاگەیاند، لەگەڵ ئەوەی ژێر دەستەی ڕۆمەکان بوون، و خاچ پەرستیش بوون. == کۆمەڵگە == [[پەڕگە:Muslim distribution.png|وێنۆک|380px|دابەشبوونی ئیسلام لە جیھاندا]] === دیمۆگرافیا و بڵاو بوونەوە === {{سەرەکی|ئیسلام بەپێی وڵات}} == دیمۆگرافیا == [[پەڕگە:Islam_percent_population_in_each_nation_World_Map_Muslim_data_by_Pew_Research.svg|وێنۆک|ڕێژەی موسڵمانانی جیھان بەپێی وڵات.]] تا ساڵی ٢٠٢٠ نزیکەی ٢٤%ی دانیشتوانی جیھان، واتە نزیکەی ١.٩&nbsp;ملیار کەس، موسڵمانن.<ref name="www.pewresearch.org-2022">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.pewresearch.org/topic/religion/religious-demographics/pew-templeton-global-religious-futures-project/|سەردێڕ=Pew-Templeton Global Religious Futures Project - Research and data from Pew Research Center |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230205195540/https://www.pewresearch.org/topic/religion/religious-demographics/pew-templeton-global-religious-futures-project/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ناونیشان=https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/|سەردێڕ=The Future of the Global Muslim Population |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230930233955/https://www.pewresearch.org/religion/2011/01/27/the-future-of-the-global-muslim-population/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/08/09/muslims-and-islam-key-findings-in-the-u-s-and-around-the-world/|سەردێڕ=Muslims and Islam: Key findings in the U.S. and around the world |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221108121140/https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/08/09/muslims-and-islam-key-findings-in-the-u-s-and-around-the-world/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> لە ساڵی ١٩٠٠ ڕێژەکە ١٢.٣% بووە، لە ساڵی ١٩٩٠دا ١٩.٩% بووە و پێشبینییەکان پێشبینی دەکەن کە تا ٢٠٥٠ ڕێژەکە ببێتە ٢٩.٧%. توێژینەوەی پیو مەزەندە دەکات کە ٨٧-٩٠% موسڵمانان [[سوننە]] و ١٠-١٣% [[شیعە|شیعەن]]. {{Sfnp|Pew Forum for Religion & Public Life|2009}} نزیکەی ٤٩ وڵات [[جیھانی ئیسلامی|زۆرینەی موسڵمانن]]، {{Sfnp|Pew Forum for Religion & Public Life|2009}} <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ba-Yunus|یەکەم=Ilyas|ناونیشان=https://archive.org/details/muslimsunitedsta00bayu|سەردێڕ=Muslims in the United States|دوایین٢=Kone, Kassim|بڵاوکەرەوە=[[Greenwood Publishing]] Group|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٣٢٨٢٥-١|پەڕە=[https://archive.org/details/muslimsunitedsta٠٠bayu/page/n١٨٦ ١٧٢]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/features/2018/3/7/islam-in-russia/|سەردێڕ=Islam in Russia |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231228024349/https://www.aljazeera.com/amp/features/2018/3/7/islam-in-russia |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=[[Al Jazeera English|Al Jazeera]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Book review: Russia's Muslim Heartlands reveals diverse population |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠١٨|ئیش=[[The National (Abu Dhabi)|The National]] |ناونیشان=https://www.thenational.ae/arts-culture/book-review-russia-s-muslim-heartlands-reveals-diverse-population-1.723230 |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190114210257/https://www.thenational.ae/arts-culture/book-review-russia-s-muslim-heartlands-reveals-diverse-population-1.723230 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ٦٢%ی موسڵمانانی جیھان لە ئاسیا دەژین، و ٦٨٣ ملیۆن موسڵمان تەنیا لە ئەندەنوسیا و پاکستان ، [[ئیسلام لە ھیندستان|ھیندستان]] و بەنگلادیش ھەن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.usnews.com/usnews/graphics/religion/islams_global_reach.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110122200555/http://www.usnews.com/usnews/graphics/religion/islams_global_reach.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٣|وێبگە=[[U.S. News & World Report]]}}</ref> {{Sfnp|Pew Forum for Religion & Public Life|2009}} <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Pechilis|یەکەم=Karen|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C|سەردێڕ=South Asian Religions: Tradition and Today|دوایین٢=Raj|یەکەم٢=Selva J.|ڕێکەوت=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٤٤٨٥١-٢|پەڕە=[https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U٠C&pg=PA١٩٣ ١٩٣]|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231228024331/https://books.google.com/books?id=kaubzRxh-U0C|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> موسڵمانانی عەرەب گەورەترین گرووپی نەتەوەیی لەنێو موسڵمانانی جیھان پێکدەھێنن، بەدوایدا بەنگالییەکان <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Richard Eaton|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=pR0LzVCpfw8C|سەردێڕ=Islam in South Asia in Practice|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٠٨-٣١٣٨-٨|editor-last=Barbara D. Metcalf|پەڕە=٢٧٥|chapter=Forest Clearing and the Growth of Islam in Bengal}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Meghna Guhathakurta|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=haGORCJRlOUC&pg=PA50|سەردێڕ=The Bangladesh Reader: History, Culture, Politics|دوایین٢=Willem van Schendel|ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Duke University Press|ژپنک=٩٧٨-٠٨٢٢٣٥٣١٨٨|پەڕە=٥٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230707092408/https://books.google.com/books?id=haGORCJRlOUC&pg=PA50|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و پەنجابیەکان دێن. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gandhi|یەکەم=Rajmohan|سەردێڕ=Punjab: A History from Aurangzeb to Mountbatten|بڵاوکەرەوە=Aleph Book Company|ساڵ=٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-٩٣-٨٣٠٦٤-٤١-٠|شوێن=New Delhi, India, Urbana, [[Illinois]]|پەڕە=١}}</ref> زۆربەی خەمڵاندنەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە چین نزیکەی ٢٠ بۆ ٣٠ ملیۆن موسڵمانی ھەیە (١.٥% بۆ ٢%ی دانیشتووان). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/|سەردێڕ=China |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210213122152/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|وێبگە=[[The World Factbook]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71338.htm|سەردێڕ=China (includes Hong Kong, Macau, and Tibet) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190710075050/https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2006/71338.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٣|وێبگە=Archived Content}}</ref> ئیسلام لە ئەوروپا دووەم گەورەترین ئایینە لە دوای [[مەسیحییەت|ئایینی مەسیحی]] لە زۆرێک لە وڵاتان، ڕێژەی گەشەکردن بە پلەی یەکەم دەگەڕێتەوە بۆ کۆچکردن و بەرزبوونەوەی ڕێژەی لەدایکبوونی موسڵمانان لە ساڵی ٢٠٠٥، <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Muslims in Europe: Country guide|ئیش=[[BBC News]]|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4385768.stm|ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090929213440/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4385768.stm}}</ref> کە ٤.٩%ی ھەموو دانیشتوانی ئەوروپا لە ساڵی ٢٠١٦دا پێکدەھێنێت. <ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Hackett |یەکەم=Conrad |سەردێڕ=5 facts about the Muslim population in Europe |ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ئیش=[[Pew Research Center]] |ناونیشان=http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190105202657/http://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/11/29/5-facts-about-the-muslim-population-in-europe/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> گۆڕینی ئایین ھیچ کاریگەرییەکی لەسەر گەشەی دانیشتوانی موسڵمان نییە چونکە "پێدەچێت ژمارەی ئەو کەسانەی کە لەڕێگەی ئایینییەوە دەبنە موسڵمان بە نزیکەیی یەکسان بێت بە ژمارەی ئەو موسڵمانانەی کە ئیسلام بەجێدەھێڵن". ھەرچەندە، پێشبینی دەکرێت ئیسلام لە نێوان ساڵانی ٢٠١٠ و ٢٠٥٠دا لە ڕێگەی گۆڕینی ئایینییەوە ٣ ملیۆن کەسی بۆ زیاد بووبێ، کە زۆربەیان لە ئەفریقای ژێر سەحران (٢.٩ ملیۆن). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.pewforum.org/files/2015/03/PF_15.04.02_ProjectionsFullReport.pdf|سەردێڕ=Wayback Machine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://wayback.archive-it.org/all/20150429153811/http://www.pewforum.org/files/2015/03/PF_15.04.02_ProjectionsFullReport.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠١٦}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.pewforum.org/2017/04/05/the-changing-global-religious-landscape/|سەردێڕ=The Changing Global Religious Landscape |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220218030628/https://www.pewforum.org/2017/04/05/the-changing-global-religious-landscape/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Pew Research Center}}</ref> بەپێی ڕاپۆرتێکی [[سی ئێن ئێن]] "ئیسلام لە ھەموو چین و توێژەکانی ژیانەوە موسڵمانانی کۆکردۆتەوە، دیارترینیان ئەمریکییە ئەفریقییەکان". <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Fast-growing Islam winning converts in Western world|بڵاوکەرەوە=[[CNN]]|ناونیشان=http://edition.cnn.com/WORLD/9704/14/egypt.islam/|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181015114027/http://edition.cnn.com/WORLD/9704/14/egypt.islam/}}</ref> لە بەریتانیا ساڵانە نزیکەی ٦ ھەزار کەس موسڵمان دەبن و بەپێی بابەتێکی ڕاپرسی مانگانەی موسڵمانانی بەریتانیا، زۆربەی موسڵمانە نوێیەکان لە بەریتانیا ژن بوون. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://artsweb.bham.ac.uk/bmms/2000/06June00.asp#Women%20convert|سەردێڕ=BMMS June 2000 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080214160750/http://artsweb.bham.ac.uk/bmms/2000/06June00.asp#Women%20convert |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|لە=Women convert}}</ref> بەپێی ''ھەواڵێکی ڕۆژنامەی ھافینگتۆن پۆست'' ، "چاودێران مەزەندە دەکەن کە ساڵانە ٢٠ ھەزار ئەمریکی موسڵمان دەبن"، زۆربەیان [[ژن لە ئیسلامدا|ژن]] و ئەفریقییە ئەمریکییەکانن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠١١|ناونیشان=https://www.huffpost.com/entry/post-911-islam-converts_n_935572|سەردێڕ=Conversion To Islam One Result Of Post-9/11 Curiosity |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210111201117/https://www.huffpost.com/entry/post-911-islam-converts_n_935572 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=HuffPost |زمان=en}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bindel |یەکەم=Julie |بەستەری نووسەر=Julie Bindel |ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشان=http://standpointmag.co.uk/features-may-10-why-do-western-women-convert-julie-bindel-islam-female-conversion|سەردێڕ=Why do Western Women Convert? - Standpoint |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006102003/http://standpointmag.co.uk/features-may-10-why-do-western-women-convert-julie-bindel-islam-female-conversion |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠١٦|وێبگە=[[Standpoint (magazine)|Standpoint]]}}</ref> بە ھەردوو ژمارە لەسەدا و کۆی گشتی، ئیسلام خێراترین گروپی ئایینی گەورەی جیھانە کە گەشە دەکات، و پێشبینی دەکرێت تا کۆتایی سەدەی بیست و ببێتەگەورەترین گروپی جیھان و [[مەسیحییەت|ئایینی مەسیحی]] تێپەڕێنێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lipka |یەکەم=Michael |دوایین٢=Hackett |یەکەم٢=Conrad |ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/|سەردێڕ=Why Muslims are the world’s fastest-growing religious group |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190514123559/https://www.pewresearch.org/fact-tank/2017/04/06/why-muslims-are-the-worlds-fastest-growing-religious-group/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Pew Research Center |زمان=en-US}}</ref> <ref name="pew2015" /> بەپێی خەمڵاندنەکان، تا ساڵی ٢٠٥٠، ژمارەی موسڵمانان نزیکەی یەکسان دەبێت بە ژمارەی مەسیحییەکان لە سەرانسەری جیھان، "بەھۆی تەمەنی گەنجی و ڕێژەی بەرزی منداڵبوونی موسڵمانان بە بەراورد بە گروپە ئاینییەکانی دیکە". و لەوەدایە کە لە کیشوەرەکانی ئەمریکادا بگاتە ھەمان ئاست، بەڵام ١٥ گەورەترین وڵاتی ئیسلامی ئەمانەی خوارەوەن: {| class="wikitable" style="width:90٪;" |- ! پلە || وڵات || ژمارەی دانیشتووان ||ڕێژەی موسڵمانان || مەزھبی پەیرەوکراو |- |-class="sortbottom" | ١ ||align=right|{{ئاڵا|ئیندۆنیزیا}}|| ٢٢٨٬٥٨٢٬٠٠٠ || ٨٦٫١٪ || سونە |-class="sortbottom" | ٢ || align=right|{{ئاڵا|پاکستان}}|| ١٧٢٬٨٠٠٬٠٠٠ || ٩٧٪ || سونە |-class="sortbottom" | ٣ || align=right|{{ئاڵا|بەنگلادیش}}|| ١٦٢٬٢٢١٬٠٠٠ || ٨٩٪ || سونە |-class="sortbottom" | ٤ || align=right| {{ئاڵا|نێجیریا}} || ١٥٤٬٢٧٩٬٠٠٠ || ٥٠٪ || سونە |-class="sortbottom" | ٥ || align=right| {{ئاڵا|میسر}} || ٧٧٬١٠٠٬٠٠٠ || ٩٠٪ || سونە |-class="sortbottom" | ٦ || align=right| {{ئاڵا|تورکیا}} || ٧١٬٥١٧٬١٠٠ || ٩٩٫٨٪ || سونە |-class="sortbottom" | ٧ || align=right| {{ئاڵا|ئێران}} || ٧٠٬٤٩٥٬٧٨٢ || ٩٨٪ || شیعە/سونە |-class="sortbottom" | ١٢ || align=right| {{ئاڵا|عێراق}} || ٤١٬٢٣٤٬٠٠٠ || ٩٧٪ ||شیعە/سونە |-class="sortbottom" | ٨ || align=right| {{ئاڵا|سوودان}} || ٣٩٬٣٧٩٬٣٥٨ || ٧٠٪ || سونە |-class="sortbottom" | ٩ || align=right| {{ئاڵا|جەزائیر}} || ٣٣٬٧٦٩٬٦٦٩ || ٩٩٪ || سونە |-class="sortbottom" | ١٠ || align=right| {{ئاڵا|ئەفغانستان}} || ٣٢٬٧٣٨٬٣٧٦ || ٩٩٪ || سونە |-class="sortbottom" | ١١ || align=right| {{ئاڵا|مەغریب}} || ٣٣٬٧٢٣٬٤١٨ || ٩٩٪ || سونە |-class="sortbottom" | ١٣ || align=right| {{ئاڵا|مالیزیا}} || ٢٧٬٧٣٠٬٠٠٠ || ٦٠٫٤٪ || سونە |-class="sortbottom" | ١٤ || align=right| {{flag|Saudi Arabia}} || ٢٧٬٦٠١٬٠٣٨ || ١٠٠٪ || سونە |-class="sortbottom" | ١٥ || align=right| {{ئاڵا|ئوزبەکستان}} || ٢٧٬٣٧٢٬٠٠٠ || ٨٨٪ || سونە |} [[پەڕگە:Lunar libration with phase Oct 2007 450px.gif|وێنۆک|خولیمانگ، بنەمای ڕۆژمێری کۆچی]] === ڕۆژژمێری کۆچی === {{سەرەکی|ڕۆژژمێری کۆچی}} ڕۆژژمێری کۆچی یان ڕۆژژمێری ئیسلامی پشت دەبەستێت بە ڕۆژژمێری مانگی کە بەکاردەھات لەناو عەرەبدا پێش ئیسلام، و ئەو کاتانە [[عەرەب]] ساڵەکان نابژێرن بەڵکو ھەر ساڵێک ناوێکی ھەیە کە جیای دەکاتەوە لە ساڵەکانی تر، و ئەم حاڵەتە بەردەوام بوو تا ساڵی ١٧ی کۆچی لە سەردەمی خەلیفە [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەری کوڕی خەتابدا]] ئەوەی دانا کە ناو دەبرێت بە ڕۆژژمێری کۆچی، و یەکەم ساڵی کرد بەو ساڵەی کە پێغەمبەر [[محەممەد]] [[کۆچی مسوڵمانان|کۆچی کرد لەمەککەوە بۆ مەدینە]]، بەڵام گۆڕانکاری نەکرد لە گۆڕینی ناو و ڕیزبەندی مانگە عەرەبییەکاندا، و مانگە کۆچییەکان بریتین لە موحەڕەم، سەفەر، ڕەبیعی یەکەم، ڕەبیعی دووەم، جەمادی یەکەم، جەمادی دووەم، ڕەجەب، شەعبان، ڕەمەزان، شەوال، زولعەقدە، و زولحەجە؛ و مانگی قەمەری (مانگی) ماوەی نێوان دەرکەوتنەوەی دوو ھیلالە، یان ئەو ماوەیە کە مانگ خولێکی تەواو دەکات بەدەوری زەویدا، و ماوە گەردوونییەکەی ٢٩٫٥٣٠٥٨٨ ڕۆژە، لەبەر ئەوەیە کە مانگە کۆچییەکان یان ٢٩ یان ٣٠ ڕۆژن.<ref>https://web.archive.org/web/20200107090338/https://www.islamweb.net/ar/fatwa/50696/یحسب-زکاة-مالھ-بالتاریخ-المیلادی</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200309170556/https://ar.islamway.net/article/22625/التاریخ-الھجری-ھویة-الأمة-الإسلامیة</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} === کتێبنامە === {{Refbegin|30em}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ahmed |یەکەم=Imad-ad-Dean |سەردێڕ=Signs in the heavens |بەرگ=٢|بڵاوکەرەوە=Amana Publications |ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=١-٥٩٠٠٨-٠٤٠-٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Arnold|یەکەم=Thomas |سەردێڕ=The Preaching of Islam: A History of the Propagation of the Muslim Faith.|ناونیشان=https://archive.org/details/in.gov.ignca.21207|ساڵ=١٨٩٦}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bennett |یەکەم=Clinton |سەردێڕ=Interpreting the Qur'an: a guide for the uninitiated |بڵاوکەرەوە=[[Continuum International Publishing Group]] |ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٦٤-٩٩٤٤-٨|پەڕە=١٠١|بەستەری نووسەر=Clinton Bennett}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Blankinship |یەکەم=K. |ساڵ=٢٠٠٨|chapter=The early creed |editor=T. Winter |سەردێڕ=The Cambridge Companion to Classical Islamic Theology |زنجیرە=Cambridge Companions to Religion |پەڕەکان=٣٣–٥٤|شوێن=Cambridge |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |doi=10.1017/CCOL9780521780582.003|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٧٨٠٥٨-٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brockopp |یەکەم=Jonathan E. |سەردێڕ=Islamic Ethics of Life: abortion, war and euthanasia |ناونیشان=https://archive.org/details/islamicethicsofl0000unse |بڵاوکەرەوە=[[University of South Carolina Press]] |ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٩٧٨-١-٥٧٠٠٣-٤٧١-٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bulliet|یەکەم=Richard| بڵاوکەرەوە = [[Houghton Mifflin Harcourt|Houghton Mifflin]]| ژپنک = ٠-٦١٨-٤٢٧٧٠-٨| سەردێڕ = The Earth and Its Peoples |شوێن= Boston| ساڵ = ٢٠٠٥| ناونیشان =https://archive.org/details/earthitspeoplesg0000unse_q4r6}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Burge|یەکەم=Stephen|ساڵ=٢٠١٥|سەردێڕ=Angels in Islam: Jalal al-Din al-Suyuti's al-Haba'ik fi akhbar al-mala'ik |شوێن=London |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٦-٥٠٤٧٣-٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Çakmak |یەکەم=Cenap |سەردێڕ=Islam: A Worldwide Encyclopedia |زنجیرە=4 volumes |بڵاوکەرەوە=[[ABC-CLIO]] |ساڵ=٢٠١٧|ژپنک=٩٧٨-١-٦١٠٦٩-٢١٧-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Campo |یەکەم=Juan E. |سەردێڕ=Encyclopedia of Islam |بڵاوکەرەوە=[[Infobase Publishing]] |ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٦٠-٥٤٥٤-١|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=OZbyz_Hr-eIC}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Chittick |یەکەم=William C |سەردێڕ=Sufism: A Beginner's Guide |ساڵ=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Simon and Schuster |ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٠٧٤-٠٥٢-٢|ناونیشان={{google books|plainurl=y|id=LI0kjBlXS5UC}} |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cohen-Mor |یەکەم=Dalya |سەردێڕ=A Matter of Fate: The Concept of Fate in the Arab World as Reflected in Modern Arabic Literature |ناونیشان=https://archive.org/details/matteroffateconc0000cohe |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٣٣٩٨-١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Curtis |یەکەم=Patricia A. |ناونیشان=https://archive.org/details/guidetofoodlawsr0000curt |سەردێڕ=A Guide to Food Laws and Regulations |بڵاوکەرەوە=[[Wiley-Blackwell|Blackwell Publishing Professional]] |ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٣٨-١٩٤٦-٤|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Esposito |یەکەم=John |ناونیشان=https://archive.org/details/islamstraightpat0000espo |سەردێڕ=Islam: The Straight Path |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١١٢٣٤-٤|edition=3rd |بەستەری نووسەر=John Esposito}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|editor-last=Esposito |editor-first=John |سەردێڕ=The Oxford History of Islam |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٠٧٩٩-٩|ناونیشان=https://archive.org/details/oxfordhistoryofi00john |editor-mask=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|editor-last=Esposito |editor-first=John |سەردێڕ=The Oxford History of Islam |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٠٧٩٩-٩|ناونیشان=https://archive.org/details/oxfordhistoryofi00john |editor-mask=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Esposito |یەکەم=John |ناونیشان=https://archive.org/details/unholywarterrori0000espo |سەردێڕ=Unholy War: Terror in the Name of Islam |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=٢٠٠٢a|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٦٨٨٦-٠|author-mask=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Esposito |یەکەم=John |سەردێڕ=What Everyone Needs to Know about Islam |ناونیشان=https://archive.org/details/whateveryoneneed0000espo |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=٢٠٠٢b|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٥٧١٣-٠|author-mask=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Esposito |یەکەم=John |ناونیشان=https://archive.org/details/islamstraightpat0001espo |سەردێڕ=Islam: The Straight Path |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٨٢٦٦-٨|edition=Revised 3rd |author-mask=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Esposito |یەکەم=John |سەردێڕ=Islam: The Straight Path |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٣٩٦٠٠-٣|edition=4th |author-mask=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Esposito |یەکەم=John |ساڵ=٢٠١١|سەردێڕ=What Everyone Needs to Know about Islam |ناونیشان=https://archive.org/details/whateveryoneneed0000espo_n1c8 |edition=2nd |شوێن=Oxford |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٧٩٤١٣-٣|author-mask=1}}[https://web.archive.org/web/20080204031050/http://www.oxfordislamicstudies.com/Public/book_wenkai.html Lay summary] * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Esposito |یەکەم١=John |ناونیشان=https://archive.org/details/muslimsonamerica00yvon |سەردێڕ=Muslims on the Americanization Path? |دوایین٢=Haddad |یەکەم٢=Yvonne Yazbeck |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٣٥٢٦-٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Farah |یەکەم=Caesar |سەردێڕ=Islam: Beliefs and Observances |بڵاوکەرەوە=[[Barron's Educational Series]] |ساڵ=١٩٩٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٢٠-١٨٥٣-٠|edition=5th |بەستەری نووسەر=Caesar E. Farah}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Farah |یەکەم=Caesar |ناونیشان=https://archive.org/details/islambeliefsobse00fara_0 |سەردێڕ=Islam: Beliefs and Observances |بڵاوکەرەوە=[[Barron's Educational Series]] |ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦٤١-٢٢٢٦-٢|edition=7th |author-mask=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Firestone |یەکەم=Reuven |سەردێڕ=Jihad: The Origin of Holy War in Islam |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٢٥٨٠-١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Goldschmidt |یەکەم١=Arthur Jr. |سەردێڕ=A Concise History of the Middle East |دوایین٢=Davidson |یەکەم٢=Lawrence |بڵاوکەرەوە=[[Westview Press]] |ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٣٣-٤٢٧٥-٧|edition=8th |ناونیشان=https://archive.org/details/concisehistoryof0008gold |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Griffith |یەکەم١=Ruth Marie |بەستەری نووسەر١=Ruth Marie Griffith |سەردێڕ=Women and Religion in the African Diaspora: Knowledge, Power, and Performance |دوایین٢=Savage |یەکەم٢=Barbara Dianne |بەستەری نووسەر٢=Barbara D. Savage |بڵاوکەرەوە=[[Johns Hopkins University Press]] |ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠١٨-٨٣٧٠-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Haddad |یەکەم١=Yvonne Yazbeck |دوایین٢=Smith |یەکەم٢=Jane I. |بەستەری نووسەر=Jane Idleman Smith |سەردێڕ=Muslims in the West: Visible and Invisible |شوێن=Walnut Creek, CA |بڵاوکەرەوە=Altamira |ساڵ=٢٠٠٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hedayetullah |یەکەم=Muhammad |سەردێڕ=Dynamics of Islam: An Exposition |بڵاوکەرەوە=[[Trafford Publishing]] |ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-١-٥٥٣٦٩-٨٤٢-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|editor-last1=Holt |editor-first1=P.M. |editor-last2=Lewis |editor-first2=Bernard |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ساڵ=١٩٧٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٢٩١٣٦-١|سەردێڕ=The Cambridge History of Islam |بەرگ=١|بەستەری نووسەر٢=Bernard Lewis}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|editor-last1=Holt |editor-first1=P.M. |editor-last2=Lambton |editor-first2=Ann K.S. |editor2-link=Ann Lambton |editor-last3=Lewis |editor-first3=Bernard |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ساڵ=١٩٧٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٢٩١٣٧-٨|سەردێڕ=The Cambridge History of Islam |بەرگ=٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|editor-last1=Holt |editor-first1=P.M. |editor-last2=Lambton |editor-first2=Ann K.S. |editor-last3=Lewis |editor-first3=Bernard |سەردێڕ=The Cambridge History of Islam |بەرگ=١A|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٢١٩٤٦-٤|ناونیشان=https://archive.org/details/cambridgehistory00holt_798 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Hourani |یەکەم١=Albert |ناونیشان=https://archive.org/details/historyofarabpeo0122hour_06BYS |سەردێڕ=A History of the Arab Peoples |بڵاوکەرەوە=[[Belknap Press]] |ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٤-٠١٠١٧-٨|بەستەری نووسەر=Albert Hourani}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Caliphate of Banu Umayyah the first Phase, Ibn Katheer, Taken from Al-Bidayah wan-Nihayah |نووسەر=Ismāʻīl ibn ʻUmar Ibn Kathīr |ژپنک=٩٧٨-٦٠٣-٥٠٠-٠٨٠-٢|translator=Yoosuf Al-Hajj Ahmad |شوێن=Riyadh |بڵاوکەرەوە=Maktaba Dar-us-Salam |ساڵ=٢٠١٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kobeisy |یەکەم=Ahmed Nezar |سەردێڕ=Counseling American Muslims: Understanding the Faith and Helping the People |ناونیشان=https://archive.org/details/counselingameric0000kobe |بڵاوکەرەوە=[[Greenwood Publishing Group|Praeger Publishers]] |ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٣٢٤٧٢-٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kramer |یەکەم=Martin |سەردێڕ=Shi'Ism, Resistance, and Revolution |ناونیشان=https://archive.org/details/shiismresistance0000unse |بڵاوکەرەوە=[[Westview Press]] |ساڵ=١٩٨٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٣٣-٠٤٥٣-٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lapidus |یەکەم=Ira |سەردێڕ=A History of Islamic Societies |ناونیشان=https://archive.org/details/historyofislamic0000lapi_t2d2 |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٧٧٩٣٣-٣|edition=2nd}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis |یەکەم=Bernard |سەردێڕ=The Jews of Islam |بڵاوکەرەوە=[[Routledge & Kegan Paul]] |ساڵ=١٩٨٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٠٢-٠٤٦٢-٢|بەستەری نووسەر=Bernard Lewis}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis |یەکەم=Bernard |سەردێڕ=The Arabs in History |ناونیشان=https://archive.org/details/arabsinhistory0000bern |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=١٩٩٣|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٢٨٥٢٥٨-٨|author-mask=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis |یەکەم=Bernard |ناونیشان=https://archive.org/details/middleeastbriefh0000lewi |سەردێڕ=The Middle East |بڵاوکەرەوە=[[Charles Scribner's Sons|Scribner]] |ساڵ=١٩٩٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٨٤-٨٣٢٨٠-٧|author-mask=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis |یەکەم=Bernard |ناونیشان=https://archive.org/details/islaminhistory00bern |سەردێڕ=Islam in History: Ideas, People, and Events in the Middle East |بڵاوکەرەوە=[[Open Court Publishing Company]]|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٢٦-٩٥١٨-٢|edition=2nd |author-mask=١ |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis |یەکەم=Bernard |ناونیشان=https://archive.org/details/whatwentwrongcl00lewi |سەردێڕ=What Went Wrong?: The Clash Between Islam and Modernity in the Middle East |بڵاوکەرەوە=[[Harper Perennial]] |ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٠٦-٠٥١٦٠٥-٥|edition=reprint |author-mask=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis |یەکەم=Bernard |ناونیشان=https://archive.org/details/crisisofislam00bern |سەردێڕ=The Crisis of Islam: Holy War and Unholy Terror |بڵاوکەرەوە=[[Random House, Inc.]], New York |ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٢٩-٦٧٨٥-٢|author-mask=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Madelung |یەکەم=Wilferd |سەردێڕ=The Succession to Muhammad: A Study of the Early Caliphate |ناونیشان=https://archive.org/details/successiontomuam0000made |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ساڵ=١٩٩٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٦٤٦٩٦-٣|بەستەری نووسەر=Wilferd Madelung}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Malik |یەکەم١=Jamal |سەردێڕ=Sufism in the West |دوایین٢=Hinnells |یەکەم٢=John R. |بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٢٧٤٠٨-١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Momen |یەکەم=Moojan |سەردێڕ=An Introduction to Shi'i Islam: The History and Doctrines of Twelver Shi'ism |بڵاوکەرەوە=[[Yale University Press]] |ساڵ=١٩٨٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٠-٠٣٥٣١-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nasr |یەکەم=Seyed Hossein |بەستەری نووسەر=Seyyed Hossein Nasr |ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=The Heart of Islam: Enduring Values for Humanity|ناونیشان=https://archive.org/details/heartofislamendu00nasr}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nasr |یەکەم=Seyed Muhammad |ناونیشان=https://archive.org/details/ourreligions00shar |سەردێڕ=Our Religions: The Seven World Religions Introduced by Preeminent Scholars from Each Tradition (Chapter 7) |بڵاوکەرەوە=[[HarperCollins]] |ساڵ=١٩٩٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٠٦-٠٦٧٧٠٠-٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nigosian |یەکەم=Solomon Alexander |سەردێڕ=Islam: Its History, Teaching, and Practices |بڵاوکەرەوە=[[Indiana University Press]] |ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٥٣-٢١٦٢٧-٤|ناونیشان=https://archive.org/details/islamitshistoryt0000nigo |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peacock|یەکەم=A.C.S.|سەردێڕ=Islam, Literature and Society in Mongol Anatolia|ڕێکەوت=٢٠١٩ |بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |doi= 10.1017/9781108582124|ژپنک=٩٧٨-١-١٠٨-٥٨٢١٢-٤|s2cid=٢١١٦٥٧٤٤٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Peters |یەکەم=F. E. |ناونیشان=https://archive.org/details/islamguideforjew00fepe |سەردێڕ=Islam: A Guide for Jews and Christians |بڵاوکەرەوە=[[Princeton University Press]] |ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٩١-١١٥٥٣-٥}} * {{Cite report |date=October 2009 |title=Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population |publisher=[[Pew Research Center]] |url=https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/sites/7/2009/10/Muslimpopulation.pdf |access-date=25 May 2020 |ref={{sfnref|Pew Forum for Religion & Public Life|2009}} }} [https://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ Overview]. * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rippin |یەکەم=Andrew |ناونیشان=https://archive.org/details/muslimstheirreli0000ripp |سەردێڕ=Muslims: Their Religious Beliefs and Practices |بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٢١٧٨١-١|edition=2nd |بەستەری نووسەر=Andrew Rippin}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Serjeant |یەکەم=R.B. |ڕێکەوت=١٩٧٨ |سەردێڕ=Sunnah Jami'ah, pacts with the Yathrib Jews, and the Tahrim of Yathrib |journal=[[Bulletin of the School of Oriental and African Studies]] |بەرگ=٤١|پەڕەکان=١–٤٢|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]]|doi=10.1017/S0041977X00057761 |s2cid=١٦١٤٨٥٦٧١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Sachedina |یەکەم=Abdulaziz |سەردێڕ=The Just Ruler in Shi'ite Islam: The Comprehensive Authority of the Jurist in Imamite Jurisprudence |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] US |ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١١٩١٥-٢|بەستەری نووسەر=Abdulaziz Sachedina}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Smith |یەکەم=Jane I. |بەستەری نووسەر=Jane Idleman Smith |سەردێڕ=The Islamic Understanding of Death and Resurrection |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٥٦٤٩-٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|editor-last=Stefon |editor-first=Matt |سەردێڕ=Islamic Beliefs and Practices |بڵاوکەرەوە=[[Britannica Educational Publishing]] |ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-١-٦١٥٣٠-٠٦٠-٠|شوێن=New York |ناونیشان=https://archive.org/details/islamicbeliefspr0000stef |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Ṭabāṭabāʼī |یەکەم١=Sayyid Mohammad Hosayn |سەردێڕ=Shi'ite Islam |translator-last=Nasr |translator-first=Seyyed Hossein |بڵاوکەرەوە=[[SUNY Press]] |ساڵ=١٩٧٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٧٣٩٥-٢٧٢-٩|بەستەری نووسەر=Allameh Tabatabaei}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Teece |یەکەم=Geoff |ناونیشان=https://archive.org/details/islam0000teec_a5d6 |سەردێڕ=Religion in Focus: Islam |بڵاوکەرەوە=[[Grolier|Franklin Watts Ltd]] |ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٤٩٦-٤٧٩٦-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Trimingham |یەکەم=John Spencer |سەردێڕ=The Sufi Orders in Islam |ناونیشان=https://archive.org/details/sufiordersinisla0000trim_x5k7 |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٢٠٥٨-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Turner |یەکەم=Colin |سەردێڕ=Islam: the Basics |ناونیشان=https://archive.org/details/islambasics0000turn |بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٣٤١٠٦-٦|شوێن=London}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Turner |یەکەم=Bryan S. |سەردێڕ=Weber and Islam |ناونیشان=https://archive.org/details/weberislam0001turn |بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-١٧٤٥٨-٩|شوێن=London}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Waines |یەکەم=David |سەردێڕ=An Introduction to Islam |ناونیشان=https://archive.org/details/introductiontois0000wain_y8x7 |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٥٣٩٠٦-٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watt |یەکەم=W. Montgomery |سەردێڕ=The Formative Period of Islamic Thought |ناونیشان=https://archive.org/details/formativeperiodo0000watt |بڵاوکەرەوە=University Press Edinburgh |ساڵ=١٩٧٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٢٢٤-٢٤٥-٢|بەستەری نووسەر=William Montgomery Watt}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watt |یەکەم=W. Montgomery |ناونیشان=https://archive.org/details/muhammadprophets00watt |سەردێڕ=Muhammad: Prophet and Statesman |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=١٩٧٤|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٨١٠٧٨-٠|edition=New |author-mask=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Weiss |یەکەم=Bernard G. |سەردێڕ=Studies in Islamic Legal Theory |بڵاوکەرەوە=[[Brill Publishers|Brill Academic publishers]] |ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-١٢٠٦٦-٢|شوێن=Boston |بەستەری نووسەر=Bernard G. Weiss}} {{Refend}} * پوختەی مێژووی ئیسلامی، ن/د. سھیل طقوش، و/ نھاد جلال حبیب اللە * فەرموودە ھاوبەشەکانی بوخاری و موسلیم، ئامادەکرن و وەرگێڕانی/جەمەکەریم عەبدولڵا === ئینساکلۆپیدیا و فەرھەنگەکان === {{Refbegin|30em}} * {{harvc |last1=Gardet|first1=L.|last2=Jomier|first2=J.|year=2012|c=Islām |in=Encyclopaedia of Islam (2nd ed.)}} {{doi|10.1163/1573-3912_islam_COM_0387}} * {{Cite encyclopedia |title=Encyclopædia Britannica |publisher=[[Encyclopædia Britannica, Inc.]]}} * {{Cite encyclopedia |ref={{harvid|Fahlbusch et al|2001}} |editor-last=Fahlbusch |editor-first=Erwin |display-editors=etal |url={{google books|plainurl=y|id=yaecVMhMWaEC}} |title=The Encyclopedia of Christianity |publisher=[[Brill Publishers]] |year=2001 |isbn=978-90-04-11695-5 |volume=2}} * {{cite encyclopedia |year=1913–1936 |title=[[Encyclopaedia of Islam]] |editor1-last=Houtsma |editor1-first=M.T. |editor1-link=Martijn Theodoor Houtsma |editor2-first=T.W. |editor2-last=Arnold |editor2-link=Thomas Walker Arnold |editor3-first=R. |editor3-last=Basset |editor4-first=R. |editor4-last=Hartmann |edition=1st |place=Leiden |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |isbn=978-90-04-08265-6 |ref={{harvid|Encyclopaedia of Islam (1st ed.)|1913–1936}}}} * {{cite encyclopedia |year=2012 |title=[[Encyclopaedia of Islam]] |editor-last=Bearman |editor-first=P.J. |issn=1573-3912 |editor1-link=Peri Bearman |editor2-first=Th. |editor2-last=Bianquis |editor3-first=C.E. |editor3-last=Bosworth |editor3-link=Clifford Edmund Bosworth |editor4-first=E. |editor4-last=van Donzel |editor5-first=W.P. |editor5-last=Heinrichs |editor5-link=Wolfhart Heinrichs |edition=2nd |place=Leiden |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |isbn=978-90-04-16121-4 |ref={{harvid|Encyclopaedia of Islam (2nd ed.)|2012}}}} * {{Cite encyclopedia |title=Encyclopaedia of Islam Online |publisher=[[Brill Academic Publishers]] |editor-last=Bearman |editor-first=P.J. |issn=1573-3912 |editor1-link=Peri Bearman |editor2-first=Th. |editor2-last=Bianquis |editor3-first=C.E. |editor3-last=Bosworth |editor3-link=Clifford Edmund Bosworth |editor4-first=E. |editor4-last=van Donzel |editor5-first=W.P. |editor5-last=Heinrichs |editor5-link=Wolfhart Heinrichs |ref={{harvid|Encyclopaedia of Islam Online|n.d.}} |year=n.d. |url=https://brill.com/view/package/eio?language=en |url-access=subscription}} * {{Cite encyclopedia |year=2004 |title=Encyclopedia of Islam and the Muslim World |series=[[Macmillan Reference Books]] |publisher=[[Thomson-Gale]] |url=https://archive.org/details/encyclopediaofis0001unse |editor-last=Martin |editor-first=Richard C. |isbn=978-0-02-865603-8}} * {{Cite encyclopedia |title=[[Encyclopaedia of the Qur'an|Encyclopaedia of the Qur'an Online]] |publisher=[[Brill Academic Publishers]] |year=n.d.|editor-first=Jane Dammen|editor-last=McAuliffe|editor-link=Jane Dammen McAuliffe}} * {{cite encyclopedia |title=[[Encyclopaedia of the Qurʾān]] |volume=2 |editor-first=Jane Dammen |editor-last=McAuliffe |publisher=[[Brill Academic Publishers]] |year=2002}} * {{cite encyclopedia |title=[[Encyclopaedia of the Qurʾān]] |volume=3 |editor-first=Jane Dammen |editor-last=McAuliffe |publisher=[[Brill Academic Publishers]] |year=2003}} * {{Cite encyclopedia |title=Encyclopedia of Religious Rites, Rituals, and Festivals |publisher=[[Routledge]] |editor-last=Salamone |editor-first=Frank |edition=1st |isbn=978-0-415-94180-8 |series=Routledge Encyclopedias of Religion and Society |volume=6 |url=https://archive.org/details/encyclopediaofre00sala |jstor=j.ctt1jd94wq |year=2004 <!-- no bot -->}} * {{Cite encyclopedia |year=2003 |title=The New Encyclopedia of Islam |publisher=[[AltaMira Press]] |url=https://archive.org/details/newencyclopediao0000glas |editor-last=Glassé |editor-first=Cyril |series=Revised Edition of the Concise Encyclopedia of Islam |isbn=978-0-7591-0190-6 |url-access=registration}} * {{Cite encyclopedia |editor-last=Esposito |editor-first=John |title=The Oxford Dictionary of Islam |publisher=[[Oxford University Press]] |year=2003 |isbn=978-0-19-512558-0 |url=https://archive.org/details/oxforddictionary00bada |url-access=registration}} {{doi|10.1093/acref/9780195125580.001.0001}} – via Oxford Reference. * {{Cite encyclopedia |editor-last=Esposito |editor-first=John |year=2004 |title=The Oxford Dictionary of Islam |place=Oxford |publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-975726-8 |url=https://books.google.com/books?id=E324pQEEQQcC}} * {{Cite encyclopedia |year=2006 |title=The Qur'an: An Encyclopedia |publisher=[[Routledge]] |url={{google books|plainurl=y|id=isDgI0-0Ip4C|page=}} |editor-last=Leaman |editor-first=Oliver |isbn=978-0-415-32639-1}} {{Refend}} == ئەمانەش ببینە == {{Sister project links |wikt=Islam |commons=Category:Islam |b=Subject:Islam |n=Category:Islam |q=Islam |s=Portal:Islam |v=Islam |voy=Islam |species=no |d=Q432 |m=no|mw=no}} {{Refbegin}} * [https://www.barnesandnoble.com/w/encyclopedia-of-sahih-al-bukhari-arabic-virtual-translation-center/1134457685?ean=2940160787701 Encyclopedia of Sahih Al-Bukhari] by Arabic Virtual Translation Center (New York 2019, [[Barnes & Noble]] {{ISBN|978-0-359-67265-3}}). The foundation of Islam: from revelation to tawhid. * Abdul-Haqq, Abdiyah Akbar (1980). ''Sharing Your Faith with a Muslim''. Minneapolis: [[Bethany House Publishers]]. ''N.B''. Presents the genuine doctrines and concepts of Islam and of the Holy Qur'an, and this religion's affinities with Christianity and its Sacred Scriptures, in order to "dialogue" on the basis of what both faiths really teach. {{ISBN|0-87123-553-6}} * {{Cite encyclopedia |year=2008 |encyclopedia=The Encyclopedia of Libertarianism |publisher=[[SAGE Publishing|SAGE]]; [[Cato Institute]] |location=Thousand Oaks, CA |last=Ahmad |first=Imad-ad-Dean |title=Islam |author-link=Imad-ad-Dean Ahmad |editor-last=Hamowy |editor-first=Ronald |editor-link=Ronald Hamowy |pages=256–258 |doi=10.4135/9781412965811.n155 |isbn=978-1-4129-6580-4 |lccn=2008009151 |oclc=750831024 |url={{Google books|yxNgXs3TkJYC|plainurl=yes}} }} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Akyol |یەکەم=Mustafa |ناونیشان=https://archive.org/details/islamwithoutextr0000akyo |سەردێڕ=Islam Without Extremes |بڵاوکەرەوە=[[W.W. Norton & Company]] |ساڵ=٢٠١١|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٩٣-٠٧٠٨٦-٦|edition=1st |بەستەری نووسەر=Mustafa Akyol}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Arberry |یەکەم=A.J. |ناونیشان=https://archive.org/details/koraninterpreted00ajar |سەردێڕ=The Koran Interpreted: A Translation |بڵاوکەرەوە=Touchstone |ساڵ=١٩٩٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٨٤-٨٢٥٠٧-٦|edition=1st |بەستەری نووسەر=A. J. Arberry}} * Cragg, Kenneth (1975). ''The House of Islam'', in ''The Religious Life of Man Series''. Second ed. Belmont, CA: [[Wadsworth Publishing Company]] 1975. xiii, 145 p. {{ISBN|0-8221-0139-4}}. * Hourani, Albert (1991). ''Islam in European Thought''. First pbk. ed. Cambridge, Eng. : [[Cambridge University Press]], 1992, cop. 1991. xi, 199 p. {{ISBN|0-521-42120-9}}; alternative ISBN on back cover, 0-521-42120-0. * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Khan |یەکەم١=Muhammad Muhsin |سەردێڕ=Noble Quran |دوایین٢=Al-Hilali Khan |دوایین٣=Muhammad Taqi-ud-Din |بڵاوکەرەوە=[[Dar-us-Salam Publications]] |ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٩٧٨-٩٩٦٠-٧٤٠-٧٩-٩|edition=1st |بەستەری نووسەر=Muhammad Muhsin Khan}} * Khanbaghi, A, (2006). ''The Fire, the Star and the Cross: Minority Religions in Medieval and Early Modern Iran''. [[I. B. Tauris]]. * Khavari, Farid A. (1990). ''Oil and Islam: the Ticking Bomb''. First ed. Malibu, Calif. : Roundtable Publications. viii, 277 p. , ill. with maps and charts. {{ISBN|0-915677-55-5}}. * {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Jewish Discovery of Islam: Studies in Honor of Bernard Lewis |ناونیشان=https://archive.org/details/jewishdiscoveryo0000unse |بڵاوکەرەوە=[[Syracuse University Press]] |ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٩٧٨-٩٦٥-٢٢٤-٠٤٠-٨|editor-last=Kramer |editor-first=Martin |editor-link=Martin Kramer}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kuban |یەکەم=Dogan |سەردێڕ=Muslim Religious Architecture |بڵاوکەرەوە=[[Brill Academic Publishers]] |ساڵ=١٩٧٤|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٠٣٨١٣-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis |یەکەم=Bernard |ناونیشان=https://archive.org/details/islamwest00lewi_0 |سەردێڕ=Islam and the West |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=١٩٩٤|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٠٩٠٦١-١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis |یەکەم=Bernard |ناونیشان=https://archive.org/details/culturesinconfli0000lewi |سەردێڕ=Cultures in Conflict: Christians, Muslims, and Jews in the Age of Discovery |بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ساڵ=١٩٩٦|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٠٢٨٣-٣|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mubarkpuri |یەکەم=Saifur-Rahman |سەردێڕ=The Sealed Nectar: Biography of the Prophet |بڵاوکەرەوە=[[Dar-us-Salam Publications]] |ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-١-٥٩١٤٤-٠٧١-٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Najeebabadi |یەکەم=Akbar Shah |سەردێڕ=History of Islam |بڵاوکەرەوە=[[Dar-us-Salam Publications]] |ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨-١-٥٩١٤٤-٠٣٤-٥}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rahman |یەکەم=Fazlur |ناونیشان=https://archive.org/details/ISBN -9780226702810 |سەردێڕ=Islam |بڵاوکەرەوە=[[University of Chicago Press]] |ساڵ=١٩٧٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٧٠٢٨١-٠|edition=2nd |بەستەری نووسەر=Fazlur Rahman Malik}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Schimmel |یەکەم=Annemarie |ناونیشان=https://www.giffordlectures.org/books/deciphering-signs-god-phenomenological-approach-islam |سەردێڕ=Deciphering the Signs of God: A Phenomenological Approach to Islam |بڵاوکەرەوە=[[State University of New York Press]] |ساڵ=١٩٩٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٩١٤-١٩٨٢-٣|بەستەری نووسەر=Annemarie Schimmel |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190422154518/https://www.giffordlectures.org/books/deciphering-signs-god-phenomenological-approach-islam |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Schuon |یەکەم=Frithjof |سەردێڕ=Understanding Islam |بڵاوکەرەوە=[[Allen & Unwin]] |ساڵ=١٩٦٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٩٤١٥٣٢-٢٤-٢|edition=3rd |بەستەری نووسەر=Frithjof Schuon}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Tausch |یەکەم=Arno |سەردێڕ=What 1.3 Billion Muslims Really Think: An Answer to a Recent Gallup Study, Based on the "World Values Survey". Foreword Mansoor Moaddel, Eastern Michigan University |بڵاوکەرەوە=[[Nova Science Publishers]], New York |ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-١-٦٠٦٩٢-٧٣١-١|edition=1st}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Tausch |یەکەم١=Arno |سەردێڕ=The political algebra of global value change. General models and implications for the Muslim world |یەکەم٢=Almas |دوایین٢=Heshmati |یەکەم٣=Hichem |دوایین٣=Karoui |بڵاوکەرەوە=[[Nova Science Publishers]] |شوێن=New York |ساڵ=٢٠١٥|ژپنک=٩٧٨-١-٦٢٩٤٨-٨٩٩-٨|edition=1st}} Prepublication text available at: {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Tausch |یەکەم١=Arno |دوایین٢=Heshmati |یەکەم٢=Almas |دوایین٣=Karoui |یەکەم٣=Hichem |ڕێکەوت=کانوونی دووەم ٢٠١٤ |سەردێڕ=The political algebra of global value change. General models and implications for the Muslim world |وێبگە=ResearchGate |ناونیشان=https://www.researchgate.net/publication/290349218}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Tausch |یەکەم١=Arno |سەردێڕ=Political Islam and Religiously Motivated Political Extremism |زنجیرە=SpringerBriefs in Political Science |بڵاوکەرەوە=[[Springer Nature]] |شوێن=Cham |ساڵ=٢٠٢٣|doi=10.1007/978-3-031-24854-2 |ژپنک=٩٧٨-٣-٠٣١-٢٤٨٥٣-٥|s2cid=256852082 |edition=1st |ناونیشان=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-031-24854-2}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Walker |یەکەم=Benjamin |سەردێڕ=Foundations of Islam: The Making of a World Faith |بڵاوکەرەوە=[[Peter Owen Publishers]] |ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٢٠٦-١٠٣٨-٣|بەستەری نووسەر=Benjamin Walker (author)}} {{Refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20131217012407/http://islam-qa.com/ar الفتاوی الإسلامیة]. * [http://www.sultan.org/a/ دلیل المواقع الإسلامیة المتکامل]. * [http://arabic.islamicweb.com/ الشبکة الإسلامیة]. * [http://www.aqaedalshia.com/ الشیعة الإمامیة]{{بەستەری مردوو|url=http://www.aqaedalshia.com/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}. * [http://al-islam.org/index.php?inl_language=arabic موقع الإسلام]. {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Islam|ئیسلام}} {{بابەتەکانی ئیسلام}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|محەممەد|قورئان|مێژووی ئیسلام|ئایین|مەدینە|مەککە}} [[پۆل:ئیسلام|ئیسلام]] [[پۆل:ئایینە یەکتاپەرستییەکان]] [[پۆل:دینە ئیبراھیمییەکان]] [[پۆل:ئیسلام لەسەدەی ٧ەم]] 1faiuvo58bqm7uhgybbf6o9w23zvjwl 0 3791 1579210 1488127 2026-04-29T16:15:18Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579210 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی | وێنە =ئەحمەد هەردیی 1.jpg | قەبارەی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = ئەحمەد ھەردی (ئەحمەد حەسەن عەزیز) | شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٢٢ | ڕێکەوتی مردن =٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ (٨۳-٨٤ ساڵ ژیاوە) | شوێنی مردن =[[سلێمانی]] | ھۆکاری مردن = | شوێنی گۆڕ =[[سلێمانی]] | نیشتەجێ =[[سلێمانی]] | نەتەوە =[[کورد]] | ناوەکانی تر = | نەژاد = | ھاووڵاتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = [[شاعێر]]، [[نووسەر]]، [[سیاسەتوان]] | ساڵانی چالاکی = | شار = | دارایی = | باڵا = | کێش = | ناسراو بە ھۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = | ھاوسەر = | منداڵەکان = [[چۆمان ھەردی]]، [[ئاسۆس ھەردی]]، [[ڕێبین ھەردی]] | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = | واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''ئەحمەدی کوڕی حەسەن بەگ کوڕی عەزیز بەگ''' (١٩٢٢ - ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦) ناسراو بە '''ئەحمەد ھەردی''' یەکێک لە شاعیران و نووسەرانی بەناوبانگی کوردە لە [[باشووری کوردستان]] کە زۆربەی تەمەنی لە بواری [[ئەدەب]] و [[شێعری کوردی]] دا کاری کردووە. ئەحمەد ھەردی لە بنەماڵەیێکی [[ڕووناکبیر]] لە [[سلێمانی]] لە دایک بوو. ئەو زانیارییەکی زۆری لە بواری شێعری کلاسیکی [[کوردی]]، [[فارسی]] و [[عەرەبی]] دا ھەبوو و کاریگەرییەکی زۆری لەسەر [[شیعری نوێی کوردی]] ھەبووە. ھەروەھا ئەو لە بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کورد دا بەشدار بووە. پاش بەسترانی [[پەیمانی جەزایر]] ئەو چوو بۆ [[ئێران]] و دواتر لە ١٩٩٣ کۆچی کرد بۆ وڵاتی [[بریتانیا]]. ئەحمەد ھەردی لە [[زانکۆی سلێمانی]] و دواتریش لە [[زانکۆی سەلاحەدین]] وەکوو مامۆستا وانەی دەوتەوە. یەکەمین کۆمەڵە شێعری ئەحمەد ھەردی لە ساڵی ١٩٥٧ بڵاو بووەوە و لەو کاتەوە چەندین جار دووبارە لە چاپ دراوە. == ژیاننامە == === ژیانی کەسی === ھەردی لە ساڵی ١٩٢٢ لە سلێمانی لە دایک بووە. لە ساڵی ١٩٣٨ نازناوی «ھەردی» بۆ شیعری ھەڵبژاردووە و لە دواییشدا ھەر بەم ناوە ناسراوە. ساڵی ١٩٤١ کراوە بە مامۆستای قوتابخانە لە ئاواییەکانی ناوچەی ھەورامان، دواتر گواستراوەتەوە سلێمانی. ساڵی ١٩٤٤ دەستی بەشیعر وتن کردووە. لە ساڵی ١٩٤٩دا بەھۆی جموجۆڵی سیاسی و کاری نھێنی حیزبایەتییەوە لە ڕێزی کۆمۆنیستانی عێراق لە مووچەخۆری لابراوە. بەڵام لە ساڵی ١٩٥٢ گەڕاوەتەوە سەر کاری جارانی. ماوەیەکی زۆر مامۆستایەتی قوتابخانە سەرەتاییەکانی کردووە.<br> لە ساڵی خوێندنی ١٩٧٣ – ١٩٧٤ لە زانکۆی سلێمانی وانەی ڕەخنەی پێ سپێرداوە. لە دوای چەند مانگێک لە بەھاری ١٩٧٤ بەھۆی سیاسەتی دوژمنانەی دەسەڵاتی عێراق بەرامبەر بەکورد و داخستنی زانکۆی سلێمانی ئەم کارەی لەدەست چوو.<br> شاعیر تا ساڵی ١٩٨١ وەک مامۆستایەکی قوتابخانەی سەرەتایی مایەوە، لەو ساڵەدا خانەنشین کرا. کچەکەی، [[چۆمان ھەردی]] نووسەرێکی بەناوبانگی کوردە و کوڕەکەی، [[ئاسۆس ھەردی]] ڕۆژنامەوانێکی بەناوبانگە لە باشووری کوردستان کە بناغەدانەری ڕۆژنامە سەربەخۆکانی [[ھاوڵاتی]] و [[ئاوێنە]]یە. ڕێبینی کوڕیشی بەھەمان شێوە ڕۆژنامەنووسە. === چالاکییەکان === [[پەڕگە:ئەحمەد هەردی 2.jpg|وێنۆک|(لە ڕاستەوە) ئەحمەد هەردی، [[ناسر ڕەزازی]] لەگەڵ [[کامەران موکری]]]] ساڵی ١٩٥٧ کۆمەڵێک شیعری بەناوی [[رازی تەنیایی]]ەوە بەچاپ گەیاندووە. ساڵی ١٩٥٩ لەگەڵ کۆمەڵێک ھاوڕێی تردا [[کۆمەڵەی ئازادی ژیانەوەی یەکێتیی کورد]] (کاژیک)یان دامەزراندووە، ھەر خۆیشی بووە بە بەرپرسی یەکەمی. سەردەمێک ئەندامی دەستەی بەڕێوەبردنی ناوەندی [[یەکێتیی نووسەرانی کورد]] بووە، سەردەمێکیش سەرۆکی لقی سلێمانی بووە. ساڵی ١٩٦٣ پەیوەندیی کردووە بە[[شۆڕشی کوردستان]]ەوە. ساڵی ١٩٦٦ لە[[سەردەشت]] لەلایەن [[دەزگای ھەواڵگریی ئێران لەسەردەمی شادا|دەزگای ھەواڵگری ئێران]] ([[ساواک]])ەوە دەستگیر کراوە، لەگەڵ بەربوونیدا گەڕاوەتەوە بۆ کوردستانی عێراق. پاش [[رێکەوتننامەی ١١ی ئازاری ١٩٧٠]]، ساڵی ١٩٧٣ تا ١٩٧٤ لەکۆلێژی ئادابی [[زانکۆی سلێمانی]] مامۆستای موحازیر بووە. لەگەڵ ھەڵگیرسانەوەی شەڕدا، ساڵی ١٩٧٤ دیسانەوە پەیوەندیی کردووە بەشۆڕشەوە. پاش ھەرەسھێنانی [[شۆڕشی ئەیلوول]]، لەئێران ئاوارە بووە تا ساڵی ١٩٧٩. ساڵی ١٩٧٩ شەڕی نێوخۆی حیزبەکان نائومێدی دەکات، بڕیار دەدات بۆ پاراستنی ھەڵوێستی سەربەخۆی خۆی، بگەڕێتەوە بۆ سلێمانی. لەگەڵ باڵاگرتنی دڕندەیی [[بەعس]]دا، جارێکی تر لەساڵی ١٩٨٨دا پەیوەندی کردۆتەوە بە شۆڕشی کوردستانەوە، بۆ ماوەیەک بووە بە سکرتێری گشتیی [[پارتی سوشیالیستی کورد]] (پاسۆک). ساڵی ١٩٨٩ وازی لە [[پاسۆک]] ھێناوە، وەکو کەسایەتییەکی سەربەخۆ لەڕیزی شۆڕشدا ماوەتەوە تا [[راپەڕینی ١٩٩١]]. ساڵی ١٩٩٢ لە[[لەندەن]] نیشتەجی بووە، ھەر لەوێش لێکۆڵینەوەکەی لەسەر [[کێشی عەرووز]] لەشیعری کوردیدا تەواو کردووە. پاش رووخانی رژێمی بەعس ساڵی ٢٠٠٠ گەڕاوەتەوە [[باشووری کوردستان]]، ساڵی ٢٠٠٤ لێکۆڵینەوە عەرووزییەکەی بەچاپ گەیاندووە. بەھۆی ژیانی پڕ لەئاوارەیی، دەربەدەرییەوە، گەلێک لێکۆڵینەوە، دەقی ئەدەبی، ھونەریی فەوتاون، رووناکییان نەدیوە. == مردن == ئەحمەد ھەردی لە رۆژی ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ لەماڵەکەی خۆیدا لە [[سلێمانی]] کۆچی دوایی کردووە. == بەرھەمەکان == [[پەڕگە:Shé'rí-Xoretaw-destnúsí-ehmedí-herdí.jpg|وێنۆک|چەپ|250px|شێعری "خۆرەتاو" بۆ منداڵان، دەستنووی خودی ئەحمەد ھەردی]] *[[ڕازی تەنیایی]] *ھاوار *یاد و خەبات *لاوی کورد *ئازادی خواز *مەجلیسی موزەییەف == نموونەی شیعری == ھەردی لە وەسفی تەمەنی خۆی دا دەڵێت: <poem> ھەموو ئاواتی ئاکامم گوڵاڵەی لالەزارێ بوو شریتی سەرگورشتەی من خەوێکی نەوبەھارێ بوو ھەموو پێچانەوەی ژینم بریتی بوو لە چیرۆکی لە کورتی و زوو بەسەرچوونا بزەی سەرلێوی یارێ بوو </poem> === ھێرش و شۆڕش === لە بەندی یەکەمی سێ بەندەکەی سروودی «ئازادی خوا» دەڵێت: <poem> ئازادیخوای کوردین ئێمە شوورەی پۆڵا و بەردین ئێمە پشتی جووتیاری زەبوونین ئاڵای بەرزی چوون یەک بوونین شیری دەستی لێقەوماوین لە ڕووی زوڵما ھەڵکێشراوین ئاغا و بەگزادانی زۆردار جەردەی گیانی گەلی ھەژار خوێن خۆری ئەم نیشتمانەن ئالەتی دەستی بێگانەن ڕۆژی خۆی گیانیان دەردێنین تۆڵەی گەلیان لێ ئەستێنینن ئازادیخوای کوردین ئێمە شوورەی پۆڵا و بەردین ئێمە </poem> لە شیعرێکی دیکەدا ھەردی بانگی خەڵکی دەکا ھەڵمەت بەرن و ئاگری شۆڕش ھەڵگیرسێنن. <poem> بە یادی ئەو شەھیدانەی کەوا بێ ناز و بێ گیانن لە ژێر پۆستاڵی پۆلیسا ھەموو پێخوستی کۆڵانن بەیادی ئەو ھەتیوانەی کە برسی و ڕووت و عوریانن بەیادی ئەو پڵینگانەی کە دیلی کۆنی زیندانن وەرن ئەی میللەتی برسی ئیتر وا ڕۆژی مەیدانە بچینە سەر تەلار و کۆشکی ئەو میللەت فرۆشانە کە خوێنی ئێمەیان بەخشی بە پارە و زێڕی بێگانە </poem> === دڵداری و ئاکام === لە شیعری «چەپکە گوڵێک بۆ ست فاتمە» لە ساڵی ١٩٥٠ لە سلێمانی ھۆنراوەتەوە.<br> شاعیر دەڵێ: <poem> فاتمە، دوو چاوی مەستت، پڕ تەلیسمی جوانییە پڕ شەرابی خۆشەویستی و عارەقی یەزدانییە بەژن و باڵاکەت نموونەی ھەیکەلی یۆنانییە لار و لەنجەت مۆسیقایە، بەستەیە، گۆرانییە بووکی ڕازاوەی خەیاڵم، گیانەکەم ست فاتمە تاقە پڕشنگێکی چاوت ئەوپەڕی ئاواتمە گەرچی دڵداری لە خاکی ئێمەدا ئەفسانەیە ھەر بەتەنیا بۆ کوڕی خاوەن تەلار و عانەیە گیانەکەم، ئەمما دڵی من لەو دڵە شێتانەیە بێ ئەوەی ھیچ شک بەرێ، کوژراوی ئەو چاوانەیە ھەر بەتەنیا خۆشەویستی شک ئەبەم، ست فاتمە سەروەتم ناوێ، بزەی تۆ، ئەوپەڕی ئاواتمە خۆشەویستی وا کە نامەی خوایە بۆ پێغەمبەران بەرز و ناسک، وەک ھەناسەی پڕ گوڵاوی دولبەران نەک وەکوو حەزکردنی دینار و گەوھەر پەروەران ئەو کەسانەی بۆ قڕانێ، چەندە دڵیان ھەڵوەران خەڵقی تر پارەپەرستی با بکەن، ست فاتمە من بە تەنیا، تۆ پەرستی ئەوپەڕی ئاواتمە زۆر کەڕەت ھانم ئەدا داخی دەروونی پڕ گڕم بۆتی ھەڵڕێژم سکاڵای ناسکی گەرم و گوڕم داخەکەم کاتێ کە دێمە بەردەمت، واقی وڕم وام ئەشێوێنێ بە جۆرێ نایەڵێ ھیچ دەربڕم بووکی ڕازاوەی خەیاڵم، گیانەکەم ست فاتمە گوێیە بۆ ئەم ڕازە شل کەی، ئەوپەڕی ئاواتمە </poem> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] == سەرچاوەکان == {{reflist}} * مێژووی ئەدەبی کوردی، بەرگی حەوتەم، [[مارف خەزنەدار]]، لاپەڕەکانی ٤٣٩ تا ٤٥٠، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، ھەولێر:٢٠٠٦. * [https://web.archive.org/web/20110503220146/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0SBL/is_1-2_18/ai_n13784446/] * [https://web.archive.org/web/20160303232340/http://www.kurdishaspect.com/doc1029hardi.html ماڵپەڕی کوردپلاتفۆرم] == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{ڤەژینبوکس|63}} * [https://web.archive.org/web/20100209010046/http://www.ahmedhardi.com/ ماڵپەری فەرمیی ئەحمەد ھەردی] * [https://allekok.ir/poet:6 ئەحمەد ھەردی لە ئاڵەکۆک]{{بەستەری مردوو|url=https://allekok.ir/poet:6 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|عێراق|شیعر|وێژەی کوردی|وێژە|سیاسەت}} {{شیعری نوێی کوردی}} [[پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٦]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٢]] [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:سیاسەتمەدارە عێراقییەکان]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان]] 9pp4fe7lmegawj7rlg52vwfl9dkzvy4 0 4755 1579109 1578622 2026-04-29T12:17:52Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579109 wikitext text/x-wiki {{Infobox country |native_name = کەنەدا{{ھن}}Canada |common_name = Canada |image_flag = Flag of Canada.svg |alt_flag = Vertical triband (red, white, red) with a red maple leaf in the centre |image_coat = Royal Coat of Arms of Canada.svg |alt_coat =<!--alt text for coat of arms--> |symbol_type = Coat of Arms |national_motto = A Mari Usque Ad Mare{{ھن}}{{small|«[[لە دەریاوە بۆ دەریا]]»}} |national_anthem = «[[ئەی کەنەدا]]» |royal_anthem = «[[خوا پاشا بپارێزێت]]»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Royal Anthem|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.canada.ca/en/canadian-heritage/services/royal-symbols-titles/royal-anthem.html|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Government of Canada|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201206190257/https://www.canada.ca/en/canadian-heritage/services/royal-symbols-titles/royal-anthem.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |image_map = Canada (orthographic projection).svg |alt_map = Projection of North America with Canada in green |map_width = 220px |capital = [[ئۆتاوا]] |latd=٤٥ |latm=٢٤ |latNS=N |longd=٧٥ |longm=٤٠ |longEW=W |largest_city = [[تۆرۆنتۆ|تۆرنتۆ]] |official_languages = {{hlist |[[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] |[[زمانی فەڕەنسی|فەڕەنسی]]}} |regional_languages = Chipewyan, Cree, Gwich’in, Inuinnaqtun, Inuktitut, Inuvialuktun, North Slavey, South Slavey Tłı̨chǫ. |ethnic_groups = |demonym = [[کەنەدییەکان|کەنەدی]] |government_type = [[سیستەمی پەرلەمانی|پەرلەمانی]] [[فێدراڵیزم|فێدراڵی]]{{ھن}}[[شانشینی دەستووری]] |leader_title1 = [[شای کەنەدا|شا]] |leader_name1 = [[چارڵسی سێیەم]] |leader_title2 = {{nowrap|[[دەسەڵاتداری گشتیی کەنەدا|دەسەڵاتداری گشتی]]}} |leader_name2 = [[ماری سیمۆن]] |leader_title3 = [[سەرۆک وەزیرانی کەنەدا|سەرۆک وەزیران]] |leader_name3 = [[مارک کارنی]] |legislature = [[پەرلەمانی کەنەدا|پەرلەمان]] |upper_house = [[ئەنجومەنی پیرانی کەنەدا|ئەنجومەنی پیران]] |lower_house = [[ئەنجومەنی نوێنەرانی کەنەدا|ئەنجومەنی نوێنەران]] |sovereignty_type = [[ھاوپەیمانیی کەنەدی|دامەزراوە]] |sovereignty_note = لە [[شانشینی یەکگرتووی مەزنی بەریتانیا و ئێرلەندا|شانشینی یەکگرتوو]] |established_event1 = [[دەستووری کەنەدا|کرداری دەستوور]] |established_date1 = ١ی حوزەیرانی ١٨٦٧ |established_date2 = ١١ی کانوونی یەکەمی ١٩٣١ |established_event3 = [[دەستووری کەنەدا ١٩٨٢|دەستووری کەنەدا]] |established_date3 = ١٧ی نیسانی ١٩٨٢ |area_km2 = ٩٬٩٨٤٬٦٧٠ |area_sq_mi = ٣٬٨٥٤٬٠٨٥ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |area_rank = |area_magnitude = 1 E12 |percent_water = ٨٬٩٢ (٨٠١٬١٦٣ کیلۆمەتر{{smallsup|٢}}{{\}}٣٤٤٬٠٨٠ مایل{{smallsup|٢}}) |population_estimate = ٣٧٬٢٨٣٬٠٩٠ |population_estimate_year = ٢٠١٩ |population_estimate_rank = |population_census = ٣٣٬٤٧٦٬٦٨٨ |population_census_year = ٢٠١١ |population_density_km2 = ٣٬٤١ |population_density_sq_mi = ٨٬٣ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = |GDP_PPP = ١٬٥٩١ ترلیۆن [[دۆلاری ئەمریکی|دۆلار]] |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_year = ٢٠١٤ |GDP_PPP_per_capita = ٤٤٫٨٤٣ دۆلار |GDP_PPP_per_capita_rank = |GDP_PPP_per_capita_year = ٢٠١٤ |GDP_nominal = ١٬٧٨٨ ترلیۆن دۆلار |GDP_nominal_rank = |GDP_nominal_year = ٢٠١٤ |GDP_nominal_per_capita = ٥٠٬٣٩٧ دۆلار |GDP_nominal_per_capita_rank = |GDP_nominal_per_capita_year = ٢٠١٤ |Gini_year = ٢٠١٠ |Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> |Gini = ٣٣٬٧ |HDI_year = ٢٠١٣ |HDI_change = جێگر<!--increase/decrease/steady--> |HDI = ٠٬٩٠٢ |HDI_ref =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://hdr.undp.org/en/content/table-1-human-development-index-and-its-components|سەردێڕ=Table 1: Human Development Index and its components|بڵاوکەرەوە=UNDP|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151120074644/http://hdr.undp.org/en/content/table-1-human-development-index-and-its-components|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |HDI_rank = |currency = [[دۆلاری کەنەدی]] ($) |currency_code = CAD |utc_offset = -٣٫٥ بۆ -٨ |utc_offset_DST = -٢٫٥ بۆ -٧ |date_format = dd-mm-yyyy{{ھن}}mm-dd-yyyy{{ھن}}yyyy-mm-dd |drives_on = ڕاست |calling_code = [[ژمارەکانی تەلەفۆن لە کەنەدا|+١]] |cctld = [[.ca]] }} '''کەنەدا''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] و [[زمانی فەڕەنسی|فەڕەنسی]]: Canada) وڵاتێکە لە [[ئەمریکای باکوور]] کە لە [[پارێزگاکان و ھەرێمەکانی کەنەدا|دە پارێزگا و سێ ھەرێم]] پێکدێت. ئە وڵاتە بە ڕووبەری زیاتر لە ٩٫٩٨ ملیۆن کیلۆمەتری چوارگۆشە، بەپێی ڕووبەری گشتییەوە دووەمین وڵاتی گەورەی جیھانە. کەنەدا لە ڕۆژاواوە بە [[ئۆقیانووسی ئاتلانتیک]]، لە ڕۆژھەڵاتەوە بە [[زەریای ھێمن|ئۆقیانووسی ئارام]] و لە باکوورەوە بە [[ئۆقیانووسی بەستووی باکوور]] دەبەسترێتەوە. سنووری باشوور و ڕۆژاوای لەگەڵ [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، کە درێژایییەکەی ٨٨٩١ کیلۆمەترە، درێژترین سنووری وشکانیی نێوان دوو وڵاتە لە جیھاندا. پایتەختی کەنەدا [[ئۆتاوا]]یە و گەورەترین شارەکانی بریتین لە [[تۆرۆنتۆ]]، [[مۆنتریال]] و [[ڤانکۆڤەر]]. زەوییەکانی کەنەدا ھەزاران ساڵ لەلایەن [[دانیشتووە ڕەسەنەکانی کەنەدا]] بەکارھێنراون. لە کۆتاییی سەدەی پازدەھەمدا، لە کاتی پشکنین و دۆزینەوەی زەویی زیاتر لەلایەن فەڕەنسی و بەریتانییەکانەوە دۆزراوەتەوە و تێیدا نیشتەجێ بوون، بەڵام لە ساڵی ١٨٦٧دا کەنەدا وەکوو کیانێکی سیاسیی سەربەخۆ، کە لە چوار ناوچەی کۆنفیدراڵی پێک ھاتبوو، لەژێر دەسەڵاتی داگیرکاریی بەریتانیا دروست کرا. بەھۆی ئەمەوە، کەنەدا بووە خاوەن ڕووبەرێکی فراوانی دەسەڵات. کەنەدا بەپێی [[ڕێککەوتننامەی وێستمینستەر (١٩٣١)|ڕێککەوتننامەی وێستمینستەر]] لە ساڵی ١٩٣١ سەربەخۆییی خۆی لە [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانیا]] وەرگرت. ھەروەھا لە ساڵی ١٩٨٢، کەنەدا بەیەکجارەکی لە ڕێگەی دەنگدانی پەرلەمانەوە بەشێوەیەکی [[یاسا]]یی لە بەریتانیا جیا بۆوە. کەنەدا وڵاتێکی [[فێدراڵیزم|فێدراڵییە]]. حکوومەتێکی دیموکراتی نوێنەرانەی شاھانەی دەستووری دەسەڵاتداری دەکات، کە شا [[چارڵسی سێیەم]] پاشایەتی دەکات. گەلی کەنەدا ھەردوو زمانی [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] و [[زمانی فەڕەنسی|فەڕەنسی]] لەسەر ئاستی گشتی بەکاردێنن. کەنەدا بە دەوڵەتێکی ھەرە پێشەنگ و پێشکەوتوو لەسەر ئاستی جیھان ھەژمار دەکرێت. ئەو وڵاتە خاوەن [[ئابوور]]ییەکی گشتگیرە و پشت بە سامانی سروشتی و بازرگانیی نێونەتەوەیی دەبەستێت، بەتایبەت لەگەڵ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کە خاوەن پەیوەندییەکی دیپلۆماسی درێژ و توندوتۆڵن. کەنەدا یەکێکە لەو وڵاتانەی کە خاوەنی بەرزترین ڕێژەی داھات و خۆشگوزەرانییە لەسەر ئاستی جیھان، کە بەگوێرەی ئاماری [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی]] لە ڕێزبەندی ھەشتەمین وڵات بۆ خۆشگوزەرانی دێت. کەنەدا ئەندامە لە [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]، [[ناتۆ]]، [[گرووپی حەوت]]، [[گرووپی دە]]، [[گرووپی ٢٠]]، [[ڕێکخراوەی ھاوکاری و گەشەپێدانی ئابووری]]، [[ڕێکخراوەی دانوستانی جیھانی]]، [[گەلانی کۆمۆنوێلت]]، [[ئەنجومەنی ئارکتیک]]، [[ڕێکخراوەی نێونەتەوەییی فرانکۆفۆنی]]، [[کۆڕبەندی ھاوکاریی ئابووریی ئاسیا و ئۆقیانووسی ئارام|ھاوکاریی ئابووریی ئاسیا و ئۆقیانووسی ئارام]] و [[ڕێکخراوەی دەوڵەتانی ئەمریکی]]. == بنچینەی ناونانی == بنەچەی ناوی کەنەدا بۆ وشەی کینتا دەگەڕێتەوە، ئەم وشەیەش لەبنەڕەتدا لە زمانی ئیرۆکواسی وەرگیراوە کە بەواتای گوند یاخود نشینگە دێت.<ref name="بیرخستنەوەی وێب">{{بیرخستنەوەی وێب}}</ref> لە ساڵی ١٥٣٥، دانیشتووانە ڕەسەنەکانی ناوچەی [[کێبێک]] ئەم وشەیان بەکارھێناوە بۆ دۆزەرەوەی فەڕەنسی جاک کارتیێ.<ref name="بیرخستنەوەی گۆڤار"/> ھەروەھا جاک کارتیێش ھەمان ناوی بۆ ھەموو ئەو ناوچانە بەکار ھێناوە کە کەوتوونەتە ژێر ڕکێفی سەرکردە ''دوناکونا'' (سەرکردەی گوندی ستاداکونا). لەماوەی ساڵانی ١٥٤٥، سەرجەم پەرتووک و ڕۆژنامە و نامیلکەکان ھەمان ناویان بەکار دەھێنا بۆ ئەم ناوچە تازە دۆزراوە کە ئێستا پێی دەڵێن کەنەدا.<ref name="بیرخستنەوەی گۆڤار">{{بیرخستنەوەی گۆڤار}}</ref> لە کۆتاییی سەدەی حەڤدەھەم و سەرەتای سەدەی ھەژدەھەمدا، ناوی کەنەدا لە بەشی فەڕەنسی کە کەوتووەتە بەشی باکووری کەنەدا و دەڤەرەکانی نزیک بە ڕووباری سانت لۆرانس و ناوچە کەناراوییەکانی دەریای گەورەی باکوور. ئەم ناوچانە دابەش کرابوون بۆ دوو ناوچەی داگیرکراوی بەریتانی و فەڕەنسی کە یەکێکیان کەنەدای ژووروو بوو، ئەوی تریان کەنەدای خواروو بوو کە لە ساڵی ١٨٤١ بۆ یەک کەنەدا یەکیان گرت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Naming Canada: Stories of Canadian Place Names|ناونیشان=https://archive.org/details/namingcanadastor0000rayb|یەکەم=Alan|بڵاوکەرەوە=University of Toronto Press|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٠-٨٠٢٠-٨٢٩٣-٩|edition=2nd}}</ref> لەگەڵ پێکھێنانی یەکێتیی کۆنفیدراڵی لە ساڵی ١٨٦٧، ناوی کەنەداش بەشێوەیەکی فەرمی لەم دەوڵەتە نوێیە نرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Holy nations and global identities: civil religion, nationalism, and globalisation|ناونیشان=https://archive.org/details/holynationsgloba00hvit|یەکەم=Roger|بڵاوکەرەوە=Brill|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨٩٠٠٤١٧٨٢٨١|پەڕە=[https://archive.org/details/holynationsgloba٠٠hvit/page/n١٤٣ ١٣٧]|chapter=Dominion of the Gods: Religious continuity and change in a Canadian context}}</ref> لەگەڵ بەرفراوانبوونی حوکمی خۆجێیی-ی کەنەدا لە شانشینی بەریتانیا، حکوومەتی کەنەدی بەشێوەیەکی زیاتر ناوی کەنەدای لەکۆمەڵەی نێودەوڵەتیی پەیماننامە نێودەوڵەتییەکان بەکار ھێنا. لە ساڵی ١٩٨٢ەوە تاوەکوو ئەمڕۆ یادی [[ڕۆژی کەنەدا]] دەکرێتەوە.<ref name="buckner">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Canada and the British Empire|ناونیشان=https://archive.org/details/canadabritishemp0000unse|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ساڵ=٢٠٠٨|ژپنک=٠-١٩-٩٢٧١٦٤-X}}</ref> == مێژوو == === گەڵە ڕەسەنەکانی === توێژینەوە بۆماوەیی و شوێنەوارییەکان پاڵپشتی بوونی ئادەمیزاد دەکەن لە باکووری یۆکۆن بۆ ٢٦٫٥٠٠ساڵ پێش زایین و، لە باشووری [[ئانتاریۆ|ئۆنتاریۆ]] پێش ٩٥٠٠ساڵ بەر لە زایین مرۆڤی لێ ژیاوە.<ref name="بیرخستنەوەی وێب"/><ref name="بیرخستنەوەی وێب"/><ref name="بیرخستنەوەی گۆڤار">{{بیرخستنەوەی گۆڤار}}</ref> بلۆڤیچ کیڤز ئەوەی سەلماندووە کە مرۆڤی (بالیۆ ھیندی) لە زۆر کۆنەوە لەم نیشتمانە ژیاون.<ref name="بیرخستنەوەی وێب"/><ref name="بیرخستنەوەی وێب"/><ref name="بیرخستنەوەی وێب"/> یەکێک لە تایبەتمەندییەکانی جڤاتە ڕەسەنەکانی کەنەدا ئەوە بووە کە بە شێوەی ھەواری ھەمیشەیی ژیاون و خەریکی کاری کشتوکاڵی بوون، بۆیە خاوەنی بنچینەیەکی کۆمەڵایەتیی بەھێز بوون کە بە شێوەی قووچەکێکی ئاڵۆز لە سەرۆک خێڵەوە بۆ دوایین ئەندام دەھاتە خوار.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Canada: an illustrated history.|ناونیشان=https://archive.org/details/canadaillustrate0000haye_t9y6|یەکەم=Derek|بڵاوکەرەوە=Douglas & Mcintyre|ساڵ=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-١-٥٥٣٦٥-٢٥٩-٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://books.google.com/books?id=quM1xyFyfhQC&pg=PA170|سەردێڕ=Indigenous difference and the Constitution of Canada|یەکەم=Patrick|بڵاوکەرەوە=University of Toronto Press|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٠-٨٠٢٠-٤١٩٥-٧|پەڕە=١٧٠}}</ref> دوای بڵاوبونەوە و تێکەڵبوونیان بە ڕۆشەنبیریی ئەورووپی (کۆتاییی سەدەی پازدەھەم و سەرەتای سەدەی شازدەھەم) گۆڕانکاریی نوێیان ھاتە ناو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Chronology of American Indian History|ناونیشان=https://archive.org/details/chronologyofamer0000sonn_h6w5|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Infobase Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٦٠-٦٧٧٠-١}}</ref> ڕێژەی دانیشتووانی خەڵکە ڕەسەنەکانی کەنەدا بەنزیکەیی ٢٠٠٫٠٠٠ کەس دەبوو.<ref name="dying"/> ھەروەھا گەیشتە نزیکەی ملیۆنێک کەس لە کۆتاییی سەدەی پازدەھەم،<ref name="Steckel">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=A population history of North America|یەکەم=Russell|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٠-٥٢١-٤٩٦٦٦-٧|chapter=Population history of Native North Americans|وتەگێڕانەوە=My 7+ million estimate for the area north of present-day Mexico includes...somewhat more than 2 million for present-day Canada, Alaska, and Greenland combined.}}</ref> بەگوێرەی سەرژمێریی لیژنەی شاھانەی کەنەدی دانیشتووانە ڕەسەنەکان ٥٠٠٫٠٠٠ کەس بوونە<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://books.google.com/books?id=Z1IwUbZqjTUC&pg=PA285|سەردێڕ=Handbook of North American Indians: Indians in contemporary society|یەکەم=Garrick Alan|بڵاوکەرەوە=Government Printing Office|ساڵ=٢٠٠٨|ژپنک=٠-١٦-٠٨٠٣٨٨-٨|پەڕە=٢٨٥}}</ref> تووشبونیان بەو نەخۆشییانەی کە ئەورووپییەکان لەگەڵ خۆیان ھێنابوویان و چارەسەری بوونیان بە دەرمانە سروشتییەکان ناچار بوونە لە ئەورووپییەکان نزیک ببنەوە و تێکەڵیان بن، دانیشتووانە ڕەسەنەکانیش دابەش بووبوون بەسەر دوو کۆمەڵە<ref name="بیرخستنەوەی وێب"/><ref name="dying">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://books.google.com/books?id=p_pMVs53mzQC&pg=PA25|سەردێڕ=Dying and Death in Canada|یەکەم=Donna M|بڵاوکەرەوە=University of Toronto Press|ساڵ=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-١-٥٥١١١-٨٧٣-٤}}</ref> کۆمەڵەی ئەنوێت<ref name="بیرخستنەوەی وێب"/> کۆمەڵەی مێتیس.<ref name="بیرخستنەوەی وێب"/> مێتیسەکان ئەو خەڵکانەی بوون کە خوێنێکی تێکەڵیان ھەبوو لەنێوان ئەنوێتەکان و ئەورووپییەکان.<ref name="بیرخستنەوەی وێب"/><ref name="بیرخستنەوەی وێب"/> === ئاوارە ئەورووپییەکان === [[پەڕگە:Benjamin_West_005.jpg|وێنۆک|کۆچی دوایی ژەنەڕاڵ وۆڵف بە فڵچەکانی بینجامین وێست ١٧٧١ جەستەی کۆچکردوو وۆڵف لەجەنگی بەرزایییەکانی ئەبرەھام کەوتووە لە کیبیک ١٧٥٩.]] داگیرکاری ئەورووپی دەستی پێکرد دوای نیشتەجێبوونی خەڵکانی باکووری ئەورووپا لە لانس و میدۆز لە ساڵی ١٠٠٠ زایینی، لەوکاتە ھیچ گەڕان و دۆزینەوەیەکی ئەورووپی ئەنجام نەدرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://books.google.com/books?id=HkoPUdPM3V8C&pg=PA7|سەردێڕ=The Norse Discovery of America|یەکەم=Arthur Middleton|بڵاوکەرەوە=BiblioLife|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٥٩-٠٥٤٠٠-٦|پەڕە=٨٢}}</ref> ھیچ لەم زەویانە نەدۆزرابوونەوە تاوەکو دەریاوانی ئیتاڵی جۆن کابوت لە ساڵی ١٤٩٧ز زەوییەکانی کەناراوی زەریای ئەتڵەسی دۆزییەوە بۆ بەرژەوەندی ئینگلیزەکان.<ref name="بیرخستنەوەی وێب"/> دواتر دەریاوانە پورتوگاڵی و باسکییەکان مەڵبەندی ڕاوکردنی نەھەنگیان دامەزراند بەدرێژایی کەناراوەکانی ئەتڵەسی.<ref name="hornsby">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=British Atlantic, American frontier: spaces of power in early modern British America|ناونیشان=https://archive.org/details/britishatlantica0000horn|یەکەم=Stephen J|بڵاوکەرەوە=University Press of New England|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-١-٥٨٤٦٥-٤٢٧-٨}}</ref> لە ساڵی ١٥٣٤گەریدە جاک کارتیێ ڕووباری سانت لۆرانسی دۆزییەوە بۆ فەڕەنسییەکان.<ref name="historian">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=A Short History of Canada|ناونیشان=https://archive.org/details/shorthistoryofca0000mort_v0s6|یەکەم=Desmond|بڵاوکەرەوە=McClelland & Stewart|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٠-٧٧١٠-٦٥٠٩-٤|edition=6th}}</ref> لە ساڵی ١٥٨٣بەڕێز ھێمفری جیلبێرت لە سانت جۆنز یەکەم ناوچەی داگیرکراوی بەریتانیای ڕاگەیاند لە ئەمریکای باکووردا وەک دەستکەوتێک بۆ شاژن ئەلیزابێسی یەکەم.<ref name="بیرخستنەوەی وێب">{{بیرخستنەوەی وێب}}</ref> لە ساڵی ١٦٠٣ گەریدەی فەڕەنسی سەموایڵ دوشامبەڵان یەکەم ناوچەی داگیرکراوی فەڕەنسای ڕاگەیاند لە بەندەری پۆرت ڕۆیاڵ و کیبیک. فەرەنسا وەک فەڕەنسای نوێ ناساندی، کەنەدییەکان لەناوچەی دۆڵی ڕووباری سانت لۆرانس وئەکادین نیشتەجێبوون کە ناوچەیەکی کەناراوییە، ھەروەھا بازرگانان توانیان ناوچەکانی دەریای گەورە و کەنداوی ھیدسن بدۆزنەوە لەگەڵ ڕێچکەی میسیسیبی تاوەکو لویزانا، دواتر جەنگی بیفر ھەڵگیرسا لەسەر بازرگانیکردنی پێستە و فەروو.<ref name="historian"/> ئینگلیزەکان ناوچەی داگیرکراوی تریان ڕاگەیاند لە ناوچەی کیوبیدس و فێریلاند لە دوورگەی نیوفینلاند و لەسەرەتای ساڵی ١٦١٠سێزدە ناوچەی داگیرکراوی تریان ڕاگەیاند لەباشوور.<ref name="hornsby"/> لەنێوان ساڵانی ١٦٨٩تاوەکو ١٧٦٣زنجیرەیەک جەنگ ڕوویاندا لەنێوان فەڕەنسییەکان و کەنەدییە ڕەسەنەکان.<ref name="historian"/> ئینگلیزەکان ناوچەی نۆڤا سکۆشیا یان دەست بەسەرداگرتن بەگوێرەی پەیماننامەی ئۆترێخت لە ساڵی ١٧١٣,دواتر فەرەنسییەکان ناچاربوون دەستبەرداری بەشی زۆری باکووری کەنەدا ببن ئەمیش دوای ڕێککەوتنامەی پاریس لە ساڵی١٧٦٣دوای جەنگێکی حەوت ساڵەی نێوانیان.<ref name="بیرخستنەوەی گۆڤار"/> بەپێی ڕاگەیاندراوێکی شاھانە لە ساڵی ١٧٦٣ھەرێمی کیبیک لەفەڕەنسای نوێ دابڕێنراو خرایە سەر ھەرێمی نۆڤاسکۆشیا.<ref name="buckner"/> ھەروەھا دوورگەی سانا جۆن (دوورگەی ئێدوارد) کەوتە ژێر ڕکێفی ئینگلیزەکان لە ساڵی ١٧٦٩.<ref name="بیرخستنەوەی گۆڤار"/> بەمەبەستی ڕێگرتن لە تێکھەڵچوونی سەربازی لەسەر ھەرێمی کیبیک لە ساڵی ١٧٧٤یاسای کیبیک دەرچوو، کە دەکرێت زمانی فەڕەنسی بەکاربێت لەگەڵ پەیڕەوکردنی ڕێبازی کاسۆلیکی بەئازادی و جێبەجێکردنی یاسای شارستانی فەڕەنسی بەتەواوی. ئەم یاسایە بووە ھۆی توڕەبونی دانیشتووانی سێزدە ھەرێمەکەی تر شۆڕشی ئەمریکیش ڕۆڵی ھەبوو لەم تووڕەبونەی دانیشتووان.<ref name="buckner"/> [[پەڕگە:Fathers_of_Confederation_LAC_c001855.jpg|وێنۆک|دامەزرێنەرانی یەکێتی کەنەدا بە پەرەموچی ڕۆبێرت ھاری،<ref>ھذھ صورە التقطت عام 1885 للوحە المرسومە عام 1884 والتی دمرت لاحقاً.</ref> دیمەنێکی تێکھەڵکێشە لە کۆربەندی شارڵۆت تاون و پەیماننامەی کیبیک.]] ڕێککەوتنامەی پاریس (١٧٨٣)دانینا بە سەربەخۆیی ئەمریکا لەگەڵ ددەستبەرداربوونی زەوییەکانی باشووری دەریامەزنەکان بۆ وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، لەپێناو پێشوازی کردنی سەرمایەدارانی بەریتانیا و ھاوردەکردن و نیشتەجێکردنی ئینگلیز زمانەکان بۆ ھەرێمی کیبیک لە ساڵی ١٧٩١یاسای دەستووری دەرچوو، کە بوە ھۆی سەرھەڵدانی جەنگ لەنێوان ھەردوو کەنەدایی سەروو و خواڕوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://books.google.com/books?id=T_A3pZQrHzIC&pg=PA24|سەردێڕ=The capacity to judge|یەکەم=Jeffrey L|بڵاوکەرەوە=University of Toronto Press|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٠-٨٠٢٠-٤٣٦٠-٧|پەڕە=٢٤}}</ref> کەنەدا (سەروو وخواروو) ببونە سەنگەری سەرەکی ململانێکانی نێوان وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و بەریتانیا لەجەنگی ساڵی ١٨١٢دا؛ بەڵام لەدوای جەنگدا لە ساڵی ١٨١٥ کەنەدا ڕووبەرووی شاڵاوێکی گەورەی پەنابەرانی ئینگلتەرا و ئێرلەندا بوویەوە.<ref name="Steckel"/> لەنێوان ساڵانی ١٨٢٥–١٨٤٦بڕی ٦٢٦٬٦٢٨کۆچبەری ئەورووپی لەبەندەرەکانی کەنەدا ناویان تۆمارکرا.<ref name="بیرخستنەوەی وێب"/> لە ساڵی ١٨٩١ زیاتر لەنیوەی ئەو کۆچبەرانی کۆچیان بۆ کەنەدا کردبوو بەھۆی نەخۆشییەوە گیانیان لەدەست دا.<ref name="dying"/> لەدوای شۆڕشی ١٨٣٧ ویست لەسەر دروستبونی حکوومەتێکی بەرپرس لەسەر ھەموو کەنەدا زیادی کرد لەگەڵ گونجاندنی فەڕەنسییەکان بە ڕۆشەنبیری ئینگلیزەکان<ref name="buckner"/> لە ساڵی ١٨٤٠ھەردوو کەنەدا کۆکرانەوە لەچوارچێوەی یەک یەکێتی کەنەدی بەپێی یاسای دەستووری ھەروەھا لە ساڵی ١٨٤٩حکومەتێکی بەرپرس دروست بوو لەسەر ھەموو ھەرێمەکانی ژێر ڕکێفی بەریتانیا لەتەواوی ئەمریکای باکوور.<ref name="بیرخستنەوەی گۆڤار"/> ی لە ساڵی ١٨٤٦ڕێککەوتنامەی ئەریگۆن مۆرکرا لەنێوان بەریتانیا و وڵاتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا بۆ کۆتایی ھێنان بەکێشەی سنووری نێوان کەنەدا و ئەمریکا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Geographical snapshots of North America|ناونیشان=https://archive.org/details/geographicalsnap0000unse|یەکەم=Leonard J|بڵاوکەرەوە=Guilford Press|ساڵ=١٩٩٢|ژپنک=٠-٨٩٨٦٢-٠٣٠-٩|پەڕە=[https://archive.org/details/geographicalsnap٠٠٠٠unse/page/٥٢ ٥٢]|chapter=The Pacific Coast Borderland and Frontier}}</ref> === یەکێتییەکە و فراوانبوونی === [[پەڕگە:Canada_provinces_evolution_2.gif|alt=refer to caption|وێنۆک|300x300پیکسڵ|نەخشەی بەرفراوان بوونی کەنەدا.]] دوای بەستنی چەندین کۆربەند و ڕێککەوتنامە، یاسای دەستووری دەرچوو لە ساڵی ١٨٦٧ و لەڕێکەوتی ١یۆلیۆی١٨٦٧یەکێتی کەنەدا ڕاگەیێندرا کە لە چوار ھەرێم پێکھاتبوو کەبریتین بوون لە ئۆنتاریۆ و کیبیک و نۆڤاسکۆشیا و نیو برانزویک.<ref name="بیرخستنەوەی وێب"/><ref name="بیرخستنەوەی وێب"/><ref name="bothwell">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=History of Canada Since 1867|ناونیشان=https://archive.org/details/historyofcanadas0000both_h4k7|یەکەم=Robert|بڵاوکەرەوە=Michigan State University Press|ساڵ=١٩٩٦|ژپنک=٠-٨٧٠١٣-٣٩٩-٣}}</ref> کەنەدا دەسەڵاتی گرت بەسەر زەوییەکانی ڕۆبێرت و ھەرێمەکانی باکووری خۆراوای بەمەبەستی پێکھێنانی ھەرێمەکانی باکووری خۆڕئاوا، ھەروەھا تروسکەی شۆڕشی میتیس ھەڵگیرسا (شۆڕشی ڕووباری سوور) لەئەنجامدا ھەرێمی مانیتوبا دروست بوو ١٨٧٠.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Red River Rebellion|ناونیشان=https://archive.org/details/redriverrebellio0000bums|یەکەم=JM|بڵاوکەرەوە=Watson & Dwyer|ساڵ=١٩٩٦|ژپنک=٠-٩٢٠٤٨٦-٢٣-١}}</ref> لە ساڵی ١٨٦٦کۆلۆمبیای بەریتانی و دوورگەی [[ڤانکۆڤەر]] لکێندرا بە کەنەدا، لەساڵیو١٨٧١ دوورگەی ئێدوارد لکێندرا بە کەنەدا.<ref name="بیرخستنەوەی وێب">{{بیرخستنەوەی وێب}}</ref> [[سەرۆک وەزیران]]ی ئەوکات جۆن ماکدۆناڵد ڕامکاری پاراستنی پێناسەی گومرگی ڕاگەیاند لەپێناو پاراستنی پیشەسازی کەنەدا.<ref name="bothwell"/> حکوومەت دەستی کرد بە دروستکردنی سێ ھێڵی ئاسنین کە تەواوی یەکێتییەکەی پێکدەبەستەوە، ھەروەھا کۆشش کرا بۆ ئاوەدانکردنەوەی خۆراوای کەنەدا و دیاریکردنی زەوییەکانی دۆمینۆن و دامەزراندنی پۆلیسی سواری بەمەبەستی نیشاندانی دەسەڵاتی میری لەو ناوچانەدا.<ref name="بیرخستنەوەی وێب"/><ref name="بیرخستنەوەی وێب"/> لە ساڵی ١٨٩٨و دوای گەڕان لەدوای زێڕ لە کڵۆندایک لە ھەرێمەکانی باکووری خۆڕئاوادا، بڕیاردرا بە دامەزراندنی ھەرێمی یۆکۆن، دوای نیشتەجێبوونی ئاوارە ئەورووپییەکان لە دەشت و کۆسارەکانی ئەلبێرتا و ساسکاچوان ھەریەکەیان بوون بە دوو ھەرێمی سەربەخۆ لە ساڵی١٩٠٥.<ref name="بیرخستنەوەی وێب">{{بیرخستنەوەی وێب}}</ref> === سەرەتاکانی سەدەی بیستەم === [[پەڕگە:Canadian_tank_and_soldiers_Vimy_1917.jpg|alt=Group of armed soldiers march past a wrecked tank and a body|ڕاست|وێنۆک|سەربازە کەنەدییەکان لە جەنگی فیمی ڕیدج ١٩١٧ .]] کەنەدا چووە ناو جەنگی جیھانی یەکەمەوە لەبەرەی ئینگلیزەکان بەوپێیەی یەکێکە لە ھاوپەیمان و شوێنکەوتووانی بەریتانیا، لە ساڵی١٩١٤سەربازە خۆبەخشەکانی ناردە بەرەی خۆراوا کە دواتر ناسران بە لەشکری کەنەدییەکان، لەجەنگی فیمی ڕیدج ڕۆڵێکی گەورەیان بینی جگە لەچەندین جەنگی تر.<ref name="morton-milhist">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=A military history of Canada|یەکەم=Desmond|بڵاوکەرەوە=McClelland & Stewart|ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٠-٧٧١٠-٦٥١٤-٠|edition=4th}}</ref> نزیکەی ٦٢٥٬٠٠٠سەرباز بەشداریان لە خزمەتی سەربازی کرد بە بەردەوامی کە لەتەواوی جەنگەکە ٦٠٬٠٠٠سەربازی شەھید بوون و ١٧٣٬٠٠٠سەربازیش برینداربوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Security, strategy and the global economics of defence production|ناونیشان=https://archive.org/details/securitystrategy0000unse_j3g7|یەکەم=David G|بڵاوکەرەوە=McGill-Queen's University Press|ساڵ=١٩٩٩|ژپنک=٠-٨٨٩١١-٨٧٥-٢|پەڕە=[https://archive.org/details/securitystrategy٠٠٠٠unse_j٣g٧/page/١٢ ١٢]}}</ref> لە ساڵی ١٩١٧قەیرانی سەربازی سەری ھەڵدا لەوکاتەی کەسەرۆک وەزیران یاسای سەربازی زۆڕەملێی سەپاند سەرەرای دژایەتیکردنی ھەرێمی کیبیک کە بە فەڕەنسی دەدوان، لە ساڵی ١٩١٩کەنەدا بووە ئەندام لەکۆمەڵەی نەتەوەکان بەشێوەی سەربەخۆ لەبەریتانیا.<ref name="morton-milhist"/> ھەروەھا یاسای دەستووری ستمنستر لە ١٩٣١سەربەخۆیی کەنەدای سەپاند.<ref name="hail"><span class="citation journal">Hail, M (February 25, 2010). "Federalism and Representation in the Theory of the Founding Fathers: A Comparative Study of US and Canadian Constitutional Thought". ''Publius: the Journal of Federalism''. '''40''' (3): 366–388. [[معرف الاشیاء الرقمیە|doi]]:[//dx.doi.org/10.1093%2Fpublius%2Fpjq001 10.1093/publius/pjq001].</span><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Far.wikipedia.org%3A%D9%83%D9%86%D8%AF%D8%A7&rft.atitle=Federalism+and+Representation+in+the+Theory+of+the+Founding+Fathers%3A+A+Comparative+Study+of+US+and+Canadian+Constitutional+Thought&rft.aufirst=M&rft.aulast=Hail&rft.date=2010-02-25&rft.genre=article&rft.issue=3&rft.jtitle=Publius%3A+the+Journal+of+Federalism&rft.pages=366-388&rft.volume=40&rft_id=info%3Adoi%2F10.1093%2Fpublius%2Fpjq001&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal"><span style="display:none;">&nbsp;</span></span> <span class="error citation-comment" style="display:none;font-size:100%">الوسیط <code style="color:inherit; border:inherit; padding:inherit;">&#x7C;التاریخ=</code> تم تجاھلھ ([[مساعدە:CS1 errors#parameter ignored|مساعدە]]); </span><span class="error citation-comment" style="display:none;font-size:100%">الوسیط <code style="color:inherit; border:inherit; padding:inherit;">&#x7C;الصفحات=</code> تم تجاھلھ ([[مساعدە:CS1 errors#parameter ignored|مساعدە]]); </span><span class="error citation-comment" style="display:none;font-size:100%">الوسیط <code style="color:inherit; border:inherit; padding:inherit;">&#x7C;العنوان=</code> تم تجاھلھ ([[مساعدە:CS1 errors#parameter ignored|مساعدە]]); </span><span class="error citation-comment" style="display:none;font-size:100%">الوسیط <code style="color:inherit; border:inherit; padding:inherit;">&#x7C;الأول=</code> تم تجاھلھ ([[مساعدە:CS1 errors#parameter ignored|مساعدە]]); </span><span class="error citation-comment" style="display:none;font-size:100%">الوسیط <code style="color:inherit; border:inherit; padding:inherit;">&#x7C;الأخیر=</code> تم تجاھلھ ([[مساعدە:CS1 errors#parameter ignored|مساعدە]]); </span><span class="error citation-comment" style="display:none;font-size:100%">الوسیط <code style="color:inherit; border:inherit; padding:inherit;">&#x7C;المؤلفین المشارکین=</code> تم تجاھلھ ([[مساعدە:CS1 errors#parameter ignored|مساعدە]])</span></ref> کەنەدا تووشی نەھامەتییەکی گەورەبووە ئەویش بریتیبوو لە قەیرانی ئابوری کە تەواوی کەنەدای گرتبۆوە جگە لە ھەندێک ھەرێم کە زۆر خراپ نەبوون وەک ئەلبێرتا و ساسکاچوان کە تۆنی دۆگلاس سەرۆکایەتی دەکردن لەم ماوەیە (پلەکان و پەنجاکان).<ref name="بیرخستنەوەی گۆڤار"/> لەجەنگی جیھانی دووەم کەنەدا بەشێوەی سەربەخۆ جەنگی ڕاگەیاند دژی ئەڵمانەکان، لەژێڕسەرکردایەتی سەرۆک وەزیرانی لیبرالەکان وەلیم لیۆن ماکێنزی کە دوای سێ ڕۆژ بوو لە بەشداریکردنی بەریتانیا، یەکەم کاروانی سەربازی کەنەدی لە ١٩٣٩گەیشتە کەناراوەکانی بەریتانیا.<ref name="morton-milhist"/> سوپای کەنەدا ڕۆڵێکی گەورەی بینی لەجەنگی دییپی (١٩٤٢)جگە لە بەشداری جەنگی ھاوپەیمانانی ئیتاڵی و دەستبەسەرداگرتنی نۆرماندی و جەنگی شیلدت لە ساڵی ١٩٤٤.<ref name="morton-milhist"/> کەنەدا مافی پەنابەرانی بەخشی بە پاشای نێزەرلاند دوای کەوتنی شانشینەکەی لەلایەن نازییەکانەوە، ھەروەھا ڕۆڵێکی گرنگی بینی لە ئازادکردنی خاکەکانی نێزەرلاند لەدەست ھێزە نازییەکانەوە.<ref name="netherlands">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Canada and the Liberation of the Netherlands|ناونیشان=https://archive.org/details/canadaliberation0000godd|یەکەم=Lance|بڵاوکەرەوە=Dundurn Press Ltd|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=١-٥٥٠٠٢-٥٤٧-٣}}</ref> [[ئابووری کەنەدا|ئابوری کەنەدا]] گەشەی سەند بەگەشەسەندنی پیشەسازی چەک و تەقەمەنی لە ھەریەکە لە بەریتانیا و چین و یەکێتی سۆڤیەت<ref name="morton-milhist"/> سەرەرای قەیرانی سەربازی کیبیک کەنەدا بە وئابورییەکی بەھێز و خاوەن سوپایەکی بەھێز لەجەنگ کۆتایی ھات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Alliance and illusion: Canada and the world, 1945–1984|ناونیشان=https://archive.org/details/allianceillusion0000both|یەکەم=Robert|بڵاوکەرەوە=UBC Press|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٧٤٨-١٣٦٨-٦}}</ref> === سەردەمی ھاوچەرخ === [[پەڕگە:Alexander-NFLD.jpg|وێنۆک|لەھۆڵی ڕیدۆ، دادوەری گشتی ئەلفسکۆنت ئەلێکساندەر (لەناوەڕاستی))چاودەخشێننەوە بە ڕەشنوسی کۆتایی یەکێتییەکەینیوفنلاند ولابرادۆر وکەنەدا لە ٣١١ئازار١٩٤٩..]] کۆڕبەندی نیوفینلاند (ئێستانیوفینلاندیو لابرادۆر) بەسترا لە ساڵی١٩٤٩.<ref name="بیرخستنەوەی وێب"/> أدبوە ھۆی گەشەسەندنی ئابوری کەنەدا دوای جەنگ ھەنگاو بەھەنگاو لەگەڵ ڕامیاری حکوومەتەکانی لیبراڵی و سەرھەڵدانی ناسنامەی کەنەدی نوێ کە خۆی دەبینەوە لەپسولەیەکی ناساندن وەک ئەوەی ئێستا کە ھەیە(١٩٦٥).<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The house of difference: cultural politics and national identity in Canada|ناونیشان=https://archive.org/details/houseofdifferenc0000mack|یەکەم=Eva|بڵاوکەرەوە=University of Toronto Press|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٠-٨٠٢٠-٨٤٨١-٨|پەڕە=[https://archive.org/details/houseofdifferenc٠٠٠٠mack/page/٥٧ ٥٧]}}</ref> و پشت بەستن بە دوو زمانی سەرەکی (ئینگلیزی و فەڕەنسی)(١٩٦٩)<ref name="بیرخستنەوەی گۆڤار"/> فرە فەرھەنگی فەرمی لە ساڵی ١٩٧١.<ref name="بیرخستنەوەی گۆڤار"/> ھەروەھا دامەزراندنی بەرنامەی دیموکراتی ھاوبەش وەک چاودێری پزیشکی و مووچەی [[خانەنشینی]] و ھاوکاری خوێندکاران، سەرەرای دژایەتیکردنی ھەرێمی ئەلبێرتا و کیبیک بەوەی ئەم پرۆژانەی دەستوەردانێکی ڕوونە لەکاروبارەکانیان.<ref name="بیرخستنەوەی وێب"/> کە دواتر بووە ھەوێنی بەستنی چەندین کۆربەند لەبارەی جیاکردنەوەی یاسای دەستووری وڵات لە یاسای دەستووری بەریتانیا لەبارەی مافە ئازادی و تاکییەکان(١٩٨٢).<ref name="bickerton">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Canadian Politics|ناونیشان=https://archive.org/details/canadianpolitics0000unse_n9l0|بڵاوکەرەوە=Broadview Press|ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=١-٥٥١١١-٥٩٥-٦|edition=4th}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٩ھەرێمی نۆناڤۆت بوە سێیەم ھەرێم ئەمیش دوای چەندین دانیشتن و دانوستان لەگەڵ حکوومەتی فیدراڵی.<ref name="بیرخستنەوەی گۆڤار"/> لەھەمان کاتدا ھەرێمی کیبیک چەندین گۆڕانکاری ڕیشەیی ئەنجامدا لەبارەی بنچینەی کۆمەڵایەتی و ئابوری ئەمیش لە ڕێگای شۆڕشێکی ھێمنەوە لە شەستەکاندا سەدەی ڕابردوو جگە لە دروستبونی بزووتنەوەی میللی ھاوچەرخ، سەرھەڵدانی بەرەی ئازادی کیبیک و قەیرانی تشرینی یەکەمی١٩٧٠.<ref name="بیرخستنەوەی گۆڤار"/> پارتی کیبیکی دەنگێکی زۆری بەدەست ھێنا کە بەپارتی سەروەری دەناسرا ئەمیش دوای ئەنجامدانی گشتپڕسی ١٩٧٠بۆ جیابوونەوەی کیبیک بەڵام لە ساڵی ١٩٨٠لە ھەوڵەکانی شکستی خوارد، ھەروەھا شکستی خوارد لە ھەوڵەکانی جیاکردنەوەی گەڵی کیبیک دەستووریانە لەگەڵی کەنەدا ١٩٩٠.<ref name="بیرخستنەوەی گۆڤار">{{بیرخستنەوەی گۆڤار}}</ref> لەگەڵ دروستبوونی دەستەی کیبیکی لەکیبیک چاڵاکی پارتی چاکسازی کەنەدی دەستی پێکرد لەخۆڕئاوا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.theglobeandmail.com/news/politics/a-brief-history-of-the-bloc-qubcois/article1672831/|سەردێڕ=A brief history of the Bloc Québécois|یەکەم=Daniel|ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠١٠|newspaper=The Globe and Mail|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100901151147/http://www.theglobeandmail.com/news/politics/a-brief-history-of-the-bloc-qubcois/article1672831/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://books.google.com/books?id=H9cGkDJgW7wC&pg=PA173|سەردێڕ=The new politics of the Right: neo-Populist parties and movements in...|دوایین=Betz|یەکەم=Hans-Georg|دوایین٢=Immerfall|یەکەم٢=Stefan|بڵاوکەرەوە=St. Martinʼs Press|ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٠-٣١٢-٢١١٣٤-١|پەڕە=١٧٣}}</ref> ھەروەھا گشتپڕسی دووەمیش شکستی خوارد بەجیاوازی کی کەم لە ساڵی ١٩٩٥کە ٥٠٬٦٪ بەرامبەر ٤٩٬٤٪بوو. لە ساڵی ١٩٩٧دادگای باڵا بریاری دا کە سەربەخۆیی ھەرێمێک بەتام لایەنە کارێکی نادەستوریانەیە بەپێی یاسا، ھەربۆیە پەرلەمان یاسای نوێی لە بارەوە دەرکرد.<ref name="بیرخستنەوەی گۆڤار"/> سەرەرای دۆزی سەروەری کیبیک، چەندین قەیرانی تر [[کۆمەڵگا]]ی کەنەدی ھەژاند لە کۆتایی ھەشتاکان و سەرەتای نۆھەدەکان، وەک کەوتنی فڕۆکەیەکی ھێڵی ئاسمانی ھیندی لە١٩٨٢کە قوربانییەکی زۆری لێکەوتەوە کە بەگەورەترین ڕووداوی مردنی بەکۆمەڵ دادەنرێت لەکەنەدا<ref name="بیرخستنەوەی وێب"/> ھەروەھا قەسابخانەکەی قوتابخانەی ھونەرە تەکنیکییەکان لە ساڵی ١٩٨٩<ref name="بیرخستنەوەی وێب"/> ھەروەھا قەیرانی ئۆکا لە ساڵی ١٩٩٠کە زنجیرەیەک پێکدادانی توندی چەکداری بوو لەنێوان حکوومەت و خەڵکە ڕەسەنەکانی کەنەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://archives.cbc.ca/politics/civil_unrest/topics/99/|سەردێڕ=The Oka Crisis|بڵاوکەرەوە=Canadian Broadcasting Corporation (CBC)|ساڵ=٢٠٠٠|format=Digital Archives|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠١١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=September 11: consequences for Canada|ناونیشان=https://archive.org/details/september11conse00roac|یەکەم=Kent|بڵاوکەرەوە=McGill-Queen's University Press|ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٠-٧٧٣٥-٢٥٨٤-X}}</ref> کەنەدا بەشداریکرد لەجەنگی کەنداو دژ بە ڕژێمی سەددام لە١٩٩٠بەسەرکردایەتی وڵاتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا، ھەروەھا ئەندامێتی لەچەندین چاڵاکی لەبارەی پاراستنی ئاشتی گشتی جیھانی لەکۆتایی نۆھەدەکان.<ref name="بیرخستنەوەی وێب"/> ەلەساڵی ٢٠٠١ھێزی نارد بۆ ئەفغانستان بەڵام ڕەتی کردەوە ھێز بنێرێت بۆ عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣بۆ مەبەستی ڕوخانی ڕژێمی [[سەددام حوسێن]].<ref name="بیرخستنەوەی گۆڤار"/> == حکوومەت و ڕامیاری == [[پەڕگە:Canadian_parliament_MAM.JPG|alt=A building with a central clocktower rising from a block|ڕاست|وێنۆک|گردی پەرلەمان لە ئۆتاوای پایتەخت، کەنەدا.]] کەنەدا پەیرەوی دیموکراتیکی بەھێز دەکات، بەپاڵپشتی سیستەمی پەرلەمانی لەچوارچێوەی دەستوورێکی شاھانە. چاکە و ڕۆڵی سیستەمی پاشایی کەنەدا دەگەڕێتەوە بۆ ڕۆڵی لە دامەزراندنی دەسەڵاتەکانی ڕاوێژکاری و جێبەجێکاری و دادوەری ە<ref name="بیرخستنەوەی گۆڤار"/><ref name="بیرخستنەوەی گۆڤار"/><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.queensu.ca/iigr/conf/ConferenceOnTheCrown/CrownConferencePapers/The_Crown_and_the_Constitutio1.pdf|سەردێڕ=The Crown and the Constitution: Sustaining Democracy?|یەکەم=David E|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Queen's University|پەڕە=٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5qXvz463C?url=http://www.queensu.ca/iigr/conf/ConferenceOnTheCrown/CrownConferencePapers/The_Crown_and_the_Constitutio1.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{WebCite|url=https://www.webcitation.org/5qXvz463C?url=http://www.queensu.ca/iigr/conf/ConferenceOnTheCrown/CrownConferencePapers/The_Crown_and_the_Constitutio1.pdf |date=٢٠١٠٠٦١٧٠٥٢٠١٧ |dateformat=}}</ref><ref name="MacLeod16">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/fr-rf/crnCdn/crn_mpls-eng.pdf|سەردێڕ=A Crown of Maples|یەکەم=Kevin S|بڵاوکەرەوە=Queen's Printer|ساڵ=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٦٢-٤٦٠١٢-١|edition=1st|پەڕە=١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090327083452/http://www.pch.gc.ca/pgm/ceem-cced/fr-rf/crnCdn/crn_mpls-eng.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەلیزابێسی دووەم شاژنی کەنەدا و ١٥وڵاتی تری کۆمۆنۆلسە جگە لەوەی شاژنی بەریتانیای مەزنە. لەسەر بنەمای ئەمە ئێستا دادوەری گشتی دیڤید لوێد جۆنستۆن نوێنەری شاژنە بۆ کاروباری ھەرێمەکانی کەنەدا.<ref name="بیرخستنەوەی وێب"/><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://books.google.com/books?id=ATi5R5XNb2MC&pg=PA54|سەردێڕ=Commonwealth public administration reform 2004|بڵاوکەرەوە=Commonwealth Secretariat|ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٠-١١-٧٠٣٢٤٩-٢}}</ref> بەشداریکردنی ڕاستەوخۆی دامەزراوە شاھانەیییەکان لە کاروبارەکانی حکوومەت سنووردارە<ref name="بیرخستنەوەی وێب">{{بیرخستنەوەی وێب}}</ref><ref name="MacLeod16"/><ref name="Forseyp1">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://www2.parl.gc.ca/sites/lop/aboutparliament/forsey/PDFs/How_Canadians_Govern_Themselves-6ed.pdf|سەردێڕ=How Canadians Govern Themselves|یەکەم=Eugene|بڵاوکەرەوە=Queen's Printer for Canada|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٠-٦٦٢-٣٩٦٨٩-٨|edition=6th|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5vkPPetrW?url=http://www2.parl.gc.ca/sites/lop/aboutparliament/forsey/PDFs/How_Canadians_Govern_Themselves-6ed.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091229155255/http://www2.parl.gc.ca/Sites/LOP/AboutParliament/Forsey/PDFs/How_Canadians_Govern_Themselves-6ed.pdf |date=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> لە کاروبارەکانی بە بەرژەوەندی ئەنجومەنی نوێنەران کاردەکات، کە بریتییە لە لیژنەیەک لە وەزارەتەکان کەبەرپڕسن لەبەرامبەر ئەنجومەنی گشتی ھەڵبژێردراوان بەرابەری سەرۆک وەزیرانی کەنەدااً<ref name="بیرخستنەوەی وێب"/>). بەمەبەستی مسۆگەری فەرمانڕەوایی دادوەری گشتی سەرکردەی پارتی براوە ھەڵدەبژێرێت بۆ سەرۆکی وەزیران.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Thinking government: public sector management in Canada|ناونیشان=https://archive.org/details/thinkinggovernme02ndjohn|یەکەم=David|بڵاوکەرەوە=University of Toronto Press|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=١-٥٥١١١-٧٧٩-٧|edition=2nd}}</ref> بەمشێوەیە نووسینگەی سەرۆک وەزیران یەکێکە لە بەھێزترین دامەزراوەکانی حکوومەت کە زۆرینەی یاسا دەرچوەکانی پەرلەمانی لێ پەسەند دەکرێت. ھەروەھا دادوەری گشتی کە نوێنەرایەتی شاژن دەکات دادوەری ھەرێمەکان و ئەنجومەنی نوێنەران و دادوەری دادگاکان و سەرۆک دامەزراوە حکومییەکان دەست نیشان دەکات.<ref name="Forseyp1"/> ھەروەھا سەرۆک پارتی براوەی دووەمی ھەڵبژاردنەکان کە دەبێتە پارتێکی بەرھەڵستکار و کاری دەبێتە چاودێری کردنی حکوومەت.<ref name="بیرخستنەوەی وێب"/> ڕێژەی ھەموو ئەندامانی پەرلەمان ٣٣٨ئەندامە لە ئەنجومەنی گشتی، کە دادوەری گشتی داوا بەپارتی براوە دەکات حکوومەت دروست بکات بۆ ماوەی چواڕساڵ یان ناچاری دەکات کە دەست لە حکوومەت بمێنێتەوە لەکاتی شکست ھێنانی لە ھەڵبژاردنەکان.<ref name="بیرخستنەوەی وێب"/> ڕێژەی ئەندامانی ئەنجومەنی پیران ١٠٥ ئەندامە کە بەگوێرەی ڕێژەی دانیشتووانی ھەرێمەکانی دابەش کراون، تاوەکو تەمەنی ٧٥ ساڵی لەخزمەت بەردەوام دەبن.<ref name="بیرخستنەوەی گۆڤار"/> لەھەڵبژاردنی ٢٠١٥ پێنج پارت بەشداری پڕۆسەکەیان کرد، پارتی ئازادی کەنەدی (پارتی دەسەڵات) و پارتی پارێزگاکانی کەنەدی و (پارتی بەرھەڵستکار) و پارتی دیموکراتی نوێ و دەستەی کیبیک و پارتی سەوزی کەنەدی. پێکھاتەی فیدراڵی کەنەدی دابەش بووە بۆ حکوومەتی فیدراڵی و دە ھەرێمەکە. ئەنجومەنە ڕاوێژکاری کانی ھەرێمەکانی پێکھاتووە لە لە ژوورێک کەبەشێوەی سیستەمی پەرلەمانی کاردەکات لەبەرامبەر ئەنجومەنی گشتی دا.<ref name="بیرخستنەوەی وێب">{{بیرخستنەوەی وێب}}</ref> بەڵام دەڤەرەکان کە سێ دەڤەرن دەستەی ڕاوێژکاری سەربەخۆیان ھەیە کە خاوەنی بەرپرسیارێتی دەستوورین بەڵام خاوەن سەروەری نین کەلەگەڵ ھەرێمەکان پێکھاتەیان جیاوازە.<ref name="بیرخستنەوەی وێب"/><ref name="بیرخستنەوەی وێب"/> === یاسا === [[پەڕگە:Medal-Viki.jpg|alt=Two sides of a silver medal: the profile of Queen Victoria and the inscription "Victoria Regina" on one side, a man in European garb shaking hands with an Aboriginal with the inscription "Indian Treaty 187" on the other|ڕاست|وێنۆک]] دەستووری کەنەدا بریتییە لە باڵاترین یاسای وڵات لەکەنەدا، کەپێکھاتوە لە ڕەشنوس و ڕێککەوتنە لەپێشینەکان، یاسای دەستووری ١٨٦٧(یاسای ئەمریکای باکووری بەریتانی پێش ١٩٨٢)دڵنیایی ئەوە دەدات کە سیستەمی حوکمرانی پەرلەمانی دەبێت و دەسەڵات لەنێوان حکوومەتی فیدراڵی و ھەرێمەکانی دەبێت بەڵام ھەرچی سیستەمی ویستمنستەری بنەڕەتی ١٩٣١ دەسەڵاتی ڕەھای داوە بە ھەرێمەکانی کە لە دەستووری ١٩٨٢ھەموارکرایەوە و ھەموو دەسەڵاتە ڕاوێژکاری کانی پەیوەستکرانەوە بە دامەزراوەی شاھانەیی.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Canadian Constitutional Law|ناونیشان=https://archive.org/details/canadianconstitu0000unse_g6n7|یەکەم=Joel|بڵاوکەرەوە=Emond Montgomery Publications|ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=١-٥٥٢٣٩-٠٨٥-٣}}</ref> [[پەڕگە:Supreme_Court_of_Canada,_Ottawa.jpg|وێنۆک|تەڵاری دادگای باڵای کەنەدی لە ئۆتاوەی پایتەخت کەوتووەتە خۆراوای باڵاخانە پەرلەمان.]] پەیوەندی نێوان ئاوارە ئەورووپییەکان و خەڵکە ڕەسەنەکەی کەنەدا پەیوەندییەکی دۆستانەبووە گرژی و ئاڵۆزی کەم بووە بۆیە ھەر لەسەرەتای نووسینەوەی دەستوورەکان بەشداریان تێدا ھەبووە ھەربۆیە مافەکانیان بەرجەستەکردنی لە یاسای دەستووری وڵات بەتایبەت دەستووری ١٩٨٢.<ref name="بیرخستنەوەی گۆڤار">{{بیرخستنەوەی گۆڤار}}</ref> زنجیرەیەک ڕێککەوتننامە مۆرکران لەنێوان گەڵەڕەسەنەکان و ئەورووپییە داگیرکەرەکان لەساڵانی ١٨٧١–١٩٢١.<ref name="بیرخستنەوەی وێب"/> ھ ئەم ڕێککەوتننامانە سەرپەرشتی دانیشتووانە ڕەسەنەکانی دەکرد کە وەزیری کاروباری گەڵەڕەسەنەکان لەباکوری وڵات ڕابەری دەکرد، لەبڕگەی سی و پێنج لە دەستووری ساڵی١٩٨٢ گرەنتی مافە یەکسانییە کانی ئەم گەڵە ڕەسەنانە دەکات.<ref name="بیرخستنەوەی گۆڤار"/> گەڵە ڕەسەنەکان بەپێی دەستوور چاودێری تەندروستی و کۆمەڵایەتییانە ھەیە و لە باجەکانیش بوراون.<ref name="مولد تلقائیا1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.cbc.ca/canada/montreal/story/2010/11/02/con-immigration.html|سەردێڕ=Canada's 2011 immigration level unchanged|ڕێکەوت=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=CBC|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110511190832/http://www.cbc.ca/canada/montreal/story/2010/11/02/con-immigration.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئایاری ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٥ بڕیار لەچوارچێوەی کی یاسایی درا لەبارەی مافە بنەڕەتییەکانیان.<ref name="بیرخستنەوەی وێب"/><ref name="بیرخستنەوەی گۆڤار"/> === ھێزە چەکدارەکان و پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان === [[پەڕگە:President_Donald_Trump_and_Prime_Minister_Justin_Trudeau_Joint_Press_Conference,_February_13,_2017.jpg|وێنۆک|سەرۆک وەزیران جەستن ترۆدۆ لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی وڵاتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا، واشنتۆن ٢٠١٧.]] کەنەدا و وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا درێژترین سنووری نەپچڕاوی وشکانیان ھەیە لەجیھاندا، گەورەترین دوو ھاوبەشن لەبوارەکانی سەربازی و بازرگانی وھتد.<ref name="بیرخستنەوەی گۆڤار"/> لەگەڵ ئەمەشدا کەنەدا خاوەن ڕامیاری تایبەت بەخۆیتی بۆنمونە پەیوەندی ھەیە لەگەڵ کوبا ھەروەھا بەشداری نەکرد لەجەنگی عێراق ھەروەھا کەنەدا پەیوەندی بەھێزی ھەیە لەگەڵ شانشینی یەکگرتوو و فەڕەنسا و زۆرینەی وڵاتانی کۆمۆنۆلس بەھۆی ئەوەی خۆشی یەکێکە لەوڵاتانی کۆمۆنۆڵس،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Handbook of Canadian Foreign Policy|ناونیشان=https://archive.org/details/handbookofcanadi0000unse_r1i2|یەکەم=Patrick|بڵاوکەرەوە=Lexington Books|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٠-٧٣٩١-١٤٩٣-X}}</ref> کەنەدا خاوەنی پەیوەندییەکی تایبەتە لەگەڵ ھۆڵەندا ھۆکاری ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ ھۆی ئازادکردنی ھۆڵەندا لەسەر دەستی کەنەدییەکان لەجەنگی جیھانی دووەمدا.<ref name="netherlands"/> کەنەدائێستا خاوەنی ٦٧٬٠٠٠سەربازی خۆبەخش و ٤٣٬٠٠٠سەربازی یەدەگە.<ref name="بیرخستنەوەی وێب"/> ھێزەکانی کەنەدا ھەریەکە لە سوپای کەنەدا و دەستەی دەریاوانی شاھانەیی وھێزی ئاسمانی شاھانەیی کەنەدی لەخۆ دەگرێت. [[پەڕگە:US_Navy_090425-M-9917S-314_Canadian_Army_soldiers_assigned_to_Alpha_Company,_3d_Battalion,_22d_Regiment_of_Special_Purpose_Marine_Air_Ground_Task_Force-24_depart_a_U.S._Navy_landing_craft_air_cushion_(LCAC)_and_deploy_onto_Mayp.jpg|ڕاست|وێنۆک|سەربازانی دەستەی شاھانەیی بیست و دووەم لە سوپای کەنەدا (٢٥ئەپریڵ٢٠٠٩).]] [[پەڕگە:HMCS_Regina_(FFH_334)_1.jpg|چەپ|وێنۆک]] .<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-10667633|سەردێڕ=Row over Canada F-35 fighter jet order|ڕێکەوت=١٦ی تەممووزی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=BBC News|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠١١}}</ref> === ھەرێم و دەڤەرەکانی === [[پەڕگە:Political_map_of_Canada_ar.png|ناوەڕاست|وێنۆک|500x500پیکسڵ|نەخشەی ڕامیاری کەنەدا کە ھەر دە دەڤەر و سێ ھەرێمەکەی لەسەر نیشاندراوە.]] == جوگرافیا == کەنەدا لە ڕووی ھەڵکەوتەی جوگرافی دەکەوێتە بەشی باکووری کیشوەری [[ئەمریکای باکوور]] [[پەڕگە:Canada-satellite.jpg|alt=|چەپ|250x250پیکسڵ]] [[پەڕگە:Canadian Horseshoe Falls with city of Niagara Falls, Ontario in background.jpg|alt=A semi-circular waterfall between two outcrops of forest|ڕاست|220x220پیکسڵ]] کەنەدا لە ٤٥٠٠٠٠٠ ملیۆن کلیۆمەتری دوجای شاخە کە دەکاتە سەدا ٤٦ خاکی کەنەدا زۆربەی زۆری خەڵکی کەنەدا لە سنووری ئەمریکا دەژین واتە لە باشووری کەنەدا بەھۆی زۆر نزمی پلەی گەرما لە باکووری کەنەدا لەو ناوچانە دەژین. == ئابووری == {{ئەمانەش ببینە|ئابووری کەنەدا}} ئابووری کەنەدا زۆر پێشکەوتوویە و یەکێکە لە بەھێزترین ئابوورەکانی جیھان. بەپێی دوایین ئاماری بەردەست لە بانکی نێونەتەوەیی لە ساڵی ٢٠٢٢دا بەرھەمی ناوخۆییی گشتی ساڵانەی وڵاتی کەنەدا ٢٫١٤ ترلیۆن دۆلار بووە، ئەمەش وای کرد کە ئەم وڵاتە ببێتە نۆیەمین ئابووریی بەھێز لە نێوان وڵاتانی جیھاندا. ئابووری کەنەدا ھەتا ئاستێکی بەرزەوە پەیوەندیی بە بازرگانیی نێونەتەوەیی، ھەناردەکردن و ھاوردەکردنی کاڵا و خزمەتگوزارییەکان ھەیە کە ھەریەکەیان نزیکەی یەک لەسەر سێی بەرھەمی ناوخۆیی پێکدێنن. سێ گەورە ھاوبەشی بازرگانیی ئەم وڵاتە بریتین لە ئەمریکا، چین و بەریتانیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Economy of Canada: An Explainer|ناونیشان=https://www.investopedia.com/articles/investing/042315/fundamentals-how-canada-makes-its-money.asp|بڵاوکەرەوە=investopedia|زمان=en}}</ref> == دیموگرافیا == {{بەشی واڵا}} === زمان و ئاخاوتن === [[پەڕگە:Bilinguisme_au_Canada-fr.svg|alt=Map of Canada showing distribution of English-speaking, French-speaking and bilingual residents|وێنۆک|لە ساڵی ٢٠٠٦، ١٧٫٤٪ لە دانیشتووانی کەنەدا دووزمان دەزانن. {{Legend|#FFE400|[[ئینگلیزی]] – ٥٧٫٨٪}}{{Legend|#D8A820|[[ئینگلیزی]] و [[فەڕەنسی]] (دوو زمان) – ١٧٫٤٪}}{{Legend|#B07400|فەڕەنسی – ٢٢٫١٪}} {{Legend|#F5F5DC|ئەو ناوچانەی چری دانیشتووانیان نزمە (٠٫٤ نسمە/کم²)}}]] بەشێوەیەک دانیشتووانەکەی تەنیا لە ڕووبەری ١٩٠٠٠٠٠ دەژی کە دەکاتە ١٩٪ی خاکی کەنەدا. == ئایین == {{bar box | title=ئایینەکان لە کەنەدا | titlebar=#ddd | left1='''ئایینەکان''' | right1='''ڕێژە''' | float=left | bars= {{bar percent|[[مەسیحییەت|مەسیحی]]|yellow|٦٥٫٠}} {{bar percent|[[بێ ئایین]]|brown|٢٥٫٠}} {{bar percent|[[سوننە]]|green|٥٫٠}} {{bar percent|[[ھیندوو]]|orange|٢٫٥}} {{bar percent|[[بوودیزم]]|pink|٢٫٥}}}} == ڕۆشنبیری == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{بەستەری پرۆژە خوشکەکان|Canada}} ; حکوومەت * [https://web.archive.org/web/20060505002938/http://atlas.gc.ca/site/index.html ئەتلەسی میری کەنەدا] * [http://www.gc.ca/ مالپەری فەرمی حکوومەتی کەنەدا] * [http://www.gg.ca/ مالپەری فەرمی دادوەری گشتی لەکەنەدا] * [http://www.forces.gc.ca/ مالپەری فەرمی ھێزەکانی کەنەدا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130809170706/http://www.forces.gc.ca/ |date= ٩ی ئابی ٢٠١٣}} * [http://www.pm.gc.ca/ مالپەری فەرمی سەرۆک وەزیرانی کەنەدا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151022181355/http://www.pm.gc.ca/ |date=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}} * [https://web.archive.org/web/20060821223902/http://www.international.gc.ca/canada_un/new_york/ نێردەی ھەمیشەیی کەنەدا لەنەتەوە یەکگرتووەکان] * [https://web.archive.org/web/20091026201811/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-c/canada.html سەرکردەی وڵات و ئەندامانی میری] ; دامەزراوە شاھانەیییەکان * [http://www.canadapost.ca/ نامەبەری کەنەدی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090301050057/http://www.canadapost.ca/ |date= ١ی ئازاری ٢٠٠٩}} * [http://www.cbc.ca/ دامەزراوەی ڕاگەیاندنی کەنەدی] * [https://web.archive.org/web/20071016055859/http://canadatourism.com/ لیژنەی گەشتیاری کەنەدا] ; ڕێکخراوەکانی تر * [http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0001216 کەنەدا لە ئینسایکلۆپیدیای کەنەدی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930055853/http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=A1ARTA0001216 |date=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧}} * [http://www.culture.ca/Culture.ca دەروازەی ڕۆشەنبیری کەنەدی]{{بەستەری مردوو|url=http://www.culture.ca/Culture.ca |date=شوباتی ٢٠١٩}} * [https://web.archive.org/web/20180815200949/http://www.culturescope.ca/ Culturescope.ca لیژنەی چاودێری ڕۆشەنبیری کەنەدی] * [https://web.archive.org/web/20091128205033/http://tonto.eia.doe.gov/country/country_energy_data.cfm?fips=CA کارگێری زانیاریەکانی بواری ووزە] سەرژمێرە فەرمییەکانی کەنەدا لەلایەن حکوومەتی ئەمریکییەوە * [https://web.archive.org/web/20080323075300/http://www.statcan.ca/english/edu/clock/population.htm سەرژمێریەکانی کەنەدا بەپێی ڕۆژژمێری کەنەدی] * [http://www.canadiangeographic.ca/atlas/ ئەتلەسی کەنەدا] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Canada|کەنەدا}} {{تووڵی دەروازە|کەنەدا|وڵاتەکان|ئەمریکای باکوور|جوگرافیا}} [[پۆل:داگیرگەکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی وڵاتانی کۆمۆنوێلت]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٦٧]] [[پۆل:وڵاتانی گرووپی بیست]] [[پۆل:گەلانی کۆمۆنوێلت]] [[پۆل:وڵاتەکانی ئەمریکای باکوور]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ناتۆ]] [[پۆل:وڵاتانی فەڕەنسی زمان]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:وڵاتەکانی ئینگلیزی ئاخێو]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی فەڕەنسی ئاخێو]] [[پۆل:پاشایەتییە دەستوورییەکان]] [[پۆل:کەنەدا]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[پۆل:پاشایەتی فیدڕاڵی]] [[پۆل:زمانەکانی کەنەدا]] 7bmib8aqcqm2ohsw3w69p6nw0i711fe 0 4791 1579163 1561346 2026-04-29T13:47:42Z Serchia 5238 /* دەرەنجامەکان */ 1579163 wikitext text/x-wiki {{Coord|35|11|N|45|59|E|name=Halabja Poison Gas Attack|type:city|display=title}}{{Short description|1988 massacre against Kurds in Iraq}} {{Use dmy dates|date=March 2020}} {{Infobox military conflict | conflict = کیمیابارانی ھەڵەبجە | partof = [[ھەڵمەتی ئەنفال]] و ئۆپەراسیۆنی زەفەر ٧ (لە کاتی شەڕی ئێران و عێراقدا) | image = [[پەڕگە:Family_Graves_for_Victims_of_1988_Chemical_Attack_-_Halabja_-_Kurdistan_-_Iraq.jpg|440x220px|وێنۆک|گۆڕی خێزان بۆ قوربانیانی کیمیابارانی ساڵی ١٩٨٨ - ھەڵەبجە - کوردستان - عێراق]] | date = ١٦ی ئازاری ١٩٨٨ | place = [[ھەڵەبجە]]، [[ھەرێمی کوردستان]] | coordinates = {{Coord|35|11|N|45|59|E|display=inline,title|type:event_region:IQ}} | casus = Kurdish uprising against Iraqi government with Iranian support | territory = | result = عێراق براوە بوو * کوردانی شارۆچکەکە بەشێوەیەکی کاتی ھەڵەبجە جێدەھێڵن. * شارۆچکەکە لەلایەن ھێزە عێراقییەکانەوە وێران کرا. | combatant1 = [[حیزبی بەعس]]|١٩٦٣ | combatant2 = {{flagicon image|Flag of PUK.png}} [[یەکێتی نیشتیمانی کوردستان|یەکێتیی]] {{flagicon image|Flag of KDP.png}} [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی]] | commander1 = [[حیزبی بەعس|عێراقی بەعسی]] بە سەرۆکایەتی [[سەددام حوسێن]] | commander2 = {{flagicon image|Flag of PUK.png}} [[جەلال تاڵەبانی]] {{flagicon image |Flag of KDP.png}} [[مەسعوود بارزانی]] | strength1 = | strength2 = | casualties3 = ٣٬٢٠٠–٥٬٠٠٠ مردووان{{ھن}}٧٬٠٠٠–١٠٬٠٠٠ برینداران | notes = }} '''کیمیابارانی ھەڵەبجە''' یان '''[[کۆمەڵکوژی]]ی ھەڵەبجە''' لە [[١٦ی ئازار]]ی [[١٩٨٨]] ڕوویدا لە کۆتایی ڕۆژەکانی [[جەنگی ئێران-ئێراق]]، لەلایەن [[ڕژێمی بەعس]]ی عێراقەوە کە شاری ھەڵەبجەی بە [[گازی کیمیایی]] کیمیاباران کرد، زیاد لە ٥٬٠٠٠ ھاووڵاتی کوردی بێتاوانی پێکھاتوو لە ژن و مناڵ و گەنج شەھیدکران و ١٠٬٠٠٠ کەسی تریش بریندارکران ئەمە جگە لە ونبوونی چەندەھا منداڵ. ئەمڕۆ، ٢٠١٠ کیمیابارانکردنی بە گەورەترین تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی دادەنرێت بە گازی کیمیایی لە مێژووی مرۆڤایەتیدا.{{بەڵگە}} لە دوای دوو دەیە لە کیمابارانی ھەڵەبجە، ئاسەواری کیمیاباران بەسەر بریندارانی ھاووڵاتیانی ھەڵەبجەوە ماوە. لە درێژەی ھەوڵەکانی [[ڕێکخراوی چاک]] ناوبراو لەماوەی دوو ساڵدا، گەورە بازرگانی [[چەکی کیمیایی]]، [[فرانس ڤان دەنرات]] ڕاکێشی دادگا کرا و بە تاوانی تاوانکاری جەنگ و [[کۆمەڵکوژی]] بەماوەی زیندانی تەنھا ١٥ ساڵ سزا درا. لە دوای کارەساتەکە، دەوڵەتە زلھێزەکانی وەک [[بەریتانیا]] و [[ئەمریکا]] ھەڵوێستیان ناڕوون یان ھەستان بە تۆمەتبارکردنی [[ئێران]] بە کیمیابارانکردنی ھەڵەبجە. بۆ نموونە، پەرلەمانتاری بەریتانی [[تۆنی بێن]] لە ٢٠٠٣ دەڵێ: «ئێمە چەکەکانمان دابین کرد بۆ [[سەددام]]، ئێمە پڕچەکمان کرد، من لە پەرلەمان بووم کە [[ھەڵەبجە]] ڕوویدا، باسمان کرد بەڵام پێیان وتین کە ناتوانین ھیچ بکەین چونکە ھاوپەیمانە»<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/hardtalk/3193818.stm ماڵپەڕی بی بی سی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031227081118/http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/hardtalk/3193818.stm |date=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣}}. ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣، دوا سەردان ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩.</ref> == دەرەنجامەکان == === ئاشکرابوون و کاردانەوەکان === یەکەمین وێنەکانی دوای ھێرشەکە لەلایەن ڕۆژنامەنووسانی [[ئێران]]ییەوە گیران کە دواتر وێنەکانیان لە ڕۆژنامەکانی ئێراندا بڵاوکردەوە. ھەروەھا دیمەنە تۆمارکراوەکان لەلایەن تیمێکی کامێرای ئای تی ئێن (ITN)ی بەریتانییەوە، کە ئێرانییەکان بە [[ھەلیکۆپتەر]] گواستبوویاننەوە، لەڕێگەی بەرنامە ھەواڵییەکانەوە لە سەرتاسەری جیھاندا پەخشکران. بەشێک لەو وێنە سەرەتاییانە لەلایەن فۆتۆگرافەری ئێرانی ([[کاوە گوڵستان]])ەوە گیرابوون، کە دیمەنەکەی بۆ (گای دینمۆر) لە ڕۆژنامەی [[فاینانشیاڵ تایمز]] وەسف کردبوو. ئەو نزیکەی ٨ کیلۆمەتر (٥ میل) لە دەرەوەی [[ھەڵەبجە]] بوو لەناو ھەلیکۆپتەرێکی سەربازیدا کاتێک فڕۆکە بۆمبھاوێژە جەنگییەکانی [[میگ-٢٣]]ی عێراقی فڕینە ناوچەکە. ئەو وتی «وەک ئەو ھەورە [[قارچک]]ییە گەورەیە نەبوو کە لە ئەنجامی چەکی ئەتۆمی دروست دەبێت، بەڵکو چەندین ھەوری بچووکتر بوون: دووکەڵێکی چڕ.» گوڵستان تووشی شۆک بوو بەو دیمەنانەی لەکاتی گەیشتنی بە شارەکە بینیبوونی، سەرەڕای ئەوەی پێشتر لە بەرەکانی جەنگدا ھێرشی [[گاز]]ی بینیبوو:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.opendemocracy.net/conflict-journalismwar/article_1049.jsp |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161019035029/https://www.opendemocracy.net/conflict-journalismwar/article_1049.jsp |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پەڕگە:Victims of Halabja chemical attack photographed by Ahmad Nateghi.png|وێنۆک|لاشەی ژنێک و چەند منداڵێک]] {{وتە١|«ژیان بەستبووی (ڕەق بووبوو). ژیان وەستابوو، وەک ئەوەی سەیری فیلمێک بکەیت و لەپڕ لەسەر دیمەنێک بووەستێت. ئەوە جۆرێکی نوێ بوو لە مەرگ بۆ من. دەرەنجامەکانی دواتر خراپتر بوون؛ ھێشتا قوربانییان دەھێنایە دەرەوە. ھەندێک لە گوندنشینان ھاتنە لای ھەلیکۆپتەرەکەمان. ئەوان ١٥ یان ١٦ منداڵی جوانیان پێ بوو، لێمان دەپاڕانەوە کە بیانبەین بۆ نەخۆشخانە؛ بۆیە ھەموو ڕۆژنامەنووسەکان دانیشتن و ھەر یەکەمان منداڵێکمان پێدرا تا ھەڵی بگرین. کاتێک بەرزبووینەوە، شلەیەک لە دەمی کچە بچووکەکەی باوەشم ھاتە دەرەوە و لەناو باوەشمدا گیانی سپارد.»<ref>https://indexonline.org/</ref>}} [[حکوومەتی عێراق]] تا ٢٣ی ئازار بە ئاشکرا لێدوانی لەسەر بەکارھێنانی [[چەکی کیمیایی]] لە ھەڵەبجە نەدا، لێدوانە سەرەتایییەکانی بەرپرسانی عێراقیش لەسەر بابەتەکە دژبەیەک بوون. ھەرچەندە عێراق لە کۆتاییدا بەرپرسیارێتی ھێرشەکەی ڕەتکردەوە و ئێرانی تۆمەتبار کرد، بەڵام بێدەنگی سەرەتایی و ئەو ڕاستییەی کە ھەڵەبجە ھەرگیز بەشێکی سەرەکی نەبوو لە ھەڵمەتی پڕوپاگەندەی سەربازی عێراق دژی ئێران، پرسیار لەسەر ڕاستگۆیی ئەم گۆڕینی ئاراستەی تۆمەتە دروست دەکات.<ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. pp. 172–174. ISBN 978-0-521-87686-5.</ref><ref>https://www.nytimes.com/2003/01/17/opinion/IHT-halabja-america-didnt-seem-to-mind-poison-gas.html</ref><ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. pp. 239–240. ISBN 978-0-521-87686-5.</ref><ref>https://www.nytimes.com/2003/01/31/opinion/a-war-crime-or-an-act-of-war.html</ref> کاردانەوەی [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]] لەو کاتەدا کز و بێدەنگ بوو. حکوومەتی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و دەزگا ھەواڵگرییەکانی پێشنیازی ئەوەیان کرد کە مەبەست لێی بەئامانجگرتنی خەڵکی مەدەنی [[کورد]] نەبووە و ھەوڵیاندا بەرپرسیارێتی ھێرشەکە بخەنە ئەستۆی [[ئێران]]. [[ستیڤن سی پیلێتێر]]، شرۆڤەکاری دەزگای ھەواڵگری بەرگری ئەمریکا و [[دەزگای ھەواڵگری ناوەندی]] (CIA)، لەو کاتەدا بانگەشەی ئەوەی کرد کە ئێران بەرپرسە لە ھێرشە کیمیایییەکە، تۆمەتێک کە پیلێتێر لە ساڵی ٢٠٠٣ لە وتارێکدا لە ڕۆژنامەی [[نیویۆرک تایمز]] دووبارەی کردەوە؛ بەڵام، ئەم بانگەشانە دواتر بەدرۆخرانەوە و ڕەتکرانەوە. لە نووسراوێکی کورتی وەزارەتی دەرەوە و کۆمۆنوێڵسی بەریتانیا سەبارەت بەوەی حکوومەتی [[بەریتانیا]] دەبێت چۆن وەڵامی [[کۆمەڵکوژی]]یەکە بداتەوە و ئایا سزای ئابووری بسەپێنرێت یان نا، گەیشتە ئەم دەرەنجامە: «پێمان وایە باشترە گفتوگۆ لەگەڵ ئەوانی تر [عێراق] بپارێزین ئەگەر بمانەوێت کاریگەریمان لەسەر کردارەکانیان ھەبێت. ڕێوشوێنە سزایییەکانی وەک سزای تاکلایەنە کاریگەر نابن لە گۆڕینی ڕەفتاری عێراق سەبارەت بە چەکە کیمیایییەکان، و بەبێ ھیچ سوودێک زیان بە بەرژەوەندییەکانی بەریتانیا دەگەیەنن.» بەپێی وتەی تۆنی بێن، بابەتەکە لە پەرلەمان باسکراوە، بەڵام پێی وتراوە کە «[[سەددام]] ھاوپەیمانە». یووست ھیڵتەرمان دەڵێت عێراق «زانیارییە چەواشەکارییەکانی» ئەمریکای سەبارەت بە ھەڵەبجە وەک «چرایەکی سەوزی تر وەرگرت… بۆ کۆکردنەوە و کوشتنی بەرنامەبۆداڕێژراوی دەیان ھەزار کورد» لە ماوەی [[شاڵاوی ئەنفال]]دا، کە تا مانگی ئەیلوولی ١٩٨٨ بەردەوام بوو. لە شیکردنەوەکەی ھیڵتەرماندا، شاڵاوی ئەنفال «بە دڵنیایییەوە ئامانجی سیاسەتی ئەمریکا نەبوو؛ لەگەڵ ئەوەشدا، ڕاستەوخۆ دەرەنجامی شکست بوو لە ڕاگرتنی عێراقییەکان [دوای ھەڵەبجە].»<ref>https://web.archive.org/web/20030102224708/http://cns.miis.edu/pubs/programs/dc/briefs/030701.htm</ref><ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. p. 183. ISBN 978-0-521-87686-5. Today, few observers question the assertion that it was Iraq that gassed Halabja.</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/hardtalk/3193818.stm</ref> لە وەڵامی ھێرشە کیمیایییەکانی تری عێراق بۆ سەر خەڵکی مەدەنی کورد دوای ئاگربەستی ئابی ١٩٨٨ لەگەڵ ئێران، سیناتۆرەکانی ئەمریکا [[کلایبۆرن پێڵ]] و [[جێسی ھێڵمز]] داوای سزای ئابووری گشتگیریان دژی عێراق کرد، لەنێویاندا گەمارۆی [[نەوت]] و سنووردارکردنی توندی ھەناردەکردنی تەکنەلۆژیای دوو-بەکارھێنان (سەربازی و مەدەنی). ھەرچەندە یاساکە لە [[ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا]] (سینات) تێپەڕی، بەڵام لەناو ئەنجومەنی نوێنەراندا ڕووبەڕووی دژایەتییەکی بەھێز بووەوە و نەبوو بە یاسا. لە سەرزەنشتێکی دەگمەندا، [[جۆرج شوڵتز]]، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، ئیدانەی ھێرشە «بێ پاساو و قێزەونەکانی» عێراقی کرد، کە چارڵز ئی. ڕێدمان، یاریدەدەری شوڵتز، بە «قبووڵنەکراو بۆ جیھانی شارستانی» وەسفی کرد؛ بەڵام تەنانەت دوای ئەم لێدوانانەش، وەزارەتی دەرەوە ئامۆژگاری کرد کە سزای ئابووری نەسەپێنرێت.<ref>Sciolino, Elaine (1991). The Outlaw State: Saddam Hussein's Quest for Power and the Gulf Crisis. John Wiley & Sons. p. 171. ISBN 978-0-471-54299-5.</ref><ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. p. 175. ISBN 978-0-521-87686-5. As noted earlier, the moniker 'special' is used consistently throughout the Iraqi secret police documents to designate the regime's chemical weapons.</ref> بەڵگەنامەکانی حکوومەتی عێراق لە ١٦ی ئازاری ١٩٨٨ تا چەند ھەفتەیەک دواتر، ئاماژە بە «تەشەنەسەندنێکی توندی ھێزی سەربازی و دڕندەیی لە [ھەڵەبجە]»، «بۆردوومانکردنی فڕۆکەکانمان و تۆپخانەکانمان بۆ ناوچەی [[ھەڵەبجە]] و [[خورماڵ]]، [کە بووە ھۆی کوشتنی] نزیکەی ٢٠٠٠ ھێزی دووژمن لە [[فارسەکان]] و داردەستەکانی ئێران ([[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]])»، «ھێرشی ئەم دوایییە بۆ سەر [[ھەڵەبجە]] بە تەقەمەنی تایبەت»، دەکەن و لە یەکێک لە حاڵەتەکاندا بە ڕوونی ئاماژە بە «ھێرشی کیمیایی عێراق بۆ سەر ھەڵەبجە» دەکەن. یاداشتێکی عێراقی لە ٢٠ی ئازاری ١٩٨٨دا ژمارەی قوربانیانی 'لە ئەنجامی ھێرشی کیمیایی' بە ٩٠٠–١٠٠٠ 'کوژراو و ژمارەیەکی زۆر بریندار' لە نزیک ھەڵەبجە و نزیکەی ٢٥٠٠ کەس لەناو خودی شارەکەدا مەزندە کردووە. ئەم ژمارانە بریتی بوون لە 'پاسدارانی خومەینی، تێکدەران، و ئەوانی تر مەدەنی بوون'. فڕۆکەوانێکی عێراقی لە ساڵی ٢٠٠٣ ڕوونی کردەوە کە پاڵنەری ھێرشەکە، بەشێکی، بەھۆی ئەو تێڕوانینەی عێراقەوە بووە کە ھاوکاری کورد لەگەڵ سەربازە داگیرکەرەکانی ئێران بە «ناپاکی گەورە» دادەنرا.<ref>Murray, Williamson; Woods, Kevin M. (2014). "1987–1988: An end in sight?". The Iran–Iraq War, A Military and Strategic History. Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-06229-0. Footnote 81.</ref><ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. p. 178. ISBN 978-0-521-87686-5.</ref> === چوارچێوەی یاسایی جەنگی کیمیایی عێراق === عێراق واژووکەری [[پرۆتۆکۆڵی ١٩٢٥ی ژنێڤ]] بوو، کە «بەکارھێنانی گازی خنکێنەر، ژەھراوی یان گازەکانی تر، و ھەموو ماددە شلەکان یان ئامێرە ھاوشێوەکان لە جەنگدا» قەدەغە دەکات. لەگەڵ ئەوەشدا، شارەزایانی یاسایی ڕایان گەیاند کە ئەم بەکارھێنانە تەنھا لە نێوان ئەو دەوڵەتانەدا جێبەجێ دەکرێت کە واژوویان کردووە و نەک دژی ھاووڵاتییانی خۆیان، بە ئاماژەکردن بە ڕستەی پرۆتۆکۆڵەکە کە دەڵێت «لایەنە باڵاکانی پەیماننامەکە… ڕازی دەبن کە پابەند بن لە نێوان خۆیاندا بەپێی مەرجەکانی ئەم بەیاننامەیە.» بە واتایەکی تر، ھێرشە کیمیایییەکانی عێراق دژی ئێران تاوانی جەنگ بوون، بەڵام دژی دانیشتووانەکەی خۆی نا.<ref>https://brill.com/display/book/edcoll/9789047427957/Bej.9789004174498.i-576_016.xml</ref><ref>Wil D. Verwey (27 March 1977). Verwey Riot Control and Herbicides War. Springer Netherlands. p. 256. ISBN 9-7890-2860-3363.</ref><ref>Yearbook of International Humanitarian Law Volume 17, 2014. T.M.C. Asser Press. 22 December 2015. p. 30. ISBN 9-7894-6265-0916.</ref> ئەم شەرعییەتە یاسایییە (لەلایەن کۆمەڵگای نێونەتەوەیییەوە) بەھێزتر کرا کاتێک [[ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان]] لە بڕیارەکانی [[بڕیارنامەی ٦١٢ی ئەنجومەنی ئاسایش|٦١٢]] و [[بڕیارنامەی ٦٢٠ی ئەنجومەنی ئاسایش|٦٢٠دا]] ئیدانەی بەکارھێنانی چەکی کیمیایی عێراقی کرد دژی ئێران، لەکاتێکدا ھیچ ئاماژەیەکی بە ھەمان بەکارھێنان دژی ھاووڵاتییانی خۆی تێدا نەبوو. ئەنجومەنەکە لەو کاتەدا سەرقاڵی ھەوڵدان بوو بۆ ئەوەی عێراق و ئێران [[بڕیارنامەی ٥٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایش|بڕیاری ٥٩٨]] (کە داوای ئاگربەستی نێوان ھەردوو وڵاتی دەکرد) قبووڵ بکەن، و بەھۆی نیگەرانییەکان سەبارەت بە سەروەریی عێراق لەوەی کە بە 'کاروبارێکی ناوخۆیی' دادەنرا، دەستەوەستان بوو.<ref>Carrie Booth Walling (July 2013). All Necessary Measures: The United Nations and Humanitarian Intervention. University of Pennsylvania Press. pp. 33–34. ISBN 978-0-8122-0847-4.</ref><ref>The United Nations Security Council and War. Oxford University Press. 8 June 2008. p. 375. ISBN 9-7890-2860-3363.</ref> === دادگاییکردنی سەددام و عەلی کیمیایی === [[پەڕگە:Ali_Hassan_al-Majid.jpg|وێنۆک|[[عەلی کیمیایی|عەلی حەسەن مەجید]] (١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤)]][[پەڕگە:Saddam_Hussein_at_trial,_July_2004.JPEG|وێنۆک|[[سەددام حوسێن]] لەکاتی دادگاییکردنیدا قسە دەکات]] دادگای تایبەتی عێراق تۆمەتی ئەنجامدانی تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی لەسەر ڕووداوەکانی [[ھەڵەبجە]] ئاراستەی [[سەددام حوسێن]] نەکرد. لەگەڵ ئەوەشدا، داواکاری گشتی عێراق ٥٠٠ بەڵگەی باوەڕپێکراوی لەسەر ئەو تاوانانەی لە ماوەی دەسەڵاتدارییەتی [[سەددام حوسێن]]دا ئەنجامدراون، لەبەردەستدا بوو و تەنھا لەسەر یەک دۆسیە، کە [[کۆمەڵکوژی دوجەیل|کۆمەڵکوژییەکەی دوجەیل]] بوو لە ساڵی ١٩٨٢، سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێنرا. لەنێو ئەو بەڵگەنامە زۆرانەی کە لە کاتی دادگاییکردنی سەددام حوسێندا ئاشکرا کران، یەکێکیان یاداشتێکی ساڵی ١٩٨٧ بوو کە لەلایەن ھەواڵگری سەربازیی عێراقەوە دەرچووبوو و داوای مۆڵەتی لە نووسینگەی سەرۆککۆمار دەکرد بۆ بەکارھێنانی گازی خەردەل و گازە دەمارییەکانی سارین و تابوون دژی کوردەکان. لە بەڵگەنامەیەکی دیکەدا کە وەک وەڵامێک ھاتبوو، ئاماژە بەوە کرابوو کە سەددام فەرمانی بە ھەواڵگری سەربازی کردووە لێکۆڵینەوە لە ئەگەری ئەنجامدانی «ھێرشێکی کتوپڕ» بە بەکارھێنانی ئەم چەکانە دژی ھێزەکانی [[ئێران]] و کورد بکات. یاداشتێکی ناوخۆیی کە لەلایەن ھەواڵگری سەربازییەوە نووسرابوو، دووپاتی کردەوە کە ڕەزامەندی نووسینگەی سەرۆککۆماریان بۆ ئەنجامدانی ھێرشێک بە بەکارھێنانی «تەقەمەنی تایبەت» وەرگرتووە و جەختی کردەوە کە ھیچ ھێرشێک بەبێ ئاگادارکردنەوەی پێشوەختەی سەرۆک ئەنجام نادرێت. سەددام خۆی لە دادگا گوتی: «سەبارەت بە ئێران، ئەگەر ھەر بەرپرسێکی سەربازی یان مەدەنی ئیدیعای ئەوە بکات کە سەددام فەرمانی بەکارھێنانی تەقەمەنی ئاسایی یان تایبەتی، کە وەک وتراوە کیمیایییە، دەرکردووە، ئەوا من بە شانازییەوە بەرپرسیارێتییەکە لە ئەستۆ دەگرم، بەڵام من گفتوگۆ لەسەر ھەر کارێک دەکەم کە بەرامبەر بە گەلەکەمان و ھەر ھاووڵاتییەکی عێراقی ئەنجامدرابێت، جا [[عەرەب]] بێت یان [[کورد]]. من ھیچ سووکایەتییەک بە بنەماکانم یان بە خودی خۆم قبووڵ ناکەم.» ڕزگاربووە کوردەکان ھیچ گومانێکیان لەوە نەبوو کە سەددام حوسێن بەرپرس بووە لەم ھێرشە، و ھەستیان بە نائومێدی دەکرد چونکە تەنھا لەسەر تاوانەکانی کوشتن لە دوجەیل دادگایی کرا. سەددام حوسێن لە ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦ لەسێدارە درا. دادگایەکی عێراق لە کانوونی دووەمی ٢٠١٠ سزای لەسێدارەدانی بەسەر ئامۆزاکەی سەددام، [[عەلی حەسەن ئەلمەجید]] (کە لەو ماوەیەدا سەرکردایەتی ھێزە عێراقییەکانی دەکرد لە باشووری کوردستان و بە نازناوی [[عەلی کیمیایی]] ناسرابوو) سەپاند، دوای ئەوەی بە پلاندانان بۆ ھێرشەکە تاوانبار کرا. عەلی مەجید بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٠٧ سزای لەسێدارەدانی بۆ دەرچوو بەھۆی ڕۆڵی لە ھەڵمەتێکی سەربازی لە ساڵی ١٩٨٨ دژی کوردەکان کە بە ئەنفال ناسراوە، و لە ساڵی ٢٠٠٨ دوو جاری دیکەش سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێنرایەوە بەھۆی تاوانەکانی دژی شیعەکانی عێراق، بەتایبەتی بۆ ڕۆڵی لە سەرکوتکردنی ڕاپەڕینەکانی ساڵی ١٩٩١ لە باشووری عێراق و تێوەگلانی لە کوشتارەکانی ساڵی ١٩٩٩ لە گەڕەکی [[شاری سەدر]]ی [[بەغدا]] (کە ئەوکات پێی دەوترا شاری سەددام). عەلی مەجید لە دادگاییکردنەکانیدا ھیچ پەشیمانییەکی دەرنەبڕی و گوتی کە کارەکانی لە بەرژەوەندی ئاسایشی عێراقدا بووە، و لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ لە سێدارە درا. لەنێو چەندین بەڵگەنامەی تری حکوومەتی عێراق کە دەستیان بەسەردا گیراوە و بەرپرسیارێتی عێراق لە ھێرشەکە دەسەلمێنن، تۆمارێکی دەنگی ھەیە کە دەدرێتە پاڵ عەلی مەجید و تێیدا دەربارەی کوردەکان دەڵێت: «ھەموویان بە چەکی کیمیایی دەکوژم. کێ ناڕەزایەتی دەردەبڕێت؟ کۆمەڵگەی نێونەتەوەیی؟ نەفرەت لە کۆمەڵگەی نێونەتەوەیی و ئەوانەی گوێی لێدەگرن.»<ref>http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/12/29/hussein/index.html</ref><ref>https://www.theage.com.au/world/saddam-admits-iran-gas-attacks-20061219-gdp2yx.html</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4355718.stm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20111118203516/http://dissentmagazine.org/article/?article=487</ref> == دەرئەنجامە پزیشکی و بۆماوەیییەکان == دوای دە ساڵ لە ساڵی ١٩٩٨ لانیکەم ٧٠٠ کەس ھێشتا چارەسەریان بۆ کاریگەرییە توندەکانی ھێرشەکە وەردەگرن، ٥٠٠ کەسیان بە دۆخێکی ناجێگیر دادەنرێن تەنانەت ئەگەر ڕەنگە توندترین بار و دۆخەکان پێشتر گیانیان لەدەستدابێت. لە ڕاپرسییەکانی پزیشکی ناوخۆیی دا [[ھەڵەبجە]] ڕێژەی تێکچوونی تەندروستی و لەبارچوون (ژمارەی لەدایکبوونی زیندوو و ١٤ ھێندەی ئاسایی زیاتر)، شێرپەنجەی قۆڵۆن (١٠ ھێندەی ئاسایی زیاتر)، نەخۆشی دڵ (چوار ئەوەندە لە نێوان ساڵانی ١٩٩٠ تاکو ١٩٩٦) بە بەراورد لەگەڵ [[چەمچەماڵ]]. جگە لەوەش، «شێرپەنجەکانی تر، نەخۆشییەکانی ھەناسەدان، کێشەکانی پێست و چاو، تێکچوونی توانای منداڵبوون و زاوزێ بە شێوەیەکی بەرچاو زیاترە لە شاری [[ھەڵەبجە]] و ئەو ناوچانەی تریش کە تووشی کیمیاباران کراون، ھەندێک لەوانەی لە ھێرشەکە ڕزگاریان بووە یان لەو کاتەدا بە ڕواڵەت تەنھا بە سووکی بریندار بوون دواتر تووشی بوون کێشەی تەندروستی کە پزیشکەکان پێیان وایە ھۆکارەکەی ماددە کیمیایییەکانە، نیگەرانی ئەوە ھەیە کە ھێرشەکە کاریگەری بۆماوەیی بەردەوامی لەسەر دانیشتووانی کورد ھەبێت لەوێدا، بەو پێیەی ڕاپرسییە سەرەتایییەکان دەریان خستووە ڕێژەی کەموکوڕی لە لەدایکبوون زیادی کردووە.<ref>https://web.archive.org/web/20170423093543/http://www.publications.steveplatt.net/halabja.htm</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2138447.stm</ref> ھەندێک لە ڕاپۆرتەکان ئاماژەیان بەوە کردووە کە ڕزگاربووانی ئەم ھێرشە تووشی برینێکی ھەمیشەیی بوون لەوانەش سووتانە، و ھەندێکیان نیشانەکانی تێکچوونی دەمارەکانیان نیشانداوە ھەرچەندە ھێشتا ئەمە بە ڕادەیەکی پێویست پشتڕاست نەکراوەتەوە.<ref>Eric Croddy with Clarisa Perez-Armendariz & John Hart, Chemical and Biological Warfare: A Comprehensive Survey for the Concerned Citizen (Spring Science+Business Media, 2002), p. 164.</ref> === وێرانبوونی ھەڵەبجە و نۆژەنکردنەوەی بەشێکی === ڕزگاربووان بە ھاوکاری [[پێشمەرگە]] و ئێرانییەکان بە پەلە زۆربەی مردووەکانیان لە گۆڕی بە کۆمەڵی کاتیدا ناشت. دوای ئەوەی ھەڵەبجە لە دەست ھێزە یاخیبووەکانی کورد و [[ئێران]] وەرگیرایەوە، سەربازانی عێراق بە جلوبەرگی تایبەتی دژە ئەتۆمی و بایۆلۆجی و کیمیایی ھاتنە ھەڵەبجە بۆ لێکۆڵینەوە لە کاریگەری چەک و ھێرشەکانیان. شارەکە، کە ھێشتا لاشەی نەنێژراوی تێدا کەوتبوو، دواتر بە شێوەیەکی سیستماتیک لەلایەن ھێزەکانی عێراقەوە بە بەکارھێنانی [[بۆڵدۆزەر]] و تەقەمەنی تەخت کرا و خاپوور کرا. حکوومەتی [[ژاپۆن]] لە وەڵامی ئەمەدا پڕۆژەیەکی بە بڕی ٧٠ ملیۆن دۆلار دابینکرد بۆ دەستەبەرکردنی [[ئاوی خواردنەوە]]ی پاک. لەم نێوەندەدا، دەسەڵاتدارێکی باڵای عێراقی لە کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ خافێر پێرێز دی کوێیار، سکرتێری گشتی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]، بە فەرمی دانی بە بەکارھێنانی [[چەکی کیمیایی]] لەلایەن [[عێراق]]ەوە نا.<ref>https://web.archive.org/web/20130827001603/http://www.theguardian.com/world/2003/mar/17/worlddispatch.iraq</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2008/3/independentstate2076.htm |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230218142118/https://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2008/3/independentstate2076.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20210228223828/http://www.taghribnews.com/fa/news/409468/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AD%D8%B2%D8%A8-%D8%A8%D8%B9%D8%AB-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A8%DB%8C-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D9%84%D8%A8%DA%86%D9%87-%D9%86%D8%B3%D9%84-%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82</ref> === ئاژاوەی پەیکەری ھەڵەبجە ٢٠٠٦ === لە مانگی ئازاری ساڵی ٢٠٠٣ یادگارییەک بۆ قوربانیانی ھەڵەبجە لەو شارەدا دروست کرا کە ھێشتا تاڕادەیەکی زۆر وێران بووە. لە ١٦ی ئازاری ٢٠٠٦، چەند ھەزار دانیشتووی تووڕە، کە زۆرێکیان خوێندکاری ئامادەیی و زانکۆ بوون، ئاژاوەیان ئەنجامدا لە شوێنی ناڕەزایەیی کە بە پشتگوێخستنی گەڕەکەکان و بە بازرگانیکردن بە دۆخی نالەباری کورد دەیانبینی. خۆپیشاندەران پەیکەرەکەیان سووتاند و زۆربەی سیماکانی لەناوبرد؛ خۆپیشاندەرێکی خوێندکار لەلایەن پۆلیسەوە تەقەی لێکرا و دەیان کەسیش برینداربوون. دواتر پەریکەرەکە کە بە مۆنۆمێنتی ھەڵەبجە و مۆزەخانەی ئاشتی ناسراوە، دروستکرایەوە.<ref>https://web.archive.org/web/20121110114553/http://www.pbs.org/americarebuilds2/memorial/memorial_halabja.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20121021200505/http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/hundreds-protest-as-kurds-remember-halabja-gas-attack-470206.html</ref> == سەرچاوە نێونەتەوەیییەکان بۆ تەکنەلۆژیا و ماددە سەرەتایییە کیمیایییەکان == زانیاری و کەرەستەی پەرەپێدانی [[چەکی کیمیایی]] لەلایەن ڕژێمەکەی [[سەددام]]ەوە لە سەرچاوە بیانییەکانەوە دەستخرا. زۆربەی ماددە سەرەتایییەکان بۆ بەرھەمھێنانی چەکی کیمیایی لە [[سینگاپوور]] (٤٥١٥ تەن)، [[ھۆڵەندا]] (٤٢٦١ تەن)، [[میسر]] (٢٤٠٠ تەن)، [[ھیندستان]] (٢٣٤٣ تەن) و [[ئەڵمانیای ڕۆژاوا]] (١٠٢٧ تەن) ھاتبوون. کۆمپانیایەکی ھیندی، ئێکسۆمێت پلاستیکس، ٢٢٩٢ تەنی لە ماددە کیمیایییە سەرەتایییەکان بۆ [[عێراق]] نارد. کۆمپانیای کیم ئەلخەلیج کە بنکەکەی لە سینگاپوورەیە و سەر بە [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]]ە، زیاتر لە ٤٥٠٠ تەنی لە ماددە سەرەتایییەکانی [[ڤی ئێکس]]، [[سارین]] و [[گازی خەردەل]] و کەرەستەی بەرھەمھێنانی بۆ عێراق دابین کرد. دیتەر باکفیش، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای ئەڵمانیای ڕۆژاوا کارل کۆڵب جی ئێم بی ئێچ، لە ساڵی ١٩٨٩دا قسەی لێ وەرگیرا کە گوتبووی «بۆ خەڵکی [[ئەڵمانیا]] گازی ژەھراوی شتێکی زۆر سامناکە، بەڵام ئەمە کڕیارانی دەرەوە نیگەران ناکات».<ref>https://web.archive.org/web/20130806082700/http://www.gfbv.de/pressemit.php?id=1210&PHPSESSID=bf9ba5ba3fad8ca3b89b60627a8f9498</ref><ref>https://web.archive.org/web/20060504214128/http://www.iraqwatch.org/suppliers/nyt-041303.gif</ref> ڕاپۆرتی ژمارە ١٣٦ی گرووپی قەیرانی نێونەتەوەیی (ICG)ی ساڵی ٢٠٠٢ بە ناونیشانی «چەکدارکردنی سەددام: پەیوەندیی [[یووگۆسلاڤیا]]» گەیشتە ئەو ئەنجامەی کە «ڕەزامەندیی بێدەنگ»ی زۆرێک لە حکوومەتەکانی جیھان بووە ھۆی ئەوەی ڕژێمی عێراق بە [[چەکی کۆمەڵکوژ]] چەکدار بکرێت، سەرەڕای سزاکان، بەھۆی ململانێی بەردەوامی [[ئێران]]ەوە. لەنێو ئەو ھەناردە دوو-بەکارھێنانانەی کە لەلایەن کۆمپانیا ئەمریکییەکانی وەک ئەلکۆلاک ئینتەرناشناڵ و فیلیپسەوە بۆ عێراق دابین کرابوون، [[تایۆدیگلایکۆڵ]] بوونی ھەبوو، ماددەیەک کە دەتوانرێت بۆ دروستکردنی گازی خەردەلیش بەکاربھێنرێت، ئەمەش بەپێی بەشە دزەپێکراوەکانی ئاشکراکردنی «تەواو، کۆتایی و گشتگیر»ی عێراق سەبارەت بە سەرچاوەکانی بەرنامەی چەکەکانی. ھەناردەکردنی کەرەستەی دوو-بەکارھێنان لە کۆمپانیا ئەمریکییەکانەوە بۆ عێراق لە ڕێگەی سیاسەتێکی ئیدارەی ڕێگنەوە دەسەبەر کرا کە عێراقی لە [[پێڕست]]ی وەزارەتی دەرەوە بۆ وڵاتانی سپۆنسەری تیرۆر دەرھێنا. ئەلکۆلاک وەک تۆمەتبارێک لە دۆسیەی عەزیز دژی عێراق ناوی ھێنرا، بەڵام دۆسیەکە لە کۆتاییدا داخرا (دۆسیەی ژمارە 1:09-cv-00869-MJG). ھەردوو کۆمپانیاکە لەو کاتەوە ڕێکخستنەوەیان بۆ کراوە. فیلیپس، کە جاران لقێکی سەر بە فیلیپس پترۆلیۆم بوو، ئێستا بەشێکە لە کۆنۆکۆفیلیپس، کە کۆمپانیایەکی ئەمریکیی [[نەوت]] و [[سووتەمەنی]]ی فۆسیلییە. ئەلکۆلاک ئینتەرناشناڵ لەو کاتەوە ھەڵوەشاوەتەوە و بە ناوی ئەلکۆلاک ئینک. سەرلەنوێ دامەزراوەتەوە.<ref>https://web.archive.org/web/20140111220902/http://www.laweekly.com/general/features/made-in-the-usa/3025/</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4358741.stm</ref> لە ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥، دادگایەکی ھۆڵەندی سزای ١٥ ساڵ زیندانیی بەسەر فرانس ڤان ئەنراتدا سەپاند، بازرگانێک کە ماددەی کیمیایی لە بازاڕی جیھانیدا دەکڕی و دەیفرۆشتە ڕژێمەکەی [[سەددام]]. دادگاکە بڕیاری دا کە ھێرشی کیمیایی بۆ سەر ھەڵەبجە بە [[جینۆساید]] ھەژمار دەکرێت، بەڵام ڤان دەنرات تەنھا بە ھاوبەشیکردن لە تاوانەکانی جەنگدا تاوانبار کرا. لە ئازاری ٢٠٠٨دا، [[حکوومەتی عێراق]] پلانی ڕاگەیاند بۆ گرتنەبەری ڕێوشوێنی یاسایی دژی دابینکەرانی ئەو ماددە کیمیاییانەی لە ھێرشەکەدا بەکارھێنرابوون.<ref>http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L12870756.htm</ref> لە ساڵی ٢٠١٣دا، ٢٠ [[کوردانی عێراق]] کە قوربانیی ھێرشەکە بوون، داوای لێکۆڵینەوەیەکی دادوەرییان لە دوو کۆمپانیای فەڕەنسیی نەناسراو کرد، بەو گوتەیەی کە ئەوان لەنێو ٢٠ کۆمپانیا یان زیاتردا بوون کە یارمەتیی [[سەددام حوسێن]]یان داوە بۆ دروستکردنی جبەخانەی [[چەکی کیمیایی]]. کوردەکان داوایان کرد دادوەری لێکۆڵینەوە دۆسیەیەک بکاتەوە.<ref>https://www.rfi.fr/en/france/20130611-iraqi-kurds-sue-french-companies-halabja-chemical-attack</ref> == لە نەریتی باودا == * ساڵی ٢٠٠٨ کایھان کەلھوڕ و ڕایدەر برووکلن ئەلبوومی (شارە بێدەنگەکە)یان بۆ یادی کۆمەڵکوژیی ھەڵەبجە بڵاوکردەوە. بەرگی ئەلبوومەکە نووسرابوو: ئەم ئەلبوومە ڕێزلێنانێکە بۆ گوندی کوردنشینی ھەڵەبجە لە [[ھەرێمی کوردستان|کوردستانی عێراق]]. لەسەر بنەمای پێوەرێکی دەستکاریکراوی ئەی-مینۆر دامەزراوە بۆ تەوەری کوردی و یادکردنەوەی گەلی کورد بەکاردەھێنێت.<ref>https://www.amazon.com/Silent-City-Kayhan-Kalhor/dp/B0018OKH1Y</ref> * لە ساڵی ٢٠١١، کایھان کالھێر، یۆیۆ ما، و سیلک ڕۆد ئەلبوومی شاری بێدەنگیان لە شانۆی ساندەرز لە زانکۆی ھارڤارد پێشکەش کرد، ھەروەھا ڤیدیۆی بەشی کۆتایی کۆنسێرتەکەیان لە یووتیووب بڵاوکردەوە.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=s804M9uGiAM</ref> * تیپی ڕۆکی کەنەدی سکینی پاپی لە گۆرانی «VX Gas Attack» لە ئەلبوومی «VIVIsectVI» ساڵی ١٩٨٨دا لێدوانێکیان لەسەر کیمیابارانی ھەڵەبجە کرد. * لە ساڵی ٢٠٠٢ فیلمێک بەناوی جیان لەسەر ھێرشی ھەڵەبجە بڵاوکرایەوە. لە نووسین و دەرھێنانی جانۆ ڕۆزیبیانی. * شاری لاھای پایتەختی [[ڕامیاری]] [[ھۆڵەندا]] بڕیاریدا یادێک بۆ قوربانیانی کۆمەڵکوژی [[ھەڵەبجە]] دروست بکرێت، کە لە کۆتایی مانگی نیسانی ٢٠١٤ کرایەوە.<ref>http://almasalah.com/ar/news/26675/نصب-تذكاري-لضحايا-حلبجه-في-لاهاي {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140329163516/http://www.almasalah.com/ar/news/26675/%D9%86%D8%B5%D8%A8-%D8%AA%D8%B0%D9%83%D8%A7%D8%B1%D9%8A-%D9%84%D8%B6%D8%AD%D8%A7%D9%8A%D8%A7-%D8%AD%D9%84%D8%A8%D8%AC%D9%87-%D9%81%D9%8A-%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%8A |date=٢٩ی ئازاری ٢٠١٤}}</ref> == لە فیلمدا == * [[تەختە سیا (فیلم)|تەختەڕەش]] (٢٠٠٠) * [[کیسەڵەکانیش دەفڕن]] (٢٠٠٥) * [[ھێلانە سووتاوەکان]] (٢٠١٣) * [[چیرۆکی ئەوینداری]] (٢٠١٦) == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|کوردستان|مافەکانی مرۆڤ|پارێزگای ھەڵەبجە|شەڕ|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Halabja chemical attack}} [[پۆل:عێراق لە ١٩٨٨]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:کۆمەڵکوژی لە ١٩٨٨]] [[پۆل:کۆمەڵکوژی]] [[پۆل:شەڕەکانی کوردستان]] [[پۆل:سەددام حوسێن]] [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردان]] [[پۆل:ھەڵەبجە]] [[پۆل:پارێزگای ھەڵەبجە]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردان لە عێراق]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیەکان لە عێراق]] [[پۆل:شەڕی ئێران و عێراق]] [[پۆل:جینۆساید]] [[پۆل:دژەکوردبوون]] fo0gmfg1ke12ticynv7it2dpxtdsbgp 1579164 1579163 2026-04-29T13:49:52Z Serchia 5238 1579164 wikitext text/x-wiki {{Coord|35|11|N|45|59|E|name=Halabja Poison Gas Attack|type:city|display=title}}{{Short description|1988 massacre against Kurds in Iraq}} {{Use dmy dates|date=March 2020}} {{Infobox military conflict | conflict = کیمیابارانی ھەڵەبجە | partof = [[ھەڵمەتی ئەنفال]] و ئۆپەراسیۆنی زەفەر ٧ (لە کاتی شەڕی ئێران و عێراقدا) | image = Family_Graves_for_Victims_of_1988_Chemical_Attack_-_Halabja_-_Kurdistan_-_Iraq.jpg|440x220px | caption = گۆڕی هەندێک لە قوربانیانی کیمیابارانی ھەڵەبجە | date = ١٦ی ئازاری ١٩٨٨ | place = [[ھەڵەبجە]]، [[ھەرێمی کوردستان]] | coordinates = {{Coord|35|11|N|45|59|E|display=inline,title|type:event_region:IQ}} | casus = Kurdish uprising against Iraqi government with Iranian support | territory = | result = عێراق براوە بوو * کوردانی شارۆچکەکە بەشێوەیەکی کاتی ھەڵەبجە جێدەھێڵن. * شارۆچکەکە لەلایەن ھێزە عێراقییەکانەوە وێران کرا. | combatant1 = [[حیزبی بەعس]]|١٩٦٣ | combatant2 = {{flagicon image|Flag of PUK.png}} [[یەکێتی نیشتیمانی کوردستان|یەکێتیی]] {{flagicon image|Flag of KDP.png}} [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی]] | commander1 = [[حیزبی بەعس|عێراقی بەعسی]] بە سەرۆکایەتی [[سەددام حوسێن]] | commander2 = {{flagicon image|Flag of PUK.png}} [[جەلال تاڵەبانی]] {{flagicon image |Flag of KDP.png}} [[مەسعوود بارزانی]] | strength1 = | strength2 = | casualties3 = ٣٬٢٠٠–٥٬٠٠٠ مردووان{{ھن}}٧٬٠٠٠–١٠٬٠٠٠ برینداران | notes = }} '''کیمیابارانی ھەڵەبجە''' یان '''[[کۆمەڵکوژی]]ی ھەڵەبجە''' لە [[١٦ی ئازار]]ی [[١٩٨٨]] ڕوویدا لە کۆتایی ڕۆژەکانی [[جەنگی ئێران-ئێراق]]، لەلایەن [[ڕژێمی بەعس]]ی عێراقەوە کە شاری ھەڵەبجەی بە [[گازی کیمیایی]] کیمیاباران کرد، زیاد لە ٥٬٠٠٠ ھاووڵاتی کوردی بێتاوانی پێکھاتوو لە ژن و مناڵ و گەنج شەھیدکران و ١٠٬٠٠٠ کەسی تریش بریندارکران ئەمە جگە لە ونبوونی چەندەھا منداڵ. ئەمڕۆ، ٢٠١٠ کیمیابارانکردنی بە گەورەترین تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی دادەنرێت بە گازی کیمیایی لە مێژووی مرۆڤایەتیدا.{{بەڵگە}} لە دوای دوو دەیە لە کیمابارانی ھەڵەبجە، ئاسەواری کیمیاباران بەسەر بریندارانی ھاووڵاتیانی ھەڵەبجەوە ماوە. لە درێژەی ھەوڵەکانی [[ڕێکخراوی چاک]] ناوبراو لەماوەی دوو ساڵدا، گەورە بازرگانی [[چەکی کیمیایی]]، [[فرانس ڤان دەنرات]] ڕاکێشی دادگا کرا و بە تاوانی تاوانکاری جەنگ و [[کۆمەڵکوژی]] بەماوەی زیندانی تەنھا ١٥ ساڵ سزا درا. لە دوای کارەساتەکە، دەوڵەتە زلھێزەکانی وەک [[بەریتانیا]] و [[ئەمریکا]] ھەڵوێستیان ناڕوون یان ھەستان بە تۆمەتبارکردنی [[ئێران]] بە کیمیابارانکردنی ھەڵەبجە. بۆ نموونە، پەرلەمانتاری بەریتانی [[تۆنی بێن]] لە ٢٠٠٣ دەڵێ: «ئێمە چەکەکانمان دابین کرد بۆ [[سەددام]]، ئێمە پڕچەکمان کرد، من لە پەرلەمان بووم کە [[ھەڵەبجە]] ڕوویدا، باسمان کرد بەڵام پێیان وتین کە ناتوانین ھیچ بکەین چونکە ھاوپەیمانە»<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/hardtalk/3193818.stm ماڵپەڕی بی بی سی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031227081118/http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/hardtalk/3193818.stm |date=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣}}. ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣، دوا سەردان ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩.</ref> == دەرەنجامەکان == === ئاشکرابوون و کاردانەوەکان === یەکەمین وێنەکانی دوای ھێرشەکە لەلایەن ڕۆژنامەنووسانی [[ئێران]]ییەوە گیران کە دواتر وێنەکانیان لە ڕۆژنامەکانی ئێراندا بڵاوکردەوە. ھەروەھا دیمەنە تۆمارکراوەکان لەلایەن تیمێکی کامێرای ئای تی ئێن (ITN)ی بەریتانییەوە، کە ئێرانییەکان بە [[ھەلیکۆپتەر]] گواستبوویاننەوە، لەڕێگەی بەرنامە ھەواڵییەکانەوە لە سەرتاسەری جیھاندا پەخشکران. بەشێک لەو وێنە سەرەتاییانە لەلایەن فۆتۆگرافەری ئێرانی ([[کاوە گوڵستان]])ەوە گیرابوون، کە دیمەنەکەی بۆ (گای دینمۆر) لە ڕۆژنامەی [[فاینانشیاڵ تایمز]] وەسف کردبوو. ئەو نزیکەی ٨ کیلۆمەتر (٥ میل) لە دەرەوەی [[ھەڵەبجە]] بوو لەناو ھەلیکۆپتەرێکی سەربازیدا کاتێک فڕۆکە بۆمبھاوێژە جەنگییەکانی [[میگ-٢٣]]ی عێراقی فڕینە ناوچەکە. ئەو وتی «وەک ئەو ھەورە [[قارچک]]ییە گەورەیە نەبوو کە لە ئەنجامی چەکی ئەتۆمی دروست دەبێت، بەڵکو چەندین ھەوری بچووکتر بوون: دووکەڵێکی چڕ.» گوڵستان تووشی شۆک بوو بەو دیمەنانەی لەکاتی گەیشتنی بە شارەکە بینیبوونی، سەرەڕای ئەوەی پێشتر لە بەرەکانی جەنگدا ھێرشی [[گاز]]ی بینیبوو:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.opendemocracy.net/conflict-journalismwar/article_1049.jsp |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161019035029/https://www.opendemocracy.net/conflict-journalismwar/article_1049.jsp |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پەڕگە:Victims of Halabja chemical attack photographed by Ahmad Nateghi.png|وێنۆک|لاشەی ژنێک و چەند منداڵێک]] {{وتە١|«ژیان بەستبووی (ڕەق بووبوو). ژیان وەستابوو، وەک ئەوەی سەیری فیلمێک بکەیت و لەپڕ لەسەر دیمەنێک بووەستێت. ئەوە جۆرێکی نوێ بوو لە مەرگ بۆ من. دەرەنجامەکانی دواتر خراپتر بوون؛ ھێشتا قوربانییان دەھێنایە دەرەوە. ھەندێک لە گوندنشینان ھاتنە لای ھەلیکۆپتەرەکەمان. ئەوان ١٥ یان ١٦ منداڵی جوانیان پێ بوو، لێمان دەپاڕانەوە کە بیانبەین بۆ نەخۆشخانە؛ بۆیە ھەموو ڕۆژنامەنووسەکان دانیشتن و ھەر یەکەمان منداڵێکمان پێدرا تا ھەڵی بگرین. کاتێک بەرزبووینەوە، شلەیەک لە دەمی کچە بچووکەکەی باوەشم ھاتە دەرەوە و لەناو باوەشمدا گیانی سپارد.»<ref>https://indexonline.org/</ref>}} [[حکوومەتی عێراق]] تا ٢٣ی ئازار بە ئاشکرا لێدوانی لەسەر بەکارھێنانی [[چەکی کیمیایی]] لە ھەڵەبجە نەدا، لێدوانە سەرەتایییەکانی بەرپرسانی عێراقیش لەسەر بابەتەکە دژبەیەک بوون. ھەرچەندە عێراق لە کۆتاییدا بەرپرسیارێتی ھێرشەکەی ڕەتکردەوە و ئێرانی تۆمەتبار کرد، بەڵام بێدەنگی سەرەتایی و ئەو ڕاستییەی کە ھەڵەبجە ھەرگیز بەشێکی سەرەکی نەبوو لە ھەڵمەتی پڕوپاگەندەی سەربازی عێراق دژی ئێران، پرسیار لەسەر ڕاستگۆیی ئەم گۆڕینی ئاراستەی تۆمەتە دروست دەکات.<ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. pp. 172–174. ISBN 978-0-521-87686-5.</ref><ref>https://www.nytimes.com/2003/01/17/opinion/IHT-halabja-america-didnt-seem-to-mind-poison-gas.html</ref><ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. pp. 239–240. ISBN 978-0-521-87686-5.</ref><ref>https://www.nytimes.com/2003/01/31/opinion/a-war-crime-or-an-act-of-war.html</ref> کاردانەوەی [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]] لەو کاتەدا کز و بێدەنگ بوو. حکوومەتی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و دەزگا ھەواڵگرییەکانی پێشنیازی ئەوەیان کرد کە مەبەست لێی بەئامانجگرتنی خەڵکی مەدەنی [[کورد]] نەبووە و ھەوڵیاندا بەرپرسیارێتی ھێرشەکە بخەنە ئەستۆی [[ئێران]]. [[ستیڤن سی پیلێتێر]]، شرۆڤەکاری دەزگای ھەواڵگری بەرگری ئەمریکا و [[دەزگای ھەواڵگری ناوەندی]] (CIA)، لەو کاتەدا بانگەشەی ئەوەی کرد کە ئێران بەرپرسە لە ھێرشە کیمیایییەکە، تۆمەتێک کە پیلێتێر لە ساڵی ٢٠٠٣ لە وتارێکدا لە ڕۆژنامەی [[نیویۆرک تایمز]] دووبارەی کردەوە؛ بەڵام، ئەم بانگەشانە دواتر بەدرۆخرانەوە و ڕەتکرانەوە. لە نووسراوێکی کورتی وەزارەتی دەرەوە و کۆمۆنوێڵسی بەریتانیا سەبارەت بەوەی حکوومەتی [[بەریتانیا]] دەبێت چۆن وەڵامی [[کۆمەڵکوژی]]یەکە بداتەوە و ئایا سزای ئابووری بسەپێنرێت یان نا، گەیشتە ئەم دەرەنجامە: «پێمان وایە باشترە گفتوگۆ لەگەڵ ئەوانی تر [عێراق] بپارێزین ئەگەر بمانەوێت کاریگەریمان لەسەر کردارەکانیان ھەبێت. ڕێوشوێنە سزایییەکانی وەک سزای تاکلایەنە کاریگەر نابن لە گۆڕینی ڕەفتاری عێراق سەبارەت بە چەکە کیمیایییەکان، و بەبێ ھیچ سوودێک زیان بە بەرژەوەندییەکانی بەریتانیا دەگەیەنن.» بەپێی وتەی تۆنی بێن، بابەتەکە لە پەرلەمان باسکراوە، بەڵام پێی وتراوە کە «[[سەددام]] ھاوپەیمانە». یووست ھیڵتەرمان دەڵێت عێراق «زانیارییە چەواشەکارییەکانی» ئەمریکای سەبارەت بە ھەڵەبجە وەک «چرایەکی سەوزی تر وەرگرت… بۆ کۆکردنەوە و کوشتنی بەرنامەبۆداڕێژراوی دەیان ھەزار کورد» لە ماوەی [[شاڵاوی ئەنفال]]دا، کە تا مانگی ئەیلوولی ١٩٨٨ بەردەوام بوو. لە شیکردنەوەکەی ھیڵتەرماندا، شاڵاوی ئەنفال «بە دڵنیایییەوە ئامانجی سیاسەتی ئەمریکا نەبوو؛ لەگەڵ ئەوەشدا، ڕاستەوخۆ دەرەنجامی شکست بوو لە ڕاگرتنی عێراقییەکان [دوای ھەڵەبجە].»<ref>https://web.archive.org/web/20030102224708/http://cns.miis.edu/pubs/programs/dc/briefs/030701.htm</ref><ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. p. 183. ISBN 978-0-521-87686-5. Today, few observers question the assertion that it was Iraq that gassed Halabja.</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/hardtalk/3193818.stm</ref> لە وەڵامی ھێرشە کیمیایییەکانی تری عێراق بۆ سەر خەڵکی مەدەنی کورد دوای ئاگربەستی ئابی ١٩٨٨ لەگەڵ ئێران، سیناتۆرەکانی ئەمریکا [[کلایبۆرن پێڵ]] و [[جێسی ھێڵمز]] داوای سزای ئابووری گشتگیریان دژی عێراق کرد، لەنێویاندا گەمارۆی [[نەوت]] و سنووردارکردنی توندی ھەناردەکردنی تەکنەلۆژیای دوو-بەکارھێنان (سەربازی و مەدەنی). ھەرچەندە یاساکە لە [[ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا]] (سینات) تێپەڕی، بەڵام لەناو ئەنجومەنی نوێنەراندا ڕووبەڕووی دژایەتییەکی بەھێز بووەوە و نەبوو بە یاسا. لە سەرزەنشتێکی دەگمەندا، [[جۆرج شوڵتز]]، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، ئیدانەی ھێرشە «بێ پاساو و قێزەونەکانی» عێراقی کرد، کە چارڵز ئی. ڕێدمان، یاریدەدەری شوڵتز، بە «قبووڵنەکراو بۆ جیھانی شارستانی» وەسفی کرد؛ بەڵام تەنانەت دوای ئەم لێدوانانەش، وەزارەتی دەرەوە ئامۆژگاری کرد کە سزای ئابووری نەسەپێنرێت.<ref>Sciolino, Elaine (1991). The Outlaw State: Saddam Hussein's Quest for Power and the Gulf Crisis. John Wiley & Sons. p. 171. ISBN 978-0-471-54299-5.</ref><ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. p. 175. ISBN 978-0-521-87686-5. As noted earlier, the moniker 'special' is used consistently throughout the Iraqi secret police documents to designate the regime's chemical weapons.</ref> بەڵگەنامەکانی حکوومەتی عێراق لە ١٦ی ئازاری ١٩٨٨ تا چەند ھەفتەیەک دواتر، ئاماژە بە «تەشەنەسەندنێکی توندی ھێزی سەربازی و دڕندەیی لە [ھەڵەبجە]»، «بۆردوومانکردنی فڕۆکەکانمان و تۆپخانەکانمان بۆ ناوچەی [[ھەڵەبجە]] و [[خورماڵ]]، [کە بووە ھۆی کوشتنی] نزیکەی ٢٠٠٠ ھێزی دووژمن لە [[فارسەکان]] و داردەستەکانی ئێران ([[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]])»، «ھێرشی ئەم دوایییە بۆ سەر [[ھەڵەبجە]] بە تەقەمەنی تایبەت»، دەکەن و لە یەکێک لە حاڵەتەکاندا بە ڕوونی ئاماژە بە «ھێرشی کیمیایی عێراق بۆ سەر ھەڵەبجە» دەکەن. یاداشتێکی عێراقی لە ٢٠ی ئازاری ١٩٨٨دا ژمارەی قوربانیانی 'لە ئەنجامی ھێرشی کیمیایی' بە ٩٠٠–١٠٠٠ 'کوژراو و ژمارەیەکی زۆر بریندار' لە نزیک ھەڵەبجە و نزیکەی ٢٥٠٠ کەس لەناو خودی شارەکەدا مەزندە کردووە. ئەم ژمارانە بریتی بوون لە 'پاسدارانی خومەینی، تێکدەران، و ئەوانی تر مەدەنی بوون'. فڕۆکەوانێکی عێراقی لە ساڵی ٢٠٠٣ ڕوونی کردەوە کە پاڵنەری ھێرشەکە، بەشێکی، بەھۆی ئەو تێڕوانینەی عێراقەوە بووە کە ھاوکاری کورد لەگەڵ سەربازە داگیرکەرەکانی ئێران بە «ناپاکی گەورە» دادەنرا.<ref>Murray, Williamson; Woods, Kevin M. (2014). "1987–1988: An end in sight?". The Iran–Iraq War, A Military and Strategic History. Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-06229-0. Footnote 81.</ref><ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. p. 178. ISBN 978-0-521-87686-5.</ref> === چوارچێوەی یاسایی جەنگی کیمیایی عێراق === عێراق واژووکەری [[پرۆتۆکۆڵی ١٩٢٥ی ژنێڤ]] بوو، کە «بەکارھێنانی گازی خنکێنەر، ژەھراوی یان گازەکانی تر، و ھەموو ماددە شلەکان یان ئامێرە ھاوشێوەکان لە جەنگدا» قەدەغە دەکات. لەگەڵ ئەوەشدا، شارەزایانی یاسایی ڕایان گەیاند کە ئەم بەکارھێنانە تەنھا لە نێوان ئەو دەوڵەتانەدا جێبەجێ دەکرێت کە واژوویان کردووە و نەک دژی ھاووڵاتییانی خۆیان، بە ئاماژەکردن بە ڕستەی پرۆتۆکۆڵەکە کە دەڵێت «لایەنە باڵاکانی پەیماننامەکە… ڕازی دەبن کە پابەند بن لە نێوان خۆیاندا بەپێی مەرجەکانی ئەم بەیاننامەیە.» بە واتایەکی تر، ھێرشە کیمیایییەکانی عێراق دژی ئێران تاوانی جەنگ بوون، بەڵام دژی دانیشتووانەکەی خۆی نا.<ref>https://brill.com/display/book/edcoll/9789047427957/Bej.9789004174498.i-576_016.xml</ref><ref>Wil D. Verwey (27 March 1977). Verwey Riot Control and Herbicides War. Springer Netherlands. p. 256. ISBN 9-7890-2860-3363.</ref><ref>Yearbook of International Humanitarian Law Volume 17, 2014. T.M.C. Asser Press. 22 December 2015. p. 30. ISBN 9-7894-6265-0916.</ref> ئەم شەرعییەتە یاسایییە (لەلایەن کۆمەڵگای نێونەتەوەیییەوە) بەھێزتر کرا کاتێک [[ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان]] لە بڕیارەکانی [[بڕیارنامەی ٦١٢ی ئەنجومەنی ئاسایش|٦١٢]] و [[بڕیارنامەی ٦٢٠ی ئەنجومەنی ئاسایش|٦٢٠دا]] ئیدانەی بەکارھێنانی چەکی کیمیایی عێراقی کرد دژی ئێران، لەکاتێکدا ھیچ ئاماژەیەکی بە ھەمان بەکارھێنان دژی ھاووڵاتییانی خۆی تێدا نەبوو. ئەنجومەنەکە لەو کاتەدا سەرقاڵی ھەوڵدان بوو بۆ ئەوەی عێراق و ئێران [[بڕیارنامەی ٥٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایش|بڕیاری ٥٩٨]] (کە داوای ئاگربەستی نێوان ھەردوو وڵاتی دەکرد) قبووڵ بکەن، و بەھۆی نیگەرانییەکان سەبارەت بە سەروەریی عێراق لەوەی کە بە 'کاروبارێکی ناوخۆیی' دادەنرا، دەستەوەستان بوو.<ref>Carrie Booth Walling (July 2013). All Necessary Measures: The United Nations and Humanitarian Intervention. University of Pennsylvania Press. pp. 33–34. ISBN 978-0-8122-0847-4.</ref><ref>The United Nations Security Council and War. Oxford University Press. 8 June 2008. p. 375. ISBN 9-7890-2860-3363.</ref> === دادگاییکردنی سەددام و عەلی کیمیایی === [[پەڕگە:Ali_Hassan_al-Majid.jpg|وێنۆک|[[عەلی کیمیایی|عەلی حەسەن مەجید]] (١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤)]][[پەڕگە:Saddam_Hussein_at_trial,_July_2004.JPEG|وێنۆک|[[سەددام حوسێن]] لەکاتی دادگاییکردنیدا قسە دەکات]] دادگای تایبەتی عێراق تۆمەتی ئەنجامدانی تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی لەسەر ڕووداوەکانی [[ھەڵەبجە]] ئاراستەی [[سەددام حوسێن]] نەکرد. لەگەڵ ئەوەشدا، داواکاری گشتی عێراق ٥٠٠ بەڵگەی باوەڕپێکراوی لەسەر ئەو تاوانانەی لە ماوەی دەسەڵاتدارییەتی [[سەددام حوسێن]]دا ئەنجامدراون، لەبەردەستدا بوو و تەنھا لەسەر یەک دۆسیە، کە [[کۆمەڵکوژی دوجەیل|کۆمەڵکوژییەکەی دوجەیل]] بوو لە ساڵی ١٩٨٢، سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێنرا. لەنێو ئەو بەڵگەنامە زۆرانەی کە لە کاتی دادگاییکردنی سەددام حوسێندا ئاشکرا کران، یەکێکیان یاداشتێکی ساڵی ١٩٨٧ بوو کە لەلایەن ھەواڵگری سەربازیی عێراقەوە دەرچووبوو و داوای مۆڵەتی لە نووسینگەی سەرۆککۆمار دەکرد بۆ بەکارھێنانی گازی خەردەل و گازە دەمارییەکانی سارین و تابوون دژی کوردەکان. لە بەڵگەنامەیەکی دیکەدا کە وەک وەڵامێک ھاتبوو، ئاماژە بەوە کرابوو کە سەددام فەرمانی بە ھەواڵگری سەربازی کردووە لێکۆڵینەوە لە ئەگەری ئەنجامدانی «ھێرشێکی کتوپڕ» بە بەکارھێنانی ئەم چەکانە دژی ھێزەکانی [[ئێران]] و کورد بکات. یاداشتێکی ناوخۆیی کە لەلایەن ھەواڵگری سەربازییەوە نووسرابوو، دووپاتی کردەوە کە ڕەزامەندی نووسینگەی سەرۆککۆماریان بۆ ئەنجامدانی ھێرشێک بە بەکارھێنانی «تەقەمەنی تایبەت» وەرگرتووە و جەختی کردەوە کە ھیچ ھێرشێک بەبێ ئاگادارکردنەوەی پێشوەختەی سەرۆک ئەنجام نادرێت. سەددام خۆی لە دادگا گوتی: «سەبارەت بە ئێران، ئەگەر ھەر بەرپرسێکی سەربازی یان مەدەنی ئیدیعای ئەوە بکات کە سەددام فەرمانی بەکارھێنانی تەقەمەنی ئاسایی یان تایبەتی، کە وەک وتراوە کیمیایییە، دەرکردووە، ئەوا من بە شانازییەوە بەرپرسیارێتییەکە لە ئەستۆ دەگرم، بەڵام من گفتوگۆ لەسەر ھەر کارێک دەکەم کە بەرامبەر بە گەلەکەمان و ھەر ھاووڵاتییەکی عێراقی ئەنجامدرابێت، جا [[عەرەب]] بێت یان [[کورد]]. من ھیچ سووکایەتییەک بە بنەماکانم یان بە خودی خۆم قبووڵ ناکەم.» ڕزگاربووە کوردەکان ھیچ گومانێکیان لەوە نەبوو کە سەددام حوسێن بەرپرس بووە لەم ھێرشە، و ھەستیان بە نائومێدی دەکرد چونکە تەنھا لەسەر تاوانەکانی کوشتن لە دوجەیل دادگایی کرا. سەددام حوسێن لە ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦ لەسێدارە درا. دادگایەکی عێراق لە کانوونی دووەمی ٢٠١٠ سزای لەسێدارەدانی بەسەر ئامۆزاکەی سەددام، [[عەلی حەسەن ئەلمەجید]] (کە لەو ماوەیەدا سەرکردایەتی ھێزە عێراقییەکانی دەکرد لە باشووری کوردستان و بە نازناوی [[عەلی کیمیایی]] ناسرابوو) سەپاند، دوای ئەوەی بە پلاندانان بۆ ھێرشەکە تاوانبار کرا. عەلی مەجید بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٠٧ سزای لەسێدارەدانی بۆ دەرچوو بەھۆی ڕۆڵی لە ھەڵمەتێکی سەربازی لە ساڵی ١٩٨٨ دژی کوردەکان کە بە ئەنفال ناسراوە، و لە ساڵی ٢٠٠٨ دوو جاری دیکەش سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێنرایەوە بەھۆی تاوانەکانی دژی شیعەکانی عێراق، بەتایبەتی بۆ ڕۆڵی لە سەرکوتکردنی ڕاپەڕینەکانی ساڵی ١٩٩١ لە باشووری عێراق و تێوەگلانی لە کوشتارەکانی ساڵی ١٩٩٩ لە گەڕەکی [[شاری سەدر]]ی [[بەغدا]] (کە ئەوکات پێی دەوترا شاری سەددام). عەلی مەجید لە دادگاییکردنەکانیدا ھیچ پەشیمانییەکی دەرنەبڕی و گوتی کە کارەکانی لە بەرژەوەندی ئاسایشی عێراقدا بووە، و لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ لە سێدارە درا. لەنێو چەندین بەڵگەنامەی تری حکوومەتی عێراق کە دەستیان بەسەردا گیراوە و بەرپرسیارێتی عێراق لە ھێرشەکە دەسەلمێنن، تۆمارێکی دەنگی ھەیە کە دەدرێتە پاڵ عەلی مەجید و تێیدا دەربارەی کوردەکان دەڵێت: «ھەموویان بە چەکی کیمیایی دەکوژم. کێ ناڕەزایەتی دەردەبڕێت؟ کۆمەڵگەی نێونەتەوەیی؟ نەفرەت لە کۆمەڵگەی نێونەتەوەیی و ئەوانەی گوێی لێدەگرن.»<ref>http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/12/29/hussein/index.html</ref><ref>https://www.theage.com.au/world/saddam-admits-iran-gas-attacks-20061219-gdp2yx.html</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4355718.stm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20111118203516/http://dissentmagazine.org/article/?article=487</ref> == دەرئەنجامە پزیشکی و بۆماوەیییەکان == دوای دە ساڵ لە ساڵی ١٩٩٨ لانیکەم ٧٠٠ کەس ھێشتا چارەسەریان بۆ کاریگەرییە توندەکانی ھێرشەکە وەردەگرن، ٥٠٠ کەسیان بە دۆخێکی ناجێگیر دادەنرێن تەنانەت ئەگەر ڕەنگە توندترین بار و دۆخەکان پێشتر گیانیان لەدەستدابێت. لە ڕاپرسییەکانی پزیشکی ناوخۆیی دا [[ھەڵەبجە]] ڕێژەی تێکچوونی تەندروستی و لەبارچوون (ژمارەی لەدایکبوونی زیندوو و ١٤ ھێندەی ئاسایی زیاتر)، شێرپەنجەی قۆڵۆن (١٠ ھێندەی ئاسایی زیاتر)، نەخۆشی دڵ (چوار ئەوەندە لە نێوان ساڵانی ١٩٩٠ تاکو ١٩٩٦) بە بەراورد لەگەڵ [[چەمچەماڵ]]. جگە لەوەش، «شێرپەنجەکانی تر، نەخۆشییەکانی ھەناسەدان، کێشەکانی پێست و چاو، تێکچوونی توانای منداڵبوون و زاوزێ بە شێوەیەکی بەرچاو زیاترە لە شاری [[ھەڵەبجە]] و ئەو ناوچانەی تریش کە تووشی کیمیاباران کراون، ھەندێک لەوانەی لە ھێرشەکە ڕزگاریان بووە یان لەو کاتەدا بە ڕواڵەت تەنھا بە سووکی بریندار بوون دواتر تووشی بوون کێشەی تەندروستی کە پزیشکەکان پێیان وایە ھۆکارەکەی ماددە کیمیایییەکانە، نیگەرانی ئەوە ھەیە کە ھێرشەکە کاریگەری بۆماوەیی بەردەوامی لەسەر دانیشتووانی کورد ھەبێت لەوێدا، بەو پێیەی ڕاپرسییە سەرەتایییەکان دەریان خستووە ڕێژەی کەموکوڕی لە لەدایکبوون زیادی کردووە.<ref>https://web.archive.org/web/20170423093543/http://www.publications.steveplatt.net/halabja.htm</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2138447.stm</ref> ھەندێک لە ڕاپۆرتەکان ئاماژەیان بەوە کردووە کە ڕزگاربووانی ئەم ھێرشە تووشی برینێکی ھەمیشەیی بوون لەوانەش سووتانە، و ھەندێکیان نیشانەکانی تێکچوونی دەمارەکانیان نیشانداوە ھەرچەندە ھێشتا ئەمە بە ڕادەیەکی پێویست پشتڕاست نەکراوەتەوە.<ref>Eric Croddy with Clarisa Perez-Armendariz & John Hart, Chemical and Biological Warfare: A Comprehensive Survey for the Concerned Citizen (Spring Science+Business Media, 2002), p. 164.</ref> === وێرانبوونی ھەڵەبجە و نۆژەنکردنەوەی بەشێکی === ڕزگاربووان بە ھاوکاری [[پێشمەرگە]] و ئێرانییەکان بە پەلە زۆربەی مردووەکانیان لە گۆڕی بە کۆمەڵی کاتیدا ناشت. دوای ئەوەی ھەڵەبجە لە دەست ھێزە یاخیبووەکانی کورد و [[ئێران]] وەرگیرایەوە، سەربازانی عێراق بە جلوبەرگی تایبەتی دژە ئەتۆمی و بایۆلۆجی و کیمیایی ھاتنە ھەڵەبجە بۆ لێکۆڵینەوە لە کاریگەری چەک و ھێرشەکانیان. شارەکە، کە ھێشتا لاشەی نەنێژراوی تێدا کەوتبوو، دواتر بە شێوەیەکی سیستماتیک لەلایەن ھێزەکانی عێراقەوە بە بەکارھێنانی [[بۆڵدۆزەر]] و تەقەمەنی تەخت کرا و خاپوور کرا. حکوومەتی [[ژاپۆن]] لە وەڵامی ئەمەدا پڕۆژەیەکی بە بڕی ٧٠ ملیۆن دۆلار دابینکرد بۆ دەستەبەرکردنی [[ئاوی خواردنەوە]]ی پاک. لەم نێوەندەدا، دەسەڵاتدارێکی باڵای عێراقی لە کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ خافێر پێرێز دی کوێیار، سکرتێری گشتی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]، بە فەرمی دانی بە بەکارھێنانی [[چەکی کیمیایی]] لەلایەن [[عێراق]]ەوە نا.<ref>https://web.archive.org/web/20130827001603/http://www.theguardian.com/world/2003/mar/17/worlddispatch.iraq</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2008/3/independentstate2076.htm |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230218142118/https://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2008/3/independentstate2076.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20210228223828/http://www.taghribnews.com/fa/news/409468/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AD%D8%B2%D8%A8-%D8%A8%D8%B9%D8%AB-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A8%DB%8C-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D9%84%D8%A8%DA%86%D9%87-%D9%86%D8%B3%D9%84-%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82</ref> === ئاژاوەی پەیکەری ھەڵەبجە ٢٠٠٦ === لە مانگی ئازاری ساڵی ٢٠٠٣ یادگارییەک بۆ قوربانیانی ھەڵەبجە لەو شارەدا دروست کرا کە ھێشتا تاڕادەیەکی زۆر وێران بووە. لە ١٦ی ئازاری ٢٠٠٦، چەند ھەزار دانیشتووی تووڕە، کە زۆرێکیان خوێندکاری ئامادەیی و زانکۆ بوون، ئاژاوەیان ئەنجامدا لە شوێنی ناڕەزایەیی کە بە پشتگوێخستنی گەڕەکەکان و بە بازرگانیکردن بە دۆخی نالەباری کورد دەیانبینی. خۆپیشاندەران پەیکەرەکەیان سووتاند و زۆربەی سیماکانی لەناوبرد؛ خۆپیشاندەرێکی خوێندکار لەلایەن پۆلیسەوە تەقەی لێکرا و دەیان کەسیش برینداربوون. دواتر پەریکەرەکە کە بە مۆنۆمێنتی ھەڵەبجە و مۆزەخانەی ئاشتی ناسراوە، دروستکرایەوە.<ref>https://web.archive.org/web/20121110114553/http://www.pbs.org/americarebuilds2/memorial/memorial_halabja.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20121021200505/http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/hundreds-protest-as-kurds-remember-halabja-gas-attack-470206.html</ref> == سەرچاوە نێونەتەوەیییەکان بۆ تەکنەلۆژیا و ماددە سەرەتایییە کیمیایییەکان == زانیاری و کەرەستەی پەرەپێدانی [[چەکی کیمیایی]] لەلایەن ڕژێمەکەی [[سەددام]]ەوە لە سەرچاوە بیانییەکانەوە دەستخرا. زۆربەی ماددە سەرەتایییەکان بۆ بەرھەمھێنانی چەکی کیمیایی لە [[سینگاپوور]] (٤٥١٥ تەن)، [[ھۆڵەندا]] (٤٢٦١ تەن)، [[میسر]] (٢٤٠٠ تەن)، [[ھیندستان]] (٢٣٤٣ تەن) و [[ئەڵمانیای ڕۆژاوا]] (١٠٢٧ تەن) ھاتبوون. کۆمپانیایەکی ھیندی، ئێکسۆمێت پلاستیکس، ٢٢٩٢ تەنی لە ماددە کیمیایییە سەرەتایییەکان بۆ [[عێراق]] نارد. کۆمپانیای کیم ئەلخەلیج کە بنکەکەی لە سینگاپوورەیە و سەر بە [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]]ە، زیاتر لە ٤٥٠٠ تەنی لە ماددە سەرەتایییەکانی [[ڤی ئێکس]]، [[سارین]] و [[گازی خەردەل]] و کەرەستەی بەرھەمھێنانی بۆ عێراق دابین کرد. دیتەر باکفیش، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای ئەڵمانیای ڕۆژاوا کارل کۆڵب جی ئێم بی ئێچ، لە ساڵی ١٩٨٩دا قسەی لێ وەرگیرا کە گوتبووی «بۆ خەڵکی [[ئەڵمانیا]] گازی ژەھراوی شتێکی زۆر سامناکە، بەڵام ئەمە کڕیارانی دەرەوە نیگەران ناکات».<ref>https://web.archive.org/web/20130806082700/http://www.gfbv.de/pressemit.php?id=1210&PHPSESSID=bf9ba5ba3fad8ca3b89b60627a8f9498</ref><ref>https://web.archive.org/web/20060504214128/http://www.iraqwatch.org/suppliers/nyt-041303.gif</ref> ڕاپۆرتی ژمارە ١٣٦ی گرووپی قەیرانی نێونەتەوەیی (ICG)ی ساڵی ٢٠٠٢ بە ناونیشانی «چەکدارکردنی سەددام: پەیوەندیی [[یووگۆسلاڤیا]]» گەیشتە ئەو ئەنجامەی کە «ڕەزامەندیی بێدەنگ»ی زۆرێک لە حکوومەتەکانی جیھان بووە ھۆی ئەوەی ڕژێمی عێراق بە [[چەکی کۆمەڵکوژ]] چەکدار بکرێت، سەرەڕای سزاکان، بەھۆی ململانێی بەردەوامی [[ئێران]]ەوە. لەنێو ئەو ھەناردە دوو-بەکارھێنانانەی کە لەلایەن کۆمپانیا ئەمریکییەکانی وەک ئەلکۆلاک ئینتەرناشناڵ و فیلیپسەوە بۆ عێراق دابین کرابوون، [[تایۆدیگلایکۆڵ]] بوونی ھەبوو، ماددەیەک کە دەتوانرێت بۆ دروستکردنی گازی خەردەلیش بەکاربھێنرێت، ئەمەش بەپێی بەشە دزەپێکراوەکانی ئاشکراکردنی «تەواو، کۆتایی و گشتگیر»ی عێراق سەبارەت بە سەرچاوەکانی بەرنامەی چەکەکانی. ھەناردەکردنی کەرەستەی دوو-بەکارھێنان لە کۆمپانیا ئەمریکییەکانەوە بۆ عێراق لە ڕێگەی سیاسەتێکی ئیدارەی ڕێگنەوە دەسەبەر کرا کە عێراقی لە [[پێڕست]]ی وەزارەتی دەرەوە بۆ وڵاتانی سپۆنسەری تیرۆر دەرھێنا. ئەلکۆلاک وەک تۆمەتبارێک لە دۆسیەی عەزیز دژی عێراق ناوی ھێنرا، بەڵام دۆسیەکە لە کۆتاییدا داخرا (دۆسیەی ژمارە 1:09-cv-00869-MJG). ھەردوو کۆمپانیاکە لەو کاتەوە ڕێکخستنەوەیان بۆ کراوە. فیلیپس، کە جاران لقێکی سەر بە فیلیپس پترۆلیۆم بوو، ئێستا بەشێکە لە کۆنۆکۆفیلیپس، کە کۆمپانیایەکی ئەمریکیی [[نەوت]] و [[سووتەمەنی]]ی فۆسیلییە. ئەلکۆلاک ئینتەرناشناڵ لەو کاتەوە ھەڵوەشاوەتەوە و بە ناوی ئەلکۆلاک ئینک. سەرلەنوێ دامەزراوەتەوە.<ref>https://web.archive.org/web/20140111220902/http://www.laweekly.com/general/features/made-in-the-usa/3025/</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4358741.stm</ref> لە ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥، دادگایەکی ھۆڵەندی سزای ١٥ ساڵ زیندانیی بەسەر فرانس ڤان ئەنراتدا سەپاند، بازرگانێک کە ماددەی کیمیایی لە بازاڕی جیھانیدا دەکڕی و دەیفرۆشتە ڕژێمەکەی [[سەددام]]. دادگاکە بڕیاری دا کە ھێرشی کیمیایی بۆ سەر ھەڵەبجە بە [[جینۆساید]] ھەژمار دەکرێت، بەڵام ڤان دەنرات تەنھا بە ھاوبەشیکردن لە تاوانەکانی جەنگدا تاوانبار کرا. لە ئازاری ٢٠٠٨دا، [[حکوومەتی عێراق]] پلانی ڕاگەیاند بۆ گرتنەبەری ڕێوشوێنی یاسایی دژی دابینکەرانی ئەو ماددە کیمیاییانەی لە ھێرشەکەدا بەکارھێنرابوون.<ref>http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L12870756.htm</ref> لە ساڵی ٢٠١٣دا، ٢٠ [[کوردانی عێراق]] کە قوربانیی ھێرشەکە بوون، داوای لێکۆڵینەوەیەکی دادوەرییان لە دوو کۆمپانیای فەڕەنسیی نەناسراو کرد، بەو گوتەیەی کە ئەوان لەنێو ٢٠ کۆمپانیا یان زیاتردا بوون کە یارمەتیی [[سەددام حوسێن]]یان داوە بۆ دروستکردنی جبەخانەی [[چەکی کیمیایی]]. کوردەکان داوایان کرد دادوەری لێکۆڵینەوە دۆسیەیەک بکاتەوە.<ref>https://www.rfi.fr/en/france/20130611-iraqi-kurds-sue-french-companies-halabja-chemical-attack</ref> == لە نەریتی باودا == * ساڵی ٢٠٠٨ کایھان کەلھوڕ و ڕایدەر برووکلن ئەلبوومی (شارە بێدەنگەکە)یان بۆ یادی کۆمەڵکوژیی ھەڵەبجە بڵاوکردەوە. بەرگی ئەلبوومەکە نووسرابوو: ئەم ئەلبوومە ڕێزلێنانێکە بۆ گوندی کوردنشینی ھەڵەبجە لە [[ھەرێمی کوردستان|کوردستانی عێراق]]. لەسەر بنەمای پێوەرێکی دەستکاریکراوی ئەی-مینۆر دامەزراوە بۆ تەوەری کوردی و یادکردنەوەی گەلی کورد بەکاردەھێنێت.<ref>https://www.amazon.com/Silent-City-Kayhan-Kalhor/dp/B0018OKH1Y</ref> * لە ساڵی ٢٠١١، کایھان کالھێر، یۆیۆ ما، و سیلک ڕۆد ئەلبوومی شاری بێدەنگیان لە شانۆی ساندەرز لە زانکۆی ھارڤارد پێشکەش کرد، ھەروەھا ڤیدیۆی بەشی کۆتایی کۆنسێرتەکەیان لە یووتیووب بڵاوکردەوە.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=s804M9uGiAM</ref> * تیپی ڕۆکی کەنەدی سکینی پاپی لە گۆرانی «VX Gas Attack» لە ئەلبوومی «VIVIsectVI» ساڵی ١٩٨٨دا لێدوانێکیان لەسەر کیمیابارانی ھەڵەبجە کرد. * لە ساڵی ٢٠٠٢ فیلمێک بەناوی جیان لەسەر ھێرشی ھەڵەبجە بڵاوکرایەوە. لە نووسین و دەرھێنانی جانۆ ڕۆزیبیانی. * شاری لاھای پایتەختی [[ڕامیاری]] [[ھۆڵەندا]] بڕیاریدا یادێک بۆ قوربانیانی کۆمەڵکوژی [[ھەڵەبجە]] دروست بکرێت، کە لە کۆتایی مانگی نیسانی ٢٠١٤ کرایەوە.<ref>http://almasalah.com/ar/news/26675/نصب-تذكاري-لضحايا-حلبجه-في-لاهاي {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140329163516/http://www.almasalah.com/ar/news/26675/%D9%86%D8%B5%D8%A8-%D8%AA%D8%B0%D9%83%D8%A7%D8%B1%D9%8A-%D9%84%D8%B6%D8%AD%D8%A7%D9%8A%D8%A7-%D8%AD%D9%84%D8%A8%D8%AC%D9%87-%D9%81%D9%8A-%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%8A |date=٢٩ی ئازاری ٢٠١٤}}</ref> == لە فیلمدا == * [[تەختە سیا (فیلم)|تەختەڕەش]] (٢٠٠٠) * [[کیسەڵەکانیش دەفڕن]] (٢٠٠٥) * [[ھێلانە سووتاوەکان]] (٢٠١٣) * [[چیرۆکی ئەوینداری]] (٢٠١٦) == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|کوردستان|مافەکانی مرۆڤ|پارێزگای ھەڵەبجە|شەڕ|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Halabja chemical attack}} [[پۆل:عێراق لە ١٩٨٨]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:کۆمەڵکوژی لە ١٩٨٨]] [[پۆل:کۆمەڵکوژی]] [[پۆل:شەڕەکانی کوردستان]] [[پۆل:سەددام حوسێن]] [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردان]] [[پۆل:ھەڵەبجە]] [[پۆل:پارێزگای ھەڵەبجە]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردان لە عێراق]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیەکان لە عێراق]] [[پۆل:شەڕی ئێران و عێراق]] [[پۆل:جینۆساید]] [[پۆل:دژەکوردبوون]] sum5kax6et15uvdv0c6yfzfk42nvvuq 1579245 1579164 2026-04-29T17:12:29Z Serchia 5238 بەسەرداچوونەوە 1579245 wikitext text/x-wiki {{Coord|35|11|N|45|59|E|name=Halabja Poison Gas Attack|type:city|display=title}}{{Short description|1988 massacre against Kurds in Iraq}} {{Use dmy dates|date=March 2020}} {{Infobox military conflict | conflict = کیمیابارانی ھەڵەبجە | partof = [[ھەڵمەتی ئەنفال]] و ئۆپەراسیۆنی زەفەر ٧ (لە کاتی شەڕی ئێران و عێراقدا) | image = Family_Graves_for_Victims_of_1988_Chemical_Attack_-_Halabja_-_Kurdistan_-_Iraq.jpg|440x220px | caption = گۆڕی هەندێک لە قوربانیانی کیمیابارانی ھەڵەبجە | date = ١٦ی ئازاری ١٩٨٨ | place = [[ھەڵەبجە]]، [[ھەرێمی کوردستان]] | coordinates = {{Coord|35|11|N|45|59|E|display=inline,title|type:event_region:IQ}} | casus = Kurdish uprising against Iraqi government with Iranian support | territory = | result = عێراق براوە بوو * کوردانی شارۆچکەکە بەشێوەیەکی کاتی ھەڵەبجە جێدەھێڵن. * شارۆچکەکە لەلایەن ھێزە عێراقییەکانەوە وێران کرا. | combatant1 = [[حیزبی بەعس]]|١٩٦٣ | combatant2 = {{flagicon image|Flag of PUK.png}} [[یەکێتی نیشتیمانی کوردستان|یەکێتیی]] {{flagicon image|Flag of KDP.png}} [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی]] | commander1 = [[حیزبی بەعس|عێراقی بەعسی]] بە سەرۆکایەتی [[سەددام حوسێن]] | commander2 = {{flagicon image|Flag of PUK.png}} [[جەلال تاڵەبانی]] {{flagicon image |Flag of KDP.png}} [[مەسعوود بارزانی]] | strength1 = | strength2 = | casualties3 = ٣٬٢٠٠–٥٬٠٠٠ مردووان{{ھن}}٧٬٠٠٠–١٠٬٠٠٠ برینداران | notes = }} '''کیمیابارانی ھەڵەبجە''' یان '''کۆمەڵکوژیی ھەڵەبجە''' ھێرشێکی کیمیایی و کۆمەڵکوژییەک بوو کە لە ١٦ی ئازاری ١٩٨٨، لە ڕۆژەکانی کۆتاییی [[شەڕی ئێران و عێراق|جەنگی ئێران و عێراقدا]] ڕوویدا. لەم ھێرشەدا، فڕۆکە جەنگییەکانی [[ڕژێمی بەعس]]ی عێراق بە فەرمانی سەرکردایەتیی ئەوکاتی عێراق، شاری [[ھەڵەبجە]]یان بە [[گازی کیمیایی]] بۆردومان کرد. لە ئەنجامدا، زیاتر لە ٥٬٠٠٠ ھاووڵاتیی کوردی بێتاوانی شارەکە شەھید بوون، و لە نێوان ٧٬٠٠٠ بۆ ١٠٬٠٠٠ کەسی دیکەش بریندار بوون، ئەمە جگە لە ئاوارەبوونی دەیان ھەزار کەس و بێسەروشوێنبوونی چەندین منداڵ. کیمیابارانکردنی ھەڵەبجە تاوەکوو ئەمڕۆ بە گەورەترین ھێرشی کیمیایی و تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی دادەنرێت لە مێژوودا کە بە چەکی کۆمەڵکوژ دژی خەڵکی سڤیل ئەنجام درابێت. تەنانەت دوای تێپەڕبوونی چەندین دەیە بەسەر کارەساتەکەدا، ھێشتا ئاسەواری کیمیاباران بەسەر برینداران و ژینگەی ھەڵەبجەوە ماوەتەوە. لە دوای کارەساتەکە، دەوڵەتە زلھێزەکانی وەک [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانیا]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] ھەڵوێستیان ناڕوون بوو و ھەندێک جار ھەوڵیان دەدا [[ئێران]] بە کیمیابارانکردنی ھەڵەبجە تۆمەتبار بکەن، بە مەبەستی پاراستنی پەیوەندییەکانیان لەگەڵ عێراق. بۆ نموونە، پەرلەمانتاری بەریتانی [[تۆنی بێن]] لە ٢٠٠٣ وتی: «ئێمە چەکەکانمان دابین کرد بۆ [[سەددام]]، ئێمە پڕچەکمان کرد، من لە پەرلەمان بووم کە [[ھەڵەبجە]] ڕوویدا، باسمان کرد بەڵام پێیان وتین کە ناتوانین ھیچ بکەین چونکە ھاوپەیمانە».<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/hardtalk/3193818.stm ماڵپەڕی بی بی سی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031227081118/http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/hardtalk/3193818.stm |date=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣}}. ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣، دوا سەردان ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩.</ref> == دەرەنجامەکان == === ئاشکرابوون و کاردانەوەکان === یەکەمین وێنەکانی دوای ھێرشەکە لەلایەن ڕۆژنامەنووسانی [[ئێران]]ییەوە گیران کە دواتر وێنەکانیان لە ڕۆژنامەکانی ئێراندا بڵاوکردەوە. ھەروەھا دیمەنە تۆمارکراوەکان لەلایەن تیمێکی کامێرای ئای تی ئێن (ITN)ی بەریتانییەوە، کە ئێرانییەکان بە [[ھەلیکۆپتەر]] گواستبوویاننەوە، لەڕێگەی بەرنامە ھەواڵییەکانەوە لە سەرتاسەری جیھاندا پەخشکران. بەشێک لەو وێنە سەرەتاییانە لەلایەن فۆتۆگرافەری ئێرانی ([[کاوە گوڵستان]])ەوە گیرابوون، کە دیمەنەکەی بۆ (گای دینمۆر) لە ڕۆژنامەی [[فاینانشیاڵ تایمز]] وەسف کردبوو. ئەو نزیکەی ٨ کیلۆمەتر (٥ میل) لە دەرەوەی [[ھەڵەبجە]] بوو لەناو ھەلیکۆپتەرێکی سەربازیدا کاتێک فڕۆکە بۆمبھاوێژە جەنگییەکانی [[میگ-٢٣]]ی عێراقی فڕینە ناوچەکە. ئەو وتی «وەک ئەو ھەورە [[قارچک]]ییە گەورەیە نەبوو کە لە ئەنجامی چەکی ئەتۆمی دروست دەبێت، بەڵکو چەندین ھەوری بچووکتر بوون: دووکەڵێکی چڕ.» گوڵستان تووشی شۆک بوو بەو دیمەنانەی لەکاتی گەیشتنی بە شارەکە بینیبوونی، سەرەڕای ئەوەی پێشتر لە بەرەکانی جەنگدا ھێرشی [[گاز]]ی بینیبوو:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.opendemocracy.net/conflict-journalismwar/article_1049.jsp |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161019035029/https://www.opendemocracy.net/conflict-journalismwar/article_1049.jsp |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پەڕگە:Victims of Halabja chemical attack photographed by Ahmad Nateghi.png|وێنۆک|لاشەی ژنێک و چەند منداڵێک]] {{وتە١|«ژیان بەستبووی (ڕەق بووبوو). ژیان وەستابوو، وەک ئەوەی سەیری فیلمێک بکەیت و لەپڕ لەسەر دیمەنێک بووەستێت. ئەوە جۆرێکی نوێ بوو لە مەرگ بۆ من. دەرەنجامەکانی دواتر خراپتر بوون؛ ھێشتا قوربانییان دەھێنایە دەرەوە. ھەندێک لە گوندنشینان ھاتنە لای ھەلیکۆپتەرەکەمان. ئەوان ١٥ یان ١٦ منداڵی جوانیان پێ بوو، لێمان دەپاڕانەوە کە بیانبەین بۆ نەخۆشخانە؛ بۆیە ھەموو ڕۆژنامەنووسەکان دانیشتن و ھەر یەکەمان منداڵێکمان پێدرا تا ھەڵی بگرین. کاتێک بەرزبووینەوە، شلەیەک لە دەمی کچە بچووکەکەی باوەشم ھاتە دەرەوە و لەناو باوەشمدا گیانی سپارد.»<ref>https://indexonline.org/</ref>}} [[حکوومەتی عێراق]] تا ٢٣ی ئازار بە ئاشکرا لێدوانی لەسەر بەکارھێنانی [[چەکی کیمیایی]] لە ھەڵەبجە نەدا، لێدوانە سەرەتایییەکانی بەرپرسانی عێراقیش لەسەر بابەتەکە دژبەیەک بوون. ھەرچەندە عێراق لە کۆتاییدا بەرپرسیارێتی ھێرشەکەی ڕەتکردەوە و ئێرانی تۆمەتبار کرد، بەڵام بێدەنگی سەرەتایی و ئەو ڕاستییەی کە ھەڵەبجە ھەرگیز بەشێکی سەرەکی نەبوو لە ھەڵمەتی پڕوپاگەندەی سەربازی عێراق دژی ئێران، پرسیار لەسەر ڕاستگۆیی ئەم گۆڕینی ئاراستەی تۆمەتە دروست دەکات.<ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. pp. 172–174. ISBN 978-0-521-87686-5.</ref><ref>https://www.nytimes.com/2003/01/17/opinion/IHT-halabja-america-didnt-seem-to-mind-poison-gas.html</ref><ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. pp. 239–240. ISBN 978-0-521-87686-5.</ref><ref>https://www.nytimes.com/2003/01/31/opinion/a-war-crime-or-an-act-of-war.html</ref> کاردانەوەی [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]] لەو کاتەدا کز و بێدەنگ بوو. حکوومەتی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و دەزگا ھەواڵگرییەکانی پێشنیازی ئەوەیان کرد کە مەبەست لێی بەئامانجگرتنی خەڵکی مەدەنی [[کورد]] نەبووە و ھەوڵیاندا بەرپرسیارێتی ھێرشەکە بخەنە ئەستۆی [[ئێران]]. [[ستیڤن سی پیلێتێر]]، شرۆڤەکاری دەزگای ھەواڵگری بەرگری ئەمریکا و [[دەزگای ھەواڵگری ناوەندی]] (CIA)، لەو کاتەدا بانگەشەی ئەوەی کرد کە ئێران بەرپرسە لە ھێرشە کیمیایییەکە، تۆمەتێک کە پیلێتێر لە ساڵی ٢٠٠٣ لە وتارێکدا لە ڕۆژنامەی [[نیویۆرک تایمز]] دووبارەی کردەوە؛ بەڵام، ئەم بانگەشانە دواتر بەدرۆخرانەوە و ڕەتکرانەوە. لە نووسراوێکی کورتی وەزارەتی دەرەوە و کۆمۆنوێڵسی بەریتانیا سەبارەت بەوەی حکوومەتی [[بەریتانیا]] دەبێت چۆن وەڵامی [[کۆمەڵکوژی]]یەکە بداتەوە و ئایا سزای ئابووری بسەپێنرێت یان نا، گەیشتە ئەم دەرەنجامە: «پێمان وایە باشترە گفتوگۆ لەگەڵ ئەوانی تر [عێراق] بپارێزین ئەگەر بمانەوێت کاریگەریمان لەسەر کردارەکانیان ھەبێت. ڕێوشوێنە سزایییەکانی وەک سزای تاکلایەنە کاریگەر نابن لە گۆڕینی ڕەفتاری عێراق سەبارەت بە چەکە کیمیایییەکان، و بەبێ ھیچ سوودێک زیان بە بەرژەوەندییەکانی بەریتانیا دەگەیەنن.» بەپێی وتەی تۆنی بێن، بابەتەکە لە پەرلەمان باسکراوە، بەڵام پێی وتراوە کە «[[سەددام]] ھاوپەیمانە». یووست ھیڵتەرمان دەڵێت عێراق «زانیارییە چەواشەکارییەکانی» ئەمریکای سەبارەت بە ھەڵەبجە وەک «چرایەکی سەوزی تر وەرگرت… بۆ کۆکردنەوە و کوشتنی بەرنامەبۆداڕێژراوی دەیان ھەزار کورد» لە ماوەی [[شاڵاوی ئەنفال]]دا، کە تا مانگی ئەیلوولی ١٩٨٨ بەردەوام بوو. لە شیکردنەوەکەی ھیڵتەرماندا، شاڵاوی ئەنفال «بە دڵنیایییەوە ئامانجی سیاسەتی ئەمریکا نەبوو؛ لەگەڵ ئەوەشدا، ڕاستەوخۆ دەرەنجامی شکست بوو لە ڕاگرتنی عێراقییەکان [دوای ھەڵەبجە].»<ref>https://web.archive.org/web/20030102224708/http://cns.miis.edu/pubs/programs/dc/briefs/030701.htm</ref><ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. p. 183. ISBN 978-0-521-87686-5. Today, few observers question the assertion that it was Iraq that gassed Halabja.</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/hardtalk/3193818.stm</ref> لە وەڵامی ھێرشە کیمیایییەکانی تری عێراق بۆ سەر خەڵکی مەدەنی کورد دوای ئاگربەستی ئابی ١٩٨٨ لەگەڵ ئێران، سیناتۆرەکانی ئەمریکا [[کلایبۆرن پێڵ]] و [[جێسی ھێڵمز]] داوای سزای ئابووری گشتگیریان دژی عێراق کرد، لەنێویاندا گەمارۆی [[نەوت]] و سنووردارکردنی توندی ھەناردەکردنی تەکنەلۆژیای دوو-بەکارھێنان (سەربازی و مەدەنی). ھەرچەندە یاساکە لە [[ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا]] (سینات) تێپەڕی، بەڵام لەناو ئەنجومەنی نوێنەراندا ڕووبەڕووی دژایەتییەکی بەھێز بووەوە و نەبوو بە یاسا. لە سەرزەنشتێکی دەگمەندا، [[جۆرج شوڵتز]]، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، ئیدانەی ھێرشە «بێ پاساو و قێزەونەکانی» عێراقی کرد، کە چارڵز ئی. ڕێدمان، یاریدەدەری شوڵتز، بە «قبووڵنەکراو بۆ جیھانی شارستانی» وەسفی کرد؛ بەڵام تەنانەت دوای ئەم لێدوانانەش، وەزارەتی دەرەوە ئامۆژگاری کرد کە سزای ئابووری نەسەپێنرێت.<ref>Sciolino, Elaine (1991). The Outlaw State: Saddam Hussein's Quest for Power and the Gulf Crisis. John Wiley & Sons. p. 171. ISBN 978-0-471-54299-5.</ref><ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. p. 175. ISBN 978-0-521-87686-5. As noted earlier, the moniker 'special' is used consistently throughout the Iraqi secret police documents to designate the regime's chemical weapons.</ref> بەڵگەنامەکانی حکوومەتی عێراق لە ١٦ی ئازاری ١٩٨٨ تا چەند ھەفتەیەک دواتر، ئاماژە بە «تەشەنەسەندنێکی توندی ھێزی سەربازی و دڕندەیی لە [ھەڵەبجە]»، «بۆردوومانکردنی فڕۆکەکانمان و تۆپخانەکانمان بۆ ناوچەی [[ھەڵەبجە]] و [[خورماڵ]]، [کە بووە ھۆی کوشتنی] نزیکەی ٢٠٠٠ ھێزی دووژمن لە [[فارسەکان]] و داردەستەکانی ئێران ([[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]])»، «ھێرشی ئەم دوایییە بۆ سەر [[ھەڵەبجە]] بە تەقەمەنی تایبەت»، دەکەن و لە یەکێک لە حاڵەتەکاندا بە ڕوونی ئاماژە بە «ھێرشی کیمیایی عێراق بۆ سەر ھەڵەبجە» دەکەن. یاداشتێکی عێراقی لە ٢٠ی ئازاری ١٩٨٨دا ژمارەی قوربانیانی 'لە ئەنجامی ھێرشی کیمیایی' بە ٩٠٠–١٠٠٠ 'کوژراو و ژمارەیەکی زۆر بریندار' لە نزیک ھەڵەبجە و نزیکەی ٢٥٠٠ کەس لەناو خودی شارەکەدا مەزندە کردووە. ئەم ژمارانە بریتی بوون لە 'پاسدارانی خومەینی، تێکدەران، و ئەوانی تر مەدەنی بوون'. فڕۆکەوانێکی عێراقی لە ساڵی ٢٠٠٣ ڕوونی کردەوە کە پاڵنەری ھێرشەکە، بەشێکی، بەھۆی ئەو تێڕوانینەی عێراقەوە بووە کە ھاوکاری کورد لەگەڵ سەربازە داگیرکەرەکانی ئێران بە «ناپاکی گەورە» دادەنرا.<ref>Murray, Williamson; Woods, Kevin M. (2014). "1987–1988: An end in sight?". The Iran–Iraq War, A Military and Strategic History. Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-06229-0. Footnote 81.</ref><ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. p. 178. ISBN 978-0-521-87686-5.</ref> === چوارچێوەی یاسایی جەنگی کیمیایی عێراق === عێراق واژووکەری [[پرۆتۆکۆڵی ١٩٢٥ی ژنێڤ]] بوو، کە «بەکارھێنانی گازی خنکێنەر، ژەھراوی یان گازەکانی تر، و ھەموو ماددە شلەکان یان ئامێرە ھاوشێوەکان لە جەنگدا» قەدەغە دەکات. لەگەڵ ئەوەشدا، شارەزایانی یاسایی ڕایان گەیاند کە ئەم بەکارھێنانە تەنھا لە نێوان ئەو دەوڵەتانەدا جێبەجێ دەکرێت کە واژوویان کردووە و نەک دژی ھاووڵاتییانی خۆیان، بە ئاماژەکردن بە ڕستەی پرۆتۆکۆڵەکە کە دەڵێت «لایەنە باڵاکانی پەیماننامەکە… ڕازی دەبن کە پابەند بن لە نێوان خۆیاندا بەپێی مەرجەکانی ئەم بەیاننامەیە.» بە واتایەکی تر، ھێرشە کیمیایییەکانی عێراق دژی ئێران تاوانی جەنگ بوون، بەڵام دژی دانیشتووانەکەی خۆی نا.<ref>https://brill.com/display/book/edcoll/9789047427957/Bej.9789004174498.i-576_016.xml</ref><ref>Wil D. Verwey (27 March 1977). Verwey Riot Control and Herbicides War. Springer Netherlands. p. 256. ISBN 9-7890-2860-3363.</ref><ref>Yearbook of International Humanitarian Law Volume 17, 2014. T.M.C. Asser Press. 22 December 2015. p. 30. ISBN 9-7894-6265-0916.</ref> ئەم شەرعییەتە یاسایییە (لەلایەن کۆمەڵگای نێونەتەوەیییەوە) بەھێزتر کرا کاتێک [[ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان]] لە بڕیارەکانی [[بڕیارنامەی ٦١٢ی ئەنجومەنی ئاسایش|٦١٢]] و [[بڕیارنامەی ٦٢٠ی ئەنجومەنی ئاسایش|٦٢٠دا]] ئیدانەی بەکارھێنانی چەکی کیمیایی عێراقی کرد دژی ئێران، لەکاتێکدا ھیچ ئاماژەیەکی بە ھەمان بەکارھێنان دژی ھاووڵاتییانی خۆی تێدا نەبوو. ئەنجومەنەکە لەو کاتەدا سەرقاڵی ھەوڵدان بوو بۆ ئەوەی عێراق و ئێران [[بڕیارنامەی ٥٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایش|بڕیاری ٥٩٨]] (کە داوای ئاگربەستی نێوان ھەردوو وڵاتی دەکرد) قبووڵ بکەن، و بەھۆی نیگەرانییەکان سەبارەت بە سەروەریی عێراق لەوەی کە بە 'کاروبارێکی ناوخۆیی' دادەنرا، دەستەوەستان بوو.<ref>Carrie Booth Walling (July 2013). All Necessary Measures: The United Nations and Humanitarian Intervention. University of Pennsylvania Press. pp. 33–34. ISBN 978-0-8122-0847-4.</ref><ref>The United Nations Security Council and War. Oxford University Press. 8 June 2008. p. 375. ISBN 9-7890-2860-3363.</ref> === دادگاییکردنی سەددام و عەلی کیمیایی === [[پەڕگە:Ali_Hassan_al-Majid.jpg|وێنۆک|[[عەلی کیمیایی|عەلی حەسەن مەجید]] (١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤)]][[پەڕگە:Saddam_Hussein_at_trial,_July_2004.JPEG|وێنۆک|[[سەددام حوسێن]] لەکاتی دادگاییکردنیدا قسە دەکات]] دادگای تایبەتی عێراق تۆمەتی ئەنجامدانی تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی لەسەر ڕووداوەکانی [[ھەڵەبجە]] ئاراستەی [[سەددام حوسێن]] نەکرد. لەگەڵ ئەوەشدا، داواکاری گشتی عێراق ٥٠٠ بەڵگەی باوەڕپێکراوی لەسەر ئەو تاوانانەی لە ماوەی دەسەڵاتدارییەتی [[سەددام حوسێن]]دا ئەنجامدراون، لەبەردەستدا بوو و تەنھا لەسەر یەک دۆسیە، کە [[کۆمەڵکوژی دوجەیل|کۆمەڵکوژییەکەی دوجەیل]] بوو لە ساڵی ١٩٨٢، سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێنرا. لەنێو ئەو بەڵگەنامە زۆرانەی کە لە کاتی دادگاییکردنی سەددام حوسێندا ئاشکرا کران، یەکێکیان یاداشتێکی ساڵی ١٩٨٧ بوو کە لەلایەن ھەواڵگری سەربازیی عێراقەوە دەرچووبوو و داوای مۆڵەتی لە نووسینگەی سەرۆککۆمار دەکرد بۆ بەکارھێنانی گازی خەردەل و گازە دەمارییەکانی سارین و تابوون دژی کوردەکان. لە بەڵگەنامەیەکی دیکەدا کە وەک وەڵامێک ھاتبوو، ئاماژە بەوە کرابوو کە سەددام فەرمانی بە ھەواڵگری سەربازی کردووە لێکۆڵینەوە لە ئەگەری ئەنجامدانی «ھێرشێکی کتوپڕ» بە بەکارھێنانی ئەم چەکانە دژی ھێزەکانی [[ئێران]] و کورد بکات. یاداشتێکی ناوخۆیی کە لەلایەن ھەواڵگری سەربازییەوە نووسرابوو، دووپاتی کردەوە کە ڕەزامەندی نووسینگەی سەرۆککۆماریان بۆ ئەنجامدانی ھێرشێک بە بەکارھێنانی «تەقەمەنی تایبەت» وەرگرتووە و جەختی کردەوە کە ھیچ ھێرشێک بەبێ ئاگادارکردنەوەی پێشوەختەی سەرۆک ئەنجام نادرێت. سەددام خۆی لە دادگا گوتی: «سەبارەت بە ئێران، ئەگەر ھەر بەرپرسێکی سەربازی یان مەدەنی ئیدیعای ئەوە بکات کە سەددام فەرمانی بەکارھێنانی تەقەمەنی ئاسایی یان تایبەتی، کە وەک وتراوە کیمیایییە، دەرکردووە، ئەوا من بە شانازییەوە بەرپرسیارێتییەکە لە ئەستۆ دەگرم، بەڵام من گفتوگۆ لەسەر ھەر کارێک دەکەم کە بەرامبەر بە گەلەکەمان و ھەر ھاووڵاتییەکی عێراقی ئەنجامدرابێت، جا [[عەرەب]] بێت یان [[کورد]]. من ھیچ سووکایەتییەک بە بنەماکانم یان بە خودی خۆم قبووڵ ناکەم.» ڕزگاربووە کوردەکان ھیچ گومانێکیان لەوە نەبوو کە سەددام حوسێن بەرپرس بووە لەم ھێرشە، و ھەستیان بە نائومێدی دەکرد چونکە تەنھا لەسەر تاوانەکانی کوشتن لە دوجەیل دادگایی کرا. سەددام حوسێن لە ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦ لەسێدارە درا. دادگایەکی عێراق لە کانوونی دووەمی ٢٠١٠ سزای لەسێدارەدانی بەسەر ئامۆزاکەی سەددام، [[عەلی حەسەن ئەلمەجید]] (کە لەو ماوەیەدا سەرکردایەتی ھێزە عێراقییەکانی دەکرد لە باشووری کوردستان و بە نازناوی [[عەلی کیمیایی]] ناسرابوو) سەپاند، دوای ئەوەی بە پلاندانان بۆ ھێرشەکە تاوانبار کرا. عەلی مەجید بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٠٧ سزای لەسێدارەدانی بۆ دەرچوو بەھۆی ڕۆڵی لە ھەڵمەتێکی سەربازی لە ساڵی ١٩٨٨ دژی کوردەکان کە بە ئەنفال ناسراوە، و لە ساڵی ٢٠٠٨ دوو جاری دیکەش سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێنرایەوە بەھۆی تاوانەکانی دژی شیعەکانی عێراق، بەتایبەتی بۆ ڕۆڵی لە سەرکوتکردنی ڕاپەڕینەکانی ساڵی ١٩٩١ لە باشووری عێراق و تێوەگلانی لە کوشتارەکانی ساڵی ١٩٩٩ لە گەڕەکی [[شاری سەدر]]ی [[بەغدا]] (کە ئەوکات پێی دەوترا شاری سەددام). عەلی مەجید لە دادگاییکردنەکانیدا ھیچ پەشیمانییەکی دەرنەبڕی و گوتی کە کارەکانی لە بەرژەوەندی ئاسایشی عێراقدا بووە، و لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ لە سێدارە درا. لەنێو چەندین بەڵگەنامەی تری حکوومەتی عێراق کە دەستیان بەسەردا گیراوە و بەرپرسیارێتی عێراق لە ھێرشەکە دەسەلمێنن، تۆمارێکی دەنگی ھەیە کە دەدرێتە پاڵ عەلی مەجید و تێیدا دەربارەی کوردەکان دەڵێت: «ھەموویان بە چەکی کیمیایی دەکوژم. کێ ناڕەزایەتی دەردەبڕێت؟ کۆمەڵگەی نێونەتەوەیی؟ نەفرەت لە کۆمەڵگەی نێونەتەوەیی و ئەوانەی گوێی لێدەگرن.»<ref>http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/12/29/hussein/index.html</ref><ref>https://www.theage.com.au/world/saddam-admits-iran-gas-attacks-20061219-gdp2yx.html</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4355718.stm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20111118203516/http://dissentmagazine.org/article/?article=487</ref> == دەرئەنجامە پزیشکی و بۆماوەیییەکان == دوای دە ساڵ لە ساڵی ١٩٩٨ لانیکەم ٧٠٠ کەس ھێشتا چارەسەریان بۆ کاریگەرییە توندەکانی ھێرشەکە وەردەگرن، ٥٠٠ کەسیان بە دۆخێکی ناجێگیر دادەنرێن تەنانەت ئەگەر ڕەنگە توندترین بار و دۆخەکان پێشتر گیانیان لەدەستدابێت. لە ڕاپرسییەکانی پزیشکی ناوخۆیی دا [[ھەڵەبجە]] ڕێژەی تێکچوونی تەندروستی و لەبارچوون (ژمارەی لەدایکبوونی زیندوو و ١٤ ھێندەی ئاسایی زیاتر)، شێرپەنجەی قۆڵۆن (١٠ ھێندەی ئاسایی زیاتر)، نەخۆشی دڵ (چوار ئەوەندە لە نێوان ساڵانی ١٩٩٠ تاکو ١٩٩٦) بە بەراورد لەگەڵ [[چەمچەماڵ]]. جگە لەوەش، «شێرپەنجەکانی تر، نەخۆشییەکانی ھەناسەدان، کێشەکانی پێست و چاو، تێکچوونی توانای منداڵبوون و زاوزێ بە شێوەیەکی بەرچاو زیاترە لە شاری [[ھەڵەبجە]] و ئەو ناوچانەی تریش کە تووشی کیمیاباران کراون، ھەندێک لەوانەی لە ھێرشەکە ڕزگاریان بووە یان لەو کاتەدا بە ڕواڵەت تەنھا بە سووکی بریندار بوون دواتر تووشی بوون کێشەی تەندروستی کە پزیشکەکان پێیان وایە ھۆکارەکەی ماددە کیمیایییەکانە، نیگەرانی ئەوە ھەیە کە ھێرشەکە کاریگەری بۆماوەیی بەردەوامی لەسەر دانیشتووانی کورد ھەبێت لەوێدا، بەو پێیەی ڕاپرسییە سەرەتایییەکان دەریان خستووە ڕێژەی کەموکوڕی لە لەدایکبوون زیادی کردووە.<ref>https://web.archive.org/web/20170423093543/http://www.publications.steveplatt.net/halabja.htm</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2138447.stm</ref> ھەندێک لە ڕاپۆرتەکان ئاماژەیان بەوە کردووە کە ڕزگاربووانی ئەم ھێرشە تووشی برینێکی ھەمیشەیی بوون لەوانەش سووتانە، و ھەندێکیان نیشانەکانی تێکچوونی دەمارەکانیان نیشانداوە ھەرچەندە ھێشتا ئەمە بە ڕادەیەکی پێویست پشتڕاست نەکراوەتەوە.<ref>Eric Croddy with Clarisa Perez-Armendariz & John Hart, Chemical and Biological Warfare: A Comprehensive Survey for the Concerned Citizen (Spring Science+Business Media, 2002), p. 164.</ref> === وێرانبوونی ھەڵەبجە و نۆژەنکردنەوەی بەشێکی === ڕزگاربووان بە ھاوکاری [[پێشمەرگە]] و ئێرانییەکان بە پەلە زۆربەی مردووەکانیان لە گۆڕی بە کۆمەڵی کاتیدا ناشت. دوای ئەوەی ھەڵەبجە لە دەست ھێزە یاخیبووەکانی کورد و [[ئێران]] وەرگیرایەوە، سەربازانی عێراق بە جلوبەرگی تایبەتی دژە ئەتۆمی و بایۆلۆجی و کیمیایی ھاتنە ھەڵەبجە بۆ لێکۆڵینەوە لە کاریگەری چەک و ھێرشەکانیان. شارەکە، کە ھێشتا لاشەی نەنێژراوی تێدا کەوتبوو، دواتر بە شێوەیەکی سیستماتیک لەلایەن ھێزەکانی عێراقەوە بە بەکارھێنانی [[بۆڵدۆزەر]] و تەقەمەنی تەخت کرا و خاپوور کرا. حکوومەتی [[ژاپۆن]] لە وەڵامی ئەمەدا پڕۆژەیەکی بە بڕی ٧٠ ملیۆن دۆلار دابینکرد بۆ دەستەبەرکردنی [[ئاوی خواردنەوە]]ی پاک. لەم نێوەندەدا، دەسەڵاتدارێکی باڵای عێراقی لە کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ خافێر پێرێز دی کوێیار، سکرتێری گشتی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]، بە فەرمی دانی بە بەکارھێنانی [[چەکی کیمیایی]] لەلایەن [[عێراق]]ەوە نا.<ref>https://web.archive.org/web/20130827001603/http://www.theguardian.com/world/2003/mar/17/worlddispatch.iraq</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2008/3/independentstate2076.htm |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230218142118/https://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2008/3/independentstate2076.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20210228223828/http://www.taghribnews.com/fa/news/409468/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AD%D8%B2%D8%A8-%D8%A8%D8%B9%D8%AB-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A8%DB%8C-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D9%84%D8%A8%DA%86%D9%87-%D9%86%D8%B3%D9%84-%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82</ref> === ئاژاوەی پەیکەری ھەڵەبجە ٢٠٠٦ === لە مانگی ئازاری ساڵی ٢٠٠٣ یادگارییەک بۆ قوربانیانی ھەڵەبجە لەو شارەدا دروست کرا کە ھێشتا تاڕادەیەکی زۆر وێران بووە. لە ١٦ی ئازاری ٢٠٠٦، چەند ھەزار دانیشتووی تووڕە، کە زۆرێکیان خوێندکاری ئامادەیی و زانکۆ بوون، ئاژاوەیان ئەنجامدا لە شوێنی ناڕەزایەیی کە بە پشتگوێخستنی گەڕەکەکان و بە بازرگانیکردن بە دۆخی نالەباری کورد دەیانبینی. خۆپیشاندەران پەیکەرەکەیان سووتاند و زۆربەی سیماکانی لەناوبرد؛ خۆپیشاندەرێکی خوێندکار لەلایەن پۆلیسەوە تەقەی لێکرا و دەیان کەسیش برینداربوون. دواتر پەریکەرەکە کە بە مۆنۆمێنتی ھەڵەبجە و مۆزەخانەی ئاشتی ناسراوە، دروستکرایەوە.<ref>https://web.archive.org/web/20121110114553/http://www.pbs.org/americarebuilds2/memorial/memorial_halabja.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20121021200505/http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/hundreds-protest-as-kurds-remember-halabja-gas-attack-470206.html</ref> == سەرچاوە نێونەتەوەیییەکان بۆ تەکنەلۆژیا و ماددە سەرەتایییە کیمیایییەکان == زانیاری و کەرەستەی پەرەپێدانی [[چەکی کیمیایی]] لەلایەن ڕژێمەکەی [[سەددام]]ەوە لە سەرچاوە بیانییەکانەوە دەستخرا. زۆربەی ماددە سەرەتایییەکان بۆ بەرھەمھێنانی چەکی کیمیایی لە [[سینگاپوور]] (٤٥١٥ تەن)، [[ھۆڵەندا]] (٤٢٦١ تەن)، [[میسر]] (٢٤٠٠ تەن)، [[ھیندستان]] (٢٣٤٣ تەن) و [[ئەڵمانیای ڕۆژاوا]] (١٠٢٧ تەن) ھاتبوون. کۆمپانیایەکی ھیندی، ئێکسۆمێت پلاستیکس، ٢٢٩٢ تەنی لە ماددە کیمیایییە سەرەتایییەکان بۆ [[عێراق]] نارد. کۆمپانیای کیم ئەلخەلیج کە بنکەکەی لە سینگاپوورەیە و سەر بە [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]]ە، زیاتر لە ٤٥٠٠ تەنی لە ماددە سەرەتایییەکانی [[ڤی ئێکس]]، [[سارین]] و [[گازی خەردەل]] و کەرەستەی بەرھەمھێنانی بۆ عێراق دابین کرد. دیتەر باکفیش، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای ئەڵمانیای ڕۆژاوا کارل کۆڵب جی ئێم بی ئێچ، لە ساڵی ١٩٨٩دا قسەی لێ وەرگیرا کە گوتبووی «بۆ خەڵکی [[ئەڵمانیا]] گازی ژەھراوی شتێکی زۆر سامناکە، بەڵام ئەمە کڕیارانی دەرەوە نیگەران ناکات».<ref>https://web.archive.org/web/20130806082700/http://www.gfbv.de/pressemit.php?id=1210&PHPSESSID=bf9ba5ba3fad8ca3b89b60627a8f9498</ref><ref>https://web.archive.org/web/20060504214128/http://www.iraqwatch.org/suppliers/nyt-041303.gif</ref> ڕاپۆرتی ژمارە ١٣٦ی گرووپی قەیرانی نێونەتەوەیی (ICG)ی ساڵی ٢٠٠٢ بە ناونیشانی «چەکدارکردنی سەددام: پەیوەندیی [[یووگۆسلاڤیا]]» گەیشتە ئەو ئەنجامەی کە «ڕەزامەندیی بێدەنگ»ی زۆرێک لە حکوومەتەکانی جیھان بووە ھۆی ئەوەی ڕژێمی عێراق بە [[چەکی کۆمەڵکوژ]] چەکدار بکرێت، سەرەڕای سزاکان، بەھۆی ململانێی بەردەوامی [[ئێران]]ەوە. لەنێو ئەو ھەناردە دوو-بەکارھێنانانەی کە لەلایەن کۆمپانیا ئەمریکییەکانی وەک ئەلکۆلاک ئینتەرناشناڵ و فیلیپسەوە بۆ عێراق دابین کرابوون، [[تایۆدیگلایکۆڵ]] بوونی ھەبوو، ماددەیەک کە دەتوانرێت بۆ دروستکردنی گازی خەردەلیش بەکاربھێنرێت، ئەمەش بەپێی بەشە دزەپێکراوەکانی ئاشکراکردنی «تەواو، کۆتایی و گشتگیر»ی عێراق سەبارەت بە سەرچاوەکانی بەرنامەی چەکەکانی. ھەناردەکردنی کەرەستەی دوو-بەکارھێنان لە کۆمپانیا ئەمریکییەکانەوە بۆ عێراق لە ڕێگەی سیاسەتێکی ئیدارەی ڕێگنەوە دەسەبەر کرا کە عێراقی لە [[پێڕست]]ی وەزارەتی دەرەوە بۆ وڵاتانی سپۆنسەری تیرۆر دەرھێنا. ئەلکۆلاک وەک تۆمەتبارێک لە دۆسیەی عەزیز دژی عێراق ناوی ھێنرا، بەڵام دۆسیەکە لە کۆتاییدا داخرا (دۆسیەی ژمارە 1:09-cv-00869-MJG). ھەردوو کۆمپانیاکە لەو کاتەوە ڕێکخستنەوەیان بۆ کراوە. فیلیپس، کە جاران لقێکی سەر بە فیلیپس پترۆلیۆم بوو، ئێستا بەشێکە لە کۆنۆکۆفیلیپس، کە کۆمپانیایەکی ئەمریکیی [[نەوت]] و [[سووتەمەنی]]ی فۆسیلییە. ئەلکۆلاک ئینتەرناشناڵ لەو کاتەوە ھەڵوەشاوەتەوە و بە ناوی ئەلکۆلاک ئینک. سەرلەنوێ دامەزراوەتەوە.<ref>https://web.archive.org/web/20140111220902/http://www.laweekly.com/general/features/made-in-the-usa/3025/</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4358741.stm</ref> لە ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥، دادگایەکی ھۆڵەندی سزای ١٥ ساڵ زیندانیی بەسەر فرانس ڤان ئەنراتدا سەپاند، بازرگانێک کە ماددەی کیمیایی لە بازاڕی جیھانیدا دەکڕی و دەیفرۆشتە ڕژێمەکەی [[سەددام]]. دادگاکە بڕیاری دا کە ھێرشی کیمیایی بۆ سەر ھەڵەبجە بە [[جینۆساید]] ھەژمار دەکرێت، بەڵام ڤان دەنرات تەنھا بە ھاوبەشیکردن لە تاوانەکانی جەنگدا تاوانبار کرا. لە ئازاری ٢٠٠٨دا، [[حکوومەتی عێراق]] پلانی ڕاگەیاند بۆ گرتنەبەری ڕێوشوێنی یاسایی دژی دابینکەرانی ئەو ماددە کیمیاییانەی لە ھێرشەکەدا بەکارھێنرابوون.<ref>http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L12870756.htm</ref> لە ساڵی ٢٠١٣دا، ٢٠ [[کوردانی عێراق]] کە قوربانیی ھێرشەکە بوون، داوای لێکۆڵینەوەیەکی دادوەرییان لە دوو کۆمپانیای فەڕەنسیی نەناسراو کرد، بەو گوتەیەی کە ئەوان لەنێو ٢٠ کۆمپانیا یان زیاتردا بوون کە یارمەتیی [[سەددام حوسێن]]یان داوە بۆ دروستکردنی جبەخانەی [[چەکی کیمیایی]]. کوردەکان داوایان کرد دادوەری لێکۆڵینەوە دۆسیەیەک بکاتەوە.<ref>https://www.rfi.fr/en/france/20130611-iraqi-kurds-sue-french-companies-halabja-chemical-attack</ref> == لە نەریتی باودا == * ساڵی ٢٠٠٨ کایھان کەلھوڕ و ڕایدەر برووکلن ئەلبوومی (شارە بێدەنگەکە)یان بۆ یادی کۆمەڵکوژیی ھەڵەبجە بڵاوکردەوە. بەرگی ئەلبوومەکە نووسرابوو: ئەم ئەلبوومە ڕێزلێنانێکە بۆ گوندی کوردنشینی ھەڵەبجە لە [[ھەرێمی کوردستان|کوردستانی عێراق]]. لەسەر بنەمای پێوەرێکی دەستکاریکراوی ئەی-مینۆر دامەزراوە بۆ تەوەری کوردی و یادکردنەوەی گەلی کورد بەکاردەھێنێت.<ref>https://www.amazon.com/Silent-City-Kayhan-Kalhor/dp/B0018OKH1Y</ref> * لە ساڵی ٢٠١١، کایھان کالھێر، یۆیۆ ما، و سیلک ڕۆد ئەلبوومی شاری بێدەنگیان لە شانۆی ساندەرز لە زانکۆی ھارڤارد پێشکەش کرد، ھەروەھا ڤیدیۆی بەشی کۆتایی کۆنسێرتەکەیان لە یووتیووب بڵاوکردەوە.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=s804M9uGiAM</ref> * تیپی ڕۆکی کەنەدی سکینی پاپی لە گۆرانی «VX Gas Attack» لە ئەلبوومی «VIVIsectVI» ساڵی ١٩٨٨دا لێدوانێکیان لەسەر کیمیابارانی ھەڵەبجە کرد. * لە ساڵی ٢٠٠٢ فیلمێک بەناوی جیان لەسەر ھێرشی ھەڵەبجە بڵاوکرایەوە. لە نووسین و دەرھێنانی جانۆ ڕۆزیبیانی. * شاری لاھای پایتەختی [[ڕامیاری]] [[ھۆڵەندا]] بڕیاریدا یادێک بۆ قوربانیانی کۆمەڵکوژی [[ھەڵەبجە]] دروست بکرێت، کە لە کۆتایی مانگی نیسانی ٢٠١٤ کرایەوە.<ref>http://almasalah.com/ar/news/26675/نصب-تذكاري-لضحايا-حلبجه-في-لاهاي {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140329163516/http://www.almasalah.com/ar/news/26675/%D9%86%D8%B5%D8%A8-%D8%AA%D8%B0%D9%83%D8%A7%D8%B1%D9%8A-%D9%84%D8%B6%D8%AD%D8%A7%D9%8A%D8%A7-%D8%AD%D9%84%D8%A8%D8%AC%D9%87-%D9%81%D9%8A-%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%8A |date=٢٩ی ئازاری ٢٠١٤}}</ref> == لە فیلمدا == * [[تەختە سیا (فیلم)|تەختەڕەش]] (٢٠٠٠) * [[کیسەڵەکانیش دەفڕن]] (٢٠٠٥) * [[ھێلانە سووتاوەکان]] (٢٠١٣) * [[چیرۆکی ئەوینداری]] (٢٠١٦) == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|کوردستان|مافەکانی مرۆڤ|پارێزگای ھەڵەبجە|شەڕ|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Halabja chemical attack}} [[پۆل:عێراق لە ١٩٨٨]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:کۆمەڵکوژی لە ١٩٨٨]] [[پۆل:کۆمەڵکوژی]] [[پۆل:شەڕەکانی کوردستان]] [[پۆل:سەددام حوسێن]] [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردان]] [[پۆل:ھەڵەبجە]] [[پۆل:پارێزگای ھەڵەبجە]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردان لە عێراق]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیەکان لە عێراق]] [[پۆل:شەڕی ئێران و عێراق]] [[پۆل:جینۆساید]] [[پۆل:دژەکوردبوون]] 2gb3li34nrbfuvom1x5u6n7firaq2hv 1579246 1579245 2026-04-29T17:19:05Z Serchia 5238 پەرەپێدان و درێژکردنەوەی وتار 1579246 wikitext text/x-wiki {{Coord|35|11|N|45|59|E|name=Halabja Poison Gas Attack|type:city|display=title}}{{Short description|1988 massacre against Kurds in Iraq}} {{Use dmy dates|date=March 2020}} {{Infobox military conflict | conflict = کیمیابارانی ھەڵەبجە | partof = [[ھەڵمەتی ئەنفال]] و ئۆپەراسیۆنی زەفەر ٧ (لە کاتی شەڕی ئێران و عێراقدا) | image = Family_Graves_for_Victims_of_1988_Chemical_Attack_-_Halabja_-_Kurdistan_-_Iraq.jpg|440x220px | caption = گۆڕی هەندێک لە قوربانیانی کیمیابارانی ھەڵەبجە | date = ١٦ی ئازاری ١٩٨٨ | place = [[ھەڵەبجە]]، [[ھەرێمی کوردستان]] | coordinates = {{Coord|35|11|N|45|59|E|display=inline,title|type:event_region:IQ}} | casus = Kurdish uprising against Iraqi government with Iranian support | territory = | result = عێراق براوە بوو * کوردانی شارۆچکەکە بەشێوەیەکی کاتی ھەڵەبجە جێدەھێڵن. * شارۆچکەکە لەلایەن ھێزە عێراقییەکانەوە وێران کرا. | combatant1 = [[حیزبی بەعس]]|١٩٦٣ | combatant2 = {{flagicon image|Flag of PUK.png}} [[یەکێتی نیشتیمانی کوردستان|یەکێتیی]] {{flagicon image|Flag of KDP.png}} [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی]] | commander1 = [[حیزبی بەعس|عێراقی بەعسی]] بە سەرۆکایەتی [[سەددام حوسێن]] | commander2 = {{flagicon image|Flag of PUK.png}} [[جەلال تاڵەبانی]] {{flagicon image |Flag of KDP.png}} [[مەسعوود بارزانی]] | strength1 = | strength2 = | casualties3 = ٣٬٢٠٠–٥٬٠٠٠ مردووان{{ھن}}٧٬٠٠٠–١٠٬٠٠٠ برینداران | notes = }} '''کیمیابارانی ھەڵەبجە''' یان '''کۆمەڵکوژیی ھەڵەبجە''' ھێرشێکی کیمیایی و کۆمەڵکوژییەک بوو کە لە ١٦ی ئازاری ١٩٨٨، لە ڕۆژەکانی کۆتاییی [[شەڕی ئێران و عێراق|جەنگی ئێران و عێراقدا]] ڕوویدا. لەم ھێرشەدا، فڕۆکە جەنگییەکانی [[ڕژێمی بەعس]]ی عێراق بە فەرمانی سەرکردایەتیی ئەوکاتی عێراق، شاری [[ھەڵەبجە]]یان بە [[گازی کیمیایی]] بۆردومان کرد. لە ئەنجامدا، زیاتر لە ٥٬٠٠٠ ھاووڵاتیی کوردی بێتاوانی شارەکە شەھید بوون، و لە نێوان ٧٬٠٠٠ بۆ ١٠٬٠٠٠ کەسی دیکەش بریندار بوون، ئەمە جگە لە ئاوارەبوونی دەیان ھەزار کەس و بێسەروشوێنبوونی چەندین منداڵ. کیمیابارانکردنی ھەڵەبجە تاوەکوو ئەمڕۆ بە گەورەترین ھێرشی کیمیایی و تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی دادەنرێت لە مێژوودا کە بە چەکی کۆمەڵکوژ دژی خەڵکی سڤیل ئەنجام درابێت. تەنانەت دوای تێپەڕبوونی چەندین دەیە بەسەر کارەساتەکەدا، ھێشتا ئاسەواری کیمیاباران بەسەر برینداران و ژینگەی ھەڵەبجەوە ماوەتەوە. لە دوای کارەساتەکە، دەوڵەتە زلھێزەکانی وەک [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانیا]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] ھەڵوێستیان ناڕوون بوو و ھەندێک جار ھەوڵیان دەدا [[ئێران]] بە کیمیابارانکردنی ھەڵەبجە تۆمەتبار بکەن، بە مەبەستی پاراستنی پەیوەندییەکانیان لەگەڵ عێراق. بۆ نموونە، پەرلەمانتاری بەریتانی [[تۆنی بێن]] لە ٢٠٠٣ وتی: «ئێمە چەکەکانمان دابین کرد بۆ [[سەددام]]، ئێمە پڕچەکمان کرد، من لە پەرلەمان بووم کە [[ھەڵەبجە]] ڕوویدا، باسمان کرد بەڵام پێیان وتین کە ناتوانین ھیچ بکەین چونکە ھاوپەیمانە».<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/hardtalk/3193818.stm ماڵپەڕی بی بی سی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031227081118/http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/hardtalk/3193818.stm |date=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣}}. ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣، دوا سەردان ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩.</ref> == پاشخان == بەھۆی ھەڵکەوتەی جوگرافیی شارەکە و ھاوسنووریی لەگەڵ ئێران، ھەڵەبجە ناوچەیەکی ستراتیژی بوو. لە سەرەتای مانگی ئازاری ساڵی ١٩٨٨ و لە چوارچێوەی قۆناغەکانی کۆتاییی جەنگی ھەشت ساڵەی ئێران و عێراق، ھێزەکانی [[پێشمەرگە]] بە یارمەتیی ھێزەکانی سوپای پاسدارانی ئێران ھێرشێکیان بە ناوی (وەلفەجری ١٠ یان [[ئۆپراسیۆنی زەفەر ٧]]) ئەنجام دا و توانییان شارەکە لەدەست ڕێژیمی عێراق دەربھێنن. ڕێژیمی بەعس لە کاردانەوەی ئەم شکستەدا، بڕیاری دا ھێرشێکی بێبەزەییانە بکاتە سەر شارەکە. ھەرچەندە ئەم ھێرشە بۆ سەر ھەڵەبجە وەک تۆڵەسەندنەوەیەکی خێرا دیار بوو، بەڵام بۆردومانەکە بە کردەیی بەشێک بوو لەو ھەڵمەتە سیستماتیکەی کە ڕێژیمی بەعس لەژێر سەرپەرشتیی [[عەلی کیمیایی|عەلی حەسەن مەجید]] لەسەر ناوچە کوردییەکان دەستی پێکردبوو، کە بە [[شاڵاوی ئەنفال]] ناسراوە و ئامانج لێی پاکتاوی ڕەگەزیی کورد بوو. == بۆردومانەکە و تاکتیکی ھێرشەکە == لە دەوروبەری کاتژمێر ١١:٠٠ی پێشنیوەڕۆی ڕۆژی ١٦ی ئازاری ١٩٨٨ تا بەرەبەیانی ڕۆژی دواتر، ھێزە ئاسمانییەکانی عێراق بە فڕۆکەی جەنگیی جۆری (میگ-٢٣) و (میراج ئێف-١) بە چڕی ئاسمانی ھەڵەبجەیان تەی کرد. لەم ماوەیەدا فڕۆکەکان لە نێوان ١٥ بۆ ٢٠ جار ھێرشیان کردە سەر شارەکە و بە سەدان بۆمبی کیمیاییان بەسەردا خستە خوارەوە. تاکتیکی ھێرشەکە بە شێوەیەکی زۆر دڕندانە و بەرنامەبۆداڕێژراو بوو؛ لە سەرەتادا فڕۆکەکانی عێراق بۆمبی ئاسایی (ناپاڵم و تەقەمەنیی بەھێز)یان بەکارھێنا بۆ ئەوەی دەرگا و پەنجەرەی ماڵەکان بشکێنن. پاشان، لە ھێرشەکانی دواتردا گازی کوشندەیان فڕێدایە خوارەوە. ئەو گازانەی بەکارھێنران تێکەڵەیەک بوون لە گازی [[خەردەل]] (کە دەبووە ھۆی سووتان و دروستبوونی بڵقی گەورە لەسەر پێست)، سیانید، و گازە دەمارییەکانی وەک [[سارین]]، تابون، و ڤی ئێکس (VX). یەکێک لە تایبەتمەندییە دیارەکانی ئەم ھێرشە ئەوە بوو کە ئەو گازانە بۆنێکی شیرینی وەک بۆنی سێویان لە شارەکەدا بڵاوکردەوە. ئەم بۆنە شیرینە بۆ دانیشتووانی شارەکە نامۆ بوو، بۆیە خەڵکەکە نەیاندەزانی مەترسییەکە چییە و بەشێکی زۆریان چوونە ژێرزەمینەکانەوە بۆ خۆپاراستن، بەڵام لەبەر ئەوەی زۆربەی گازەکان (بەتایبەت گازە دەمارییەکان) قورستر بوون لە ھەوا، بە خێرایی چوونە ناو ژێرزەمینەکان و بوونە ھۆی خنکاندنی ھەموو شتێکی زیندوو لە شارەکەدا، لە مرۆڤ، باڵندە، ئاژەڵ، و درەختەکان. == دەرەنجامەکان == === ئاشکرابوون و کاردانەوەکان === یەکەمین وێنەکانی دوای ھێرشەکە لەلایەن ڕۆژنامەنووسانی [[ئێران]]ییەوە گیران کە دواتر وێنەکانیان لە ڕۆژنامەکانی ئێراندا بڵاوکردەوە. ھەروەھا دیمەنە تۆمارکراوەکان لەلایەن تیمێکی کامێرای ئای تی ئێن (ITN)ی بەریتانییەوە، کە ئێرانییەکان بە [[ھەلیکۆپتەر]] گواستبوویاننەوە، لەڕێگەی بەرنامە ھەواڵییەکانەوە لە سەرتاسەری جیھاندا پەخشکران. بەشێک لەو وێنە سەرەتاییانە لەلایەن فۆتۆگرافەری ئێرانی ([[کاوە گوڵستان]])ەوە گیرابوون، کە دیمەنەکەی بۆ (گای دینمۆر) لە ڕۆژنامەی [[فاینانشیاڵ تایمز]] وەسف کردبوو. ئەو نزیکەی ٨ کیلۆمەتر (٥ میل) لە دەرەوەی [[ھەڵەبجە]] بوو لەناو ھەلیکۆپتەرێکی سەربازیدا کاتێک فڕۆکە بۆمبھاوێژە جەنگییەکانی [[میگ-٢٣]]ی عێراقی فڕینە ناوچەکە. ئەو وتی «وەک ئەو ھەورە [[قارچک]]ییە گەورەیە نەبوو کە لە ئەنجامی چەکی ئەتۆمی دروست دەبێت، بەڵکو چەندین ھەوری بچووکتر بوون: دووکەڵێکی چڕ.» گوڵستان تووشی شۆک بوو بەو دیمەنانەی لەکاتی گەیشتنی بە شارەکە بینیبوونی، سەرەڕای ئەوەی پێشتر لە بەرەکانی جەنگدا ھێرشی [[گاز]]ی بینیبوو:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.opendemocracy.net/conflict-journalismwar/article_1049.jsp |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161019035029/https://www.opendemocracy.net/conflict-journalismwar/article_1049.jsp |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پەڕگە:Victims of Halabja chemical attack photographed by Ahmad Nateghi.png|وێنۆک|لاشەی ژنێک و چەند منداڵێک]] {{وتە١|«ژیان بەستبووی (ڕەق بووبوو). ژیان وەستابوو، وەک ئەوەی سەیری فیلمێک بکەیت و لەپڕ لەسەر دیمەنێک بووەستێت. ئەوە جۆرێکی نوێ بوو لە مەرگ بۆ من. دەرەنجامەکانی دواتر خراپتر بوون؛ ھێشتا قوربانییان دەھێنایە دەرەوە. ھەندێک لە گوندنشینان ھاتنە لای ھەلیکۆپتەرەکەمان. ئەوان ١٥ یان ١٦ منداڵی جوانیان پێ بوو، لێمان دەپاڕانەوە کە بیانبەین بۆ نەخۆشخانە؛ بۆیە ھەموو ڕۆژنامەنووسەکان دانیشتن و ھەر یەکەمان منداڵێکمان پێدرا تا ھەڵی بگرین. کاتێک بەرزبووینەوە، شلەیەک لە دەمی کچە بچووکەکەی باوەشم ھاتە دەرەوە و لەناو باوەشمدا گیانی سپارد.»<ref>https://indexonline.org/</ref>}} [[حکوومەتی عێراق]] تا ٢٣ی ئازار بە ئاشکرا لێدوانی لەسەر بەکارھێنانی [[چەکی کیمیایی]] لە ھەڵەبجە نەدا، لێدوانە سەرەتایییەکانی بەرپرسانی عێراقیش لەسەر بابەتەکە دژبەیەک بوون. ھەرچەندە عێراق لە کۆتاییدا بەرپرسیارێتی ھێرشەکەی ڕەتکردەوە و ئێرانی تۆمەتبار کرد، بەڵام بێدەنگی سەرەتایی و ئەو ڕاستییەی کە ھەڵەبجە ھەرگیز بەشێکی سەرەکی نەبوو لە ھەڵمەتی پڕوپاگەندەی سەربازی عێراق دژی ئێران، پرسیار لەسەر ڕاستگۆیی ئەم گۆڕینی ئاراستەی تۆمەتە دروست دەکات.<ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. pp. 172–174. ISBN 978-0-521-87686-5.</ref><ref>https://www.nytimes.com/2003/01/17/opinion/IHT-halabja-america-didnt-seem-to-mind-poison-gas.html</ref><ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. pp. 239–240. ISBN 978-0-521-87686-5.</ref><ref>https://www.nytimes.com/2003/01/31/opinion/a-war-crime-or-an-act-of-war.html</ref> کاردانەوەی [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]] لەو کاتەدا کز و بێدەنگ بوو. حکوومەتی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و دەزگا ھەواڵگرییەکانی پێشنیازی ئەوەیان کرد کە مەبەست لێی بەئامانجگرتنی خەڵکی مەدەنی [[کورد]] نەبووە و ھەوڵیاندا بەرپرسیارێتی ھێرشەکە بخەنە ئەستۆی [[ئێران]]. [[ستیڤن سی پیلێتێر]]، شرۆڤەکاری دەزگای ھەواڵگری بەرگری ئەمریکا و [[دەزگای ھەواڵگری ناوەندی]] (CIA)، لەو کاتەدا بانگەشەی ئەوەی کرد کە ئێران بەرپرسە لە ھێرشە کیمیایییەکە، تۆمەتێک کە پیلێتێر لە ساڵی ٢٠٠٣ لە وتارێکدا لە ڕۆژنامەی [[نیویۆرک تایمز]] دووبارەی کردەوە؛ بەڵام، ئەم بانگەشانە دواتر بەدرۆخرانەوە و ڕەتکرانەوە. لە نووسراوێکی کورتی وەزارەتی دەرەوە و کۆمۆنوێڵسی بەریتانیا سەبارەت بەوەی حکوومەتی [[بەریتانیا]] دەبێت چۆن وەڵامی [[کۆمەڵکوژی]]یەکە بداتەوە و ئایا سزای ئابووری بسەپێنرێت یان نا، گەیشتە ئەم دەرەنجامە: «پێمان وایە باشترە گفتوگۆ لەگەڵ ئەوانی تر [عێراق] بپارێزین ئەگەر بمانەوێت کاریگەریمان لەسەر کردارەکانیان ھەبێت. ڕێوشوێنە سزایییەکانی وەک سزای تاکلایەنە کاریگەر نابن لە گۆڕینی ڕەفتاری عێراق سەبارەت بە چەکە کیمیایییەکان، و بەبێ ھیچ سوودێک زیان بە بەرژەوەندییەکانی بەریتانیا دەگەیەنن.» بەپێی وتەی تۆنی بێن، بابەتەکە لە پەرلەمان باسکراوە، بەڵام پێی وتراوە کە «[[سەددام]] ھاوپەیمانە». یووست ھیڵتەرمان دەڵێت عێراق «زانیارییە چەواشەکارییەکانی» ئەمریکای سەبارەت بە ھەڵەبجە وەک «چرایەکی سەوزی تر وەرگرت… بۆ کۆکردنەوە و کوشتنی بەرنامەبۆداڕێژراوی دەیان ھەزار کورد» لە ماوەی [[شاڵاوی ئەنفال]]دا، کە تا مانگی ئەیلوولی ١٩٨٨ بەردەوام بوو. لە شیکردنەوەکەی ھیڵتەرماندا، شاڵاوی ئەنفال «بە دڵنیایییەوە ئامانجی سیاسەتی ئەمریکا نەبوو؛ لەگەڵ ئەوەشدا، ڕاستەوخۆ دەرەنجامی شکست بوو لە ڕاگرتنی عێراقییەکان [دوای ھەڵەبجە].»<ref>https://web.archive.org/web/20030102224708/http://cns.miis.edu/pubs/programs/dc/briefs/030701.htm</ref><ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. p. 183. ISBN 978-0-521-87686-5. Today, few observers question the assertion that it was Iraq that gassed Halabja.</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/hardtalk/3193818.stm</ref> لە وەڵامی ھێرشە کیمیایییەکانی تری عێراق بۆ سەر خەڵکی مەدەنی کورد دوای ئاگربەستی ئابی ١٩٨٨ لەگەڵ ئێران، سیناتۆرەکانی ئەمریکا [[کلایبۆرن پێڵ]] و [[جێسی ھێڵمز]] داوای سزای ئابووری گشتگیریان دژی عێراق کرد، لەنێویاندا گەمارۆی [[نەوت]] و سنووردارکردنی توندی ھەناردەکردنی تەکنەلۆژیای دوو-بەکارھێنان (سەربازی و مەدەنی). ھەرچەندە یاساکە لە [[ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا]] (سینات) تێپەڕی، بەڵام لەناو ئەنجومەنی نوێنەراندا ڕووبەڕووی دژایەتییەکی بەھێز بووەوە و نەبوو بە یاسا. لە سەرزەنشتێکی دەگمەندا، [[جۆرج شوڵتز]]، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، ئیدانەی ھێرشە «بێ پاساو و قێزەونەکانی» عێراقی کرد، کە چارڵز ئی. ڕێدمان، یاریدەدەری شوڵتز، بە «قبووڵنەکراو بۆ جیھانی شارستانی» وەسفی کرد؛ بەڵام تەنانەت دوای ئەم لێدوانانەش، وەزارەتی دەرەوە ئامۆژگاری کرد کە سزای ئابووری نەسەپێنرێت.<ref>Sciolino, Elaine (1991). The Outlaw State: Saddam Hussein's Quest for Power and the Gulf Crisis. John Wiley & Sons. p. 171. ISBN 978-0-471-54299-5.</ref><ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. p. 175. ISBN 978-0-521-87686-5. As noted earlier, the moniker 'special' is used consistently throughout the Iraqi secret police documents to designate the regime's chemical weapons.</ref> بەڵگەنامەکانی حکوومەتی عێراق لە ١٦ی ئازاری ١٩٨٨ تا چەند ھەفتەیەک دواتر، ئاماژە بە «تەشەنەسەندنێکی توندی ھێزی سەربازی و دڕندەیی لە [ھەڵەبجە]»، «بۆردوومانکردنی فڕۆکەکانمان و تۆپخانەکانمان بۆ ناوچەی [[ھەڵەبجە]] و [[خورماڵ]]، [کە بووە ھۆی کوشتنی] نزیکەی ٢٠٠٠ ھێزی دووژمن لە [[فارسەکان]] و داردەستەکانی ئێران ([[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]])»، «ھێرشی ئەم دوایییە بۆ سەر [[ھەڵەبجە]] بە تەقەمەنی تایبەت»، دەکەن و لە یەکێک لە حاڵەتەکاندا بە ڕوونی ئاماژە بە «ھێرشی کیمیایی عێراق بۆ سەر ھەڵەبجە» دەکەن. یاداشتێکی عێراقی لە ٢٠ی ئازاری ١٩٨٨دا ژمارەی قوربانیانی 'لە ئەنجامی ھێرشی کیمیایی' بە ٩٠٠–١٠٠٠ 'کوژراو و ژمارەیەکی زۆر بریندار' لە نزیک ھەڵەبجە و نزیکەی ٢٥٠٠ کەس لەناو خودی شارەکەدا مەزندە کردووە. ئەم ژمارانە بریتی بوون لە 'پاسدارانی خومەینی، تێکدەران، و ئەوانی تر مەدەنی بوون'. فڕۆکەوانێکی عێراقی لە ساڵی ٢٠٠٣ ڕوونی کردەوە کە پاڵنەری ھێرشەکە، بەشێکی، بەھۆی ئەو تێڕوانینەی عێراقەوە بووە کە ھاوکاری کورد لەگەڵ سەربازە داگیرکەرەکانی ئێران بە «ناپاکی گەورە» دادەنرا.<ref>Murray, Williamson; Woods, Kevin M. (2014). "1987–1988: An end in sight?". The Iran–Iraq War, A Military and Strategic History. Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-06229-0. Footnote 81.</ref><ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. p. 178. ISBN 978-0-521-87686-5.</ref> === چوارچێوەی یاسایی جەنگی کیمیایی عێراق === عێراق واژووکەری [[پرۆتۆکۆڵی ١٩٢٥ی ژنێڤ]] بوو، کە «بەکارھێنانی گازی خنکێنەر، ژەھراوی یان گازەکانی تر، و ھەموو ماددە شلەکان یان ئامێرە ھاوشێوەکان لە جەنگدا» قەدەغە دەکات. لەگەڵ ئەوەشدا، شارەزایانی یاسایی ڕایان گەیاند کە ئەم بەکارھێنانە تەنھا لە نێوان ئەو دەوڵەتانەدا جێبەجێ دەکرێت کە واژوویان کردووە و نەک دژی ھاووڵاتییانی خۆیان، بە ئاماژەکردن بە ڕستەی پرۆتۆکۆڵەکە کە دەڵێت «لایەنە باڵاکانی پەیماننامەکە… ڕازی دەبن کە پابەند بن لە نێوان خۆیاندا بەپێی مەرجەکانی ئەم بەیاننامەیە.» بە واتایەکی تر، ھێرشە کیمیایییەکانی عێراق دژی ئێران تاوانی جەنگ بوون، بەڵام دژی دانیشتووانەکەی خۆی نا.<ref>https://brill.com/display/book/edcoll/9789047427957/Bej.9789004174498.i-576_016.xml</ref><ref>Wil D. Verwey (27 March 1977). Verwey Riot Control and Herbicides War. Springer Netherlands. p. 256. ISBN 9-7890-2860-3363.</ref><ref>Yearbook of International Humanitarian Law Volume 17, 2014. T.M.C. Asser Press. 22 December 2015. p. 30. ISBN 9-7894-6265-0916.</ref> ئەم شەرعییەتە یاسایییە (لەلایەن کۆمەڵگای نێونەتەوەیییەوە) بەھێزتر کرا کاتێک [[ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان]] لە بڕیارەکانی [[بڕیارنامەی ٦١٢ی ئەنجومەنی ئاسایش|٦١٢]] و [[بڕیارنامەی ٦٢٠ی ئەنجومەنی ئاسایش|٦٢٠دا]] ئیدانەی بەکارھێنانی چەکی کیمیایی عێراقی کرد دژی ئێران، لەکاتێکدا ھیچ ئاماژەیەکی بە ھەمان بەکارھێنان دژی ھاووڵاتییانی خۆی تێدا نەبوو. ئەنجومەنەکە لەو کاتەدا سەرقاڵی ھەوڵدان بوو بۆ ئەوەی عێراق و ئێران [[بڕیارنامەی ٥٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایش|بڕیاری ٥٩٨]] (کە داوای ئاگربەستی نێوان ھەردوو وڵاتی دەکرد) قبووڵ بکەن، و بەھۆی نیگەرانییەکان سەبارەت بە سەروەریی عێراق لەوەی کە بە 'کاروبارێکی ناوخۆیی' دادەنرا، دەستەوەستان بوو.<ref>Carrie Booth Walling (July 2013). All Necessary Measures: The United Nations and Humanitarian Intervention. University of Pennsylvania Press. pp. 33–34. ISBN 978-0-8122-0847-4.</ref><ref>The United Nations Security Council and War. Oxford University Press. 8 June 2008. p. 375. ISBN 9-7890-2860-3363.</ref> === دادگاییکردنی سەددام و عەلی کیمیایی === [[پەڕگە:Ali_Hassan_al-Majid.jpg|وێنۆک|[[عەلی کیمیایی|عەلی حەسەن مەجید]] (١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤)]][[پەڕگە:Saddam_Hussein_at_trial,_July_2004.JPEG|وێنۆک|[[سەددام حوسێن]] لەکاتی دادگاییکردنیدا قسە دەکات]] دادگای تایبەتی عێراق تۆمەتی ئەنجامدانی تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی لەسەر ڕووداوەکانی [[ھەڵەبجە]] ئاراستەی [[سەددام حوسێن]] نەکرد. لەگەڵ ئەوەشدا، داواکاری گشتی عێراق ٥٠٠ بەڵگەی باوەڕپێکراوی لەسەر ئەو تاوانانەی لە ماوەی دەسەڵاتدارییەتی [[سەددام حوسێن]]دا ئەنجامدراون، لەبەردەستدا بوو و تەنھا لەسەر یەک دۆسیە، کە [[کۆمەڵکوژی دوجەیل|کۆمەڵکوژییەکەی دوجەیل]] بوو لە ساڵی ١٩٨٢، سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێنرا. لەنێو ئەو بەڵگەنامە زۆرانەی کە لە کاتی دادگاییکردنی سەددام حوسێندا ئاشکرا کران، یەکێکیان یاداشتێکی ساڵی ١٩٨٧ بوو کە لەلایەن ھەواڵگری سەربازیی عێراقەوە دەرچووبوو و داوای مۆڵەتی لە نووسینگەی سەرۆککۆمار دەکرد بۆ بەکارھێنانی گازی خەردەل و گازە دەمارییەکانی سارین و تابوون دژی کوردەکان. لە بەڵگەنامەیەکی دیکەدا کە وەک وەڵامێک ھاتبوو، ئاماژە بەوە کرابوو کە سەددام فەرمانی بە ھەواڵگری سەربازی کردووە لێکۆڵینەوە لە ئەگەری ئەنجامدانی «ھێرشێکی کتوپڕ» بە بەکارھێنانی ئەم چەکانە دژی ھێزەکانی [[ئێران]] و کورد بکات. یاداشتێکی ناوخۆیی کە لەلایەن ھەواڵگری سەربازییەوە نووسرابوو، دووپاتی کردەوە کە ڕەزامەندی نووسینگەی سەرۆککۆماریان بۆ ئەنجامدانی ھێرشێک بە بەکارھێنانی «تەقەمەنی تایبەت» وەرگرتووە و جەختی کردەوە کە ھیچ ھێرشێک بەبێ ئاگادارکردنەوەی پێشوەختەی سەرۆک ئەنجام نادرێت. سەددام خۆی لە دادگا گوتی: «سەبارەت بە ئێران، ئەگەر ھەر بەرپرسێکی سەربازی یان مەدەنی ئیدیعای ئەوە بکات کە سەددام فەرمانی بەکارھێنانی تەقەمەنی ئاسایی یان تایبەتی، کە وەک وتراوە کیمیایییە، دەرکردووە، ئەوا من بە شانازییەوە بەرپرسیارێتییەکە لە ئەستۆ دەگرم، بەڵام من گفتوگۆ لەسەر ھەر کارێک دەکەم کە بەرامبەر بە گەلەکەمان و ھەر ھاووڵاتییەکی عێراقی ئەنجامدرابێت، جا [[عەرەب]] بێت یان [[کورد]]. من ھیچ سووکایەتییەک بە بنەماکانم یان بە خودی خۆم قبووڵ ناکەم.» ڕزگاربووە کوردەکان ھیچ گومانێکیان لەوە نەبوو کە سەددام حوسێن بەرپرس بووە لەم ھێرشە، و ھەستیان بە نائومێدی دەکرد چونکە تەنھا لەسەر تاوانەکانی کوشتن لە دوجەیل دادگایی کرا. سەددام حوسێن لە ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦ لەسێدارە درا. دادگایەکی عێراق لە کانوونی دووەمی ٢٠١٠ سزای لەسێدارەدانی بەسەر ئامۆزاکەی سەددام، [[عەلی حەسەن ئەلمەجید]] (کە لەو ماوەیەدا سەرکردایەتی ھێزە عێراقییەکانی دەکرد لە باشووری کوردستان و بە نازناوی [[عەلی کیمیایی]] ناسرابوو) سەپاند، دوای ئەوەی بە پلاندانان بۆ ھێرشەکە تاوانبار کرا. عەلی مەجید بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٠٧ سزای لەسێدارەدانی بۆ دەرچوو بەھۆی ڕۆڵی لە ھەڵمەتێکی سەربازی لە ساڵی ١٩٨٨ دژی کوردەکان کە بە ئەنفال ناسراوە، و لە ساڵی ٢٠٠٨ دوو جاری دیکەش سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێنرایەوە بەھۆی تاوانەکانی دژی شیعەکانی عێراق، بەتایبەتی بۆ ڕۆڵی لە سەرکوتکردنی ڕاپەڕینەکانی ساڵی ١٩٩١ لە باشووری عێراق و تێوەگلانی لە کوشتارەکانی ساڵی ١٩٩٩ لە گەڕەکی [[شاری سەدر]]ی [[بەغدا]] (کە ئەوکات پێی دەوترا شاری سەددام). عەلی مەجید لە دادگاییکردنەکانیدا ھیچ پەشیمانییەکی دەرنەبڕی و گوتی کە کارەکانی لە بەرژەوەندی ئاسایشی عێراقدا بووە، و لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ لە سێدارە درا. لەنێو چەندین بەڵگەنامەی تری حکوومەتی عێراق کە دەستیان بەسەردا گیراوە و بەرپرسیارێتی عێراق لە ھێرشەکە دەسەلمێنن، تۆمارێکی دەنگی ھەیە کە دەدرێتە پاڵ عەلی مەجید و تێیدا دەربارەی کوردەکان دەڵێت: «ھەموویان بە چەکی کیمیایی دەکوژم. کێ ناڕەزایەتی دەردەبڕێت؟ کۆمەڵگەی نێونەتەوەیی؟ نەفرەت لە کۆمەڵگەی نێونەتەوەیی و ئەوانەی گوێی لێدەگرن.»<ref>http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/12/29/hussein/index.html</ref><ref>https://www.theage.com.au/world/saddam-admits-iran-gas-attacks-20061219-gdp2yx.html</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4355718.stm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20111118203516/http://dissentmagazine.org/article/?article=487</ref> == دەرئەنجامە پزیشکی و بۆماوەیییەکان == دوای دە ساڵ لە ساڵی ١٩٩٨ لانیکەم ٧٠٠ کەس ھێشتا چارەسەریان بۆ کاریگەرییە توندەکانی ھێرشەکە وەردەگرن، ٥٠٠ کەسیان بە دۆخێکی ناجێگیر دادەنرێن تەنانەت ئەگەر ڕەنگە توندترین بار و دۆخەکان پێشتر گیانیان لەدەستدابێت. لە ڕاپرسییەکانی پزیشکی ناوخۆیی دا [[ھەڵەبجە]] ڕێژەی تێکچوونی تەندروستی و لەبارچوون (ژمارەی لەدایکبوونی زیندوو و ١٤ ھێندەی ئاسایی زیاتر)، شێرپەنجەی قۆڵۆن (١٠ ھێندەی ئاسایی زیاتر)، نەخۆشی دڵ (چوار ئەوەندە لە نێوان ساڵانی ١٩٩٠ تاکو ١٩٩٦) بە بەراورد لەگەڵ [[چەمچەماڵ]]. جگە لەوەش، «شێرپەنجەکانی تر، نەخۆشییەکانی ھەناسەدان، کێشەکانی پێست و چاو، تێکچوونی توانای منداڵبوون و زاوزێ بە شێوەیەکی بەرچاو زیاترە لە شاری [[ھەڵەبجە]] و ئەو ناوچانەی تریش کە تووشی کیمیاباران کراون، ھەندێک لەوانەی لە ھێرشەکە ڕزگاریان بووە یان لەو کاتەدا بە ڕواڵەت تەنھا بە سووکی بریندار بوون دواتر تووشی بوون کێشەی تەندروستی کە پزیشکەکان پێیان وایە ھۆکارەکەی ماددە کیمیایییەکانە، نیگەرانی ئەوە ھەیە کە ھێرشەکە کاریگەری بۆماوەیی بەردەوامی لەسەر دانیشتووانی کورد ھەبێت لەوێدا، بەو پێیەی ڕاپرسییە سەرەتایییەکان دەریان خستووە ڕێژەی کەموکوڕی لە لەدایکبوون زیادی کردووە.<ref>https://web.archive.org/web/20170423093543/http://www.publications.steveplatt.net/halabja.htm</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2138447.stm</ref> ھەندێک لە ڕاپۆرتەکان ئاماژەیان بەوە کردووە کە ڕزگاربووانی ئەم ھێرشە تووشی برینێکی ھەمیشەیی بوون لەوانەش سووتانە، و ھەندێکیان نیشانەکانی تێکچوونی دەمارەکانیان نیشانداوە ھەرچەندە ھێشتا ئەمە بە ڕادەیەکی پێویست پشتڕاست نەکراوەتەوە.<ref>Eric Croddy with Clarisa Perez-Armendariz & John Hart, Chemical and Biological Warfare: A Comprehensive Survey for the Concerned Citizen (Spring Science+Business Media, 2002), p. 164.</ref> === وێرانبوونی ھەڵەبجە و نۆژەنکردنەوەی بەشێکی === ڕزگاربووان بە ھاوکاری [[پێشمەرگە]] و ئێرانییەکان بە پەلە زۆربەی مردووەکانیان لە گۆڕی بە کۆمەڵی کاتیدا ناشت. دوای ئەوەی ھەڵەبجە لە دەست ھێزە یاخیبووەکانی کورد و [[ئێران]] وەرگیرایەوە، سەربازانی عێراق بە جلوبەرگی تایبەتی دژە ئەتۆمی و بایۆلۆجی و کیمیایی ھاتنە ھەڵەبجە بۆ لێکۆڵینەوە لە کاریگەری چەک و ھێرشەکانیان. شارەکە، کە ھێشتا لاشەی نەنێژراوی تێدا کەوتبوو، دواتر بە شێوەیەکی سیستماتیک لەلایەن ھێزەکانی عێراقەوە بە بەکارھێنانی [[بۆڵدۆزەر]] و تەقەمەنی تەخت کرا و خاپوور کرا. حکوومەتی [[ژاپۆن]] لە وەڵامی ئەمەدا پڕۆژەیەکی بە بڕی ٧٠ ملیۆن دۆلار دابینکرد بۆ دەستەبەرکردنی [[ئاوی خواردنەوە]]ی پاک. لەم نێوەندەدا، دەسەڵاتدارێکی باڵای عێراقی لە کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ خافێر پێرێز دی کوێیار، سکرتێری گشتی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]، بە فەرمی دانی بە بەکارھێنانی [[چەکی کیمیایی]] لەلایەن [[عێراق]]ەوە نا.<ref>https://web.archive.org/web/20130827001603/http://www.theguardian.com/world/2003/mar/17/worlddispatch.iraq</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2008/3/independentstate2076.htm |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230218142118/https://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2008/3/independentstate2076.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20210228223828/http://www.taghribnews.com/fa/news/409468/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AD%D8%B2%D8%A8-%D8%A8%D8%B9%D8%AB-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A8%DB%8C-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D9%84%D8%A8%DA%86%D9%87-%D9%86%D8%B3%D9%84-%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82</ref> === ئاژاوەی پەیکەری ھەڵەبجە ٢٠٠٦ === لە مانگی ئازاری ساڵی ٢٠٠٣ یادگارییەک بۆ قوربانیانی ھەڵەبجە لەو شارەدا دروست کرا کە ھێشتا تاڕادەیەکی زۆر وێران بووە. لە ١٦ی ئازاری ٢٠٠٦، چەند ھەزار دانیشتووی تووڕە، کە زۆرێکیان خوێندکاری ئامادەیی و زانکۆ بوون، ئاژاوەیان ئەنجامدا لە شوێنی ناڕەزایەیی کە بە پشتگوێخستنی گەڕەکەکان و بە بازرگانیکردن بە دۆخی نالەباری کورد دەیانبینی. خۆپیشاندەران پەیکەرەکەیان سووتاند و زۆربەی سیماکانی لەناوبرد؛ خۆپیشاندەرێکی خوێندکار لەلایەن پۆلیسەوە تەقەی لێکرا و دەیان کەسیش برینداربوون. دواتر پەریکەرەکە کە بە مۆنۆمێنتی ھەڵەبجە و مۆزەخانەی ئاشتی ناسراوە، دروستکرایەوە.<ref>https://web.archive.org/web/20121110114553/http://www.pbs.org/americarebuilds2/memorial/memorial_halabja.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20121021200505/http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/hundreds-protest-as-kurds-remember-halabja-gas-attack-470206.html</ref> == سەرچاوە نێونەتەوەیییەکان بۆ تەکنەلۆژیا و ماددە سەرەتایییە کیمیایییەکان == زانیاری و کەرەستەی پەرەپێدانی [[چەکی کیمیایی]] لەلایەن ڕژێمەکەی [[سەددام]]ەوە لە سەرچاوە بیانییەکانەوە دەستخرا. زۆربەی ماددە سەرەتایییەکان بۆ بەرھەمھێنانی چەکی کیمیایی لە [[سینگاپوور]] (٤٥١٥ تەن)، [[ھۆڵەندا]] (٤٢٦١ تەن)، [[میسر]] (٢٤٠٠ تەن)، [[ھیندستان]] (٢٣٤٣ تەن) و [[ئەڵمانیای ڕۆژاوا]] (١٠٢٧ تەن) ھاتبوون. کۆمپانیایەکی ھیندی، ئێکسۆمێت پلاستیکس، ٢٢٩٢ تەنی لە ماددە کیمیایییە سەرەتایییەکان بۆ [[عێراق]] نارد. کۆمپانیای کیم ئەلخەلیج کە بنکەکەی لە سینگاپوورەیە و سەر بە [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]]ە، زیاتر لە ٤٥٠٠ تەنی لە ماددە سەرەتایییەکانی [[ڤی ئێکس]]، [[سارین]] و [[گازی خەردەل]] و کەرەستەی بەرھەمھێنانی بۆ عێراق دابین کرد. دیتەر باکفیش، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای ئەڵمانیای ڕۆژاوا کارل کۆڵب جی ئێم بی ئێچ، لە ساڵی ١٩٨٩دا قسەی لێ وەرگیرا کە گوتبووی «بۆ خەڵکی [[ئەڵمانیا]] گازی ژەھراوی شتێکی زۆر سامناکە، بەڵام ئەمە کڕیارانی دەرەوە نیگەران ناکات».<ref>https://web.archive.org/web/20130806082700/http://www.gfbv.de/pressemit.php?id=1210&PHPSESSID=bf9ba5ba3fad8ca3b89b60627a8f9498</ref><ref>https://web.archive.org/web/20060504214128/http://www.iraqwatch.org/suppliers/nyt-041303.gif</ref> ڕاپۆرتی ژمارە ١٣٦ی گرووپی قەیرانی نێونەتەوەیی (ICG)ی ساڵی ٢٠٠٢ بە ناونیشانی «چەکدارکردنی سەددام: پەیوەندیی [[یووگۆسلاڤیا]]» گەیشتە ئەو ئەنجامەی کە «ڕەزامەندیی بێدەنگ»ی زۆرێک لە حکوومەتەکانی جیھان بووە ھۆی ئەوەی ڕژێمی عێراق بە [[چەکی کۆمەڵکوژ]] چەکدار بکرێت، سەرەڕای سزاکان، بەھۆی ململانێی بەردەوامی [[ئێران]]ەوە. لەنێو ئەو ھەناردە دوو-بەکارھێنانانەی کە لەلایەن کۆمپانیا ئەمریکییەکانی وەک ئەلکۆلاک ئینتەرناشناڵ و فیلیپسەوە بۆ عێراق دابین کرابوون، [[تایۆدیگلایکۆڵ]] بوونی ھەبوو، ماددەیەک کە دەتوانرێت بۆ دروستکردنی گازی خەردەلیش بەکاربھێنرێت، ئەمەش بەپێی بەشە دزەپێکراوەکانی ئاشکراکردنی «تەواو، کۆتایی و گشتگیر»ی عێراق سەبارەت بە سەرچاوەکانی بەرنامەی چەکەکانی. ھەناردەکردنی کەرەستەی دوو-بەکارھێنان لە کۆمپانیا ئەمریکییەکانەوە بۆ عێراق لە ڕێگەی سیاسەتێکی ئیدارەی ڕێگنەوە دەسەبەر کرا کە عێراقی لە [[پێڕست]]ی وەزارەتی دەرەوە بۆ وڵاتانی سپۆنسەری تیرۆر دەرھێنا. ئەلکۆلاک وەک تۆمەتبارێک لە دۆسیەی عەزیز دژی عێراق ناوی ھێنرا، بەڵام دۆسیەکە لە کۆتاییدا داخرا (دۆسیەی ژمارە 1:09-cv-00869-MJG). ھەردوو کۆمپانیاکە لەو کاتەوە ڕێکخستنەوەیان بۆ کراوە. فیلیپس، کە جاران لقێکی سەر بە فیلیپس پترۆلیۆم بوو، ئێستا بەشێکە لە کۆنۆکۆفیلیپس، کە کۆمپانیایەکی ئەمریکیی [[نەوت]] و [[سووتەمەنی]]ی فۆسیلییە. ئەلکۆلاک ئینتەرناشناڵ لەو کاتەوە ھەڵوەشاوەتەوە و بە ناوی ئەلکۆلاک ئینک. سەرلەنوێ دامەزراوەتەوە.<ref>https://web.archive.org/web/20140111220902/http://www.laweekly.com/general/features/made-in-the-usa/3025/</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4358741.stm</ref> لە ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥، دادگایەکی ھۆڵەندی سزای ١٥ ساڵ زیندانیی بەسەر فرانس ڤان ئەنراتدا سەپاند، بازرگانێک کە ماددەی کیمیایی لە بازاڕی جیھانیدا دەکڕی و دەیفرۆشتە ڕژێمەکەی [[سەددام]]. دادگاکە بڕیاری دا کە ھێرشی کیمیایی بۆ سەر ھەڵەبجە بە [[جینۆساید]] ھەژمار دەکرێت، بەڵام ڤان دەنرات تەنھا بە ھاوبەشیکردن لە تاوانەکانی جەنگدا تاوانبار کرا. لە ئازاری ٢٠٠٨دا، [[حکوومەتی عێراق]] پلانی ڕاگەیاند بۆ گرتنەبەری ڕێوشوێنی یاسایی دژی دابینکەرانی ئەو ماددە کیمیاییانەی لە ھێرشەکەدا بەکارھێنرابوون.<ref>http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L12870756.htm</ref> لە ساڵی ٢٠١٣دا، ٢٠ [[کوردانی عێراق]] کە قوربانیی ھێرشەکە بوون، داوای لێکۆڵینەوەیەکی دادوەرییان لە دوو کۆمپانیای فەڕەنسیی نەناسراو کرد، بەو گوتەیەی کە ئەوان لەنێو ٢٠ کۆمپانیا یان زیاتردا بوون کە یارمەتیی [[سەددام حوسێن]]یان داوە بۆ دروستکردنی جبەخانەی [[چەکی کیمیایی]]. کوردەکان داوایان کرد دادوەری لێکۆڵینەوە دۆسیەیەک بکاتەوە.<ref>https://www.rfi.fr/en/france/20130611-iraqi-kurds-sue-french-companies-halabja-chemical-attack</ref> == لە نەریتی باودا == * ساڵی ٢٠٠٨ کایھان کەلھوڕ و ڕایدەر برووکلن ئەلبوومی (شارە بێدەنگەکە)یان بۆ یادی کۆمەڵکوژیی ھەڵەبجە بڵاوکردەوە. بەرگی ئەلبوومەکە نووسرابوو: ئەم ئەلبوومە ڕێزلێنانێکە بۆ گوندی کوردنشینی ھەڵەبجە لە [[ھەرێمی کوردستان|کوردستانی عێراق]]. لەسەر بنەمای پێوەرێکی دەستکاریکراوی ئەی-مینۆر دامەزراوە بۆ تەوەری کوردی و یادکردنەوەی گەلی کورد بەکاردەھێنێت.<ref>https://www.amazon.com/Silent-City-Kayhan-Kalhor/dp/B0018OKH1Y</ref> * لە ساڵی ٢٠١١، کایھان کالھێر، یۆیۆ ما، و سیلک ڕۆد ئەلبوومی شاری بێدەنگیان لە شانۆی ساندەرز لە زانکۆی ھارڤارد پێشکەش کرد، ھەروەھا ڤیدیۆی بەشی کۆتایی کۆنسێرتەکەیان لە یووتیووب بڵاوکردەوە.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=s804M9uGiAM</ref> * تیپی ڕۆکی کەنەدی سکینی پاپی لە گۆرانی «VX Gas Attack» لە ئەلبوومی «VIVIsectVI» ساڵی ١٩٨٨دا لێدوانێکیان لەسەر کیمیابارانی ھەڵەبجە کرد. * لە ساڵی ٢٠٠٢ فیلمێک بەناوی جیان لەسەر ھێرشی ھەڵەبجە بڵاوکرایەوە. لە نووسین و دەرھێنانی جانۆ ڕۆزیبیانی. * شاری لاھای پایتەختی [[ڕامیاری]] [[ھۆڵەندا]] بڕیاریدا یادێک بۆ قوربانیانی کۆمەڵکوژی [[ھەڵەبجە]] دروست بکرێت، کە لە کۆتایی مانگی نیسانی ٢٠١٤ کرایەوە.<ref>http://almasalah.com/ar/news/26675/نصب-تذكاري-لضحايا-حلبجه-في-لاهاي {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140329163516/http://www.almasalah.com/ar/news/26675/%D9%86%D8%B5%D8%A8-%D8%AA%D8%B0%D9%83%D8%A7%D8%B1%D9%8A-%D9%84%D8%B6%D8%AD%D8%A7%D9%8A%D8%A7-%D8%AD%D9%84%D8%A8%D8%AC%D9%87-%D9%81%D9%8A-%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%8A |date=٢٩ی ئازاری ٢٠١٤}}</ref> == لە فیلمدا == * [[تەختە سیا (فیلم)|تەختەڕەش]] (٢٠٠٠) * [[کیسەڵەکانیش دەفڕن]] (٢٠٠٥) * [[ھێلانە سووتاوەکان]] (٢٠١٣) * [[چیرۆکی ئەوینداری]] (٢٠١٦) == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|کوردستان|مافەکانی مرۆڤ|پارێزگای ھەڵەبجە|شەڕ|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Halabja chemical attack}} [[پۆل:عێراق لە ١٩٨٨]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:کۆمەڵکوژی لە ١٩٨٨]] [[پۆل:کۆمەڵکوژی]] [[پۆل:شەڕەکانی کوردستان]] [[پۆل:سەددام حوسێن]] [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردان]] [[پۆل:ھەڵەبجە]] [[پۆل:پارێزگای ھەڵەبجە]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردان لە عێراق]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیەکان لە عێراق]] [[پۆل:شەڕی ئێران و عێراق]] [[پۆل:جینۆساید]] [[پۆل:دژەکوردبوون]] 82muablatois4bfk9ukoni7utewjxau 0 6969 1579387 1551175 2026-04-30T00:30:12Z Hivja 64112 /* مردنەکان */ 1579387 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ڕۆژژمێر}} {{ڕۆژ}} == ڕووداوەکان == [[١٩٦٥]] [[گامبیا]] سەربەخۆیی خۆی لەژێر دەسەڵاتی دەوڵەتی [[بەریتانیا]]دا ڕاگەیاند<br /> [[١٩٨٠]] بۆ جاری دووەم [[پێڵ ئەلبێرت پریدیۆ]] بە سەرۆکی وەزیرانی وڵاتی [[کەنەدا]] هەڵبژێردرایەوە<br /> [[١٩٩٥]] هەردوو وڵاتی [[پیرۆ]] و [[ئیکوادۆر]] ڕێککەوتننامەی ئاشتییان لە نێوان خۆیاندا ئیمزاکرد<br /> == لە دایکبوونەکان == == مردنەکان == * [[٢٠٢٥]]: [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]] - ھونەرمەند و ئەکتەری کورد<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ava.news/news/21785|سەردێڕ=ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=ئاڤا|ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == بۆنەکان == == بەستەری دەرەکی == {{commons|February 18}} ---- {{ڕۆژەکانی ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆژژمێر|کات}} [[پۆل:ڕۆژەکانی ساڵ]] [[پۆل:شوبات]] bh9x1vxtrfe1bbdfol1cg65boapqxjw 0 7667 1579037 1578853 2026-04-29T12:06:32Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579037 wikitext text/x-wiki {{Coord|39|N|22|E|type:country_region:GR|display=title}} {{Infobox country |native_name = {{lang|el|Ελληνική Δημοκρατία}}<br />''{{transl|el|Elliniki Dimokratia}}'' |conventional_long_name = کۆماری یۆنانستان |common_name = Greece |image_flag = Flag of Greece.svg |image_coat = Coat of arms of Greece.svg |image_map = EU-Greece.svg |map_caption = {{map_caption |location_color=dark green |region=Europe|region_color=dark grey |subregion=the [[یەکێتیی ئەورووپا]] |subregion_color=green|legend=EU-Greece.svg}} |national_anthem = "{{lang|grc|Ὕμνος εἰς τὴν Ἐλευθερίαν}}"<br />''Ýmnos is tin Eleftherían''<br />"[[Hymn to Liberty]]"{{Smallsup|1}}</center><br />[[پەڕگە:Greece national anthem.ogg]] |national_motto = [[Eleftheria i Thanatos]], (Greek: "{{lang|el|Ελευθερία ή Θάνατος}}", ''"Freedom or Death"'') (traditional) |official_languages = [[Modern Greek|Greek]] |demonym = [[Greeks|Greek]] (Officially: [[Greeks|Hellenic]]) |capital = [[ئەتینا]] |latd=37 |latm=58 |latNS=N |longd=23 |longm=43 |longEW=E |largest_city = پایتەخت |government_type = [[Unitary state|Unitary]] [[parliamentary republic]] |leader_title1 = [[President of Greece|President]] |leader_name1 = [[Katerina Sakellaropoulou]] |leader_title2 = [[Prime Minister of Greece|Prime Minister]] |leader_name2 = [[Kyriakos Mitsotakis]] |legislature = [[Hellenic Parliament|Parliament]] |sovereignty_type = [[Greek War of Independence|Independence]] {{nobold|from the [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەوڵەتی عوسمانی]]}} |established_event1 =Declared |established_date1 = 1 January 1822, at the [[First National Assembly at Epidaurus|First National Assembly]] |established_event2 = Recognized |established_date2 = 3 February 1830, in the [[London Protocol]] |established_event3 = [[Constitution of Greece|Current constitution]] |established_date3 = 11 June 1975,<br />[[Constitutional history of Greece#The Third Hellenic Republic|Third Hellenic Republic]] |accessionEUdate = 1 January 1981 |EUseats = 24 |area_rank = 96th |area_magnitude = 1 E11 |area_km2 = 131,990 |area_sq_mi = 50,944 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = 0.8669 |population_estimate = 11,305,118<ref name="Eurostat">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&language=en&pcode=tps00001&tableSelection=1&footnotes=yes&labeling=labels&plugin=1|سەردێڕ=Total Population |بڵاوکەرەوە=[[Eurostat]] |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> |population_estimate_rank = 74th |population_estimate_year = 2010 |population_census = 10,787,690<ref name="2011census" /> |population_census_year = 2011 (preliminary data) |population_density_km2 = 85.3 |population_density_sq_mi = 221.0 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 88th | GDP_PPP = $294.339&nbsp;billion<ref name="imf2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=78&pr.y=5&sy=2009&ey=2012&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=174&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=|سەردێڕ=Greece|بڵاوکەرەوە=[[International Monetary Fund]]|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠١٢}}</ref> |GDP_PPP_rank = |GDP_PPP_year = 2011 |GDP_PPP_per_capita = $26,293<ref name=imf2/> |GDP_PPP_per_capita_rank = |GDP_nominal = $303.065&nbsp;billion<ref name=imf2/> |GDP_nominal_rank = |GDP_nominal_year = 2011 |GDP_nominal_per_capita = $27,073<ref name=imf2/> |GDP_nominal_per_capita_rank = |HDI = {{increase}} 0.861 |HDI_rank = 29th |HDI_year = 2011 |HDI_category = <span style="color:#090;">very&nbsp;high</span> |Gini = 33<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html|سەردێڕ=Distribution of Family Income&nbsp;– Gini Index|ئیش=[[The World Factbook]]|بڵاوکەرەوە=[[Central Intelligence Agency]]|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئابی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080813045724/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |Gini_year = 2005 |currency = [[یۆرۆ]] ([[Euro sign|€]]){{Smallsup|2}} |currency_code = EUR |country_code = |time_zone = [[Eastern European Time|EET]] |utc_offset = +2 |time_zone_DST = [[EEST]] |utc_offset_DST = +3 |ethnic_groups = 94% [[Greeks|Greek]],<br />4% [[Albanians|Albanian]],<br />2% others<ref>These statistics refer to nationality (υπηκοότητα) and not ethnicity (εθνικότητα), as Greece does not collect statistics on ethnicity and self-determination.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.eurfedling.org/Greece.htm |سەردێڕ=Demographics of Greece |بڵاوکەرەوە=European Union National Languages |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210115154100/http://www.eurfedling.org/Greece.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gr.html |سەردێڕ=Greece |ئیش=[[The World Factbook]] |بڵاوکەرەوە=[[Central Intelligence Agency]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160825033157/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/gr.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1602/Other/A1602_SAM07_TB_DC_00_2001_07_F_GR.pdf|سەردێڕ=Πίνακας 7: Αλλοδαποί κατά υπηκοότητα, φύλο και επίπεδο εκπαίδευσης – Σύνολο Ελλάδας και Νομοί|trans_title=Table 7: Foreigners by citizenship, gender and educational level -Whole of Greece and Prefectures|زمان=Greek|بڵاوکەرەوە=[[Hellenic Statistical Authority|Greek National Statistics Agency]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110428131729/http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1602/Other/A1602_SAM07_TB_DC_00_2001_07_F_GR.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠١١}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110428131729/http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/A1602/Other/A1602_SAM07_TB_DC_00_2001_07_F_GR.pdf |date=٢٨ی نیسانی ٢٠١١ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/population/documents/Tab/report.pdf|سەردێڕ=Demography Report 2010|ئیش=Eurostat Yearbook 2010|بڵاوکەرەوە=[[Eurostat]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110409085104/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/population/documents/Tab/report.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی نیسانی ٢٠١١}}</ref> |drives_on = right |cctld = [[.gr]]{{Smallsup|3}} |calling_code = [[Telephone numbers in Greece|30]] |date_format = dd/mm/yyyy |footnote1 = Also the national anthem of [[قوبرس]]. |footnote2 = Before 2002, the [[Greek drachma]]. |footnote3 = The [[.eu]] domain is also used, as in other [[یەکێتیی ئەورووپا]] member states. }} {{زانیاریدانی_وڵات |ناو_خۆماڵی = |ناو_فەرمی = |ناوی_باو = |ئاڵا_وێنە = |نیشانی_نەتەوەیی_وێنە = |دروژمی_نەتەوەیی = |سروودی_نیشتمانی = |سروودی_پاشایی = |نەخشە_وێنە = |نەخشە_سەردێڕ = |پایتەخت = |latd=0 |latm=0 |latNS=X |longd=0 |longm=0 |longEW=X |شار_گەورەترین = |زمانەکان_فەرمی = |زمانەکان_ناوچەیی = |جۆری_زمانەکان = |زمانەکان = |ڕەگەز_گرووپەکان = |جۆری_دەسەڵات = |پلەی_سەرۆک١ = |ناوی_سەرۆک١ = |پلەی_سەرۆک٢ = |ناوی_سەرۆک٢ = |جۆری_وەرگرتنی_دەسەڵات = |زانیاریی_وەرگرتنی_دەسەڵات = |ڕووداوی_سەربەخۆیی١ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی١ = |ڕووداوی_سەربەخۆیی٢ = |ڕێکەوتی_سەربەخۆیی٢ = |پلە_ڕووبەر = |ڕووبەر_ک.م.٤گ = |مەزەندەی_ژمارەی_دانیشتوان = |پلە_مەزەندەی_دانیشتوان = |ساڵی_مەزەندەی_دانیشتوان = |سەرژمێریی_دانێشتوان = |ساڵی_سەرژمێریی_دانێشتوان = |چڕیی_دانیشتوان_ک.م.٤گۆش = |پلە_چڕیی_دانیشتوان = |دراو = |کۆدی_دراو = |کاتی_ناوچەیی = |قەرەبووی_کات = |لای_لێخوڕین = |پاشگر_دۆمەین = |کۆدی_تەلەفوون = }} '''یۆنان''' یان '''ئێلادا''' یان '''یۆنانستان''' (بە [[زمانی یۆنانی|یۆنانی]]: Ελλάδα یان Ελλάς) به فه‌رمی: '''كۆماری یۆنان''' ('''كۆماری ئێلینیک''') [[وڵات|وڵاتێکە]] لە باشووری ڕۆژھەڵاتی [[ئەورووپا|ئەورۆپا]]. پایتەختیشی شاری [[ئەتینا|ئەسینایە]] ، هاونیشتیمانانی یۆنان بەڕێژەی ٩٩% بە [[زمانی یۆنانی]] دەدوێن لەگەڵ ئەوەشدا یۆنانیەکان لەزمانەکانی [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] و [[زمانی فەڕەنسی|فەڕەنسی]] و [[زمانی ئەڵمانی|ئاڵمانی]] دەگەن و ئەم سێزمانەش لە خوێندنگاکان دەخوێنن ، یۆنان لەساڵی ١٩٨١ بوو بە ئەندامی [[یەکێتیی ئەورووپا]] وە یۆنان لە ئێستادا لەڕووی ڕامیاری و ئابوورییەوە هاوشێوەی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] و [[فەڕەنسا]] ووڵاتێکی سەرمایەداریە . دراوی ووڵاتی یۆنان [[یۆرۆ]] یە. ==جوگرافیا== ===ڕووبەر=== ڕووبەری یۆنان خۆی لە ١٣٠ هەزار کیلۆمەتر دووجا دەبینێتەوە کە هاوتایە لەگەڵ ڕووبەری [[ئوردن|ئەردەن]] و [[فەلەستین]]. == دانیشتووان == بەپێی ئامارەکانی ساڵی [[٢٠١٤]] ژمارەی دانیشتوانی وڵاتی یۆنان ١١,١٢٨,٤٠٤ کەس بووە کە دەکاتە ٠.١٥ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مام‌ناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٤٣.٢ ساڵە. ھەروەھا ٦٢ لەسەدی دانیشتوانی ئەم وڵاتە لە شارەکان دەژین.<ref> {{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Countries in the world (ranked by ٢٠١٤ population)| ناونیشان = http://www.worldometers.info/world-population/population-by-country/ |ڕێکەوتی سەردان= ‏١٥ی ئایاری ٢٠١٥ | بڵاوکەرەوە = ماڵپەڕی Worldometers |زمان = ئینگلیسی}} </ref> پەنابەران و ئاوارەکانی ئەم وڵاتە ڕۆژانە لە زۆربوونە، پەنابەرانی ئەرمەنی سەد هەزار کەس دەبن و پەنابەرانی هەنگاری سی هەزار کەس دەبن کە زۆریان لە ڕۆژهەڵاتی یۆنان نیشتەجێن بەڵام پەنابەری تورکی زۆرترین ڕێژەن کەخۆی لە سەد و پەنجا هەزار پەنابەر دەدات. ==سیاسەت== ===پەرلەمان=== [[یاسا]]کانی یۆنان لە پەرلەمان دەردەچن و ٣٠٠ ئەندام پەرلەمان هەن لەپەرلەمانی یۆنان. ===پارتە سیاسیەکانی یۆنان=== *حیزبی چەپ و بزوتنەوەی ژینگە *ڕێکخراوی کۆمۆنیستی یۆنانی *حیزبی کۆمۆنیستی یۆنانی *پارتی کرێکاران *پارتی ژینگە *پارتی نەتەوەپەرستی یۆنانی و کۆمەڵایەتی *پارتی کۆمۆنیستی ماڕکسی - لینینی یۆنانی (سەر بەپارتی کۆمۆنیستی چینی کە ئێستا لەچین حوکم دەکات) *بزوتنەوەی دیموکراتی و یۆنانی *پارتی دیموکراسی نوێ *بەرەی چەپی تووندڕەو ==سەرچاوەکان== {{reflist}} {{وڵاتانی ئەندام لە یەکێتیی ئەورووپا}} {{ئەندامانی ناتۆ}} {{دەوڵەتانی ئەورووپا}} {{تووڵی دەروازە|یۆنان|وڵاتەکان|جوگرافیا|کۆمەڵگا|ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Greece}} [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ناتۆ]] [[پۆل:وڵاتانی ئەندام لە یەکیەتی ئەورووپا]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:یۆنان]] [[پۆل:کۆمارەکان]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٢١]] [[پۆل:وڵاتانی فەڕەنسی زمان]] [[پۆل:دەوڵەتانی مەسیحی]] eaps27d73fn7fta3x593rbklkxvofro 0 9239 1579247 1489207 2026-04-29T17:43:17Z Ari Qasm 57423 Ari Qasm پەڕەی [[ئەندەلوس]]ی گواستەوە بۆ [[ئەندەلووس]]: چاککردن 1489207 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Coord|٤١|٣١|N|٢|٤٩|W|region:ES-SO_type:city_source:dewiki|display=title}} {{مێژووی ئەندەلوس}} ئەندەلوس بە ناوچەی نیمچە دوورگەی ئیبریا ووتراوە لە نێوان ساڵی (٧١١ بۆ ١٤٩٢)زکە موسڵمانان حوکمیان کردووە، ئەندەلوس جیاوازە لەو ئەندەلوسیایەی کە ئێستا ھەشت ھەرێم ئەگرێتەوە لە باشوری [[ئیسپانیا]]. سەرەتا دامەزرا وەک میرنشینێک لە ژێر سێبەری [[دەوڵەتی ئەمەوی]] لە [[شام]]. کە بە سەرکەوتوویی دەستی پێکرد لەلایەن وەلیدی کوڕی عەبدول مەلیک (٧١١-٧٥٠), پاشان [[عەبدول ڕەحمان داخل]]دەوڵەتی بەنی ئومەیەی گرتە دەست لە ئەندەلوس، و دوای ڕوخانی دەوڵەتی بەنی ئومیە (ئەمەوی)،مەمالیکی جیاواز ئەندەلوسیان گرتە دەست، تاکو مەوحیدون و مورابیتون کردیانەوە بەیەک، پاشان جارێکی تر دابەش بووە بۆ مەمالیکە تائیفیەکان جارێکی تر و بە تەواوی توێنرایەوە بە چوونە ناوەوەی فێرناندۆی دووەم پاشای ئیسپان بۆ شانشینی غەرناتە ساڵی ١٤٩٢. ئەسڵەکەیدوورگەی ئەندەلوسە، کە لە وشەی وەندەلوسەوە ھاتووە، ئەندەلوس فاندالە کۆنەکانبوون، کە نەتەوەیەکی جێرمانی بوون لە [[جیرمانیا]]وە ([[ئەڵمانیا]] و [[پۆڵەندای]]ی ئێستا) ڕۆیشتوون بەرەوە [[ئیبیریا]] ([[ئیسپانیا]] و [[پورتوگال]]ی ئێستا), ھەروەھا بەشێکی زۆریان ڕۆیشتوون بەرەو باکوری ئەفریقا دوای ئەوەی کە قوتە ڕۆژئاواییەکان,ئیبیریایان گرت، قوتە ڕۆژئاواییەکان لە ناوچەی [[دەریای ڕەش]]ەوەھاتبوون، کۆمەڵە ھۆزێکی ئاری بوون. ئەندەلوس ئەکەوێتە بەشی ڕۆژئاوای [[ئەورووپا]], و ئەو ناوچەیە ئەگرێتەوە کە ئێستا بە ئیسپانیا وپورتوگال ناو دەبرێت, گەرووی جەبەل تاریق لە قاڕەی [[ئەفەریقا]]جیای ئەکاتەوە، ئەندەلوس لە [[مێژووی ئیسلام]]یدا بەو ماوەیە ئەوترێت کە لە فەتحی [[عەرەب]] بۆ ئیسپانیا دەست پێ دەکات ساڵی ٩١ک/ ٧١١ز, تاکو ڕوخانی غەرناتە ٨٩٧ک/ ١٤٩٢ز کە ماوەکەی ٨ سەدە بووە. == مێژووەکەی == [[پەڕگە:Strait of Gibraltar perspective.jpg|thumb|320px|ف‏‏‏ە‏‏‏تحی تاریقی كوڕی زیاد بۆ ئه‌ند‏‏‏ە‏‏‏لوس ساڵی ٧١١ز له ڕێگ‏‏‏ە‏‏‏ی گه‌رووی ج‏‏‏ە‏‏‏به‌ل تاریق‏‏‏ە‏‏‏وه، م‏‏‏ە‏‏‏غریب لای ڕاسته و ئیسپانیا لای چ‏‏‏ە‏‏‏پ]] ئەلیبین وکیڵتز دێرینترین نەتەوەن کە لە ئیبیریا (ئیسپانیا وپورتوگال) نیشتەجێبوون، (ئەلیبیەکان نەتەوەیەکن لە باشوری دوورگەی [[دەریای ناوەڕاست|دەریای ناوەڕاستەوە]] ھاتوون بەڵام کیڵتز نەتەوەیەکن کە لە باکورەو ھاتوون). ھەروەک یۆنانی و فینیقیەکان نیشتەجێ بوون لە ھەندێشار و ناوچەی ئیبیریا، [[ڕۆمان]] داگیریان کرد و گۆڕیان بۆ ولایەتێکی ڕۆشنبیری ڕۆمانی و ئاینی کاسۆلیکی, دوای ئەوەی کە بیروباوەڕی ئاریۆسی بڵاو بوو لە ناویاندا، و ڕۆمان سەرکەوتن لە گۆڕینی زمانەکەیان بۆ [[لاتینی]]. و بلاوی بیروباوەڕی ئاریۆسی لە ناو خەڵکی ڕەسەنی ناوچەکە کاریگەری ھەبوو لەسەر [[ئیسلام]] بوونیان دوای فەتحی ئیسلامی لەبەر نزیکی ئەو بیروباوەڕە لە بیروباوەڕی ئیسلامیەوە. موسڵمانان فەتحیان کرد بە سەرکردایەتی تاریقی کوڕی زیاد لە ساڵی ٩١ک/ ٧١١ز, و ئەندەلوسیان کردە بەشێکلە دەوڵەتی ئیسلامی، و[[عەبدول ڕەحمان داخل]] بە دامەزرێنەری دەوڵەتی ئەندەلوس دادەنرێت لە ساڵی ٧٥٠ک, کە سەربەخۆ بوو لە [[خەلافەتی عەبباسی|دەوڵەتی عەباسی]], وئەندەلوس بە درێژبوونەوی [[دەوڵەتی ئەمەوی]] دادەنرێت کە عەباسیەکان دەستیان بەسەرا گرت لە ڕۆژھەڵاتەوە ساڵی ١٣٢ک, و لە ساڵی ٧٥٦ز [[عەبدول ڕەحمان ناسر]] شاری کۆردۆبایبنیاتنا، کە بووە پایتەختی ئەندەلوس وشارێک بوو پێشبڕکێی لەگەڵ بەغدای پایتەختی عەباسیەکان ئەکرد. ئەندەلوس دابەش دەبوو بۆ چەند دەوڵەتێکی بچوک و ناکۆک دوای ڕوخانی [[دەوڵەتی ئەمەوی]] ساڵی ٣٩٩ک, دیارترینی ئەو دەوڵەتە بچوکانە بەنو عیباد بوولە ئەشبیلیە وبەنی ھود بوو لە سەرقستە وبەنو ئەفتەس بوو لە بەتلیۆسوبەنی زی لنون بزز لە تەڵیتڵە، ومەمالیکی ئیسپانی کاسۆلیکیفراوان بوو لەسەر حسابی ئەوان تا توانیان دەست بگرن بەسەر تەڵیتلە، ئەمەش وای کرد کە پاشاکانی مورابیتون کە لە باکوری ئەفریقیا دوڵەتێکی بەھێزیان دانابوو بچن بۆ فریاکەوتنی برا ئاینیەکانیان لە ئەندەلوس و [[ئیسپانیا]]ی کاسۆلیکیان تێک شکاند لە داستانی زەلاقەدا. ئیسپانیە کاسۆلیکەکان سزای ھەموو ئەوانەیان ئەدا کە ئەرسەدۆکس نەبوونایە وئەیانکوشت، کە گەیشتنە غەرناتە لە ساڵی ١٥٢٦ز, داوایان لە موسڵمانان کرد یان ببن بە [[مەسیحی]] یان وڵاتەکە بە جێ بھێڵن, لەگەڵ ئەوەی ئەو مەحاکمانە بە موسڵمانی ئەندەلوسیان کرد کە زۆربەیان بوون بە مەسیحی لەگەڵ ئەوەی بە نھێنی بە موسڵمانی مانەوە. لە ساڵی ١٦٠٩ پاشای ئیسپانیا فەرمانی کرد بە دەرکردنی ھەموو موسڵمانان لە ئیسپانیا کە ئەوانەی دەرکران [[عەرەب]] و وبەڕبەڕی نەبوون بەڵکو دانیشتووی ڕەسەنی [[ئیبریا]]بوون، و لە ماوەی دە ساڵدا زیاتر لە ٢٥٠٬٠٠٠ موسڵمان دەرکران و دەست بە سەر ماڵەکانیاندا گیرا. کە ئەوانیش ڕوویان کردە باکوری ئەفریقیا (ھەتاکو ئێستا زۆر لەو خێزانانەی کە ئەسڵیان ئەگەڕێتەوە بۆ موسڵمانی ئەندەلوس لە باکوری ئەفریقا ئەژین بە تایبەت لە [[مەغریب]]). [[پەڕگە:Spain Andalusia Cordoba BW 2015-10-27 13-54-14.jpg|thumb|320px|مزگ‏‏‏ە‏‏‏وتی قورتوبه، ئ‏‏‏ە‏‏‏نده‌لوس]] [[ئیسلام]] ٨٠٠ ساڵ لە [[ئیسپانیا]] بەردەوام بوو وەک دەوڵەتێکی [[موسڵمان]]و لەو کاتانە بە ئەندەلوس ئەناسرا، ئیسپانیەکان چەند جەنگێکیان ھەڵگیرساند و لە کۆتایی سەدەی پانزە غەرناتە ڕوخێنرا. == شارستانی ئیسلامی == ئەندەلوس کاریگەریەکی گەورەی ھەبوو لەسەر [[ئەورووپا]]و مەمالیکەکانی دەوروپشتی، و کاتێک [[دەوڵەتی ئەمەوی]]لە ئەدەلوس بنیاتنرا، زۆر لە لاوەکانی ئەورووپا ڕوویان ئەکردە کۆردۆبا بۆ زانست. دەسەڵاتی ئیسلامی ئەندەلوس ٨٠٠ساڵ بەردەوام بوو، ھەتاکو ئێستا ناوچەی باشوری ئیسپانیا بە ناوی ئەندەلوس ئەناسرێت, و بەشێک لە ئیسپانیای نوێ پێک دەھێنێت, زۆربەی بینا مێژوویەکانی ماوەتەوە کە ئەگەڕێتەوە بۆسەردەمی دەوڵەتی ئیسلامی لە ئەندەلوس، و زۆر وشەی ئیسپانی ھەیە کە سەرچاوەکەنیان ئەگەڕێنەوە بۆ زمانی عەرەبی. [[کۆردۆبا]] لەو پەڕی پێش کەوتن وڕازاوەییدا بووە لە کاتێکدا ناوچەکانی تری ئەورووپا ئەو پێشکەوتنانەیان بە خۆوە نەبینیبوو لەو سەردەمەدا. == ھەندێک لە شار و ھەڕیمەکانی ئەندەلوس == [[پەڕگە:Spain Andalusia Granada BW 2015-10-25 15-44-44.jpg|thumb|300px|باخچ‏‏‏ەيھ‏‏‏‌ك ل‏‏‏ە‏‏‏ غه‌رنات‏‏‏ە‏‏‏، ئه‌ند‏‏‏ە‏‏‏لوس]] === تەڵتیلە === شارێکی ئیسپانیایە کەوتە ژێردەسەڵاتی ئیسلامیەوە وەک ھەموو شارەکانی تر بەڵام لاوازی ئەیگرتەوە لە ھەڵوەشانی حوکمەتە ئیسلامیەکە، قوتە کاسۆلیکیەکان بە خێرایی چوونە ناویەوە وگرتیان. شارەکە ئاسەواری شارستانیەتیێکی گەورەی ئیسلامی تیا ماوەتەوە کە مێژوو نوسە موسڵمان ویەھودی ومەسیحیەکان سەرسام بوون پێی کاتێک سەردانیان کردووە. === [[کۆردۆبا]] === ئەمەویەکان گرنگیان دا بە بنیاتنانی کۆردۆبا وژمارەی مزگەوتەکانی ئەگەیشتە ١٦٠٠مزگەوت و مزگەوتی جامع بەناوبانگترین مزگەوتیەتی، وئیدریسی ئەڵێت نمونەی نیە لە نێوشارە ئیسلامیەکاندا، ١٠٠ھەزار ناوەندی تیایە و ھەشتا ھەزار تەلاری تیایە، وژمارەی باخچەکانی کۆردۆبا ئەگاتە ٩ باخچەی گەورە کە ھەر یەکێکیان بە قەبارەی شارێکیگەورەیە، و لە دەوروبەریا سێھەزار گوند ھەیە، وبە پێی وتەی ھەندێک لە میژوو نوسان ژمارەی دانیشتوانی کۆردۆبا بە میلیۆنێک کەس ئەخەمڵێنن لە ڕۆژانی گەشەسەندنیا. === کتێبخانەکان === کتێب و کتێبخانەلە ھەموو لایەکی وڵاتەکە بڵاوبوویەوە، دانان و دانەرەکان زۆربوون، ھەندێک لە فەرمانڕەواکانی ھانی زانستیان ئەدا و گرنگیان پێ ئەدا وەک دەسەڵاتی دووەم کە باس دەکرێت بەوەی کتێبی کۆکردۆتەوە و وناردویەتی بۆ [[دیمەشق]] و [[قاھیرە]] و [[حەلەب]] و [[بەغدا]] و شارەکانی تر کە گرنگیان بە کتێبداوە، بۆ کڕینی کتێب بە نرخی بەرز تاکو توانیویەتی ٤٠٠ ھەزار بەرگ بۆ کتێبخانەکەی کۆ بکاتەوە. و لە ھەر یەکێک لە شارەکانی ئەندەلوس [[کتێبخانە]] ھەبووە و کتێبیان لەسەر ھەموو زانستە مرۆڤایەتیەکان تیا بووە. == شارستانی ئەندەلوس دەرکەوت لە سەردەمی خەلیفە عەبدول ڕەحمان ناسر == دوای ئەوەی بارودۆخەکان لە ئەندەلوس جێگیربوون، خە لیفە [[عەبدول ڕەحمان ناسر]] دەستی کرد بە دامەزراندنی پایەکانی دەسەڵات لە ھەموو ئەو ئاڕاستانەی دەوڵەتی پێ بنیات ئەنرێت, ساڵی ٣٣٦ک/ ٩٤٨ز. === لە ڕووی سیاسەوە === کۆردۆبا لە رۆژانی خەلافەتدا بووە ئەو شوێنەی کە وەفد و نوێنەریکانڕوویان تی ئەکررد لە ھەموو لایەکی جیھانەوە، وەفد لە [[بیزەنتە|بیزەنتەی]] ڕۆژھەڵاتەوە لە [[قستەنتینە]] [[ئەستەنبوڵ|(ئەستەنبولی ئێستا)]] ھاتن بۆ بۆ بەرەو پێش بردنی پەیوەندی لە نێوان دەوڵەتی ڕۆمانی ڕۆژھەڵاتیو ئەندەلوس، و کاتێک ئەم وەفدانە گەورەیی ئەندەلوسیان بینی و خەلیفە عەبدول ڕەحمان دیاری و وەفدی نارد بۆ لای پاشای ڕۆم, و گەشت لە نێوانیانبەردەوام بوو، ھەروەک وەفد لە دەوڵەتەکانی دەوروبەری کۆردۆباوەھاتن و سەفەر بەردەوام بوو، ئاسایش و ھێمنی موسڵمانانی گرتەوە. === لە ڕووی کۆمەڵایەتیەوە === خەڵک داھێنانانیانکرد لە خواردن و جل و بەرگدا، بۆ ھەموو کۆبوونەوە و دانیشتنێک ھەڵسوکەوتی تایبەتی ھەبوو، و بۆ ھەر وەرزێک خواردن و جلی خۆی ھەبوو و بۆ ھەر ئاھەنگێک گۆرانی و ئاوازی خۆیھەبوو، کە زۆر زانا ھەڵکەوتن داوای دژایەتی کردنی بەفیڕۆدانیانئەکرد، ھەروەک خەلیفە خۆی لەگەڵ ھەموو ئەو خۆشیانەیلە بەر دەستیا بوو، کە بە ترس و پاڕانەوە لە بەردەم خوا ئەوەستا کە باران ببارێنێت وموسڵمانان توشی ناڕەحەتی نەبن و خوا ڕەحمەتی خۆییان لێ نەگریتەوە بە ھۆیئەوەوە، لە کاتێکا کە رۆژێک کەمتەرخەمی نەکرد لە خزمەتی موسڵمانان و ئیسلامدا. [[پەڕگە:Toledo Skyline Panorama, Spain - Dec 2006 edit.jpg|thumb|320px|دیم‏‏‏ە‏‏‏نی گشتی شاری ته‌ڵتیل‏‏‏ە‏‏‏]] === لە رووی بنیاتنانەوە === کۆردۆبا ئەو کاتانە زۆرترین ژمارەی دانیشتوانی لە خۆئەگرت، ژمارەی دانیشتوانی ئەگەیشتە نیو میلیۆن و ھیچ شارێک لەو گەورەتر نەبوو تەنھا بەغدا نەبێت, ژمارەیەکی ئێجگار زۆرتەلار و مەنزڵگا ھەبوو، سێ ھەزار مزگەوتی تیابوو. === لە ڕووی بەڕێوەبردنەوە === تەنھا قوڕتوبە دابەش دەبوو بۆ ٢٨ناحیە، و پیاوانی ئاسایش دوو بەش بوون ئاسایشی ڕۆژو ئاسایشی شەو، و بەشێکی دانا بۆ چاودێریی بازرگانان و ڕێکخستنیبەیتو لمالی موسڵمانان، وکاتێک مرد ٣٠٠ ھەزار ملێۆن لیرەی ئاڵتونی لە بیتو لمال بە جێ ھێشت, ھەروەھا پۆستەی ڕێکخست ویاسی ئابوری ڕێکخست لە باج وجزیە و دادگاگانی ڕێکخست و مەرجی بۆدانا، وکۆمەڵەی فەرمان بە چاکە وڕێگرتن لە خراپە ھەبوو. === لە ڕووی ئابوریەوە === کشتوکاڵ گەشەسەندنێکی گەورەی بە خۆیەوەبینی، ھەروەک پیشەسازی گەشەسەندنێکی گەورەی بە خۆیەوە بینی و بازاڕی تایبەت بە شتومەک دەرکەوتن. === لە ڕووی ڕۆشنبیریەوە === کۆردۆبا بووە ناوەندێک بۆ [[زانست]] و[[ئەدەب]], [[ڕۆشنبیری]] بڵاو بوویەوەو ژمارەی کتێب لە یەکێک لە کتێبخانەکاندا گەیشتە ٤٠٠ ھەزار کتێب, و ژمارەی کتێبخانەکان گەیشتنە ٧٠ کتێبخانە, ناوەرۆکێکی ورد و پۆڵێن کردنی جۆراوجۆریان بۆدانرا، ھەروەک ئەوانە دەرکەوتن کە کتێبەکانیان لەبەر ئەگرتەوە و بەرگ تێگر دەرکەوتن بۆ گرنگی دان و پاراستنی کتێبەکان, و خەلیفە [[عەبدول ڕەحمان ناسر]] بەوە ناسرا بوو بەوەی کە زانست و زاناکانی خۆش ئەویست. == سەرچاوەکان == * وێکپیدیای عەرەبی * وێکپیدیای ئینگلیزی * پوختەی [[مێژووی ئیسلام]]ی، نوسینی/ د. سھیل طقوش، وەرگێڕانی/ نھاد جەلال حبیب اللە {{تووڵی دەروازە|مێژووی ئیسلام|ئیسپانیا|ئیسلام|پورتوگال}} {{پۆلی کۆمنز|Al-Andalus}} [[پۆل:ئەندەلوس]] [[پۆل:مێژووی ئیسپانیا]] [[پۆل:ئیسلام لە ئیسپانیا]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٤٩٢]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٧١١]] [[پۆل:مێژووی ئیسلام]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی عەرەبی ئاخێو]] oxg1tpjq3si58fuzt73chwx614fmhif 0 13337 1579133 1578725 2026-04-29T12:42:38Z Serchia 5238 چاکسازی 1579133 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = دکتۆر | ناو = فارووق ڕەفیق | پاشگری ڕێزلێنان = | ناوی خۆماڵی = فارووق ڕەفیق حەمەکەریم | زمانی ناوی خۆماڵی = کوردی | وێنە = | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٥٩ یان ١٩٦١ | شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]]، [[عێراق]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦ | شوێنی مەرگ = [[هەولێر]]، هەرێمی کوردستان، [[عێراق]] | ھۆکاری مەرگ = نەخۆشیی دڵ | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = دکتۆرا لە فەلسەفە | خوێندنگە = [[زانکۆی بەغدا]] (بەکالۆریۆس)<br>زانکۆیەک لە [[کەنەدا]] (ماستەر و دکتۆرا) | پیشە = نووسەر، بیرمەند، توێژەری فەلسەفی | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | وەکیل = | ناوبانگ = | کارە دیارەکان = | شێواز = | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = | وادە = | پێش = | پاش = | حیزب = | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = | تۆمەت = | سزا = | دۆخی دادوەری = | ھاوسەر = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''فارووق ڕەفیق''' (ناوی تەواو: فارووق ڕەفیق حەمەکەریم؛ لەدایکبووی ١٩٥٩ یان ١٩٦١ لە [[سلێمانی]] – ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦ لە [[هەولێر]]) نووسەر و توێژەرێکی کوردی بواری فەلسەفە و هزری سیاسی بوو. == بەرهەمەکان == [[پەڕگە:Asht krdnaway.jpg|وێنۆک|بەرگی کتێبی «ئاشتکردنەوەی ئە‌قڵ و عیشق»]] * پاکس ئەمەریکانا (سەردەمی هەیمەنەی ئەمەریکی - چاوپێکەوتن لەگەڵ فاروق رەفیق، سازدانی [[ناسک قادر]]) - ٢٠٠٢ * غەمە جڤاتیەکان (٢ بەرگ) ٢٠٠٦-٢٠٠٨ * ئاشتکردنەوەی عەقڵ و عیشق (پەروەردەی لیبڕاڵ و ئاکاری مەدەنی) * یەک کاتژمێری ماوە بۆ نیوەشەو - ٢٠٠٩ * هوونەری عیشق - ٢٠١٠ * داستانەکانی خۆرهەڵات لەبەردەم ئاوێنەی زاتی خوادا (شێعر) - ٢٠٠٦ * فەلسەفە و ژیان - ٢٠٠٩ * هوونەری فەلسەفە (هوونەری فەلسەفە وانەیەکی مێتافیزیکیانەیە) - ٢٠١٠ * وێستگەیەک لە گەشتێکی فەلسەفی - ٢٠١١ == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}} [[پۆل:نووسەرانی کورد]] 9utesqu5kxx3j1wzowce8dn4fiub4dy 1579306 1579133 2026-04-29T20:03:54Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1579306 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{چەند کێشەیەک| {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = دکتۆر | ناو = فارووق ڕەفیق | پاشگری ڕێزلێنان = | ناوی خۆماڵی = فارووق ڕەفیق حەمەکەریم | زمانی ناوی خۆماڵی = کوردی | وێنە = | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٥٩ یان ١٩٦١ | شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]]، [[عێراق]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦ | شوێنی مەرگ = [[هەولێر]]، هەرێمی کوردستان، [[عێراق]] | ھۆکاری مەرگ = نەخۆشیی دڵ | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = دکتۆرا لە فەلسەفە | خوێندنگە = [[زانکۆی بەغدا]] (بەکالۆریۆس)<br>زانکۆیەک لە [[کەنەدا]] (ماستەر و دکتۆرا) | پیشە = نووسەر، بیرمەند، توێژەری فەلسەفی | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | وەکیل = | ناوبانگ = | کارە دیارەکان = | شێواز = | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = | وادە = | پێش = | پاش = | حیزب = | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = | تۆمەت = | سزا = | دۆخی دادوەری = | ھاوسەر = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''فارووق ڕەفیق''' (ناوی تەواو: فارووق ڕەفیق حەمەکەریم؛ لەدایکبووی ١٩٥٩ یان ١٩٦١ لە [[سلێمانی]] – ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦ لە [[هەولێر]]) نووسەر و توێژەرێکی کوردی بواری فەلسەفە و هزری سیاسی بوو. == بەرهەمەکان == [[پەڕگە:Asht krdnaway.jpg|وێنۆک|بەرگی کتێبی «ئاشتکردنەوەی ئە‌قڵ و عیشق»]] * پاکس ئەمەریکانا (سەردەمی هەیمەنەی ئەمەریکی - چاوپێکەوتن لەگەڵ فاروق رەفیق، سازدانی [[ناسک قادر]]) - ٢٠٠٢ * غەمە جڤاتیەکان (٢ بەرگ) ٢٠٠٦-٢٠٠٨ * ئاشتکردنەوەی عەقڵ و عیشق (پەروەردەی لیبڕاڵ و ئاکاری مەدەنی) * یەک کاتژمێری ماوە بۆ نیوەشەو - ٢٠٠٩ * هوونەری عیشق - ٢٠١٠ * داستانەکانی خۆرهەڵات لەبەردەم ئاوێنەی زاتی خوادا (شێعر) - ٢٠٠٦ * فەلسەفە و ژیان - ٢٠٠٩ * هوونەری فەلسەفە (هوونەری فەلسەفە وانەیەکی مێتافیزیکیانەیە) - ٢٠١٠ * وێستگەیەک لە گەشتێکی فەلسەفی - ٢٠١١ == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}} [[پۆل:نووسەرانی کورد]] lcahqxpa6ner47qfzp886uxc1zk10z4 3 13682 1579200 1578791 2026-04-29T15:59:25Z Ali Word 74680 /* داوای گەڕانەوەی وتاری ئەنجام شەوالی */ وەڵامدانەوە 1579200 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan/ئەرشیڤی %(counter)s |algo = old(31d) |counter = 2 |maxarchivesize = 200K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}}{{لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan/سەرپەڕە}} |minthreadsleft = 5 |minthreadstoarchive = 2 }} سلام و علیکم.. ببورن مامۆستا پیرەهەلۆ من مافی پاسدراوی خۆگەڕم پێدراوە یاخود نا!؟ رێز و مەحەبەت. == سڵاو == مامۆستای به‌رێز..زۆر سوپاس بۆ ئه‌و رێنمایانه‌ی به‌منی ده‌ده‌ن..به‌و پێیه‌ی ئه‌من نوێم بۆیه‌ له‌ زۆر شتدا كێشه‌م بۆ دروست ده‌بێ.. زۆر سوپاس كه‌ بۆ یارمه‌تیه‌كانتان..دووباره‌ مه‌منونم.. {{واژوونەکراو|Yad nursi}} == دەستکاری == {| class="messagebox" style="{{border-radius|30px}}" || [[Image:EV-In.svg|60px]] | align="center" | <big>[[File:Evnewlogocc0.png|Evnewlogocc0|185px]]</big><br />سڵاو، زۆر سوپاس بۆ دەستکاریە بەنرخەکەت لەسەر وتاری [[ئێڤەنێسێنس]] لە ویکیپیدیای کوردی ناوەندی. دەتوانیت یارمەتیمان بدەیت لە فراوانکردنی جیھانی ئێڤەنێسێنس بە سەردانکردنی [[ویکیپرۆژە: ئێڤەنێسێنس| ویکیپرۆژەی ئێڤەنێسێنس]]، لەوێ گشت زانیارییەکان کۆکراونەتەوە و دەتوانیت یارمەتی بدەیت لە پەرەپێدان بەو وتارەی خۆت بەدڵتە، بەھیوای دەستکاری کردنێکی باش! |}—[[بەکارھێنەر:Zhyar Merlin|<span style="color:black">'''<span style="font-size:13px">ژیار مێرلین'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Zhyar Merlin|'''<span style= "color:purple">وتووێژ</span>''']]} ‏٢٢:٢٢، ١٠ی تەموزی ٢٠١٦ (UTC) == بەڕێوەبەرانی تەکنیکی == سڵاو بەڕێزان. ئەمە پەیامێکی ئاگادارییە: دامەزراوەی ویکیمیدیا بڕیاری داوە کە گرووپی بەڕێوەبەران دابەش بکرێن بەسەر دوو گرووپدا: بەڕێوەبەرانی ئاسایی و بەڕێوەبەرانی تەکنیکی. بەڕێوەبەرانی ئاسایی (ئەوانەی ئێستا ھەن) ھەندێک لە مافەکانیان، وەک دەستکاریکردنی پەڕەکانی CSS و JS، لەدەست دەدەن دوای دامەزرانی گرووپی بەڕێوەبەرانی تەکنیکی، کە ئیتر ئەندامانی ئەو گرووپە مافی دەستکاریکردنی ئەو جۆرە پەڕانەیان دەبێت لەپاڵ مافە گشتییەکانی تری بەڕێوەبەران. ئێستا لە '''[[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)/بەڕێوەبەری تەکنیکی]]''' پڕۆسەی پاڵاوتن و گواستنەوەی ئەو بەڕێوەبەرانەی کە دەیانەوێت مافی دەستکاریکردن و دروستکردنی ئەو پەڕانەیان ھەبێت بەڕێوەدەچێت. داواکراوە کە کۆمەڵگەی ویکیپیدیای کوردیی ناوەندی بەشداری لەم ھەڵبژاردن و لێدوانە بکات تاکوو تا کۆتایی ماوەی دیاریکراو بەڕێوەبەرە تەکنیکییەکان دیاریکرابێتن. سوپاس. <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Épine@ckbwiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%A8%DB%95%DA%95%DB%8E%D9%88%DB%95%D8%A8%DB%95%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%AA%DB%95%DA%A9%D9%86%DB%8C%DA%A9%DB%8C&oldid=578207 -->{{واژۆنەکراو|Eyubm}} == واژووکردنی لێدوانی واژوونەکراو == سڵاو کاک Pirehelokan، بۆ واژووکردنی لێدوانە واژوونەکراوەکان پێشناز دەکەم [[بەکارھێنەر:Aram/unsignedhelper]] تاقی بکەیتەوە، کە ئەمە خۆگەڕانە کاتی واژووکردنەکەیش زیاد دەکات نەوەکوو تەنیا ناوی بەکارھێنەرەکە. ئەم لێدوانەم واژوو ناکەم و بۆ تۆی بەجێ دەھێڵم. سپاس! == Invitation for Functionary consultation 2021 == Greetings, Admins of the emerging community, I'm letting you know in advance about a meeting I'd like to invite you to regarding the [[:m:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]] and the community's ownership of its future enforcement. I'm still in the process of putting together the details, but I wanted to share the date with you: 10/11 July, 2021. I do not have a time on this date yet, but I will let you soon. We have created a [[:m:Universal Code of Conduct/Functionary consultations/June and July 2021|meta page]] with basic information. Please take a look at the meta page and sign up your name under the appropriate section. Thank you for your time.--[[User:BAnand (WMF)|BAnand (WMF)]] 15:14, 10 June 2021 (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:BAnand (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/UCoC_Group&oldid=21568660 --> == داوای گەڕانەوەی وتاری ئەنجام شەوالی == سڵاو کاک Pirehelokan، هیوای باشی. من سەبارەت بە سڕینەوەی وتاری (ئەنجام شەوالی) پەیوەندیت پێوە دەکەم. ئەم کەسایەتییە ڕۆژنامەنووس و کۆمێنتاتۆری فەرمییە لە کەناڵی ئاسمانی کەرکووک و خاوەنی پلەی دووەمی پێشبڕکێی جیهانیی beIN SPORTSـە. ​داواکارم وتارەکە بگەڕێنیتەوە بۆ شێوازی "ڕەشنووس" (Draft) یان لاپەڕە ئاساییەکە، چونکە من چەندین سەرچاوەی متمانەپێکراوم ئامادە کردووە وەک وەرەقەی فەرمی کەناڵ و چاوپێکەوتنی دەیان میدیای کوردی و سوری و عێراقس و Hathalyoum تا بیسەلمێنم کە مەرجەکانی ناوداریی تێدایە. سوپاس." [[بەکارھێنەر:Ali Word|Ali Word]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ali Word|لێدوان]]) ١٣:٠٤، ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :{{وب|Ali Word}}، ناوەرۆکی وتارەکە و گرنگیی کەسایەتییەکە بە سەرچاوەکان پشتڕاست نەدەکرانەوە. تکایە [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون]] بخوێنەوە. فەیسبووک و ماڵپەڕی کەسی نابن بە سەرچاوە. [[ویکیپیدیا:ژیاننامەی کەسایەتییە زیندووەکان]]یش بخوێنەوە با لە ھەستیاریی بابەتەکە باشتر تێبگەی. سپاس. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٠:٠٥، ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ::سوپاس کاک Pirehelokan بۆ ڕوونکردنەوەکەت. من تێدەگەم کە سەرچاوەی شەخسی پێوەر نییە، بۆیە لێرەدا چەند سەرچاوەیەکی میدیایی سەربەخۆ دەخەمە ڕوو کە ڕاپۆرت و چاوپێکەوتنیان لەسەر کارەکانم کردووە وەک بێژەر و کۆمێنتاتۆر: ::١. ڕاپۆرتی دەزگای میدیایی 964media دەربارەی سەرکەوتنی ئەنجام شەوالی لە کێبڕکێی beIN SPORTS: ::https://ku.964media.com/363726/ ::٢. ئەرشیفی هەواڵ و چاوپێکەوتنەکان لە ماڵپەڕی Hathalyoum: ::https://krd.hathalyoum.net/articles/1015152 ::٣. ڤیدیۆی ڕاپۆرتی فەرمی کەناڵی ئاسمانی کەرکووک دەربارەی ژیانی پیشەیی ناوبراو: ::https://kirkuktv.net/KU/Details/31976 ::داواکارم تەنها بۆ ماوەیەکی کاتی وتارەکە بگەڕێنیتەوە تا بتوانم ئەم سەرچاوانە و چەندین سەرچاوەی تری هاوشێوەی تێدا جێگیر بکەم و وتارەکە بەپێی یاساکانی ویکیپیدیا ڕێکبخەمەوە. سوپاس بۆ هاوکاریت." [[بەکارھێنەر:Ali Word|Ali Word]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ali Word|لێدوان]]) ٢١:٠٨، ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ::ھەمووی ئەم سێ سەرچاوەیە باسی ھەواڵێک دەکەن کە یەک دێڕە: ئەم کەسایەتییە دەستی لە کار کێشاوەتەوە. جا من نازانم ئەو وتارە دوور و درێژەی کە سڕایەوە زانیارییەکانی تری لە کوێوە ھاتبوو. سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٣:١١، ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :::زۆر زۆر داوای لێبوردن دەکەم بۆ بێزارکردنت کە سەربەخۆ و خەمخۆرانە لەخزمەتی ویکیپیدیای بێ نازی کوردیدایت ، ببورە دیسانەوه ، بەڕاستی ئەم ویکیپیدیایە بۆ ئێمە زۆر گرنگ بوو بەڕادەیەک ئەکرا ببێتە پەڕینەوەیەک بۆ ئەنجام شەوالی تاکوو بگاتە پڕۆگرامێکی جیهانی لە وڵاتی قەتەڕ و بەناوی کووردستانەوە بەشداربێت ، بەڕاستی سەرچاوەی دیکە جگە لەو بابەتی وازهێنانە زۆرن تەنانەت ڤیدیۆ هەیە خودی کەناڵی بی ئێن سپۆرتی قەتەڕی بابەتی لەسەر بڵاوکردۆتەوە جیالەوەی کەناڵەکانی سوریا کاری تایبەتیان لەگەڵدا کردوە ، زۆر زۆر سوپاس بۆ پاڵپشتیت ببورە ئەگەر بێزارم کردبیت [[بەکارھێنەر:Ali Word|Ali Word]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ali Word|لێدوان]]) ١٥:٥٩، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will week between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ١٨:٣٠، ٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Keegan (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30471712 --> aa993h1079962wknuyn2daxda9sfbp4 0 14168 1579184 1547497 2026-04-29T14:33:17Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579184 wikitext text/x-wiki {{ئامادەکردن|نائامادە=بەڵێ|دانەر=GoRaN909}} {{سەبارەت بە|یارییەکی تۆپی پێی خولی ئیسپانیا|فیلمە کوردییەکە|ئێل کلاسیکۆ (فیلم)}} '''ئێل کلاسیکۆ''' (بە ئیسپانی: El Clásico)یان [[ئێل کلاسیکۆ|کلاسیکۆی ئیسپانیا]] بە یاریی نێوان ھەردوو یانە بەناوبانگەکەی [[ئیسپانیا]] ھەریەک لە یانەی [[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیال مەدرید]] و [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|یانەی بارسێلۆنا]] دەوترێت، مێژووی ئەم یارییە تۆپی پێی تێپەڕ کردووە تەنانەت چەندەھا جار چووەتە نێو کێشەکانی [[سیاسەت]]ی ئیسپانیاوە بەھۆی کێشەی سیاسیی ھەردوو شاری [[بارسێلۆنا]] و [[مەدرید]] لەڕووی ئەو کێشەی نێوانیان لە مێژووی ئیسپانی کە شاری [[بارسێلۆنا]] دەکەوێتە ھەرێمی کەتەلۆنی و شارەکەی [[مەدرید|مەدر]]یدیش پایتەختی ئیسپانیایە بەوە کێشەی زۆر کەوتووەتە نێوان ھەرێمەکە و حکوومەتی ئیسپانی. <gallery> پەڕگە:Logo Real Madrid.png|لۆگۆی یانەی ڕیال مەدرید پەڕگە:Barcelona-FC.jpg|لۆگۆی یانەی بارسێلۆنا </gallery> == مێژووی کێبڕکێی ھەردوو یانەکە == ھەر لەسەرەتاکانی تۆپی پێی ئیسپانیاوە ھەردوویانەی ''ڕیال مەدرید'' و ''بەرشەلۆنا'' نوێنەری ھەردوو ناوچەی ناوەڕاستی ئیسپانیا ناوچەی ڕەگەزی ئیسپانییەکان و ناوچەی کەتەلۆنا (کەتەلۆنییەکان) بوون، لە ھەمان کاتدا ھەردوو ناوچە بۆ خۆیان بەدوو ئاڕاستەی شارستانێتی و زمانی جیاواز دەڕۆن. ئەم دیاردە وەرزشییە کارێکی زۆر گەورەی کردووەتە سەر ھەردوو بواری کۆمەڵایەتی و سیاسیی ئەم وڵاتە. ڕیاڵ مەدرید یانەیەکی سەر بە حکوومەت و خێزانی مەلیکی ئیسپانییە و زیاتر لەلایەن ئەم بنەماڵەیەوە پشتگیرییان لێدەکرێت و بەتایبەت لە کات و سەردەمی ''فرانکۆیست ئیرا'' کە ڕابەرایەتی سوپای ناوەڕاستی ئیسپانیای دەکرد. ئیسپانیا لە سەردەمی فرانکۆیست لە نێوان دووناوچەدا دابەش بوو ناچەی ئیسپانی نشینەکان و ناوچەی کەتەلانەکان و ھەروەھا ئیسپانیا بەرەو شەڕێکی ناوخۆییی دەرۆیشتن. ئەم دوو یانەیەش بوون بە بەشێک لەو شەڕ و ئاژاوەی نێوان حکوومەتە دیکتاتۆرەکەی فرانکۆیست و دیکتاتۆرەکانی پاش ئەو لەگەڵ ناوچەکانی تری ئیسپانیایا. حوکمەتەکانی ئیسپانیا زیاتر لایەنگریی مەدریدیان دەکرد. ئەمەش بەھۆی ئەوەی ئەو شارە بنکەی (بەیسی) دامەزراندنی پارتە جیاکان بەتایبەتیش ''پارتی سۆسیالیستی ئیسپانی'' بوو. مەدرید بوو بە بنکەیەک فکرە تازەکانی جیھانی وەک (کۆماریسم، فیدرالیسم، ئەنارچیسم، سایندیکلالیسم، و ھەروەھا کۆمۆنیسم) لە ھەمان کاتدا ھەرێمی کەتەلۆنیا ھەرێمێکی فاشیۆن لە بواری جل و بەرگ و نیگار کێشان بوو و ئاو ھەوا سەرنج ڕاکێشەکەی. لەدوایدا و لەسەردەمی حکوومڕانی فرانسیسکۆ فرانکۆدا بلوگرانییەکان توانییان شوێن پێی خۆیان لەگەڵ حوکمەتە دیکاتۆرەکەی فرانکۆدا بەھێز بکەن و زیاتر لە یانەیەک لە ناوچەکەدا ھەبێت. لە ماوەی شەڕی ناوخۆی ئیسپانیا ھەردوو سەرۆکەکانی بەرشەلۆنە و ڕیاڵ مەدرید (جۆسیف ساینۆڵ و ڕەفایەل سانچێز گۆرەیە) تووشی گێرە و کێشەی زۆر بوون لەسەر دەستی لۆس ناشیۆنالیست. لە [[١٩٥٠]] دا ھەردوو یانە کێبڕکێی تر لەسەر یاریزانی بەناو بانگی ئەرجەنتینی کەوتە ململانێکردن، دی ستیفانۆ گرنگی ھەردو یانەی بەلایی خۆیدا ڕاکێشابوو ئەو کات یاری بۆ یانەی دیپۆرتیفۆ لۆس میلۆناریۆ لە بۆگۆتا دەکرد ھەردوو یانە زەمیان لەسەر یەکتریی دەکرد. کێشەیان لەسەری ھەبوو ھەردوو یانە خۆیان بە خاوەنی دەزانی ''دی ستیفانۆ'' بۆندەکەی بەرشەلۆنەی ھەڵوەشاندەوە و ڕووی کردە یانەی ڕیال ئەو کات بەرشەلۆنە ھەوڵیدا لە ڕێگەی فرانکۆوە کارێک بکات و مەدریدیش بەرھەڵەستی کرد بە دانی پارەو ئامادەکردنی خۆبەش. ''دی ستیفانۆ'' لەیەکەم یاریدا بەرامبەر بەرشەلۆنە دوو گۆڵی بۆ مەدرید تۆمار کرد، و ھەروەھا ڕیال لەگەڵ ستیفانۆ ٥ نازناوی ئەورووپی بەدەست ھێنا. لەساڵەکانی [[١٩٦٠]] دا ھەردوو بەرھەڵەستی کار گەیشتنە قۆناغەکانی یارییە ئەورووپییەکان و ھەردوو یانە دووجار بەیەک گەیشتن ئەویش لە جامی ئەورووپادا بوو کە ڕیال مەدرید ١٩٦٠ی بردەوە و بەرشەلۆناشە [[١٩٦١]]، جارێکی تر ھەردوو یانە لە جامی چامپیۆن لیگدا بەیەک گەیشتن ئەویش سالی ٢٠٠٢ بوو مەدرید بەرشەی دا بەزەویدا و گەیشتە یاری کۆتایی و جامەکەی بەدەست ھێنا. لەھەمان کاتدا ھەردوویانە کێشەیەکی تر لەنێوانیاندا ھەیە ئەویش یەکێکی ترە لە گەرم کەرەوەی کلاسیکۆ و خۆش کردنی ئەم یارییە لە ئیسپانیا ئەو کێشەیە بریتییە لە ڕفاندنی یاریزانە بەناو بانگەکانی یەکتری بەتایبەتیش یانەی ڕیال کە لایەنی ئابووری باشترە ھەمیشە ھەوڵی ڕفاندنی یاریزانە بەناوبانگەکانی بەرشەی داوە و بۆ ئەم مەبەستەش چەندەھا ملیۆن دۆلاری سەرف کردووە، لە ساڵی ١٩٨٨ دا بێن شۆستەری لە بەرشەلۆنەوە ڕفاند و لە ساڵی [[١٩٩٤]] دا یاریزان مایکڵ لاودرۆپیشی بردە ڕیزەکانی پاشانیش ساڵی [[٢٠٠٠]] لیوس فیگۆی پورتوگالی بردە ڕیزەکانی بەرامبەریش بەرشەلۆنە لیوس ئەنریکی لە ساڵی [[١٩٩٦]] دا لەدەستی مەدریدییەکان فراند و پاشانیش کابتنی شین و سووری کردە باڵەکانی. == ڕیاڵ مەدرید == [[پەڕگە:Logo Real Madrid.png|چەپ|150px|وێنۆک|[[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید]]]] {{وتاری سەرەکی|ڕیاڵ مەدرید}} [[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید]] (بە [[زمانی ئیسپانی|ئیسپانی]]: ڕیاڵ مەدرید Club de Fútbol) یانەیەکی [[تۆپی پێ]]ی پرۆفیشناڵی [[ئیسپانیا|ئیسپانییە]] بە یانەی پایتەختی ئیسپانیا [[مەدرید]] و یانەی شاھانە یان مێرەنگی ناسراوە، یانەکە لە ساڵی [[١٩٠٢]] دامەزراوەو لە خوولی ئیسپانی [[لا لیگا]] یاریدەکات و ھەڵبژێردرا بە باشترین یانەی تۆپی پێ لە [[جیھان]]، یانەی ڕیاڵ مەدرید ٣٦ جار خولی ئیسپانی بردووەتەوە (ڕیکۆرد)، وە ٢٠ جاریش [[جامی شای ئیسپانیا]]ی بردووەتەوە و ڕیکۆردێکی تریشی تۆمار کردووە بە بردنەوەی ١٥ جار [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] و لە ٢١ی ٥ی [[١٩٠٤]]، ڕیاڵ مەدرید یەکێک بوو لە دامەزرێنەرەکانی یەکێتی تۆپی پێی جیھانی ([[فیفا]]) ھەروەھا ڕیاڵ مەدرید یەکێکە لە ئەندامانی گرووپی (G-14) بۆ یانە سەرەکییەکان لە [[ئەورووپا]] کە ئێستا ناوەکەی گۆڕدراوە بە بزووتنەوەی یانە ئەورووپییەکان، یانەکە ھەموو یارییە فەرمییەکانی لە [[یاریگای سانتیاگۆ بەرنابیۆ]] لە مەدریدی پایتەخت ئەنجام دەدات و ئەم یانەیە لە زۆر لە یانەکانی دیکەی جیھان جیاوازترە چونکە ئەندامانی یانەکە (socios) خاوەنی ئەم یانەیەن و خۆیان یانەکەیان بەڕێوەدەبەن بەھەڵبژاردنی سەرۆکێک کە کارەکانی یانەکە بەڕێوەدەبات، لە کاتی دامەزراندنی یانەکەوە لە ساڵی ١٩٠٢ ھەتا ٢٣ی [[کانوونی یەکەم]]ی ٢٠٠٠، فیفا ڕیاڵ مەدریدی ھەڵبژارد بە «باشترین یانە لە [[سەدەی ٢٠ەم|سەدەی بیستەمدا]]». یانەی ڕیاڵ مەدرید بە گەورەترین یانە دادەنرێ لە جیھاندا لە ڕووی بنکەی بەرفراوانی جەماوەرییەوە بەپێی لێکۆڵینەوەیەک کە [[زانکۆی ھارڤارد]] ئەنجامی داوە لە ساڵی [[٢٠٠٧]] دا؛ وە ئێستاش بە یەکەم دەوڵەمەندترین یانە دادەنرێ لە جیھاندا بەپێی بوودجەی ساڵانە دوای یانەی مانچستەر یونایتدی ئینگلیزی. == بارسێلۆنا == [[پەڕگە:Barcelona-FC.jpg|چەپ|150px|وێنۆک|[[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|یانەی بارسێلۆنا]]]] {{وتاری سەرەکی|یانەی بارسێلۆنا}} '''بارسێلۆنا''' (بە کەتەلۆنی: Fútbol Club بارسێلۆنا) یەکێکە لە یانەکانی [[تۆپی پێ]]ی [[ئیسپانیا]]یە. یاریگای سەرەکی یانەکە بریتییە لە کامپ نو کە بە گەورەترین یاریگا دادەندرێت لەسەر ئاستی کیشوەری ئەورووپا، بارسێلۆنا بە گەورەترین یانەی ھەرێمی کەتەلۆنیا ھەژمار دەکرێت و بە یانەی بلوگرانا ناسراوە، لەناسراوترین یاریزانانی کە پێشتر کە یارییان بۆ یانەکە کردووە بریتین لە (مێسی و سوارێز و دێمبێلی)، یانەی بارسێلۆنا لەگەڵ ڕیال مەدرید و ئەتلەتیک بلباو تاکە یانەن کە تا ئێستا نەچوونە [[خولی پلە دووی ئیسپانی]]، یانەی بارسێلۆنا لە بەرواری ٢٢ی تشرینی دووەمی ١٨٩٩ز بە سەرکردایەتی خوان گامبەر بەدروشمی "Més que un club" دامەزرا کە بە واتای "زیاتر لە یانەیەک" دێت، یەکێک لە ڕکابەرەکانی بەدرێژایی مێژوو یانەی ڕیال مەدریدە ئەویش بە ھۆکاری جیاجیای وەرزشی و سیاسی و کۆمەڵایەتی، سەرەتای دامەزراندنی یانەکە دەگەرێتەوە بۆ سەدەی نۆزدەھەمینی زایینی کاتێک «خوان گامبەر»ی سویسری لەگەڵ چەند ھاورێیەکی لە سویسراوە بەرەو ئیسپانیا بەڕێکەوتن و یانەکەیان دامەزراند لە شاری بارسێلۆنای ھەرێمی کەتەلۆنیا لە ساڵی ١٨٩٩، کە دواتر بەھۆی ئاست نزمی یانەکە لە ساڵی ١٩٠٨، خوان گامبەر بڕیاری دا ببێتە سەرۆکی یانەکە و لەسەردەمی ئەو دا بارسێلۆنا ئاستێکی بەرز و چەندین نازناوی بەخۆیەوە بینی، ئەم یانەیە لەساتی دامەزراندنی تا ئێستا توانیویەتی ٢٧ جار ببێتە پاڵەوانی خوولی ئیسپانی [[لا لیگا]]، وە ٣٢ جار بووەتە پاڵەوانی [[جامی شای ئیسپانیا]] و لە ١٥ بۆنەشدا بوەتە پاڵەوانی [[جامی سووپەری ئیسپانیا]]، ھەروەھا خاوەنی ٥ نازناوی [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]]<nowiki/>یە. == سەرژمێری و دەستکەوتەکان == لەمێژووی کلاسیکۆدا تا ئێستا ھەردوو تیپ ٢٦٢ یاریی فەرمیان ئەنجام داوە، یانەی بارسێلۆنا ١٠٤ جار سەرکەوتنی بەدەست ھێناوە و ڕیاڵ مەدرید ١٠٦ جار براوە بووە؛ و لە ٥٢ بۆنەشدا بەرامبەر بوون، یانەی [[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|ڕیاڵ مەدرید]] توانیویەتی ٤٤٢ گۆڵ تۆمار بکات و [[یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا|یانەی بارسێلۆنا]] توانیویەتی ٤٣٦ گۆڵ تۆمار بکات، کۆی گشتی یاری کلاسیکۆ (بە یارییە نا فەرمییەکانیشەوە) ٣٠٥ یارییان ئەنجام داوە بارسێلۆنا ١٢٩ یاری بردووەتەوە لە بەرامبەردا ١١٢ بردنەوە بۆ ڕیاڵ مەدرید و لە ٦٤ یاریشدا بەرامبەر بوون بەرشەلۆنە ٥٤٢ گۆڵ و ڕیال مەدرید ٤٩٨ گۆڵی تۆمارکردووە. [[پەڕگە:RealMadridvsFCBarca.png|وێنۆک|درێسی ھەردوو یانە]] [[پەڕگە:Forcejeo Real Madrid - FC Barcelona.jpg|وێنۆک|گرتەیەک لەیاری کلاسیکۆی ساڵی [[٢٠٠٩]]]] === ئاماری یارییەکان === {{main|لیستی یارییەکانی کلاسیکۆ}}{{updated|٢٠٢٥/١٠/٢٦}} {| class="wikitable" style="font-size:85%; width: 99%; text-align: center;" ! rowspan="2" |بۆنە ! rowspan="2" |یارییەکان ! colspan="2" |بردنەوە ! rowspan="2" |یەکسان ! colspan="2" |گۆڵ ! rowspan="11" | ! colspan="2" |بردنەوە (یاریگای خۆیی) ! colspan="2" |یەکسان (یاریگای خۆیی) ! colspan="2" |بردنەوە (دەرەوەی یاریگا) ! colspan="2" |بردنەوەکانی تر |- ! style="color:#000c99; background:#fff;" |ڕیاڵ ! style="color:#fff000; background:#A2214B;" |بارسا ! style="color:#000c99; background:#fff;" |ڕیاڵ ! style="color:#fff000; background:#A2214B;" |بارسا ! style="color:#000c99; background:#fff;" |ڕیاڵ ! style="color:#fff000; background:#A2214B;" |بارسا ! style="color:#000c99; background:#fff;" |ڕیاڵ ! style="color:#fff000; background:#A2214B;" |بارسا ! style="color:#000c99; background:#fff;" |ڕیاڵ ! style="color:#fff000; background:#A2214B;" |بارسا ! style="color:#000c99; background:#fff;" |ڕیاڵ ! style="color:#fff000; background:#A2214B;" |بارسا |- ! scope="row" |[[لا لیگا]] |١٠١ |٨٠ |٧٦ |٣٥ |٣٠٩ |٣١٠ |٥٧ |٥٢ |١٥ |٢٠ |٢٣ |٢٤ |٠ |٠ |- ! scope="row" |[[جامی تاجدار|جامی تاجدار (نافەرمی)]]{{efn|Although not recognized by the current [[Royal Spanish Football Federation]] as an official match, it is still considered a competitive match between Barcelona and Real Madrid by statistics sources<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FC Barcelona vs Real Madrid CF since 1902 |ناونیشان=https://www.rsssf.org/tablesb/barcamadrid.html |وێبگە=[[RSSSF]] |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠١٩}}</ref> and the media.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Real Madrid – Barcelona: Igualdad total en los 35 Clásicos en Copa |ناونیشان=https://www.marca.com/futbol/copa-rey/2019/02/27/5c76e64046163f51188b463d.html |بڵاوکەرەوە=[[Marca (newspaper)|Marca]] |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠١٩|زمان=es |ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ٢٠١٩}}</ref>}} |١ |٠ |١ |٠ |١ |٣ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ |١ |- ![[جامی شای ئیسپانیا]] |٣٨ |١٣ |١٧ |٨ |٧١ |٧١ |٥ |٧ |٥ |٣ |٤ |٦{{efn|Not including the [[1968 Copa del Generalísimo Final]], which was held at [[Santiago Bernabéu Stadium|Santiago Bernabéu]] and won by Barcelona, as it was technically a neutral venue.}} |٤ |٤ |- ! scope="row" |[[جامی خولی ئیسپانیا]] |٦ |٠ |٢ |٤ |٨ |١٣ |٠ |١ |٢ |٢ |٠ |١ |٠ |٠ |- ! scope="row" |[[جامی سووپەری ئیسپانیا]] |١٨ |١٠ |٦ |٢ |٤٠ |٢٩ |٦ |٤ |١ |١ |٢ |٠ |٢ |٢ |- ! scope="row" |[[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] |٨ |٣ |٢ |٣ |١٣ |١٠ |١ |١ |٢ |١ |٢ |١ |٠ |٠ |- ! scope="row" |سەرجەم پاڵەوانییەتییەکان !٢٦٢ !١٠٦ !١٠٤ !٥٢ !٤٤٢ !٤٣٦ !٦٩ !٦٥ !٢٥ !٢٧ !٣١ !٣٢ !٦ !٧ |- ! scope="row" |[[دۆستانە و یارییە نافەرمییەکان]] |٤٣ |٦ |٢٥ |١٢ |٥٦ |١٠٦ |٤ |١٢ |٥ |٧ |٠ |٦ |٢ |٧ |- ! scope="row" |کۆی یارییەکان ! scope="row" |٣٠٥ !١١٢ !١٢٩ !٦٤ !٤٩٨ !٥٤٢ !٧٣ !٧٧ !٣٠ !٣٤ !٣١ !٣٨ !٨ !١٤ |} * ==سەرژمێرییەکان== * ''تێبینی: ئەنجامی یارییە دۆستانەکان لەم لیستەی خوارەوەدا ھەژمار نەکراون!'' ===ئەنجامەکان=== ====گەورەترین بردنەوەکان (٥+ گۆڵ)==== {| class="wikitable" ! style="width:5%;" | گۆڵ ! style="width:10%;" | ئەنجام ! style="width:5%;" | بەروار ! style="width:10%;" | پاڵەوانیەتی |- style="text-align:center;" ! ١٠ || [[ڕیاڵ مەدرید و بارسێلۆنا (١١-١)|ڕیاڵ مەدرید ١١ - ١ بارسێلۆنا]] || ١٩٤٣/٦/١٩ || جامی شا |- style="text-align:center;" ! ٦ || '''ڕیاڵ مەدرید''' ٨–٢ بارسێلۆنا || ١٩٣٥/٢/٣ | rowspan="2"| لا لیگا |- style="text-align:center;" ! rowspan="10" | ٥ || '''بارسێلۆنا''' ٧–٢ ڕیاڵ مەدرید || ١٩٥٠/٩/٢٤ |- style="text-align:center;" || '''بارسێلۆنا''' ٦–١ ڕیاڵ مەدرید || ١٩٥٧/٥/١٩ || [[جامی شای ئیسپانیا|جامی شا]] |- style="text-align:center;" || '''ڕیاڵ مەدرید''' ٦–١ بارسێلۆنا || ١٩٤٩/٩/١٨ | rowspan="8"| [[لا لیگا]] |- style="text-align:center;" || '''بارسێلۆنا''' ٥–٠ ڕیاڵ مەدرید || ١٩٣٥/٤/٢١ |- style="text-align:center;" || '''بارسێلۆنا''' ٥–٠ ڕیاڵ مەدید || ١٩٤٥/٣/٢٥ |- style="text-align:center;" || '''ڕیاڵ مەدرید''' ٥–٠ بارسێلۆنا || ١٩٥٣/١٠/٥ |- style="text-align:center;" || ڕیاڵ مەدرید ٠–٥ '''بارسێلۆنا''' || ١٩٧٤/٢/١٧ |- style="text-align:center;" || '''بارسێلۆنا''' ٥–٠ ڕیاڵ مەدرید || ١٩٩٤/١/٨ |- style="text-align:center;" || '''ڕیاڵ مەدرید''' ٥–٠ بارسێلۆنا || ١٩٩٥/١/٧ |- style="text-align:center;" || '''بارسێلۆنا''' ٥–٠ ڕیاڵ مەدرید ||٢٠١٠/١١/٢٩ |} ==== زۆرترین ڕێژەی گۆڵکردن لەیەک یاریدا ==== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;margin-left:1em" ! width="3px"|گۆڵ!!ئەنجام!! style="width:110px;" |بەروار!! width="90" |پاڵەوانیەتی |- style="text-align:center;" ! rowspan="2" | ١٢ || ڕیاڵ مەدرید ٦–٦ بارسێلۆنا || ١٩١٦/٤/١٣ | rowspan="2"| [[جامی شای ئیسپانیا|جامی شا]] |- style="text-align:center;" || [[ڕیاڵ مەدرید و بارسێلۆنا (١١-١)|ڕیاڵ مەدرید ١١-١ بارسێلۆنا]] || ١٩٤٣/٦/١٣ |- style="text-align:center;" ! rowspan="2" | ١٠ || ڕیاڵ مەدرید ٨–٣ باەسێلۆنا || ١٩٣٥/٢/٣ | rowspan="5"| [[لا لیگا]] |- style="text-align:center;" || بارسێلۆنا ٥–٥ ڕیاڵ مەدرید || ١٩٤٣/١/١٠ |- style="text-align:center;" ! ٩ || بارسێلۆنا ٧–٢ ڕیاڵ مەدرید || ١٩٥٠/٩/٢٤ |- style="text-align:center;" ! rowspan="2" | ٨ || بارسێلۆنا ٣–٥ ڕیاڵ مەدرید || ١٩٦٠/١٢/٤ |- style="text-align:center;" || ڕیاڵ مەدرید ٢–٦ بارسێلۆنا || ٢٠٠٩/٥/٢ |} ====بردنەوەی بەردەوام==== =====زۆرترین بردنەوەی یەک بەدوای یەک===== {| class="wikitable" style="width:45%;" |- ! style="width:5%;"|یاری ! style="width:10%;"|یانە ! style="width:30%;"|ماوە |- |٧||ڕیاڵ مەدرید||١٩٦٢/٤/٢٢ ھەتا ١٩٦٥/٢/٢٨ |- |٥||بارسێلۆنا||٢٠٠٨/١٢/١٣ ھەتا ٢٠١٠/١١/٢٩ |- |٥||ڕیاڵ مەدرید||٢٢٠/٣/١ ھەتا ٢٠٢٢/٣/٢٠ |} =====زۆرترین یەکسانبوونی یەک بەدوای یەک===== {| class="wikitable" style="width:35%;" |- ! style="width:5%;"|یاری ! style="width:30%;"|ماوە |- |٣||٢٠٠٢/٥/١ ھەتا ٢٠٠٣/٤/٢٠ |} =====زۆرترین یاری بەبێ یەکسانبوون===== {| class="wikitable" style="width:35%;" |- ! style="width:5%;"|یاری ! style="width:30%;"|ماوە |- |١٩||٢٠٢٠/٣/١ ھەتا ٢٠٢٥/١٠/٢٦ (بەردەوامە) |- |١٦||١٩٤٨/١/٢٥ ھەتا ١٩٥٤/١١/٢١ |- |١٥||١٩٦٠/١١/٢٣ ھەتا ١٩٦٧/٣/١٩ |- |١٢||١٩٧٧/١٢/٤ ھەتا ١٩٨٣/٣/٢٦ |- |١١||١٩٥٧/٥/١٩ ھەتا ١٩٦٠/٤/٢٧ |- |٨||١٩٣٣/٣/٥ ھەتا ١٩٤٠/١/٢٨ |} =====زۆرترین یاری بەبێ دۆڕان===== {| class="wikitable" style="width:45%;" |- ! style="width:5%;"|یاری ! style="width:10%;"|یانە ! style="width:30%;"|ماوە |- |٨||ڕیاڵ مەدرید||٢٠٠١/٣/٣ ھەتا ٢٠٠٣/١٢/٦ |- |٧||ڕیاڵ مەدرید||١٩٣٢/١/٣١ ھەتا ١٩٣٥/٢/٣ |- |٧||ڕیاڵ مەدرید||١٩٦٢/٤/٢٢ ھەتا ١٩٦٥/٢/١٨ |- |٧||بارسێلۆنا||٢٠١١/٤/٢٧ ھەتا ٢٠١٢/١/٢٥ |- |٧||بارسێلۆنا||٢٠١٧/١٢/٢٣ ھەتا ٢٠١٩/١٢/١٨ |} ===یاریزانان=== {{updated|٢٠٢٥/١٠/٢٦}} ====گۆڵکاران==== [[File:2015 UEFA Super Cup 64 crop.jpg|thumb|upright|[[لیۆنێل مێسی]] خاوەنی زۆرترین ڕێژەی گۆڵە لە کلاسیکۆ بە تۆمارکردنی ٢٦ گۆڵ.]] =====زۆرترین گۆڵ===== * یارییە دۆستانەکان ھەژمار نەکراوە {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;margin-left:1em" |- !ڕیزبەندی!! style="width:175px;" |یاریزان!! style="width:100px;" |یانە!! width="90" |[[لا لیگا]]!! width="90" |[[جامی شای ئیسپانیا|جامی شا]]!! width="90" |[[جامی سووپەری ئیسپانیا|جامی سوپەر]]!! width="90" |[[جامی لا لیگا]]!! width="90" |[[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا|خولی ئەوروپا]]!! width="90" |سەرجەم |- !١ |style="text-align:left;"|{{flagicon|ARG}} [[لیۆنێل مێسی]] |بارسێلۆنا |١٨ |— |٦ |— |٢ |٢٦ |- ! rowspan="2" |٢ |style="text-align:left;"|{{flagicon|ARG}}{{flagicon|ESP|1945}} [[ئالفرێدۆ دی ستیفانۆ]] |ڕیاڵ مەدرید |١٤ |٢ |— |— |٢ | rowspan="2" |١٨ |- | style="text-align:left;" |{{flagicon|POR}} [[کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ]] |ڕیاڵ مەدرید |٩ |٥ |٤ |— |— |- !٤ | style="text-align:left;" |{{flagicon|FRA}} [[کەریم بێنزیما]] |ڕیاڵ مەدرید |٨ |٤ |٤ |— |— |١٦ |- !٥ | style="text-align:left;" |{{flagicon|ESP}} [[ڕائول گۆنزالێس|ڕائول]] |ڕیاڵ مەدرید |١١ |— |٣ |— |١ |١٥ |- ! rowspan="3" |٦ | style="text-align:left;" |{{flagicon|ESP|1938}} سیزار |بارسێلۆنا |١٢ |٢ |— |— |— | rowspan="3" |١٤ |- |style="text-align:left;"|{{flagicon|ESP|1945}} [[پاکۆ جێنتۆ]] |ڕیاڵ مەدرید |١٠ |٢ |— |— |٢ |- |style="text-align:left;"|{{flagicon|HUN}}{{flagicon|ESP|1945}} [[پوشکاش]] |ڕیاڵ مەدرید |٠ |٢ |— |— |٣ |- !٩ |style="text-align:left;"|{{flagicon|ESP|1945}} سانتیلانا |ڕیاڵ مەدرید |٩ |٢ |— |١ |— |١٢ |- !١٠ |style="text-align:left;"|{{flagicon|URU}} [[لویس سوارێز]] |بارسێلۆنا |٩ |٢ |— |— |— |١١<!-- |- ! rowspan="3" |11 |style="text-align:left;"|{{flagicon|MEX}} [[Hugo Sánchez]] |Real Madrid |8 |— |2 |— |— | rowspan="3" |10 |- |style="text-align:left;"|{{flagicon|ESP|1977}} [[Juanito (footballer, born 1954)|Juanito]] |Real Madrid |8 |— |— |2 |— |- |style="text-align:left;"|{{flagicon|ESP|1938}} [[Josep Samitier]] |''Both clubs'' |4 |6 |— |— |— |- !14 |style="text-align:left;"|{{flagicon|ESP|1945}} [[Estanislau Basora]] |Barcelona |8 |1 |— |— |— |9 |- ! rowspan="6" |15 |style="text-align:left;"|{{flagicon|ESP|1874}} [[Jaime Lazcano]] |Real Madrid |8 |— |— |— |— | rowspan="6" |8 |- |style="text-align:left;"|{{flagicon|ESP|1874}} [[Pahíño]] |Real Madrid |8 |— |— |— |— |- |style="text-align:left;"|{{flagicon|CHI}} [[Iván Zamorano]] |Real Madrid |4 |2 |2 |— |— |- |style="text-align:left;"|{{flagicon|ESP|1938}} [[Sabino Barinaga]] |Real Madrid |4 |4 |— |— |— |- |style="text-align:left;"|{{flagicon|PAR|1954}} [[Eulogio Martínez]] |Barcelona |2 |5 |— |— |1 |- |style="text-align:left;"|{{flagicon|ESP|1945}} [[Luis Suárez (footballer, born 1935)|Luis Suárez]] |Barcelona |2 |4 |— |— |2--> |} ===== گۆڵکاری پاڵەوانیەتییەکان ===== {| class="wikitable" ! style="width:2%;" | پاڵەوانیەتی ! style="width:1%;" | یاریزان ! style="width:1%;" | یانە ! style="width:1%;" | گۆڵ |- style="text-align:center;" ! لا لیگا |{{flagicon|ARG}} [[لیۆنێل مێسی]] |بارسێلۆنا |'''١٨''' |- style="text-align:center;" ! جامی شا |{{flagicon|ESP|1874}} [[سانتیاگۆ بێرنابیۆ (یاریزان)|سانتیاگۆ بێرنابیۆ]] |ڕیاڵ مەدرید |'''٧''' |- style="text-align:center;" ! سووپەری ئیسپانیا |{{flagicon|ARG}} لیۆنێل مێسی |بارسێلۆنا |'''٦''' |- style="text-align:center;" ! خولی ئەوروپا |{{flagicon|HUN}}{{flagicon|ESP|1945}} [[پوشکاش]] |ڕیاڵ مەدرید |'''٣''' |- style="text-align:center;" ! Copa de la Coronación |{{flagicon|GER|1867}} ئودۆ ستێن بێرگ |بارسێلۆنا | rowspan="5"| '''٢''' |- style="text-align:center;" ! rowspan="4"| جامی لا لیگا |{{flagicon|ARG}} [[دیێگۆ مارادۆنا]] |بارسێلۆنا |- style="text-align:center;" |{{flagicon|ESP}} خوانیتۆ |ڕیاڵ مەدید |- style="text-align:center;" |{{flagicon|ESP}} پاکۆ کلۆس |بارسێلۆنا |- style="text-align:center;" |{{flagicon|ARG}} جۆرج ڤالدانۆ |ڕیاڵ مەدرید |} =====گۆڵ تۆمارکردنی بەردەوام===== {| class="wikitable" |- ! یاریزان ! یانە ! ژمارەی یاری ! سەرجەمی گۆڵ ! دەسپێک ! کۆتا |- | style="text-align:left;"| {{fbaicon|POR}} [[کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ]] | style="text-align:center;"| ڕیاڵ مەدرید | style="text-align:center;"| ٦ | style="text-align:center;"| ٧ | style="text-align:center;"| [[جامی شای ئیسپانیا|جامی شا ٢٠١٢-٢٠١٣]] | style="text-align:center;"| [[لا لیگا|لا لیگا ٢٠١٢-٢٠١٣]] |- | style="text-align:left;"| {{fbaicon|CHI}} ئیڤان زامۆرانۆ | style="text-align:center;"| ڕیاڵ مەدرید | style="text-align:center;"| ٥ | style="text-align:center;"| ٥ | style="text-align:center;"| [[لا لیگا|لا لیگا ١٩٩٢-١٩٩٣]] | style="text-align:center;"| [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٣|جامی سوپەری ئیسپانیا ١٩٩٢-١٩٩٣]] |- | style="text-align:left;"| {{fbaicon|FRA}} [[کیلیان مباپێ]] | style="text-align:center;"| ڕیاڵ مەدرید | style="text-align:center;"| ٤ | style="text-align:center;"| ٦ | style="text-align:center;"| [[جامی سووپەری ئیسپانیا|جامی سوپەری ئیسپانیا ٢٠٢٥]] | style="text-align:center;"| [[لا لیگا|لا لیگا ٢٥-٢٠٢٦]] (بەردەوامە) |- | style="text-align:left;"| {{fbaicon|ESP|1874}} ڤایسێنت مارتینێز | style="text-align:center;"| بارسێلۆنا | style="text-align:center;"| ٤ | style="text-align:center;"| ٥ | style="text-align:center;"| [[جامی شای ئیسپانیا|جامی شا ١٩١٦]] | style="text-align:center;"| [[جامی شای ئیسپانیا|جامی شا ١٩١٦]] |- | style="text-align:left;"| {{fbaicon|ESP|1931}} سایمۆن لیکۆی | style="text-align:center;"| ڕیاڵ مەدرید | style="text-align:center;"| ٤ | style="text-align:center;"| ٥ | style="text-align:center;"| [[لا لیگا|لا لیگا ١٩٣٥-١٩٣٦]] | style="text-align:center;"| [[لا لیگا|لا لیگا ١٩٣٩-١٩٤٠]] |- | style="text-align:left;"| {{fbaicon|BRA}} [[ڕۆناڵدینھۆ]] | style="text-align:center;"| بارسێلۆنا | style="text-align:center;"| ٤ | style="text-align:center;"| ٥ | style="text-align:center;"| [[لا لیگا|لا لیگا ٢٠٠٤-٢٠٠٥]] | style="text-align:center;"| [[لا لیگا|لا لیگا ٢٠٠٥-٢٠٠٦]] |- | style="text-align:left;"| {{fbaicon|BRA}} جیۆڤانی | style="text-align:center;"| بارسێلۆنا | style="text-align:center;"| ٤ | style="text-align:center;"| ٤ | style="text-align:center;"| [[جامی سووپەری ئیسپانیای ١٩٩٧|جامی سوپەری ئیسپانیا ١٩٩٧]] | style="text-align:center;"| [[لا لیگا|لا لیگا ١٩٩٧-١٩٩٨]] |} ====زۆرترین یاریکردن==== [[File:2015 UEFA Super Cup 61.jpg|thumb|right|[[سێرجیۆ بوسکێتس]] زۆرترین ڕێژەی یاریکردنی ھەیە لە کالسیکۆدا بە ٤٨ یاری]] {| class="wikitable" |- ! یاریکردن ! یاریزان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Barcelona – Real Madrid: Ansu Fati, Ramos set Clásico records |ناونیشان=https://en.as.com/en/2019/12/18/football/1576696828_613117.html |وێبگە=AS.com |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200308114159/https://en.as.com/en/2019/12/18/football/1576696828_613117.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ! یانە |- |٤٨ |[[سێرجیۆ بوسکێتس]] | style="text-align:center;"| بارسێلۆنا |- | rowspan="2" |٤٥ | [[لیۆنێل مێسی]] | style="text-align:center;"| بارسێلۆنا |- |[[سێرجیۆ ڕامۆس]] | style="text-align:center;"| ڕیاڵ مەدرید |- |٤٣ |[[کەریم بێنزیما]] |ڕیاڵ مەدرید |- | rowspan="3" |٤٢ | [[پاکۆ جێنتۆ]] | style="text-align:center;" | ڕیاڵ مەدرید |- | مانوێل سانچێز | style="text-align:center;"| ڕیاڵ مەدرید |- | [[چاڤی ھێرناندێز|چاڤی]] | style="text-align:center;"| بارسێلۆنا |- |٤٠ | [[جێرارد پیکێ]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|زمان=es |بڵاوکەرەوە=BDFutbol |ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Piqué, Clásico matches |ناونیشان=https://www.bdfutbol.com/es/p/j944.html?cat=-&temp=-&equip=1&rival=2&jug=-}}</ref> | style="text-align:center;" | بارسێلۆنا |- | rowspan="2"|٣٨ | [[ئاندرێس ئینیێستا|ئاندرێس ئینێستا]] | style="text-align:center;"| بارسێلۆنا |- | [[لوکا مۆدریچ]] | style="text-align:center;"| ڕیاڵ مەدرید |- | rowspan="3"|٣٧ | [[ئیکەر کاسیاس]] | style="text-align:center;"| ڕیاڵ مەدرید |- | فێرناندۆ ھیێرۆ | style="text-align:center;"| ڕیاڵ مەدرید |- | [[ڕائول گۆنزالێس|ڕائول]] | style="text-align:center;"| ڕیاڵ مەدرید |- | ٣٥ | سانتیلانا | style="text-align:center;"| ڕیاڵ مەدرید |} ====گۆڵپارێزان==== [[File:Victor Valdes 15abr2007.jpg|thumb|219x219px|ڤیکتۆر ڤاڵدێس خاوەنی زۆرترین کلین شیتە لە کلاسیکۆدا بە ٧ جار]] =====زۆرترین ماوەی گۆڵ لێنەکران===== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;margin-left:1em" |- !یاریزان!! style="width:100px;" |یانە!! width="90" |ماوە!!سەرجەم |- |style="text-align:left;"|{{flagicon|ESP}} [[ڤیکتۆر ڤاڵدێس]] |بارسێلۆنا |٢٠٠٢-٢٠١٤ |٧ |- |style="text-align:left;"|{{flagicon|ESP}} ئاندۆنی زووزارێتا |بارسێلۆنا |١٩٨٦-١٩٩٤ |٦ |- |style="text-align:left;"|{{flagicon|ESP}} فرانسیسکۆ بویۆ |ڕیاڵ مەدرید |١٩٨٦-١٩٩٧ |٦ |- |style="text-align:left;"|{{flagicon|GER}} [[مارک-ئاندرێ تێر شتێگن|ئاندرێ تێر شتێگن]] |بارسێلۆنا |٢٠١٤-بەردەوامە |٦ |- | style="text-align:left;" |{{flagicon|ESP}} [[ئیکەر کاسیاس]] |ڕیاڵ مەدرید |١٩٩٩-٢٠١٥ |٦ |} === گەورەترین ئەنجام === * ڕیاڵ مەدرید لە [[جامی شای ئیسپانیا]] بە ئەنجامی [[ڕیاڵ مەدرید و بارسێلۆنا (١١-١)|١١ گۆڵ بەرامبەر بە ١ گۆڵ]] بردویەتیەوە. ====بەشدارییەکان(ئەسیست)==== * زۆرترین بەشداری: '''١٤''' – {{flagicon|ARG}} [[لیۆنێل مێسی]]{{refn|group="تێبینی"|Nine in [[La Liga]], three in [[Copa del Rey]] and two in [[Supercopa de España]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.marca.com/en/football/barcelona/2017/12/23/5a3e6a1446163fab6e8b4642.html |سەردێڕ=Barcelona: Messi finishes 2017 ahead of Cristiano Ronaldo with 54 goals |ئیش=marca.com |ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> * زۆرترین بەشداری لەیەک یاریدا: '''٤''' – {{flagicon|ESP}} [[Xavi (footballer, born 1980)|Xavi]] (٢٠٠٩/٥/٢، [[لا لیگا]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Barcelona are back! Xavi's masterplan comes to life in Clasico crushing of Real Madrid |ناونیشان=https://www.goal.com/en/news/barcelona-back-xavi-masterplan-clasico-crushing-real-madrid/blt9e5fc216bd53debc |وێبگە=goal.com |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوت=٢٠ی ئازاری ٢٠٢٢}}</ref> * زۆرترین بەشداری یەک وەرز: '''٥''' ** {{flagicon|ARG}} [[دیێگۆ مارادۆنا]] (١٩٨٢-١٩٨٣){{refn|group="تێبینی"|Three in [[1982–83 La Liga|La Liga]], one in [[1983 Copa del Rey final|Copa del Rey final]] and one in [[1983 Copa de la Liga|Copa de la Liga]]}} ** {{flagicon|ARG}} [[لیۆنێل مێسی]] (٢٠١١-٢٠١٢){{refn|group="تێبینی"|One in [[2011–12 La Liga|La Liga]], two in [[2011–12 Copa del Rey|Copa del Rey]] and two in [[2011 Supercopa de España|Supercopa de España]]}} ====سزادان==== * زۆرترین کارتی زەرد: '''٢٢''' – {{flagicon|ESP}} [[سێرجیۆ ڕامۆس]] * زۆرترین کارتی سوور: '''٥''' – {{flagicon|ESP}} [[سێرجیۆ ڕامۆس|سێرجێۆ ڕامۆس]] ====تۆمارەکانی تر==== * زۆرترین گۆڵ بە لێدانی سزا: '''٦''' – {{flagicon|ARG}} [[لیۆنێل مێسی]] * زۆرترین گۆڵی لێدانی ڕاستەوخۆ: '''٢''' ** {{flagicon|NED}} [[ڕۆناڵد کومان]] ([[لا لیگا|لا لیگا ١٩٩١-١٩٩٢]]<nowiki/>و [[لا لیگا|لا لیگا ١٩٩٣-١٩٩٤]]) ** {{flagicon|ARG}} [[لیۆنێل مێسی]] ([[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٢|جامی سوپەری ئیسپانیا ٢٠١٢]] و [[لا لیگا|لا لیگا ٢٠١٢-٢٠١٣]]) * زۆرترین بردنەوە: '''٢٣''' – {{flagicon|ESP}} [[سێرجیۆ بوسکێتس]] * زۆرترین دۆڕان: '''٢٠''' – {{flagicon|ESP}} [[سێرجیۆ ڕامۆس]] * زۆرترین ھاتریک: '''٢''' ** {{flagicon|ESP|1874}} [[سانتیاگۆ بێرنابیۆ (یاریزان)|سانتیاگۆ بێرنابیۆ]] (ھەردووکی لە [[جامی شای ئیسپانیا|جامی شای ئیسپانیا ١٩١٦]]) ** {{flagicon|ESP|1874}} [[Jaime Lazcano]] ([[1929–30 La Liga]] & [[1934–35 La Liga]]) ** {{flagicon|HUN}} [[Ferenc Puskás]] ([[1962–63 La Liga]] & [[1963–64 La Liga]]) ** {{flagicon|ARG}} [[لیۆنێل مێسی]] ([[2006–07 La Liga]] & [[2013–14 La Liga]]) * لاوترین یاریزان: '''{{age in years and days|2007|7|13|2023|10|28}}''' – {{flagicon|ESP}} [[Lamine Yamal]], [[2023–24 La Liga]], 28 October 2023 * پیرترین یاریزان: '''{{age in years and days|1985|9|9|2025|5|11}}''' – {{flagicon|CRO}} [[Luka Modrić]], [[2024–25 La Liga]], 11 May 2025 * Youngest scorer: '''{{age in years and days|2007|7|13|2024|10|26}}''' – {{flagicon|ESP}} [[Lamine Yamal]], [[2024–25 La Liga]], 26 October 2024<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=WATCH: Barcelona's Lamine Yamal Becomes Youngest Goalscorer in El Clasico History |ناونیشان=https://www.si.com/soccer/watch-barcelona-s-lamine-yamal-becomes-youngest-goalscorer-in-el-clasico-history |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|magazine=[[Sports Illustrated]] |یەکەم=Amanda |دوایین=Langell}}</ref> * Oldest scorer: '''{{age in years and days|1926|7|4|1963|12|15}}''' – {{flagicon|ARG}}{{flagicon|ESP|1945}} [[Alfredo Di Stéfano]], [[1963–64 La Liga]], 15 December 1963 * Fastest goal: '''21 seconds''' – {{flagicon|FRA}} [[Karim Benzema]], [[2011–12 La Liga]], 10 December 2011<ref>[https://www.sportsbignews.com/football/the-fastest-goal-in-el-clasico-history/ Real Madrid's Karim Benzema scores fastest-ever The fastest goal in El Clasico history] https://www.sportsbignews.com/</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |ناونیشان=https://www.laliga.com/en-GB/news/the-record-breakers-of-laliga-santanders-elclasico |سەردێڕ=The record breakers of LaLiga Santander's #ElClasico |ئیش=La Liga |شوێن=Madrid |access-date= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ |archive-date=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250114211223/https://www.laliga.com/en-GB/news/the-record-breakers-of-laliga-santanders-elclasico |url-status=dead }}</ref> * Fastest penalty scored: '''2 minutes''' – {{flagicon|ESP|1977}} [[Pirri]], [[1976–77 La Liga]], 30 January 1977 * Most different tournaments scored in: '''4''' – {{flagicon|ESP}} [[Pedro (footballer, born 1987)|Pedro]] ([[La Liga]], [[UEFA Champions League]], [[Copa del Rey]] and [[Supercopa de España]]) * Most seasons scored in: '''11''' – {{flagicon|ESP|1945}} [[Paco Gento]]: ([[1954–55 Real Madrid CF season|1954–55]], [[1958–59 Real Madrid CF season|1958–59]], [[1959–60 Real Madrid CF season|1959–60]], [[1960–61 Real Madrid CF season|1960–61]], [[1961–62 Real Madrid CF season|1961–62]], [[1962–63 Real Madrid CF season|1962–63]], [[1963–64 Real Madrid CF season|1963–64]], [[1965–66 Real Madrid CF season|1965–66]], [[1967–68 Real Madrid CF season|1967–68]], [[1968–69 Real Madrid CF season|1968–69]] and [[1969–70 Real Madrid CF season|1969–70]]) * Most goals in one season: '''7''' – {{flagicon|ESP|1874}} [[Santiago Bernabéu Yeste|Santiago Bernabéu]] ([[1915–16 Madrid FC season|1915–16]]) * Most different stadiums scored in: '''4''' ** {{flagicon|ESP}} [[Santillana (footballer)|Santillana]] ([[Santiago Bernabéu Stadium|Santiago Bernabéu]], [[Camp Nou]], [[Vicente Calderón Stadium|Vicente Calderón]] and [[La Romareda]]) ** {{flagicon|FRA}} [[Karim Benzema]] ([[Santiago Bernabéu Stadium|Santiago Bernabéu]], [[Camp Nou]], [[Alfredo Di Stéfano Stadium]] and [[King Fahd International Stadium]]) ** {{flagicon|BRA}} [[Vinícius Júnior]] ([[Santiago Bernabéu Stadium|Santiago Bernabéu]], [[Camp Nou]], [[King Fahd International Stadium]] and [[KSU Stadium (Riyadh)|KSU Stadium]]) ** {{flagicon|POL}} [[Robert Lewandowski]] ([[King Fahd International Stadium]], [[KSU Stadium (Riyadh)|KSU Stadium]], [[Santiago Bernabéu Stadium|Santiago Bernabéu]] and [[King Abdullah Sports City]]) ** {{flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] ([[King Abdullah Sports City]], [[Estadi Olímpic Lluís Companys|Olímpic Lluís Companys]], [[Estadio de La Cartuja|La Cartuja]] and [[Santiago Bernabéu Stadium|Santiago Bernabéu]]) * Four players scored for both clubs in ''El Clásico'': ** {{flagicon|ESP|1931}} [[Josep Samitier]] (in [[1925–26 FC Barcelona season|1925–26]] and [[1931–32 FC Barcelona season|1931–32]] for بارسێلۆنا and in [[1932–33 Madrid FC season|1932–33]] and [[1933–34 Madrid FC season|1933–34]] for Madrid FC) ** {{flagicon|ESP}} [[Luís Enrique]] (in [[1994–95 Real Madrid CF season|1994–95]] for ڕیاڵ مەدرید and in [[1997–98 FC Barcelona season|1997–98]], [[1998–99 FC Barcelona season|1998–99]], [[2000–01 FC Barcelona season|2000–01]] and [[2002–03 FC Barcelona season|2002–03]] for بارسێلۆنا) ** {{flagicon|POR}} [[Luís Figo]] (in [[1995–96 FC Barcelona season|1995–96]], [[1997–98 FC Barcelona season|1997–98]] and [[1999–2000 FC Barcelona season|1999–2000]] for بارسێلۆنا and in [[2001–02 Real Madrid CF season|2001–02]] for ڕیاڵ مەدرید) ** {{flagicon|BRA}} [[Ronaldo (Brazilian footballer)|Ronaldo]] (in [[1996–97 FC Barcelona season|1996–97]] for بارسێلۆنا and in [[2002–03 Real Madrid CF season|2002–03]], [[2003–04 Real Madrid CF season|2003–04]], [[2004–05 Real Madrid CF season|2004–05]] and [[2005–06 Real Madrid CF season|2005–06]] for ڕیاڵ مەدرید) ===ڕاھێنەران=== ====زۆرترین بەشداری==== {| class="wikitable sortable" |- ! width="3px"|ڕیزبەندی ! ڕاھێنەر ! width="70px"|یانە ! width="30px"|یاری ! width="60px"|ساڵ ! width="180px"|پاڵەوانیەتی (یارییەکان) |- | align=center | ١ | {{flagicon|ESP|1874}} میگێل مونۆز | align=center | ڕیاڵ مەدرید | align=center | ٣٦ | align=center | {{nowrap|١٩٦٠–١٩٧٤}} | [[لا لیگا]] <small>(٢٧)</small> <br/> [[جامی شای ئیسپانیا|جامی شا]] <small>(٥)</small> <br/> [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا|خولی پاڵەوانەکانی ئەوروپا]] <small>(٤)</small> |- | align=center | ٢ | {{flagicon|NED}} [[یۆھان کرۆیف]] | align=center | بارسێلۆنا | align=center | ٢٥ | align=center | {{nowrap|١٩٨٨–١٩٩٦}} | [[La Liga]] <small>(16)</small> <br/> [[Copa del Rey]] <small>(3)</small> <br/> [[Supercopa de España]] <small>(6)</small> |- | align="center" | 3 | {{flagicon|ITA}} [[کارلۆ ئەنچێلۆتی]] | align="center" | ڕیاڵ مەدرید | align="center" | ٢٠ | align="center" | {{nowrap|2013–2015<br/>2021–2025}} | [[La Liga]] <small>(12)</small><br />[[Copa del Rey]] <small>(4)</small><br />[[Supercopa de España]] <small>(4)</small> |- | align="center" | ٤ | {{flagicon|POR}} [[خۆزێ مۆرینیۆ]] | align=center | ڕیاڵ مەدرید | align="center" | ١٧ | align=center | {{nowrap|٢٠١٠–٢٠١٣}} | [[La Liga]] <small>(6)</small> <br/> [[Copa del Rey]] <small>(5)</small> <br/> [[Supercopa de España]] <small>(4)</small> <br/> [[UEFA Champions League]] <small>(2)</small> |- | align=center | ٥ | {{flagicon|ESP}} [[پێپ گواردیۆلا]] | align=center | بارسێلۆنا | align=center | ١٥ | align=center | {{nowrap|2008–2012}} | [[La Liga]] <small>(8)</small> <br/> [[Copa del Rey]] <small>(3)</small> <br/> [[Supercopa de España]] <small>(2)</small> <br/> [[UEFA Champions League]] <small>(2)</small> |- | align=center | ٦ | {{flagicon|NED}} [[Rinus Michels]] | align=center | بارسێلۆنا | align=center | 13 | align=center | {{nowrap|1971–1975<br/>1976–1978}} | [[La Liga]] <small>(12)</small> <br/> [[Copa del Rey]] <small>(1)</small> |- | align="center" | ٧ | {{flagicon|ENG}} [[Terry Venables]] | align="center" | بارسێلۆنا | align="center" | 12 | align="center" | {{nowrap|1984–1987}} | [[La Liga]] <small>(8)</small> <br /> [[Copa de la Liga]] <small>(4)</small> |- | rowspan="2" align="center" |٨ | {{flagicon|NED}} [[Leo Beenhakker]] | align="center" | ڕیاڵ مەدرید | rowspan="2" align="center" | ١١ | align="center" | {{nowrap|1986–1989<br/>1992}} | [[La Liga]] <small>(9)</small> <br /> [[Supercopa de España]] <small>(2)</small> |- | {{flagicon|FRA}} [[زینەدین زیدان]] | align=center | ڕیاڵ مەدرید | align=center | {{nowrap|٢٠١٦–٢٠١٨<br/>٢٠١٩–٢٠٢١}} | [[La Liga]] <small>(9)</small> <br/> [[Supercopa de España]] <small>(2)</small> |} ====زۆرترین بردنەوە==== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;margin-left:1em" |- ! width="3px"|ڕیزبەندی!!ڕاھێنەر!! style="width:100px;" |یانە!! width="90" |ماوە!!بردنەوە |- | align=center | ١ |style="text-align:left;"|{{Flagicon|ESP|1874}} میگێل مونۆز |ڕیاڵ مەدرید |١٩٦٠-١٩٧٤ |١٦ |- |align=center rowspan=3|٢ | style="text-align:left;" |{{flagicon|NED}} [[Johan Cruyff]] |بارسێلۆنا |1988–1996 |align=center rowspan=3|9 |- | style="text-align:left;" |{{flagicon|ESP}} [[Pep Guardiola]] |بارسێلۆنا |2008–2012 |- |style="text-align:left;"|{{flagicon|ITA}} [[Carlo Ancelotti]] |ڕیاڵ مەدرید |2013–2015<br>{{nowrap|2021–2025}} |- |align=center rowspan=2|5 |style="text-align:left;"|{{flagicon|ENG}} [[Terry Venables]] |بارسێلۆنا |1984–1987 |align=center rowspan=2|6 |- |style="text-align:left;"|{{flagicon|FRA}} [[Zinedine Zidane]] |ڕیاڵ مەدرید |2016–2018<br>{{nowrap|2019–2021}} |} * == یاریکردن بۆ ھەردوو لا == [[پەڕگە:Luis Figo 2009 2.jpg|وێنۆک|لویس فیگۆ ئەو یاریزانەی بۆ ھەردوو یانەکە یاری کردووە]] ئەو یاریزانانەی کە بۆ ھەردوولا یارییان کردووە زۆرینەیان بە ناپاک (خائین) لەلایەن ھاندەرانی پێشوویانەوە ناونراون * ئەلفۆنسۆ ئەلبارێز (لە بەرشە بۆ ڕیال) ساڵی ١٩٠٢ * لوسیانۆ لیزارگا (لە ڕیال بۆ بەرشە) ساڵی ١٩٠٥ * چارڵز والیز (لە بەرشە بۆ ڕیال) ساڵی ١٩٠٦ * خۆزێ کویرینتی (لەبەرشە بۆ ڕیال) ساڵی ١٩٠٦ * دووبارە، ئەلفۆنسۆ ئەلبارێز (لە بەرشە بۆ ڕیال) ساڵی ١٩١١ * ئەلسینۆ کۆمامالا (لە بەرشە بۆ ڕیال) لە ساڵی ١٩١١ * واڵتەڕ ڕۆزێسکی (لە بەرشە بۆ ڕیال) لە ساڵی ١٩١٣ * ڕیکاردۆ زۆمێڕۆ (لە بەرشە بۆ ئیسپانیۆڵ ئینجا بۆ ڕیال) ساڵی ١٩٣٠ * جۆزێپ سمیتەر (لە بەرشە بۆ ڕیال) ساڵی ١٩٣٢ * ھیلارۆ (لەڕیال بۆ ڤاڵەنسیا ئینجا بۆ بەرشە) ساڵی ١٩٣٩ * ئەلفۆسۆ ناڤاڕۆ (لە بەرشە بۆ ڕیال) ساڵی ١٩٥٠ * جەستۆ تێسادا (لە بەرشە بۆ ڕیال) ساڵی ١٩٦١ * خیسۆس ماریا پێرێدا (لە مەدرید بۆ سیڤیلیا ئینجا بۆ بەرشە) ساڵی ١٩٦١ * دی ماسیدۆ (لە بەرشە بۆ ڕیال) ساڵی ١٩٦٢ * فێرناند (لە بەرشە بۆ ڕیال) ساڵی ١٩٦٥ * لۆچیان مۆلەر (لە بەرشە بۆ ڕیال) ١٩٦٥ * ئەمادۆر (لەڕیال بۆ ھێرکولەس ئینجا بۆ بەرشلۆنە) ساڵی ١٩٨٠ * بێرنەرد شۆستەر (لە بەرشە بۆ ڕیال) ساڵی ١٩٨٨ * لویز مێلا ساڵی (لە بەرشە بۆ ڕیال) ساڵی ١٩٩٠ * فرناندۆ نادۆ (لە بەرشە بۆ ڕیال) ساڵی ١٩٩٢ * جۆرج حاجی (لە ڕیال بۆ بریتچیای ئیتاڵی ئینجا بۆ بەرشلۆنە) ساڵی ١٩٩٤ * جۆلێن (لە ڕیال بۆ لۆگۆنریز بۆ بەڕشە) ساڵی ١٩٩٤ * مێچێل لۆدرەپ (لە بەرشە بۆ ڕیال) ساڵی ١٩٩٤ * ڕۆبێرت پریسینچی (لە ڕیال بۆ ڕیالئۆڤیدۆ ئینجا بۆ بەرشە) ساڵی ١٩٩٥ * میگێل سۆلەر (لە بەرشە بۆ سڤیلیا ئینجا بۆ ڕیال) ساڵی ١٩٩٥ * لویز ئیریکی (لە مەردید بۆ بەرشە) ساڵی ١٩٩٦ * لویز گارسیا لارا (لە مەدرید بۆ ڕیال مۆلکاتۆ بۆ بەرشلۆنە) ساڵی ١٩٩٩ * لویس فیگۆ (لە بەرشە بۆ ڕیال) ساڵی ٢٠٠٠ * ئەلبێرت کالادیز (لەبەرشە بۆ سێلتا فیگۆ بۆ ڕیاڵ) ساڵی ٢٠٠٠ * ئەلفۆزۆ پیرێز (لە مەدرید بۆ بیتیس ئینجا بۆ بەرشە) ساڵی ٢٠٠٠ * ڕۆناڵدۆی بەڕازیلی (لە بەرشە بۆ ئینەرمیلانی ئیتاڵی ئینجا بۆ ڕیال) ساڵی ٢٠٠٢ * ساموێڵ ئیتۆ (لە ڕیال بۆ مایۆرکا ئینجا بۆ بەرشلۆنە) ساڵی ٢٠٠٤ * خاڤیێر ساڤیۆلا (لە بەرشە بۆ ڕیال) ساڵی ٢٠٠٧ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|El Clásico|ئێل کلاسیکۆ}} * [https://web.archive.org/web/20160309143311/http://www.clasicooo.com/ تۆڕی کلاسیۆی عەرەبی] * [http://www.kooora.com/default.aspx ماڵپەڕ و یانەیی کوورە ی وەرزشی] * [http://www.marca.com/ ماڵپەڕی گۆڤاری ماڕکای ئیسپانی] * [http://www.yariga.net/?p=742 ماڵپەڕی یاریگای وەرزشی | چیرۆکی کلاسیکۆ]{{بەستەری مردوو|url=http://www.yariga.net/?p=742 |date=ئابی ٢٠٢١}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ئیسپانیا}} [[پۆل:یانەی تۆپی پێی بارسێلۆنا]] [[پۆل:یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید]] a58rq4i0ha23v424pi5op655ke7odx8 0 17276 1579412 1427187 2026-04-30T01:25:28Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579412 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = بوژنۆرد | ناوی_خۆماڵی = بۆجنوورد | ناوەکانی_تر = بجنورد | جۆری_نیشتنگە = [[شار]] | وێنە = Mofakham Mirror House by Arashk Rajabpour.jpg | قەبارەی_وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Iran | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای خۆراسانی باکوور|خۆراسانی باکوور]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی بوژنۆرد|بوژنۆرد]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | بەرزایی_بە_م = ١٠٧٠ | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٢٨،٩٣١ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = زۆرینە: [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کورمانجی]]){{ھن}}کەمینە: [[زمانی فارسی|فارسی]] ([[زمانی تاتی (ئێران)|تاتی]])، [[زمانی تورکمانی|تورکمانی]]، [[زمانی تورکی|تورکی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]، [[سوننە]]) | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = ٠٥٨ | وێبگە = [http://www.bojnurd.ir/ www.bojnurd.ir] }} '''بوژنۆرد''' یان '''نەینکخانە''' ناوی شارێکی [[کورد]]نشینی [[پارێزگای خۆراسانی باکوور]] و ھەروەھا ناوەندی ئەم پارێزگایەیە. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە لە ساڵی ٢٠١٦ بەرامبەر لەگەڵ ٢٢٨،٩٣١ کەس بووە کە زۆربەیان [[کورد]]ن و بە زمانی [[کوردیی باکووری|کوردیی کورمانجی]] قسە دەکەن. == ھەرێم == کەشوھەوای بوژنۆرد کەشوھەوایەکی چیاییە، لەبەروەی [[ھاوین]]ەکانی بوژنۆرد ئاووھەوایێکی تەقریبەن نەرمە و [[زستان]]ەکانی سەرمای زستانیە.<ref>[http://bojnourd.irib.ir/ostan/440-1390-06-31-06-58-08/8069-1390-07-03-07-06-07 ناساندنی شارستانی بوژنۆرد - ناوەندی دەنگ و ڕەنگی خۆراسانی باکوور (بە زمانی فارسی)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140411081443/http://bojnourd.irib.ir/ostan/440-1390-06-31-06-58-08/8069-1390-07-03-07-06-07 |date=١١ی نیسانی ٢٠١٤ }}</ref> == دانیشتووان == لە [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی ٢٠١٦ـدا ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە ٢٢٨،٩٣١ کەس بووە. === زمانەکان === زۆربەی دانیشتووانی بوژنۆرد لە [[کورد]]ەکان پێکھاتووە کە بە زمانی [[زمانی کوردی|کوردی]] و شێوازەی [[کوردیی باکووری|کورمانجی]] قسە دەکەن.<ref>https://seeiran.ir/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210122101414/https://seeiran.ir/ |date=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ }} عەشایری-کوردی-خۆراسانی-باکوور</ref> خەڵکە [[فارسەکان]] یان [[خەڵکی تات (ئێران)|تاتەکان]]، [[تورکمان]]ەکان و [[تورکەکان|تورکەکانی خۆراسانی]] لە دانیشتووانەکەی تری ئەم شارەن. [[زمانی تاتی (ئێران)|زمانی تاتی]] لە [[پارێزگای خۆراسانی باکوور|خۆراسانی باکوور]]، ئەمڕۆکانە بە زۆری لەگەڵ فارسی تێکەڵ بووە و لە بارودۆخی لەبیر چوونەوەیە و جێگەی خۆی بە [[زمانی فارسی]] داوەت.<ref>https://www.cgie.org.ir/fa/publication/entryview/7336 بوژنۆرد ھەنبانە بۆرینەی گەورەی ئیسلامی</ref> == پێشانگا == <gallery> Panorama Afarinesh park Bojnord Iran by Arashk Rajabpour.JPG|پارکی ئافەرینێشی بوژنۆرد Besghardash.jpg|شاری بوژنۆرد </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[پارێزگای خۆراسانی باکوور]] * [[شارستانی بوژنۆرد]] * [[فڕۆکەخانەی بوژنۆرد]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category|Bojnord}} {{ناوەندی پارێزگاکانی ئێران}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران|کوردستان|ژیاننامە|سیاسەت}} [[پۆل:بوژنۆرد| ]] [[پۆل:ناوەندەکانی پارێزگاکانی ئێران]] [[پۆل:شارەکانی ئێران]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای خۆراسانی باکوور]] m68n0qfh0u0uddy7ocpljlvworasw8z 0 20556 1579374 1547906 2026-04-30T00:07:34Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579374 wikitext text/x-wiki {{تێکنەچێ|براد بێرد}} {{Infobox person |name = براد پیت |image = BradPittBAR08.jpg |imagesize = 215px |alt = A Caucasian with light brown hair, blue eyes, and a mustache and short brown beard, in front of a turquoise background. He is wearing a white shirt and white hat. |caption = براد پیت لە ٢٠٠٨ |birth_name = ویلیم برادلی پیت |birth_date = {{Birth date and age|١٩٦٣|١٢|١٨|mf=yes}} |birth_place = [[Shawnee, Oklahoma]], U.S. |alma_mater = [[University of Missouri]] |occupation =ئەکتەر، بەرھەم ھێنەر |spouse =|[[جنێفەر ئەنیستۆن]] |partner = [[ئەنجلینا جۆولی]] (٢٠٠٥–٢٠١٦) |children = ٦|religion=[[بێخوایی]] (پێشتر)}} '''ڤیلیام بردلی''' ناسراوبە '''براد پیت''' ([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Brad Pitt) ئەکتەری ئەمریکی لەدایک بووی ١٨ی دێسمبەری ساڵی ١٩٦٣ لە (شەون) ی (ئۆکۆلاھاما) لە دایکبووە. ناوبراو ئەکتەرێکی ناوداری بواری سینەمایە لە ([[ھۆلیوود]])دا. بەڕەچەڵەک خەڵکی ([[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]])یە. ئەو برا و خوشکەکەی (داوپیت) و (جولیپیتن) لە (شپرینگ فیلد، میسور) ی گەورە بوون. دایکی ڕاوێژکاری خوێندنگە و باوکیشی بەڕێوبەری کۆمپانیایەکی بەرھەمھێنانی [[ئۆتۆمۆبیل|ئۆتۆمبیل]] بووە. پیت ھەروەھا [[ڤیگنیزم|ڤیگنە]]. == خەڵاتەکان == === ئۆسکار === * باشتری ئەکتەری سەرەکی بەھۆی فیلمی The Curious Case of Benjamin Button لە ساڵی ٢٠٠٩ * باشترین ئەکتەری یاریدەدەر لە فیلمی 12Monkeys لە ساڵی ١٩٩٥ === گۆلدین گلۆب === * باشترین ئەکتەر لە فیلمی The Curious Case of Benjamin Button لە ساڵی ٢٠٠٩ * باشترین ئەکتەر لە فیلمی Babel لە ساڵی ٢٠٠٧ * باشترین ئەکتەر لە فیلمی Twelve Monkeys لە ساڵی ١٩٩٦ * باشترین ئەکتەر لە فیلمی Legends of the Fall لە ساڵی ١٩٩٥ باشترین ئەکتەر لە فیلمی Troy لە ساڵی ٢٠٠٤ == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" |ناونیشان ! rowspan="2" |ساڵ ! colspan="2" |بەشدار کرد وەک ! rowspan="2" |ڕۆڵ ! rowspan="2" |تێبینی ! rowspan="2" |سەچاوە |- !ئەکتەر !بەرھەمھێنەر |- !گەورە |١٩٨٧ |بەڵێ |نەخێر |پیاوەکەی کەنار دەریاکە کە خواردنەوەیەکی ھەیە |باسنەکراو |<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Schaberg|یەکەم١=Christopher|دوایین٢=Bennett|یەکەم٢=Robert|سەردێڕ=Deconstructing Brad Pitt|ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Bloomsbury Publishing]]|ژپنک=٩٧٨-١-٦٢٣٥٦-١٩٣-٢|پەڕە=٢٣١}}</ref> |- !ھیچ ڕێگایەک نییە بۆ دەرەوە |١٩٨٧ |بەڵێ |نەخێر |میوانی ئاھەنگەکە کە بۆینباغێکی ڕەشی ھەیە |باسنەکراو |<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Schaberg|یەکەم١=Christopher|دوایین٢=Bennett|یەکەم٢=Robert|سەردێڕ=Deconstructing Brad Pitt|ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Bloomsbury Publishing]]|ژپنک=٩٧٨-١-٦٢٣٥٦-١٩٣-٢|پەڕە=٢٣١}}</ref> |- !زەوی ھیچ کەسێک |١٩٨٧ |بەڵێ |نەخێر |شاگردەکە |باسنەکراو |<ref name="roles">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Brad Pitt Filmography, Biography|ناونیشان=http://www.foxnews.com/story/2006/05/11/brad-pitt-filmography-biography.html?sPage=fnc/entertainment/celebrity/pitt|بڵاوکەرەوە=[[Fox News Channel]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٠٦}}</ref> |- !کەمتر لە سفر |١٩٨٧ |بەڵێ |نەخێر |میوانی ئاھەنگەکە/ پرێپئ |باسنەکراو |<ref name="roles2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Brad Pitt Filmography, Biography|ناونیشان=http://www.foxnews.com/story/2006/05/11/brad-pitt-filmography-biography.html?sPage=fnc/entertainment/celebrity/pitt|بڵاوکەرەوە=[[Fox News Channel]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٠٦}}</ref> |- !لایەنە تاریکەکەی ڕۆژ |١٩٨٨ |بەڵێ |نەخێر |ریک | |<ref name="roles3">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Brad Pitt Filmography, Biography|ناونیشان=http://www.foxnews.com/story/2006/05/11/brad-pitt-filmography-biography.html?sPage=fnc/entertainment/celebrity/pitt|بڵاوکەرەوە=[[Fox News Channel]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٠٦}}</ref> |- !دڵخۆش پێکەوە |١٩٨٩ |بەڵێ |نەخێر |برایەن | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Happy Together (1989)|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movies/movie/21495/Happy-Together/overview|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=[[The New York Times]]}}</ref> |- !بڕینی شووشە |١٩٨٩ |بەڵێ |نەخێر |دوایت ئینگاڵس | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Brad Pitt in pictures|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/picturegalleries/celebritynews/9042167/Brad-Pitt-in-pictures.html?image=1|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Daily Telegraph}}</ref> |- !جێپێی ئەوبەر |١٩٩١ |بەڵێ |نەخێر |ژۆ ماڵۆنی | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Maslin|یەکەم١=Janet|سەردێڕ=On the Run With 2 Buddies And a Gun|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9D0CE1DA1F3CF937A15756C0A967958260|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ١٩٩١}}</ref> |- !سێلما و لویس |١٩٩١ |بەڵێ |نەخێر |. ج. د | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Maslin|یەکەم١=Janet|سەردێڕ=On the Run With 2 Buddies And a Gun|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9D0CE1DA1F3CF937A15756C0A967958260|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ١٩٩١}}</ref> |- !جۆنی سوید |١٩٩١ |بەڵێ |نەخێر |جۆنی سوید | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Maslin|یەکەم١=Janet|سەردێڕ=On the Run With 2 Buddies And a Gun|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9D0CE1DA1F3CF937A15756C0A967958260|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ١٩٩١}}</ref> |- !پەیوەندی |١٩٩٢ |بەڵێ |نەخێر |جۆکس | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Cool World|ناونیشان=http://www.tvguide.com/movies/cool-world/review/128871/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=[[TV Guide]]}}</ref> |- !جیھانێکی خۆش |١٩٩٢ |بەڵێ |نەخێر |فرانک ھاریس | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=James|یەکەم١=Caryn|سەردێڕ=Film View; Redford Lands the Big One|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9e0ce1dc143cf93ba25753c1a964958260|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=[[The New York Times]]|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢}}</ref> |- !ڕووبارێک بەناوی دا دەڕوا |١٩٩٢ |بەڵێ |نەخێر |پۆڵ ماکلین | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Maslin|یەکەم١=Janet|سەردێڕ=Review/Film; A Tour of Homicidal America|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9F0CEEDA1730F930A3575AC0A965958260|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ١٩٩٣}}</ref> |- !کالیفۆرنیا |١٩٩٣ |بەڵێ |نەخێر |ئێرلی گرەیس | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Maslin|یەکەم١=Janet|سەردێڕ=Reviews/Film; Desperadoes, Young at Heart With Gun in Hand|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9F0CE3D9123AF933A2575AC0A965958260|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ١٩٩٣}}</ref> |- !دڵداری ڕاستەقینە |١٩٩٣ |بەڵێ |نەخێر |فڵۆید | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Pierson|یەکەم١=Melissa|سەردێڕ=The Favor|ناونیشان=http://www.ew.com/article/1994/11/11/movie-review-favor|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=Entertainment Weekly|ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ١٩٩٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924024728/http://www.ew.com/article/1994/11/11/movie-review-favor|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- !دڵخواز |١٩٩٤ |بەڵێ |نەخێر |ئێلیۆت فاولەر | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=McCarthy|یەکەم١=Todd|سەردێڕ=Review: ‘Interview with the Vampire’|ناونیشان=https://variety.com/1994/film/reviews/interview-with-the-vampire-1200439504/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=[[Variety (magazine)|Variety]]|ڕێکەوت=٦ی تشرینی دووەمی ١٩٩٤}}</ref> |- !چاوپێکەوتن لەگەڵ خوێن مژەکە |١٩٩٤ |بەڵێ |نەخێر |لویس دی پۆینت دوو لاک | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Maslin|یەکەم١=Janet|سەردێڕ=Film Review; Grit vs. Good Looks In the American West|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9A04E1DF1F38F930A15751C1A962958260|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٤}}</ref> |- ![[ئەفسانەکانی پاییز]] |١٩٩٤ |بەڵێ |نەخێر |تریستن لودلەو | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Hilditch|یەکەم١=Nick|سەردێڕ=12 Monkeys (1995)|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/films/2001/11/05/12_monkeys_1995_review.shtml|بڵاوکەرەوە=[[بی بی سی|BBC]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوت=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١}}</ref> |- !حەوت |١٩٩٥ |بەڵێ |نەخێر |دەیڤد میلس | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Maslin|یەکەم١=Janet|سەردێڕ=Artificiality Vanquishes An Authenticity Issue|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9502E6DF1331F93BA25753C1A960958260|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٦}}</ref> |- !١٢ مەیموون |١٩٩٥ |بەڵێ |نەخێر |جێفری گۆینس | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The Devil's Own|ناونیشان=http://www.ew.com/article/1997/03/21/devils-own|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=Entertainment Weekly|ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ١٩٩٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924030248/http://www.ew.com/article/1997/03/21/devils-own|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- !نووستووەکان |١٩٩٦ |بەڵێ |نەخێر |مایکل سولیڤان | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Elley|یەکەم١=Derek|سەردێڕ=Review: ‘Seven Years in Tibet’|ناونیشان=https://variety.com/1997/film/reviews/seven-years-in-tibet-1117329440/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=Variety|ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ١٩٩٧}}</ref> |- !خاوەنی شەیتان |١٩٩٧ |بەڵێ |نەخێر |ڕۆری دیڤانی (فرانسس ئۆستن مککوایەر) | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Maslin|یەکەم١=Janet|سەردێڕ=Film Review; When Death Comes to Call, Serve Peanut Butter|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9B0CE7DB1431F930A25752C1A96E958260|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ١٩٩٨}}</ref> |- !حەوت ساڵ لە تیبێت |١٩٩٧ |بەڵێ |نەخێر |ھێینرک ھارێر | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Maslin|یەکەم١=Janet|سەردێڕ=Film Review; When Death Comes to Call, Serve Peanut Butter|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movie/review?res=9B0CE7DB1431F930A25752C1A96E958260|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ١٩٩٨}}</ref> |- !جۆو بلاک بناسە |١٩٩٨ |بەڵێ |نەخێر |جۆ بلاک | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Bradshaw|یەکەم١=Peter|سەردێڕ=Fight Club|ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/News_Story/Critic_Review/Guardian_review/0,4267,102483,00.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Guardian|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩}}</ref> |- !''[[یانەی شەڕ]]'' |١٩٩٩ |بەڵێ |نەخێر |[[گێڕەرەوە (یانەی شەڕ)|تایلەر دێردن]] | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Westbrook|یەکەم١=Caroline|سەردێڕ=Surreal body-swap comedy|ناونیشان=http://www.empireonline.com/reviews/reviewcomplete.asp?FID=5612|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=[[Empire (film magazine)|Empire]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924135902/http://www.empireonline.com/reviews/reviewcomplete.asp?FID=5612}}</ref> |- !بوون بە ژۆن مالکۆڤیچ |١٩٩٩ |بەڵێ |نەخێر |خۆی | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Mitchell|یەکەم١=Elvis|سەردێڕ=Film Review; Man, All They Wanted Was to Go Buy a Trailer|ناونیشان=https://www.nytimes.com/movie/review?res=940DE2DD163CF93AA25752C0A9679C8B63|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١}}</ref> |- !رفاندن |٢٠٠٠ |بەڵێ |نەخێر |میکی ئۆ'نێیل | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The Mexican|ناونیشان=http://www.ew.com/article/2001/03/09/movie-review-mexican|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=Entertainment Weekly|ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠٠١|archive-date=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924045202/http://www.ew.com/article/2001/03/09/movie-review-mexican|url-status=dead}}</ref> |- !مەکسیکییەکە |٢٠٠١ |بەڵێ |نەخێر |جێری وێلباک | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Bradshaw|یەکەم١=Peter|سەردێڕ=Spy Game|ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2001/nov/23/culture.peterbradshaw2|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Guardian|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١}}</ref> |- !''[[یاریی سیخوڕی]]'' |٢٠٠١ |بەڵێ |نەخێر |تۆم بیشۆپ | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Bradshaw|یەکەم١=Peter|سەردێڕ=Spy Game|ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2001/nov/23/culture.peterbradshaw2|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Guardian|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١}}</ref> |- !یازدەی زەریاکە |٢٠٠١ |بەڵێ |نەخێر |ڕایەنی ژەنگاوی | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Travers|یەکەم١=Peter|سەردێڕ=Ocean's Eleven|ناونیشان=https://www.rollingstone.com/movies/reviews/oceans-eleven-20011213|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=Rolling Stone|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150728095112/http://www.rollingstone.com/movies/reviews/oceans-eleven-20011213|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- !دانپێدانانی بیرێکی ترسناک |٢٠٠٢ |بەڵێ |نەخێر |براد |دەرکەوتنی تایبەتی |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Travers|یەکەم١=Peter|سەردێڕ=Ocean's Eleven|ناونیشان=https://www.rollingstone.com/movies/reviews/oceans-eleven-20011213|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=Rolling Stone|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150728095112/http://www.rollingstone.com/movies/reviews/oceans-eleven-20011213|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- !سینباد: ئەفسانەی حەفت دەریاکە |٢٠٠٣ |بەڵێ |نەخێر |سینباد |دەنگ |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Robey|یەکەم١=Tim|سەردێڕ=Troy, review: original Telegraph review|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/filmreviews/10484545/Troy-review-original-Telegraph-review.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Daily Telegraph|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> |- !ترۆی |٢٠٠٤ |بەڵێ |نەخێر |ئارکیلیس | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Robey|یەکەم١=Tim|سەردێڕ=Troy, review: original Telegraph review|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/filmreviews/10484545/Troy-review-original-Telegraph-review.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Daily Telegraph|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> |- !دوازدەی زەریاکە |٢٠٠٤ |بەڵێ |نەخێر |ڕایەنی ژەنگاوی | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Dargis|یەکەم١=Manohila|سەردێڕ=Well, the Gang's All Here, Why Not Another Caper?|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2004/12/10/movies/10twel.html?_r=0|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤}}</ref> |- !مامۆستا و خاتوو سمیس |٢٠٠٥ |بەڵێ |نەخێر |جۆن سمیس | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Dargis|یەکەم١=Manohla|سەردێڕ=For Better or Worse, Even on a Battlefield|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2005/06/10/movies/for-better-or-worse-even-on-a-battlefield.html?_r=0|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٥}}</ref> |- !خوا گەورەبوو لێمان بێزاربوو |٢٠٠٦ |نەخێر |بەڵێ |— |بەرھەمھێنەری سەرەکی |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=McGavin|یەکەم١=Patrick Z|سەردێڕ=God Grew Tired Of Us|ناونیشان=http://www.screendaily.com/god-grew-tired-of-us/4025939.article|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=[[Screen International]]|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦}}</ref> |- !دوورخراوەکە |٢٠٠٦ |نەخێر |بەڵێ |— | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Dargis|یەکەم١=Manohla|سەردێڕ=Scorsese’s Hall of Mirrors, Littered With Bloody Deceit|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2006/10/06/movies/06depa.html?pagewanted=all&_r=0|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦}}</ref> |- !ڕاکردن بە مەقەس |٢٠٠٦ |نەخێر |بەڵێ |— | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Scott|یەکەم١=A. O.|سەردێڕ=Mom’s Wacky, Dad’s Distracted, Son Survives|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2006/10/20/movies/20scis.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦}}</ref> |- ![[بابل (فیلم)]] |٢٠٠٦ |بەڵێ |نەخێر |ریچارد | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Scott|یەکەم١=A. O.|سەردێڕ=Emotion Needs No Translation|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2006/10/27/movies/27babe.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦}}</ref> |- !پڕۆژەی تیھواکان |٢٠٠٧ |نەخێر |بەڵێ |— |بەرھەمھێنەری سەرەکی |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=De Leon|یەکەم١=Kris|سەردێڕ=What Are They Up To? Esai Morales of Vanished|ناونیشان=http://www.buddytv.com/articles/vanished/what-are-they-up-to-esai-moral-7153.aspx|بڵاوکەرەوە=[[BuddyTV]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150723220401/http://www.buddytv.com/articles/vanished/what-are-they-up-to-esai-moral-7153.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=mdy-all}}</ref> |- !ساڵی سەگێک |٢٠٠٧ |نەخێر |بەڵێ |— |بەرھەمھێنەری سەرەکی |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Dargis|یەکەم١=Manhola|سەردێڕ=In a Lonely Place, Saved by Puppies|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/04/13/movies/13dog.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠٠٧}}</ref> |- !دڵێکی گەورە |٢٠٠٧ |نەخێر |بەڵێ |— | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=French|یەکەم١=Philip|سەردێڕ=A Mighty Heart|ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2007/sep/23/thriller.drama|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ئیش=The Guardian|ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٧}}</ref> |- !سێزدەی زەریاکە |٢٠٠٧ |بەڵێ |نەخێر |ڕایەنی ژەنگاوی | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Dargis|یەکەم١=Manohla|سەردێڕ=They Always Come Out Ahead; Bet on It|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/06/08/movies/08ocea.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٧}}</ref> |- !ڕەشکووژییەکەی جێسی جەیمس لەلایەن ڕۆبێرت فۆردی گەمژە |٢٠٠٧ |بەڵێ |بەڵێ |جێسی جەیمس | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Dargis|یەکەم١=Manohla|سەردێڕ=Good, Bad or Ugly: A Legend Shrouded in Gunsmoke Remains Hazy|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/09/21/movies/21assa.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٠٧}}</ref> |- !سووتان دوای خوێندنەوە |٢٠٠٨ |بەڵێ |نەخێر |چاد فێلدھایمەر | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Corliss|یەکەم١=Richard|سەردێڕ=Baffled by Burn After Reading|ناونیشان=http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1837730,00.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=Time|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150723223730/http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1837730,00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- !کەیسە سەیرەکەی بێنیامین بەتن |٢٠٠٨ |بەڵێ |نەخێر |مینیامین بەتەر | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Lawrence|یەکەم١=Will|سەردێڕ=Why Cate Blanchett will never work with Brad Pitt again|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/starsandstories/4245149/Why-Cate-Blanchett-will-never-work-with-Brad-Pitt-again.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Daily Telegraph|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> |- !''[[زۆڵە بێشکۆکان|زۆڵە بێ شکۆکان]]'' |٢٠٠٩ |بەڵێ |نەخێر |لت. ئالدۆ ڕەین | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Fleming|یەکەم١=Michael|سەردێڕ=Quentin Tarantino seeks ‘Bastards’|ناونیشان=https://variety.com/2008/film/features/quentin-tarantino-seeks-bastards-1117988993/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=Variety|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٠٨}}</ref> |- !ژنەکەی کات کۆتچکردووەکە |٢٠٠٩ |نەخێر |بەڵێ |— |بەرھەمھێنەری سەرەکی |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=McNary|یەکەم١=Dave|سەردێڕ=Rubin rewriting ‘Time’|ناونیشان=https://variety.com/2007/film/markets-festivals/rubin-rewriting-time-2-1117956555/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=Variety|ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- !ژیانە کەسییەکانی پیپا لی |٢٠٠٩ |نەخێر |بەڵێ |— |بەرھەمھێنەری سەرەکی |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Simon|یەکەم١=Alissa|سەردێڕ=Review: ‘The Private Lives of Pippa Lee’|ناونیشان=https://variety.com/2009/film/markets-festivals/the-private-lives-of-pippa-lee-1200473749/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=Variety|ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٠٩}}</ref> |- !مێگامایند |٢٠١٠ |بەڵێ |نەخێر |پیاوی میترۆ |دەنگ |<ref name="superherohype">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=SuperHeroHype|ناونیشان=http://www.superherohype.com/news/99311-ferrell-pitt-and-hill-to-voice-oobermind|سەردێڕ=Ferrell, Pitt and Hill to voice Oobermind|بڵاوکەرەوە=[[Superhero Hype!]]|ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥}}</ref> |- !نایابەکە |٢٠١٠ |نەخێر |بەڵێ |— | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Brad Pitt in London for Kick-Ass movie premiere|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/celebritynews/7500123/Brad-Pitt-in-London-for-Kick-Ass-movie-premiere.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Daily Telegraph|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠١٠}}</ref> |- !خواردن، نوێژ، خۆشەویستی |٢٠١٠ |نەخێر |بەڵێ |— | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Balinese villagers angry over Julia Roberts film Eat, Pray, Love|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/culture/film/6434475/Balinese-villagers-angry-over-Julia-Roberts-film-Eat-Pray-Love.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Daily Telegraph|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> |- !داری ژیان |٢٠١١ |بەڵێ |بەڵێ |ئۆ'برایەن | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Rose|یەکەم١=Steve|سەردێڕ=Brad Pitt talks about Terrence Malick and The Tree of Life|ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2011/jun/30/brad-pitt-interview-terrence-malick|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Guardian|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١١}}</ref> |- !تۆپەپارە |٢٠١١ |بەڵێ |بەڵێ |بیلی بین | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Block|یەکەم١=Alex Ben|سەردێڕ=Brad Pitt Reveals What He, Sony Did to Save 'Moneyball'|ناونیشان=http://www.hollywoodreporter.com/news/moneyball-making-brad-pitt-bennett-miller-274738|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> |- !قاچی دڵخۆش: ٢ |٢٠١١ |بەڵێ |بەڵێ |ویلی ڕۆبیان |دەنگ |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=McCarthy|یەکەم١=Todd|سەردێڕ=Even with the addition of new characters, such as the ones voiced by Brad Pitt and Matt Damon, George Miller's animated sequel just isn't very funny|ناونیشان=http://www.hollywoodreporter.com/movie/happy-feet-two/review/260990|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١١}}</ref> |- !ئەوان بکووژین بە نەرمانە |٢٠١٢ |بەڵێ |بەڵێ |جاکی کۆگان | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Finke|یەکەم١=Nikki|سەردێڕ=Brad Pitt’s ‘Killing Them Softly’ Dies With ‘F’ CinemaScore As Twilight Saga, James Bond, And ‘Lincoln’ Dominate Box Office Yet Again|ناونیشان=http://deadline.com/2012/12/brad-pitts-killing-them-softly-dies-as-twilight-saga-james-bond-and-steven-spielberg-dominate-again-380679/|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> |- !جەنگی جیھانی زی |٢٠١٣ |بەڵێ |بەڵێ |گێری لەین | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Finke|یەکەم١=Nikki|سەردێڕ=Brad Pitt’s ‘Killing Them Softly’ Dies With ‘F’ CinemaScore As Twilight Saga, James Bond, And ‘Lincoln’ Dominate Box Office Yet Again|ناونیشان=http://deadline.com/2012/12/brad-pitts-killing-them-softly-dies-as-twilight-saga-james-bond-and-steven-spielberg-dominate-again-380679/|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> |- !نایابەکە ٢ |٢٠١٣ |نەخێر |بەڵێ |— | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Rothman|یەکەم١=Lily|سەردێڕ=Jim Carrey Distances Himself from Kick Ass 2—A New Kind of Actor Protest?|ناونیشان=http://entertainment.time.com/2013/06/25/jim-carrey-distances-himself-from-kick-ass-2-a-new-kind-of-actor-protest/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=Time|ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٣}}</ref> |- !پیاوی گەورەکانە |٢٠١٣ |نەخێر |بەڵێ |— |بەرھەمھێنەری سەرەکی دۆکیومێنتاری |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Jagernauth|یەکەم١=Kevin|سەردێڕ=Review: Big Oil & ‘Big Men’ Collide In Brad Pitt-Produced Documentary About African Oil|ناونیشان=https://www.indiewire.com/2014/03/review-big-oil-big-men-collide-in-brad-pitt-produced-documentary-about-african-oil-88060/|وێبگە=IndieWire|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠١٩|ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190215215802/https://www.indiewire.com/2014/03/review-big-oil-big-men-collide-in-brad-pitt-produced-documentary-about-african-oil-88060/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- !١٢ ساڵ بوون بە کۆیلە |٢٠١٣ |بەڵێ |بەڵێ |ساموێل باس | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Hayden|یەکەم١=Erik|سەردێڕ=Brad Pitt: '12 Years a Slave' Win Significant for Making Sense of History|ناونیشان=http://www.hollywoodreporter.com/news/brad-pitt-12-years-a-685418|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Macnab|یەکەم١=Geoffrey|سەردێڕ=12 Years A Slave, review: 'Steve McQueen forces us to confront the brutality of slavery'|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/reviews/12-years-a-slave-film-review-steve-mcqueen-forces-us--to-confront-the-brutality-of-slavery-9046111.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=[[The Independent]]|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150724222305/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/reviews/12-years-a-slave-film-review-steve-mcqueen-forces-us--to-confront-the-brutality-of-slavery-9046111.html}}</ref> |- !ڕاوێژکارەکە |٢٠١٣ |بەڵێ |نەخێر |وێسترەی | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The 5 Most WTF Moments From 'The Counselor'|ناونیشان=http://blogs.indiewire.com/theplaylist/the-5-most-wtf-moments-from-the-counselor-20131028|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Indiewire]]|ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150723221153/http://blogs.indiewire.com/theplaylist/the-5-most-wtf-moments-from-the-counselor-20131028#|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- ![[تووڕەیی (فیلمی ٢٠١٤)|''تووڕەیی'' (فیلمی ٢٠١٤)]] |٢٠١٤ |بەڵێ |بەڵێ |دۆن «پیاویجەنگ» کۆلییەر |بەرھەمھێنەری سەرەکی |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Denby|یەکەم١=David|سەردێڕ=War Is Almost Over|ناونیشان=http://www.newyorker.com/magazine/2014/10/27/war-almost|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=[[The New Yorker]]|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref> |- !سێڵما |٢٠١٤ |نەخێر |بەڵێ |— |بەرھەمھێنەری سەرەکی |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Patches|یەکەم١=Matt|سەردێڕ=Riding Selma praise, PGA will honor Brad Pitt's Plan B Entertainment|ناونیشان=http://www.hitfix.com/in-contention/riding-selma-praise-pga-will-honor-brad-pitts-plan-b-entertainment-with-visionary-award|بڵاوکەرەوە=[[HitFix]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150723231310/http://www.hitfix.com/in-contention/riding-selma-praise-pga-will-honor-brad-pitts-plan-b-entertainment-with-visionary-award|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- !چیڕۆکی ڕاستەقینە |٢٠١٥ |نەخێر |بەڵێ |— |بەرھەمھێنەری سەرەکی |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Warner|یەکەم١=Kara|سەردێڕ=Sony’s CinemaCon Panel Offers First Look at Brad Pitt’s WWII Epic, ‘Fury’|ناونیشان=https://www.yahoo.com/movies/bp/sony-cinemacon-panel-offers-first-look-brad-pitt-134624459.html|بڵاوکەرەوە=[[Yahoo!]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوت=٢٧ی ئازاری ٢٠١٤}}</ref> |- !گوێلێبوونەکە |٢٠١٥ |بەڵێ |بەڵێ |خۆی |کورتە فیلم |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.vanityfair.com/hollywood/2015/10/leonardo-dicaprio-robert-de-niro-martin-scorsese-casino|سەردێڕ=Why Leonardo DiCaprio, Robert De Niro, and Martin Scorsese Convened in a Macau Casino|دوایین=Miller|یەکەم=Julie|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|وێبگە=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی شوباتی ٢٠١٦}}</ref> |- !لەلای دەریاوە |٢٠١٥ |بەڵێ |بەڵێ |ڕۆلاند | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=McClintock|یەکەم١=Pamela|سەردێڕ=Angelina Jolie and Brad Pitt's 'By the Sea' Gets Fall 2015 Release|ناونیشان=http://www.hollywoodreporter.com/news/angelina-jolie-brad-pitts-by-794280|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٧ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref> |- !گەیشتن بە لووتکە |٢٠١٥ |نەخێر |بەڵێ |خوێنەر | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=de Semlyen|یەکەم١=Phil|سەردێڕ=New Trailer For MotoGP Doc Hitting The Apex|ناونیشان=http://www.empireonline.com/news/story.asp?NID=45185|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٥|ئیش=Empire|ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150905081956/http://www.empireonline.com/news/story.asp?NID=45185}}</ref> |- !شۆڕتە گەورەکە |٢٠١٥ |بەڵێ |بەڵێ |بێن ڕیکێرت | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Kroll|یەکەم١=Justin|سەردێڕ=Brad Pitt, Christian Bale and Ryan Gosling to Star in Financial Drama ‘The Big Short’ (EXCLUSIVE)|ناونیشان=https://variety.com/2015/film/news/brad-pitt-christian-bale-and-ryan-gosling-to-star-in-financial-drama-the-big-short-exclusive-1201404038/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ئیش=Variety|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> |- !ڕووناکی مانگ |٢٠١٦ |نەخێر |بەڵێ |— |بەرھەمھێنەری سەرەکی |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=McNary|یەکەم١=Dave|سەردێڕ=A24 Teams With Brad Pitt’s Plan B for ‘Moonlight’|ناونیشان=https://variety.com/2015/film/news/moonlight-a24-brad-pitt-plan-b-1201577142/|وێبگە=Variety|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> |- !گەشتی دەریایی کات |٢٠١٦ |بەڵێ |بەڵێ |خوێنەر |دۆکیومێنتاری دەنگی |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Han|یەکەم=Angie|سەردێڕ=Terrence Malick Prepping ‘The Tree of Life’ Director’s Cut; ‘Voyage of Time’ Coming in 2014|ناونیشان=http://www.slashfilm.com/terrence-malick-prepping-the-tree-of-life-directors-cut-voyage-of-time-coming-in-2014/|بڵاوکەرەوە=[[Slash Film]]|ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥}}</ref> |- !ھاوپەیمان |٢٠١٦ |بەڵێ |نەخێر |ماکس ڤاتان | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-3517642/Brad-Pitt-plays-doting-dad-alongside-Marion-Cotillard-films-scenes-London-new-spy-drama-Five-Seconds-Silence.html|سەردێڕ=Brad Pitt plays a doting dad alongside Marion Cotillard|ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠١٦|وێبگە=Mail Online}}</ref> |- !شارە ونبووەکەی زی |٢٠١٦ |نەخێر |بەڵێ |— | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ew.com/article/2010/11/05/brad-pitt-drops-out-lost-city-of-z|سەردێڕ=Brad Pitt no longer starring in 'Lost City of Z. ' Who should take his place?|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ئیش=Entertainment Weekly|یەکەم=Kate|دوایین=Ward|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150216053303/http://www.ew.com/article/2010/11/05/brad-pitt-drops-out-lost-city-of-z|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mirror.co.uk/tv/tv-news/lost-city-z-begins-filming-6287695|سەردێڕ=The Lost City of Z begins filming in Northern Ireland as Sienna Miller arrives in country|ئیش=[[Daily Mirror]]|ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|یەکەم=Carl|دوایین=Greenwood}}</ref> |- ![[ئۆکجا (فیلم)]] |٢٠١٧ |نەخێر |بەڵێ |— |بەرھەمھێنەری سەرەکی |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Jafaar|یەکەم١=Ali|سەردێڕ=Netflix, Plan B Board Jake Gyllenhaal-Starrer ‘Okja’ From ‘Snowpiercer’ Director Bong Joon-Ho|ناونیشان=http://deadline.com/2015/11/netflix-plan-b-brad-pitt-jake-gyllenhaal-okja-snowpiercer-korea-tilda-swinton-1201616686/|وێبگە=Deadline Hollywood|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> |- !مەکینەی جەنگ |٢٠١٧ |بەڵێ |بەڵێ |گێن. گلێن مکماھۆن | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Han|یەکەم=Angie|سەردێڕ=Terrence Malick Prepping ‘The Tree of Life’ Director’s Cut; ‘Voyage of Time’ Coming in 2014|ناونیشان=http://www.slashfilm.com/terrence-malick-prepping-the-tree-of-life-directors-cut-voyage-of-time-coming-in-2014/|بڵاوکەرەوە=[[Slash Film]]|ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٥}}</ref> |- !باری براد |٢٠١٧ |نەخێر |بەڵێ |— | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=McNary|یەکەم١=Dave|سەردێڕ=Amazon Backing and Releasing Ben Stiller’s Dramedy ‘Brad’s Status’|ناونیشان=https://variety.com/2016/film/news/ben-stiller-brads-status-amazon-1201905296/|وێبگە=Variety|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> |- !دێدپووڵ ٢ |٢٠١٨ |بەڵێ |نەخێر |ونبووەکە |دەرکەوتنی تایبەتی |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Zuckerman|یەکەم١=Esther|سەردێڕ=Brad Pitt's Split Second Deadpool 2 Cameo: How to Not Miss the Surprise Guests in the Movie|ناونیشان=https://www.wmagazine.com/story/brad-pitt-deadpool-2-cameo-surprises|وێبگە=[[W (magazine)|W]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180625021542/https://www.wmagazine.com/story/brad-pitt-deadpool-2-cameo-surprises|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- !کوڕێکی جوان |٢٠١٨ |نەخێر |بەڵێ |— | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hollywoodreporter.com/news/sundance-breakout-timothee-chalamet-joining-steve-carell-beautiful-boy-971156|سەردێڕ=Sundance Breakout Timothee Chalamet Joining Steve Carell in 'Beautiful Boy' (Exclusive)|وێبگە=[[ھۆلیوود ڕیپۆرتەر|The Hollywood Reporter]]|یەکەم=Rebecca|دوایین=Ford|ڕێکەوت=٦ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٧}}</ref> |- !پێپچۆک |٢٠١٨ |نەخێر |بەڵێ |— | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Kroll|یەکەم١=Justin|سەردێڕ=Christian Bale, Steve Carell, and Amy Adams Circling Adam McKay’s Dick Cheney Biopic|ناونیشان=https://variety.com/2017/film/news/christian-bale-steve-carell-amy-adams-dick-cheney-biopic-adam-mckay-1202009749/|وێبگە=Variety|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> |- !کۆتا پیاوی [[ڕەشپێست]] لە سان فرانسیسکۆ |٢٠١٩ |نەخێر |بەڵێ |— | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2018/05/a24-plan-b-the-last-black-man-in-san-francisco-movie-jonathan-majors-jimmie-fails-1202381182/|سەردێڕ=A24, Plan B Team On ‘The Last Black Man in San Francisco’ With Jonathan Majors & Jimmie Fails Starring|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]|یەکەم=Amanda|دوایین=N'Duka|ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- !''[[ڕۆژێک لە ڕۆژان لە ھۆڵیوود]]'' |٢٠١٩ |بەڵێ |نەخێر |کلیف بووس | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.businessinsider.com/quentin-tarantino-once-upon-a-time-in-hollywood-movie-everything-we-know-2018-3|سەردێڕ=quentin-tarantino-once-upon-a-time-in-hollywood-movie-everything-we-know|بڵاوکەرەوە=businessinsider.com|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> |- ![[ئاد ئاسترا]] |٢٠١٩ |بەڵێ |بەڵێ |ڕۆی مکبراید |دوای بەرھەمھێنان |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.businessinsider.com/quentin-tarantino-once-upon-a-time-in-hollywood-movie-everything-we-know-2018-3|سەردێڕ=quentin-tarantino-once-upon-a-time-in-hollywood-movie-everything-we-know|بڵاوکەرەوە=businessinsider.com|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> |- !پاشاکە |٢٠١٩ |نەخێر |بەڵێ |— |دوای بەرھەمھێنان |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://deadline.com/2018/02/timothee-chalamet-the-king-henry-v-david-michod-directing-netflix-call-me-by-your-name-1202282669/|سەردێڕ=Timothee Chalamet To Play King Henry V In David Michôd Netflix Film ‘The King|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]|یەکەم=Mike|دوایین=Fleming Jr|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> |- !دەوڵەمەند |٢٠١٩ |نەخێر |بەڵێ |— |دوای بەرھەمھێنان |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/news/evan-rachel-wood-gina-rodriguez-star-miranda-july-heist-feature-1098359|سەردێڕ=Evan Rachel Wood, Gina Rodriguez to Star in Miranda July Heist Feature (Exclusive)|وێبگە=[[ھۆلیوود ڕیپۆرتەر|The Hollywood Reporter]]|یەکەم١=Borys|دوایین١=Kit|یەکەم٢=Mia|دوایین٢=Galuppo|ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیلم|ھۆڵیوود|ئەکتەران|ئەفریقا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|ھونەرەکان|کالیفۆڕنیا|کۆمیدیا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Brad Pitt}} [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەری یارمەتیدەر]] [[پۆل:چالاکوانەکانی مافەکانی کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:بەرهەمهێنەرانی خەڵاتی گۆڵدن گلۆب]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی خەڵاتی گۆڵدن گلۆب]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پاڵپشتی بافتا]] [[پۆل:براوەکانی باشترین ئەکتەری پاڵپشتی گۆڵدن گڵۆب (فیلم)]] [[پۆل:براوەکانی جامی ڤۆڵپی بۆ باشترین ئەکتەر]] [[پۆل:نمایشکردنی نایاب لەلایەن ئەکتەرە پیاوەکان لە ڕۆلی پشتگریکار لەسەر شاشە و براوەی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەران]] [[پۆل:باشترین ئەکتەرانی پاڵپشتی براوەی خەڵاتی نێونەتەوەییی ئەی ئەی سی تی ئەی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە بۆ نمایشی نایابی کاستێک لە فیلمێکی سینەماییدا]] 282eni8t8s4fglkui2u88ufvk85nus9 1 37776 1579132 1559415 2026-04-29T12:40:51Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579132 wikitext text/x-wiki ئەم شارە بە کوردی ناوی عیلامە یان عەرەبی؟ یان عیلام شارێکی ترە چونکە لە ویکی عەرەبی نووسراوە ئیلام. سوپاس--[[بەکارھێنەر:Ferxwaz|Ferxwaz]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ferxwaz|لێدوان]]) ٠٣:٤٠, ١٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) :نا به کوردی ھەر ئیلامە.--[[بەکارھێنەر:Calak|چالاک]]^{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|Wьтуwеж]]} <font size="0.5px">(٢٥ی بەفرانباری ٢٧١٢)</font> ١٢:٠٠, ١٤ کانوونی دووەم ٢٠١٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئیلام]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=783078 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210421115216/https://kurdishfabric.ir/tag/%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%87-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85/ بۆ http://kurdishfabric.ir/tag/%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%87-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٦:٢٥، ٩ی ئایاری ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئیلام]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=827646 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20181106004633/http://www.irna.ir/ilam/fa/News/2000264326/%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB_%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3_%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C__%D8%AA%D9%86_%D9%BE%D9%88%D8%B4%DB%8C_%DA%A9%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87_%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B2_%D8%A2%D9%86_%D8%A8%D8%A7%D9%82%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%AA بۆ http://www.irna.ir/ilam/fa/News/2000264326/%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB_%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3_%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C__%D8%AA%D9%86_%D9%BE%D9%88%D8%B4%DB%8C_%DA%A9%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87_%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B2_%D8%A2%D9%86_%D8%A8%D8%A7%D9%82%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%AA زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:٠١، ٢٤ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ئیلام]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=845592 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170801022208/https://www.amar.org.ir/Portals/2/pdf/jamiat_shahrestan_keshvar3.pdf بۆ https://www.amar.org.ir/Portals/2/pdf/jamiat_shahrestan_keshvar3.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20181106004633/http://www.irna.ir/ilam/fa/News/2000264326/%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB_%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3_%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C__%D8%AA%D9%86_%D9%BE%D9%88%D8%B4%DB%8C_%DA%A9%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87_%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B2_%D8%A2%D9%86_%D8%A8%D8%A7%D9%82%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%AA بۆ http://www.irna.ir/ilam/fa/News/2000264326/%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%AB_%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3_%D8%B3%D9%86%D8%AA%DB%8C_%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C__%D8%AA%D9%86_%D9%BE%D9%88%D8%B4%DB%8C_%DA%A9%D9%87_%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D9%87_%D8%A7%DB%8C_%D8%A7%D8%B2_%D8%A2%D9%86_%D8%A8%D8%A7%D9%82%DB%8C_%D8%A7%D8%B3%D8%AA زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠١:٣٧، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئیلام]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=945816 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210421115216/https://kurdishfabric.ir/tag/%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%87-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85/ بۆ http://kurdishfabric.ir/tag/%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DA%86%D9%87-%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:٣٥، ١٤ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئیلام]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1089466 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200215210613/http://manesht.persiangig.com/page2.html بۆ http://manesht.persiangig.com/page2.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٣:٠٢، ٢ی تەممووزی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ئیلام]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1321981 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://www.amar.org.ir/Portals/2/pdf/jamiat_shahrestan_keshvar3.pdf *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200215210613/http://manesht.persiangig.com/page2.html بۆ http://manesht.persiangig.com/page2.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٣:٢٥، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئیلام]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1559414 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200803121117/https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85-70/468835-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85 بۆ https://www.borna.news/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85-70/468835-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%DA%AF%D9%88%DB%8C%D8%B4-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٧:٠٩، ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئیلام]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579131 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180919024935/https://seeiran.ir/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85/ بۆ https://seeiran.ir/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85/ زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://article.tebyan.net/96013/%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A7%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%85-2- تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٢:٤٠، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) de46waor6qopiykz1wmu43xg66ahzmb 0 40927 1579011 1564998 2026-04-29T12:02:51Z Hivja 64112 1579011 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = |name = ساڵح موسلیم مەحەمەد |image = Saleh Muslim.jpg |caption = ساڵح موسلیم لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ |office = [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)]] |monarch = |primeminister = |term_start = ٢٠١٠ |term_end = |predecessor = |successor = |birth_date = ١٩٥١<ref>http://kurdwatch.org/html/en/interview6.html</ref> |birth_place = [[کۆبانی]]، [[پارێزگای حەلەب]] |death_date =١١ی ئازار ٢٠٢٦ |death_place =[[هەولێر]]، [[ھەرێمی کوردستان]] |party = [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پارتی یەکێتیی دیموکرات]]/پەیەدە (٢٠٠٣–٢٠٢٦) |otherparty = [[پارتی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] (١٩٩٨–٢٠٠٣) spouse = عایشە افندی<ref>[http://kurdpress.ir/Fa/NSite/FullStory/News/?Id=50904#Title=%0A%09%09%09%09%09%09%09%09جنازه%20ی%20فرزند%20صالح%20مسلم%20به%20خاک%20سپرده%20شد%0A%09%09%09%09%09%09%09 تەرمی کووڕەکەی ساڵح موسلیم نێشترا]{{بەستەری مردوو|url=http://kurdpress.ir/Fa/NSite/FullStory/News/?Id=50904 |date=کانوونی یەکەمی ٢٠١٨}}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref> |children = ئامەد، پەرویز، شەڕڤان (لە شەڕ لەگەڵ [[داعش]]دا [[شەھید]] کرا)، تیرێژ، |residence = [[ڕۆژاوای کوردستان]] |alma_mater = زانکۆی تەکنیکی ئیستانبوڵ(1977)<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Istanbul_Technical_University</ref> |occupation = ئەندازیاری کیمیا |profession = [[سیاسەتوان]] |religion = ئیسلام (سوننە) |website = } '''ساڵح موسلیم مەحەممەد''' (١٩٥١ لە [[کۆبانی]] – ١١ی ئازاری ٢٠٢٦ لە [[ھەولێر]]) سیاسەتوانێکی کورد و ھاوسەرۆکی پێشووی [[حیزبی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پەیەدە]] بوو. ساڵح مەحەممەد لەزانکۆی تەکنیکی لە ئەستانبۆڵ خوێندویەتی خاوەنی پێنج منداڵیشە. ساڵح موسلیم، کوڕە ھەژارێکی گوندی شێرانە سەر بە کۆبانێ، لە کۆبانێ خوێندنی سەرەتایی تەواو کردووەو دواتر لە بەر چەند ھۆکار، لە شاری دیمەشق و لە ئامادەیی الکواکبی لە حەلەب خوێندنی دواناوەندی ساڵی ١٩٦٩ لە بەشی زانستی بە کۆتاھێناوە. بۆ خوێندنی زانکۆ دەچێتە ئەستەنبۆل لە زانکۆی تەکنیکی/ کۆلیژی ئەندازیاری کیمیا دەخوێنێ و ساڵی ١٩٧٧ تەواوی دەکات و لەوێوە بەرەو لەندەن بەڕێ دەکەوێت بۆ فێربوونی زمانی ئینگلیزی. پاش گەڕانەوەی دەچێتە وڵاتی سعوودیەو دەبێتە کارمەند لە دەزگای پترۆمین سەر بە وەزارەتی نەوتی سعودیە، ھەر لەوێ لە رێگەی چەند کوردێکەوە دەبێتە ئەندام لە [[پارتی کرێکارانی کوردستان]]. دوایی ساڵی ١٩٩٠ دەگەڕێتەوە کۆبانی و کاری ئاسایی خۆی دەکات وەک ئەندازیارێکی کیمیاوی بێ ئەوەی لە کاری حزبی و سیاسی داببڕێت. بوو بە ئەندام لە مەکتەب سیاسی پارتی جڤاکی نیشتمانی دیموکراتی (التجمع الوطنی الدیموقراطی) کە ساڵی ١٩٩٨ دامەزراوە. پاشان بۆ برەودان بە خەباتی ھاوچەرخی کوردایەتی لە ڕۆژاوا پارتی پەیەدە (پارتی یەکێتی دیموکراتی) ساڵی ٢٠٠٣ دامەزرا و سالح تێیدابوو بە ئەندامی لیژنەی جێبەجێکردن. لەوساوە زۆرجار لەلایەن دەزگاکانی موخابەراتی سوریاوە راونراوە وگیراوە. لە ئەیلوولی ساڵی ٢٠١٠ لە کۆنگرەی چوارەمی پەیەدە کرا بە سەرۆکی حیزب. لە شەڕی ئازادکردنی ڕۆژاوا، شەرڤانی کوری ساڵح موسلیم ساڵی ٢٠١٣ گیانی لەدەستدا == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [[:en:Salih Muslim|ویکی ئینگلیزی]] {{کورت}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|سووریا|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Salih Muslim}} [[پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان]] [[پۆل:خەڵکی کۆبانی]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١]] [[پۆل:سیاسییەکانی پارتی یەکێتیی دیموکرات]] [[پۆل:سیاسەتوانەکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:سیاسەتوانە کوردەکانی سووریا]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:مردن بەھۆی لەکارکەوتنی گورچیلەکان]] if59i805nbiiw2gt7e22b9ui2vnv3wi 1579018 1579011 2026-04-29T12:03:38Z Hivja 64112 1579018 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = |name = ساڵح موسلیم مەحەمەد |image = Saleh Muslim.jpg |caption = ساڵح موسلیم لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ |office = [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)]] |monarch = |primeminister = |term_start = ٢٠١٠ |term_end = |predecessor = |successor = |birth_date = ١٩٥١<ref>http://kurdwatch.org/html/en/interview6.html</ref> |birth_place = [[کۆبانی]]، [[پارێزگای حەلەب]] |death_date =١١ی ئازار ٢٠٢٦ |death_place =[[هەولێر]]، [[ھەرێمی کوردستان]] |party = [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پارتی یەکێتیی دیموکرات]]/پەیەدە (٢٠٠٣–٢٠٢٦) |otherparty = [[پارتی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] (١٩٩٨–٢٠٠٣) spouse = عایشە ئەفندی<ref>[http://kurdpress.ir/Fa/NSite/FullStory/News/?Id=50904#Title=%0A%09%09%09%09%09%09%09%09جنازه%20ی%20فرزند%20صالح%20مسلم%20به%20خاک%20سپرده%20شد%0A%09%09%09%09%09%09%09 تەرمی کووڕەکەی ساڵح موسلیم نێشترا]{{بەستەری مردوو|url=http://kurdpress.ir/Fa/NSite/FullStory/News/?Id=50904 |date=کانوونی یەکەمی ٢٠١٨}}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref> |children = ئامەد، پەرویز، شەڕڤان (لە شەڕ لەگەڵ [[داعش]]دا [[شەھید]] کرا)، تیرێژ، |residence = [[ڕۆژاوای کوردستان]] |alma_mater = زانکۆی تەکنیکی ئیستانبوڵ(1977)<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Istanbul_Technical_University</ref> |occupation = ئەندازیاری کیمیا |profession = [[سیاسەتوان]] |religion = ئیسلام (سوننە) |website = }} '''ساڵح موسلیم مەحەممەد''' (١٩٥١ لە [[کۆبانی]] – ١١ی ئازاری ٢٠٢٦ لە [[ھەولێر]]) سیاسەتوانێکی کورد و ھاوسەرۆکی پێشووی [[حیزبی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پەیەدە]] بوو. ساڵح مەحەممەد لەزانکۆی تەکنیکی لە ئەستانبۆڵ خوێندویەتی خاوەنی پێنج منداڵیشە. ساڵح موسلیم، کوڕە ھەژارێکی گوندی شێرانە سەر بە کۆبانێ، لە کۆبانێ خوێندنی سەرەتایی تەواو کردووەو دواتر لە بەر چەند ھۆکار، لە شاری دیمەشق و لە ئامادەیی الکواکبی لە حەلەب خوێندنی دواناوەندی ساڵی ١٩٦٩ لە بەشی زانستی بە کۆتاھێناوە. بۆ خوێندنی زانکۆ دەچێتە ئەستەنبۆل لە زانکۆی تەکنیکی/ کۆلیژی ئەندازیاری کیمیا دەخوێنێ و ساڵی ١٩٧٧ تەواوی دەکات و لەوێوە بەرەو لەندەن بەڕێ دەکەوێت بۆ فێربوونی زمانی ئینگلیزی. پاش گەڕانەوەی دەچێتە وڵاتی سعوودیەو دەبێتە کارمەند لە دەزگای پترۆمین سەر بە وەزارەتی نەوتی سعودیە، ھەر لەوێ لە رێگەی چەند کوردێکەوە دەبێتە ئەندام لە [[پارتی کرێکارانی کوردستان]]. دوایی ساڵی ١٩٩٠ دەگەڕێتەوە کۆبانی و کاری ئاسایی خۆی دەکات وەک ئەندازیارێکی کیمیاوی بێ ئەوەی لە کاری حزبی و سیاسی داببڕێت. بوو بە ئەندام لە مەکتەب سیاسی پارتی جڤاکی نیشتمانی دیموکراتی (التجمع الوطنی الدیموقراطی) کە ساڵی ١٩٩٨ دامەزراوە. پاشان بۆ برەودان بە خەباتی ھاوچەرخی کوردایەتی لە ڕۆژاوا پارتی پەیەدە (پارتی یەکێتی دیموکراتی) ساڵی ٢٠٠٣ دامەزرا و سالح تێیدابوو بە ئەندامی لیژنەی جێبەجێکردن. لەوساوە زۆرجار لەلایەن دەزگاکانی موخابەراتی سوریاوە راونراوە وگیراوە. لە ئەیلوولی ساڵی ٢٠١٠ لە کۆنگرەی چوارەمی پەیەدە کرا بە سەرۆکی حیزب. لە شەڕی ئازادکردنی ڕۆژاوا، شەرڤانی کوری ساڵح موسلیم ساڵی ٢٠١٣ گیانی لەدەستدا == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [[:en:Salih Muslim|ویکی ئینگلیزی]] {{کورت}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|سووریا|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Salih Muslim}} [[پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان]] [[پۆل:خەڵکی کۆبانی]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١]] [[پۆل:سیاسییەکانی پارتی یەکێتیی دیموکرات]] [[پۆل:سیاسەتوانەکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:سیاسەتوانە کوردەکانی سووریا]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:مردن بەھۆی لەکارکەوتنی گورچیلەکان]] nz9cv0j9bl2iiv18tdk8zoiu8hy5snr 1579038 1579018 2026-04-29T12:06:38Z Hivja 64112 1579038 wikitext text/x-wiki {{خاوێنکردن}} {{Infobox officeholder |honorific-prefix = |name = ساڵح موسلیم مەحەمەد |image = Saleh Muslim.jpg |caption = ساڵح موسلیم لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ |office = [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)]] |monarch = |primeminister = |term_start = ٢٠١٠ |term_end = |predecessor = |successor = |birth_date = ١٩٥١<ref>http://kurdwatch.org/html/en/interview6.html</ref> |birth_place = [[کۆبانی]]، [[پارێزگای حەلەب]] |death_date =١١ی ئازار ٢٠٢٦ |death_place =[[هەولێر]]، [[ھەرێمی کوردستان]] |party = [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پارتی یەکێتیی دیموکرات]]/پەیەدە (٢٠٠٣–٢٠٢٦) |otherparty = [[پارتی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] (١٩٩٨–٢٠٠٣) spouse = عایشە ئەفندی<ref>[http://kurdpress.ir/Fa/NSite/FullStory/News/?Id=50904#Title=%0A%09%09%09%09%09%09%09%09جنازه%20ی%20فرزند%20صالح%20مسلم%20به%20خاک%20سپرده%20شد%0A%09%09%09%09%09%09%09 تەرمی کووڕەکەی ساڵح موسلیم نێشترا]{{بەستەری مردوو|url=http://kurdpress.ir/Fa/NSite/FullStory/News/?Id=50904 |date=کانوونی یەکەمی ٢٠١٨}}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref> |children = ئامەد، پەرویز، شەڕڤان (لە شەڕ لەگەڵ [[داعش]]دا [[شەھید]] کرا)، تیرێژ، |residence = [[ڕۆژاوای کوردستان]] |alma_mater = زانکۆی تەکنیکی ئیستانبوڵ(1977)<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Istanbul_Technical_University</ref> |occupation = ئەندازیاری کیمیا |profession = [[سیاسەتوان]] |religion = ئیسلام (سوننە) |website = }} '''ساڵح موسلیم مەحەممەد''' (١٩٥١ لە [[کۆبانی]] – ١١ی ئازاری ٢٠٢٦ لە [[ھەولێر]]) سیاسەتوانێکی کورد و ھاوسەرۆکی پێشووی [[حیزبی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پەیەدە]] بوو. == ژیاننامە == ساڵح مەحەممەد لەزانکۆی تەکنیکی لە ئەستانبۆڵ خوێندویەتی خاوەنی پێنج منداڵیشە. ساڵح موسلیم، کوڕە ھەژارێکی گوندی شێرانە سەر بە کۆبانێ، لە کۆبانێ خوێندنی سەرەتایی تەواو کردووەو دواتر لە بەر چەند ھۆکار، لە شاری دیمەشق و لە ئامادەیی الکواکبی لە حەلەب خوێندنی دواناوەندی ساڵی ١٩٦٩ لە بەشی زانستی بە کۆتاھێناوە. بۆ خوێندنی زانکۆ دەچێتە ئەستەنبۆل لە زانکۆی تەکنیکی/ کۆلیژی ئەندازیاری کیمیا دەخوێنێ و ساڵی ١٩٧٧ تەواوی دەکات و لەوێوە بەرەو لەندەن بەڕێ دەکەوێت بۆ فێربوونی زمانی ئینگلیزی. پاش گەڕانەوەی دەچێتە وڵاتی سعوودیەو دەبێتە کارمەند لە دەزگای پترۆمین سەر بە وەزارەتی نەوتی سعودیە، ھەر لەوێ لە رێگەی چەند کوردێکەوە دەبێتە ئەندام لە [[پارتی کرێکارانی کوردستان]]. دوایی ساڵی ١٩٩٠ دەگەڕێتەوە کۆبانی و کاری ئاسایی خۆی دەکات وەک ئەندازیارێکی کیمیاوی بێ ئەوەی لە کاری حزبی و سیاسی داببڕێت. بوو بە ئەندام لە مەکتەب سیاسی پارتی جڤاکی نیشتمانی دیموکراتی (التجمع الوطنی الدیموقراطی) کە ساڵی ١٩٩٨ دامەزراوە. پاشان بۆ برەودان بە خەباتی ھاوچەرخی کوردایەتی لە ڕۆژاوا پارتی پەیەدە (پارتی یەکێتی دیموکراتی) ساڵی ٢٠٠٣ دامەزرا و سالح تێیدابوو بە ئەندامی لیژنەی جێبەجێکردن. لەوساوە زۆرجار لەلایەن دەزگاکانی موخابەراتی سوریاوە راونراوە وگیراوە. لە ئەیلوولی ساڵی ٢٠١٠ لە کۆنگرەی چوارەمی پەیەدە کرا بە سەرۆکی حیزب. لە شەڕی ئازادکردنی ڕۆژاوا، شەرڤانی کوری ساڵح موسلیم ساڵی ٢٠١٣ گیانی لەدەستدا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [[:en:Salih Muslim|ویکی ئینگلیزی]] {{کورت}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|سووریا|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Salih Muslim}} [[پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان]] [[پۆل:خەڵکی کۆبانی]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١]] [[پۆل:سیاسییەکانی پارتی یەکێتیی دیموکرات]] [[پۆل:سیاسەتوانەکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:سیاسەتوانە کوردەکانی سووریا]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:مردن بەھۆی لەکارکەوتنی گورچیلەکان]] aekccphgdvg06ood80n1z4qj5ymy8gi 1579170 1579038 2026-04-29T14:04:35Z Hivja 64112 /* سەرچاوەکان */ 1579170 wikitext text/x-wiki {{خاوێنکردن}} {{Infobox officeholder |honorific-prefix = |name = ساڵح موسلیم مەحەمەد |image = Saleh Muslim.jpg |caption = ساڵح موسلیم لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ |office = [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)]] |monarch = |primeminister = |term_start = ٢٠١٠ |term_end = |predecessor = |successor = |birth_date = ١٩٥١<ref>http://kurdwatch.org/html/en/interview6.html</ref> |birth_place = [[کۆبانی]]، [[پارێزگای حەلەب]] |death_date =١١ی ئازار ٢٠٢٦ |death_place =[[هەولێر]]، [[ھەرێمی کوردستان]] |party = [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پارتی یەکێتیی دیموکرات]]/پەیەدە (٢٠٠٣–٢٠٢٦) |otherparty = [[پارتی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] (١٩٩٨–٢٠٠٣) spouse = عایشە ئەفندی<ref>[http://kurdpress.ir/Fa/NSite/FullStory/News/?Id=50904#Title=%0A%09%09%09%09%09%09%09%09جنازه%20ی%20فرزند%20صالح%20مسلم%20به%20خاک%20سپرده%20شد%0A%09%09%09%09%09%09%09 تەرمی کووڕەکەی ساڵح موسلیم نێشترا]{{بەستەری مردوو|url=http://kurdpress.ir/Fa/NSite/FullStory/News/?Id=50904 |date=کانوونی یەکەمی ٢٠١٨}}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref> |children = ئامەد، پەرویز، شەڕڤان (لە شەڕ لەگەڵ [[داعش]]دا [[شەھید]] کرا)، تیرێژ، |residence = [[ڕۆژاوای کوردستان]] |alma_mater = زانکۆی تەکنیکی ئیستانبوڵ(1977)<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Istanbul_Technical_University</ref> |occupation = ئەندازیاری کیمیا |profession = [[سیاسەتوان]] |religion = ئیسلام (سوننە) |website = }} '''ساڵح موسلیم مەحەممەد''' (١٩٥١ لە [[کۆبانی]] – ١١ی ئازاری ٢٠٢٦ لە [[ھەولێر]]) سیاسەتوانێکی کورد و ھاوسەرۆکی پێشووی [[حیزبی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پەیەدە]] بوو. == ژیاننامە == ساڵح مەحەممەد لەزانکۆی تەکنیکی لە ئەستانبۆڵ خوێندویەتی خاوەنی پێنج منداڵیشە. ساڵح موسلیم، کوڕە ھەژارێکی گوندی شێرانە سەر بە کۆبانێ، لە کۆبانێ خوێندنی سەرەتایی تەواو کردووەو دواتر لە بەر چەند ھۆکار، لە شاری دیمەشق و لە ئامادەیی الکواکبی لە حەلەب خوێندنی دواناوەندی ساڵی ١٩٦٩ لە بەشی زانستی بە کۆتاھێناوە. بۆ خوێندنی زانکۆ دەچێتە ئەستەنبۆل لە زانکۆی تەکنیکی/ کۆلیژی ئەندازیاری کیمیا دەخوێنێ و ساڵی ١٩٧٧ تەواوی دەکات و لەوێوە بەرەو لەندەن بەڕێ دەکەوێت بۆ فێربوونی زمانی ئینگلیزی. پاش گەڕانەوەی دەچێتە وڵاتی سعوودیەو دەبێتە کارمەند لە دەزگای پترۆمین سەر بە وەزارەتی نەوتی سعودیە، ھەر لەوێ لە رێگەی چەند کوردێکەوە دەبێتە ئەندام لە [[پارتی کرێکارانی کوردستان]]. دوایی ساڵی ١٩٩٠ دەگەڕێتەوە کۆبانی و کاری ئاسایی خۆی دەکات وەک ئەندازیارێکی کیمیاوی بێ ئەوەی لە کاری حزبی و سیاسی داببڕێت. بوو بە ئەندام لە مەکتەب سیاسی پارتی جڤاکی نیشتمانی دیموکراتی (التجمع الوطنی الدیموقراطی) کە ساڵی ١٩٩٨ دامەزراوە. پاشان بۆ برەودان بە خەباتی ھاوچەرخی کوردایەتی لە ڕۆژاوا پارتی پەیەدە (پارتی یەکێتی دیموکراتی) ساڵی ٢٠٠٣ دامەزرا و سالح تێیدابوو بە ئەندامی لیژنەی جێبەجێکردن. لەوساوە زۆرجار لەلایەن دەزگاکانی موخابەراتی سوریاوە راونراوە وگیراوە. لە ئەیلوولی ساڵی ٢٠١٠ لە کۆنگرەی چوارەمی پەیەدە کرا بە سەرۆکی حیزب. لە شەڕی ئازادکردنی ڕۆژاوا، شەرڤانی کوری ساڵح موسلیم ساڵی ٢٠١٣ گیانی لەدەستدا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Salih Muslim}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|شەڕ|کوردستان|سووریا}} [[پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان]] [[پۆل:خەڵکی کۆبانی]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١]] [[پۆل:سیاسییەکانی پارتی یەکێتیی دیموکرات]] [[پۆل:سیاسەتوانەکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:سیاسەتوانە کوردەکانی سووریا]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:مردن بەھۆی لەکارکەوتنی گورچیلەکان]] chm49kijn6v73pw4yeg8rwe3qgi68su 1579171 1579170 2026-04-29T14:04:53Z Hivja 64112 1579171 wikitext text/x-wiki {{خاوێنکردن}} {{Infobox officeholder |honorific-prefix = |name = ساڵح موسلیم مەحەمەد |image = Saleh Muslim.jpg |caption = ساڵح موسلیم لە کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ |office = [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)]] |monarch = |primeminister = |term_start = ٢٠١٠ |term_end = |predecessor = |successor = |birth_date = ١٩٥١<ref>http://kurdwatch.org/html/en/interview6.html</ref> |birth_place = [[کۆبانی]]، [[پارێزگای حەلەب]] |death_date =١١ی ئازار ٢٠٢٦ |death_place =[[هەولێر]]، [[ھەرێمی کوردستان]] |party = [[پارتی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پارتی یەکێتیی دیموکرات]]/پەیەدە (٢٠٠٣–٢٠٢٦) |otherparty = [[پارتی دیموکراتی کوردستانی سووریا]] (١٩٩٨–٢٠٠٣) spouse = عایشە ئەفندی<ref>[http://kurdpress.ir/Fa/NSite/FullStory/News/?Id=50904#Title=%0A%09%09%09%09%09%09%09%09جنازه%20ی%20فرزند%20صالح%20مسلم%20به%20خاک%20سپرده%20شد%0A%09%09%09%09%09%09%09 تەرمی کووڕەکەی ساڵح موسلیم نێشترا]{{بەستەری مردوو|url=http://kurdpress.ir/Fa/NSite/FullStory/News/?Id=50904 |date=کانوونی یەکەمی ٢٠١٨}}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref> |children = ئامەد، پەرویز، شەڕڤان (لە شەڕ لەگەڵ [[داعش]]دا [[شەھید]] کرا)، تیرێژ، |residence = [[ڕۆژاوای کوردستان]] |alma_mater = زانکۆی تەکنیکی ئیستانبوڵ(1977)<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Istanbul_Technical_University</ref> |occupation = ئەندازیاری کیمیا |profession = [[سیاسەتوان]] |religion = ئیسلام (سوننە) |website = }} '''ساڵح موسلیم مەحەممەد''' (١٩٥١ لە [[کۆبانی]] – ١١ی ئازاری ٢٠٢٦ لە [[ھەولێر]]) سیاسەتوانێکی کورد و ھاوسەرۆکی پێشووی [[حیزبی یەکێتیی دیموکرات (سووریا)|پەیەدە]] بوو. == ژیاننامە == ساڵح مەحەممەد لەزانکۆی تەکنیکی لە ئەستانبۆڵ خوێندویەتی خاوەنی پێنج منداڵیشە. ساڵح موسلیم، کوڕە ھەژارێکی گوندی شێرانە سەر بە کۆبانێ، لە کۆبانێ خوێندنی سەرەتایی تەواو کردووەو دواتر لە بەر چەند ھۆکار، لە شاری دیمەشق و لە ئامادەیی الکواکبی لە حەلەب خوێندنی دواناوەندی ساڵی ١٩٦٩ لە بەشی زانستی بە کۆتاھێناوە. بۆ خوێندنی زانکۆ دەچێتە ئەستەنبۆل لە زانکۆی تەکنیکی/ کۆلیژی ئەندازیاری کیمیا دەخوێنێ و ساڵی ١٩٧٧ تەواوی دەکات و لەوێوە بەرەو لەندەن بەڕێ دەکەوێت بۆ فێربوونی زمانی ئینگلیزی. پاش گەڕانەوەی دەچێتە وڵاتی سعوودیەو دەبێتە کارمەند لە دەزگای پترۆمین سەر بە وەزارەتی نەوتی سعودیە، ھەر لەوێ لە رێگەی چەند کوردێکەوە دەبێتە ئەندام لە [[پارتی کرێکارانی کوردستان]]. دوایی ساڵی ١٩٩٠ دەگەڕێتەوە کۆبانی و کاری ئاسایی خۆی دەکات وەک ئەندازیارێکی کیمیاوی بێ ئەوەی لە کاری حزبی و سیاسی داببڕێت. بوو بە ئەندام لە مەکتەب سیاسی پارتی جڤاکی نیشتمانی دیموکراتی (التجمع الوطنی الدیموقراطی) کە ساڵی ١٩٩٨ دامەزراوە. پاشان بۆ برەودان بە خەباتی ھاوچەرخی کوردایەتی لە ڕۆژاوا پارتی پەیەدە (پارتی یەکێتی دیموکراتی) ساڵی ٢٠٠٣ دامەزرا و سالح تێیدابوو بە ئەندامی لیژنەی جێبەجێکردن. لەوساوە زۆرجار لەلایەن دەزگاکانی موخابەراتی سوریاوە راونراوە وگیراوە. لە ئەیلوولی ساڵی ٢٠١٠ لە کۆنگرەی چوارەمی پەیەدە کرا بە سەرۆکی حیزب. لە شەڕی ئازادکردنی ڕۆژاوا، شەرڤانی کوری ساڵح موسلیم ساڵی ٢٠١٣ گیانی لەدەستدا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Salih Muslim}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|شەڕ|کوردستان|سووریا}} [[پۆل:ناسیۆنالیستە کوردەکان]] [[پۆل:خەڵکی کۆبانی]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١]] [[پۆل:سیاسییەکانی پارتی یەکێتیی دیموکرات]] [[پۆل:سیاسەتوانەکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژاوای کوردستان]] [[پۆل:سیاسەتوانە کوردەکانی سووریا]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:مردن بەھۆی لەکارکەوتنی گورچیلەکان]] qk5hvu28hekos0n1wn0khftkrwrd2zm 0 42319 1579259 1348170 2026-04-29T19:24:36Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579259 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئەمین مەعلووف''' (لەدایکبووی ٢٥ی شوباتی ١٩٤٩ لە [[بەیروت]]) نووسەرێکی ناوداری [[لوبنان]]ییە-[[فەڕەنسا|فەڕەنسییە]]،<ref name="ModernArabWriters">[http://www.al-bab.com/arab/literature/maalouf.htm "Amin Maalouf"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121227194414/http://www.al-bab.com/arab/literature/maalouf.htm|date=27 December 2012}}, Modern Arab writers.</ref> مەعلووف خوێندکاری بەشی [[کۆمەڵناسی]] بووە لە زانکۆی فەڕەنسی لە [[بەیروت]]، لە دەستپێکی [[شەڕی ناوخۆیی لوبنان]] [[وڵات]]ەکەی بەجێھێشت بەرەو [[پاریس]]ی پایتەختی [[فەڕەنسا]] ئەمەش لە ساڵی ١٩٧٦ بوو، لەو کاتەوە تاکوو ئێستا مەعلووف لە [[پاریس]] دەژی،<ref name="About">[https://web.archive.org/web/20091009231621/http://www.aminmaalouf.net/en/about/ "About the author"], with Amin Maalouf.</ref> بابەتەکانی ئەمین بە [[زمانی فەڕەنسی]] دەنووسرێن و بۆ ٤٠ زمان وەرگێڕانیان بۆ کراوە. لە ساڵی ١٩٩٣ خەڵاتی (Prix Goncourt) پێدرا، ئەمەش بەهۆی نووسینی ڕۆمانی گاشەبەردی تانیۆنس (''The Rock of Tanios)'' بوو. دواتر لە ساڵی ٢٠١٠، لە ئیسپانیا خەڵاتی (''Princess of Asturias Awards'') پێدرا لە پۆلینی وێژە. ئەمین ئەندامە لە ئەکادیمیای فەڕەنسی.<ref name="DailyStar">[http://www.dailystar.com.lb/Culture/Books/2012/Jun-14/176879-france-gives-top-honour-to-franco-lebanese-writer-maalouf.ashx#axzz29IJccobp "Lebanese novelist Amin Maalouf joins elite French Academy"], ''The Daily Star'', 15 June 2012.</ref><ref name=":0">"[http://www.academie-francaise.fr/les-immortels/amin-maalouf Amin MAALOUF]." ''[[Académie Française]]''.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نووسەران|ناونیشان=http://www.mangpub.com/writersdt?id=35|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=www.mangpub.com}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.mangpub.com/writersdt?id=35 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == بەرھەمەکان == * باغەکانی ڕووناکی * سەمەرقەند - Samarcande - ١٩٨٨ * باخەکانی نوور - Les Jardins de lumière - ١٩٩١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=باخەکانی نوور {{!}} ئەندێشە|ناونیشان=http://endeshe.org/?book=%D8%A8%D8%A7%D8%AE%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B1|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151031015404/http://endeshe.org/?book=%D8%A8%D8%A7%D8%AE%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ئادریانای دایک - Adriana Mater - ٢٠٠٤<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=کوردیپێدیا - ئادریانای دایک|ناونیشان=http://www.kurdipedia.info/?lng=1&data=lw/ylElMxXKt6bmAuKvEVEt03ZtxsADzKWw2KVKr1EQfN/0QT0+q2n8i0VF4mUJGHVPGMrs71x2zM1esdeC+Hw==|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150920211720/http://www.kurdipedia.info/?lng=1&data=lw/ylElMxXKt6bmAuKvEVEt03ZtxsADzKWw2KVKr1EQfN/0QT0+q2n8i0VF4mUJGHVPGMrs71x2zM1esdeC+Hw==|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == *[http://maalouf.narod.ru/ ماڵپەڕی فەرمی ئەمین مەعلووف] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە|فەڕەنسا|وێژەی فەڕەنسی|ڕۆژنامەوانی|ڕۆژھەڵاتی ناوین|پاریس}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Amin Maalouf}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:ھونەرمەندانی لوبنانی]] [[پۆل:نووسەرانی لوبنانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆنکور]] ci5llm8tykgb6imrl9yigleh5nqiwfj 0 102205 1579369 1348794 2026-04-29T23:58:51Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579369 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Ballindekanî dem ba.jpg|180px|وێنۆک|ڕووبەرگی کتێبی باڵندەکانی دەم با]] '''باڵندەکانی دەم با''' ناوی [[ڕۆمان]]ێکە لە نووسەری بەزەبری [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[عەتا نەھایی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردی|یەکەم=ماڵی کتێبی|ڕێکەوت=۰۹ی ۰۵ی ۱۳۹۹|سەردێڕ=باسێک لەسەر «باڵندەکانی دەم با»ی عەتا نەهایی|ناونیشان=http://kurdishbookhouse.com/ku/100-362/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=ماڵی کتێبی کوردی|زمان=fa-IR}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=باڵندەکانی دەم با و شریخەی تێکشکانی من|ناونیشان=http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=4002|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=haje.ir|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئابی ٢٠٢٢|archive-url=https://web.archive.org/web/20220821180532/http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=4002|url-status=dead}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=باڵندەکانی دەم با|ناونیشان=https://www.goodreads.com/work/58254616|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=Goodreads|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{عەتا نەھایی}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ڕۆمانەکان}} {{کۆلکە}} [[پۆل:کتێبەکانی عەتا نەھایی]] ldypiw84cq2u88k5ybgm7a0ase3ifcf 0 121642 1579074 1578754 2026-04-29T12:12:22Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579074 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ھاریانا | native_name = हरियाणा ਹਰਿਆਣਾ | native_name_lang = | settlement_type = پارێزگای ھیندستان | image_seal = Seal of Haryana.jpg | seal_size = | seal_alt = مۆری فەرمی ھاریانا | seal_link = | nickname = | motto = | image_map = India Haryana locator map.svg | mapsize = | map_alt = | map_caption = Location of Haryana in [[ھیند]] | image_map1 = Haryana locator map.svg | map_caption1 = Map of Haryana | latd = 30.73|latm = |lats = |latNS = N | longd = 76.78|longm = |longs = |longEW = E | coor_pinpoint = چەندیگەر | coordinates_region hindu = IN-HR | coordinates_type = region:IN-HR_type:adm1st | coordinates_display = inline,title | coordinates_format = dms | subdivision_type = وڵات | subdivision_name = ھیند || subdivision_type1 = ھەرێم | subdivision_name1 = باکووری ھیندستان | established_title = Formation | established_date = 1 November 1966{{ref|cap|†}} | parts_type = ناوچەکان | parts_style = para | p1 = ٢١ | seat_type = پایتەخت | seat = [[چەندیگەر]]{{ref|cap|††}} | seat1_type = Largest city | seat1 = [[فەریداباد]] | CM = [[BJP]] | seat2_type = شاری بەناوبانگ | seat2 = [[ڕۆھتاک]] | seat 1_type. = گەورەترین شاری پیشە سازی | seat 1 = [[یاموونەنگار]] | government_footnotes = | leader_title = پارێزگار | leader_name = کاپتان سینگ سۆلانکی | leader_title1 = [[سەرۆک وەزیران]] | leader_name1 = مانووھەر لال کاتار (پارتی بھاراتیا جاناتا) | leader_title2 = [[وەزارەتی داد]] | leader_name2 = کوورسی پەرلەمان (٩٠) | leader_title3 = 16th Lok Sabha-کوورسی پەرلەمان | leader_name3 = ڕاجیا سابحا 5{{ھن}}لۆک سابحا ١٠ | leader_title4 =وەزارەتی دادی ھیندستان | leader_name4 = دادگای باڵای پەنجاب و ھاریانا |total_type = Total | unit_pref = Metric | area_total_km2 = ٤٤٢١٢ | area_rank = ٢٠ | area_blank1_title = ناوچەی دارستانی | area_blank1_km2 = ١٦٨٤ | area_blank2_title = تۆڕی ناوچەی چێنراو | area_blank2_km2 = ٣٥٥٠ | population_total = ٢٥٣٥١٤٦٢ | population_as_of = ٢٠١١ | population_rank = ١٧ | population_density_km2 = ٥٧٣ | population_urban = ٨٨٤٢١٠٣ [٣٤٫٨٨٪] | population_rural = ١٦٥١٠٩٧٨ [٦٥٫١٢٪] | population_density_rank = ١١ | population_demonym = | demographics_type1 = زمانەکان | demographics1_title1 = زمانە فەرمییەکان | demographics1_info1 = [[ھیندی]]، [[زمانی پەنجابی|پەنجابی]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Haryana grants second language status to Punjabi|ناونیشان=http://www.hindustantimes.com/india-news/haryana-grants-second-language-status-to-punjabi/article1-502720.aspx|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150903231506/http://www.hindustantimes.com/india-news/haryana-grants-second-language-status-to-punjabi/article1-502720.aspx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Punjabi gets second language status in Haryana|ناونیشان=http://zeenews.india.com/news/haryana/punjabi-gets-second-language-status-in-haryana_599789.html}}</ref> | demographics1_title2 = زمانەکانی تر | demographics1_info2 = [[زمانی ھاریانڤی]] | demographics_type2 = مۆری پارێزگا | demographics2_title1 = چۆلەکە | demographics2_info1 = [[فرانکۆڵی ڕەش و سپیn]] | demographics2_title2 = گواندار | demographics2_info2 = نیلگای | demographics2_title3 = گووڵ | demographics2_info3 = گیای لۆتووس | demographics2_title4 = دار | demographics2_info4 = پی پاڵ | timezone1 = تایمی ستانداری ھیندی|IST | utc_offset1 = +٠٥:٣٠ | iso_code = [[ISO 3166-2:IN|IN-HR]] | registration_plate = HR-xx | blank_name_sec1 = [[Human Development Index|HDI]] | blank_info_sec1 = {{increase}} 0.644 (<span style="color:#fc0">medium</span>) | blank1_name_sec1 = HDI rank | blank1_info_sec1 = 17th (2011) | blank_name_sec2 = [[ڕێژەی خوێندەواری]]خوێندەواری | blank_info_sec2 = ٧١٫٤٢٪ [گووندی]{{ھن}}83.14% [شاری] | blank1_name_sec2 = سێکس ڕاتیۆ | blank1_info_sec2 = ٨٧٩ | blank2_name_sec2 = ئومێد بە ژیان | blank2_info_sec2 = ٦٦٫٢ | blank3_name_sec2 = [[GDP]] | blank3_info_sec2 = INR3,093.26 billion (2011–12) | blank4_name_sec2 = [[GDP per capita]] | blank4_info_sec2 = INR109,227 (2011–12) | blank5_name_sec2 = ڕێژەی گەشەکردن | blank5_info_sec2 = ١٩٪ | website = {{URL|www.haryana.gov.in}} | footnotes = {{ref|cap|†}}It was carved out from the State of Punjab by the Punjab (Reorganisation) Act, 1966{{note|cap|††}}Joint Capital with Punjab, India }} '''ھاریانا''' ({{بە ھیندی|हरियाणा}}، {{بە پەنجابی|ਹਰਿਆਣਾ}}) یەکێکە لە ویلایەتە باکوورییەکانی وڵاتی [[ھیندستان]] ئەو ویلایەتە لە ساڵی ١٩٦٦ لە [[پەنجاب، ھیند|ویلایەتی پەنجاب]] جیا بووەتەوە. ناوەندی ویلایەتی ھاریانا شاری [[چەندیگەر]]ە بەڵام گەورەترین شاری [[فەریداباد]]ە. ھاریانا لە ویلایەتە پیشە سازییەکانی [[ھیندستان]]ە و شاری [[گوورگائوون]] لەو ویلایەتە یەکێکە لە ناوەندەکانی تەکنەلۆژیای زانیاری و ئۆتۆمبێل سازی. ھەندێ کەس مانای ھاریانا بە «شوێنی ھاتنی خودا» و ھەندێکیش بە «ئاریانا (وڵاتی ئاریا)» ی دەزانن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.indianetzone.com/3/haryana.htm |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی ئابی ٢٠١٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170216195804/http://www.indianetzone.com/3/haryana.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ویلایەتەکانی ھیندستان}} {{تووڵی دەروازە|ھیندستان|ئاسیا|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Haryana}} [[پۆل:ویلایەتەکانی ھیند]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٦٦]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکانی ھیندستان]] b944f5ld7rz99478yek9jla4a3ba23t 0 122390 1579128 1486651 2026-04-29T12:26:58Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579128 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی گۆرانیبێژ | ناو = ئیسماعیل مەسقەتی | وێنە = Îsmayîl Mesqetî.jpg | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | شرۆڤەی وێنە = | ناوی لەدایکبوون = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | نازناو = شیرین پەنجە | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢١ی ئازاری ١٩٢٢ | شوێنی لەدایکبوون = [[کرماشان]] | بنەچە = | ڕێکەوتی مردن = ٢١ی ئازاری ٢٠٠٨ | شوێنی مردن = [[کرماشان]] | شێواز = | پیشە = ژەنیار و گۆرانیبێژ | ئامێر = ئامێری تار | ساڵانی چالاکبوون = ١٩٧٠ەکان | تۆمارگە = | کارە پەیوەستەکان = | ماڵپەڕ = | ئامێرە دیارەکان =}} '''ئیسماعیل مەسقەتی''' یان '''ئیسماعیل مەسقەدی''' (بە فارسی: ''اسماعیل مسقطی'') ھونەرمەندی مۆسیقازان، ژەنیاری ئامێری [[ئامێری تار|تار]] و [[گۆرانیبێژانی کورد|گۆرانیبێژێکی کورد]]ی خەڵکی شاری [[کرماشان]] بوو کە بە زاراوەی [[کوردیی کرماشانی]] گۆرانیی خوێندووە. == ژیان == ئیسماعیل مەسقەتی لە ٢١ی ئازاری ١٩٢٢ لە شاری [[کرماشان]] لە دایک بوو.<ref name="کوردپرێس ١">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ھونەرمەندێک کە بە درێژای تەمەنی عشق و شادیی خوڵقاندووە|ناونیشان=https://kurdpress.com/fa/6693/|وێبگە=کوردپرێس|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢١|زمان=fa|ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠٢١}}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdpress.com/fa/6693/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> باوکی موحەممەد ئیبراھیم کوڕی [[موستەفاخانی وەکیل]] لە قوتابیەکانی تارژەنی گەورە، [[میرزا ئاقاخانی باوک]] بوو. لە تەمەنی ١٢ ساڵی بە ژەندنی ئامێری [[زەرب]] پێی ھیشت بە جیھانی مووسیقا و لە تەمەنی ١٨ ساڵی بۆ یەکەم جار ئامێری [[ئامێری تار|تار]]ی ژەند. ماوەیەک مامۆستای گەورەی تار بوو لە ئێران، وەکوو [[مورتەزا نەیی داوود]] و [[یەحیا زەڕینپەنجە]] لە کرماشاندا بوون و ئیسماعیل مەسقەتی لەو ماوەیەدا بوو بە قوتابییان. بە دوای ئەوە بۆ کەڵک وەرگرتن لە ھونەری [[ئەبولحەسەن سەبا]] چوو بۆ [[تاران]]. مەسقەتی گۆتووە ھەموو گۆرانی کوردیەکانی بە دەستی ئەبولحەسەن سەبا نۆتنووسی کراونەتەوە. ھەمووی گۆرانی کوردیەکانی کە بە دەستی سەبا پێک ھاتبوون لە ئەرشیڤی [[ڕادیۆ کرماشان]]ەوە، نابوود کراون؛ بەڵام مەسقەتی ھەموویان لە بیر کردبوو و هەتا ڕۆژە دواھەمینەکانی تەمەنی لە بیرەوە دەیانژەند. مەسقەتی بە دوای فێربوونی تار لە لای ئەبولحەسەن سەبا ھاتەوە بۆ کرماشان و لە کاتی دامەزراندنی ڕادیۆی کرماشان ھەتا [[شۆڕشی ١٣٥٧ی ئێران]] لەگەڵ ئەم ڕادیۆ و ئۆرکستێرەکەی ھاوکاریی کرد. مەسقەتی لە لێدانی تار لە ھیچ کەسێک لاساییی نەدەکرد و خاوەنی شێوەی تایبەت بە خۆی بوو و ھەروەھا یەکێک لە مامۆستایانی ھەرە لێزانی [[بیداھەژەنی]] بوو. بێجگە لە تار، لە ئامێرەکانی دێکەی مووسیقا وەکوو [[سێ تار]]، [[عوود]]، [[ڤیۆلۆن]]، [[زەرب]]، [[دەف]]، و [[دایرە]]یش شارەزا بوو. ئیسماعیل مەسقەتی گۆرانیەکانی ھەرە ناسراوی بە وەێنەی ''کچە‏کچە''، ''نازەنینە''، ''بەو بەو'' و ''جەمیل جەمیلە'' خوێندووە؛ بەڵام گەھا ناسراوترین گوورانیی ''پەپۆ سلێمانی''ە کە ھێشتا لە ناسراوترین گۆرانیەکان بە زاراوەی [[کوردیی باشووری]] دێتە ئەژمار. ئیسماعیل مەسقەتی لە ساڵەکانی دوای [[شۆڕشی ١٣٥٧ی ئێران]] بە وێنەی ھەموو ھونەرمەندە کوردەکانی دێکە، ئێزنی بۆ گۆرانیگۆتن نەبوو و بە ھۆی نەداری لە چێشتخانەیەک لە [[کرماشان]]، تاری لێدەدا. بەڵام لە ساڵەکانی دواھەمینی تەمەنی، چەندین گۆرانی بازخوێنی کرد و تەنانەت کۆنسێرتیش بەڕێوەبرد کە یەکێک لە کۆنسێرتەکانی لە شاری [[سلێمانی]] بوو. لە ڕۆژی نەوڕۆزی ساڵی ١٣٨٧ی ھەتاوی، لە کرماشاندا کۆچی دواییی کرد، لە گۆڕستانی باخی فیردەوسی شاری کرماشان بە خاک سپێردراوە. == ژێدەر == * [http://isna.ir/fa/print/8701-01255/موسیقی-و-ھنرھای-تجسمی-در-روزھای-تعطیل-سپری ئاژانسی ھەواڵدەریی خوێندکارانی ئێران، ئیسنا: کۆچی دوایی شیرین پەنجەی کرماشان.] * [http://www.kurdipedia.org/?q=مەسقەتی بیۆگرافیی ئیسماعیل مەسقەتی لە ماڵپەڕی کوردیپیدیا] == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی کەسایەتییە کوردەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆڵکە}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{گۆرانیبێژانی کورد}} [[پۆل:خەڵکی کرماشان]] [[پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی باشووری]] miex8id5m61phelrn9hocvb0jc5f431 1 126226 1579375 1494380 2026-04-30T00:07:35Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579375 wikitext text/x-wiki ==ناو== پێموابێ «پێت»ە نەک پیت. | [[بەکارھێنەر:Serchia|<span style="color:mediumblue">'''<span style="font-size:13px">سەرچیا'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Serchia|'''<span style="color:orange">(وتووێژ)</span>''']]} ‏١٥:٤١، ١٦ی ئازاری ٢٠١٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[براد پیت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=644624 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180625021542/https://www.wmagazine.com/story/brad-pitt-deadpool-2-cameo-surprises بۆ https://www.wmagazine.com/story/brad-pitt-deadpool-2-cameo-surprises زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٠:٣٤، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[براد پیت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=819536 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150724222305/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/reviews/12-years-a-slave-film-review-steve-mcqueen-forces-us--to-confront-the-brutality-of-slavery-9046111.html بۆ https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/reviews/12-years-a-slave-film-review-steve-mcqueen-forces-us--to-confront-the-brutality-of-slavery-9046111.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٠:٤٦، ٥ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[براد پیت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=827777 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150924135902/http://www.empireonline.com/reviews/reviewcomplete.asp?FID=5612 بۆ http://www.empireonline.com/reviews/reviewcomplete.asp?FID=5612 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150905081956/http://www.empireonline.com/news/story.asp?NID=45185 بۆ http://www.empireonline.com/news/story.asp?NID=45185 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٠٣، ٢٤ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[براد پیت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=841957 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150723220401/http://www.buddytv.com/articles/vanished/what-are-they-up-to-esai-moral-7153.aspx بۆ http://www.buddytv.com/articles/vanished/what-are-they-up-to-esai-moral-7153.aspx زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٨:١٩، ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[براد پیت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=848097 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150923191805/http://blogs.indiewire.com/theplaylist/the-5-most-wtf-moments-from-the-counselor-20131028 بۆ http://blogs.indiewire.com/theplaylist/the-5-most-wtf-moments-from-the-counselor-20131028 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٣:١٧، ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[براد پیت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=926353 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150924030248/http://www.ew.com/article/1997/03/21/devils-own بۆ http://www.ew.com/article/1997/03/21/devils-own زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٠:٣٢، ١ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[براد پیت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=995288 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150923191805/http://blogs.indiewire.com/theplaylist/the-5-most-wtf-moments-from-the-counselor-20131028 بۆ http://blogs.indiewire.com/theplaylist/the-5-most-wtf-moments-from-the-counselor-20131028 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:٢٥، ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[براد پیت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=996806 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150728095112/http://www.rollingstone.com/movies/reviews/oceans-eleven-20011213 بۆ https://www.rollingstone.com/movies/reviews/oceans-eleven-20011213 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150728095112/http://www.rollingstone.com/movies/reviews/oceans-eleven-20011213 بۆ https://www.rollingstone.com/movies/reviews/oceans-eleven-20011213 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٤:١١، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[براد پیت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1213954 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190215215802/https://www.indiewire.com/2014/03/review-big-oil-big-men-collide-in-brad-pitt-produced-documentary-about-african-oil-88060/ بۆ https://www.indiewire.com/2014/03/review-big-oil-big-men-collide-in-brad-pitt-produced-documentary-about-african-oil-88060/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٢٧، ١٥ی ئایاری ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[براد پیت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1221454 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150723231310/http://www.hitfix.com/in-contention/riding-selma-praise-pga-will-honor-brad-pitts-plan-b-entertainment-with-visionary-award بۆ http://www.hitfix.com/in-contention/riding-selma-praise-pga-will-honor-brad-pitts-plan-b-entertainment-with-visionary-award زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢١:١٦، ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٦ بەستەری دەرەکیی [[براد پیت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1322621 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150924030248/http://www.ew.com/article/1997/03/21/devils-own بۆ http://www.ew.com/article/1997/03/21/devils-own زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150728095112/http://www.rollingstone.com/movies/reviews/oceans-eleven-20011213 بۆ https://www.rollingstone.com/movies/reviews/oceans-eleven-20011213 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150728095112/http://www.rollingstone.com/movies/reviews/oceans-eleven-20011213 بۆ https://www.rollingstone.com/movies/reviews/oceans-eleven-20011213 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190215215802/https://www.indiewire.com/2014/03/review-big-oil-big-men-collide-in-brad-pitt-produced-documentary-about-african-oil-88060/ بۆ https://www.indiewire.com/2014/03/review-big-oil-big-men-collide-in-brad-pitt-produced-documentary-about-african-oil-88060/ زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://blogs.indiewire.com/theplaylist/the-5-most-wtf-moments-from-the-counselor-20131028 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150723231310/http://www.hitfix.com/in-contention/riding-selma-praise-pga-will-honor-brad-pitts-plan-b-entertainment-with-visionary-award بۆ http://www.hitfix.com/in-contention/riding-selma-praise-pga-will-honor-brad-pitts-plan-b-entertainment-with-visionary-award زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠١:٤٧، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[براد پیت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1461211 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150924024728/http://www.ew.com/article/1994/11/11/movie-review-favor بۆ http://www.ew.com/article/1994/11/11/movie-review-favor زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150216053303/http://www.ew.com/article/2010/11/05/brad-pitt-drops-out-lost-city-of-z بۆ http://www.ew.com/article/2010/11/05/brad-pitt-drops-out-lost-city-of-z زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٣:٣٧، ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[براد پیت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1494378 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150723223730/http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1837730,00.html بۆ http://content.time.com/time/arts/article/0,8599,1837730,00.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٠:٢٨، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[براد پیت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579374 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150924045202/http://www.ew.com/article/2001/03/09/movie-review-mexican بۆ http://www.ew.com/article/2001/03/09/movie-review-mexican زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٠:٠٧، ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) 1ohaezio1ve571vie956qvztwusmi2w 0 126617 1579453 1399232 2026-04-30T11:55:11Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579453 wikitext text/x-wiki {{نامەی ڕوونکردنەوە|نەتەوەی تاتار|تاتار (ڕوونکردنەوە)}} {{Infobox ethnic group | group = تاتارەکان{{ھن}}[[پەڕگە:Old Turkic letter R1.svg|12px]][[پەڕگە:Old Turkic letter T1.svg|12px]][[پەڕگە:Old Turkic letter T1.svg|12px]] | native_name = {{lang|tt|{{lang|tt-Cyrl|татарлар}}, {{lang|tt-Latn|tatarlar}}}} | native_name_lang = | image = [[پەڕگە:Siberian Tatars.jpg|بێچوارچێوە]] | caption = تاتارەکانی سیبریا | population = * تاتارەکانی ڤۆڵگا: {{circa}} ٦٫٤ – ٦٫٦ ملیۆن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.encyclopedia.com/social-sciences-and-law/anthropology-and-archaeology/people/tatars|سەردێڕ=Tatars facts, information, pictures – Encyclopedia.com articles about Tatars|وێبگە=www.encyclopedia.com}}</ref><ref name="joshuaproject">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.joshuaproject.net/people_groups/15284|سەردێڕ=Tatar}}</ref> * تاتارەکانی کەریمە: {{circa}} ٥٠٠ ھەزار – ٦ ملیۆن<ref name="iccrimea.org"/><ref name="новая">''Мусафирова, О.'' [http://www.novayagazeta.ru/society/58101.html «Мустафа, сынок, прошу тебя — прекрати…»] // ''Новая газета''. || [https://web.archive.org/web/20140805121211/http://www.novayagazeta.ru/society/58101.htmll Archive copy]</ref><ref name="В Турции">[http://podrobnosti.ua/41878-v-turtsii-prozhivajut-do-6-millionov-potomkov-krymskih-tatar.html В Турции проживают до 6 миллионов потомков крымских татар]</ref> | region1 = {{flag|Russia}} | pop1 = ٥٫٣١٩٫٨٧٧ | ref1 =<ref>[http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/tab5.xls Russian Census 2010: Population by ethnicity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131204011922/http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/tab5.xls |date= ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }} {{in lang|ru}}</ref> | region2 = {{flag|Uzbekistan}} | pop2 = * <small>تاتارەکانی ڤۆڵگا:</small> ~١٩٥٫٠٠٠؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠١٩|سەردێڕ=Как изменился состав населения независимого Узбекистана?|trans-title=How has the composition of the population of independent Uzbekistan changed?|ناونیشان=https://kaktakto.com/multimedia/kak-izmenilsya-sostav-naseleniya-nezavisimogo-uzbekistana/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=Kaktakto.com|زمان=ru|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201025161053/https://kaktakto.com/multimedia/kak-izmenilsya-sostav-naseleniya-nezavisimogo-uzbekistana/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ula.uzsci.net/portal/library/atlas/ethnic_minorities.pdf|سەردێڕ=Uzbekistan – Ethnic minorities|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠١١}}{{dead link|date=January 2018|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> * <small>تاتارەکانی کەریمە:</small> ~٢٣٩٫٠٠٠ | ref2 =<ref>[https://bigenc.ru/ethnology/text/5685404 Крымские татары] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308012134/https://bigenc.ru/ethnology/text/5685404 |date= ٨ی ئازاری ٢٠٢١ }} Big Russian Encyclopedia {{in lang|ru}}</ref> | region3 = {{flag|Ukraine}} | pop3 = ٣١٩٫٣٧٧ | ref3 =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/|سەردێڕ=About number and composition population of Ukraine by data All-Ukrainian census of the population 2001|ئیش=Ukraine Census 2001|بڵاوکەرەوە=State Statistics Committee of Ukraine|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٢}}</ref> | region4 = {{flag|Kazakhstan}} | pop4 = ٢٠٣٫٣٧١ | ref4 =<ref name="Численность населения Республики Казахстан по отдельным этносам на 1 января 2012 года">Агентство Республики Казахстан по статистике: [http://www.stat.kz/publishing/2012/демография/Апрель/12_2011_Б-15-10-Г.rar Численность населения Республики Казахстан по отдельным этносам на 1 января 2012 года] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121115130347/http://www.stat.kz/publishing/2012/%D0%B4%D0%B5%D0%BC%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F/%D0%90%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BB%D1%8C/12_2011_%D0%91-15-10-%D0%93.rar |date=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ }}</ref> | region5 = {{Flag|Turkey}} | pop5 = ١٥٠٫٠٠٠–٦٫٠٠٠٫٠٠٠ | ref5 =<ref name="iccrimea.org">''[[Henryk Jankowski]]''. [http://www.iccrimea.org/scholarly/jankowski.html Crimean Tatars and Noghais in Turkey] // a slightly edited version of the paper with the same title that appeared in Türk Dilleri Arastirmalari [Studies on the Turkic Languages] 10 (2000): 113—131, distributed by Sanat Kitabevi, Ankara, Turkey. A Polish version of this paper was published in Rocznik Tatarów Polskich (Journal of Polish Tatars), vol. 6, 2000, 118—126.</ref><ref name="новая"/><ref name="В Турции"/><ref>In Turkey, the census does not indicate the nationality, because all residents of Turkey are considered Turks, so it is impossible to name at least the approximate number of Turkish citizens, considering themselves as Crimean Tatars.</ref> | region6 = {{Flag|Turkmenistan}} | pop6 = ٣٦٫٣٥٥ | ref6 =<ref name="Итоги всеобщей переписи населения Туркменистана по национальному составу в 1995 году.">'''Asgabat.net'''-городской социально-информационный портал:[http://asgabat.net/turkmenistan/itogi-vseobschei-perepisi-naselenija-turkmenistana-po-nacionalnomu-sostavu-v-1995-godu.html Итоги всеобщей переписи населения Туркменистана по национальному составу в 1995 году.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130313015500/http://asgabat.net/turkmenistan/itogi-vseobschei-perepisi-naselenija-turkmenistana-po-nacionalnomu-sostavu-v-1995-godu.html|date=2013-03-13}}</ref> | region7 = {{Flag|Kyrgyzstan}} | pop7 = ٢٨٫٣٣٤ | ref7 =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.stat.kg/stat.files/din.files/census/5010003.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131113151445/http://www.stat.kg/stat.files/din.files/census/5010003.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=National composition of the population|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠٢١}}</ref> | region8 = {{flagcountry|Azerbaijan}} | pop8 = ٢٥٫٩٠٠ | ref8 =<ref>http://www.azstat.org/statinfo/demoqraphic/en/AP_/1_5.xls {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121130101713/http://www.azstat.org/statinfo/demoqraphic/en/AP_/1_5.xls |date=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ }}</ref> | region9 = {{flagcountry|Romania}} | pop9 = ٢٤٫١٣٧ | ref9 =<ref name="romania">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://mimmc.ro/info_util/formulare_1294/|سەردێڕ=Recensamant Romania 2002|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٠٧|ساڵ=٢٠٠٢|ئیش=Agentia Nationala pentru Intreprinderi Mici si Mijlocii|زمان=ro|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070513211550/http://mimmc.ro/info_util/formulare_1294/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠٠٧}}</ref> | region10 = {{Flag|Mongolia}} | pop10 = ١٨٫٥٦٧ | ref10 = {{citation needed|date=May 2019}} | region11 = {{Flag|Israel}} | pop11 = ١٥٫٠٠٠ | ref11 = {{citation needed|date=May 2019}} | region12 = {{Flag|Belarus}} | pop12 = ٧٫٣٠٠ | ref12 = {{citation needed|date=May 2019}} | region13 = {{Flag|France}} | pop13 = ٧٫٠٠٠ | ref13 = {{citation needed|date=May 2019}} | region14 = {{Flag|Lithuania}} | pop14 = ٣٫٠٠٠–٧٫٢٠٠ | ref14 =<ref>[https://ru.espreso.tv/article/2017/10/22/yakubauskas Адас Якубаускас: Я всегда говорю крымским татарам не выезжайте, оккупация не вечна - новости Еспресо TV | Украина<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://etcetera.media/kryimskie-tataryi-v-litve-600-let-istorii.html |سەردێڕ=Как крымские татары оказались в Литве 600 лет назад? {{!}} Новости и аналитика: Украина и мир: EtCetera<!-- Заголовок добавлен ботом --> |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200812234338/https://etcetera.media/kryimskie-tataryi-v-litve-600-let-istorii.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>[http://pop-stat.mashke.org/lithuania-ethnic2011.htm Национальный состав населения Литвы. Перепись 2011] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161006123815/http://pop-stat.mashke.org/lithuania-ethnic2011.htm |date= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ }}.</ref> | region15 = {{Flag|China}} | pop15 = ٥٫١٠٠ | ref15 =<ref>http://www.fmprc.gov.cn/eng/premade/9052/autonomy.htm</ref> | region16 = {{Flag|Canada}} | pop16 = ٤٫٨٢٥ | ref16 =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=01&Geo2=PR&Code2=01&Data=Count&SearchText=Canada&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=Ethnic%20origin&TABID=1|سەردێڕ=Census Profile, 2016 Census – Canada &#91;Country&#93; and Canada &#91;Country&#93;|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> | region17 = {{Flag|Estonia}} | pop17 = ١٫٩٨١ | ref17 = {{citation needed|date=May 2019}} | region18 = {{Flag|Poland}} | pop18 = ١٫٩١٦ | ref18 = {{citation needed|date=May 2019}} | region19 = {{Flag|Bulgaria}} | pop19 = ١٫٨٠٣ | ref19 =<ref>[http://www.nsi.bg/Census_e/Census_e.htm Перепись населения Болгарии 2001 г.]</ref> | region20 = {{Flag|Finland}} | pop20 = ١٫٠٠٠ | ref20 = {{citation needed|date=May 2019}} | region21 = {{Flag|Japan}} | pop21 = ٦٠٠–٢٫٠٠٠ | ref21 =<ref>[http://www.hrono.ru/statii/2007/adutov_jap.html Представитель культурной ассоциации «Идель-Урал» считал, что количество татар в Японии в 1930-е годы могло достигать 10000 человек] {{in lang|ru}}</ref> | region22 = {{Flag|Australia}} | pop22 = ٥٠٠+ | ref22 =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.australiantatars.com/tatarsau/default.aspx |سەردێڕ=Archived copy |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180816135641/http://australiantatars.com/tatarsau/default.aspx |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | region23 = {{Flag|Czech Republic}} | pop23 = ٣٠٠+ | ref23 =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://president.tatarstan.ru/tat/news/view/117668|سەردێڕ=Президент РТ|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305084220/http://president.tatarstan.ru/tat/news/view/117668|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | region24 = {{Flag|Switzerland}} | pop24 = ١٥٠ | ref24 = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://president.tatarstan.ru/eng/index.htm/news/1156035.htm|سەردێڕ=Rustam Minnikhanov meets representatives of the Tatar Diaspora in Switzerland|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210224120856/https://president.tatarstan.ru/eng/index.htm/news/1156035.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | languages = [[زمانی تاتاری|تاتاری]]، [[زمانی ڕووسی|ڕووسی]] | religions = زۆرینەی: [[سوننە|ئیسلامی سوننە]]{{ھن}}کەمینە: [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات|ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات]] | related = [[تورکەکان|خەڵکانی تورک]] }} '''خەڵکی تاتار''' (بە [[زمانی تاتاری|تاتاری]]: tatarlar / татарлар) نەتەوەیەک لە [[تورکەکان]]ن کە بە زمانی [[زمانی تاتاری|تاتاری]] قسە دەکەن.<ref name="global.britannica.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://global.britannica.com/topic/Tatar|سەردێڕ=Tatar – people|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170730095202/http://global.britannica.com/topic/Tatar|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زۆرینەی ئەم خەڵکە لە [[تاتارستان|کۆماری تاتارستان]] کە ژمارەیان لەم ناوچەیە ٢٫٠١٢٫٥٧١ کەسە دەژین.<ref>http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130315114013/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm |date=١٥ی ئازاری ٢٠١٣ }}</ref> == واتای وشەی تاتار == کۆمەڵێک ھۆزی [[مەغۆل|مۆنگۆل]] کە لە سەدەی دوازدە و سێزدەی زایینیدا ھێرشیان کردە سەر ڕۆژھەڵاتی عەرەبی و وڵاتانی تری ئیسلامیی. واتای وشەی تاتار دیاری نەکراوە، بەو پێیەی بۆ چینییەکان واتای کۆچەری ھەیە و لە [[زمانی تورکی]] کۆنیشدا وشەی «تاترای» دەبینینەوە کە بە واتای ئەو سوارە دێت کە خاوەنی پۆستەیە، وا دیارە وشەی تاتار پەیوەست بووە بە سوارچاکی و بوێرییەوە، ئەمەش ھاوتایە لەگەڵ ئەو شێوازە ژیانەی کە ئەم کەسانە لە یەکەم قۆناغەکانی دەرکەوتنیان لەسەر شانۆی [[ڕامیاری]] جیھانیدا ژیاون.<ref>Orekhov، V؛ Poltoraus، A؛ Zhivotovsky، LA؛ Spitsyn، V؛ Ivanov، P؛ Yankovsky، N (1999). "Mitochondrial DNA sequence diversity in Russians". FEBS Lett. 445: 197–201. PMID 10069400.</ref><ref>https://web.archive.org/web/20191214192327/https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1744-313X.2012.01117.x</ref><ref>http://www.chinaknowledge.de/History/Altera/tatars.html</ref> == زمانی تاتاری == {{سەرەکی|زمانی تاتاری}} [[پەڕگە:Kazan metro sign.JPG|وێنۆک|تابلۆیەکی مێترۆ بە دوو زمانی تاتاری (لەسەرێ) و ڕووسی (لەخوارە)]] '''زمانی تاتاری''' (tatar tele, tatarça) زمانێکە لە بنەماڵەی [[زمانە تورکییەکان]] و [[زمانی فەرمی]]ی ناوچەی [[تاتارستان]]ی [[ڕووسیا]]یە. ئەم زمانە لەلای تاتارەکان قسەی پێدەکرێت و لە ساڵی ٢٠١٥ نزیکەی ٥٬٢٠٠٬٠٠٠ کەس بەم زمانەیان قسە دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ijli.antat.ru/language.html |سەردێڕ=Institute of Language, Literature and Arts of the Academy of Sciences of the Republic of Tatarstan |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی شوباتی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120203113119/http://www.ijli.antat.ru/language.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[زمانی تاتاری]] * [[تاتارستان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Tatar people}} {{گەلانی تورک}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|ڕووسیا|ئەورووپا|ڕۆژھەڵاتی ناوین|چین|تورکیا}} {{کۆلکە}} [[پۆل:تورک]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئازەربایجان]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی داغستان]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ڕووسیا]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی تورکیا]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئۆزبەکستان]] [[پۆل:مێژووی تورک]] [[پۆل:تاتارەکان]] axym2q6s2lzkl6ek5l0uxr12ypj2aj7 0 129021 1579429 1493470 2026-04-30T08:01:41Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579429 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} لە زانستی [[بیرکاری]]دا '''بۆشاییی مەتری''' یان '''بۆشاییی مەتریک''' ({{بە ئینگلیزی|Metric space}}) بە [[کۆمەڵ (بیرکاری)|کۆمەڵێک]] دەگوترێ کە چەمکی [[دووری]] لە نێوان [[ئەندام (بیرکاری)|ئەندامەکانیدا]] پێناسە کرابێت. بۆشاییی مەتریک یەکێک لە چەمکە سەرەکییەکانی دوو لقی [[تۆپۆلۆژی]] و [[شیکاریی بیرکاری]]یە. ==پێناسە== وا دابنێین X کۆمەڵێکە [[کۆمەڵی بەتاڵ|بەتاڵ]] نییە و d [[فانکشنی ڕاستەقینە|فانکشنێکی ڕاستەقینەیە]] و بە شێوەی <math>d\colon \mathbb{X} \times \mathbb{X} \to \mathbb{R}</math> پێناسە کراوە، جووتەڕێکخراوی <math>(X,d) \,</math> بۆشاییی مەتریک ناو دەنێن ئەگەر مەرجەکانی خوارەوە بێتەدی. ::۱. <math>d(p,q) \geq 0</math> (دووری ناتوانێت نەرێنی بێت) ::۲. <math>d(p,q) = 0 \iff p=q</math> (دووری یەکسانە بە سیفر ئەگەر و تەنها ئەگەر ئەندامەکان یەکسان بن) ::۳. <math>d(q,p) = d(p,q) \,</math> (تایبەتمەندی [[ھاوتایی]]) ::۴. <math>d(p,q) + d(q,r) \geq d(p,r)</math> ([[نایەکسانیی سێگۆشە]]) ===نموونە=== هەر چوار تایبەتمەندی پێناسەی مەتر بۆ فانکشنی <math>d\colon \mathbb{R} \times \mathbb{R} \to \mathbb{R}</math> بە ڕێسای <math>d(x,y)=|x-y| \,</math> پاسادانە. کەواتە <math>(\mathbb{R},d) \,</math> نموونەیەک لە بۆشاییی مەتریکە. ==سەرچاوەکان== *[http://s3.picofile.com/file/7503086662/%D8%AA%D9%88%D9%BE%D9%88%D9%84%D9%88%DA%98%DB%8C_%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B4%DA%A9_%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3.pdf.html توپولوژی بدون اشک- سیدنی ا. موریس، مترجم آصف نظری گنجه‌لو] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160429025014/http://s3.picofile.com/file/7503086662/%D8%AA%D9%88%D9%BE%D9%88%D9%84%D9%88%DA%98%DB%8C_%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B4%DA%A9_%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3.pdf.html |date=٢٩ی نیسانی ٢٠١٦ }} {{ماتماتیک-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ماتماتیک|ئەندازە}} {{پۆلی کۆمنز|Metric geometry}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:شیکاریی ماتماتیکی]] [[پۆل:تۆپۆلۆژی]] [[پۆل:ئەندازەی مەتریک]] [[پۆل:پێکھاتە ماتماتیکییەکان]] bcixiropjp3u5davqfnlhj11i77iwq1 0 129497 1579095 1578683 2026-04-29T12:15:42Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579095 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گورزەیی | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.70029| 44.19748}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گورزەیی''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.70029| 44.19748 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی پردێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٩٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گورزەیی''' (''{{lang-ar| کورزي}})، ({{lang-en| Gurzayi }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی پردێ]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[پردێ]] بە دووری (١٠)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == گورزەیی پاڵانیشی لەگەڵدا وتراوە، یا سەردەمێک ناوی دێیکە (پاڵانی) بووە و لەوەدوا گورزەیی ناونراوە. دەوترێ وشەی گورزەیی لە گورز گورزانی یان لە گورگ زاییوە ھاتووە، ئەمە ھەر قسێکە وتراوە و بیستراوە بێ ھیچ سەرچاوەیەک. == جوگرافیا == گوندی '''گورزەیی''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[کتکەی تازە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[مەرعی]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[قادرباغر]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[کتکەی کۆن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گورزەیی | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/2488265491#map=13/35.69978/44.19723 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢٢٥) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢٠٥) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی پردێ]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 9atpo03zayhrql6ojh69dbs5p7j83a3 0 130255 1579381 1560351 2026-04-30T00:17:43Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ٣ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579381 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی گۆرانیبێژ | ناو = حوسێن شۆخ کەمان | وێنە =Shokhkaman.jpg | جێگری وێنە = | شرۆڤەی وێنە = | نەتەوە = [[کورد]] | ناوی لەدایکبوون = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | نازناو = زێ زێ | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٣٩ | شوێنی لەدایکبوون = [[سەقز]] | بنەچە = {{ئاڵا|کوردستان}} | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = سەقز | پیشە = [[گۆرانیبێژ]] و [[مۆسیقاژەن]] | ئامێر = | ساڵانی چالاکبوون = ١٩٦٠ هەتا ئێستا | تۆمارگە = | کارە پەیوەستەکان = | ماڵپەڕ = | ئامێرە دیارەکان = ویۆلۆن }} '''حوسێن شۆخ کەمان''' (١٩٣٩ له [[سەقز]]) ناسراو بە '''زێ زێ''' ھونەرمەند و گۆرانیبێژی [[رۆژهەڵاتی کوردستان]] که زیاتر له نیو سەدەیه که له بواری موسیقای فۆلکلۆری کوردی چالاکیەکانی بە رێوە دەبات و ئیش دەکا.<ref>[http://www.sharnews.com/2253/زێ-زێ/ زێ زێ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150611033340/http://www.sharnews.com/2253/%D8%B2%DB%8E-%D8%B2%DB%8E/ |date=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٥ }}، شارنیوز، 2009</ref> ==ژیان نامه<ref>[https://musickordi.com/biography/برادران-زیزی.html ژیان نامەی برایان زێ زێ]{{بەستەری مردوو|url=https://musickordi.com/biography/%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%B2%DB%8C.html |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}، ماڵپەری موزیک کوردی</ref><ref>[https://www.ziryanmukryan.ir/news.php?id=20E6376B&news=برادران%20زێ%20زێ%20؛%20اولین%20گروه%20موسیقی%20خانوادگی%20کردستان برادران «زێ زێ» ؛ اولین گروه موسیقی خانوادگی کردستان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210509104807/https://www.ziryanmukryan.ir/news.php?id=20E6376B&news=%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86%20%D8%B2%DB%8E%20%D8%B2%DB%8E%20%D8%9B%20%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86%20%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87%20%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%82%DB%8C%20%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%AF%DA%AF%DB%8C%20%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 |date= ٩ی ئایاری ٢٠٢١ }}، زریان موکریان، 2019</ref>== حوسێن شۆخ کەمان کوڕی میرزا شوکروڵلاَ و کافیە خانم ساڵی ١٣١٧ لە شاری [[سەقز]] لە دایک دەبێ، چوار [[برا و خوشک]]ێک ئەبن کە براکانی عەلی، حەسەن و مەسعوود ھەرسێکیان کۆچی دواییان کردووە و تەنیا کاک حوسێن “زێ زێ” و کوبرا خانمی خوشکی ماونەتەوەو ئێستاش لە سەقز دەژین. زێ زێ: ساڵی ٢٩-١٣٢٨ لە سەقز شاگرد قاوەچی دەبێ، کە کاک عەلی برای کاری ھونەری دەکردو دیتی دەنگی خۆشە و زەربی چاکیش لێدەدا، ھانی دا ھەتا بچێتە ناوکاری ھونەریەوە. دەستی کرد بە گۆرانی وتن لە گەڵ ھونەرمەند [[عەزیز نەجەفی]] کە خەڵکی [[سایین قەلا]] بوو، [[باڵابان]] و [[سوڕنا]] ی لێدەدا و کاک [[حوسێن والیدی]] [[نای]] ژەن و کاکە [[مینەی سووزەنی]] و [[مینەی حەسەن قەرەج]] و کاک [[ئەحمەد ساڵحی]] و کاک [[عەلی شۆخ کەمان]]. بە ھاتنی زێ زێ بۆ نێو ئەو کۆڕە گرووپێکی باش دامەزرا کە بە [[برایانی زێ زێ]] لە ناو خەڵکدا ناوبانگیان دەرکرد:زێ زێ لە تەمەنێکی کورت وکەمی ١٥ ساڵاندا ژیانی ھاوبەشی پێکھێناوە کە پێنج کچ و کوڕێکی ھەیە. لە پرسی ئەوەیدا بۆچی پێیان وتوون زێ زێ؟! ھەمووجارێ کاک حسەین لە وڵامدا بە بزەوە ئەوە دەڵێ: کە بە منداڵی زوانم گرتووە، وتوومە زازا، زازی، زێ زێ، ئەوە بوو کە زێ زێ یان بڕی بەسەرمدا و لە دوایشدا وەک نازناوێکی ھونەری لێھات بۆمان. ئەم ھونەرمەندە ناسراوەی [[کورد]] گەلێ گۆرانی لە سەردەمی خۆیدا تۆمار کرد ھەرچەند ھەر بە ئامێری سەرەتایی وەک زەرب و نایەیە بەڵام بە پیت وبەرەکەتە و دەیان گۆرانی بەناوبانگ وەک “شەمامەوخاڵخاڵە’ سویبە باڵابەرز”ئای بۆ ھەلامە” و ھەندێ گۆرانی دیکەی فولکلۆری بە تایبەت فولکلۆڕی ناوچەی سەقز لە فەوتان ڕزگار بکات کە ھەتا ئێستا سەرجەم ٦٤ گۆرانی بۆ رادیۆی سنە و ورمێ تۆمار کردوە و بۆ کەناڵی سێی تەلەڤیزیۆنی ئێران کە ئەودەم تەنیا کاتژمێرێک لە شەودا بە کوردی بەرنامەی ھەبوە گۆرانی زۆری وتووە کە ڕەنگ بێ لە ئەرشیڤدا مابێتەوە. جارێکیشیان لەگەڵ مامۆستا [[عەزیز شاھرۆخ]] و [[محەمەدی یاسینی]] چەند گۆرانیان بۆ ڕادیۆی [[ورمێ]] تۆمار کردووە. ئەو ھونەرمەندانەی کە کاتی خۆی لە رادیودا ژەنیاری گۆرانییەکانی زێ زێ بوون تەنیا دوو کەسن بە ناوەکانی تۆفێق تارژەن و موسەیب شادابی کەمانچەژەن کە ھەردوویان ژەنیارانانی گەورەی ئەودەم بوون وخەڵکی شاری تیکابن زێ زێ، لە وڵاتی [[کانادا]] چەن جارێک بانگێشت کراوە کە یەک دووجاریان لە گۆرانییە کۆنەکانی خۆی پێشکەش کردوەو. لەم یەک دووساڵەی دواییشدا کۆنسێرتێکی گەورەی پێش کەش کرد بە ھاوکاری ژەنیارانی سەقزی بەڕێزان، فەرەیدوونی کۆھزادی، عەلی تاھێری، ساسانی ساڵحی و جەماوەرێ تر ئەو کۆنسێرتەیان رێ خست و لە شارەکانی [[سەقز]]، [[سنە]]، [[چابەھار]]، [[کامیاران]] و [[دیواندەرە]] ش بەرێوە چوو،. [[ھونەرمەند]] زێ زێ ھەمیشە لەگەڵ خەڵکدا ژیاوە و ھەر لە سەرەتاوە خۆشەویستی خەڵک ودۆستانی بوە لە گەڵ گۆرانیبێژانی سەردەمی خۆی نێوانی خۆش بوە. لە گەڵ حەسەن زیرەکی ھونەرمەندیش گۆرانی لە دیوەخانەکانی ئەوکاتی ماڵاندا لە شاری سەقز پێشکەش کردوە و وەک خۆی باسی دەکا تەنانەت لە کاتی ژن ھێنانیدا [[حەسەن زیرەک]] کە ئەودەم لە ماڵی عەبە خڕەدا لە گەڵ زبێدەخانمی ھاوسەری کرێنشین بوو، وەک برازاوا قۆڵی خێزانی زێ زێ ی گرتوەو لە ماڵی بابی بە گۆرانی ھاتەدەر با بێتە دەر ھێناویەتە دەر. کە ئێستایش زێ زێ ھەر خۆشەویستی خەڵکەو لە نێوشارو گەڕەک وبازاڕدا وەک ھونەرمەندێکی نەتەوەیی یادگاری سەردەمانی زووی سەقز چاوی لێدەکەن و جێی رێزی ھەموو دانیشتوانی سەقزو ناوچەکانیەتی. زێ زێ لە ڕۆژی ٢ی خەزەڵوەری ٢٧١٥ی کوردی و ١٣٩٤ی ھەتاوی کۆچی دوایی کرد. ڕۆحی شاد و یادی بەرز. ==بەرهەمەکان<ref>[https://musickordi.com/singer/برادران-زیزی.html گورانی برایانی زێ زێ]{{بەستەری مردوو|url=https://musickordi.com/singer/%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%B2%DB%8C.html |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}، ماڵپەری موزیک کوردی</ref>== دەیان بەرهەم و گۆرانی کوردی لە لایەن برایان زێ زێ پێشکەش کراون که تاقمێک له وانه لێره باس کراوە: *کوێستانه خال خال *مەستورە *فاتم دە واز بێنه *شەمامە و خال خال *گریشا == سەرچاوەکان == {{پەراوێز|2}} ==پێوەندیەکان== * [https://brandmusics.com/download708/ دانلود تعدادی از آهنگ های برادران زی زی]{{بەستەری مردوو|url=https://brandmusics.com/download708/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} {{گۆرانیبێژانی کورد}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقای کوردی|مۆسیقا|ژیاننامە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی سەقز]] [[پۆل:ئاوازدانەرانی کورد]] b9h5dqtn93nj81ou6y0zttb8xysgi34 0 130443 1579376 1490341 2026-04-30T00:08:25Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٢ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579376 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox film | name = براکان | image =پەڕگە:Brothers film poster new 1.jpeg | caption =پۆستەری فیلم | director = کاران ماڵھۆتڕا | producer = ھایرۆ یاشجۆھار<br/>کاران جۆھار<br/>ئیندیمۆڵ ھیندی | writer = سید ھاڕت-گاریما<br/><small>'''(دیالۆگ)'''</small> | story = گاڤین ئۆ کۆنۆر<br/>کلیف دۆرفمان | based on = Warrior<br/>by<br/>گاڤین ئۆ کۆنۆر | starring = [[ئاکشای کومار]]<br/>[[سیدھارت مەلھۆترا]]<br/>[[جاکلین فێرناندێز]]<br/>[[جاکی شرۆف]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.mid-day.com/articles/akshay-kumar-and-sidharth-malhotra-to-share-screen-space-in-warrior/15289183|سەردێڕ=Akshay Kumar and Sidharth Malhotra to share screen space in 'Warrior'|ئیش=[[Mid Day]]|access-date=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|archive-date= ١ی ئابی ٢٠١٧|archive-url=https://web.archive.org/web/20170801233431/http://www.mid-day.com/articles/akshay-kumar-and-sidharth-malhotra-to-share-screen-space-in-warrior/15289183|url-status=dead}}</ref> | music = ئاجای ئاتون | cinematography = ھیمەنت جاتورڤیدی | editing = ئاکیڤ عەلی | studio = Dharma Productions<br/>Lionsgate Films<br/>Endemol India<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://indianexpress.com/article/entertainment/screen/endemol-india-and-lionsgate-to-remake-warrior-in-hindi/|سەردێڕ=Endemol India and Lionsgate to remake Warrior in Hindi|ئیش=[[The Indian Express]]|بڵاوکەرەوە=[[Indian Express Limited]]}}</ref> | distributor = Fox Star Studios | released = {{Film date|df=yes|2015|8|14|ref1=<ref name="release">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/745117|بڵاوکەرەوە=[[Bollywood Hungama]]|سەردێڕ=Brothers (2015)|ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠١٥}}</ref>}} | runtime = ١٥٥ خوولەک<ref>[http://www.bbfc.co.uk/releases/brothers-film Brothers - BBFC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170801193759/http://www.bbfc.co.uk/releases/brothers-film |date= ١ی ئابی ٢٠١٧ }}. [[BBFC]]</ref> | country = [[ھیندستان]] | language = [[ھیندی]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.mid-day.com/articles/american-film-warrior-to-be-remade-in-hindi/15253051|سەردێڕ=American film 'Warrior' to be remade in Hindi|ئیش=[[Mid Day]]|access-date=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|archive-date= ٨ی ئایاری ٢٠١٤|archive-url=https://web.archive.org/web/20140508063203/http://www.mid-day.com/articles/american-film-warrior-to-be-remade-in-hindi/15253051|url-status=dead}}</ref> | budget = <!--Must be supported with a reliable source with an established reputation for fact checking. No blogs. WP:RS--> | gross = <!--Must be supported with a reliable source with an established reputation for fact checking. No blogs. WP:RS-->}} '''براکان''' بەزمانی ([[ھیندی]]:ब्रदर्स)، کە ھاوکات بە (براکان:خوێن دژبە خوێن)<ref name="نێونەتەوەیی" /> دەناسرێت. فیلمێکی ھیندی ساڵی ''٢٠١٥''یە، فیلمەکە لەجۆری (ئەکشن، دراما، وەرزش) یە. == کورتە == دەیڤد بەھۆی مردنی دایکیەوە لە باوک و براکەی دادەبڕێت و خێزان پێکدەھێنێت و دەبێتە خاوەنی کچێکی بچووک، کچەکەی توشی نەخۆشی گورجیلە دەبێت، بۆیە دەبێت '''دەیڤد''' پێداویستیەکانی پزیشکی بۆ دابین بکات، ھەربۆیە بەشداری پێشبڕکێیەکی زۆرانبازی دەکات و لەکۆتاییدا ڕووبەڕوی برا بچوکەکەی دەبێتەوە. == بەستەرەکان == * [[ئاکشای کومار]] * [[سیدھارت مەلھۆترا]] * [[جاکلین فێرناندێز]] * [[جاکی شرۆف]] == پەراوێزەکان == {{Reflist}} == سەرچاوەکان == * [//en.wikipedia.org/wiki/Brothers_(2015_film) ویکیپیدیای ئینگلیزی]. * [http://www.yeane.org/babat/90822 ماڵپەڕی یانی]{{بەستەری مردوو|url=http://www.yeane.org/babat/90822 |date=تشرینی دووەمی ٢٠١٨ }}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}. {{تووڵی دەروازە|فیلم|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا|مێژوو|ھۆڵیوود|ھیندستان|بۆڵیوود|دەیەی ٢٠١٠}} {{کۆلکە|فیلم}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمە ھیندییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ھیندی]] [[پۆل:فیلمە ھیندی-زمانەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی لاینز گەیت ئینتەرتەینمنت]] [[پۆل:فیلمەکانی ستۆدیۆی فۆکس ستار]] [[پۆل:ئەو فیلمە ئینگلیزیانەی دووبارە بە ھیندی درووستکراونەتەوە]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزانە ناکارامەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمە دووبارە دروستکراوە ھیندییانەی کە ئەمریکیین]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھونەرە جەنگییە تێکەڵەکان]] [[پۆل:فیلمە وەرگێڕدراوەکان بۆ میدیاکانی تر]] [[پۆل:فیلمە ھیندییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئەکشنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی برا]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھاوڕێیەتی باوک و کوڕ]] 8v8hcl726h2jd855psc4cfjtd54hqhw 0 131349 1579140 1511824 2026-04-29T13:01:15Z Hivja 64112 1579140 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فەردی تایفوور''' ({{بە تورکی|Ferdi Tayfur}}؛ ١٥ی تشرینی دووەمی ١٩٤٥ – ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥) گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ێکی تورک بوو. == مردن == فەردی تایفوور لە ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥، لە نەخۆشخانەیەکی شاری [[ئانتالیا]] لە تەمەنی ٧٩ ساڵیدا بەھۆی [[سستیی گورچیلە]]کانی گیانی لەدەستدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref><ref name= "Hurriyet">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Son dakika... Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bugunhaber.com/haber/23146744/ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti-cocuklari-ve-esleri-kimdir |وێبگە=www.bugunhaber.com |زمان=tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250102171940/https://www.bugunhaber.com/haber/23146744/ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti-cocuklari-ve-esleri-kimdir |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Ferdi Tayfur}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مۆسیقا|فیلم|تەلەڤیزیۆن|تورکیا}} [[پۆل:گۆرانیبێژانی تورک]] [[پۆل:ئەکتەرە تورکەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥]] 9sqzxglp95vn2rooky7s4zw8dots7w0 1579305 1579140 2026-04-29T20:03:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1579305 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''فەردی تایفوور''' ({{بە تورکی|Ferdi Tayfur}}؛ ١٥ی تشرینی دووەمی ١٩٤٥ – ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥) گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ێکی تورک بوو. == مردن == فەردی تایفوور لە ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥، لە نەخۆشخانەیەکی شاری [[ئانتالیا]] لە تەمەنی ٧٩ ساڵیدا بەھۆی [[سستیی گورچیلە]]کانی گیانی لەدەستدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref><ref name= "Hurriyet">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Son dakika... Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bugunhaber.com/haber/23146744/ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti-cocuklari-ve-esleri-kimdir |وێبگە=www.bugunhaber.com |زمان=tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250102171940/https://www.bugunhaber.com/haber/23146744/ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti-cocuklari-ve-esleri-kimdir |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Ferdi Tayfur}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مۆسیقا|فیلم|تەلەڤیزیۆن|تورکیا}} [[پۆل:گۆرانیبێژانی تورک]] [[پۆل:ئەکتەرە تورکەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥]] cksfv830btvt65t91w77to42osz4kg2 1 131407 1579185 647096 2026-04-29T14:33:29Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579185 wikitext text/x-wiki لە ویکی فارسیدا ناوەکە وا نووسراوە، '''ال کلاسیکو'''. واتا دەتوانین لێرەش بیکەیین بە '''ئێل کلاسیکۆ'''. منیش وام پێ باشە. [[User:Ibrahim aziz|<span style="font-family:Segoe print; color:#CC4E5C; text-shadow:gray 0.2em 0.2em 0.4em;">ibrahim</span>]] [[User talk:Ibrahim aziz|<span style="color:#228B22">''وتووێژ'' </span>]] ‏١٩:٤٨، ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ (UTC) == بێپۆل == کاک {{وب|Pirehelokan}} [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=ئێل_کلاسیکۆ&diff=next&oldid=607043&diffmode=source پۆلەکانت سڕییەوە!] -- ⇐[[بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:ئارام بکر|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٠٩:٤٩، ٣ی ئازاری ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئێل کلاسیکۆ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=647095 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160309143311/http://www.clasicooo.com/ بۆ http://www.clasicooo.com/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٨:٠٧، ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئێل کلاسیکۆ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579184 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250114211223/https://www.laliga.com/en-GB/news/the-record-breakers-of-laliga-santanders-elclasico بۆ https://www.laliga.com/en-GB/news/the-record-breakers-of-laliga-santanders-elclasico زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٤:٣٣، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ksp42cdcpxhhmym7j0qtyzmb5it1ts1 0 131538 1579049 1578828 2026-04-29T12:08:22Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579049 wikitext text/x-wiki '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێ ئێران''' ھەڵبژادەیەکی نەتەوەیی [[تۆپی پێ]]یە کە بە نوێنەرایەتی لە وڵاتی [[کۆماری ئیسلامی ئێران]] لە یاریەکان بەشداری دەکات. == درووست بوون == '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێ ئێران''' بە بڕوای [[فیفا]] دیار نیە کە لە سەداسەد لە چ ساڵێک دا درووست بووە بەڵام ئەوەی کە دیارە ئەمەیە کە یاری [[تۆپی پێ]] لە لایان [[ئینگلیزی]]ەکانەوە کە لە باشووری ئێران سەرگەرمی دەرھێنانی [[نەوت]] بوون بە [[ئێرانی]]ەکان ناسرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.hamshahrionline.ir/details/60565 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئابی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170826074759/http://www.hamshahrionline.ir/details/60565 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == دەسکەوتەکان == '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێ ئێران''' یاریەکانی خۆی لە ژێر چاودێری [[ئەی ئێف سی]] ئەنجام ئەدات، و لە ساڵەکانی ١٩٦٨، ١٩٧٢ و ١٩٧٦ سێ جار بەدوای یەک بوو بە پاڵەوانی جامی ئاسیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aftabir.com/articles/view/sport/football/c6c1186311630p1.php/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140622162834/http://www.aftabir.com/articles/view/sport/football/c6c1186311630p1.php/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەوەھا لە ڕیزبەندەکانی مانگانەی [[فیفا]] پلە ١٥ لە ساڵی ٢٠٠٥ باشترین پلەی ھەڵبژاردەی ئێرانە لە ڕیزبەندی فیفا. == بەشداری لە مۆندیال == ھەڵبژاردەی ئێران بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٧٨ لە [[مۆندیال]] بەشداری کرد، پاشان لە مۆندیالەکانی ١٩٩٨ ی [[فەڕەنسا]]، ٢٠٠٦ ی [[ئاڵمانیا]] و ٢٠١٦ ی [[بڕازیل]] و [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨]]ی [[ڕووسیا]] کە لە کۆی ئەم ٥ بەشداریە تا ئێستا نەی توانیوە لە بەشی یاریە گروپیەکان سەربکەوێت.<ref>http://www.fifa.com/associations/association=irn/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180708000102/https://www.fifa.com/associations/association=irn/index.html |date= ٨ی تەممووزی ٢٠١٨ }}</ref> == یاریگا == [[یاریگای ئازادی تاران]] یاریگای سەرەکی '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێ ئێران'''ە کە لە ساڵی ١٩٧٣ زایینی دروست کراوە.<ref>http://www.fifa.com/associations/association=irn/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180708000102/https://www.fifa.com/associations/association=irn/index.html |date= ٨ی تەممووزی ٢٠١٨ }}</ref> ئەم یارگا ١٠٠٠٠٠ نەفر لە خۆ دەگرێت. == سەرچاوەکان == {{پەراوێزەکان}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ئاسیا|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Iran national association football team}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئێران]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] tl8umeaaaxngktjnapbvdk6eeopa2dx 0 132086 1579244 1561738 2026-04-29T17:07:41Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579244 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ئەسغەر فەرھادی|image=Article16361.jpg|caption=فەرھادی لە فیستیڤاڵی کان|imagesize=|birth_date={{birth date and age|١٩٧٢|٠١|٧|df=y}}<ref name="soureh">[http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112270488 Soureh Movie Database] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131021201219/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112270488 |date=21 October 2013}}</ref>|birth_place=خومەینی شەھر - ئەسفەھان|occupation=[[دەرھێنەری فیلم]] - [[نووسەر]]|alma_mater=زانکۆی تربت مدرس بەشی شانۆ|years_active=١٩٩٧ - ئێستا|spouse=پەریسا بەختەوەر|children=سارینا - ساغر|nationality=[[ئێران]]|notable_works=[[دەربارەی ئێلی]] [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]] [[فرۆشیارەکە]]|خەڵاتەکان=خەڵاتی ئۆسکار خەڵاتی کان خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب خەڵاتی فەجر}} '''ئەسغەر فەرھادی''' (بە [[فارسی]]: اصغر فرهادی) (لەدایکبووی ١٩٧٢، لە [[خومەینی شەھر]]ی [[پارێزگای ئەسفەھان|ئەسفەھان]]، [[ئێران]]). [[دەرھێنەری فیلم|دەرھێنەر]] و [[نووسەر]] و بەرھەمھێنەری فیلمە لەسەر ئاستی جیھان بە یەکێک لە لیھاتوترین سینەماکارەکان دادەنرێت و چەندین خەڵاتی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی بەدەست ھێناوە لە نێویشیاندا خەڵاتی [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|ئۆسکار]] و [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب|گۆڵدن گڵۆب]] بۆ باشترین فیلمی بیانی و خەڵاتی [[فێستیڤاڵی فیلمی کان]] بۆ باشترین سیناریۆ و [[خەڵاتی فەجر]] بۆ باشترین فیلم و باشترین دەرھێنان و باشترین سیناریۆ، ئەسغەر فەرھادی لە لایەن گۆڤاری تایمەوە وەکو یەکێک لە کاریگەرترین سەد کەسایەتیەکەی ساڵی ٢٠١٢ دیاریکراوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2111975_2111976_2112155,00.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130825091834/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2111975_2111976_2112155,00.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ژیاننامە == ئەسغەر فەرھادی لە ساڵی ١٩٧٢ لە شاری ھومایون لە دایک بووە کە دوای شۆڕشێ ئێران لە ساڵی ١٩٧٩ ناوی شارەکە گۆڕاوە بۆ خومەینی فەرھادی شانۆی خوێندوە و پاشان لیسانس و سەرو لیسانسی بەدەست ھێناوە و لە ئەنجومەنی سینەمای لاوانی ئەسفەھان دەستی کردووە بە چالاکی، فەرھادی فیلمی [[پاسکیل دزەکان|پاسکیل دزەکانی]] کە فیلمێکی ئیتاڵیە وەکو یەکەمین فیلم ناساند کە کاریگەری لەسەری دروست کردبێت و [[ئینگمار بێرگمەن]] و [[فێدێریکۆ فێلینی]] و مایکڵ ئەنجیلۆ و ڤیتۆریۆ دێسیکا و بێڵی وایڵدەر و کریشتۆف کیشلوفسکی ئەو کەسایەتیانەن کە کاریگەریان لەسەر فەرھادی داناوە، زۆرینەی ئەو کەسانەی کە کە کاریگەریان لەسەر فەرھادی ھەبووە ئیتاڵی بوون و ئەمەش بەڵگەیە لەسەر ئەوەی فەرھادی بە سینەمای ئیتاڵیا سەرسامە.<ref>http://old.sharghdaily.ir/news/91/07/05/42988.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151231005547/http://old.sharghdaily.ir/news/91/07/05/42988.html |date=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ }}</ref> ئەسغەر فەرھادی لە ساڵی ١٩٩٩ ھاوسەرگیری لەگەڵ خانمە دەرھێنەر پەریسا بەختەوەردا کرد و ساڵی ٢٠٠٨ فیلمێکی سینەماییان بە ناوی بازنەی زەنگدار دروست کرد کە سیناریۆکەی لە نوسینی ئەسغەر فەرھادی بوو وە لە دەرھێنانی پەریسا بەختەوەر بوو فەرھادی دوو منداڵی ھەیە بە ناوەکانی سارینا و ساغەر، سارینا فەرھادی لە ساڵی ٢٠١١ لە فیلمی [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]] ڕۆڵێکی نیمچە سەرەکی پێدرا لە لایەن باوکیەوە و بەھۆی ئەو ڕۆڵەوە توانی دوو خەڵاتی نێودەوڵەتی بباتەوە == کار و بەرھەمەکانی == === ارتفاع پست === ارتفاع پست بە یەکەم کاری پیشەگەرانەی ئەسغەر فەرھادی دادەنرێت وەکو سیناریست، ئەم فیلمە دوازدەھەمین فیلمی دەرھێنراوی ئیبراھیم حاتەمی کیا بوو، فەرھادی دوای کەمتر لە ساڵێک لەم فیلمە یەکەمین فیلمی خۆی دەرھێنا === سەما لە نێو تەپوتۆزدا === سەما لە نێو تەپوتۆزدا یەکەم فیلمی فەرھادیە وەکو دەرھێنەر، سەما لە نێو تەپوتۆزدا فیلمێکی کۆمەڵایەتی سادەیە و توانی سەرنجی ڕەخنەگران بۆ لای خۆی ڕابکێشێت و خەڵاتی باشترین دەرھێنانی بردەوە لە فێستیڤاڵی ئاسیا پاسفیک، ھەروەھا خەڵاتی باشترین سیناریۆی فێستیڤاڵی ماڵی سینەما بەدەست بھێنێت<ref>http://www.asriran.com/fa/news/473494/دومین-فیلم-اصغر-فرھادی-بررسی-می‎شود</ref> === شاری جوان === شاری جوان دووھەمین فیلمی فەرھادیە وەکو دەرھێنەر باسی گەنجێک دەکات کە تۆمەتبارە بە کوشتن. شاری جوان دووھەمین ھاوکاری فەرھادیە لەگەڵ [[فەرامەرز قەریبیان]] و یەکەمین ھاوکاریەتی لەگەڵ [[تەرانە عەلیدۆستی]]. فیلمەکە بۆ ١١ [[خەڵاتی فەجر]] پاڵێورا بەڵام یەک دانەی بەدەست ھێنا سێ خەڵاتی دیکەی نێودەڵەتی بەدەستھێنا === چوارشەممە سورە === دوای دوو ساڵ ئەسغەر فەرھادی لە ساڵی ٢٠٠٦ بە فیلمی چوارشەممە سورەوە گەڕایەوە کە سیناریۆکەی لەگەڵ مانی حەقیقی نوسیبوو، چوارشەممە سورە باس لە خیانەت دەکات و توانی خەلاتگەلێکی زۆر کۆبکاتەوە لە نێوییشیاندا سێ [[خەڵاتی فەجر]] و چەند خەڵاتێکی دیکەی نێو دەوڵەتی. چوارشەممە سورە لە لایەن گۆڤاری سلانتەوە وەکو یەکێک لە باسترین فیلمەکانی ٢٠٠٦ دیاریکرا<ref>https://www.salamcinama.ir/movie-image/5753/فیلم+«چھارشنبە+سوری»+ساختە+اصغر+فرھادی{{بەستەری مردوو|url=https://www.salamcinama.ir/movie-image/5753/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85+ |date=نیسانی ٢٠١٩ }}</ref> === کەنعان === لە دوای دوو ساڵ فەرھادی بە فیلمی کەنعانەوە دەرکەوتەوە کە دوبارە سیناریۆکەی لەگەڵ مانی حەقیقی نوسیبوو، کەنعان بە فیلمێکی سادە و پڕ دیمەن دادەنرێت سەرەڕای سادەیەکەی بەڵام بە فیلمێکی باش دادەنرێت === بازنەی زەنگدار === بازنەی زەنگدار بەرھەمی ساڵی ٢٠٠٨ەو لە نوسینی ئەسغەر فەرھادیە و لە دەرھێنانی پەریسا بەختەوەری خێزانێتی، جیاوازی ئەم فیلمە لەگەڵ کارەکانی پێشتری فەرھادی ئەوەیە کە تەنز یەکێکە لە ژانەرەکانی فیلمەکە بەڵام ھێشتا ھەر ڕەنگ و بۆی ڕیالیستی فەرھادی کەم نەبۆتەوە تێیدا، بازنەی زەنگدار فیلمێکی پڕ ئەکتەرە و توانی داھاتێکی باشیش کۆبکاتەوە. === لێپرسینەوە لەسەر شەقام === ئەم فیلمەش بەرھەمی ساڵی٢٠٠٩ ەو لە دەرھێنانی دەرھێنەری بە ئەزمون مەسعود کیمیاییە و نوسینی فیلمەکەش ھی مەسعود کیمیاییە بە ھاوکاری ئەسغەر فەرھادی. === دەربارەی ئێلی === دەربارەی ئێلی بەرھەمی ساڵی ٢٠٠٩ یە لە نوسین و دەرھێنانی فەرھادیە، بە ڕای زۆرینەی ڕەخنەگران دەربارەی ئێلی گرنگترین فیلمە لە کارنامەی ھونەری فەرھادیدا، وە لەگەڵ فیلمی دەربارەی ئێلی فەرھادیدا سێھەمین شەپۆلی نوێگەرایی سینەمای ئێران دەستیپێکرد.<ref>http://www.cinemapress.ir/news/73756/دربارە-الی-از-یک-عکس-شروع-شد-بومی-ترین-فیلم-ھا-جھانی-ترین{{بەستەری مردوو|url=http://www.cinemapress.ir/news/73756/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%95-%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%B4%D8%AF-%D8%A8%D9%88%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%DA%BE%D8%A7-%D8%AC%DA%BE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86 |date=ئایاری ٢٠٢٠ }}</ref> فیلمەکە سەرکەوتنێکی زۆر گەورەی بەدەستھێنا کاتێک توانی سێ خەڵات لە [[فێستیڤاڵی فەجر]] بەدەست بھێنێت لەگەڵ چەند خەڵاتێکی فێستیڤاڵی ماڵی سینەما، وە دەیان خەڵاتی لە دەرەوەی ئێران بە دەست ھێنا گرنگترینیشیان خەڵاتی باشترین دەرھێنان بوو لە فێستیڤاڵی بەرلین === جیابونەوەی نادر لە سیمین === [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]] کە بەرھەمی ساڵی ٢٠١١یە لە جیھاندا بە جیابوونەوە ناسراوە پێنجەمین بەرھەمی فەرھادی بوو وەک دەرھێنەر، فیلمەکە باس لە خانەوادەیەک دەکات کە نزیکن لە جیابوونەوە و منداڵێکیان ھەیە جیابوونەوەی نادر و سیمین کێشەی گەورەی لیدەکەوێتەوە و پێی بنەماڵەیەکی تریش لە کێشەکان گیر دەبێت. [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین|جیابوونەوە]] سەرکەوتنێکی زۆر گەورەی بە دەستھێنا لە ساڵی ٢٠١٢ بۆ وەکو نوێنەری وڵاتی [[ئێران]] نێردرا بۆ [[خەڵاتەکانی ئۆسکار]] و بۆ یەکەمین جار لە مێژووی وڵاتی [[ئێران|ئێراندا]] توانی خەڵاتی باشترین فیلمی بیانی بە دەست بھێنێت ئەم خەڵاتە خەڵکی ئێرانی زۆر دڵخۆش کرد، جیابوونەوە ٧٧ خەڵاتی نێودەوڵەتی بەدەست ھێنا<ref>http://www.imdb.com/title/tt1832382/</ref> و لە ڕیزبەندی باشترین فیلمەکانی سەدەی بیست و یەک ڕیزبەندی نۆیەمی پێدرا، ڕیزبەندیەکە لە لایەن ١٧٧ نوسەر و ڕەخنەگرەوە دانرابوو،<ref>http://www.bbc.com/culture/story/20160819-the-21st-centurys-100-greatest-films</ref> [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین|جیابوونەوە]] نەک تەنھا لە ڕوی خەڵاتەوە لە ڕوی داھاتیشەوە سەرکەوتنێکی مەزنی بە دەست ھێنا کاتێک توانی ٢١ میلیۆن دۆلار کۆبکاتەوە کە ٣ ملیۆنی لە ناوخۆ کۆکردەوە [[پەڕگە:CF6EE6D6-6AD2-4807-A5EB-B0C44E937FA4 w610 r0 s.jpg|وێنۆک|ئەسغەر فەرهادی دوای بەدەست هێنانی خەڵاتی ئۆسکار لە ساڵی ٢٠١٢ بۆ باشترین فیلمی بیان]] ١٩ ملییۆنیشی لە دەرەوەی وڵات کۆکردەوە<ref>http://www.boxofficemojo.com/movies/default.htm?id=aseperation.htm</ref> لە کاتێکدا داھاتی فیلمەکە تەنھا ٥٠٠ ھەزار دۆلار بوو. === ڕابردوو === [[ڕابردوو (فیلم)|ڕابردوو]] بەرھەمی ساڵی ٢٠١٣یە یەکەمین کاری ئەسغەر فەرھادیە کە بە زمانێکی دیکە بێت کە فەڕەنسییە، [[ڕابردوو (فیلم)|ڕابردوو]] لە پاریس وێنەی گیرا بێرنس بژو ڕۆڵی سەرەکی گێڕا لەگەڵ عەلی موسەفا ئەم فیلمە باسی ئافرەتێک دەکات کە نیازی ھاوسەرگیری ھەیە بۆ جاری سێھەم لەگەڵ پیاوێک کە ژنەکەی ھەوڵی خۆکوشتنی داوە و لە کۆمادایە، فیلمەکە نھێنی ئامێزە و ھەست بزوێنە، ڕابردوو خەڵاتگەلێکی زۆری دەستەبەر کردووە لەنێویشیاندا دوو خەڵاتی فیستیڤاڵی کان === فرۆشیار === [[فرۆشیار (فیلم)|فرۆشیار]] بەرھەمی ساڵی ٢٠١٦یە لە دەرھێنان و نوسینی فەرھادیە، [[شەھاب حوسێنی]] بۆ سێھەمین جار ڕۆڵی لە فیلمی فەرھادیدا گێڕاوە و [[تەرانە عەلیدۆستی]]یش بۆ چوارەمین جار، فیلمەکە باس لە دوو نمایشکاری شانۆیی مەرگی فرۆشیاری ئارتەر میلەر دەکەن، فیلمی [[فرۆشیار (فیلم)|فرۆشیار]] لە یەکەمین بەشداری خۆی لە فیستیڤاڵەکاندا دوو خەڵاتی [[فێستیڤاڵی فیلمی کان|فێستیڤاڵی فیلمی کانی]] بە دەست ھێنا و پاشتریش چەند خەڵاتێکی دیکەی دەستەبەر کردو پاڵێورا بۆ [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب]] بۆ باشترین فیلمی بیانی بەڵام نەیبردەوە، دواتریش توانی [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکار]] بەدەستبھێنێت بۆ باشترین فیلمی بیانی کە ئەم خەڵاتە جاری دووەم بوو لە مێژووی سینەمای ئێراندا<ref>[https://www.theguardian.com/film/2017/feb/27/oscar-winners-2017-the-full-list-academy-awards براوەکانی ئۆسکار - زە گواردیان] کۆتا سەردان ٢٧ی ٢ی ٢٠١٧</ref> [[فرۆشیار (فیلم)|فرۆشیار]] دوای ئەوەی داھاتی فیلمی موحەمەدی تێپەڕاند بووە پڕداھاتترین فیلمی ناوخۆی [[ئێران]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cinematicket.org/?p=main |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161212055617/http://cinematicket.org/?p=main |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> {| class="wikitable" !ناوی فیلم !ساڵ !دەرھێنان !ماوە !تێبینی و خەڵاتەکان |- |ارتفاع پست |٢٠٠٢ |ئیبراھیم حاتەمی کیا |١٢٠ خولەک |سیناریۆ:ئەسغەر فەرھادی، ئیبراھیم حاتەمی کیا |- |سەما لە نێو تەپوتۆزدا |٢٠٠٣ |ئەسغەر فەرھادی |٩٥ خولەک |سیناریۆ: ئەسغەر فەرھادی، موحەمەدڕەزا فازلی، عەلی ڕەزا بەزرافشان براوەی خەڵاتی باشترین فیلم و خەڵاتی تایبەتی داوەران لە [[فیستیڤاڵی فەجر]] براوەی خەڵاتی باشترین دەرھێنان و سیناریۆ لە فیستیڤاڵی ئاسیا پاسفیک ٢٠٠٣ براوەی خەڵاتی تایبەتی باشترین فیلم لە فیستیڤاڵی پوسان ٢٠٠٣ |- |شاری جوان |٢٠٠٤ |ئەسغەر فەرھادی |١٠١ خولەک |براوەی خەڵاتی تاوسی ئاڵتون لە فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی ھند براوەی خەڵاتی گەورەی فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی وارشۆ |- |چوارشەممە سورە |٢٠٠٦ |ئەسغەر فەرھادی |١٠٦ خولەک |براوەی خەڵاتی باشترین دەرھێنان لە [[فیستیڤاڵی فەجر]] براوەی خەڵاتی تایبەتی داوەران لە فیستیڤاڵی سێ کیشوەر براوەی خەڵاتی ھۆگۆی ئاڵتونی لە فیستیڤاڵی شیکاگۆ |- |کەنعان |٢٠٠٧ |مانی حەقیقی |١٠٠ خولەک |سیناریۆ: ئەسغەر فەرھادی، مانی حەقیقی |- |بازنەی زەنگدار |٢٠٠٨ |پەریسا بەختەوەر |١١٠ خولەک |سیناریۆ: ئەسغەر فەرھادی |- |لێپرسینەوە لەسەر شەقام |٢٠٠٩ |مەسعود کیمیایی |٩٨ خولەک |سیناریۆ: مەسعود کیمیایی بە ھاوکاری ئەسغەر فەرھادی |- |دەربارەی ئێلی |٢٠٠٩ |ئەسغەر فەرھادی |١١٩ خولەک |خەڵاتی باشترین دەرھێنان لە [[فیستیڤاڵی فەجر]] خەڵاتی باشترین فیلمی بینەران لە فیستیڤاڵی فەجر خەڵاتی تایبەتی داوەران و خەڵاتی باشترین سیناریۆ لە فیستیڤاڵی ئاسیا پاسفیک |- |[[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]] |٢٠١١ |ئەسغەر فەرھادی |١١٩ خولەک |براوەی خەڵاتی باشترین دەرھێنان و سیناریۆ لە [[فیستیڤاڵی فەجر]] براوەی خەڵاتی باشترین فیلم و دەرھێنان لە فیستیڤاڵی ماڵی سینەما براوەی خەڵاتی باشترین فیلمی بیانی [[گۆڵدن گڵۆب]] ٢٠١٢ براوەی خەڵاتی باشترین فیلمی بیانی [[ئۆسکار]] ٢٠١٢ پاڵێورای خەڵاتی باشترین سیناریۆ [[ئۆسکار]] |- |ڕابردوو |٢٠١٣ |ئەسغەر فەرھادی |١٣٠ خولەک |خەڵاتی کڵیسای جیھانی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی کان]] خەڵاتی باشتریین سیناریۆ لە فیستیڤاڵی دوریان پاڵێوراوی [[گۆڵدن گڵۆب]] بۆ باشترین فیلمی بیانی |- |[[فرۆشیار (فیلم)|فرۆشیار]] |٢٠١٦ |ئەسغەر فەرھادی |١٢٥ خولەک |خەڵاتی باشترین سیناریۆ لە [[فێستیڤاڵی فیلمی کان]] خەڵاتی باشترین فیلمی لە فیستیڤاڵی میونخ<br/> براوەی خەڵاتی باشترین فیلمی بیانی [[ئۆسکار]]<ref>براوەکانی ئۆسکار زە گاردیان - دواین سەردان ٢٧ ی ٢ ی ٢٠١٧</ref> |} == ڕێباز و ژانەر == فەرھادی پەیڕەوی لە ڕێبازی [[ڕیالیزم]] دەکات جۆری فیلمەکانی ھەست بزوێنن و کۆتایی فیلمەکانی یەکلا ناکاتەوە وەکو خۆی دەڵێت: ''کاتێک کۆتایی دیاری دەکەیت کاتێک بینەر لە تەماشاکردنی فیلمەکە تەواو دەبێت ئیتر فیلمەکەش تەواو دەبێت بەڵام کاتێک کۆتایی دیاری یەکلا ناکەیتەوە ڕێک ئەو کاتەی بینەر لە تەماشاکردنی فیلمەکە تەواو دەبێت فیلمەکە دەست پێدەکات لە ڕاستیدا فیلمەکە لە مێشکی بینەردا بەردەوامی دەبێت''. سیناریۆکانی فەرھادی سیناریۆی ناھێڵین واتە لەسەر ھێڵێکی ڕاست ناڕۆن ڕوداوەکان و لە خاڵی ئەلفەوە ناچێت بۆ خاڵی باء، بەڵکو بینەر ڕوبەڕوی دیمەنێک یاخود وتەیەک دەبێتەوە پاش چەند دیمەنێکی دیکە لە گرنگی دیمەنەکە یان وتەکە دەگات. خاڵی بەھێزی فەرھادی گێڕانەوە و سیناریۆکانێتی بە سیناریۆگەلێکی غافڵگیرکەر ناسراون، فەرھادی دادوەری ناکات لە فیلمەکانیدا و زۆر خۆی لێ بەدور دەگرێت ھەمیشە دادوەری بۆ بینەر جێدێڵێت فیلمی [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]] نمونەیەکی باڵایە بۆ ئەم وتەیە == وتەکان == === وتەکانی خۆی === * لە ئێران پێم دەڵێن بە جۆرێک فیلم بەرھەم دێنێت کە بیانیەکان بە دڵیان بێت بۆیە خەڵات دەباتەوە لە دەرەوە لە دەرەوەش پێم دەڵێن بە دڵی حکومەت فیلم بەرھەم دێنێت بۆیە دەھێڵن نمایشبکرێت و داھاتی زۆر بە دەست بھێنێت، توندڕەوەکان لە ھەموو جێیەک وەک یەک بیردەکەنەوە<ref>http://arttalks.ir/فرھادی-تندروھا{{بەستەری مردوو|url=http://arttalks.ir/%D9%81%D8%B1%DA%BE%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AA%D9%86%D8%AF%D8%B1%D9%88%DA%BE%D8%A7 |date=تشرینی دووەمی ٢٠١٨ }}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ئارت تۆکس - فەرھاد دەربارەی توندڕەوەکان</ref> * تراژیدیای کۆن شەڕی نێوان باش و خراپ بوو ئێمە دەمانویست خراپ تێکبشکێت و باش بیباتەوە، بەڵام [[تراژیدیا]]ی مۆدێرن جەنگی باش و باشە وە گرنگ نییە کام لا دەیباتەوە ھەر لە کۆتاییدا ئێمە ئازاردەچێژین<ref>http://www.imdb.com/name/nm1410815/bio?ref_=nm_dyk_qt_sm#quotes - ئای ئێم دی بی - وتەکانی ئەسغەر فەرھادی</ref> * قسە کردن لەسەر ئاین لە [[ئێران]] زۆر زەحمەتە چونکە لە [[ئێران]] ئاین و سیاسەت زۆر تێکەڵ بوون * فیلمسازی و سیناریۆ نوسین بۆ من وەکو شۆفێری من وایە، گەر بتەوێت شۆفێری بکەیت دەبێت یاساکان بزانیت === وتەی کەسانی تر دەربارەی === * [[مێرل ستریپ]]: نازانم فەرھادی کاتێک فەرھادی خەریکی دروستکردنی فیلمەکەی بووە ئاگاداری ئەوە بووە کە بە پێچەوانەی ناوی فیلمەکەیەوە [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین|جیابوونەوە]] کاریگەری جیھانی دەبێت و جیھان لەیەک نزیک دەکاتەوە؟ نزیک کردنەوەی خەڵکی ئێمە و ئێران، لە ڕێگەی داستانێکی خانەوادەیی نھێنی ئامێز و ئاڵۆز، خانەوادەکانی ئێمە و خانەوادەکانی ئێران لەیەک نزیک دەکاتەوە.<ref>http://www.tabnak.ir/fa/news/243191/نامە-مریل-استریپ-بە-اصغر-فرھادی{{بەستەری مردوو|url=http://www.tabnak.ir/fa/news/243191/%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%95-%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%BE-%D8%A8%DB%95-%D8%A7%D8%B5%D8%BA%D8%B1-%D9%81%D8%B1%DA%BE%D8%A7%D8%AF%DB%8C |date=شوباتی ٢٠٢٦ }} - تابناک - نامەی مێرل ستریپ بۆ ئەسغەر فەرھادی</ref> * [[جەیک جیڵنھاڵ]]: عاشقی فیلمی [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین|جیابوونەوە]]<nowiki/>م، فەرھادی یەکێکە لە کاریگەرترین دەرھێنەرەکانی دوو دەیەی پێشوو.<ref>http://www.mehrnews.com/news/3002792/جیک-جیلنھال-عاشق-فیلم-جدایی-اصغر-فرھادی-ھستم میھر نیوز - عاشقی فیلمی جیابونەوەم</ref> * مەسعود کیمیایی: فیلمەکانی فەرھادیم پێخۆشە بەڵام پێم خۆش نییە لەو فیلمانە دروست بکەم، فیلمی [[فرۆشیار]] وێناکردنی کۆمەڵگای ئەمڕۆیە و کە ئەسغەر فەرھادی دەیبینێت و دەیناسێت فیلمەکە بە جوانی وێنای دەکات<ref>http://www.seratnews.ir/fa/news/337838/واکنش-کیمیایی-بە-مقایسە-فروشندە-و-قیصر{{بەستەری مردوو|url=http://www.seratnews.ir/fa/news/337838/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%DB%95-%D9%85%D9%82%D8%A7%DB%8C%D8%B3%DB%95-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D8%AF%DB%95-%D9%88-%D9%82%DB%8C%D8%B5%D8%B1 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} - سیرات نیوز - کاردانەوەی کیمایی بەرامبەر فرۆشندەی فەرھادی</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|فیلم|فەڕەنسا}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Asghar Farhadi}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:موسڵمانانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرھێنەران لە بردنەوەی خەڵاتی گۆڵدن بێر]] [[پۆل:خەڵکی ئەسفەھان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی شاشەیی زەریای ھێمنی ئاسیا]] [[پۆل:دەرھێنەرانی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی]] l8k3vei83dihm1uqm9kgbu4c5nfmi5h 0 132221 1579425 1045617 2026-04-30T07:42:44Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٢ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579425 wikitext text/x-wiki {{نامەی ڕوونکردنەوە|بۆ کوردستان|‏کوردستان (ڕوونکردنەوە)}} '''بۆ کوردستان''' و ھەروەھا ناسراو بە '''ھەژار بۆ کوردستان '''ناوی یەکێک لە دیوانەشیعرەکانی [[ھەژار]] [[شاعیر]]، [[نووسەر]] و [[وەرگێڕ|وەرگێڕی]] کورد، بە [[زمانی کوردی|زمانی کوردیە]] کە لە ساڵان جیاواز لە [[بڵاوکردنەوە|بڵاوکردنەوەکانی]] جۆراوجۆر چاپ و بڵاو بووتەوە.<ref name="nlai.ir01">[http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/713808 پەرتووکی «بۆ کوردستان» / عەبدولڕەحمان شەرەفکەندی «ھەژار»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170116182700/http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/713808 |date=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ }}، وێبگەی [//fa.wikipedia.org/wiki/سازمان_اسناد_و_کتابخانە_ملی_ایران سازمان اسناد و کتابخانە ملی ایران].</ref><ref name="nlai.ir02">[http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/2152323 پەرتووکی «بۆ کوردستان» / عەبدولڕەحمان شەرەفکەندی «ھەژار»؛ وبراستار ماجد مردوخ روحانی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170116182442/http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/2152323 |date=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ }}، وێبگەی [//fa.wikipedia.org/wiki/سازمان_اسناد_و_کتابخانە_ملی_ایران سازمان اسناد و کتابخانە ملی ایران].</ref><ref name="nlai.ir03">[http://ketab.ir/modules.php?name=News&op=pirbook&bcode=1857459 پەرتووکی «بۆ کوردستان» / عەبدولڕەحمان شەرەفکەندی «ھەژار»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170118031816/http://ketab.ir/modules.php?name=News&op=pirbook&bcode=1857459 |date=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ }}، وێبگەی [//fa.wikipedia.org/wiki/خانە_کتاب_ایران خانە کتاب ایران].</ref><ref name="nlai.ir04">[http://www.adinehbook.com/gp/product/9647573085 پەرتووکی «بۆ کوردستان» / عەبدولڕەحمان شەرەفکەندی «ھەژار»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170116163913/http://www.adinehbook.com/gp/product/9647573085 |date=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ }}، وێبگەی آدینەبوک.</ref> پەرتووکی «بۆ کوردستان»، لە نوێترین چاپیدا لە ساڵی ٢٠١٤ لە کەڕەتی چاپی نۆھەم لە ٤٠٨ پەڕە بەدەست باڵاوکردنەوەی پانیز لە [[تاران]] لە چاپ دراوە.<ref name="0rgisoom1">[https://www.gisoom.com/book/11109011/ پەرتووکی «بۆ کوردستان» / عەبدولڕەحمان شەرەفکەندی «ھەژار» (چاپی ٩ھەم)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220809143834/https://www.gisoom.com/book/11109011/ |date= ٩ی ئابی ٢٠٢٢ }}، وێبگەی شبکە جامع کتاب گیسوم.</ref> لەم دواھەمین چاپەدا بۆ یەکەم جار فەرھەنگۆکێکی بیست لاپەڕەیی وەک پاشکۆ خراوەتە سەر دیوانەکە، کە مانای وشە قورس و دژوارەکان و ھەر وەھا ناوە نامۆکانی ناو شێعرەکانی ھەژاری ڕوون کردۆتەوە. ئەم فەرھەنگۆکە وێژەوان کامڕان جەوھەری دایڕژتووە.<ref>بۆ کوردستان، ھەژار. پانیذ، لل:٤١٠-٣٧١ چاپی نۆھەم، تاران: ٢٠١٤</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{ڤەژینبوکس | | ١١ }} {{ھەژار}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|شیعر|وێژەی کوردی}} {{کتێب-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:کتێبە ئێرانییەکان]] [[پۆل:کتێبە کوردییەکان]] [[پۆل:کتێبە ئەدەبییەکان]] [[پۆل:کتێبەکانی ١٩٦٦]] [[پۆل:کتێبەکانی ھەژار]] 8oicllvlrz39qqyrauee7q8xw1czmmh 0 136605 1579196 1556147 2026-04-29T15:26:30Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579196 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}'''محەممەد بن یووسوف بن عەلی بن یووسوف بن حەییان''' ({{بە عەرەبی|محمد بن یوسف بن علی بن یوسف بن حیان}}) ناسناویشی ئەسیرەددین (أثیر الدین) بووە [[کونیە]]کەشی ئەبوو حەییان بووە، ھەر بەمەش زیاتر بەناوبانگ بووە. یەکێکە لە پێشەوایانی زمانی عەرەبی و زانستی [[نەحو (زمانی عەرەبی)|نەحو]]، زانایان بە نەحویی سەردەمی خۆی ناوی دەبەن، ھەروەھا فیقھ و تەفسیر و ئەدەب و فەرموودە و قیڕائاتیشی خوێندووە.<ref>[https://web.archive.org/web/20170620141724/http://www.ajurry.com/vb/showthread.php?t=27577 الآجری - ترجمة أبو حیان الأندلسی]</ref> == ژیان == لە کۆتایییەکانی شەووالی ساڵی ٦٥٤ی کۆچی بەرامبەر ١٢٥٦ لە شارێک بەناوی (مطخشارش) لە [[گرانادا|غەڕناتە]] لە [[ئەندەلوس]] لەدایکبووە، بە ڕەچەڵەک خەڵکی [[خایین (شار)|جەییانە (ئێستا پێی دەوترێ خایین)]]، بەڵام خێزانەکەی لەوێ کۆچییان کرد بۆ غەڕناتە لەبەر جەنگ و فیتنە، ئەو لە غەڕناتە ژیاوە، غەڕناتە لەو سەردەمەی کە ئەبوو حەییانی تێدا بوو پێشکەوتن و چالاکی لایەنی فکری و زانستی بەخۆوە بینی، و چەندەھا ئەدیب و زانای لێ ھەڵکەوت، بەشێوەیەک کە غەڕناتە وەکو سەنتەرێکی زانست بوو، جا ئەبوو حەییان لە ژینگەیەکی ئاوا گەورە بوو، لە زانایانی غەڕناتە زانستەکانی قیڕائات و ئوسوڵی دین و ئوسوڵی فقھ و نەحو و زمانی وەرگرت، ئەو لە ئەندەلوس ژیا تا ساڵی ٦٧٩کۆچی پاشان ڕۆیشت بۆ ڕۆژھەڵات، چەندین شار و وڵاتی کردووە و پاشان پاش چەندین گەشت و سەفەر لە [[میسڕ]] نیشتەجێ بوو، پلەو پایەی وەدەست ھێنا لای خەڵکی میسڕ بەناوبانگ بوو. ئەو خۆی لەسەر [[مەزھەبی زاھیری]] بوو کە مەزھەبی زۆرینەی خەڵکی ئەندەلوس بوو بەڵام پاش ئەوەی ھاتە میسڕ بوو بە شافعی و (منھاج)ی خوێندوو شەرحێکیشی لەسەر نووسی بە ناوی (الوھاج)، شاعیریش بوو و دیوانێکیشی ھەیە. بێگوومان ئەبوو حەییان قوتابیی زۆری ھەبوو لە زمان و قیڕائات و تەفسیر، لە دیارترین قوتابییەکانی: [[ئیبن عەقیل]] و [[ئیبن ھیشام ئەنساری|ئیبن ھیشام]] و [[تاجەددین سوبکی]] و [[تەقیەددین سوبکی]]. لە ساڵی ٧٤٥کۆچی بەرامبەر ١٣٤٤ لە میسڕ ئەبوو حەییانی ئەندەلوسی کۆچی دوایی کرد.<ref>[https://docs.google.com/viewer?url=http://muslim-library.com/books/ar_abuhian_alandalosi_wamnhagoho_fi_tafsier_albahr_almohiet.pdf أبو حیان الأندلسی - ومنھجە فی تفسیرە البحر المحیط وفی إیراد القراءات فیە]</ref> == بەرھەمەکان == === تەفسیر و قورئان === * (البحر المحیط): [[تەفسیر]]ی [[قورئان]]ە. * (النھر الماد): ئەمەش کورتەی تەفسیرە گەورەکەیەتی. * (تحفة الأریب بما فی القرآن من الغریب) چاپکراوە. === زمان === بەرھەمی لەمەدا زۆرە، چەند نموونەیەک: * (ارتشاف الضرب من لسان العرب) * (الھدایة فی النحو) * (التذییل والتکمیل فی شرح التسھیل) گەورەترین کتێبەکانییەتی. * (منھج السالک إلی ألفیة ابن مالک) * (الشذا فی مسألة کذا) دیارنەماوە، ئیبن ھیشامیش شەرحێکی لەسەر ھەبوو بەناوی (فوح الشذا فی مسألة کذا). === قیرائات === چەند کتێبێکی باسکراوە لە قیڕائات، بەڵام زۆربەیان دیارنەماون، لەوانە: * (عقد اللآلی فی القراءات السبع العوالی) شیعرە. * (نکت الأمالی علی عقد اللآلی) شەرحی شیعرەکەیە، دوو نوسخەی نووسراوی ماوە. * (الحلل الحالیة فی أسانید القراءات العالیة) دیارنەماوە. * (الأثیر فی قراءة ابن کثیر) دیارنەماوە. * (تقریب النائی فی قراءة الکسائی) دیارنەماوە. * (الروض الباسم فی قراءة عاصم) دیارنەماوە. * (النافع فی قراءە نافع) دیارنەماوە. * (الرمزة فی پراءة حمزة) دیارنەماوە. * (غایة المطلوب فی قراءة یعقوب) و (المطلوب فی قراءة یعقوب) دیارنەماون. * (المزن الھامر فی قراءە ابن عامر) دیارنەماوە. * (المورد الغمر فی قراءة أبی عمرو) دیارنەماوە. * (النیر الجلی فی فراءة زید بن علی) دیارنەماوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://docs.google.com/viewer?url=http://muslim-library.com/books/ar_abuhian_alandalosi_wamnhagoho_fi_tafsier_albahr_almohiet.pdf أبو حیان الأندلسی - ومنھجە فی تفسیرە البحر المحیط وفی إیراد القراءات فیە] * [https://ia801304.us.archive.org/25/items/FP10079FP/tbm1.pdf تفسیر الحر المحیط] * [http://shamela.ws/index.php/author/99 المکتبة الشاملة - أبو حیان الأندلسی] * [http://mawdoo3.com/أبو_حیان_الأندلسی أبو حیان الأندلسی - موضوع]{{بەستەری مردوو|url=http://mawdoo3.com/%D8%A3%D8%A8%D9%88_%D8%AD%DB%8C%D8%A7%D9%86_%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%AF%D9%84%D8%B3%DB%8C |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ }} * [https://web.archive.org/web/20170620141724/http://www.ajurry.com/vb/showthread.php?t=27577 الآجری - ترجمة أبو حیان الأندلسی] * [http://jqrs.qurancomplex.gov.sa/wp-content/uploads/2012/03/عِقدُ-اللآلی-فی-القراءات-السَبعِ-العَوَالی.pdf عقد اللآلی فی القراءات السبع العوالی - دراسة وتحقیق.]{{بەستەری مردوو|url=http://jqrs.qurancomplex.gov.sa/wp-content/uploads/2012/03/%D8%B9%D9%90%D9%82%D8%AF%D9%8F-%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A2%D9%84%DB%8C-%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B1%D8%A7%D8%A1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8E%D8%A8%D8%B9%D9%90-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%8E%D9%88%D9%8E%D8%A7%D9%84%DB%8C.pdf |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|ژیاننامە|قورئان|زمانی عەرەبی|میسر}} [[پۆل:زانا سونییە موسڵمانەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ١٣یەم]] [[پۆل:مردووانی ١٣٤٤]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٢٥٦]] [[پۆل:ئەشعەرییەکان]] [[پۆل:زانایانی فەرموودە]] [[پۆل:قورئانخوێنان]] [[پۆل:زانایانی تەفسیر]] rg64779hdkwfywn677im06kb33xksv7 0 139588 1579135 1508014 2026-04-29T12:57:56Z 1silent scientist 51740 /* ئەمانەش ببینە */ 1579135 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی پایەی فەرمی |post = سەرۆک وەزیران |body = عێراق |insignia = Coat of arms (emblem) of Iraq 2008.svg |insigniasize = 125px |insigniacaption = [[دروشمی عێراق|دروشمی فەرمی]] |image = Iraqi Minister for Human Rights (6684996257) (cropped).jpg |imagesize = 165 |residence = [[کۆشکی کۆماری (عێراق)|کۆشکی کۆماری]]، [[بەغدا]]، [[عێراق]] |incumbent = [[محەممەد شیاع سوودانی]] |incumbentsince = لە بەرواری ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |style = |appointer = [[سەرۆک کۆماری عێراق|سەرۆک کۆمار]] |termlength = ٤ ساڵ |formation = ١١ی تشرینی دووەمی ١٩٢٠ |inaugural = [[عەبدولڕەحمان گەیلانی]] |website = http://www.pmo.iq https://t.me/pmoiraqichannel }} '''سەرۆک وەزیرانی عێراق''' سەرۆکی [[حکوومەتی عێراق]] و [[ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق]]ە. ئەو ھەروەھا بەرپرسی جێبەجێکردنی سیاسەتی گشتیی دەوڵەت و [[فەرماندەی گشتی]]ی [[ھێزە چەکدارەکانی عێراق]]ە. پاش ھەڵبژاردنی [[سەرۆک کۆماری عێراق|سەرۆک کۆمار]]، ئەو پاڵێوراوی گەورەترین پێکھاتەی پەرلەمانی ڕادەسپێرێت بۆ پێکھێنانی کابینەکەی لەماوەی ١٥ ڕۆژدا. == ڕاسپاردن == بەپێی ماددەی ٧٦ی دەستووری عێراق سەرۆک کۆمار پاڵێوراوی گەورەترین پێکھاتەی پەرلەمانی ڕادەسپێرێت بۆ پێکھێنانی کابینەی حکومەت. {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|ماددەی (٧٦): یەکەم: لەماوەی ١٥ ڕۆژ لە پاش ھەڵبژاردنی، سەرۆک کۆمار پاڵێوراوی گەورەترین [[فراکسیۆن]]ی پەرلەمانی ڕادەسپێرێت بۆ پێکھێنانی ئەنجومەنی وەزیران. دووەم: سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراو لەماوەی ٣٠ ڕۆژ لەپاش ڕاسپاردنی، ئەندامانی کابینەکەی دیاریدەکات. سێیەم: سەرۆک کۆمار پاڵێوراوێکی تر بۆ پێکھێنانی ئەنجومەنی وەزیران ڕادەسپێرێت لەماوەی ١٥ ڕۆژدا، کاتێک سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراو نەتوانێت لەماوەی دیاریکراوی خاڵی (دووەم) دا کابینەکەی ڕابگەیەنێت. چوارەم: سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی ڕاسپێردراو، ئەندامانی کابینەکەی و کارنامەی حکومەتەکەی ڕووبەڕووی پێنەدانی متمانەی ئەنجومەنی نوێنەران دەبنەوە، لەکاتێکدا پێدانی متمانە بە ئەندامانی کابینە و کارنامەی حکومەت بە زۆرینەی ڕەھایە. پێنجەم: سەرۆک کۆمار لەماوەی ١٥ ڕۆژدا پاڵێوراوێکی تر ڕادەسپێرێت بۆ پێکھێنانی حکومەت، لەکاتی پێنەدانەوەی متمانە بە حکومەت.|دەستووری عێراق}} == ئەمانەش ببینە == * [[حکوومەتی عێراق]]. * [[ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق]]. * [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]]. * [[سەرۆک کۆماری عێراق]]. * [[ھێزە چەکدارەکانی عێراق]]. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://ar.wikipedia.org/wiki/رئیس_وزراء_العراق)|سەردێڕ = رئیس وزراء العراق |زمان = عەرەبی|سەردان = ٢٥ـی تشزینی یەکەمی ٢٠١٧}} {{سەرۆک وەزیرەکانی عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Prime ministers of Iraq}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|ژیاننامە|سیاسەت}} [[پۆل:حکومەتی عێراق]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی عێراق]] dzbangml06jw2clipw332ws3md9qyrl 1579141 1579135 2026-04-29T13:02:52Z 1silent scientist 51740 1579141 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی پایەی فەرمی |post = سەرۆک وەزیران |body = عێراق |insignia = Coat of arms (emblem) of Iraq 2008.svg |insigniasize = 125px |insigniacaption = [[دروشمی عێراق|دروشمی فەرمی]] |image = Iraqi Minister for Human Rights (6684996257) (cropped).jpg |imagesize = 165 |residence = [[کۆشکی کۆماری (عێراق)|کۆشکی کۆماری]]، [[بەغدا]]، [[عێراق]] |incumbent = [[محەممەد شیاع سوودانی]] |incumbentsince = لە بەرواری ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |style = |appointer = [[سەرۆک کۆماری عێراق|سەرۆک کۆمار]] |termlength = ٤ ساڵ |formation = ١١ی تشرینی دووەمی ١٩٢٠ |inaugural = [[عەبدولڕەحمان گەیلانی]] |website = http://www.pmo.iq https://t.me/pmoiraqichannel }} '''سەرۆک وەزیرانی عێراق''' سەرۆکی [[حکوومەتی عێراق]] و [[ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق]]ە. ئەو ھەروەھا بەرپرسی جێبەجێکردنی سیاسەتی گشتیی دەوڵەت و [[فەرماندەی گشتی]]ی [[ھێزە چەکدارەکانی عێراق]]ە. پاش ھەڵبژاردنی [[سەرۆک کۆماری عێراق|سەرۆک کۆمار]]، ئەو پاڵێوراوی گەورەترین پێکھاتەی پەرلەمانی ڕادەسپێرێت بۆ پێکھێنانی کابینەکەی لەماوەی ١٥ ڕۆژدا. == مێژوو == سەرۆک وەزیران لە بنەڕەتدا{{when|date=August 2022}} پۆستێکی دامەزراو بوو، پاشکۆی [[سەرۆکی دەوڵەت]] بوو، و سەرۆکی ڕواڵەتی [[پەرلەمانی عێراق]] بوو. لەژێر [[دەستووری عێراق|دەستووری ٢٠٠٥]] سەرۆک وەزیران دەسەڵاتی جێبەجێکردنی کارای وڵاتە. [[نووری مالیکی]] (پێشتر جەواد مالیکی) لە ٢١ی نیسانی ٢٠٠٦ وەک سەرۆک وەزیران ھەڵبژێردرا.<ref>[http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/04/22/iraq.main/index.html Iraq parliament elects new leaders] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200915011556/http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/04/22/iraq.main/index.html |date=15 September 2020 }} CNN, 22 April 2006</ref><ref>[https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4933026.stm Maliki endorsed as new Iraqi PM] BBC News, 22 April 2006</ref> لە ١٤ی ئابی ٢٠١٤، مالیکی ڕازی بوو کە وەک سەرۆک وەزیرانی [[عێراق]] دەست لەکار بکێشێتەوە بۆ ئەوەی ڕێگە بە [[حەیدەر عەبادی]] بدات شوێنی بگرێتەوە.<ref>{{cite web|title=Maliki gives up Iraq PM job to rival|url=https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/maliki-steps-down-as-iraqi-prime-minister-2014814195927824856.html|website=www.aljazeera.com|publisher=Al Jazeera and agencies|access-date=30 July 2025|archive-date=25 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190925193612/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/maliki-steps-down-as-iraqi-prime-minister-2014814195927824856.html|url-status=live}}</ref> لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨، [[عادل عەبدولمەھدی]] پێنج مانگ دوای [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق لە ٢٠١٨|ھەڵبژاردنەکانی ٢٠١٨]] سوێندی یاسایی خوارد تا کاتی دەستلەکارکێشانەوەی لە ٢٠١٩. جارێکی تر دەستنیشانکرایەوە، ئەمجارەیان وەک سەرۆک وەزیرانی کاربەڕێکەر بەھۆی ناکۆکی سیاسییەوە.{{cn|date=May 2020}} عەبدولمەھدی لەلایەن [[مستەفا کازمی]] گۆڕدرا، کە لە ٧ی ئایاری ٢٠٢٠ لەلایەن پەرلەمانەوە پەسەند کرا. کازمی دوای [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق لە ٢٠٢١]] لەلایەن سوودانی گۆڕدرا. == دەستنیشانکردن == دوای ھەڵبژاردن، [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|ئەنجومەنی نوێنەران]] [[ئەنجومەنی سەرۆکایەتی عێراق|ئەنجومەنی سەرۆکایەتی]] ھەڵدەبژێرێت، لەوانەش سەرۆکی [[ئەنجومەنی وەزیران (عێراق)|ئەنجومەنی وەزیران]]. دواتر دەبێت ئەنجومەنی سەرۆکایەتی لە ماوەی دوو ھەفتەدا سەرۆک وەزیرانێک بە کۆدەنگی ناوزەند بکات. ئەگەر نەیتوانی ئەوە بکات، ئەوا بەرپرسیارێتی ناوزەندکردنی سەرۆک وەزیران دەگەڕێتەوە بۆ [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|ئەنجومەنی نوێنەران]]. لەو بارودۆخەدا، ئەنجومەنی نوێنەران دەبێت کاندیدکردنەکە بە زۆرینەی ڕەھا پشتڕاست بکاتەوە. ئەگەر سەرۆک وەزیران نەیتوانی لە ماوەی یەک مانگدا ئەنجومەنی وەزیرانەکەی ناوزەند بکات، ئەوا دەبێت ئەنجومەنی سەرۆکایەتی سەرۆک وەزیرانێکی دیکە ناوزەند بکات. == دەزگا ڕاستەوخۆ ژێردەستەکان == [[دەزگای دژە تیرۆری عێراق|نووسینگەی دژە تیرۆر]]، [[دەزگای ھەواڵگریی نیشتمانیی عێراق|دەزگای ھەواڵگریی نیشتمانی]]، [[دەزگای ئاسایشی نیشتمانیی عێراق|دەزگای ئاسایشی نیشتمانی]]، و [[حەشدی شەعبی|دەستەی حەشدی شەعبی]] ڕاستەوخۆ ڕاپۆرت بۆ سەرۆک وەزیران دەدەن. نووسینگەی دژە تیرۆری عێراق سەرپەرشتی فەرماندەیی دژە تیرۆری عێراق دەکات، کە پێکھاتەیەکە ھەموو [[ھێزە تایبەتەکانی عێراق]] لەخۆ دەگرێت. لە حوزەیرانی ٢٠٠٩دا، ھەوڵی بەردەوام ھەبوو بۆ ئەوەی نووسینگەی دژە تیرۆری عێراق بکرێتە وەزارەتێکی سەربەخۆ.<ref>Montrose Toast, [http://home.comcast.net/~djyae/site/?/blog/view/4/ Iraqi Counter Terrorism Bureau] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121026094141/http://home.comcast.net/~djyae/site/?%2Fblog%2Fview%2F4%2F |date=26 October 2012 }}, 30 June 2009</ref> == ڕاسپاردن == بەپێی ماددەی ٧٦ی دەستووری عێراق سەرۆک کۆمار پاڵێوراوی گەورەترین پێکھاتەی پەرلەمانی ڕادەسپێرێت بۆ پێکھێنانی کابینەی حکومەت. {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|ماددەی (٧٦): یەکەم: لەماوەی ١٥ ڕۆژ لە پاش ھەڵبژاردنی، سەرۆک کۆمار پاڵێوراوی گەورەترین [[فراکسیۆن]]ی پەرلەمانی ڕادەسپێرێت بۆ پێکھێنانی ئەنجومەنی وەزیران. دووەم: سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراو لەماوەی ٣٠ ڕۆژ لەپاش ڕاسپاردنی، ئەندامانی کابینەکەی دیاریدەکات. سێیەم: سەرۆک کۆمار پاڵێوراوێکی تر بۆ پێکھێنانی ئەنجومەنی وەزیران ڕادەسپێرێت لەماوەی ١٥ ڕۆژدا، کاتێک سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراو نەتوانێت لەماوەی دیاریکراوی خاڵی (دووەم) دا کابینەکەی ڕابگەیەنێت. چوارەم: سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی ڕاسپێردراو، ئەندامانی کابینەکەی و کارنامەی حکومەتەکەی ڕووبەڕووی پێنەدانی متمانەی ئەنجومەنی نوێنەران دەبنەوە، لەکاتێکدا پێدانی متمانە بە ئەندامانی کابینە و کارنامەی حکومەت بە زۆرینەی ڕەھایە. پێنجەم: سەرۆک کۆمار لەماوەی ١٥ ڕۆژدا پاڵێوراوێکی تر ڕادەسپێرێت بۆ پێکھێنانی حکومەت، لەکاتی پێنەدانەوەی متمانە بە حکومەت.|دەستووری عێراق}} == ئەمانەش ببینە == * [[حکوومەتی عێراق]]. * [[ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق]]. * [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]]. * [[سەرۆک کۆماری عێراق]]. * [[ھێزە چەکدارەکانی عێراق]]. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://ar.wikipedia.org/wiki/رئیس_وزراء_العراق)|سەردێڕ = رئیس وزراء العراق |زمان = عەرەبی|سەردان = ٢٥ـی تشزینی یەکەمی ٢٠١٧}} {{سەرۆک وەزیرەکانی عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Prime ministers of Iraq}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|ژیاننامە|سیاسەت}} [[پۆل:حکومەتی عێراق]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی عێراق]] gdvcb6xzkwmizajrp7timfl431sbp7i 1579142 1579141 2026-04-29T13:04:18Z 1silent scientist 51740 /* مێژوو */ 1579142 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی پایەی فەرمی |post = سەرۆک وەزیران |body = عێراق |insignia = Coat of arms (emblem) of Iraq 2008.svg |insigniasize = 125px |insigniacaption = [[دروشمی عێراق|دروشمی فەرمی]] |image = Iraqi Minister for Human Rights (6684996257) (cropped).jpg |imagesize = 165 |residence = [[کۆشکی کۆماری (عێراق)|کۆشکی کۆماری]]، [[بەغدا]]، [[عێراق]] |incumbent = [[محەممەد شیاع سوودانی]] |incumbentsince = لە بەرواری ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |style = |appointer = [[سەرۆک کۆماری عێراق|سەرۆک کۆمار]] |termlength = ٤ ساڵ |formation = ١١ی تشرینی دووەمی ١٩٢٠ |inaugural = [[عەبدولڕەحمان گەیلانی]] |website = http://www.pmo.iq https://t.me/pmoiraqichannel }} '''سەرۆک وەزیرانی عێراق''' سەرۆکی [[حکوومەتی عێراق]] و [[ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق]]ە. ئەو ھەروەھا بەرپرسی جێبەجێکردنی سیاسەتی گشتیی دەوڵەت و [[فەرماندەی گشتی]]ی [[ھێزە چەکدارەکانی عێراق]]ە. پاش ھەڵبژاردنی [[سەرۆک کۆماری عێراق|سەرۆک کۆمار]]، ئەو پاڵێوراوی گەورەترین پێکھاتەی پەرلەمانی ڕادەسپێرێت بۆ پێکھێنانی کابینەکەی لەماوەی ١٥ ڕۆژدا. == مێژوو == سەرۆک وەزیران لە بنەڕەتدا{{when|date=August 2022}} پۆستێکی دامەزراو بوو، پاشکۆی [[سەرۆکی دەوڵەت]] بوو، و سەرۆکی ڕوواڵەتی [[پەرلەمانی عێراق]] بوو. لەژێر [[دەستووری عێراق|دەستووری ٢٠٠٥]] سەرۆک وەزیران دەسەڵاتی جێبەجێکردنی کارای وڵاتە. [[نووری مالیکی]] (پێشتر جەواد مالیکی) لە ٢١ی نیسانی ٢٠٠٦ وەک سەرۆک وەزیران ھەڵبژێردرا.<ref>[http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/04/22/iraq.main/index.html Iraq parliament elects new leaders] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200915011556/http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/04/22/iraq.main/index.html |date=15 September 2020 }} CNN, 22 April 2006</ref><ref>[https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4933026.stm Maliki endorsed as new Iraqi PM] BBC News, 22 April 2006</ref> لە ١٤ی ئابی ٢٠١٤، مالیکی ڕازی بوو کە وەک سەرۆک وەزیرانی [[عێراق]] دەست لەکار بکێشێتەوە بۆ ئەوەی ڕێگە بە [[حەیدەر عەبادی]] بدات شوێنی بگرێتەوە.<ref>{{cite web|title=Maliki gives up Iraq PM job to rival|url=https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/maliki-steps-down-as-iraqi-prime-minister-2014814195927824856.html|website=www.aljazeera.com|publisher=Al Jazeera and agencies|access-date=30 July 2025|archive-date=25 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190925193612/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/maliki-steps-down-as-iraqi-prime-minister-2014814195927824856.html|url-status=live}}</ref> لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨، [[عادل عەبدولمەھدی]] پێنج مانگ دوای [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق لە ٢٠١٨|ھەڵبژاردنەکانی ٢٠١٨]] سوێندی یاسایی خوارد تا کاتی دەستلەکارکێشانەوەی لە ٢٠١٩. جارێکی تر دەستنیشانکرایەوە، ئەمجارەیان وەک سەرۆک وەزیرانی کاربەڕێکەر بەھۆی ناکۆکی سیاسییەوە.{{cn|date=May 2020}} عەبدولمەھدی لەلایەن [[مستەفا کازمی]] گۆڕدرا، کە لە ٧ی ئایاری ٢٠٢٠ لەلایەن پەرلەمانەوە پەسەند کرا. کازمی دوای [[ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ٢٠٢١|ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق لە ٢٠٢١]] لەلایەن سوودانی گۆڕدرا. == دەستنیشانکردن == دوای ھەڵبژاردن، [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|ئەنجومەنی نوێنەران]] [[ئەنجومەنی سەرۆکایەتی عێراق|ئەنجومەنی سەرۆکایەتی]] ھەڵدەبژێرێت، لەوانەش سەرۆکی [[ئەنجومەنی وەزیران (عێراق)|ئەنجومەنی وەزیران]]. دواتر دەبێت ئەنجومەنی سەرۆکایەتی لە ماوەی دوو ھەفتەدا سەرۆک وەزیرانێک بە کۆدەنگی ناوزەند بکات. ئەگەر نەیتوانی ئەوە بکات، ئەوا بەرپرسیارێتی ناوزەندکردنی سەرۆک وەزیران دەگەڕێتەوە بۆ [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|ئەنجومەنی نوێنەران]]. لەو بارودۆخەدا، ئەنجومەنی نوێنەران دەبێت کاندیدکردنەکە بە زۆرینەی ڕەھا پشتڕاست بکاتەوە. ئەگەر سەرۆک وەزیران نەیتوانی لە ماوەی یەک مانگدا ئەنجومەنی وەزیرانەکەی ناوزەند بکات، ئەوا دەبێت ئەنجومەنی سەرۆکایەتی سەرۆک وەزیرانێکی دیکە ناوزەند بکات. == دەزگا ڕاستەوخۆ ژێردەستەکان == [[دەزگای دژە تیرۆری عێراق|نووسینگەی دژە تیرۆر]]، [[دەزگای ھەواڵگریی نیشتمانیی عێراق|دەزگای ھەواڵگریی نیشتمانی]]، [[دەزگای ئاسایشی نیشتمانیی عێراق|دەزگای ئاسایشی نیشتمانی]]، و [[حەشدی شەعبی|دەستەی حەشدی شەعبی]] ڕاستەوخۆ ڕاپۆرت بۆ سەرۆک وەزیران دەدەن. نووسینگەی دژە تیرۆری عێراق سەرپەرشتی فەرماندەیی دژە تیرۆری عێراق دەکات، کە پێکھاتەیەکە ھەموو [[ھێزە تایبەتەکانی عێراق]] لەخۆ دەگرێت. لە حوزەیرانی ٢٠٠٩دا، ھەوڵی بەردەوام ھەبوو بۆ ئەوەی نووسینگەی دژە تیرۆری عێراق بکرێتە وەزارەتێکی سەربەخۆ.<ref>Montrose Toast, [http://home.comcast.net/~djyae/site/?/blog/view/4/ Iraqi Counter Terrorism Bureau] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121026094141/http://home.comcast.net/~djyae/site/?%2Fblog%2Fview%2F4%2F |date=26 October 2012 }}, 30 June 2009</ref> == ڕاسپاردن == بەپێی ماددەی ٧٦ی دەستووری عێراق سەرۆک کۆمار پاڵێوراوی گەورەترین پێکھاتەی پەرلەمانی ڕادەسپێرێت بۆ پێکھێنانی کابینەی حکومەت. {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|ماددەی (٧٦): یەکەم: لەماوەی ١٥ ڕۆژ لە پاش ھەڵبژاردنی، سەرۆک کۆمار پاڵێوراوی گەورەترین [[فراکسیۆن]]ی پەرلەمانی ڕادەسپێرێت بۆ پێکھێنانی ئەنجومەنی وەزیران. دووەم: سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراو لەماوەی ٣٠ ڕۆژ لەپاش ڕاسپاردنی، ئەندامانی کابینەکەی دیاریدەکات. سێیەم: سەرۆک کۆمار پاڵێوراوێکی تر بۆ پێکھێنانی ئەنجومەنی وەزیران ڕادەسپێرێت لەماوەی ١٥ ڕۆژدا، کاتێک سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراو نەتوانێت لەماوەی دیاریکراوی خاڵی (دووەم) دا کابینەکەی ڕابگەیەنێت. چوارەم: سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی ڕاسپێردراو، ئەندامانی کابینەکەی و کارنامەی حکومەتەکەی ڕووبەڕووی پێنەدانی متمانەی ئەنجومەنی نوێنەران دەبنەوە، لەکاتێکدا پێدانی متمانە بە ئەندامانی کابینە و کارنامەی حکومەت بە زۆرینەی ڕەھایە. پێنجەم: سەرۆک کۆمار لەماوەی ١٥ ڕۆژدا پاڵێوراوێکی تر ڕادەسپێرێت بۆ پێکھێنانی حکومەت، لەکاتی پێنەدانەوەی متمانە بە حکومەت.|دەستووری عێراق}} == ئەمانەش ببینە == * [[حکوومەتی عێراق]]. * [[ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق]]. * [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]]. * [[سەرۆک کۆماری عێراق]]. * [[ھێزە چەکدارەکانی عێراق]]. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://ar.wikipedia.org/wiki/رئیس_وزراء_العراق)|سەردێڕ = رئیس وزراء العراق |زمان = عەرەبی|سەردان = ٢٥ـی تشزینی یەکەمی ٢٠١٧}} {{سەرۆک وەزیرەکانی عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Prime ministers of Iraq}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|ژیاننامە|سیاسەت}} [[پۆل:حکومەتی عێراق]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی عێراق]] k9nx5fy832be8q5wfy4yadxg514h6vr 1579192 1579142 2026-04-29T15:00:48Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1579192 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی پایەی فەرمی |post = سەرۆک وەزیران |body = عێراق |insignia = Coat of arms (emblem) of Iraq 2008.svg |insigniasize = 125px |insigniacaption = [[دروشمی عێراق|دروشمی فەرمی]] |image = Iraqi Minister for Human Rights (6684996257) (cropped).jpg |imagesize = 165 |residence = [[کۆشکی کۆماری (عێراق)|کۆشکی کۆماری]]، [[بەغدا]]، [[عێراق]] |incumbent = [[محەممەد شیاع سوودانی]] |incumbentsince = لە بەرواری ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |style = |appointer = [[سەرۆک کۆماری عێراق|سەرۆک کۆمار]] |termlength = ٤ ساڵ |formation = ١١ی تشرینی دووەمی ١٩٢٠ |inaugural = [[عەبدولڕەحمان گەیلانی]] |website = http://www.pmo.iq https://t.me/pmoiraqichannel }} '''سەرۆک وەزیرانی عێراق''' سەرۆکی [[حکوومەتی عێراق]] و [[ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق]]ە. ئەو ھەروەھا بەرپرسی جێبەجێکردنی سیاسەتی گشتیی دەوڵەت و [[فەرماندەی گشتی]]ی [[ھێزە چەکدارەکانی عێراق]]ە. پاش ھەڵبژاردنی [[سەرۆک کۆماری عێراق|سەرۆک کۆمار]]، ئەو پاڵێوراوی گەورەترین پێکھاتەی پەرلەمانی ڕادەسپێرێت بۆ پێکھێنانی کابینەکەی لەماوەی ١٥ ڕۆژدا. == مێژوو == سەرۆک وەزیران لە بنەڕەتدا{{when|date=August 2022}} پۆستێکی دامەزراو بوو، پاشکۆی [[سەرۆکی دەوڵەت]] بوو، و سەرۆکی ڕوواڵەتی [[پەرلەمانی عێراق]] بوو. لەژێر [[دەستووری عێراق|دەستووری ٢٠٠٥]] سەرۆک وەزیران دەسەڵاتی جێبەجێکردنی کارای وڵاتە. [[نووری مالیکی]] (پێشتر جەواد مالیکی) لە ٢١ی نیسانی ٢٠٠٦ وەک سەرۆک وەزیران ھەڵبژێردرا.<ref>[http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/04/22/iraq.main/index.html Iraq parliament elects new leaders] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200915011556/http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/04/22/iraq.main/index.html |date=15 September 2020 }} CNN, 22 April 2006</ref><ref>[https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4933026.stm Maliki endorsed as new Iraqi PM] BBC News, 22 April 2006</ref> لە ١٤ی ئابی ٢٠١٤، مالیکی ڕازی بوو کە وەک سەرۆک وەزیرانی [[عێراق]] دەست لەکار بکێشێتەوە بۆ ئەوەی ڕێگە بە [[حەیدەر عەبادی]] بدات شوێنی بگرێتەوە.<ref>{{cite web|title=Maliki gives up Iraq PM job to rival|url=https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/maliki-steps-down-as-iraqi-prime-minister-2014814195927824856.html|website=www.aljazeera.com|publisher=Al Jazeera and agencies|access-date=30 July 2025|archive-date=25 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190925193612/https://www.aljazeera.com/news/middleeast/2014/08/maliki-steps-down-as-iraqi-prime-minister-2014814195927824856.html|url-status=live}}</ref> لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨، [[عادل عەبدولمەھدی]] پێنج مانگ دوای [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق لە ٢٠١٨|ھەڵبژاردنەکانی ٢٠١٨]] سوێندی یاسایی خوارد تا کاتی دەستلەکارکێشانەوەی لە ٢٠١٩. جارێکی تر دەستنیشانکرایەوە، ئەمجارەیان وەک سەرۆک وەزیرانی کاربەڕێکەر بەھۆی ناکۆکی سیاسییەوە.{{cn|date=May 2020}} عەبدولمەھدی لەلایەن [[مستەفا کازمی]] گۆڕدرا، کە لە ٧ی ئایاری ٢٠٢٠ لەلایەن پەرلەمانەوە پەسەند کرا. کازمی دوای [[ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ٢٠٢١|ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق لە ٢٠٢١]] لەلایەن سوودانی گۆڕدرا. == دەستنیشانکردن == دوای ھەڵبژاردن، [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|ئەنجومەنی نوێنەران]] [[ئەنجومەنی سەرۆکایەتی عێراق|ئەنجومەنی سەرۆکایەتی]] ھەڵدەبژێرێت، لەوانەش سەرۆکی [[ئەنجومەنی وەزیران (عێراق)|ئەنجومەنی وەزیران]]. دواتر دەبێت ئەنجومەنی سەرۆکایەتی لە ماوەی دوو ھەفتەدا سەرۆک وەزیرانێک بە کۆدەنگی ناوزەند بکات. ئەگەر نەیتوانی ئەوە بکات، ئەوا بەرپرسیارێتی ناوزەندکردنی سەرۆک وەزیران دەگەڕێتەوە بۆ [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|ئەنجومەنی نوێنەران]]. لەو بارودۆخەدا، ئەنجومەنی نوێنەران دەبێت کاندیدکردنەکە بە زۆرینەی ڕەھا پشتڕاست بکاتەوە. ئەگەر سەرۆک وەزیران نەیتوانی لە ماوەی یەک مانگدا ئەنجومەنی وەزیرانەکەی ناوزەند بکات، ئەوا دەبێت ئەنجومەنی سەرۆکایەتی سەرۆک وەزیرانێکی دیکە ناوزەند بکات. == دەزگا ڕاستەوخۆ ژێردەستەکان == [[دەزگای دژە تیرۆری عێراق|نووسینگەی دژە تیرۆر]]، [[دەزگای ھەواڵگریی نیشتمانیی عێراق|دەزگای ھەواڵگریی نیشتمانی]]، [[دەزگای ئاسایشی نیشتمانیی عێراق|دەزگای ئاسایشی نیشتمانی]]، و [[حەشدی شەعبی|دەستەی حەشدی شەعبی]] ڕاستەوخۆ ڕاپۆرت بۆ سەرۆک وەزیران دەدەن. نووسینگەی دژە تیرۆری عێراق سەرپەرشتی فەرماندەیی دژە تیرۆری عێراق دەکات، کە پێکھاتەیەکە ھەموو [[ھێزە تایبەتەکانی عێراق]] لەخۆ دەگرێت. لە حوزەیرانی ٢٠٠٩دا، ھەوڵی بەردەوام ھەبوو بۆ ئەوەی نووسینگەی دژە تیرۆری عێراق بکرێتە وەزارەتێکی سەربەخۆ.<ref>Montrose Toast, [http://home.comcast.net/~djyae/site/?/blog/view/4/ Iraqi Counter Terrorism Bureau] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121026094141/http://home.comcast.net/~djyae/site/?%2Fblog%2Fview%2F4%2F |date=26 October 2012 }}, 30 June 2009</ref> == ڕاسپاردن == بەپێی ماددەی ٧٦ی دەستووری عێراق سەرۆک کۆمار پاڵێوراوی گەورەترین پێکھاتەی پەرلەمانی ڕادەسپێرێت بۆ پێکھێنانی کابینەی حکومەت. {{وتە لەگەڵ سەرچاوە|ماددەی (٧٦): یەکەم: لەماوەی ١٥ ڕۆژ لە پاش ھەڵبژاردنی، سەرۆک کۆمار پاڵێوراوی گەورەترین [[فراکسیۆن]]ی پەرلەمانی ڕادەسپێرێت بۆ پێکھێنانی ئەنجومەنی وەزیران. دووەم: سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراو لەماوەی ٣٠ ڕۆژ لەپاش ڕاسپاردنی، ئەندامانی کابینەکەی دیاریدەکات. سێیەم: سەرۆک کۆمار پاڵێوراوێکی تر بۆ پێکھێنانی ئەنجومەنی وەزیران ڕادەسپێرێت لەماوەی ١٥ ڕۆژدا، کاتێک سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراو نەتوانێت لەماوەی دیاریکراوی خاڵی (دووەم) دا کابینەکەی ڕابگەیەنێت. چوارەم: سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی ڕاسپێردراو، ئەندامانی کابینەکەی و کارنامەی حکومەتەکەی ڕووبەڕووی پێنەدانی متمانەی ئەنجومەنی نوێنەران دەبنەوە، لەکاتێکدا پێدانی متمانە بە ئەندامانی کابینە و کارنامەی حکومەت بە زۆرینەی ڕەھایە. پێنجەم: سەرۆک کۆمار لەماوەی ١٥ ڕۆژدا پاڵێوراوێکی تر ڕادەسپێرێت بۆ پێکھێنانی حکومەت، لەکاتی پێنەدانەوەی متمانە بە حکومەت.|دەستووری عێراق}} == ئەمانەش ببینە == * [[حکوومەتی عێراق]]. * [[ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق]]. * [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]]. * [[سەرۆک کۆماری عێراق]]. * [[ھێزە چەکدارەکانی عێراق]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://ar.wikipedia.org/wiki/رئیس_وزراء_العراق)|سەردێڕ = رئیس وزراء العراق |زمان = عەرەبی|سەردان = ٢٥ـی تشزینی یەکەمی ٢٠١٧}} {{سەرۆک وەزیرەکانی عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Prime ministers of Iraq}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|ژیاننامە|سیاسەت}} [[پۆل:حکومەتی عێراق]] [[پۆل:سەرۆک وەزیرانی عێراق]] aewwn2k6t5viyvt00gs3frn9woyel45 0 142625 1579434 1433766 2026-04-30T08:41:00Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٣ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579434 wikitext text/x-wiki {{infobox currency |image_1=Bitcoin logo.svg |image_title_1=لۆگۆی بیتکۆین |issuing_authority=نییەتی |issuing_authority_title=دەسەڵات |date_of_introduction=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩ (١٥ ساڵ لەمەوبەر) |using_countries=لەسەر ئاستی ھەموو جیھان |inflation_title=[[Monetary inflation|دراوی ھەڵئاوسان]] |inflation_rate=٢٥ بیتکۆین لە ھەر بلۆک (بە نزیکەیی ھەر دە خولەک) ھەتا ناوەندی ٢٠١٦، و پاشان ١٢٫٥ بیتکۆین لە بلۆک بۆ ٤ ساڵ ھەتا ٢٠٢٠ و پاشان ٦٫٢٥ بیتکۆین لە بلۆک ھەتا دوو لەت کردنی داھاتوو. ئەمە دوولەت کردنە بەردەوام دەبێت ھەتا ٢١١٠–٢١٤٠، کاتێک ٢١ ملیۆن بیتکۆین بڵاو کرابێتەوە. |used_coins=₿١٩٬٥٩١٬٢٣١ (لە ٦ی ژانویەی ٢٠٢٤) |symbol=₿|Precision=10^-8|issuing_authority_website=https://bitcoin.org/|coin_article=https://bitcoin.org/bitcoin.pdf}} [[پەڕگە:Bitcoin explained in 3 minutes.webm|وێنۆک|ڕوونکردنەوەی بیتکۆین لە ٣ خولەک بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]]] '''بیتکۆین''' ({{بە ئینگلیزی|Bitcoin}})<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Vigna|یەکەم١=Paul|ناونیشان=https://archive.org/details/ageofcryptocurre0000vign|سەردێڕ=The age of cryptocurrency: how bitcoin and digital money are challenging the global economic order|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press|ساڵ=٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> [[دراو]]ێکی ڕەمزیی و سیستەمێکی پارەدانی جیھانییە کە وەکوو پارەی بێپاڵپشت بەکاردێت، بەڵام پارەبوون جێگایەکی یاسایی ھەیە و پارەبوونی بیتکۆین بێ قبووڵکردنیی لەلایەن دەوڵەتەکانەوە وەکوو پارەیەکی فەرمی نابێ{{ژێدەر پێویستە}}. بیتکۆین لە سیستەمی یاساییی ھەندێک وڵاتدا، لە نێویاندا ژاپۆن و ئەڵمانیا، وەکوو کەلوپەلێکە کە دەتوانێ وەکوو ئامێری پارەدان بەکار بێت. == مێژووی دراوی دیجیتاڵ == پێش بیتکۆین چەندین تەکنەلۆژیای کاشی دیجیتاڵی بڵاوکرانەوە، سەرەتا لە ئیکاشی [[:en:David Chaum|دەیڤید چاوەوە]] لە ساڵانی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا دەستیپێکرد. بیرۆکەی ئەوەی کە چارەسەرەکانی مەتەڵە حیساباتییەکان دەتوانن ھەندێک بەھایان ھەبێت بۆ یەکەمجار لەلایەن کریپتۆگرافەرەکان [[:en:Cynthia Dwork|سینتیا دوۆرک]] و مۆنی ناور لە ساڵی ١٩٩٢ پێشنیارکرا. چەمکەکە بە شێوەیەکی سەربەخۆ لەلایەن [//en.wikipedia.org/wiki/Adam Back|ئادەم باکەوە] دۆزرایەوە کە ھاشکاشی پەرەپێدا، کە پلانێکی سەلماندنی کارە بۆ کۆنترۆڵکردنی سپام لە ساڵی ١٩٩٧ یەکەم پێشنیارەکان بۆ دراوە کریپتۆکراوەکانی دابەشکراو لەسەر بنەمای کەمی دیجیتاڵی لە سایفەرپانکەکان Wei Dai (b-money) و Nick Szabo ([[:en:Bit gold|bit gold]]) لە ساڵی ١٩٩٨. لە ساڵی ٢٠٠٤، Hal Finney یەکەم دراوی پەرەپێدا لەسەر بنەمای بەڵگەی دووبارە بەکارھێنەرەوە سەرکەوتوو نەبوون: چەمکی چاوم پێویستی بە کۆنترۆڵی ناوەندی ھەبوو و ھیچ بانکێک نەیدەویست واژوو بکات، ھاشکاش ھیچ پارێزگارییەکی نەبوو لە دوو خەرجکردن، لەکاتێکدا پارەی بی و زێڕی بیت بەرگریان نەبوو بەرامبەر ھێرشەکانی [[:en:Sybil attack|سیبیل]].<ref>https://queue.acm.org/detail.cfm?id=3136559</ref> == بلۆکچەین == وەک سیستەمێکی لامەرکەزی، بیتکۆین بەبێ دەسەڵاتی ناوەندی یان یەک بەڕێوەبەر کاردەکات، بەجۆرێک ھەرکەسێک دەتوانێت ناونیشانێکی نوێی بیتکۆین دروست بکات و مامەڵە بکات بەبێ ئەوەی پێویستی بە ھیچ ڕەزامەندییەک ھەبێت. ئەمەش لە ڕێگەی کتێبێکی تایبەتی دابەشکراوەوە بەدی دێت کە پێی دەوترێت بلۆکچەین کە مامەڵەکانی بیتکۆین تۆمار دەکات.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Blockchain#Structure_and_design</ref> بلۆکچەین وەک لیستی ڕیزبەندی بلۆکەکان جێبەجێ دەکرێت. ھەر بلۆکێک ھاشێکی SHA-256 ی بلۆکی پێشووی تێدایە، «زنجیر»یان دەکات بە ڕێکوپێکی. بلۆکچەین لەلایەن تۆڕێکی ھاوتا بۆ ھاوتا بەڕێوەدەچێت. بلۆکی تاکەکەسی، ناونیشانی گشتی و مامەڵەکانی ناو بلۆکەکان زانیاری گشتین، و دەتوانرێت بە بەکارھێنانی گەڕانی بلۆکچەین پشکنینیان بۆ بکرێت گرێکان مامەڵەکان پشتڕاست دەکەنەوە و پەخشیان دەکەن، ھەریەکەیان کۆپییەکی بلۆکچەینەکە دەپارێزن بۆ پشتڕاستکردنەوەی خاوەندارێتی. بە تێکڕا ھەر ١٠ خولەک جارێک بلۆکێکی نوێ دروست دەکرێت، کە زنجیرە بلۆکەکە لە سەرانسەری ھەموو گرێکاندا نوێ دەکاتەوە بەبێ چاودێری ناوەندی. ئەم پرۆسەیە بەدواداچوون بۆ خەرجییەکانی بیتکۆین دەکات، دڵنیای دەدات کە ھەر بیتکۆینێک تەنھا جارێک خەرج دەکرێت. بە پێچەوانەی کتێبی سەرەکی تەقلیدی کە بەدواداچوون بۆ دراوی فیزیکی دەکات، بیتکۆینەکان بە شێوەیەکی دیجیتاڵی وەک بەرھەمی خەرجنەکراوی مامەڵەکان بوونیان ھەیە.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Bitcoin#cite_note-Antonopoulos2014-14</ref> == شێوازی بیتکۆین == بیتکۆین یەکەم و بەناوبانگترین دراوی کریپتۆیە لە جیھاندا، کە فۆرمێکی دیجیتاڵییە لە پارە کە دەتوانرێت لە ڕێگەی ئینتەرنێتەوە بنێردرێت و وەربگیرێت بەبێ ئەوەی پێویستی بە نێوەندگیری وەک بانکەکان یان حکوومەتەکان بێت. بیتکۆین لە ساڵی ٢٠٠٩ لەلایەن کەسێک یان گرووپێکی بێناوەوە دروست کراوە کە ناوی ساختەی ساتۆشی ناکامۆتۆی بەکارھێناوە، کە دەیویست سیستەمێکی پارەدانی لامەرکەزی و ھاوتا بۆ ھاوتا دروست بکات کە ڕێگە بە ھەر کەسێک بدات بەبێ سانسۆر یان سنووردارکردن بە شێوەی ئۆنلاین مامەڵە بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://kurdwallet.com/%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%DB%86%DB%8C%D9%86-%DA%86%DB%8C%DB%8C%DB%95%D8%9F-%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%DB%86%DB%8C%D9%86-%D9%84%DB%95-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3/ |سەردێڕ=کوردواڵێت |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٥ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250429111728/https://kurdwallet.com/%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%DB%86%DB%8C%D9%86-%DA%86%DB%8C%DB%8C%DB%95%D8%9F-%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%DB%86%DB%8C%D9%86-%D9%84%DB%95-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3/ |url-status=dead }}</ref> بیتکۆین یەکەم [[دراوی دیجیتاڵ]]ی بێ ناوەندە، چونکە سیستەمەکەی بێ ھیچ بانکێکی ناوەندی یان بەرپرسێکی ناوەندی کار دەکات. ئەم تۆڕە [[ھاوسەنگ بە ھاوسەنگ]] ({{بە ئینگلیزی|Peer-to-Peer}})یان ھاوتا بە ھاوتایە و کاردانەوەکانی (بە ئینگلیزی: transaction) ڕاستەوخۆ و بێ ناوبەند لە ناو بەکارھێنەراندا ئەنجام دەدرێت. لە پاش پەتای کۆرۆنا ڤایرۆس نرخی بیتکۆین یەکجار بەرز بوەوە کە پێشتر گومان دەکرا بەکار بھێنرێت. لە دوا ھەواڵیشدا کۆمپانیای بەناوبانگی تێسلا بڕیاری دا ترومبێلەکانیان بە بیتکۆین بفرۆشن<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Tesla cars can be bought in Bitcoin|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/technology-56508568|newspaper=BBC News|ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠٢١|زمان=en-GB}}</ref> و نەشی گۆڕنەوە بە [[دراوی فیات]]. == تایبەتمەندی بیتکۆین == بیتکۆین [https://kurdwallet.com/بیتکۆین-چییە؟-ماملەی-بیتکۆین-لە-کوردس/ چەندین تایبەتمەندی ناوازەی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250429111728/https://kurdwallet.com/%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%DB%86%DB%8C%D9%86-%DA%86%DB%8C%DB%8C%DB%95%D8%9F-%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%DB%86%DB%8C%D9%86-%D9%84%DB%95-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3/ |date=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٥ }} ھەیە کە وا دەکات جیاواز بێت لە دراوە تەقلیدییەکان. ھەندێک لەو تایبەتمەندیانە بریتین لە: === دابینکردنێکی سنووردار === تەنھا ٢١ ملیۆن بیتکۆین لە ئارادایە، ئەمەش واتە بیتکۆین کەم و بەرەو دابەزینە. بە پێچەوانەی ئەو دراوە فیاتانەی (پارە) کە دەتوانرێت بە ئارەزووی خۆیان لەلایەن دەسەڵاتدارانی ناوەندییەوە چاپ بکرێن، دابینکردنی بیتکۆین بە ئەلگۆریتمێکی بیرکاری کۆنترۆڵ دەکرێت کە دڵنیای دەدات لەوەی کە بیتکۆینی نوێ بە ڕێژەیەکی پێشبینیکراو و کەمبوونەوە دروست دەکرێت. ئەمەش وای کردووە کە بیتکۆین لە بەرامبەر ھەڵاوسان و دابەزینی بەھای دراودا. === لامەرکەزییەت === بیتکۆین لەلایەن ھیچ یەکە یان ڕێکخراوێکەوە کۆنتڕۆڵ ناکرێت. بەڵکو لەلایەن تۆڕێکی ھەزاران کۆمپیوتەرەوە دەپارێزرێت، کە پێیان دەوترێت گرێ، کە مامەڵەکان پشتڕاست دەکەنەوە و تۆمارێکی ھاوبەش لە تەواوی مێژووی بیتکۆین دەھێڵنەوە، کە پێی دەوترێت بلۆکچەین. ھەر کەسێک دەتوانێت پەیوەندی بە تۆڕەکەوە بکات و بەشداری لە ئاسایش و کارکردنیدا بکات. ئەمەش وا دەکات بیتکۆین بەرگری لە سانسۆر و گەندەڵی و دەستکاریکردن بکات. === شەفافییەت === ھەموو مامەڵەکانی بیتکۆین لەسەر بلۆکچەین تۆمار دەکرێن، کە کتێبی سەرەکی گشتی و نەگۆڕە کە ھەر کەسێک دەتوانێت دەستی پێ بگات و پشتڕاستی بکاتەوە. ئەمەش بەو مانایەیە کە مامەڵەکانی بیتکۆین دەتوانرێت شوێنپێی بگیرێت و دەتوانرێت وردبینی بکرێت، بەڵام ھەروەھا ساختەکاریش دەکرێت، چونکە بەکارھێنەران پێویست ناکات ناسنامەکانیان ئاشکرا بکەن بۆ ئەوەی مامەڵە بکەن. ئەمەش بیتکۆین دەکاتە سیستەمێکی بێ متمانە و بێ مۆڵەت، کە بەکارھێنەران ناچار نین پشت بە لایەنی سێیەم ببەستن بۆ پشتڕاستکردنەوەی یان ئاسانکاری مامەڵەکانیان. === ئاسایش === مامەڵەکانی بیتکۆین بە کۆدی کریپتۆگرافی پارێزراون، کە لقێکی بیرکارییە کە مامەڵە لەگەڵ کۆد و کۆدکردندا دەکات. بیتکۆین جۆرێکی دیاریکراوی کریپتۆگرافی بەکاردەھێنێت، کە پێی دەوترێت کۆدی کلیلی گشتی، کە ڕێگە بە بەکارھێنەران دەدات جووتێک کلیل دروست بکەن: کلیلێکی گشتی و کلیلێکی تایبەت. کلیلی گشتی بۆ وەرگرتنی بیتکۆین بەکاردێت، لەکاتێکدا کلیلی تایبەت بەکاردێت بۆ واژووکردن و ناردنی بیتکۆین. کلیلی تایبەت وەک وشەی نھێنی وایە کە تەنھا خاوەنەکەی دەیزانێت و پێویستە بە نھێنی بھێڵێتەوە. ھەرکەسێک دەستی بە کلیلی تایبەت بگات دەتوانێت ئەو بیتکۆینانەی کە پەیوەندییان بەوەوە ھەیە بەسەر ببات، بۆیە زۆر گرنگە بە باشی ھەڵی بگریت و پشتگیری بکەیت. ھەروەھا مامەڵەکانی بیتکۆین بە میکانیزمێکی کۆدەنگی پارێزراون، کە پێی دەوترێت سەلماندنی کار، کە پێویستە گرێکان بۆ چارەسەرکردنی کێشە بیرکارییە ئاڵۆزەکان بۆ پشتڕاستکردنەوەی مامەڵەکان و دروستکردنی بلۆکی نوێ. ئەمەش وای کردووە کە بیتکۆین زۆر قورس بێت بۆ ساختەکردن یان دووجار خەرجکردنی، چونکە پێویستی بە بڕێکی زۆر لە ھێزی کۆمپیوتەر دەبێت بۆ سەرپێچیکردن لە تۆڕەکە. بیتکۆین تەنھا دراوێک، ھەروەھا دیاردەیەکی جیھانییە کە ملیۆنان بەکارھێنەر و وەبەرھێنەر و گەشەپێدەر و ئارەزومەندانی ھەموو چین و توێژەکانی ژیان و پاشخانی بۆ خۆی ڕاکێشاوە. بیتکۆین ئیلھامبەخش بووە بۆ داھێنان و بەرنامە بێشومارەکان، وەک دراوە کریپتۆکراوەکانی بەدیل، گرێبەستی زیرەک، بەرنامە لامەرکەزییەکان و زۆر شتی تر. ھەروەھا بیتکۆین بزووتنەوەیەکی کۆمەڵایەتی و ئابووریی لێکەوتووەتەوە کە تەحەدای دۆخی ئێستا دەکات و تاکەکان بەھێز دەکات بۆ ئەوەی کۆنترۆڵی پارە و داتاکانی خۆیان بکەن. == دراوی دیجیتاڵ لە کوردستان == دراوی کریپتۆ، بە تایبەت بیتکۆین، بابەتێکی سەرنجڕاکێش بووە لە سەرانسەری جیھاندا، ھەر وڵاتێک بە دیمەنی یاسایی ناوازەی خۆیدا دەڕوات. لە دوایین نوێکردنەوە لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٢٢، با چاوێکی کورت لە دۆخی یاسایی دەوروبەری بیتکۆین لە کوردستانی ئێران، عێراق، تورکیا، و سووریا بکەین. === ئێران === بەگوێرەی ڕاپۆرتەکان لە ئێران کانگاکردنی دراوی کریپتۆ یاسایی بووە، بەڵام بەکارھێنانی بیتکۆین بۆ مامەڵەکان ڕووبەڕووی ئەو سنووردارکردنە بووەوە کە لەلایەن حکوومەتەوە سەپێندرابوو. جێگای سەرنجە، گفتوگۆ سەبارەت بە ئەگەری خستنەبازاڕی دراوی کریپتۆ کە دەوڵەت پشتگیری دەکات، بە ئامانجی ئاسانکاری بازرگانی نێودەوڵەتی لە بەرامبەر سزا ئابوورییەکان ھەبوو. === عێراق === دۆخی یاسایی بیتکۆین لە عێراق کەمتر ڕوون بوو، وڵاتەکە لەگەڵ ئاستەنگە ئابوورییەکان دەجەنگێت. لە دوایین نوێکردنەوەدا، ھیچ ڕێسایەکی تایبەت نەبووە کە دراوە دیجیتاڵییەکان بەڕێوەببات، ئەمەش بەکارھێنەران و بازرگانانی بەشداربوو لە چالاکییەکانی دراوی کریپتۆدا لە دۆخێکی نادڵنیاییدا بەجێھێشتووە. === تورکیا === بیتکۆینی وەک یاسایی ناساند، ئەمەش بازاڕێکی تاڕادەیەک چالاک بوو بۆ دراوی کریپتۆ. بەڵام نادڵنیایی ڕێکخراوەیی بەردەوام بوو، چونکە حکوومەت ڕێوشوێنی وەک قەدەغەکردنی بەکارھێنانی دراوی کریپتۆ بۆ پارەدان جێبەجێ کرد. ھەروەھا بانکی ناوەندی کۆماری تورکیا پلانەکانی بۆ ناساندنی دراوی دیجیتاڵی بانکی ناوەندی (CBDC) ڕاگەیاند. === سووریا === لە سووریا، نەتەوەیەک کە ڕووبەڕووی ناسەقامگیری سیاسی و ئابووری بووەتەوە، دۆخی یاسایی بیتکۆین بە نادیاری ماوەتەوە. پێدەچێت ململانێی بەردەوام و تەحەددای ئابووری ڕێگری لە پەرەپێدانی ڕێسای ڕوون بۆ بەکارھێنانی دراوی کریپتۆ کردبێت. نەبوونی چوارچێوەیەکی ڕێکخراوەیی جێگیر مەترسییەکانی بۆ ئەو کەسانە دروست کرد کە بەشداری چالاکییەکانی دراوی کریپتۆ دەکەن لە ناو ھەرێمەکەدا. زۆر گرنگە جەخت لەوە بکەینەوە کە دیمەنی دراوی کریپتۆ دینامیکییە، و ژینگە ڕێکخراوەیییەکان دەتوانن بە خێرایی پەرەبسەنن. لەم کورتە تێڕوانینە گشتییەدا، پێشنیار دەکرێت بۆ وەرگرتنی وردترین و نوێترین زانیاری لەسەر دۆخی یاسایی بیتکۆین لەم وڵاتانەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا، ڕاوێژ بە نوێترین سەرچاوە و نوێکارییە یاسایییەکان بکرێت. == ئاڵوگۆڕی دراوی دیجیتاڵ لە کوردستان == لەناو ئیکۆسیستەمی داینامیکی دراوی کریپتۆ لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا، ئاڵوگۆڕە ناوخۆیییەکان ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕن لە داڕشتنی دیمەنەکەدا. جێگای سەرنجە، [https://kurdwallet.com/ '''کوردواڵێت'''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210610031405/https://kurdwallet.com/ |date=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١ }} وەک ئاڵوگۆڕێکی گەورەی دراوی کریپتۆ سەریھەڵداوە کە لە عێراق و ھەرێمی کوردستان و ئێران کاردەکات. ئەم پلاتفۆرمە لەناو کۆمەڵگەی کریپتۆی کوردیدا ناوبانگێکی زۆری بەدەستھێناوە، کەشێکی پارێزراو و بەکارھێنەر دۆستی بۆ بازرگانیکردن بە سەروەت و سامانی دیجیتاڵی جۆراوجۆر پێشکەش بە بەکارھێنەران دەکات. یەکێکی دیکە لە یاریزانە بەرچاوەکانی [https://kurdcoin.krd/ '''کوردکۆین'''] کە تایبەتە بە بازاڕی عێراق. ئەم ئاڵوگۆڕە ناوخۆیییە گرنگی بە پێشکەشکردنی خزمەتگوزارییە تایبەتمەندەکان دەدات بۆ دابینکردنی داواکارییە ناوازەکانی کۆمەڵگەی دراوی کریپتۆی عێراق. بە تێپەڕین لە ئاڵوگۆڕە ناوخۆیییەکان، پلاتفۆرمە نێودەوڵەتییە گەورەکانیش جێگەی خۆیان لەنێو بەکارھێنەرانی ناوچەکەدا دۆزییەوە. [https://www.okx.com/ ئۆک ئێکس] ئاڵوگۆڕی دراوی کریپتۆی جیھانییە، خۆی وەک پایەیەکی سەرەکی لە تورکیا جێگیر کردووە و بەکارھێنەرانی کۆمەڵگەی کریپتۆی تورکیا بۆ لای خۆی ڕاکێشاوە. ھاوکات کۆمپانیای [https://www.binance.com/ باینانس] کە یەکێکە لە گەورەترین ئاڵوگۆڕەکانی دراوی کریپتۆ لە جیھاندا، کاریگەریی خۆی بۆ ناو سووریا درێژکردووەتەوە. ئەم ئاڵوگۆڕە نێودەوڵەتیانە، بە پێشکەشکردنی بەرفراوان و نەختینەیی خۆیان، بوونەتە یاریزانی سەرەکی لە فەزای فراوانتری کریپتۆی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا، کە بژاردەی جۆراوجۆر بۆ بازرگانی و وەبەرھێنان بۆ بەکارھێنەران دابین دەکات. لەگەڵ بەردەوامی پەرەسەندنی دیمەنی کریپتۆ، ئەم ئاڵوگۆڕانە، چ ناوخۆیی و چ نێودەوڵەتی، بەشدارییەکی بەرچاو لە گەشەکردن و گەشەسەندنی کۆمەڵگەی کریپتۆی کورد و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا دەکەن. == ئەمانەش ببینە == * [[ئێتێریوم]] * [[مۆنێرۆ]] * [[تێتێر (دراوی کریپتۆ)|تێتێر]] * [[زنجیرەبلۆک]] * [[پێڕستی لێوەبووەکانی بیتکۆین]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= [[:fa:بیتکوین]] | سەردێڕ= بیتکوین | زمان= فارسی | سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠١٨}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Bitcoin|بیتکۆین}} * [https://www.bitcoin.org/ Bitcoin.org وێبگەی] *[https://kurdwallet.com/product-category/bitcoin بیتکۆین لە کوردستان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211114140144/https://kurdwallet.com/product-category/bitcoin/ |date=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|ئابووری}} [[پۆل:بیتکۆین|بیتکۆین]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠٠٩]] [[پۆل:دراوی ڕەمزی]] [[پۆل:دراوی دیجیتاڵ]] irxolhn2zurzy14s3643m3m4wc7cthf 1 145554 1579426 648570 2026-04-30T07:42:55Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579426 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی [[بۆ کوردستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=576873 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170118031816/http://ketab.ir/modules.php?name=News&op=pirbook&bcode=1857459 بۆ http://ketab.ir/modules.php?name=News&op=pirbook&bcode=1857459 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٠:٤٦، ١ی تەممووزی ٢٠١٨ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[بۆ کوردستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=648569 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170116182700/http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/713808 بۆ http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/713808 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170116182442/http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/2152323 بۆ http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/2152323 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:٤٤، ٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[بۆ کوردستان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579425 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170116163913/http://www.adinehbook.com/gp/product/9647573085 بۆ http://www.adinehbook.com/gp/product/9647573085 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220809143834/https://www.gisoom.com/book/11109011/ بۆ https://www.gisoom.com/book/11109011/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٧:٤٢، ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) 59xu95s39kd4ikqohrj64w6qljioic9 0 157500 1579331 1134560 2026-04-29T21:33:40Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579331 wikitext text/x-wiki {{وەسف|کۆمەڵە شیعرێکی بەختیار عەلی}} {{زانیاریدانی کتێب |ناو=ئەی بەندەری دۆست، ئەی کەشتی دوژمن |وێنە=Ay benderi dost ay keshti duzhmin coverbook.png |دانەر=[[بەختیار عەلی]] |ناوی بنەڕەتی=ئەی بەندەری دۆست، ئەی کەشتی دوژمن |زمان=[[کوردیی ناوەندی|کوردی]] |بابەت=شیعر |isbn=978-1-63068-952-0 |isbn_note=(چاپی ئەندێشە) }} '''ئەی بەندەری دۆست، ئەی کەشتی دوژمن''' ناوی کتێبێکی شیعریی [[بەختیار عەلی]]یە کە پێکھاتووە لە چەندان شیعری جۆراوجۆری نووسەر. کتێبەکە لەلایەن [[ناوەندی ڕۆشنبیری و ھونەریی ئەندێشە]] لە ساڵی ٢٠٠٩ چاپکراوە.<ref>[https://www.nasnews.com/kurd/view.php?cat=405 بەختیار عەلی کتێبێکی نوێ بڵاودەکاتەوە] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200813055714/https://www.nasnews.com/kurd/view.php?cat=405 |date=١٣ی ئابی ٢٠٢٠ }}، ماڵپەڕی ناسنیوز، ١٤ی ئازاری ٢٠١٩ بڵاوکراوەتەوە.</ref><ref>[http://haje.ir/Members/Printable.aspx?itemid=9060 پڕفرۆشترین کتێبەکانی ھەشتەمین پێشانگای نێودەوڵەتی کتێبی کوردستان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210925221706/http://haje.ir/Members/Printable.aspx?itemid=9060 |date=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١ }}، ماڵپەڕی ھەژی، ١٧ی ئایاری ٢٠٢٠ ھێنراوە.</ref> == شیعرەکان == {{col-begin}} * کە ئێوە وندەبن * شاعیرەکان دەچن بۆ جەھەنەم * لە ھیجای مانگدا * لە گەورەیی شتەکان ڕادەمێنم * چەند ڕۆژێکە وەک دەریاچەم * شەوێک کە لە شەو زیاتر ھیچی دی نییە * ئەمە تۆیت ئەی ڕوناکیی مەست؟ * ھەموو شتێک لە پنجەرەوە * جاران * تەنیا لە کۆتاییدا تێدەگەین * دەست و خەنجەر * مردن * تەنھایی * ئەی نەفامەکان، بەھارێکی گەورەتان بۆ دروستدەکەم * شوێنی خۆت لەم مارەساتەدا بەرمەدە * جەنگەکانی من * ئەم شارەم لە بیر نییە * بێدەنگی دوای مردنی گوڵێک * چوون بۆ جەھەنەم * وەک نابینایەک * ژمارەی گەمژەکان * شاری درۆ * گوێم لە ھاوارێک بوو * ئەو سەردەمانەی وەکو خەون دەمێننەوە * کۆتایی * ئاشتبوونەوە * پچڕاندنی ملوانکەکان * خودا چۆن منی دروستکرد * پۆستەچییەک… ھەمیشە پایز دەھێنێت * تەنیا من دووبارە نابمەوە * دەمەوێت بەبێدەنگی بژیم * دەریاچەی ون * چیرۆکی ئەمیرێکی دیل * ئەی پشکۆی من * ڕەشترین شیعری دونیا * پیاوێک کە گوڵی خۆش ناوێت * حەمامی شاژنان * لە ژوورێکی بێدەنگدا * ئەوە شوێنی تۆیە دەگری * پەردە * خیانەت * لە سەدە تاریکەکاندا، شەو درێژتر بوو * ئەو پیاوەی کتێبەکانی دەکوژاندەوە * قەسیدەی ڕەنگەکان * سنوورکێشان * زەوی منی دۆزییەوە * مەحوی * ئێمە ھەناری مردووەکان دەخۆین * بۆ شاعیران بەجێیانھێشتین؟ * گەلێک سادە… تۆ تەنھایت ئەی دڵ * فێربووم گوێ لە بەیانی نەگرم * ڕۆژێک کە ئەستێرە بەشمان ناکات * کوچەی قەسابەکان * کات کوشتن * کەشتییەک لە شوشە * ھەزاران مردن * نانی ئەفسانەیی * ئاوەدانکردنەوەی ھیچی * ڕاو لە ئاوێنەیەکی دیدا * خۆڵەمێشی ساقی * لەش و سێبەر * دزینی دەریاچەیەک * ڕوناکبوونەوە * گەڕان بەدوای وشەیەکدا * ئەی بەندەری دۆست، ئەی کەشتی دوژمن * تۆ چی دەبینیت… ئەی درەخت؟ * فرۆشتن * ئەو ڕۆژانەی کە ماون {{col-end}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بەختیار عەلی}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|شیعر|وێژەی کوردی}} [[پۆل:کتێبەکانی بەختیار عەلی]] [[پۆل:کتێبەکانی ٢٠٠٩]] rg47tods41yzvr8n9reptp523xwugci 0 157740 1579373 1499256 2026-04-30T00:07:17Z Hivja 64112 1579373 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''جێری ئادلەر''' ({{بە ئینگلیزی|Jerry Adler}}؛ ٤ی شوباتی ١٩٢٩ لە [[بڕۆکلین]] – ٢٣ی ئابی ٢٠٢٥ لە [[مانھاتن]]) ئەکتەر، بەرھەمھێنەر و دەرھێنەرێکی ئەمریکی بوو. ئادلەر بە ڕۆڵی ھێش ڕابکینس لە زنجیرەی [[سۆپرانۆکان]]دا ناسراوە. == مردن == ئادلەر لە ٢٣ی ئابی ٢٠٢٥دا کاتێک تەمەنی ٩٦ ساڵ بوو لە ماڵەکەی لە [[مانھاتن]]، نیویۆرک سیتی کۆچی دواییی کرد.<ref name="nyt">{{Cite news |last1=Williams| first1=Alex |last2=Watkins |first2=Ali |date=August 24, 2025 |title=Jerry Adler, 'Sopranos' Actor Who Found Success Late in Life, Dies at 96|url=https://www.nytimes.com/2025/08/24/arts/television/jerry-adler-dead.html |access-date=August 24, 2025 |work=The New York Times |language=en}}</ref><ref name="post">{{cite news |last=Galvin |first=Shane |date=August 24, 2025 |title=Jerry Adler, 'The Sopranos' actor and NY native, dead at 96 |url=https://nypost.com/2025/08/24/entertainment/jerry-adler-the-sopranos-actor-ny-native-dead-at-96/ |access-date=August 24, 2025 |work=New York Post}}</ref><ref name="people">{{Cite web |last=Walcott |first=Escher |date=August 24, 2025 |title='Iconic' Actor Jerry Adler, Star of 'The Sopranos' and 'The Good Wife,' Dies at 96 |url=https://people.com/jerry-adler-sopranos-star-dies-96-11796497 |access-date=August 24, 2025 |website=People.com |language=en}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/Jerry_Adler|سەردێڕ=Jerry Adler|زمان=ئینگلیزی|سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{IMDb name|0012178}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیلم|ھۆڵیوود|شانۆ|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٩]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ئۆکراینی-جوولەکە]] [[پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:دەرھێنەرانی شانۆی ئەمریکی]] 2t32dnpwo2lcxw6d4qak2tjavba2b5n 0 158286 1579427 1398907 2026-04-30T07:44:02Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579427 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=بۆب ئایگەر|image=BobIgerHWOFJune2013.jpg|alt=|caption=ئایگەر لە تەمووزی ٢٠١٣|birth_name=ڕۆبێرت ئاڵن ئایگەر|birth_date={{Birth date and age|1951|02|10}}|birth_place=[[نیویۆرک|نیویۆڕک ستی]]، [[نیویۆرک (ویلایەت)|نیویۆڕک]]، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.|alma_mater=کۆلێژی ئایتاکا|years_active=١٩٧٤ - تا ئێستا|salary=٦٥٫٦ میلیۆن دۆلار (٢٠١٨)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Notice of 2019 Annual Meeting and Proxy Statement |ناونیشان=https://otp.tools.investis.com/clients/us/the_walt_disney_company/SEC/sec-show.aspx?Type=html&FilingId=13152350&CIK=0001001039&Index=10000 |بڵاوکەرەوە=Investis Digital |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠٢٠ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200412074633/https://otp.tools.investis.com/clients/us/the_walt_disney_company/SEC/sec-show.aspx?Type=html&FilingId=13152350&CIK=0001001039&Index=10000 |url-status=dead }}</ref>|net_worth=<!-- Net worth should be supported with a citation from a reliable source -->|title=[[سەرۆک]] و [[بەرپرسی جێبەجێکاری]] [[کۆمپانیای واڵت دیزنی]]|boards=|party=[[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|دیموکرات]] (تاکو ٢٠١٦){{ھن}}[[سەربەخۆ]] (لەوەتەی ٢٠١٦وە)<ref name="Rutenberg">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Rutenberg|یەکەم=Jim|سەردێڕ=For Disney's Iger, an Unlikely Political Turn|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2017/10/08/business/media/for-disney-chief-robert-iger-an-unlikely-political-turn.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=New York Times|ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref>|spouse=کەیتلین سوزان (جیابۆتەوە){{ھن}}{{marriage|[[ویلۆو بەی]]|1995|}}|children=٤|awards=|signature=Robert A. Bob Iger signature.svg}}'''ڕۆبێرت ئاڵن ئایگەر''' (لەدایکبووی ١٠ی شوباتی ١٩٥١) [[بەرھەمھێنەری فیلم|بەرھەمھێنەرێکی فیلم]]، جێبەجێکاری میدیایی، [[نووسەر]]، بزنسمانێکی ئەمریکییە کە ھاوکات [[سەرۆک]] و بەرپرسی جێبەجێکاری (CEO)ی [[کۆمپانیای واڵت دیزنی]]ە. بەر لە کارکردنی بۆ دیزنی، ئایگەر سەرۆکی بەشی تەلەڤیزیۆنی کەناڵی ABC بووە لەنێوان ساڵانی ١٩٩٤ بۆ ١٩٩٥. لە ساڵی ٢٠٠٥ کرایە سەرۆکی کۆمپانیای دیزنی و جێگای مایکڵ ئایزنەری گرتەوە. لەوکاتەوە ئایگەر ڕۆڵێکی کاریگەری ھەبووە لە بوژاندنەوەی دیزنی، بەشێوەیەک کە داھاتی ساڵانەی کۆمپانیاکەی لە ٤٨٫٤ میلیارد بۆ ٢٥٧ میلیارد دۆلار بەرزکردەوە لەماوەی سێزدە، و توانی ھەریەک لە کۆمپانیاکانی [[پیکسار]] لە ٢٠٠٦ بەبڕی ٧٫٤ میلیارد دۆلار، [[ماڕڤڵ ئینتەرتەینمێنت]] لە ٢٠٠٩ بەبڕی ٤ میلیارد دۆلار، [[لوکاسفیلم]] لە ٢٠١٢ بەبڕی ٤٫٠٤ میلیارد دۆلار و [[فۆکسی سەدەی ٢٠ەم|فۆکسی سەدەی بیستەم]] لە ساڵی ٢٠١٩ بەبڕی ٧١٫٣ میلیارد بۆ دیزینی بکڕێتەوە. لە نیسانی ٢٠١٩دا، ئایگەر ڕایگەیاند دوای تەواوبوونی گرێبەستەکەی لەکۆتاییەکانی ٢٠٢١ وەک سەرۆک و بەرپرسی جێبەجێکاری کۆمپانیای واڵت دیزنی، بەیەکجارەکی واز لە کارەکان دەھێنێت و خۆی کاندید ناکاتەوە بۆ سەرۆکایەتی کردنی کۆمپانیاکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cbsnews.com/news/abigail-disney-tells-house-committee-ceo-bob-igers-65m-pay-is-a-moral-issue/|سەردێڕ=Abigail Disney tells House committee CEO Bob Iger's $65M pay is "a moral issue"|وێبگە=www.cbsnews.com|زمان=en-US|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> == کتێبەکان == {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=ئایگەر|یەکەم١=ڕۆبێرت|سەردێڕ=داستانی ژیانی من: ئەو وانانەی لەماوەی ١٥ ساڵی سەرۆکایەتیکردنی دیزنیدا فێریانبووم|ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[Penguin Random House]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٩٩-٥٩٢٠٩-٦|oclc=١١١١٢٤٢٢٠٣|ناونیشان=https://www.penguinrandomhouse.com/books/556683/the-ride-of-a-lifetime-by-robert-iger/9780399592096/}} == سەرچاوەکان == <references group="" responsive="0"/> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|id=2250609|name=بۆب ئایگەر}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|دیزنی|کۆمپانیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Bob Iger}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:جووە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١]] [[پۆل:بەڕێوبەرانی دیزنی]] [[پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:سەرۆکی کۆمپانیا ئەمریکییەکان]] [[پۆل:نووسەرانی نیویۆرکی]] bzr5btoxgpp889b2e2wvpwkyt0fl3ud 1579438 1579427 2026-04-30T09:01:19Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1579438 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=بۆب ئایگەر|image=BobIgerHWOFJune2013.jpg|alt=|caption=ئایگەر لە تەمووزی ٢٠١٣|birth_name=ڕۆبێرت ئاڵن ئایگەر|birth_date={{Birth date and age|1951|02|10}}|birth_place=[[نیویۆرک|نیویۆڕک ستی]]، [[نیویۆرک (ویلایەت)|نیویۆڕک]]، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.|alma_mater=کۆلێژی ئایتاکا|years_active=١٩٧٤ - تا ئێستا|salary=٦٥٫٦ میلیۆن دۆلار (٢٠١٨)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Notice of 2019 Annual Meeting and Proxy Statement |ناونیشان=https://otp.tools.investis.com/clients/us/the_walt_disney_company/SEC/sec-show.aspx?Type=html&FilingId=13152350&CIK=0001001039&Index=10000 |بڵاوکەرەوە=Investis Digital |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠٢٠ |archive-url=https://web.archive.org/web/20200412074633/https://otp.tools.investis.com/clients/us/the_walt_disney_company/SEC/sec-show.aspx?Type=html&FilingId=13152350&CIK=0001001039&Index=10000 |url-status=dead }}</ref>|net_worth=<!-- Net worth should be supported with a citation from a reliable source -->|title=[[سەرۆک]] و [[بەرپرسی جێبەجێکاری]] [[کۆمپانیای واڵت دیزنی]]|boards=|party=[[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|دیموکرات]] (تاکو ٢٠١٦){{ھن}}[[سەربەخۆ]] (لەوەتەی ٢٠١٦وە)<ref name="Rutenberg">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Rutenberg|یەکەم=Jim|سەردێڕ=For Disney's Iger, an Unlikely Political Turn|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2017/10/08/business/media/for-disney-chief-robert-iger-an-unlikely-political-turn.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ئیش=New York Times|ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref>|spouse=کەیتلین سوزان (جیابۆتەوە){{ھن}}{{marriage|[[ویلۆو بەی]]|1995|}}|children=٤|awards=|signature=Robert A. Bob Iger signature.svg}}'''ڕۆبێرت ئاڵن ئایگەر''' (لەدایکبووی ١٠ی شوباتی ١٩٥١) [[بەرھەمھێنەری فیلم|بەرھەمھێنەرێکی فیلم]]، جێبەجێکاری میدیایی، [[نووسەر]]، بزنسمانێکی ئەمریکییە کە ھاوکات [[سەرۆک]] و بەرپرسی جێبەجێکاری (CEO)ی [[کۆمپانیای واڵت دیزنی]]ە. بەر لە کارکردنی بۆ دیزنی، ئایگەر سەرۆکی بەشی تەلەڤیزیۆنی کەناڵی ABC بووە لەنێوان ساڵانی ١٩٩٤ بۆ ١٩٩٥. لە ساڵی ٢٠٠٥ کرایە سەرۆکی کۆمپانیای دیزنی و جێگای مایکڵ ئایزنەری گرتەوە. لەوکاتەوە ئایگەر ڕۆڵێکی کاریگەری ھەبووە لە بوژاندنەوەی دیزنی، بەشێوەیەک کە داھاتی ساڵانەی کۆمپانیاکەی لە ٤٨٫٤ میلیارد بۆ ٢٥٧ میلیارد دۆلار بەرزکردەوە لەماوەی سێزدە، و توانی ھەریەک لە کۆمپانیاکانی [[پیکسار]] لە ٢٠٠٦ بەبڕی ٧٫٤ میلیارد دۆلار، [[ماڕڤڵ ئینتەرتەینمێنت]] لە ٢٠٠٩ بەبڕی ٤ میلیارد دۆلار، [[لوکاسفیلم]] لە ٢٠١٢ بەبڕی ٤٫٠٤ میلیارد دۆلار و [[فۆکسی سەدەی ٢٠ەم|فۆکسی سەدەی بیستەم]] لە ساڵی ٢٠١٩ بەبڕی ٧١٫٣ میلیارد بۆ دیزینی بکڕێتەوە. لە نیسانی ٢٠١٩دا، ئایگەر ڕایگەیاند دوای تەواوبوونی گرێبەستەکەی لەکۆتاییەکانی ٢٠٢١ وەک سەرۆک و بەرپرسی جێبەجێکاری کۆمپانیای واڵت دیزنی، بەیەکجارەکی واز لە کارەکان دەھێنێت و خۆی کاندید ناکاتەوە بۆ سەرۆکایەتی کردنی کۆمپانیاکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cbsnews.com/news/abigail-disney-tells-house-committee-ceo-bob-igers-65m-pay-is-a-moral-issue/|سەردێڕ=Abigail Disney tells House committee CEO Bob Iger's $65M pay is "a moral issue"|وێبگە=www.cbsnews.com|زمان=en-US|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> == کتێبەکان == {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=ئایگەر|یەکەم١=ڕۆبێرت|سەردێڕ=داستانی ژیانی من: ئەو وانانەی لەماوەی ١٥ ساڵی سەرۆکایەتیکردنی دیزنیدا فێریانبووم|ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[Penguin Random House]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٩٩-٥٩٢٠٩-٦|oclc=١١١١٢٤٢٢٠٣|ناونیشان=https://www.penguinrandomhouse.com/books/556683/the-ride-of-a-lifetime-by-robert-iger/9780399592096/}} == سەرچاوەکان == <references group="" responsive="0"/> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|id=2250609|name=بۆب ئایگەر}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|دیزنی|کۆمپانیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Bob Iger}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:جووە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١]] [[پۆل:بەڕێوبەرانی دیزنی]] [[پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:سەرۆکی کۆمپانیا ئەمریکییەکان]] [[پۆل:نووسەرانی نیویۆرکی]] [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەمسا-جولەکە]] 33vf7kphwte9fs6tn8bjecg8tisxcqy 0 167212 1579389 1490725 2026-04-30T00:36:48Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579389 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی حیزب |ناوی حیزب=[[بزووتنەوەی ھیوا]] |ئاڵا =بزووتنەوەی هیوا.jpg |ئامانج = دامەزراندنی دەوڵەتی دێمۆکراتیکی کوردستان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان |دامەزران =١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ |وتەبێژ =رەحمان بەربەری (سەربەرز) |ڕێکخراوە =ژینگەپارێزی ڕۆژھەڵاتی کوردستان }} '''بزووتنەوەی ھیوا''' [[بزاڤی سیاسی|جووڵانەوەیەکی سیاسیی]] [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵاتی کوردستانە]]، کە بۆ [[سەربەخۆیی]] و دامەزراندنی دەوڵەتی دێمۆکراتیکی کوردستان خەبات و تێکۆشان دەکات. بزووتنەوەی ھیوا لە [[١٤ی کانوونی]] یەکەمی [[٢٠١٩]] (٢٣ی سەرماوەزی٢٧١٩ کوردی) لە لایان کۆمەڵێک چالاکی سیاسیی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دامەزراوە و بە شێوەی ئەنجومەن بەڕێوە دەچێت.<ref>https://hawlati.co/page_detail?smart-id=28981{{بەستەری مردوو|url=https://hawlati.co/page_detail?smart-id=28981 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> بزووتنەوەی ھیوا، خەبات و تێکۆشان بۆ [[سەربەخۆیی]] و دامەزراندنی دەوڵەتی دێمۆکراتیکی کوردستان لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دەکات. ھیوا خاوەن ئایدۆلۆژێکی دیاری کراو نییە، باوەڕی بە ئیڕادەی ئازادی تاکەکانی ناو [[کۆمەڵگە|کۆمەڵگا]] ھەیە، سەروەری [[یاسا]] لەسەر بنەماکانی مافی مڕۆڤ لە کۆمەڵگایەکی دێمۆکراتیک، بە بنەما وەردەگرێت. ھیوا لە سیاسەت و خواستەکانی خاوەن پرەنسیپەو، ئامانج و ستراتیژیی دیاریی خۆی ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://dengihiwa.com/}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|ئێران|دەیەی ٢٠١٠|سیاسەت}} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{کۆلکە}} [[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]] 6nf3w0nbczbd76ngmu6p7jtbluw9v59 0 167660 1579166 1478262 2026-04-29T13:55:36Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579166 wikitext text/x-wiki {{Infobox currency | currency_name_in_local =Ethereum | image_1 =Ethereum-icon-purple.svg | image_title_1 =لۆگۆی ئێتێریوم | alt1 = | iso_code = | issuing_authority =بێ ناوەند | issuing_authority_website =ethereum.org | date_of_introduction = {{Start date and age|2015|07|30|df=yes}} | date_of_introduction_source = | using_countries =لەسەر ئاستی ھەموو جیھان | inflation_rate = | inflation_source_date = | subunit_ratio_1 = | subunit_name_1 = | symbol = | symbol_subunit_1 = | nickname = | nickname_subunit_1 = | plural = | plural_subunit_1 = | frequently_used_coins = | rarely_used_coins = | frequently_used_banknotes = | rarely_used_banknotes = | mint_website = | obsolete_notice = | footnotes = }} '''ئێتێریوم''' دووەمین سەکۆی گەورەی دراوی ڕەمزی لەپشت [[بیتکۆین]]ە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cryptocurrency Market Capitalizations|ناونیشان=https://coinmarketcap.com/|وێبگە=CoinMarketCap|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٢٠|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Top 10 cryptocurrencies by market capitalisation|ناونیشان=https://finance.yahoo.com/news/top-10-cryptocurrencies-market-capitalisation-160046487.html|وێبگە=finance.yahoo.com|بڵاوکەرەوە=Yahoo Finance|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ethereum Price Index — CoinDesk 20|ناونیشان=https://www.coindesk.com/price/ethereum|وێبگە=CoinDesk|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٢٠|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200805051759/https://www.coindesk.com/price/ethereum|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە بازاڕ و ێەکەم [[زنجیرەی بلۆک]] ئۆپن سۆرس بێ ناوەندە کە تایبەندمەندی گرێبەستی زیرەک بەکار دەبات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=What is Ethereum?|ناونیشان=https://ethereum.org/en/what-is-ethereum/|وێبگە=ethereum.org|بڵاوکەرەوە=Ethereum|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٢٠|زمان=en}}</ref> ئێتەریەم بە نەوەی دووهەمی بلۆکچەین دەناسڕێت. دوای پێکهاتنی بیتکۆین گۆرانکاری دە بلۆکچەین دا کرد تا بتووانێت جیا لە پارە کە بیتکۆین کردی بە دیجیتاڵ شێوازی گرێبەستی زیرەکیشی تێدا دروست کرد. گڕێبەستی زیرەک دەبێتە هۆی ئەوەی کە هەمو نەرم ئامێرێکی تر بتوانێت لە  سەر بلۆکچەین  دابەزێت بە بێ چاوەدێری بە  ڕێوە ببردرێت. ئێتەریەم دوای بیتکۆین گەورەترین قەباڕەی بازاری هەیە و بە ETH له ناو بازار دەناسرەت. <ref>https://kurdwallet.com/product-category/ethereum/{{بەستەری مردوو|url=https://kurdwallet.com/product-category/ethereum/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Ethereum|ئێتێریوم}} * {{وێبگەی فەرمی}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|ئابووری|کۆمپانیا|زانستی کۆمپیوتەر}} [[پۆل:دراوی ڕەمزی]] [[پۆل:دراوی دیجیتاڵ]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی ٢٠١٥]] [[پۆل:زنجیرەبلۆکەکان]] jdxkwajiaecgyrin00eauu2dtfcrfqv 0 168267 1579333 1563880 2026-04-29T21:51:26Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579333 wikitext text/x-wiki {{وەسف|ئەکتەرێکی بەریتانی}} {{Infobox person | name = ئەیسا بەتەرفیێڵد | native_name = Asa Butterfield | native_name_lang = en | image = Asa Butterfield in 2019 (cropped).jpg | caption = ئەیسا لە ٢٠١٩ | birthname = ئەیسا ماکسوێڵ ثۆرنتن فار بەتەرفیێڵد | birth_date = {{birth date and age|١٩٩٧|٤|١|df=yes}} | birth_place = [[لەندەن]]، {{ئاڵا|شانشینی یەکگرتوو}} | death_date = | death_place = | yearsactive = ٢٠٠٦–ئێستا | occupation = [[ئەکتەر]] }} '''ئەیسا ماکسوێڵ ثۆرنتن فار بەتەرفیێڵد''' ({{ئینگ|Asa Maxwell Thornton F. Butterfield}})<!--- تێبینی: «بۆپ» نازناوی ئەکتەرەکەیە و لە ناوی ڕەسمی ناوبراودا نەھاتووە، بۆیە نابێت لە ئینفۆبۆکسەکە و ئێرەدا دابنرێت. ---> ({{IPAc-en|ˈ|eɪ|s|ə}}؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=0OHtH_RWnZE |سەردێڕ=ENDER'S GAME - Trailer Announcement & Preview |بڵاوکەرەوە=YouTube |ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=hvdRyuHCOAY |سەردێڕ=Asa Butterfield Talks Hugo - Young Hollywood Awards 2012 |بڵاوکەرەوە=YouTube |ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> لەدایکبووی ١ی نیسانی ١٩٩٧) ئەکتەرێکی [[بەریتانیا|بەریتانی]]یە. بەھۆی نواندنی ڕۆڵی سەرەکی برونۆ لە فیلمی ھۆڵۆکستیی ''[[کوڕە بێجامە خەتخەتەکە (فیلم)|کوڕە بێجامە خەتخەتەکە]]'' (٢٠٠٨) ناسرا، و بەھۆشیەوە پاڵێورا بۆ خەڵاتەکانی British Independent Film Awards و لە London Film Critics Circle Award بۆ نواندنکاری لاوی ساڵ لە تەمەنی ١١ ساڵیدا. بۆ ڕۆڵە سەرەکییەکەی بۆ کاراکتەری ھوگۆ کابرێت لە فیلمی درامیی ''[[ھوگۆ (فیلم)|ھوگۆ]]'' (٢٠١٠) لە دەرھێنانی [[ماڕتن سکۆڕسێزی]]، بەتەرفیێڵد ستایشێکی زۆری لێکرا و خەڵاتی Young Hollywood Awardی بۆ نواندنی سەرکەوتووی نێر بردەوە و پاڵێورا بۆ Critcs' Choice Movie Award بۆ باشترین نواندنکاری لاو و Empire Award بۆ باشترین ئەکتەری نوێی نێر، لە نێوان چەندان خەڵاتی تریش. پاڵێورا بۆ خەڵاتێکی British Independent Film Awards بۆ باشترین ئەکتەر بۆ ڕۆڵگێڕانی ناثان ئێڵیس لە فیلمی ''X+Y'' (٢٠١٤)ی دەرھێنەر مۆرگان ماتیوس. لە ٢٠١٩دا، بەتەرفیێڵد دەستیکرد بە ڕۆڵگێڕانی ئۆتیس میڵبێرن لە زنجیرەی کۆمێدی-درامیی ''Sex Education''ی [[نێتفلیکس]]. == ژیانی سەرەتایی == بەتەرفیێڵد لە ئیزلینگتەن، [[لەندەن]] لەدایکبووە، و کوڕی جاکێلین فار، دەرونناس، و سام بەتەرفیێڵد، کۆپینووسی ڕێکڵامکردنە.<ref name="production-notes">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.visualhollywood.com/movies_2008/boy_in_striped_pyjamas/cast.php |سەردێڕ=The Boy in the Striped Pajamas Production Notes |ساڵ=٢٠٠٨|ئیش=[[Miramax Films]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090131205632/http://www.visualhollywood.com/movies_2008/boy_in_striped_pyjamas/cast.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090131205632/http://www.visualhollywood.com/movies_2008/boy_in_striped_pyjamas/cast.php |date=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Clarke |یەکەم=Cath |سەردێڕ=Act your age: the new wave of high-powered child stars |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2010/jul/22/new-child-actors-jaden-smith-chloe-moretz |newspaper=The Guardian |ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٠|شوێن=London, UK}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2019/dec/28/sex-education-asa-butterfield-feel-more-confident-talking-about-sex|سەردێڕ=Sex Education's Asa Butterfield: 'I feel more confident talking about sex'|newspaper=[[The Guardian]]|یەکەم=Tom|دوایین=Lamont|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> == پیشە == سەرەتای کاری نواندنی بەتەرفیێڵد بۆ تەمەنی ٧ ساڵی دەگەڕێتەوە لە شانۆی ئەکتەرانی لاوی ئیزلینگتەن. دواتر چەندان ڕۆڵی لاوەکی وەرگرت لە درامای تەلەڤزیۆنیی ''After Thomas''ی ٢٠٠٦ و فیلمی ''Son of Rambow''ی ساڵی ٢٠٠٧.<ref name="production-notes"/><ref name="tvhits-interview">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tvhits.co.uk/star_interview_arc.php?id=212 |سەردێڕ=Star Interview: Asa Butterfield |ئیش=TVhits.co.uk |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090122181244/http://www.tvhits.co.uk/star_interview_arc.php?id=212 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122181244/http://www.tvhits.co.uk/star_interview_arc.php?id=212 |date=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩ }}</ref> لە ٢٠٠٨دا، ڕۆڵێکی میوانی ھەبوو لە نواندنی دۆنی لە زنجیرەی تەلەڤزیۆنیی ''Ashes to Ashes''.<ref name="abc-review">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://abclocal.go.com/wls/story?section=resources&id=6464390 |سەردێڕ=Janet's Spotlight: "The Boy in the Striped Pyjamas" |دوایین=Davies |یەکەم=Janet |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ئیش=ABC 7 News |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110604054236/http://abclocal.go.com/wls/story?section=resources&id=6464390 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی حوزەیرانی ٢٠١١}}</ref> ھەر لە ھەمان ساڵدا، کە تەمەنی ١٠ ساڵ بوو، ڕۆڵی سەرەکی گێڕا لە فیلمی ''[[کوڕە بێجامە خەتخەتەکە (فیلم)|کوڕە بێجامە خەتخەتەکە]]''. دەرھێنەر مارک ھێرمان دەڵێت زوو بەتەرفیێڵدیان بینیوە لە تاقیکردنەوەی ڕۆڵەکاندا؛ و ئەو یەکەم ڤیدیۆ بووە کە بەدەستی گەیشتووە و سێیەم کەسیش بووە کە ڕووبەڕوو بینیویەتی. ھێرمان پێیوابوو کە نواندنەکەی بەتەرفیێڵد بێھاوتا بووە، بەڵام دوای تاقیکردنەوەی سەدان کوڕی دیکە ئینجا ئەوی ھەڵبژاردووە، «کەواتە ھیچ بەردێک بە نەسووڕاوی بەجێنەھێڵڕاوە».<ref name="lastbroadcast">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.lastbroadcast.co.uk/movies/v/5698-the-boy-in-the-striped-pyjamas-casting-the-characters.html |سەردێڕ=The Boy In The Striped Pyjamas – Casting the characters |ئیش=Last Broadcast |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090131205043/http://www.lastbroadcast.co.uk/movies/v/5698-the-boy-in-the-striped-pyjamas-casting-the-characters.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090131205043/http://www.lastbroadcast.co.uk/movies/v/5698-the-boy-in-the-striped-pyjamas-casting-the-characters.html |date=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩ }}</ref> بەرھەمھێنەر دەیڤد ھێیمان و دەرھێنەر مارک ھێرمان بەدوای کەسێکدا دەگەڕان کە بتوانێت بێتاوانی کاراکتەرە سەرکییەکە بەرجەستە بکات، بۆیە پرسیاریان لە منداڵەکان کردبوو کە چی دەزانن لەبارەی [[ھۆڵۆکۆست]]ەوە. زانیارییەکانی بەتەرفیێڵد لاواز بوو و بەو شێوەیەش ھێشتیانەوە لە وێنەگرتندا بۆئەوەی ئاسانتر بتوانێت بێتاوانیی کاراکتەرەکە دەربخات. کۆتا دیمەنەکان لە کۆتایی کاتی بەرھەمھێناندا وێنەگیران تا ھەردوو ئەو و جاک سکانلن ئامادەبکرێن بۆ کۆتاییھاتنە درامییەکەی فیلمەکە.<ref name="mark-David-indie London-interview">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.indielondon.co.uk/Film-Review/the-boy-in-the-striped-pyjamas-mark-herman-and-david-heyman-interview |سەردێڕ=The Boy In The Striped Pyjamas – Mark Herman and David Heyman interview |دوایین=Carnevale |یەکەم=Rob |ئیش=Indie London |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090108150914/http://www.indielondon.co.uk/Film-Review/the-boy-in-the-striped-pyjamas-mark-herman-and-david-heyman-interview |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەتەرفیێڵد لە سەدان کوڕدا ھەڵبژێردرا بۆ ڕۆڵەکە و لە ھەمان کاتدا بە سەرکەوتوویش تاقیکردنەوەیەکی بۆ ڕۆڵێک لە ''Mr. Nobody''دا بردەوە. بڕیاریدا کە ڕۆڵەکەی دیکەیان وەرنەگرێت.<ref name="tvhits-interview"/> لە ٢٠٠٨دا، بەتەرفیێڵد لە ئەڵقەیەکی زنجیرەی ''Merlin'' بەناوی ''The Beginning of the End''دا دەرکەوت؛ کە ڕۆڵی کوڕێکی لاوی جادووگەر دەگێڕێت کە سزای لەسێدارەدانی بۆ دەردەچێت لەلایەن ئوثەر پێندراگن چونکە ھەستدەکات ھەڕەشەی لێدەکرێت بە جادووەکەیەوە. بەتەرفیێڵد بە ڕۆڵی مۆردرێد دەرکەوت لە چەند ئەڵقەیەکی تردا. لە ٢٠١٠دا، بەشێکی کەمی وەرگرت لە فیلمی ''The Wolfman''.<ref name="timesonline">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/film/article4618434.ece |سەردێڕ=Meet the child stars of The Boy in the Striped Pyjamas |ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠٠٨|newspaper=The Times |شوێن=London, UK |یەکەم=Kevin |دوایین=Maher |ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230818200431/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/film/article4618434.ece |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕۆڵی سەرەکیی نۆرمان گرینی لە فیلمی ''Nanny McPhee and the Big Bang'' (٢٠١٠) گێڕا. فیلمەکە و نواندنەکەی ھەردووکیان ڕیڤیوی باشیان بۆ ھات. لە تەنەنی ١٣ ساڵیدا ڕۆڵی سەرەکی گێڕا لە فیلمی ''[[ھوگۆ]]''ی [[ماڕتن سکۆڕسێزی]] کە لە ڕۆمانی ''The Invention of Hugo Cabret''ەوە وەرگیراوە. ''ھوگۆ'' لە ٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١١ بڵاوکرایەوە و پێشوازییەکی باشی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە لێکرا. بەتەرفیێڵد ڕۆڵی سەرەکیی ئاندرو «ئێندەر» ویگنی گێڕا لە بە فیلم کردنەکەی ڕۆمانی ''Ender's Game''ی ئۆرسۆن سکۆت کارد. دوای وێنەگرتنی ''Ender's Game''، بەتەرفیێڵد یەکسەر ھەڵبژێردرا بۆ فیلمی درامیی بەریتانی ''X+Y''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.screendaily.com/news/butterfield-spall-circle-origins-x-y/5052648.article |سەردێڕ=Asa Butterfield and Rafe Spall circle Origin Pictures' X + Y |ئیش=Screen Daily |ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠١٣|یەکەم=Andreas |دوایین=Wiseman |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> بە ڕۆڵی ناثان ئێڵیس، لێزانێکی بیرکاری کە ئۆتیزم وایلێکردووە لەگەڵ منداڵانی دیکەی خاوەن پێداویستیدا لە تیمێکی شانشینی یەکگرتوودا ڕکابەری بکات لە پێشبڕکێیەکی نێودەوڵەتیی بیرکاریدا. فیلنەکە لە ٥ی سێپتەنبەری ٢٠١٤ لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلنی تۆرنتۆ پریمیەر کرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140906175043/http://www.tiff.net/whats-on/whats-on-today/20140905 |ناونیشان=http://www.tiff.net/whats-on/whats-on-today/20140905 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٤|سەردێڕ=Festival - What's On - September 5 |ئیش=Toronto International Film Festival |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=X+Y (programme note) |ناونیشان=http://tiff.net/festivals/thefestivalarchive/programmes/next-wave/x-plus-y |ئیش=TIFF.net |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|یەکەم=Cameron |دوایین=Bailey|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151117015632/https://tiff.net/festivals/thefestivalarchive/programmes/next-wave/x-plus-y|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> و لە ١٣ی مارچی ٢٠١٥ لە سینەماکانی بەریتانیا بڵاوکرایەوە. نواندنەکەی بەتەرفیێڵد دەستخۆشییەکی فراوانی ڕەخنەگرانی وەرگرت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rottentomatoes.com/m/x_plus_y/?search=x+y |سەردێڕ=Profile: ''X+Y'' (film) |ئیش=Rotten Tomatoes |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠١٥}}</ref> و بەھۆشیەوە پاڵێورا بۆ خەڵاتی BIFA بۆ باشترین ئەکتەر. [[File:Asa Butterfield 2014.jpg|alt=|thumb|بەتەرفیێڵد لە خەڵاتەکانی BIFAی ٢٠١٤]] دواتر لە ٢٠١٣، بەتەرفیێڵد دەرکەوت کە لە وتووێژدا بێت بۆ ڕۆڵێک لە ''king of Kastle''<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2013/film/news/asa-butterfield-king-of-the-kastle-1200856257/ |سەردێڕ=Asa Butterfield Planning to Blackmail Clive Owen in 'King of the Kastle' |یەکەم=Dave |دوایین=McNary |ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|newspaper=Variety |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> و لە مانگی مەی، کاست کرا بۆ ''The White Circus''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bbcamerica.com/anglophenia/2013/05/hugos-asa-butterfield-reunites-with-chloe-moretz-in-the-white-circus/ |سەردێڕ='Hugo's Asa Butterfield Reunites with Chloe Moretz in 'The White Circus' |یەکەم=Brigid |دوایین=Brown |ئیش=BBC America |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200924051316/https://www.bbcamerica.com/anglophenia/2013/05/hugos-asa-butterfield-reunites-with-chloe-moretz-in-the-white-circus/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە سەرەتای ٢٠١٤دا، بەتەرفیێڵد کاست کرا بۆ بە فیلم کردنێکی ڕۆمانی ''Ten Thousand Saints'',<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2014/film/news/ethan-hawke-asa-butterfield-join-ten-thousand-saints-1201044473/ |سەردێڕ=Ethan Hawke, Asa Butterfield Join 'Ten Thousand Saints' |یەکەم=Dave |دوایین=McNary |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ئیش=Variety |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> کە لە ١٤ی ئابی ٢٠١٥ بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.screendaily.com/news/production/emile-hirsch-joins-ten-thousand-saints/5065745.article |سەردێڕ=Emile Hirsch joins Ten Thousand Saints |ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|یەکەم=Ryan |دوایین=Weaver |ئیش=Screen Daily |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> لە تشرینی دووەمی ٢٠١٥دا، بەشداریی لە گروپێکی ئەکتەر کرد لە سێیەم فیلمی شەین کاروث بەناوی ''The Modern Ocean''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/news/modern-ocean-anne-hathaway-keanu-836736 |سەردێڕ=Anne Hathaway, Keanu Reeves, Daniel Radcliffe to Star in 'The Modern Ocean' |ئیش=[[The Hollywood Reporter]] |دوایین=Kit |یەکەم=Borys |ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> لە ٢٠١٦دا، ڕۆڵی سەرەکیی جەیکەب «جەیک» پۆرتمانی گێڕا لە ''Miss Peregrine's Home for Peculiar Children''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2015/02/samuel-l-jackson-tim-burton-miss-peregrines-home-for-peculiar-children-1201367982 |سەردێڕ=Samuel L. Jackson To Star In Tim Burton's 'Miss Peregrine's Home For Peculiar Children' |یەکەم=Mike |دوایین=Fleming Jr. |ڕێکەوت=٦ی شوباتی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201006064746/https://deadline.com/2015/02/samuel-l-jackson-tim-burton-miss-peregrines-home-for-peculiar-children-1201367982/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا ڕۆڵە سەرەکییەکانی گاردنەر ئیلیۆت لە فیلمی ''The Space Between Us'' و سێباستیان لە ''The House of Tomorrow'' گێڕا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.sffilm.org/festival/lineup/the-house-of-tomorrow#.WO0voVOGMUQ |سەردێڕ=The House of Tomorrow |ئیش=San Francisco Film Society |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170318182128/http://www.sffilm.org/festival/lineup/the-house-of-tomorrow |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئازاری ٢٠١٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170318182128/http://www.sffilm.org/festival/lineup/the-house-of-tomorrow#.WO0voVOGMUQ |date=١٨ی ئازاری ٢٠١٧ }}</ref> لە ساڵی ٢٠١٧دا. لە ٢٠١٨دا، بەتەرفیێڵد کاست کرا بۆ ڕۆڵی سەرەکیی ئۆتیس میڵبێرن لە زنجیرەی کۆمێدی-درامیی ''Sex Education''ی [[نێتفلیکس]].<ref name=dramedy>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2018/05/gillian-anderson-asa-butterfield-join-netflix-dramedy-sex-education-1202393137/ |سەردێڕ=Gillian Anderson & Asa Butterfield Join Netflix Dramedy ‘Sex Education’ |ئیش=[[Deadline Hollywood]] |دوایین=White |یەکەم=Peter |ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> زنجیرەکە لە ١١ی جەنیوەری ٢٠١٩ بڵاوکرایەوە و لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پەسەندکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sex Education: Season 1 |ناونیشان=https://www.rottentomatoes.com/tv/sex_education/s01 |وێبگە=[[Rotten Tomatoes]] |بڵاوکەرەوە=[[Fandango Media|Fandango]] |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> === کاری دیکە === بەتەرفیێڵد چێژ لە دروستکردن و بەرھەمھێنانی موزیک دەبینێت، ھەروەھا ماشئەپێکی گۆرانییەکانی ''Teenage Dirtbag''ی ویتەس و ''Making Plans for Nigel''ی XTC بڵاوکردووەتەوە.<ref name="teen.com">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.teen.com/2011/11/23/celebrities/the-new-star/asa-butterfield-hugo-bio-facts-trivia-photos |سەردێڕ=8 Things To Know About Hugo's Asa Butterfield! |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ئیش=Alloy Media, LLC |شوێن=Los Angeles, California, US |یەکەم=Kristen |دوایین=Kraemer |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تەممووزی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130710003337/http://www.teen.com/2011/11/23/celebrities/the-new-star/asa-butterfield-hugo-bio-facts-trivia-photos}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130710003337/http://www.teen.com/2011/11/23/celebrities/the-new-star/asa-butterfield-hugo-bio-facts-trivia-photos |date=١٠ی تەممووزی ٢٠١٣ }}</ref> لەگەڵ براکەیدا، بەشێکە لە گروپێکی موزیکی بەناوی مامبۆ فرێش. لە کۆتایی ٢٠١٢دا، بەتەرفیێڵد یارییەکی ڤیدیۆیی بۆ [[ئایپاد]] لەگەڵ باوک و براکەیدا دیزاینکرد بەناوی ''Racing Blind''.<ref name="Racing Blind">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.racingblind.com/108860/home |سەردێڕ=Racing Blind - find out all about it |ساڵ=٢٠١٢|ئیش=Sam Butterfield |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130425013144/http://www.racingblind.com/108860/home |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یارییەکە لە ٧ی نیسانی ٢٠١٣ لە ئاپ ستۆر بڵاوکرایەوە. بەتەرفیێڵد لە چەند پێشبڕکێیەکی یاریکردنی نینتێندۆدا بەشداربووە. لە ٢٠١٧دا، لە پاڵەوانێتی جیھانیی نینتێندۆدا بەشداریکرد، و زوو لە یارییەکە دەرکرا.<ref>{{citeweb|url=https://www.nintendo.com/whatsnew/detail/the-nintendo-world-championships-2017-winner-has-been-crowned|title=The Nintendo World Championships 2017 winner has been crowned!|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190323130739/https://www.nintendo.com/whatsnew/detail/the-nintendo-world-championships-2017-winner-has-been-crowned|archivedate=23 March 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190323130739/https://www.nintendo.com/whatsnew/detail/the-nintendo-world-championships-2017-winner-has-been-crowned |date=٢٣ی ئازاری ٢٠١٩ }}</ref> ئەو یاریکەری سەرسەختی پێشبڕکێی ''Super Smash Bros.''ە و گرێبەستێ لەگەڵ تیمی پاندا گڵۆبەڵی eSportsدا بەستووە لەژێر تاگی «ستیمپی». یەکەم دەرکەوتنی لەگەڵ ڕێکخراوەکەدا لە پێشبڕکێی Genesis 6دا بوو.<ref>{{citeweb|url=https://dotesports.com/fgc/news/sex-education-star-asa-butterfield-joins-panda-global-to-compete-in-genesis-6|title=Sex Education star Asa Butterfield joins Panda Global to compete in Genesis 6|date=2 February 2019|work=Dot Esports|accessdate=23 March 2019|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠٢٣|archive-url=https://web.archive.org/web/20230818200433/https://dotesports.com/fgc/news/sex-education-star-asa-butterfield-joins-panda-global-to-compete-in-genesis-6|url-status=dead}}</ref> لە ٢٠١٧ەوە بەتەرفیێڵد وانەی نواندنی لە ماستەرکڵاسی قوتابخانەی نواندنی The Reel Scene لە لەندەن وتووەتەوە. کۆرسە سێ ڕۆژییەکەی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://reelscene.co.uk/masterclasses/asa-butterfield-masterclass/|سەردێڕ=Asa Butterfield 2020 3 Day Acting Masterclass in London|بڵاوکەرەوە=The Reel Scene|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231015121102/https://reelscene.co.uk/masterclasses/asa-butterfield-masterclass/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەیسا بەتەرفیێڵد بریتییە لە چەند تەکنیکێکی گەشەپێدەر و ئیشەکانی قوتابییەکان لەسەر دیمەنەکانی فیلمەکانی بەتەرفیێڵد، کە دواتر لە کۆتا ڕۆژدا وێنەدەگیرێن. لە ٢٠١٨دا، قوتابییەکانی ئەیسا وەک چەند ئەکتەرێکی زیادە لە دیلمی ''Greed''دا دەرکەوتن کە ئەیساش خۆی تێیدا بەشداربوو.{{fact|date=April 2020}} == فیلمۆگرافی == [[File:Asa Butterfield at TIFF 2014.jpg|thumb|بەتەرفیێڵد لەکاتی گەیشتن بۆ ئاھەنگی TIFFی Hollywood Foreign Press Association و InStyleی ٢٠١٤]] === فیلم === {| class="wikitable sortable" |- ! ساڵ ! ناو ! ڕۆڵ ! class="unsortable" | تێبینی |- |٢٠٠٧ || ''[[Son of Rambow]]'' || Brethren Boy || |- |٢٠٠٨ || data-sort-value="Boy in the Striped Pyjamas, The" | ''[[کوڕە بێجامە خەتخەتەکە (فیلم)|کوڕە بێجامە خەتخەتەکە]]'' || برونۆ || |- | rowspan="2" |٢٠١٠ |''[[Nanny McPhee and the Big Bang]]''|| نۆرمان گرین || |- | data-sort-value="Wolfman, The" |''[[The Wolfman (2010 film)|The Wolfman]]''|| بێن تالبۆتی گەنج || |- |٢٠١١ || ''[[ھوگۆ (فیلم)|ھوگۆ]]'' || ھوگۆ کابرێت || |- |٢٠١٣ || ''[[Ender's Game (film)|Ender's Game]]'' || [[Ender Wiggin]] || |- |٢٠١٤<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Film - Inside the secret world of teenage maths prodigies |یەکەم=Adi |دوایین=Bloom |ناونیشان=http://www.tes.co.uk/article.aspx?storycode=6351220 |newspaper=Times Educational Supplement |ڕێکەوت=٢٣ی ئابی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140812021715/http://www.tes.co.uk/article.aspx?storycode=6351220 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140812021715/http://www.tes.co.uk/article.aspx?storycode=6351220 |date=١٢ی ئابی ٢٠١٤ }}</ref> || ''[[X+Y]]''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/bbcfilms/about/x_plus_y_announces_cast |سەردێڕ=X Plus Y announces cast |ئیش=BBC |ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130902091706/https://www.bbc.co.uk/bbcfilms/about/x_plus_y_announces_cast |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٣}}</ref> || ناثان ئێلیس || بە ناوی ''A Brilliant Young Mind''یش ناسراوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://login.mailstorm.biz/t/y-4B58B1E48843AF9D |سەردێڕ=Toronto International Film Festival 2013 |بڵاوکەرەوە=Bankside Films |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170608161453/http://login.mailstorm.biz/t/y-4B58B1E48843AF9D |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- |٢٠١٥ || ''[[Ten Thousand Saints]]'' || جود کێفی-ھۆرن || |- |٢٠١٦ || ''[[Miss Peregrine's Home for Peculiar Children (film)|Miss Peregrine's Home for Peculiar Children]]'' || جەیکەب "جەیک" پۆرتمان || |- | rowspan="3" |٢٠١٧ | data-sort-value="House of Tomorrow, The" |''[[The House of Tomorrow (2017 film)|The House of Tomorrow]]''|| سێباستیان پرێندرگاست || |- | ''[[Journey's End (2017 film)|Journey's End]]'' || جیمی ڕالێی || |- | data-sort-value="Space Between Us, The" |''[[The Space Between Us (film)|The Space Between Us]]''|| گاردنەر ئیلیەت || |- | rowspan="3" |٢٠١٨ |''[[Then Came You (2018 film)|Then Came You]]'' || کاڵڤین لێویس || |- |''[[Time Freak (2018 film)|Time Freak]]''|| ستیڵمان || |- | ''[[Slaughterhouse Rulez]]'' || ویڵۆوبی بلەێک || |- | ٢٠١٩ || ''[[Greed (2019 film)|Greed]]'' || فین مەککرێدی || |} <!--فیلمە بڵاونەکراوەکان دامەنێ. تەنھا ئەو فیلمانەی سەرچاوەیان ھەیە کە دەستکراوە بە وێنەگرتن، ئەو فیلمانە نا کە لە پێش بەرھەمھێناندان. --> === تەلەڤیزیۆن === {| class="wikitable sortable" |- ! ساڵ ! ناو ! ڕۆڵ ! class="unsortable" | تێبینی |- |٢٠٠٦ || ''[[After Thomas]]'' || ئاندرو || فیلمی تەلەڤزیۆنی |- |٢٠٠٨ || ''[[Ashes to Ashes (TV series)|Ashes to Ashes]]''|| دۆنی || ئەڵقەی ٦ (وەرزی یەکەم) |- |٢٠٠٨–٠٩ || ''[[Merlin (2008 TV series)|Merlin]]'' || مۆردرێد || ٣ ئەڵقە |- |٢٠١٧ || ''[[Thunderbirds Are Go (TV series)|Thunderbirds Are Go]]''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thunderbirds.com/en/news/ |سەردێڕ=News |وێبگە=Thunderbirds Are Go |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191102170814/https://www.thunderbirds.com/en/news/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || Space کۆنترۆڵەر کۆنراد (دەنگ) || ١ ئەڵقە |- |٢٠١٩–ئێستا || ''[[Sex Education (TV series)|Sex Education]]''<ref name="dramedy"/> || ئۆتیس میڵبێرن || ڕۆڵی سەرەکی |- |٢٠٢٠ | data-sort-value="Fifty States of Fright" | ''[[50 States of Fright]]'' |براندن بۆید |٣ ئەڵقە لە کویبی |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name}} * {{توویتەر}} * {{فەیسبووک}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیلم|شانشینی یەکگرتوو|لەندەن}} {{پۆلی کۆمنز|Asa Butterfield}} [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئینگلیزی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئینگلیز]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئینگلیز]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لەندەن]] ddzybtl11m6nt7pb0sphmws1voxlst0 0 170383 1579048 1578830 2026-04-29T12:08:12Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579048 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | name = ھەڵوەشاندنەوەکە | image = The Undoing.png | genre = {{Plainlist| * [[دراما]] * ھەستبزوێنی سایکۆلۆژی<ref name="cnet">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cnet.com/news/the-undoing-review-nicole-kidman-back-on-hbo-in-gripping-new-psychological-thriller/|سەردێڕ=The Undoing: Nicole Kidman back on HBO in gripping new psychological thriller|یەکەم=Patricia|دوایین=Puentes|وێبگە=CNET|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201115011953/https://www.cnet.com/news/the-undoing-review-nicole-kidman-back-on-hbo-in-gripping-new-psychological-thriller/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> }} | creator = دەیڤد ئی. کێڵی | director = سوسانە پییە | writer = دەیڤد ئی. کێڵی | developer = | based_on = {{Based on|''You Should Have Known''|جین ھانف کۆرێلیتز}} | screenplay = | starring = {{Plainlist| * [[نیکۆڵ کیدمن]] * ھیو گرانت * ئێدگار رامیرێز * [[نۆوا جوپ]] * لیلی رەیب * ماتیلدا دێ ئانجلیس * ئیسماعیل کروز کۆردۆڤا * ئێدان ئالێکساندەر * مایکڵ دێڤن * دۆناڵد سەزەرلاند }} | narrated = | music = ئێڤگێنی گالپرین و ساشا گالپرین | opentheme = "Dream a Little Dream of Me" لەلایەن نیکۆڵ کیدمن | country = ویلایەتە یەکگرتووەکان | language = ئینگلیزی | num_episodes = ٦ | list_episodes = | executive_producer = {{Plainlist| * سیلا کۆستاس * ستیفن گارێت * برونا پاپاندریا * پێر ساری * نیکۆڵ کیدمن * دەڤید ئی. مێڵی * سوسانە پییە }} | producer = {{Plainlist| * دێب دایەر }} | editor = بێن لێستەر | cinematography = ئانتۆنی دۆن مانتڵ | location = | runtime = ٥٠–٦٧ خولەک | camera = | company = {{Plainlist| * {{nowrap|دەیڤد ئی. کێڵی پرۆدەکشنز}} * بڵۆسم فیلمز * مەید ئەپ ستۆریس }} | distributor = | network = [[ئێچ بی ئۆ]] | first_aired = {{Start date|٢٠٢٠|١٠|٢٥}} | last_aired = {{End date|٢٠٢٠|١١|٢٩}} | website = https://www.hbo.com/the-undoing | website_title = }} '''''ھەڵوەشاندنەوەکە''''' ({{ئینگ|The Undoing}}) کورتە زنجیرەیەکی [[فیلمی ڕازئامێز|ڕازئامێز]] و ھەستبزوێنی سایکۆلۆژیی ئەمریکییە.<ref name="cnet"/> لە ڕۆمانی ''You Should Have Known''ی ساڵی ٢٠١٤ی جین ھانف کۆرێلیتزەوە وەرگیراوە، کورتە زنجیرەکە لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ لە [[ئێچ بی ئۆ]] پەخشکرا.<ref name="SeriesPremiere"/> زنجیرەکە لە نواندنی سەرەکی [[نیکۆڵ کیدمن]] و ھیو گرانتە، لە نووسین و بەرھەمھێنانی دەیڤد ئی. کێڵی، و دەرھێنانی سوسانە پییەیە. == کاست و کەسایەتییەکان == <!--=== سەرەکی ===--> * [[نیکۆڵ کیدمن]] لە ڕۆڵی گرەیس فرەیژەر * ھیو گرانت لە ڕۆڵی جۆناثان فرەیژەر * ئێدگار ڕامیرێز لە ڕۆڵی لێکۆڵەر جۆو مێندۆزا * [[نۆوا جوپ]] لە ڕۆڵی ھێنری فرەیژەر * لیلی رەیب لە ڕۆڵی سیلڤیا ستاینێز * ماتیلدا دێ ئانجێلیس لە ڕۆڵی ئێلێنا ئاڵڤس * ئیسماعیل کروز کۆردۆڤا لە ڕۆڵی فێرناندۆ ئاڵڤس * ئێدان ئەلێکساندەر لە ڕۆڵی میگێل ئاڵڤس * ئانالێی ئاشفۆرد لە ڕۆڵی ئالێکسس یەنگ * فالا چێن لە ڕۆڵی جۆلێن مەککۆڵ * تاریق دەیڤس لە ڕۆڵی مایکڵ ھۆفمەن * مایکڵ دیڤاین لە ڕۆڵی لێکۆڵەر پۆڵ ئۆرۆرک * ماریا دیزیا لە ڕۆڵی دایان پۆرتەر<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.latimes.com/entertainment-arts/story/2020-01-16/what-constitution-means-to-me-los-angeles-cast-maria-dizzia|سەردێڕ=How a Sherman Oaks teen debated her way into 'What the Constitution Means to Me' cast|وێبگە=[[The Los Angeles Times]]|یەکەم=Ashley|دوایین=Lee|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201115011957/https://www.latimes.com/entertainment-arts/story/2020-01-16/what-constitution-means-to-me-los-angeles-cast-maria-dizzia|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * ڕۆزماری ھاریس لە ڕۆڵی جانێت فرەیژەر * ڤادێت لیم لە ڕۆڵی ئاماندا ئیمۆری * جانێڵ مۆلۆنی لە ڕۆڵی سالی مەیبێری * مات مەکگراث لە ڕۆڵی جۆزێف ھۆفمەن * جێرێمی شەیمۆس لە ڕۆڵی ڕۆبێرت کۆناڤەر * ترەیسی چیمۆ پالێرۆ لە ڕۆڵی ڕێبێکا ھارکنێس * جەیسن کراڤیتز لە ڕۆڵی دکتۆر ستیوارت ڕۆزنفێڵد * نۆما دومێزوینی لە ڕۆڵی ھاڵی فیزجراڵد * سۆفیێ گرابول لە ڕۆڵی کاثرین ستامپەر<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nordicdrama.com/sofie-grabol-unravels-mystery-of-the-undoing/|سەردێڕ=Sofie Gråbøl Unravels HBO Mystery Of The Undoing|وێبگە=NordicDrama.com|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200228044331/http://nordicdrama.com/sofie-grabol-unravels-mystery-of-the-undoing/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200228044331/http://nordicdrama.com/sofie-grabol-unravels-mystery-of-the-undoing/ |date=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> * دۆگلاس ھۆج لە ڕۆڵی ڕۆبێرت ئەیدڵمان * ئادریەین لێنۆکس لە ڕۆڵی دادوەر لایلا سکۆت <!--===لاوەکی===--> == ئەڵقەکان == <noinclude>{{Episode table |background=#000000 |overall= |title=ناونیشان |director=دەرھێنەر |writer=نووسەر |airdate= |country=ئەمریکا |viewers=بینەران|Episodes=ئەلقەکان {{Episode list |EpisodeNumber = ١ |Title= ھەڵوەشاندنەوەکە{{ھن}}The Undoing |RTitle =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Episode Title: (#01/101) "The Undoing" |ناونیشان=http://www.thefutoncritic.com/listings/20200925hbo01/ |بڵاوکەرەوە=[[The Futon Critic]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> |DirectedBy = سوسان بیەر |WirttenBy = دەیڤد ئی. کێڵی |OriginalAirDate = {{Start date|٢٠٢٠|١٠|٢٥}} |Viewers = |ShortSummary = |LineColor = 000000 }} {{Episode list |EpisodeNumber = ٢ |Title= ونبوونەکە{{ھن}}The Missing |RTitle =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Episode Title: (#02/102) "The Missing" |ناونیشان=http://www.thefutoncritic.com/listings/20200925hbo02/ |بڵاوکەرەوە=[[The Futon Critic]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> |DirectedBy = سوسان بیەر |WrittenBy = دەیڤد ئی. کێڵی |OriginalAirDate = {{Start date|٢٠٢٠|١١|١}} |Viewers = |ShortSummary = |LineColor = 000000 }} {{Episode list |EpisodeNumber = ٣ |Title= ھیچ ئازارێک مەگەیەنە{{ھن}}Do No Harm |RTitle =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Episode Title: (#03/103) "Do No Harm" |ناونیشان=http://www.thefutoncritic.com/listings/20200925hbo03/ |بڵاوکەرەوە=[[The Futon Critic]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> |DirectedBy = سوسان بیەر |WirttenBy = دەیڤد ئی. کێڵی |OriginalAirDate = {{Start date|٢٠٢٠|١١|٨}} |Viewers = |ShortSummary = |LineColor = 000000 }} {{Episode list |EpisodeNumber = ٤ |Title= ھیچ خراپەیەک مەبینە{{ھن}}See No Evil |RTitle =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Episode Title: (#04/104) "See No Evil" |ناونیشان=http://www.thefutoncritic.com/listings/20200925hbo04/ |بڵاوکەرەوە=[[The Futon Critic]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> |DirectedBy = سوسان بیەر |WirttenBy = دەیڤد ئی. کێڵی |OriginalAirDate = {{Start date|٢٠٢٠|١١|١٥}} |Viewers = |ShortSummary = |LineColor = 000000 }} {{Episode list |EpisodeNumber = ٥ |Title= تاقیکردنەوە بە شێتگیری{{ھن}}Trial by Fury |RTitle =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Episode Title: (#05/105) "Trial by Fury" |ناونیشان=http://www.thefutoncritic.com/listings/20200925hbo05/ |بڵاوکەرەوە=[[The Futon Critic]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> |DirectedBy = سوسان بیەر |WirttenBy = دەیڤد ئی. کێڵی |OriginalAirDate = {{Start date|٢٠٢٠|١١|٢٢}} |Viewers = |ShortSummary = |LineColor = 000000 }} {{Episode list |EpisodeNumber = ٦ |Title= ڕاستییە خوێناوییەکە{{ھن}}The Bloody Truth |RTitle =<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Undoing 06: The Bloody Truth |ناونیشان=https://www.hbo.com/schedule?focusId=814664 |بڵاوکەرەوە=[[HBO]] |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> |DirectedBy = سوسان بیەر |WirttenBy = دەیڤد ئی. کێڵی |OriginalAirDate = {{Start date|٢٠٢٠|١١|٢٩}} |Viewers = |ShortSummary = |LineColor = 000000 }} }}<noinclude/> == بەرھەمھێنان == === گەشەپێدان === لە ١٢ی ئازاری ٢٠١٨دا، ڕاگەیەندرا کە [[ئێچ بی ئۆ]] داواکاری زنجیرەی بە بەرھەمھێنانەکە داوە. کورتە زنجیرەکە لەلایەن دەیڤد ئی. کێڵییەوە نووسراوە کە وەک بەرھەمھێنەری جێبەجێکاریش بەشدارە شان بە شانی [[نیکۆڵ کیدمن]]، پێر ساری، و برونا پاپاندریا. ئەو کۆمپانیای بەرھەمھێنانانەی کە بەشداربوون لە زنجیرەکەدا بریتین لە بڵۆسم فیلمز، مەید ئەپ ستۆریس، و دەیڤد ئی. کێڵی پرۆدەکشنزن.<ref name="SeriesOrder"/><ref name="SeriesOrder2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Goldberg|یەکەم=Lesley|سەردێڕ=Nicole Kidman to Star in HBO Limited Series 'The Undoing' From David E. Kelley|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/nicole-kidman-star-hbo-limited-series-undoing-david-e-kelley-1094070|ئیش=[[The Hollywood Reporter]]|ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref><ref name="SeriesOrder3">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Holloway|یەکەم=Daniel|سەردێڕ=Nicole Kidman, David E. Kelley Reunite for 'The Undoing' at HBO|ناونیشان=https://variety.com/2018/tv/news/nicole-kidman-david-e-kelley-the-undoing-1202724871/|ئیش=[[Variety (magazine)|Variety]]|ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠١٨}}</ref> لە ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨دا، بڵاوکرایەوە کە سوسان بیەر ھەموو ئەڵقەکانی زنجیرەکە دەردەھێنێت و وەک بەرھەمھێنەری جێبەجێکاریش بەشداردەبێت.<ref name="direct">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Porter|یەکەم=Rick|سەردێڕ=Nicole Kidman HBO Limited Series Names 'Night Manager' Emmy Winner as Director|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/nicole-kidmans-hbo-series-taps-night-manager-director-1159232|ئیش=[[The Hollywood Reporter]]|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> لە ٨ی ئازاری ٢٠٢٠، ڕاگەیەندرا کە زنجیرەکە لە ١٠ی ئایاری ٢٠٢٠دا پەخشدەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ramos|یەکەم=Dino-Ray|سەردێڕ='The Undoing' Trailer: HBO Sets Premiere Date For Nicole Kidman And Hugh Grant's Chilling Limited Series|ناونیشان=https://deadline.com/video/the-undoing-trailer-nicole-kidman-hugh-grant-david-e-kelley-susanne-bier-donald-sutherland-edgar-ramirez-hbo-limited-series-premiere-date/|ئیش=[[Deadline Hollywood]]|ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٠}}</ref> بەڵام دواخرا بۆ ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠، بەھۆی [[گشتگیربوونی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩–٢٠|گشتگیربوونی کۆڤید-١٩]]ەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://tvline.com/2020/03/26/the-undoing-delayed-premiere-date-nicole-kidman-hbo/|سەردێڕ=The Undoing Delayed: HBO Pushes Nicole Kidman Limited Series to Fall Due to Coronavirus Pandemic|وێبگە=[[TVLine]]|یەکەم=Michael|دوایین=Auisello|ڕێکەوت=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٠}}</ref><ref name="SeriesPremiere">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ew.com/tv/the-undoing-trailer-nicole-kidman-hugh-grant-hbo/|سەردێڕ=Nicole Kidman, Hugh Grant face 'ugly truths' in exclusive The Undoing trailer|وێبگە=Entertainment Weekly|یەکەم=Samantha|دوایین=Highfill|ڕێکەوت=٦ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٠}}</ref> === ھەڵبژاردنی ئەکتەرەکان === لەگەڵ ڕاگەیاندنە سەرەتایییەکانی زنجیرەکەدا، دڵنیاکرایەوە کە لەگەڵ جێبەجێکردنی بەرھەمھێنانی زنجیرەکەدا [[نیکۆڵ کیدمن]] ھەڵبژێردراوە بۆ ڕۆڵی سەرەکیی مێی زنجیرەکە.<ref name="SeriesOrder"/><ref name="SeriesOrder2"/><ref name="SeriesOrder3"/> لە تشرینی دووەمی ٢٠١٨دا، ڕاگەیەندرا کە ھیو گرانت و دۆناڵد سەدەرلاند ھەڵبژێردراون لە ڕۆڵی ئەستێرەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=O'Connell |یەکەم١=Michael |سەردێڕ=Hugh Grant Joins Nicole Kidman in HBO's 'The Undoing' |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/hugh-grant-star-hbo-s-undoing-nicole-kidman-1161699 |وێبگە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|زمان=en |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Petski |یەکەم١=Denise |سەردێڕ=Donald Sutherland To Star In HBO Limited Series ‘The Undoing’ |ناونیشان=https://deadline.com/2018/11/donald-sutherland-star-hbo-limited-series-the-undoing-nicole-kidman-hugh-grant-1202510446/ |وێبگە=Deadline Hollywood |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> لە ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩دا، ڕاپۆرتکرا کە [[نۆوا جوپ]] بەشداری کاستە سەرەکییەکەی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Andreeva |یەکەم=Nellie |سەردێڕ=‘The Undoing’: Noah Jupe To Star In HBO Limited Series With Nicole Kidman |ناونیشان=https://deadline.com/2019/01/the-undoing-noah-jupe-cast-hbo-limited-series-nicole-kidman-hugh-grant-1202544187/ |وێبگە=Deadline Hollywood |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> لە ئاداردا، فالا چێن، ئێدگار ڕامیرێز، لیلی ڕەیب، ئیسماعیل کروز کۆردۆڤا و ماتیلدا دێ ئانجێلیس زیادکرانە ناو کاستەکەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://entertainment.toggle.sg/en/entertainment/asianbuzz/article/fala-chen-makes-drama-comeback-with-hbo-miniseries-11348644|سەردێڕ=Fala Chen makes drama comeback with HBO miniseries|وێبگە=[[Mediacorp]]|ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190327091917/https://entertainment.toggle.sg/en/entertainment/asianbuzz/article/fala-chen-makes-drama-comeback-with-hbo-miniseries-11348644|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190327091917/https://entertainment.toggle.sg/en/entertainment/asianbuzz/article/fala-chen-makes-drama-comeback-with-hbo-miniseries-11348644 |date=٢٧ی ئازاری ٢٠١٩ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2019/03/the-undoing-edgar-ramirez-lily-rabe-cast-hbo-limited-series-1202583759/|سەردێڕ='The Undoing': Edgar Ramirez & Lily Rabe Cast In HBO Limited Series|وێبگە=Deadline Hollywood|یەکەم=Denise|دوایین=Petski|ڕێکەوت=٢٧ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2019/03/the-undoing-ismael-cruz-cordova-matilda-de-angelis-cast-hbo-limited-series-1202584507/|سەردێڕ='The Undoing': Ismael Cruz Cordova & Matilda De Angelis Join HBO Limited Series|وێبگە=Deadline Hollywood|یەکەم=Denise|دوایین=Petski|ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٩}}</ref> لە نیسانی ٢٠١٩دا، ڕاگەیەندرا کە نۆما دومێزوێنی بەشداریی کاستەکەی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2019/04/the-undoing-noma-dumezweni-cast-hbo-limited-series-1202587024/ |سەردێڕ='The Undoing': Noma Dumezweni Cast In HBO Limited Series |ئیش=Deadline Hollywood |یەکەم=Denise |دوایین=Petski |ڕێکەوت=٢ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠١٩}}</ref> ھەروەھا لە نیسانی ٢٠١٩دا، ڕاشگەیەندرا کە مایکڵ دێڤن بەشداریی کاستەکەی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.denofgeek.com/us/go/271685|سەردێڕ=The Undoing: Cast and Details for Nicole Kidman HBO Limited Series|وێبگە=Den of Geek|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191227022135/https://www.denofgeek.com/us/tv/the-undoing/271685/nicole-kidman-hugh-grant-hbo-series|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ===وێنەگرتن=== زنجیرەکە لە [[نیویۆرک سیتی]] و کینگستن، [[نیویۆرک (ویلایەت)|نیویۆرک]] وێنەگیرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Welch |یەکەم١=Rebecca |سەردێڕ=Forest Whitaker Is Teaming With Netflix (and Santa Claus) |ناونیشان=https://www.backstage.com/magazine/article/forest-whitaker-is-teaming-with-netflix-and-santa-claus-66572/ |وێبگە=[[Backstage (magazine)|Backstage]] |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190123163837/https://www.backstage.com/magazine/article/forest-whitaker-is-teaming-with-netflix-and-santa-claus-66572/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.poughkeepsiejournal.com/story/entertainment/2019/06/24/nicole-kidman-hugh-grant-donald-sutherland-hbo-filming-ulster/1546459001/|سەردێڕ=Nicole Kidman, Hugh Grant, Donald Sutherland: HBO filming in Ulster this week|دوایین=Barry|یەکەم=John W.|ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٩|وێبگە=The Poughkeepsie Journal|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190624232110/https://www.poughkeepsiejournal.com/story/entertainment/2019/06/24/nicole-kidman-hugh-grant-donald-sutherland-hbo-filming-ulster/1546459001/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> وا بڕیاربوو کە لە دورگەی شێڵتەر وێنەبگیرێت بەڵام ھەڵوەشایەوە بەھۆی ناڕازیبوونی نیشتەجێکانەوە، بەڵام دیمەنەکانی کەنار دەریاکە و خانووی کەنار دەریاکە لە نۆرت فۆرک لە دورگەی لۆنگ وێنەگیراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.vanityfair.com/style/2019/05/nicole-kidman-hugh-grant-the-undoing-hbo-shelter-island-filming|سەردێڕ=Shelter Island Says Nope to Nicole Kidman and Hugh Grant's New HBO Show|وێبگە=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]]|یەکەم=Josh|دوایین=Duboff|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201115012009/https://www.vanityfair.com/style/2019/05/nicole-kidman-hugh-grant-the-undoing-hbo-shelter-island-filming|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == پێشوازیکردن == === پێشوازیی ڕەخنەگران === لە [[ڕاتن تۆمەیتۆز]]، کورتە زنجیرەکە ھەڵسەنگاندنی قبوڵکراوی %٧١ی ھەیە بەپێی ٢١ پێداچوونەوە، لەگەڵ ھەڵسەنگاندنی گشتیی ٦٫١٥/١٠. کورتەی ڕەخنەگرانی وێبسایتەکە دەڵێت، «''ھەڵوەشاندنەوەکە'' زنجیرەیەکی ڕازئامێزی جوان وێنەگیراوە کە بە مەزنی سوود لە نواندنەکانی نیکۆڵ کیدمن و ھیو گرانت وەردەگرێت–تەنھا ئەگەر چیرۆکەکەی وەک ئەکتەرە سەرەکییەکانی بەھێز بووبا.»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rottentomatoes.com/tv/the_undoing/s01|سەردێڕ=The Undoing: Season 1 (2020)|ئیش=[[Rotten Tomatoes]]|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> لە [[مێتاکریتیک]]، خاڵی گشتی ٦٦ی لە ١٠٠ وەرگرتووە بەپێی ٧ پێداچوونەوە، کە بە «پێداچوونەوەی گشتی قایلکەرانە» دادەنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.metacritic.com/tv/the-undoing/season-1|سەردێڕ=The Undoing: Season 1|ئیش=[[Metacritic]]|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> کریستن باڵدوینی ''ئینتەرتەینمێنت ویکڵی'' پلەی 'B'ی دایە زنجیرەکە و لەبارەیەوە نووسی، «لە ھەموو بەلاڕێدادانەکان، ھەڵبژاردە گەمژانەکانی کەسایەتییەکان، دوورخستنەوە دوورودرێژە خەوناوییەکاندا، ''ھەڵوەشاندنەوەکە'' منی دەقەبڵاند—و، بێگومانیش، نیشتبوومیەوە لەسەر بەدبەختیی ھەموویان.»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ew.com/tv/tv-reviews/the-undoing-hbo-review/|سەردێڕ=Rich people suffer beautifully in ''The Undoing'', HBO's latest thriller: Review|وێبگە=[[Entertainment Weekly]]|یەکەم=Kristen|دوایین=Baldwin|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201025063630/https://ew.com/tv/tv-reviews/the-undoing-hbo-review/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە پێداچوونەوەی کورتە زنجیرەکەدا بۆ ''[[ڕۆڵینگ ستۆن]]''، ئالان سپینوۆڵ ٢ی لە ٥ ئەستێرەدا دایێ و ووتی، «ھەمووی زۆر دووبارەیە، وەک ئەوەێ وەشانێکی دوورودرێژی نیوە بودجەی نەوەدەکان کە لە ڕۆڵگێڕانی کیدمن و گرانت بێت لە پلەی بەرزی ڕێزداری ناوبانگیاندا.»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rollingstone.com/tv/tv-reviews/undoing-hbo-nicole-kidman-hugh-grant-review-1077420/|سەردێڕ='The Undoing': Nicole Kidman, Hugh Grant, and That Old Familiar Feeling|وێبگە=[[Rolling Stone]]|یەکەم=Alan|دوایین=Sepinwall|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201115012003/https://www.rollingstone.com/tv/tv-reviews/undoing-hbo-nicole-kidman-hugh-grant-review-1077420/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ھەڵسەنگاندنەکان === {{Television episode ratings | width = 99 | noshare = y | title1 = [[#ep1|ھەڵوەشاندنەوەکە]] | date1 = ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ | rs1 = ٠.٠٨ | viewers1 = ٠.٦٧٦<ref name="1.01"/> | dvr1 = | dvrv1 = | total1 = | totalv1 = | title2 = [[#ep2|ونبوونەکە]] | date2 = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ | rs2 = ٠.٠٧ | viewers2 = ٠.٧٩٩<ref name="1.02"/> | dvr2 = | dvrv2 = | total2 = | totalv2 = | title3 = [[#ep3|ھیچ ئازارێک مەگەیەنە]] | date3 = ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ | rs3 = ٠.١٢ | viewers3 = ٠.٨٩٩<ref name="1.03"/> | dvr3 = | dvrv3 = | total3 = | totalv3 = | title4 = [[#ep4|ھیچ خراپەیەک مەبینە]] | date4 = ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ | rs4 = ٠.١٥ | viewers4 = ١.١٢٢<ref name="1.04"/> | dvr4 = | dvrv4 = | total4 = | totalv4 = | title5 = [[#ep5|تاقیکردنەوە بە شێتگیری]] | date5 = ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ | rs5 = ٠.١٤ | viewers5 = ١.٢٧٧<ref name="1.05"/> | dvr5 = | dvrv5 = | total5 = | totalv5 = | title6 = [[#ep6|ڕاستییە خوێناوییەکە]] | date6 = ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢ | rs6 = ٠.٢ | viewers6 = ١.٨١١<ref name="1.06"/> | dvr6 = | dvrv6 = | total6 = | totalv6 = }} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website}} * {{IMDb title|8134470}} * {{Rotten Tomatoes|the_undoing}} * {{Metacritic|the-undoing}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|دەیەی ٢٠٢٠}} [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:پەخشی تەلەڤیزیۆنی ڕووداوەکانی دەکەوێتە ناو شاری نیویۆرک]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە وروژێنەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:بەرنامە ڕاستەقینەکانی ئێچ بی ئۆ]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان، دەستپێکردنی ٢٠٢٠]] ecpvga8jn5j821ghhvrnpcfuyyos0eb 0 170432 1579355 1552796 2026-04-29T23:26:07Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٢ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579355 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''بانکی عۆدی''' ({{بە ئینگلیزی|Bank Audi}}) بانکێکە کە بنکەی دەکەوێتە شاری [[بەیرووت]]، [[لوبنان]]. تۆڕی بانکەکە خاوەنی ٢٠٣ لقە لە ٢٩ شاری جیاوازی جیهان.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Bank Audi Group – Corporate Profile|ناونیشان=https://www.bankaudigroup.com/group/corporate-profile|ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠١٩|وێبگە=bankaudigroup.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی شوباتی ٢٠١٩|archive-url=https://web.archive.org/web/20190202041529/https://www.bankaudigroup.com/group/corporate-profile|url-status=dead}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Worldwide Correspondents|ناونیشان=https://www.bankaudi.com.lb/about-the-bank/about-us/worldwide-correspondents|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|وێبگە=bankaudi.com.lb|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|archive-url=https://web.archive.org/web/20190123223504/https://www.bankaudi.com.lb/about-the-bank/about-us/worldwide-correspondents|url-status=dead}}</ref> دامەزراندنی بانکەکە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٨٣٠.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|url=https://www.reuters.com/finance/stocks/overview/AUDI.BY|title=${Instrument_CompanyName} ${Instrument_Ric} Quote{{!}} Reuters.com|last=Editorial|first=Reuters|website=U.S.|access-date=2019-02-06}}</ref> داهاتی بانکەکە لە ساڵی ٢٠١٧ گەیشتە زیاتر لە ٥٥٩ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی.<ref name=":1" /> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|میسر}} jona8o8l3aoorxvb70s9jap8s2pgxyi 1 172285 1579334 1561833 2026-04-29T21:51:38Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579334 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەیسا بەتەرفیێڵد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=739732 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140812021715/http://www.tes.co.uk/article.aspx?storycode=6351220 بۆ http://www.tes.co.uk/article.aspx?storycode=6351220 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢١:٤٠، ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەیسا بەتەرفیێڵد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=835956 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200924051316/https://www.bbcamerica.com/anglophenia/2013/05/hugos-asa-butterfield-reunites-with-chloe-moretz-in-the-white-circus/ بۆ http://www.bbcamerica.com/anglophenia/2013/05/hugos-asa-butterfield-reunites-with-chloe-moretz-in-the-white-circus/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:٣١، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٧ بەستەری دەرەکیی [[ئەیسا بەتەرفیێڵد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=841871 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090131205632/http://www.visualhollywood.com/movies_2008/boy_in_striped_pyjamas/cast.php بۆ http://www.visualhollywood.com/movies_2008/boy_in_striped_pyjamas/cast.php زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200924051316/https://www.bbcamerica.com/anglophenia/2013/05/hugos-asa-butterfield-reunites-with-chloe-moretz-in-the-white-circus/ بۆ http://www.bbcamerica.com/anglophenia/2013/05/hugos-asa-butterfield-reunites-with-chloe-moretz-in-the-white-circus/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170318182128/http://www.sffilm.org/festival/lineup/the-house-of-tomorrow بۆ http://www.sffilm.org/festival/lineup/the-house-of-tomorrow زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130710003337/http://www.teen.com/2011/11/23/celebrities/the-new-star/asa-butterfield-hugo-bio-facts-trivia-photos بۆ http://www.teen.com/2011/11/23/celebrities/the-new-star/asa-butterfield-hugo-bio-facts-trivia-photos زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20130425013144/http://www.racingblind.com/108860/home بۆ http://www.racingblind.com/108860/home زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190323130739/https://www.nintendo.com/whatsnew/detail/the-nintendo-world-championships-2017-winner-has-been-crowned بۆ https://www.nintendo.com/whatsnew/detail/the-nintendo-world-championships-2017-winner-has-been-crowned زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140812021715/http://www.tes.co.uk/article.aspx?storycode=6351220 بۆ http://www.tes.co.uk/article.aspx?storycode=6351220 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٧:٣٩، ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەیسا بەتەرفیێڵد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=867946 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090131205043/http://www.lastbroadcast.co.uk/movies/v/5698-the-boy-in-the-striped-pyjamas-casting-the-characters.html بۆ http://www.lastbroadcast.co.uk/movies/v/5698-the-boy-in-the-striped-pyjamas-casting-the-characters.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٣:٥٧، ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەیسا بەتەرفیێڵد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=890225 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170608161453/http://login.mailstorm.biz/t/y-4B58B1E48843AF9D بۆ http://login.mailstorm.biz/t/y-4B58B1E48843AF9D زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٣:٢٢، ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەیسا بەتەرفیێڵد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=995279 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090131205632/http://www.visualhollywood.com/movies_2008/boy_in_striped_pyjamas/cast.php بۆ http://www.visualhollywood.com/movies_2008/boy_in_striped_pyjamas/cast.php زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:٠٢، ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەیسا بەتەرفیێڵد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1064476 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20090122181244/http://www.tvhits.co.uk/star_interview_arc.php?id=212 بۆ http://www.tvhits.co.uk/star_interview_arc.php?id=212 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٤:٥٢، ٤ی نیسانی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەیسا بەتەرفیێڵد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1096085 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20191102170814/https://www.thunderbirds.com/en/news/ بۆ https://www.thunderbirds.com/en/news/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٠:١٩، ٢ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەیسا بەتەرفیێڵد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1107030 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20201006064746/https://deadline.com/2015/02/samuel-l-jackson-tim-burton-miss-peregrines-home-for-peculiar-children-1201367982/ بۆ https://deadline.com/2015/02/samuel-l-jackson-tim-burton-miss-peregrines-home-for-peculiar-children-1201367982 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٠:٠٨، ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٤ بەستەری دەرەکیی [[ئەیسا بەتەرفیێڵد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1322502 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20201006064746/https://deadline.com/2015/02/samuel-l-jackson-tim-burton-miss-peregrines-home-for-peculiar-children-1201367982/ بۆ https://deadline.com/2015/02/samuel-l-jackson-tim-burton-miss-peregrines-home-for-peculiar-children-1201367982 زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.racingblind.com/108860/home *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://login.mailstorm.biz/t/y-4B58B1E48843AF9D *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20191102170814/https://www.thunderbirds.com/en/news/ بۆ https://www.thunderbirds.com/en/news/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠١:٢٦، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەیسا بەتەرفیێڵد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1333173 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230818200431/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/film/article4618434.ece بۆ http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/film/article4618434.ece زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٣:٥٠، ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەیسا بەتەرفیێڵد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1561832 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20231015121102/https://reelscene.co.uk/masterclasses/asa-butterfield-masterclass/ بۆ https://reelscene.co.uk/masterclasses/asa-butterfield-masterclass/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٠:٠٩، ١١ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەیسا بەتەرفیێڵد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579333 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230818200433/https://dotesports.com/fgc/news/sex-education-star-asa-butterfield-joins-panda-global-to-compete-in-genesis-6 بۆ https://dotesports.com/fgc/news/sex-education-star-asa-butterfield-joins-panda-global-to-compete-in-genesis-6 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢١:٥١، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) h345fszu55qew2xom4r16t0kjpryhe0 0 174345 1579432 1424963 2026-04-30T08:33:32Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579432 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''بیابانی دەشتی لووت''' ({{بە فارسی|دشت لوت}}) ناوچەیەکی [[بیابان]]یە لە باشووری ڕۆژھەڵاتی [[ئێران]]. ئەم بیابانە بە ڕووبەری زیاتر لە ٤٠ ھەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە (بە شار و ئاوەدانییەکانییەوە) دەکەوێتە نێو چەند بەشێکی پارێزگاکانی کرمان، [[سیستان]] و بەلووچستان و خۆراسان - ی باشوورەوە و بیابانەکە بەتەنھا بە ڕووبەری نزیکەی ١٧٥ ھەزار کیلۆمەتر، نزیکەی ١٠ لە سەدی ڕووبەری ئێران دەگرێتەوە. بیابانی لووت ٢٧ ھەمین گەورەترین بیابانی جیھانە. بیابانی دەشتی لووت یەکێکە لە ناوچە گەرم و زۆر وشکەکانی جیھان لە ساڵەکانی ٢٠٠٤ و ٢٠٠٥ و ٢٠٠٦ و ٢٠٠٧ و ٢٠٠٩ دا، ناوەراستی بیابانەکە گەرمترین خاڵی سەر ڕووی زەوی بووە، کە بەرزترینیان لە ساڵی ٢٠٠٥ دا تۆمار کراوە کە بەرزترین پلەی گەرمای ٧٠٫٧ پلەی سەدیی بووە. زانایان لەو باوەڕەدان ھۆکاری بەرزیی گەرماکەی، ڕەنگی تاریکی خاکەکە و وشکی ڕووەکەیەتی، کە گەرمیی خۆر ھەڵدەمژێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠١٦|سەردێڕ=آلبوم عکس: کویر لوت، تازه‌ترین میراث جهانی یونسکو|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/iran/2016/07/160718_nm_pics_dasht_lut|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=BBC News فارسی|زمان=fa}}</ref> بیابانی دەشتی لووت لە باکووری ڕۆژئاواوە درێژ دەبێتەوە بۆ باشووری ڕۆژھەڵات کە درێژییەکەی نزیکەی ٣٢٠ کیلۆمەترە (٢٠٠ میل) و نزیکەی ١٦٠ کیلۆمەتر (١٠٠ میل) پانییەکەیەتی. لە بەشی باشووری بیابانەکە بەھۆی گونجاوی و ڕێژەیی بارودۆخی کەشوھەوا و ھەبوونی ئاوی بەردەست و خاکێکی باشتر بووەتە ناوچەیەکی ئاوەدانی و سەرچاوەیەکی گرنگی بژێوی و کاری کشتوکالی. == ڕیشەسازی ناوەکەی == وشەی لووت لە زمانی [[تورکی]]دا بە واتای ڕووت دێت، جا مەبەستی بێنان و ئاو بێت یان ھەژاری و چۆلەوانی بێت. ناونیشانەکانی " چەلە لووت " و " دەشتی لووت " و " بیابانی لووت " و " کویر لووت " بۆ ئەم ناوچە چۆڵ و بیابانییە بەکاردەھێنرێ. لە نووسینە جوگرافییەکان ناوچەی لووت ھەندێک جار بە " کویر لووت " ناودەبرێن و ھەندێک جاریش وەک " دەشتی لووت ". لەناو ڕای گشتی و لەزۆر ھەواڵدا ناوی دەھێنن ئەمەش بەھۆی ھەندێک لەیەکچوون بۆ دەشتی بیابانی، زۆر جاران ناونیشانی (کویر لووت) بەکاردەھێنرێت، لەکاتێکدا بەکارھێنانی کویر بۆ لووت ڕاست نییە، لەتۆمارگەی جیھانی لووت - ی یونسکۆشدا ناونیشانی «دشتی لوت» «کویر لوت» نییە، چونکە دەشتی لووت و بیابانی لووت لێک جیاوازن لە ڕووی جوگرافیایییەوە، دەشتیش بیابان نییە، ناوچەی لووت ھەمووی بیابان نییە بەلکو بەشێکی کەمی ڕووبەرەکەی بیابانە و بەشەکەی تری دەشتە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠١٦|سەردێڕ=جزئیات ثبت جهانی بیابان لوت/ ایراد یونسکو به پرونده چه بود؟|ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/3716875/جزئیات-ثبت-جهانی-بیابان-لوت-ایراد-یونسکو-به-پرونده-چه-بود|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency|زمان=fa}}</ref> بیابان زاراوەیەکی ئیکۆلۆجی و ناوچەیەکە کە کەشوھەوایەکی نالەباری ژیانی ھەیە و ئاماژە بە شوێنێک دەکات کە خاکەکەی مردوو بێت و بەکاری کشتوکال نەشێت، بیابان پەلەوەر و بارانبارینی کەمە، دانیشتووانەکەی کە لە دەشتی لووت نیشتەجێن ھەموو ناوچەکە بە بیابان و دەشتەوە بە «دەشتی لووت» ناودەبەن، بۆیە " بیابان " زاراوەیەکی گشتگیرترە بۆ باسکردنی ئەو دیاردە سروشتییە فراوانە، بۆیە زانایان پێیان وایە دەبێت ئەو بیابانە گەورەیە ناوی " بیابانی دەشتی لووت " بێت نەک " بیابانی لووت " چونکە دەشتی لووت پێکرا بووەتە یەک ناوی لێکدراو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠١٩|سەردێڕ=میراث جهانی بیابان لووت > درباره بیابان لوت > موقعیت جغرافیایی|ناونیشان=http://www.lutdesert.ir/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%84%D9%88%D8%AA/%D9%85%D9%88%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئازاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190329033319/http://www.lutdesert.ir/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%84%D9%88%D8%AA/%D9%85%D9%88%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> چونکە بیابان تەنیا بەشێکە لەو. لە نووسینەکانیان توێژەرانی جوگرافیا چەندین جار جەختیان لەوە کردووەتەوە کە دەستەواژەی " بیابانی لووت " لەسەر ئەم یەکە جوگرافییە ڕاست نییە ". == ئایا گەرمترین خاڵی سەر زەویە؟ == لە نێوان ساڵەکانی ١٩٩٢ بۆ ٢٠١٢ بەپێی ڕاپۆرتی ڕێکخراوی کەشناسی جیھانی بەرزترین پلەی گەرمی کە تۆمار کراوبێت لە جیھاندا ھی وێستگەی کەشناسی ئەلعەزیزیانی [[لیبیا]] بووە لە [[بیابانی مەزن]]ی ئەفریقیا، کە لە ١٣ی ئەیلوولی ١٩٩٢ بە پلەی ٥٨ پلە سی (١٣٦٫٤ پلەی فەھرەنھایت) تۆمارکراوە بەڵام لە ساڵی ٢٠١٢ ڕێکخراوی کەشناسی جیھانی بە بەڵگەی قایلکەر دەڵێت کە پێوانەکە نادروست بووە بەھۆی ھەڵەی مرۆڤەوە بووە و تۆمارەکەی بە نادروستیی ھەژمار کردووە. بۆیە ئێستا ڕیکۆردی بەرزتر بۆ پلەی گەرمای ھەوایی تۆمارکراو ھی دۆڵی مەرگ لە کالیفۆرنیایە کە لە ساڵی ١٩١٣ بە ٥٦٫٧ پلەی سیلیلیزی پێوانە کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠١٢|سەردێڕ=The Hottest Spot on Earth|ناونیشان=https://earthobservatory.nasa.gov/images/77627/the-hottest-spot-on-earth|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=earthobservatory.nasa.gov|زمان=en}}</ref> لە لێکۆڵینەوەی ناسا بۆ گەرمترین بەشەکانی ئەم ھەسارەیە بە بەکارھێنانی وێنەی سەتەلایتی یورۆستی ییودییەکان لە ساڵەکانی ٢٠٠٣ تا ٢٠٠٩ بیابانی دەشتی لووت لە ساڵەکانی ٢٠٠٤ و ٢٠٠٥ و ٢٠٠٦ و ٢٠٠٧ و ٢٠٠٩ وەک گەرمترین خاڵی سەر ئەم ھەسارەیە پێوانە کران، کە پلەکانی گەرمای ٧٠ , ٧ ی C لە ساڵی ٢٠٠٥ دا گەرمترین پلەی گەرمای لەسەر زەوی تۆمار کردووە. ١٢ پلەی زیاترە لە تۆمارە فەرمییەکانی پلەی گەرمی ھەوای زەمینی کە لە لیبیا لە ساڵی ١٩٩٢ەوە دانراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠١٢|سەردێڕ=Where Is the Hottest Place on Earth?|ناونیشان=https://earthobservatory.nasa.gov/features/HottestSpot/page1.php|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=earthobservatory.nasa.gov|زمان=en}}</ref> پێویستە ئاماژە بەوە بکرێت کە گەرمترین خاڵ لەسەر ئەم ھەسارەیە ساڵانە بە جیاوازییەکی زۆر دەگۆڕێت بۆ نموونە لە ساڵی ٢٠٠٣ دا، کوینزلەند ئوسترالیا گەرمترین خاڵی سەر زەوی بوو بە پلەی ٦٩. ٣ ° C، کە دووەم بەرزترین پلەی گەرما بوو لەدوای بیابانی دەشتی لووت لە ماوەی چاودێریکردنی حەوت ساڵەی ناسادا. جگە لەوەش، پلەی گەرمی یورووتی زەوی بە زۆری لە پلەی گەرمی ھەوا لە ھەمان خاڵدا بەرزترە و ئەو ژمارانەی بۆ گەرمی بەرگەھەوای زەوی بەکار دەھێنرێن بە بەکارھێنانی ئیندێکسی پلەی گەرمای ڕووکەش بەدەست دەھێنرێ، مانای پلەی گەرمی ھەوایی ئەو ناوچانە نییە. لێکۆڵینەوەی زانایان لە ساڵی ١٩١٥ لەسەر جیاوازی پلەی گەرمای ھەوا و ڕووی زەوی لە دۆڵی مەرگ دا ئەوەیان بۆ دەرکەوت کە لەکاتێکدا پلەی گەرمی یورووتی زەوی لە قوڵایی ٠ , ٤ سم لە زەویی ڕووەکەی ٧١، ٥ °C دەپێورێت، ھاوکات پلەی گەرمی ھەوا لە بەرزی ١٢٠ سم لە سەرووی ڕووی زەوییەوە ٤٢ , ٥ پلەی سەدی بووە. لە زۆرێک لە میدیا ئێرانی و بیانییەکاندا بە وتەی دکتۆر پەروێز کۆردڤانی ناوچەی گەندۆم-ی بێریان (٨٠ کم لە باکووری شەداد) بە گەرمترین خاڵی بیابانی دەشتی لووت و جیھان ناسرا، بەڵام کۆردڤانی ئەم بانگەشەیە و ئەو وتانەی کە بۆی دەگێردراوەتەوە، ڕەت دەکاتەوە، پێی وایە گەرمترین خاڵی زەوی لە بیابانی لووت «چاڵی ناوەندی لووت» ٧٥ کم لە باکووری شاری بم و ناساندنی گەندۆم بێریان بە گەرمترین خاڵی لووت و ھەسارەکە نادروستە. == شوێن و نیشاندەری گشتی == [[پەڕگە:Kaluts, Iran (5072510138).jpg|چەپ|وێنۆک|280x280پیکسڵ|دیمەنێک لە دەشتی لووت]] ناوچەی بیابانی دەشتی لووت زۆر فراوانە و بەشێک لە پارێزگاکانی خۆراسان، سیستان و بەلوچستان و کرمان ی داپۆشیوە سنووری باکووری ئەم ناوچەیە لە ڕۆژھەڵاتەوە بۆ ڕۆژاوا، ھێڵی سەرەکی کوێستانەکانی باکووری بیرجەند و چیای مۆمنئاباد و چیای تەق ئاشیان دەگرێتەوە، کوێستانەکانی باکووری نایبەند چیای ئاتاشان و چیای نایبەند لە دەوری بازنەی ٣٢ پلە دەگرێتەوە و لە باشوورەوە درێژ دەبێتەوە بۆ بەرزایییەکانی ئیگنۆسیی شاساڤاران و جەبەل ڕێزو لە باکووری خولگەی ٢٨ لە ڕۆژاوا ھێڵی سەرەکی کوێستانەکانی کرمان، لە خولگەی ٦٠ و ٣٠ تا بناری ڕۆژئاوای چیای تەفتان، لەژێر بنارەکانی ڕیسۆ، کرمان و ماھان دا دەگرێتەوە کەواتە: * دەشتی لووت ناوچەیەکە لە نێوان پارێزگاکانی خۆراسان و سیستان و بەلوچستان و کرمانە * دەشتی لووت دەکەوێتە نێوان ھەردوو بەرزایی نەھبەدان لە ڕۆژھەڵات و نەێبەند لە ڕۆژاوا * سنووری باکوور ٣٢ پلە و سنووری باشووریش ٢٨ پلەیە. * ڕووبەری ناوچەی بیابانی دەشتی لووت نزیکەی ١٧٥ ھەزار کیلۆمەتر چوارگۆشەیە (یەک لەسەر دەی ڕووبەری ئێران). *درێژییەکەی نزیکەی ٩٠٠ کم لە باکوورەوە بۆ باشوور و ڕۆژاوا بۆ ڕۆژھەڵات نزیکەی ٣٠٠ کم دەبێت *نزمترین خاڵی دەشتی لووت نزیکەی ٢٤٠ مەتر لە ئاستی دەریاوە بەرزە (لووتی ناوەڕاست) *دەشتی لووت بووە شوێنی [[بوومەلەرزە]] گەورەکان * شاخەکان بەسەر دەشتی مەزنی لووتدا دەڕوانن، لە ھەزارەی چوارەمی پێش زایینەوە شوێنەواری مرۆڤ بەدی دەکرێت (سەرچاوە ژمارە ٢) *گەورەترین ناوچەی دانیشتووانی دەشتی لووت شەداد-ە، کە لە ڕابردوودا بە خابیس دەناسرا. *دۆڵی سیرچ و ناوچە نیشتەجێبوونییەکەی کە ھەمان ناوی سیرچی ھەڵگرتووە لە جوانترین دیمەنی سەر سەوزی ناوچەکەیە. == دیاردە سەرنج ڕاکێشەکان == لە یەکەم شوێندا، شوێنی کەلەپووری جیھانی بیابانی لووت، لە بانەکانی بیابانی لووت (کلۆت) لە بەشی ڕۆژاوا، تەپۆڵکەی یاڵان یان قەڵای یاڵان لە بەشی ڕۆژھەڵات، حەمەدەی بەشی ناوەڕاست و نبکەس لە لێواری بەشی ڕۆژاوا پێک دێت، کە ھەموویان پێکرا کۆی بیابانی لووت پێک دەھێنن. پێکھاتەکانی دیکەی ئەم بیابانە بریتین لە ھەرێمەکانی ڕووباری شوور، گەندۆم-ی بەریان و شۆرگەز و ھاموون. بیابانی لووت نەک تەنیا تایبەتمەندی جوانیناسی ھەیە، بەڵکو نوێنەرایەتی بەشێک لەو پڕۆسانە دەکات کە پەیوەند دارن بەشێوەی ناوچەکەو مێژووی جیۆلۆجیدا. ھاوکات ھەمەجۆریی دیمەنی سروشتی و ناوچەی دوورە دەست، مەرجی گونجاو بۆ توێژینەوەی زانستی و پەرەپێدانی جیۆگەشتیاریی دابین دەکات. دەشتی لووت یەکێکە لە سەرنجڕاکێشترین بیابانەکانی جیھان، کە ھەندێک لە شوێنە سەرنجڕاکێشەکانی ئەمانەن: * گەورەترین شاری قەڵایی جیھان لە کۆنەوە ھەر ھەبووە تاوەکو ڕۆژگاری ئەمڕۆمان کە تەنھا وێرانەی شارێکی گەورە دەبینرێت کە بە شێوەی جۆراوجۆر وەسف کراوە، وەک شاری خەیاڵی یان شاری لووت. * بەرزترین قوچەکەکانی بیابان لە جیھاندا لە لووت دایە بەرزترین قوچەکەبیابانییە ناسراوەکانی جیھان تا بەرزیی ٣٠٠ مەتر دەڕۆن کە لە (لیبیا) یە، بەڵام لە لووت، بەرزی ھەندێک لە قوچەکەکان ھەندێک جار دەگاتە ٤٨٠ مەتر. * ٤٠ کونیلەی گڕکانی کواتێرناری لەسەر ڕووی دەشتی لووت ھەیە * ناوچە لمی و چەویپانەکان لە قاوەیی کاڵەوە بۆ شەبەنگی و ڕەنگی خۆڵەمێشی و ڕەش خۆیان دەنوێنن. *دەشتەکانی چاڵی لاڤای کە وەک شەپۆلی [[دەریا]] خۆیان دەنوێنن پێیان دەڵێن «گاندۆم بیریان». *ناوچە لمییە ڕەنگدارەکان * گەورەترین تۆو لە جیھاندا دەنکە خۆڵاوییەکان (نەبکەس) ن، کە یەکێکە لە سەرسامی خاک و ئاو و ھاوژیانی ڕوەکی. ھەروەھا ئەم نبکەسانە پێیان دەوترێت مەنجەڵەکانی بیابان. * ڕیبدۆ (Rebdou) بەرزترین جۆری لەم بیابانەیە. * ناوچە لول پێچەکان ئەو ناوچانەن کە لە شێوەی فرەگۆشەدان ئەمەش بەھۆی توێکڵی خوێی ئەستوورەوەیە کە لە ئەنجامی بە ھەڵمبوونی یەکجاری ڕووکەشی زەویەکەی دروست بوون. *حوشتر پێ؛ پێدەچێت ڕووی ئەم جۆرە زەوییە دوای بارانێکی زۆر ئاوسابێت و چەند حوشترێک بەسەری دا ڕۆشتبێتن. ھەممادا (ڕوەکی بیابانی) جۆرە ڕوەکێکی تایبەتن لەم بیابانە بەدی دەکرێن. == زەویناسی و جوگرافیا == [[پەڕگە:Dasht-e Lut Dust Storm Iran TMO 2010023 lrg.jpg|چەپ|وێنۆک|400x400پیکسڵ|نەخشەیەکی تۆپۆگرافی بیابانی دەشتی لووت.]] دەشتی لووت ناوچەیەکی چاڵایییە و لە ڕووی بەرزی و نزمییەوە نا ھاوسەنگە، بە ئاڕاستەی باکوور-باشوور دا چاڵی سەربەخۆی بە شێوەی پۆپۆراڵی بچووکتر ھەیە کە ژێرئاوێکی کارێزیانەی ھەیە بوونەتە سەرچاوەی ئاوی سازگار. لێژی گشتی لە بناری کێوەکانییەوە بۆ دەشتایی نزم دەبنەوە، بەڵام بە گشتی خۆی وەک یەک بەرزایی نیشان دەدات. لەباکوور زۆرترین بەرزی لەنێوان ڕووباری بیرجەند و باپیرانە کە ١٠٠٠ مەتربەرزە و لەخۆرئاواش ٤٤٠ مەتر بەرزە کد (شەداد) یە و لەڕۆژھەڵاتدا ٨٤٠ بۆ ١٠٠٠ مەترە و لەباشووردا لە دامێنی دوانە گردەکانی (لووت زانی ئەحمەد) ٧٢٠ مەترە. بەھۆی زبری و دابەشبوونە ئاڵۆزییە جوگرافییەکان، دەکرێت بەشێوەیەکی سروشتی دابەشبکرێت بەسەر سێ یەکەی بچووکتر: باکووری لووت، لووتی ناوەڕاست و لۆتی باشوور یان (لووت زانی ئەحمەد). == ڕێژەی باران بارین == بڕی باران بارین لەم بیابانە زۆر کەم و سنووردارە بە وەرزی سەرما بەپێی پوختەی ئاماری ئەتۆمۆسفەری وێستگە جیاوازەکان، لە وەرزی گەرمادا باران نییە و تێکڕای ساڵانەی باران بارین لە وەرزی سەرما لە کرمان ١١٨ ملم، لە بام ٤٣ ملم، لە زاھدان ٧٨ملم، زەبۆل ٤٥ملم و نزیکەی ١٩٢ ملم لە بیرجەند تێکڕای پلەی گەرمی ساڵانە لەو ناوچانەدا تا ڕادەیەک بەرزە و بەو جۆرەش ڕێژەی ھەڵمبوون لە وەرزی گەرمادا و بە تایبەت لە دەشتی لووت دا بە شێوەیەکی زۆر بەرز دەبێت. بارانبارینی ساڵانە لە کوێستانە نزیکەکانی دەشتەکە کەمێک زیاترە لەو ژمارە و ڕێژانەی لە کوێستانەکان تۆمار کراوە، بەڵام بڕەکەی زۆر گرنگ نییە و سەبارەت بە بەفر بارین تۆپی بەفر ژمارەیەکی کەمن و بەفریان بە خێرایی بەرەو کۆتایی وەرزی سەرما یان لە زۆربەی زووەکانی وەرزی گەرمادا دەتوێتەوە بۆیە تاکە سەرچاوەی ئاو کارێز و ئەو گۆم و کەندەڵانانەن کە لە باران دروست دەبن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Dasht-e Lut|بیابانی دەشتی لووت}} * [https://www.irandeserts.com/topic/آثار-طبیعی/کویرها-و-بیابان‌ها/بیابان-و-کویر-لوت/ لووت] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210305223200/https://www.irandeserts.com/topic/%d8%a2%d8%ab%d8%a7%d8%b1-%d8%b7%d8%a8%db%8c%d8%b9%db%8c/%da%a9%d9%88%db%8c%d8%b1%d9%87%d8%a7-%d9%88-%d8%a8%db%8c%d8%a7%d8%a8%d8%a7%d9%86%e2%80%8c%d9%87%d8%a7/%d8%a8%db%8c%d8%a7%d8%a8%d8%a7%d9%86-%d9%88-%da%a9%d9%88%db%8c%d8%b1-%d9%84%d9%88%d8%aa/ |date= ٥ی ئازاری ٢٠٢١ }} ماڵپەری بیابان و چۆڵەوانییەکانی ئێران. * [http://www.dw.de/گرمترین-نقطه-زمین-واقع-در-دشت-لوت-ایران/g-17974096 گەرمترین خاڵی سەر زەوی] دویتچە ڤێلەی ئەڵمانی * [http://www.earthwatchers.org/lut.html دووربینی وێنەگرانی جیھان] * [http://www.lutdesert.ir/ ماڵپەری شوێنەوارەکانی یونسکۆی ئێران] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180113035810/http://www.lutdesert.ir/ |date=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ }} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} [[پۆل:بیابانەکان]] [[پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە ئێران]] njt19h2dnfdb87ci9birxjl0hlsy8tt 1579437 1579432 2026-04-30T09:00:56Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1579437 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''بیابانی دەشتی لووت''' ({{بە فارسی|دشت لوت}}) ناوچەیەکی [[بیابان]]یە لە باشووری ڕۆژھەڵاتی [[ئێران]]. ئەم بیابانە بە ڕووبەری زیاتر لە ٤٠ ھەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە (بە شار و ئاوەدانییەکانییەوە) دەکەوێتە نێو چەند بەشێکی پارێزگاکانی کرمان، [[سیستان]] و بەلووچستان و خۆراسان - ی باشوورەوە و بیابانەکە بەتەنھا بە ڕووبەری نزیکەی ١٧٥ ھەزار کیلۆمەتر، نزیکەی ١٠ لە سەدی ڕووبەری ئێران دەگرێتەوە. بیابانی لووت ٢٧ ھەمین گەورەترین بیابانی جیھانە. بیابانی دەشتی لووت یەکێکە لە ناوچە گەرم و زۆر وشکەکانی جیھان لە ساڵەکانی ٢٠٠٤ و ٢٠٠٥ و ٢٠٠٦ و ٢٠٠٧ و ٢٠٠٩ دا، ناوەراستی بیابانەکە گەرمترین خاڵی سەر ڕووی زەوی بووە، کە بەرزترینیان لە ساڵی ٢٠٠٥ دا تۆمار کراوە کە بەرزترین پلەی گەرمای ٧٠٫٧ پلەی سەدیی بووە. زانایان لەو باوەڕەدان ھۆکاری بەرزیی گەرماکەی، ڕەنگی تاریکی خاکەکە و وشکی ڕووەکەیەتی، کە گەرمیی خۆر ھەڵدەمژێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠١٦|سەردێڕ=آلبوم عکس: کویر لوت، تازه‌ترین میراث جهانی یونسکو|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/iran/2016/07/160718_nm_pics_dasht_lut|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=BBC News فارسی|زمان=fa}}</ref> بیابانی دەشتی لووت لە باکووری ڕۆژئاواوە درێژ دەبێتەوە بۆ باشووری ڕۆژھەڵات کە درێژییەکەی نزیکەی ٣٢٠ کیلۆمەترە (٢٠٠ میل) و نزیکەی ١٦٠ کیلۆمەتر (١٠٠ میل) پانییەکەیەتی. لە بەشی باشووری بیابانەکە بەھۆی گونجاوی و ڕێژەیی بارودۆخی کەشوھەوا و ھەبوونی ئاوی بەردەست و خاکێکی باشتر بووەتە ناوچەیەکی ئاوەدانی و سەرچاوەیەکی گرنگی بژێوی و کاری کشتوکالی. == ڕیشەسازی ناوەکەی == وشەی لووت لە زمانی [[تورکی]]دا بە واتای ڕووت دێت، جا مەبەستی بێنان و ئاو بێت یان ھەژاری و چۆلەوانی بێت. ناونیشانەکانی " چەلە لووت " و " دەشتی لووت " و " بیابانی لووت " و " کویر لووت " بۆ ئەم ناوچە چۆڵ و بیابانییە بەکاردەھێنرێ. لە نووسینە جوگرافییەکان ناوچەی لووت ھەندێک جار بە " کویر لووت " ناودەبرێن و ھەندێک جاریش وەک " دەشتی لووت ". لەناو ڕای گشتی و لەزۆر ھەواڵدا ناوی دەھێنن ئەمەش بەھۆی ھەندێک لەیەکچوون بۆ دەشتی بیابانی، زۆر جاران ناونیشانی (کویر لووت) بەکاردەھێنرێت، لەکاتێکدا بەکارھێنانی کویر بۆ لووت ڕاست نییە، لەتۆمارگەی جیھانی لووت - ی یونسکۆشدا ناونیشانی «دشتی لوت» «کویر لوت» نییە، چونکە دەشتی لووت و بیابانی لووت لێک جیاوازن لە ڕووی جوگرافیایییەوە، دەشتیش بیابان نییە، ناوچەی لووت ھەمووی بیابان نییە بەلکو بەشێکی کەمی ڕووبەرەکەی بیابانە و بەشەکەی تری دەشتە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠١٦|سەردێڕ=جزئیات ثبت جهانی بیابان لوت/ ایراد یونسکو به پرونده چه بود؟|ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/3716875/جزئیات-ثبت-جهانی-بیابان-لوت-ایراد-یونسکو-به-پرونده-چه-بود|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency|زمان=fa}}</ref> بیابان زاراوەیەکی ئیکۆلۆجی و ناوچەیەکە کە کەشوھەوایەکی نالەباری ژیانی ھەیە و ئاماژە بە شوێنێک دەکات کە خاکەکەی مردوو بێت و بەکاری کشتوکال نەشێت، بیابان پەلەوەر و بارانبارینی کەمە، دانیشتووانەکەی کە لە دەشتی لووت نیشتەجێن ھەموو ناوچەکە بە بیابان و دەشتەوە بە «دەشتی لووت» ناودەبەن، بۆیە " بیابان " زاراوەیەکی گشتگیرترە بۆ باسکردنی ئەو دیاردە سروشتییە فراوانە، بۆیە زانایان پێیان وایە دەبێت ئەو بیابانە گەورەیە ناوی " بیابانی دەشتی لووت " بێت نەک " بیابانی لووت " چونکە دەشتی لووت پێکرا بووەتە یەک ناوی لێکدراو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠١٩|سەردێڕ=میراث جهانی بیابان لووت > درباره بیابان لوت > موقعیت جغرافیایی|ناونیشان=http://www.lutdesert.ir/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%84%D9%88%D8%AA/%D9%85%D9%88%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئازاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190329033319/http://www.lutdesert.ir/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%84%D9%88%D8%AA/%D9%85%D9%88%D9%82%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> چونکە بیابان تەنیا بەشێکە لەو. لە نووسینەکانیان توێژەرانی جوگرافیا چەندین جار جەختیان لەوە کردووەتەوە کە دەستەواژەی " بیابانی لووت " لەسەر ئەم یەکە جوگرافییە ڕاست نییە ". == ئایا گەرمترین خاڵی سەر زەویە؟ == لە نێوان ساڵەکانی ١٩٩٢ بۆ ٢٠١٢ بەپێی ڕاپۆرتی ڕێکخراوی کەشناسی جیھانی بەرزترین پلەی گەرمی کە تۆمار کراوبێت لە جیھاندا ھی وێستگەی کەشناسی ئەلعەزیزیانی [[لیبیا]] بووە لە [[بیابانی مەزن]]ی ئەفریقیا، کە لە ١٣ی ئەیلوولی ١٩٩٢ بە پلەی ٥٨ پلە سی (١٣٦٫٤ پلەی فەھرەنھایت) تۆمارکراوە بەڵام لە ساڵی ٢٠١٢ ڕێکخراوی کەشناسی جیھانی بە بەڵگەی قایلکەر دەڵێت کە پێوانەکە نادروست بووە بەھۆی ھەڵەی مرۆڤەوە بووە و تۆمارەکەی بە نادروستیی ھەژمار کردووە. بۆیە ئێستا ڕیکۆردی بەرزتر بۆ پلەی گەرمای ھەوایی تۆمارکراو ھی دۆڵی مەرگ لە کالیفۆرنیایە کە لە ساڵی ١٩١٣ بە ٥٦٫٧ پلەی سیلیلیزی پێوانە کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠١٢|سەردێڕ=The Hottest Spot on Earth|ناونیشان=https://earthobservatory.nasa.gov/images/77627/the-hottest-spot-on-earth|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=earthobservatory.nasa.gov|زمان=en}}</ref> لە لێکۆڵینەوەی ناسا بۆ گەرمترین بەشەکانی ئەم ھەسارەیە بە بەکارھێنانی وێنەی سەتەلایتی یورۆستی ییودییەکان لە ساڵەکانی ٢٠٠٣ تا ٢٠٠٩ بیابانی دەشتی لووت لە ساڵەکانی ٢٠٠٤ و ٢٠٠٥ و ٢٠٠٦ و ٢٠٠٧ و ٢٠٠٩ وەک گەرمترین خاڵی سەر ئەم ھەسارەیە پێوانە کران، کە پلەکانی گەرمای ٧٠ , ٧ ی C لە ساڵی ٢٠٠٥ دا گەرمترین پلەی گەرمای لەسەر زەوی تۆمار کردووە. ١٢ پلەی زیاترە لە تۆمارە فەرمییەکانی پلەی گەرمی ھەوای زەمینی کە لە لیبیا لە ساڵی ١٩٩٢ەوە دانراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠١٢|سەردێڕ=Where Is the Hottest Place on Earth?|ناونیشان=https://earthobservatory.nasa.gov/features/HottestSpot/page1.php|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=earthobservatory.nasa.gov|زمان=en}}</ref> پێویستە ئاماژە بەوە بکرێت کە گەرمترین خاڵ لەسەر ئەم ھەسارەیە ساڵانە بە جیاوازییەکی زۆر دەگۆڕێت بۆ نموونە لە ساڵی ٢٠٠٣ دا، کوینزلەند ئوسترالیا گەرمترین خاڵی سەر زەوی بوو بە پلەی ٦٩. ٣ ° C، کە دووەم بەرزترین پلەی گەرما بوو لەدوای بیابانی دەشتی لووت لە ماوەی چاودێریکردنی حەوت ساڵەی ناسادا. جگە لەوەش، پلەی گەرمی یورووتی زەوی بە زۆری لە پلەی گەرمی ھەوا لە ھەمان خاڵدا بەرزترە و ئەو ژمارانەی بۆ گەرمی بەرگەھەوای زەوی بەکار دەھێنرێن بە بەکارھێنانی ئیندێکسی پلەی گەرمای ڕووکەش بەدەست دەھێنرێ، مانای پلەی گەرمی ھەوایی ئەو ناوچانە نییە. لێکۆڵینەوەی زانایان لە ساڵی ١٩١٥ لەسەر جیاوازی پلەی گەرمای ھەوا و ڕووی زەوی لە دۆڵی مەرگ دا ئەوەیان بۆ دەرکەوت کە لەکاتێکدا پلەی گەرمی یورووتی زەوی لە قوڵایی ٠ , ٤ سم لە زەویی ڕووەکەی ٧١، ٥ °C دەپێورێت، ھاوکات پلەی گەرمی ھەوا لە بەرزی ١٢٠ سم لە سەرووی ڕووی زەوییەوە ٤٢ , ٥ پلەی سەدی بووە. لە زۆرێک لە میدیا ئێرانی و بیانییەکاندا بە وتەی دکتۆر پەروێز کۆردڤانی ناوچەی گەندۆم-ی بێریان (٨٠ کم لە باکووری شەداد) بە گەرمترین خاڵی بیابانی دەشتی لووت و جیھان ناسرا، بەڵام کۆردڤانی ئەم بانگەشەیە و ئەو وتانەی کە بۆی دەگێردراوەتەوە، ڕەت دەکاتەوە، پێی وایە گەرمترین خاڵی زەوی لە بیابانی لووت «چاڵی ناوەندی لووت» ٧٥ کم لە باکووری شاری بم و ناساندنی گەندۆم بێریان بە گەرمترین خاڵی لووت و ھەسارەکە نادروستە. == شوێن و نیشاندەری گشتی == [[پەڕگە:Kaluts, Iran (5072510138).jpg|چەپ|وێنۆک|280x280پیکسڵ|دیمەنێک لە دەشتی لووت]] ناوچەی بیابانی دەشتی لووت زۆر فراوانە و بەشێک لە پارێزگاکانی خۆراسان، سیستان و بەلوچستان و کرمان ی داپۆشیوە سنووری باکووری ئەم ناوچەیە لە ڕۆژھەڵاتەوە بۆ ڕۆژاوا، ھێڵی سەرەکی کوێستانەکانی باکووری بیرجەند و چیای مۆمنئاباد و چیای تەق ئاشیان دەگرێتەوە، کوێستانەکانی باکووری نایبەند چیای ئاتاشان و چیای نایبەند لە دەوری بازنەی ٣٢ پلە دەگرێتەوە و لە باشوورەوە درێژ دەبێتەوە بۆ بەرزایییەکانی ئیگنۆسیی شاساڤاران و جەبەل ڕێزو لە باکووری خولگەی ٢٨ لە ڕۆژاوا ھێڵی سەرەکی کوێستانەکانی کرمان، لە خولگەی ٦٠ و ٣٠ تا بناری ڕۆژئاوای چیای تەفتان، لەژێر بنارەکانی ڕیسۆ، کرمان و ماھان دا دەگرێتەوە کەواتە: * دەشتی لووت ناوچەیەکە لە نێوان پارێزگاکانی خۆراسان و سیستان و بەلوچستان و کرمانە * دەشتی لووت دەکەوێتە نێوان ھەردوو بەرزایی نەھبەدان لە ڕۆژھەڵات و نەێبەند لە ڕۆژاوا * سنووری باکوور ٣٢ پلە و سنووری باشووریش ٢٨ پلەیە. * ڕووبەری ناوچەی بیابانی دەشتی لووت نزیکەی ١٧٥ ھەزار کیلۆمەتر چوارگۆشەیە (یەک لەسەر دەی ڕووبەری ئێران). *درێژییەکەی نزیکەی ٩٠٠ کم لە باکوورەوە بۆ باشوور و ڕۆژاوا بۆ ڕۆژھەڵات نزیکەی ٣٠٠ کم دەبێت *نزمترین خاڵی دەشتی لووت نزیکەی ٢٤٠ مەتر لە ئاستی دەریاوە بەرزە (لووتی ناوەڕاست) *دەشتی لووت بووە شوێنی [[بوومەلەرزە]] گەورەکان * شاخەکان بەسەر دەشتی مەزنی لووتدا دەڕوانن، لە ھەزارەی چوارەمی پێش زایینەوە شوێنەواری مرۆڤ بەدی دەکرێت (سەرچاوە ژمارە ٢) *گەورەترین ناوچەی دانیشتووانی دەشتی لووت شەداد-ە، کە لە ڕابردوودا بە خابیس دەناسرا. *دۆڵی سیرچ و ناوچە نیشتەجێبوونییەکەی کە ھەمان ناوی سیرچی ھەڵگرتووە لە جوانترین دیمەنی سەر سەوزی ناوچەکەیە. == دیاردە سەرنج ڕاکێشەکان == لە یەکەم شوێندا، شوێنی کەلەپووری جیھانی بیابانی لووت، لە بانەکانی بیابانی لووت (کلۆت) لە بەشی ڕۆژاوا، تەپۆڵکەی یاڵان یان قەڵای یاڵان لە بەشی ڕۆژھەڵات، حەمەدەی بەشی ناوەڕاست و نبکەس لە لێواری بەشی ڕۆژاوا پێک دێت، کە ھەموویان پێکرا کۆی بیابانی لووت پێک دەھێنن. پێکھاتەکانی دیکەی ئەم بیابانە بریتین لە ھەرێمەکانی ڕووباری شوور، گەندۆم-ی بەریان و شۆرگەز و ھاموون. بیابانی لووت نەک تەنیا تایبەتمەندی جوانیناسی ھەیە، بەڵکو نوێنەرایەتی بەشێک لەو پڕۆسانە دەکات کە پەیوەند دارن بەشێوەی ناوچەکەو مێژووی جیۆلۆجیدا. ھاوکات ھەمەجۆریی دیمەنی سروشتی و ناوچەی دوورە دەست، مەرجی گونجاو بۆ توێژینەوەی زانستی و پەرەپێدانی جیۆگەشتیاریی دابین دەکات. دەشتی لووت یەکێکە لە سەرنجڕاکێشترین بیابانەکانی جیھان، کە ھەندێک لە شوێنە سەرنجڕاکێشەکانی ئەمانەن: * گەورەترین شاری قەڵایی جیھان لە کۆنەوە ھەر ھەبووە تاوەکو ڕۆژگاری ئەمڕۆمان کە تەنھا وێرانەی شارێکی گەورە دەبینرێت کە بە شێوەی جۆراوجۆر وەسف کراوە، وەک شاری خەیاڵی یان شاری لووت. * بەرزترین قوچەکەکانی بیابان لە جیھاندا لە لووت دایە بەرزترین قوچەکەبیابانییە ناسراوەکانی جیھان تا بەرزیی ٣٠٠ مەتر دەڕۆن کە لە (لیبیا) یە، بەڵام لە لووت، بەرزی ھەندێک لە قوچەکەکان ھەندێک جار دەگاتە ٤٨٠ مەتر. * ٤٠ کونیلەی گڕکانی کواتێرناری لەسەر ڕووی دەشتی لووت ھەیە * ناوچە لمی و چەویپانەکان لە قاوەیی کاڵەوە بۆ شەبەنگی و ڕەنگی خۆڵەمێشی و ڕەش خۆیان دەنوێنن. *دەشتەکانی چاڵی لاڤای کە وەک شەپۆلی [[دەریا]] خۆیان دەنوێنن پێیان دەڵێن «گاندۆم بیریان». *ناوچە لمییە ڕەنگدارەکان * گەورەترین تۆو لە جیھاندا دەنکە خۆڵاوییەکان (نەبکەس) ن، کە یەکێکە لە سەرسامی خاک و ئاو و ھاوژیانی ڕوەکی. ھەروەھا ئەم نبکەسانە پێیان دەوترێت مەنجەڵەکانی بیابان. * ڕیبدۆ (Rebdou) بەرزترین جۆری لەم بیابانەیە. * ناوچە لول پێچەکان ئەو ناوچانەن کە لە شێوەی فرەگۆشەدان ئەمەش بەھۆی توێکڵی خوێی ئەستوورەوەیە کە لە ئەنجامی بە ھەڵمبوونی یەکجاری ڕووکەشی زەویەکەی دروست بوون. *حوشتر پێ؛ پێدەچێت ڕووی ئەم جۆرە زەوییە دوای بارانێکی زۆر ئاوسابێت و چەند حوشترێک بەسەری دا ڕۆشتبێتن. ھەممادا (ڕوەکی بیابانی) جۆرە ڕوەکێکی تایبەتن لەم بیابانە بەدی دەکرێن. == زەویناسی و جوگرافیا == [[پەڕگە:Dasht-e Lut Dust Storm Iran TMO 2010023 lrg.jpg|چەپ|وێنۆک|400x400پیکسڵ|نەخشەیەکی تۆپۆگرافی بیابانی دەشتی لووت.]] دەشتی لووت ناوچەیەکی چاڵایییە و لە ڕووی بەرزی و نزمییەوە نا ھاوسەنگە، بە ئاڕاستەی باکوور-باشوور دا چاڵی سەربەخۆی بە شێوەی پۆپۆراڵی بچووکتر ھەیە کە ژێرئاوێکی کارێزیانەی ھەیە بوونەتە سەرچاوەی ئاوی سازگار. لێژی گشتی لە بناری کێوەکانییەوە بۆ دەشتایی نزم دەبنەوە، بەڵام بە گشتی خۆی وەک یەک بەرزایی نیشان دەدات. لەباکوور زۆرترین بەرزی لەنێوان ڕووباری بیرجەند و باپیرانە کە ١٠٠٠ مەتربەرزە و لەخۆرئاواش ٤٤٠ مەتر بەرزە کد (شەداد) یە و لەڕۆژھەڵاتدا ٨٤٠ بۆ ١٠٠٠ مەترە و لەباشووردا لە دامێنی دوانە گردەکانی (لووت زانی ئەحمەد) ٧٢٠ مەترە. بەھۆی زبری و دابەشبوونە ئاڵۆزییە جوگرافییەکان، دەکرێت بەشێوەیەکی سروشتی دابەشبکرێت بەسەر سێ یەکەی بچووکتر: باکووری لووت، لووتی ناوەڕاست و لۆتی باشوور یان (لووت زانی ئەحمەد). == ڕێژەی باران بارین == بڕی باران بارین لەم بیابانە زۆر کەم و سنووردارە بە وەرزی سەرما بەپێی پوختەی ئاماری ئەتۆمۆسفەری وێستگە جیاوازەکان، لە وەرزی گەرمادا باران نییە و تێکڕای ساڵانەی باران بارین لە وەرزی سەرما لە کرمان ١١٨ ملم، لە بام ٤٣ ملم، لە زاھدان ٧٨ملم، زەبۆل ٤٥ملم و نزیکەی ١٩٢ ملم لە بیرجەند تێکڕای پلەی گەرمی ساڵانە لەو ناوچانەدا تا ڕادەیەک بەرزە و بەو جۆرەش ڕێژەی ھەڵمبوون لە وەرزی گەرمادا و بە تایبەت لە دەشتی لووت دا بە شێوەیەکی زۆر بەرز دەبێت. بارانبارینی ساڵانە لە کوێستانە نزیکەکانی دەشتەکە کەمێک زیاترە لەو ژمارە و ڕێژانەی لە کوێستانەکان تۆمار کراوە، بەڵام بڕەکەی زۆر گرنگ نییە و سەبارەت بە بەفر بارین تۆپی بەفر ژمارەیەکی کەمن و بەفریان بە خێرایی بەرەو کۆتایی وەرزی سەرما یان لە زۆربەی زووەکانی وەرزی گەرمادا دەتوێتەوە بۆیە تاکە سەرچاوەی ئاو کارێز و ئەو گۆم و کەندەڵانانەن کە لە باران دروست دەبن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Dasht-e Lut|بیابانی دەشتی لووت}} * [https://www.irandeserts.com/topic/آثار-طبیعی/کویرها-و-بیابان‌ها/بیابان-و-کویر-لوت/ لووت] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210305223200/https://www.irandeserts.com/topic/%d8%a2%d8%ab%d8%a7%d8%b1-%d8%b7%d8%a8%db%8c%d8%b9%db%8c/%da%a9%d9%88%db%8c%d8%b1%d9%87%d8%a7-%d9%88-%d8%a8%db%8c%d8%a7%d8%a8%d8%a7%d9%86%e2%80%8c%d9%87%d8%a7/%d8%a8%db%8c%d8%a7%d8%a8%d8%a7%d9%86-%d9%88-%da%a9%d9%88%db%8c%d8%b1-%d9%84%d9%88%d8%aa/ |date= ٥ی ئازاری ٢٠٢١ }} ماڵپەری بیابان و چۆڵەوانییەکانی ئێران. * [http://www.dw.de/گرمترین-نقطه-زمین-واقع-در-دشت-لوت-ایران/g-17974096 گەرمترین خاڵی سەر زەوی] دویتچە ڤێلەی ئەڵمانی * [http://www.earthwatchers.org/lut.html دووربینی وێنەگرانی جیھان] * [http://www.lutdesert.ir/ ماڵپەری شوێنەوارەکانی یونسکۆی ئێران] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180113035810/http://www.lutdesert.ir/ |date=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ }} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} [[پۆل:بیابانەکان]] [[پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە ئێران]] [[پۆل:جوگرافیای پارێزگای سیستان و بەلۆچستان]] 98m0c9ojrfv4eq2yndwtikovhugwpox 1 174346 1579433 821332 2026-04-30T08:33:44Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579433 wikitext text/x-wiki == سەرچاوەکان == :: {{و|‏ Kushared}} سلاوت لێ بێت کاکەبرا بەم شێوازەی کە تۆ وتت بۆ زیادکردنی سەرچاوەکان وام کرد ،بەڵام کارەکە بۆم ئاسان نەبوو وە ئەنجامەکەی وەهابوو ،ئایا دەتوانی هاوکارم بی بۆ چارەسەرکردنیان،سپاس[[بەکارھێنەر:فەرهاد|فەرهاد]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:فەرهاد|لێدوان]]) ‏٠٤:٣٨، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :::سڵاو لە تۆش برا، ڕاستی ئۆتۆماتیکییەکە لە ١٠ دانە ڕەنگە ١ یان ٢ لینک چاکنەکات ئەمەش پەیوەندی بەخودی ئەو سایتانە و ئامرازەکەوە هەیە، بۆئەوان دەبێت بچیتە تابی تەنیشتی و نووسراوە دەستی، لەڕێی ئەوەوە سەرچاوەکەی بۆ زیاد بکەیت. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ‏٠٦:١٥، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :::: {{و|‏ Kushared}} دەستەکانت خۆش بۆ ڕێنمایی و چاکسازیەکانت،هەربژیت[[بەکارھێنەر:فەرهاد|فەرهاد]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:فەرهاد|لێدوان]]) ‏٠٦:٣٢، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) == گۆڕینی ناو == سڵاو ئەگەر پێتان باش بێت لە جیاتی (لوت) ئەم بەش لە وتارەکە بە (لووت) وگوازین؟ تکایە وەڵامی خۆتان بڵێن.{{ھن}}[[بەکارھێنەر:Ahrirrr|<span style="font-family:Cursive; color: Blue; Background: White; font size:13px;">'''☀️AGH☀️'''</span>]] <sub> ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ahrirrr|لێدوان]]) ‏١٣:٤٧، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :{{لەگەڵ}} – وەک پەڕەی [[لووت (ڕوونکردنەوە)]] ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٤:٠٣، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) :: {{کرا}} ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٧:١١، ٢١ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) گەڵێک سپاس، کاک [[بەکارھێنەر:Aram|ئارام]]ی خۆشەویست. [[بەکارھێنەر:Ahrirrr|<span style="font-family:Cursive; color: Blue; Background: White; font size:13px;">'''☀️AGH☀️'''</span>]] _{([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ahrirrr|لێدوان]])} ‏٢٢:٥٤، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[بیابانی دەشتی لووت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=821331 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180113035810/http://www.lutdesert.ir/ بۆ http://www.lutdesert.ir/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٩:٥٨، ٩ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[بیابانی دەشتی لووت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579432 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210305223200/https://www.irandeserts.com/topic/%d8%a2%d8%ab%d8%a7%d8%b1-%d8%b7%d8%a8%db%8c%d8%b9%db%8c/%da%a9%d9%88%db%8c%d8%b1%d9%87%d8%a7-%d9%88-%d8%a8%db%8c%d8%a7%d8%a8%d8%a7%d9%86%e2%80%8c%d9%87%d8%a7/%d8%a8%db%8c%d8%a7%d8%a8%d8%a7%d9%86-%d9%88-%da%a9%d9%88%db%8c%d8%b1-%d9%84%d9%88%d8%aa/ بۆ https://www.irandeserts.com/topic/%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B7%D8%A8%DB%8C%D8%B9%DB%8C/%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D9%87%D8%A7/%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%88-%DA%A9%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D9%84%D9%88%D8%AA/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٨:٣٣، ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) aq29it1yn7zfalaweaw9y7mlp56bfc9 1 174400 1579454 1323038 2026-04-30T11:55:24Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579454 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[خەڵکی تاتار]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=756006 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120203113119/http://www.ijli.antat.ru/language.html بۆ http://www.ijli.antat.ru/language.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٤:٥٤، ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[خەڵکی تاتار]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=767618 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131204011922/http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/tab5.xls بۆ http://www.perepis-2010.ru/results_of_the_census/tab5.xls زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٤:٣٥، ٢٦ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[خەڵکی تاتار]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=777933 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200812234338/https://etcetera.media/kryimskie-tataryi-v-litve-600-let-istorii.html بۆ https://etcetera.media/kryimskie-tataryi-v-litve-600-let-istorii.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٨:٤٤، ٢٣ی نیسانی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٤ بەستەری دەرەکیی [[خەڵکی تاتار]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=842665 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20201025161053/https://kaktakto.com/multimedia/kak-izmenilsya-sostav-naseleniya-nezavisimogo-uzbekistana/ بۆ https://kaktakto.com/multimedia/kak-izmenilsya-sostav-naseleniya-nezavisimogo-uzbekistana/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200812234338/https://etcetera.media/kryimskie-tataryi-v-litve-600-let-istorii.html بۆ https://etcetera.media/kryimskie-tataryi-v-litve-600-let-istorii.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160305084220/http://president.tatarstan.ru/tat/news/view/117668 بۆ http://president.tatarstan.ru/tat/news/view/117668 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20120203113119/http://www.ijli.antat.ru/language.html بۆ http://www.ijli.antat.ru/language.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٣:٤٥، ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[خەڵکی تاتار]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=846569 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070513211550/http://mimmc.ro/info_util/formulare_1294/ بۆ http://mimmc.ro/info_util/formulare_1294/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:٤٠، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[خەڵکی تاتار]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=848193 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180816135641/http://australiantatars.com/tatarsau/default.aspx بۆ http://www.australiantatars.com/tatarsau/default.aspx زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:٠٨، ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[خەڵکی تاتار]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=876013 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20131113151445/http://www.stat.kg/stat.files/din.files/census/5010003.pdf بۆ http://www.stat.kg/stat.files/din.files/census/5010003.pdf زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20121130101713/http://www.azstat.org/statinfo/demoqraphic/en/AP_/1_5.xls بۆ http://www.azstat.org/statinfo/demoqraphic/en/AP_/1_5.xls زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٩:٣٢، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[تاتارەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=933490 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170730095202/http://global.britannica.com/topic/Tatar بۆ http://global.britannica.com/topic/Tatar زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٠:١٧، ١٩ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[تاتارەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=944352 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://www.webcitation.org/6F9wueiMc?url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm بۆ http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٣:٤٤، ٥ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[تاتارەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=965830 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *بەستەری ئەرشیڤ https://www.webcitation.org/6F9wueiMc?url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20130315114013/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm لە http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٣:٣٤، ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[تاتارەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=998232 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210224120856/https://president.tatarstan.ru/eng/index.htm/news/1156035.htm بۆ http://president.tatarstan.ru/eng/index.htm/news/1156035.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٢:٠١، ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[تاتارەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1052799 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210308012134/https://bigenc.ru/ethnology/text/5685404 بۆ https://bigenc.ru/ethnology/text/5685404 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٤:٤٨، ١١ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٧ بەستەری دەرەکیی [[تاتارەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1323037 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20201025161053/https://kaktakto.com/multimedia/kak-izmenilsya-sostav-naseleniya-nezavisimogo-uzbekistana/ بۆ https://kaktakto.com/multimedia/kak-izmenilsya-sostav-naseleniya-nezavisimogo-uzbekistana/ زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.stat.kg/stat.files/din.files/census/5010003.pdf *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://mimmc.ro/info_util/formulare_1294/ *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.australiantatars.com/tatarsau/default.aspx *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://president.tatarstan.ru/tat/news/view/117668 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210224120856/https://president.tatarstan.ru/eng/index.htm/news/1156035.htm بۆ http://president.tatarstan.ru/eng/index.htm/news/1156035.htm زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170730095202/http://global.britannica.com/topic/Tatar بۆ http://global.britannica.com/topic/Tatar زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٣:٠٢، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[تاتارەکان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579453 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161006123815/http://pop-stat.mashke.org/lithuania-ethnic2011.htm بۆ http://pop-stat.mashke.org/lithuania-ethnic2011.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٥٥، ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) rdtqgampqyc3ys663aiqf69k36l667g 0 175352 1579282 1478446 2026-04-29T19:56:07Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579282 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q493956|پێڕستی ڕەش=زمانی زگماکی، زمانی زگماکی،}}'''ئەندریا ئێم گیز''' (لە دایکبووی ١٦ی حوزەیرانی ١٩٦٥) فەلەکناس و پڕۆفیسۆری [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییە]] لە بەشی فیزیا و ئەستێرەناسیی زانکۆی کالیفۆرنیا. توێژینەوەکانی ئەو دەربارەی ناوەندی/سەنتەری کاکێشانە.<ref name="discover">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=20 Young Scientists to Watch|ناونیشان=http://discovermagazine.com/2000/oct/featwatch|magazine=[[Discover Magazine]]|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠٠٨|دوایین=Speed Weed|یەکەم=William|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٠، بووە چوارەم ژن کە ببێتە براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبێل لە فیزیا]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Facts on the Nobel Prize in Physics|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/facts/facts-on-the-nobel-prize-in-physics/|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation}}</ref> ئەو خەڵاتەکەی بەهاوبەشی لەگەڵ [[ڕێینھارد گنزیل]] بوونە نیوە براوەی خەڵاتەکە، نیوەکەی دیکە لە خەڵاتەکە درا بە [[ڕۆجە پێنرۆز]]. گیز و گەنزەل خەڵاتی نۆبێلیان پێدرا لەمەڕ دۆزینەوەکەیان لەبارەی بوونی ماددەی زۆر گەورە لە چاڵە ڕەشەکە.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Press release: The Nobel Prize in Physics 2020|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2020/press-release/|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation}}</ref><ref name="NYT-20201006">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Overbye|یەکەم١=Dennis|دوایین٢=Taylor|یەکەم٢=Derrick Bryson|سەردێڕ=Nobel Prize in Physics Awarded to 3 Scientists for Work on Black Holes – The prize was awarded half to Roger Penrose for showing how black holes could form and half to Reinhard Genzel and Andrea Ghez for discovering a supermassive object at the Milky Way's center|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2020/10/06/science/nobel-prize-physics.html|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ئیش=[[The New York Times]]|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> لە ماوەی ژیانیدا، ئەندریا ئێم گیز چەندین جار خەڵات کراوە لەمەڕ کارەکانی لە بواری فیزیا و زانستی فەلەک،<ref name="awards2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Annie J. Cannon Award in Astronomy|ناونیشان=http://www.aas.org/grants/awards.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080228125049/http://www.aas.org/grants/awards.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی شوباتی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[American Astronomical Society]]}}</ref><ref name="awards">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Annie J. Cannon Award in Astronomy|ناونیشان=http://www.aas.org/grants/awards.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080228125049/http://www.aas.org/grants/awards.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی شوباتی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[American Astronomical Society]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Newsroom|ناونیشان=http://newsroom.ucla.edu/stories/ucla-professors-andrea-ghez-terence-222440|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181009013408/http://newsroom.ucla.edu/stories/ucla-professors-andrea-ghez-terence-222440|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=AAS Fellows|ناونیشان=https://aas.org/grants-and-prizes/aas-fellows|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=AAS}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٩ لەلایەن [[زانکۆی ئۆکسفۆرد]] بڕواننامەی دکتۆرای شانازی پێدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Honorary degree recipients for 2019 announced|ناونیشان=http://www.ox.ac.uk/news/2019-03-25-honorary-degree-recipients-2019-announced|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=The University of Oxford|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩|archive-url=https://web.archive.org/web/20190325222054/http://www.ox.ac.uk/news/2019-03-25-honorary-degree-recipients-2019-announced|url-status=dead}}</ref> == ژیان == ئەندریا ئێم گیز لە ساڵی ١٩٦٥ لە [[نیویۆرک|نیویۆرک سیتی]] لە دایک بووە، ئەو کچی سوزان (گەیتۆن) و گیلبێرت گیزە. باوکی [[جوو|جوولەکە]] بوو، لە [[ڕۆما]]، [[ئیتالیا]] لەدایکبوو بەڵام لەبنەچەدا لە خێزانێکی [[تونسی]] و [[فرانکفورت|فرانکفۆرت]]، [[ئەڵمانیا|ئەڵمانیایی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gilbert Ghez (1938–2015) – Obituary|ناونیشان=https://www.legacy.com/amp/obituaries/chicagotribune/175961762|وێبگە=www.legacy.com}}</ref><ref>http://www.mevakshederekh.info/Portals/0/Il_tempo_e_idea/HAZMAN%20VEHARAION%20-%20IL%20TEMPO%20E%20L_IDEA%20Vol%20XXV%202019%20(web).pdf</ref> دایکیشی [[کڵێسای کاتۆلیک|کاتۆلیکێکی]] [[ئیرلەند|ئێرلەندی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Oral history interview with Susanne Ghez|ناونیشان=https://www.aaa.si.edu/collections/interviews/oral-history-interview-susanne-ghez-15916|وێبگە=www.aaa.si.edu}}</ref> گیز لەگەڵ جیۆلۆجیست تۆم لاتۆرێتی هاوسەرگیری کرد، ئەویش لێکۆڵەر و زانایە. ئەوان بەیەکەوە دوو کوڕیان هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Stuart Wolpert|ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|سەردێڕ=UCLA astronomer Andrea Ghez named MacArthur Fellow|ناونیشان=http://www.newsroom.ucla.edu/portal/ucla/ghez-64006.aspx|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=UCLA}}</ref> گیز مەلەوانێکی لێزانە و چالاکە لە یانەیەکی مەلەوانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Poster Project, Biographies|ناونیشان=http://www.math.sunysb.edu/posterproject/biographies/ghez.html|وێبگە=www.math.sunysb.edu}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=UCLA Masters Swimmer Andrea Ghez Wins Nobel Prize in Physics|ناونیشان=https://swimswam.com/ucla-masters-swimmer-andrea-ghez-wins-nobel-prize-in-physics/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=SwimSwam|زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|فیزیک|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی|گەردوون|زانست}} {{خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|state=collapsed}} {{پۆلی کۆمنز|Andrea Ghez}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥]] [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] [[پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:فیزیکزانانی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] n4xzge5f3gug53l3jx4d9csof2h1hh5 1579328 1579282 2026-04-29T21:02:29Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1579328 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q493956|پێڕستی ڕەش=زمانی زگماکی، زمانی زگماکی،}}'''ئەندریا ئێم گیز''' (لە دایکبووی ١٦ی حوزەیرانی ١٩٦٥) فەلەکناس و پڕۆفیسۆری [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییە]] لە بەشی فیزیا و ئەستێرەناسیی زانکۆی کالیفۆرنیا. توێژینەوەکانی ئەو دەربارەی ناوەندی/سەنتەری کاکێشانە.<ref name="discover">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=20 Young Scientists to Watch|ناونیشان=http://discovermagazine.com/2000/oct/featwatch|magazine=[[Discover Magazine]]|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠٠٨|دوایین=Speed Weed|یەکەم=William|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٠، بووە چوارەم ژن کە ببێتە براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبێل لە فیزیا]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Facts on the Nobel Prize in Physics|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/facts/facts-on-the-nobel-prize-in-physics/|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation}}</ref> ئەو خەڵاتەکەی بەهاوبەشی لەگەڵ [[ڕێینھارد گنزیل]] بوونە نیوە براوەی خەڵاتەکە، نیوەکەی دیکە لە خەڵاتەکە درا بە [[ڕۆجە پێنرۆز]]. گیز و گەنزەل خەڵاتی نۆبێلیان پێدرا لەمەڕ دۆزینەوەکەیان لەبارەی بوونی ماددەی زۆر گەورە لە چاڵە ڕەشەکە.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Press release: The Nobel Prize in Physics 2020|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2020/press-release/|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation}}</ref><ref name="NYT-20201006">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Overbye|یەکەم١=Dennis|دوایین٢=Taylor|یەکەم٢=Derrick Bryson|سەردێڕ=Nobel Prize in Physics Awarded to 3 Scientists for Work on Black Holes – The prize was awarded half to Roger Penrose for showing how black holes could form and half to Reinhard Genzel and Andrea Ghez for discovering a supermassive object at the Milky Way's center|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2020/10/06/science/nobel-prize-physics.html|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ئیش=[[The New York Times]]|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> لە ماوەی ژیانیدا، ئەندریا ئێم گیز چەندین جار خەڵات کراوە لەمەڕ کارەکانی لە بواری فیزیا و زانستی فەلەک،<ref name="awards2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Annie J. Cannon Award in Astronomy|ناونیشان=http://www.aas.org/grants/awards.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080228125049/http://www.aas.org/grants/awards.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی شوباتی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[American Astronomical Society]]}}</ref><ref name="awards">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Annie J. Cannon Award in Astronomy|ناونیشان=http://www.aas.org/grants/awards.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080228125049/http://www.aas.org/grants/awards.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی شوباتی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[American Astronomical Society]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Newsroom|ناونیشان=http://newsroom.ucla.edu/stories/ucla-professors-andrea-ghez-terence-222440|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181009013408/http://newsroom.ucla.edu/stories/ucla-professors-andrea-ghez-terence-222440|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=AAS Fellows|ناونیشان=https://aas.org/grants-and-prizes/aas-fellows|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=AAS}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٩ لەلایەن [[زانکۆی ئۆکسفۆرد]] بڕواننامەی دکتۆرای شانازی پێدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Honorary degree recipients for 2019 announced|ناونیشان=http://www.ox.ac.uk/news/2019-03-25-honorary-degree-recipients-2019-announced|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=The University of Oxford|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩|archive-url=https://web.archive.org/web/20190325222054/http://www.ox.ac.uk/news/2019-03-25-honorary-degree-recipients-2019-announced|url-status=dead}}</ref> == ژیان == ئەندریا ئێم گیز لە ساڵی ١٩٦٥ لە [[نیویۆرک|نیویۆرک سیتی]] لە دایک بووە، ئەو کچی سوزان (گەیتۆن) و گیلبێرت گیزە. باوکی [[جوو|جوولەکە]] بوو، لە [[ڕۆما]]، [[ئیتالیا]] لەدایکبوو بەڵام لەبنەچەدا لە خێزانێکی [[تونسی]] و [[فرانکفورت|فرانکفۆرت]]، [[ئەڵمانیا|ئەڵمانیایی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gilbert Ghez (1938–2015) – Obituary|ناونیشان=https://www.legacy.com/amp/obituaries/chicagotribune/175961762|وێبگە=www.legacy.com}}</ref><ref>http://www.mevakshederekh.info/Portals/0/Il_tempo_e_idea/HAZMAN%20VEHARAION%20-%20IL%20TEMPO%20E%20L_IDEA%20Vol%20XXV%202019%20(web).pdf</ref> دایکیشی [[کڵێسای کاتۆلیک|کاتۆلیکێکی]] [[ئیرلەند|ئێرلەندی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Oral history interview with Susanne Ghez|ناونیشان=https://www.aaa.si.edu/collections/interviews/oral-history-interview-susanne-ghez-15916|وێبگە=www.aaa.si.edu}}</ref> گیز لەگەڵ جیۆلۆجیست تۆم لاتۆرێتی هاوسەرگیری کرد، ئەویش لێکۆڵەر و زانایە. ئەوان بەیەکەوە دوو کوڕیان هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Stuart Wolpert|ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|سەردێڕ=UCLA astronomer Andrea Ghez named MacArthur Fellow|ناونیشان=http://www.newsroom.ucla.edu/portal/ucla/ghez-64006.aspx|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=UCLA}}</ref> گیز مەلەوانێکی لێزانە و چالاکە لە یانەیەکی مەلەوانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Poster Project, Biographies|ناونیشان=http://www.math.sunysb.edu/posterproject/biographies/ghez.html|وێبگە=www.math.sunysb.edu}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=UCLA Masters Swimmer Andrea Ghez Wins Nobel Prize in Physics|ناونیشان=https://swimswam.com/ucla-masters-swimmer-andrea-ghez-wins-nobel-prize-in-physics/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=SwimSwam|زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|فیزیک|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فڕینی بۆشایی|گەردوون|زانست}} {{خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|state=collapsed}} {{پۆلی کۆمنز|Andrea Ghez}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥]] [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] [[پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:ئەندامی زانستی ئەکادیمیایی نەتەوەیی نەتەوە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:فیزیکزانانی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] hsrnmac7fqhe86ie6mgu57u99bl3a8q 1 175353 1579283 995272 2026-04-29T19:56:19Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579283 wikitext text/x-wiki [[پۆل:گشت پەڕەکانی پڕۆژەی ژنان لەناو سوور]] [[پۆل:وتارەکانی ساڵی ٢٠٢١ لە پڕۆژەی ژنان لەناو سوور]] == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەندریا گیز]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=841819 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20181009013408/http://newsroom.ucla.edu/stories/ucla-professors-andrea-ghez-terence-222440 بۆ http://newsroom.ucla.edu/stories/ucla-professors-andrea-ghez-terence-222440 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٧:٢٠، ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ئەندریا گیز]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=848084 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080228125049/http://www.aas.org/grants/awards.php بۆ http://www.aas.org/grants/awards.php زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080228125049/http://www.aas.org/grants/awards.php بۆ http://www.aas.org/grants/awards.php زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:٤٩، ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ئەندریا گیز]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=995271 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080228125049/http://www.aas.org/grants/awards.php بۆ http://www.aas.org/grants/awards.php زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20080228125049/http://www.aas.org/grants/awards.php بۆ http://www.aas.org/grants/awards.php زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢١:٥٥، ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەندریا گیز]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579282 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190325222054/http://www.ox.ac.uk/news/2019-03-25-honorary-degree-recipients-2019-announced بۆ http://www.ox.ac.uk/news/2019-03-25-honorary-degree-recipients-2019-announced زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٩:٥٦، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) pktx0fg6blryhl618hcafey1x95w5q3 0 178583 1579436 1398994 2026-04-30T08:55:10Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579436 wikitext text/x-wiki {{Infobox film |name=بیرەوەرییەکانی ئەسپە ڕەش |image=بیرەوەرییەکانی ئەسپە ڕەش.jpg |alt= |caption= |director=[[شەھرام عەلیدی]] |producer=شەھرام عەلیدی |writer=شەھرام عەلیدی |starring={{Plainlist| *بوراک توزوونتاک *دیمەن زەندی *شینێ ئەیدن *وڵدن ئاتاسەور *عەزیز کاپکورت *بیلال بولوت *مرێم بوبانی *[[تارا جاف]] }} |music=[[کەیھان کەڵھوڕ]] |={{Plainlist|}} |editing=|production_companies= |distributor= |released=٢٠١٥ |runtime=٩٠ خولەک |country=[[باکووری کوردستان]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] |language=[[کورمانجی]]، [[سۆرانی]]، [[تورکی]] |budget=| gross= }} '''بیرەوەرییەکانی ئەسپە ڕەش''' (بە [[کورمانجی]]: Bîranînên Hespa Reş) فیلمێکی [[کوردی|کوردییە]] لە دەرھێنانی [[شەھرام عەلیدی]]. == چیرۆکی فیلم == ئاسکە لەگەڵ چەن لاوی تر ئەندامی گرووپێک بووە کە حەولی نەوژن کردنەوەی [[کوردی|زمانی کوردی]] و چاپکردن و بڵاوکردنەوەی نھێی کتێب لە قوتابخانەکانی [[باکووری کوردستان]] دەدا کە لەناکاو لە ڕووداوێکدا شەھید دەبێ و ھەندێک وەسیەتی کردووە کە ھەڤاڵانی دانە بە دانە بەجێیان دێنن؛ یەکێک لە خواستەکانی ئاسکە دیتنەوەی دووبارەی ئەسپەکەیەتی کە لە منداڵییەوە لەگەڵی گەورە بووە و ناوی ماندانایە. زۆرینەی دیمەنەکانی فیلم لە چاوی مانداناوە دەگێڕدرێنەوە. == نمایشکردن == ئەم فیلمە سەرەتا لە سینەماکانی [[سنە]] و [[مەریوان]] پیشان درا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فیلمی “بیرەوەرییەکانی ئەسپە ڕەش” ھێمایەکی پارادۆکسیکاڵ {{!}} ئەنجومەنی سەوزی چیا|ناونیشان=https://fa.chya.ir/?p=119909|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=fa.chya.ir}}{{بەستەری مردوو|url=https://fa.chya.ir/?p=119909 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sorani|یەکەم=Basnews|سەردێڕ=فیلمی بیرەوەرییەکانی ئەسپێکی ڕەش لە کوردستانی ڕۆژھەڵات نمایش دەکرێت|ناونیشان=https://www.basnews.com/so/babat/323698|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠١٢|وێبگە=باسنیوز}}</ref> و دواتریش لە دوازدەھەمین فیلم فێستیڤاڵی جیھانیی کوردی بە شێوەی ئۆنڵاین و خۆڕایی بڵاو کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Global Kurdish Film Festival {{!}} Home {{!}} 12 LKFF|ناونیشان=https://www.globalkurdishfilmfestival.com/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=Watch Global Kurdish Film Festival|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210421214019/https://www.globalkurdishfilmfestival.com/}}</ref> == خەڵاتەکان == * بیستەمین فێستیواڵی نێونەتەوەیی بوسان، کۆریای باشوور، یەکی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Busan International Film Festival 6-15 October, 2021|ناونیشان=http://www.biff.kr/eng/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=www.biff.kr}}</ref> * دووھەمین فێستیواڵی فیلمی ئاسیا و ئوقیانووسیا، ئوسترالیا، تشرینی دووھەمی ٢٠١٥. * پازدەھەمین فێستیواڵی نێونەتەوەیی ئەستەمبوڵ، تورکیا، شوباتی ٢٠١٦ * چوارەمین فێستیواڵی نێونەتەوەیی فیلمی دھۆک، ھەرێمی کوردستان، ئەیلوولی ٢٠١٦<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Duhok International Film Festival|ناونیشان=http://duhokiff.com/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=duhokiff.com|زمان=en-gb}}</ref> * فێستیواڵی نێونەتەوەیی فیلمی سلێمانی، ھەرێمی کوردستان، تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.imdb.com/title/tt5613918/ بیرەوەرییەکانی ئەسپە ڕەش] لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان]] {{تووڵی دەروازە|فیلم}} [[پۆل:فیلمە کوردییەکان]] [[پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کوردستان داندراون]] oy7p6qa9jsoel6631vhoyx1ag56fmxl 0 180043 1579211 1561871 2026-04-29T16:19:28Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579211 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی| ناو=ئەحمەد ئیسماعیل یاسین| ڕێکەوتی لەدایکبوون=٢٨ حوزەیرانی ١٩٣٨| شوێنی لەدایکبوون=ئەلجورە، عەسقەلان، فەلەستین| ڕێکەوتی مردن=٢٢ ی ئازار ٢٠٠٤| ھۆکاری مردن=لەپڕکوژی لەلایەن فرۆکەیەکی ئیسرائیل| نەتەوە=عەرەب| پیشە=سەرۆکی بەرەنگاری فەلەستینی، مامۆستای زمانی عەرەبی، پێشنوێژ و وتارخوێن| ناوەکانی تر=شێخی بەرەنگاری، شێخی فەلەستین، شێخی ڕاپەڕین| حیزب=حەماس|وێنە=Ahmed Yassin.jpg|ناوی خۆماڵی=ئەحمەد سەعدە|ھاوسەر=حەلیمە یاسین}} '''ئەحمەد ئیسماعیل یاسین''' ({{بە عەرەبی|أحمد إسماعیل یاسین}}؛ ٢٨ی حوزەیرانی ١٩٣٦ – ٢٢ی ئازاری ٢٠٠٤) سیاسەتمەدار و ئیمامێکی فەلەستینی بووە و لە ساڵی ١٩٨٧دا ڕێکخراوی چەکداری ئیسلامی ناسیۆنالیستی فەلەستینی [[حەماس]]ی لە کەرتی غەززە دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Costigan|یەکەم١=Sean S.|دوایین٢=Gold|یەکەم٢=David|سەردێڕ=Terrornomics|ڕێکەوت=ی ی 2007|بڵاوکەرەوە=Ashgate|شوێن=Aldershot|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٥٤٦-٤٩٩٥-٣|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=CtfSiaj9R5wC&q=Ahmed+Yassin+%22suicide+bombing%22+%22islamic+state%22+hamas|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=عامر|یەکەم=عدنان أبوو|سەردێڕ=فی الذکری ال17 لاستشھادە.. کیف تجرأت إسرائیل علی اغتیال الشیخ أحمد یاسین؟|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/news/politics/2021/3/22/فی-ذکراھ-ال17-لماذا-اغتالت-إسرائیل|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حقیقة أحمد یاسین.. مؤسس حماس|ناونیشان=http://www.islamist-movements.com/26559|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=بوابة الحرکات الاسلامیة}}</ref> شێخ ئەحمەد یاسین لە گوندی ئەلجورەی ناوچەی مەجدالی باشووری کەرتی غەزە لەدایک بووە و خۆی و خێزانەکەی دوای شەڕی ١٩٤٨ پەنایان بۆ کەرتی غەزە بردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=تعرف علی مؤسس حرکة حماس فی ذکری اغتیالھ|ناونیشان=https://www.bbc.com/arabic/world-47654181|newspaper=BBC News عربی|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢١|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الشیخ أحمد یاسین|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/2004/10/03/الشیخ-أحمد-یاسین|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref> لە تەمەنی لاوییەتیدا لە کاتی وەرزشکردندا تووشی پێکان بوو لە ئەنجامدا تووشی ئیفلیجی گشتی بوو. سەرەتا وەک مامۆستایەکی خوێندنی زمانی [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و پەروەردەی ئیسلامی لە ناوەندە ئیسلامییەکان کاری کردووە و دواتر لە مزگەوتەکانی غەزە وەک وتارخوێن و پێش نوێژ بەردەوام بووە. بەھۆی بوێری و خستنە ڕووی ڕاستییەکانی کۆمەڵگەی فەلەستینی لەژێر گوشاری دەسەڵاتی [[ئیسرائیل]]دا بوو بە بەناوبانگترین وتاربێژی ناوچەکە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=اقوال الشیخ أحمد یاسین - کلام نت|ناونیشان=https://xn--mgb9cdf.net/اقوال-الشيخ-أحمد-ياسين/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠٢١|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210812071710/https://xn--mgb9cdf.net/اقوال-الشيخ-أحمد-ياسين/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە تەمەنی بیست ساڵیدا بەشداری خۆپیشاندانی کەرتی غەزە کردووە وەک ناڕەزایەتییەک بەرامبەر ھێرشی سێ قۆڵی ١٩٥٦ دژ بە [[میسر]]. دوای [[جەنگی ١٩٦٧]] جەنگی عەرەب و ئیسرائیل کە ئیسرائیل ھەموو ناوچەکانی [[فەلەستین]]ی خستەژێردەستی خۆی لەوانە کەرتی غەزە، ئەحمەد یاسن بەردەوام بوو لە ھاندانی نوێژخوێنان لەڕێگای مینبەری مزگەوتی عەباسی بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئیسرائیلییەکان، جگە لەوەی سەرقاڵی کۆکردنەوەی بەخشین و ھاوکارییە مرۆیییەکان بووە بۆ کەسوکاری شەھیدان و گیراوەکان. دواتر بوو بە سەرۆکی کۆڕبەندی ئیسلامی لە غەزە. ئەحمەد یاسن لە ساڵی ١٩٨٣ دا بە تۆمەتی ھەبوونی چەک و پێکھێنانی ڕێکخراوێکی سەربازی و ھاندان لەدژی دەوڵەتی ئیسرائیل دەستگیرکرا و لەلایەن دادگای ئیسرائیلەوە سزای سێزدە ساڵ زیندانی کردنی بۆ دەرکرا. لە ساڵی ١٩٨٥ لە ئاڵوگۆڕێکی زیندانیی نێوان دەسەڵاتدارانی ئیسرائیل و بەرەی جەماوەری بۆ ڕزگاری فەلەستین ئازاد کرا.<ref name="من ھو الشیخ أحمد یاسین؟">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=من ھو الشیخ أحمد یاسین؟|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/hi/arabic/middle_east_news/newsid_3556000/3556439.stm|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢١|زمان=en-GB}}</ref> ئەحمەد یاسن لەگەڵ کۆمەڵێک لە ھاوڕێکانی بزووتنەوەی بەرھەڵستی ئیسلامی حەماسیان دامەزراند پاش ئازادکردنی لە زیندان و لەگەڵ بەرپابوونی ڕاپەڕینی فەلەستینی یەکەم لە ساڵی ١٩٨٧ لە دژی ئیسرائیل بەردەوام چاڵاکی ھەبووە بۆیە لە ساڵی ١٩٨٨ھەڵیانکوتایە سەر ماڵەکەی و ھەڕەشەی دورخستنەوەیان بۆ [[لوبنان]] لێ کرد. دواتر لەگەڵ سەدان کەسی تری فەلەستینی لە ساڵی ١٩٨٩ دا دەستگیرکرا، لە ھەوڵێکدا بۆ ڕاگرتنی ھێرشە چەکدارییەکان کە بە [[چەکی سپی]] ئەنجام دەدران. لە ساڵی ١٩٩١ دا دادگایەکی ئیسرائیلی سزای [[زیندانی ھەتاھەتایی]] و زیندانی پازدە ساڵی تری بەسەردا سەپاند، بەھۆی ھاندان بۆ کوشتنی سەربازانی ئیسرائیل و دامەزراندنی بزووتنەوەی حەماس و دەزگا سەربازی و ئەمنییەکەی. لە ساڵی ١٩٩٧ بە ڕێککەوتنێکی نێوان ئوردن و ئیسرائیل ئازاد کرا، لە ٢٢ی ئازاری ٢٠٠٤ لە ئەنجامی ھێرشێکی ئاسمانی لەگەڵ دەستەیەک لە ھاوەڵانی شەھیدکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Behnegarsoft.com|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=16 عامًا علی اغتیال الإمام الشھید أحمد یاسین.. السیرة الملھمة|ناونیشان=http://www.taghribnews.com/ar/report/456161/16-عام-ا-علی-اغتیال-الإمام-الشھید-أحمد-یاسین-السیرة-الملھمة|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=وکالة أنباء التقریب (TNA)|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.taghribnews.com/ar/report/456161/16-%D8%B9%D8%A7%D9%85-%D8%A7-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%BA%D8%AA%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B4%DA%BE%DB%8C%D8%AF-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%BE%D9%85%D8%A9 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> شێخ ئەحمەد یاسین لە نێو بەرخۆدانی فەلەستیندا خاوەن پێگەیەکی ڕۆحی و سیاسی و خاوەن ئیمتیاز بووە، بە یەکێک لە گرنگترین ھێماکانی کاری نەتەوەیی فەلەستینی دادەنرێت بە درێژایی سەدەی بیستەم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=authortitle|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=11 عاما مضت علی جریمة اغتیال الشیخ احمد یاسین.. وکیف کان دور العمیل حاسما|ناونیشان=https://www.raialyoum.com/index.php/11-عاما-مضت-على-جريمة-اغتيال-الشيخ-احمد-ي/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=رأی الیوم|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210802070213/https://www.raialyoum.com/index.php/11-عاما-مضت-على-جريمة-اغتيال-الشيخ-احمد-ي/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ژیان == ئەحمەد ئیسماعیل یاسین لە ٢٨ی حوزەیرانی ١٩٣٦ لە گوندێکی مێژوویی دێرین بەناوی جورە ی عەسقەلان لە دایک بووە، کە دەکەوێتە پارێزگای مەجدال کە ٢٠ کیلۆمەتر لە باکووری غەزە دورە، لەو ساڵەدا یەکەم شۆڕشی چەکداری دژ بە فراوانبوونی ئەزموونی زایۆنییەکان لە ناو خاکی فەلەستیندا ئەنجام درا. لە تەمەنی سێ ساڵیدا باوکی دەمرێت، لە منداڵیدا پێی گوتراوە ئەحمەد سەعدە بۆ جیاکردنەوەی لەخزمەکانی کە زۆریان ناویان ئەحمەد بووە. ئەحمەد یاسن تەمەنی دوازدە ساڵ بوو کاتێک شکستی فەلەستین لە ساڵی ١٩٤٨ دا ڕوویدا، خێزانەکەی وەک ھەزاران خێزانی تر لەلایەن میلیشیا زایۆنییەکان لەوڵاتی خۆیان دەردەکرێن. لەتەمەنی ١٦ ساڵیدا تووشی ڕووداوێک بووە کە ھەموو ژیانی گۆڕی، دوای شەڕی دۆستانە لەگەڵ ھاوڕێیەکی بەناوی عەبدوڵڵا خەتیب ملی دەشکێت و دوای چلوپێنج ڕۆژ لە گەچ گرتنی بۆی دەرکەوت کە تووشی ئیفلیجی بووە؛ بەڵام لای کەس باسی ئەوەی نەکرد کە بەھۆی کێوە تووشی ئیفلیجی بووە بۆ دروست نەبوونی کێشەی کۆمەڵایەتی تاوەکو ساڵی ١٩٨٩ باسی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الشیخ أحمد یاسین|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/2004/10/03/الشیخ-أحمد-یاسین|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref> ئەحمەد یاسین دوای ئیفلیجبوونی گەنجێتی خۆی تەرخان کرد بۆ ئەوەی داوای [[زانستە ئیسلامییەکان]] بکات، لە [[زانکۆی ئەزھەر]] لە قاھیرە خوێندی، و قاھیرە ئەو شوێنە بوو کە ئەحمەد یاسین ئەو باوەڕەی لادروست بوو فەلەستین تا ڕۆژی قیامەت خاکێکی ئیسلامییە، و ھیچ سەرکردەیەکی عەرەب مافی ئەوەی نییە واز لە ھیچ بەشێکی ئەو خاکە بێنێت. ھەرچەندە تووشی ئیفلیجی نزیکەی تەواوی جەستەی بوو بوو بەڵام دواتر تووشی ئیفلیجییەکی تەواو بوو، بەڵام ئیفلیجی نەبووە ڕێگر لەبەردەم تەواوکردنی خوێندنەکەی. ئەحمەد یاسین بەشداری ڕاپەڕینە فەلەستینییەکانی کردووە بەڵام ناسراو نەبوو تاساڵی ١٩٨٧ کە تێیدا بزووتنەوەی بەرەنگاری ئیسلامی (حەماس)ی دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أحمد یاسین|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/encyclopedia/icons/2010/12/8/أحمد-یاسین|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref> == دۆخی تەندروستی == جگە لە ئیفلیجبوون ئەحمەد یاسین چەندان نەخۆشی کەی ھەبوون، ئەوانیش لەدەستدانی بینین لە چاوی ڕاستیدا بەھۆی لێدانەوە لەلایەن دەزگای ھەواڵگری ئیسڕائیل لە کاتی لێکۆڵینەوە کردن لەگەڵیدا، و لاوازی بینین لەچاوی ڕاستیدا، و ئیلتیھابی ھەمیشەیی گوێ و حەساسییەتی سییەکان و ھەندێک نەخۆشی دیکە. بەھۆی خراپی بارودۆخی زیندانی کردنی چەندین جار گواستراوەتەوە بۆ نەخۆشخانە، و زیاتر تێکچونی بارودۆخی تەندروستی بەھۆی نەبوونی چاودێری تەندروستی پێویستەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=17 عامًا علی اغتیال الشیخ أحمد یاسین|ناونیشان=https://safa.ps/post/303065/17-عام-ا-علی-اغتیال-الشیخ-أحمد-یاسین|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=وکالة الصحافة الفلسطینیة|زمان=ar}}</ref> == کۆستی فەڵەستین و قوتابخانە == ئەحمەد یاسین لەگەڵ شکستە گەورەکەی عەرەب ناسراو بە کۆستی فەڵەستین ساڵی ١٩٤٨ ژیاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=عامر|یەکەم=محمد حسن|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=73 عاما علی النکبة الفلسطینیة.. کل ما ترید معرفتە عن ھذا الیوم المشؤوم|ناونیشان=https://www.elwatannews.com/news/details/5490233|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=الوطن|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=النکبة.. جرح فلسطین الغائر|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/encyclopedia/events/2016/5/12/النکبة-جرح-فلسطین-الغائر|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref> لەو کاتەدا تەمەنی دوازدە ساڵ بووە وانەیەک لەو شکستەوە کە کاریگەری لەسەر ھەموو ژیانی ھەبووە، کە بریتییە لەوەی پشت بەستن بە ھێزی فەلەستینییەکان لەڕێگەی چەکدار کردیانەوە بەسودترە لە پشتبەستن بەدەوڵەتانی عەرەبی یان کۆمەڵگەی نێودەوڵتی، دەربارەی ئەو سەردەمە دەڵێت ئەو سوپا عەرەبیانەی ھاتبوون بۆشەڕکردن لەگەڵ قەوارەی جوولەکە چەکیان لەدەستی ئیمە ستاندەوە بەبیانوی ئەوەی جگە لە سوپا پێویست بەھێزی تر ناکات، بۆیە چارەنوسمان بە چارەنوسی ئەوانەوە بەسترایەوە، و کاتێک ئەو سوپایانە شکستیان ھێنا ئێمەش شکستمان ھێنا، و میلیشیا زایۆنییەکان قەسابخانەیان دانا بۆ ترساندنی کەسانی بی وەی، خۆئەگەر چەکی خۆمان بەدەست خۆمانەوە بوایە ڕووداوەکان چۆرێکی تر دەبوون. ئەحمەد یاسین لە قوتابخانەی ئەلجورەی سەرەتایی تا پۆلی پێنجی خوێندووە، بەڵام ئەو کۆستەی ساڵی ١٩٤٨ بەسەر فەلەستین ھات و بووە ھۆی ئاوارەبوونی خەڵکەکەی ئەویش ناچاربوو لەگەڵ خێزانەکەی کۆچبکات بۆ غەزە، بەم ھۆیەوە بارودۆخیان گۆڕاو تووشی ھەژاری و برسییەتی بوون، لەگەڵ ھاوتەمەنەکانی دەچوو بۆ سەربازگە میسرییەکان تاوەکو ئەو خواردنەی لەسەربازەکان زیاد بوو کۆی بکەنەوە، ساڵی ١٩٤٨–١٩٥٠ بۆ ماوەی ساڵیک وازی لەخوێندن ھێنا تاوەکو بەکارکردن لە خواردنگەیەکی پاقلە یارمەتی خێزانەکەی بدات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مؤسس حماس الشیخ احمد یاسین فی ذکری استشھادە ال11- الأخبار انتفاضة الاقصی|ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/ar/news/2015/03/23/692841/مؤسس-حماس-الشیخ-احمد-یاسین-فی-ذکرى-استشهاده-الـ11|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=وکالة تسنیم الدولیة للأنباء|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الشیخ أحمد یاسین|ناونیشان=https://www.yabeyrouth.com/5238-الشيخ-أحمد-ياسين|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.yabeyrouth.com}}</ref> == کارکردن == ئەحمەد یاسین تەمەنی دە ساڵان بوو کاتێک بەریتانییەکان جوولەکەکانیان لەھەموو وڵاتانەوە دێنا و لەفەلەستین نیشتەجێیان دەکردن تا دواتر بەزەبری ھێز ساڵی ١٩٤٨ دەوڵەتی ئیسرائیلیان دروست کرد. ساڵی ١٩٥٧–١٩٥٨ خوێندنی ئامادەیی تەواو دەکات و سەرکەوتوو دەبێت لەدۆزینەوەی کار ھەرچەندە لەسەرەتادا ڕێگری لێدەکرێت بەھۆی دۆخی تەندروستییەوە، و زۆربەی ئەو داھاتەی دەستی دەکەوت بۆ یارمەتیدانی خێزانەکەی خەرجی دەکرد. لەتەمەنی بییست ساڵیدا بەشداری لەخۆپیشاندانەکانی غەزە کردووە دژ بە دەستدرێژی سێیانەیی دژ بە میسر ساڵی ١٩٥٦ توانای ڕێکخستن و وتاردانی پیشاندا، لەگەڵ ھاوڕێکانی دژی سەرپەرشتی کردنی نێودەوڵەتی بوو بۆ غەزە و داوای گەڕانەوەی بەڕێوبەرایەتی میسری دەکرد بۆ غەزە. == دەسەڵاتی میسری و ئیخوان موسلیمین == لە ماوەی پەنجاکان و شەستەکانی سەدەی ڕابردودا کاتێک بیری نەتەوایەتی گەیشتبووە ئەوپەڕی ئەحمەد یاسین لەلایەن دەسەڵاتی میسرییەوە کە سەرپەرشتی غەزەی دەکرد دەستگیرکرا، بەتۆمەتی ئەندامییەتی لە [[ئیخوان موسلمین|ئیخوان موسلیمین]]، بەڵام بڕیاریدا بمێنێتەوە لەکاتێکدا ئەندامانی ئیخوان موسلیمین لەترسی [[جەمال عەبدولناسر]] غەزەیان بەجێ دەھێشت. توانای وتاربێژی ئەحمەد یاسین بەشێوەیەکی بەرچاو دەرکەوت، کەئەمەش بووە ھۆی ئەوەی دەزگای ھەواڵگیری میسر سالی ١٩٦٥ بڕیاری دەستگیرکردنی بدات، لەگەڵ ئەو دەستگیرکردنانەی لە گۆڕەپانی سیاسی میسر جێبەجێ دەکران، ھەموو ئەو کەسانەی ساڵی ١٩٥٤ لە ئەندامانی ئیخوان موسلیمین دەستگیرکرابوون دووبارە دەستگیرکرانەوە. ماوەی مانگێک لەزیندای تاکەکەسی مایەوە و دواتر ئازاد کرا دوای ئەوەی لێکۆڵینەوەکان نەیانتوانی بوونی پەیوەندی لەگەڵ ئیخوان موسلیمین بسەلمێنن. دەربارەی ماوەی زیندانی کردنی دەڵێت «لەدڵمدا ڕقلێبونەوەی ستەمی زیاتر کرد، و ماوەی زیندانی کردن ئەوەی زیاتر ڕونکردەوە کە شەرعییەتی ھەر دەسەڵاتێک لەسەر دادپەروەری و باوەڕبوونی بە مافی ئازادی مرۆڤ دادەمەزرێت» == چالاکی بانگخوازی == ئەحمەد یاسین باگخواز وتاربێژ قسەکەرێکی ئیسلامی بوو. [[نزار ڕەیان]] _یەکێک لەقوتابییەکانی_ دەڵێت «شێخ ئەحمەد یاسین سەرەتا دەستی کرد بەبانگەوازی منداڵ و تازەپێگەشتوان، لەگەڵ کاری مامۆستایەتی لەقوتابخانە بانگەوازی قوتابییەکانی دەکرد، دوای تەواو بوونی دەوام ھەندێکیانی دەھێشتنەوە فێری نوێژ و ئادابە ئیسلامییەکان و قورئان خوێندنەوەی دەکردن. دواتر بەپلە لەگەڵیان بەردەوام دەبوو دوای فێربوونی نوێژ و خوێندنەوەی قورئان فێری ڕۆژووی سونەتی دەکردن بەتایبەتی ڕۆژووی دوشەممە و پێنجشەممان، کەسوکاری خوێندکارەکان دەھاتن گلەییان دەکرد-خەڵکی لەو کاتەدا زۆر لەدین دوور بوون- دەیانگوت ڕازین بە نوێژکردن و خوێندنەوەی قورئان شتێکی باشە بەڵام [[ڕۆژوو]]ی دووشەمە و پێنجشەمان لەتوانادا نییە».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الشیخان یس وریان.. أسرار جدیدة|ناونیشان=https://www.ikhwanonline.com/article/62508|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=www.ikhwanonline.com|زمان=ar}}</ref> ئەحمەد یاسین لەم بارەیەوە دەڵێت «ئێمە و جوولەکە لەسەر ئەم نەوەیە لەململانێ داین، یان جوولەکە لەدەستمانی دەردێنێت، یان ئەوەیە ئێمە ڕزگاری دەکەین لەدەستی جوولەکە». == بەرەنگاریی == === شەڕی ١٩٦٧ === لەدوای شکستی ساڵی ١٩٦٧ کە تێیدا ئیسرائیل ھەموو ناوچەکانی فەلەستینی داگیرکرد لەنێویشیاندا کەرتی غەزە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ذکری "النکسة".. ما الذی تغیر بعد 54 عاما؟|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/ar/إسرائیل/ذکری-النکسة-ما-الذی-تغیر-بعد-54-عاما-إطار/2264557|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=النکسة.. إسرائیل تھزم العرب فی ستة أیام|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/encyclopedia/military/2016/6/5/النکسة-إسرائیل-تھزم-العرب-فی-ستة-أیام|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref> ئەحمەد یاسین بەردەوامبوو لە ھاندانی نوێژخوێنان لەسەر مینبەری مزگەوتی عەباس بۆ بەرەنگاری کردن دژی داگیرکاری ئیسرائیل، لەھەمان کاتیشدا چالاکانە کاری دەکرد بۆ کۆکردنەوەی ھاوکاری و یارمەتیدانی خێزانی شەھید و گیراوەکان. دواتر بوو بەسەرۆکی کۆڕبەندی ئیسلامی لە غەزە. دواتر باوەڕی ھێنا بە بۆچوونەکانی ئیخوان موسلیمین بوو بە ئەندام ساڵی ١٩٥٥ و ساڵی ١٩٦٨ بوو بەسەرکردەی ئەو کۆمەڵەیە لەفەلەستین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=کیف غیرت ستة أیام الشرق الأوسط للأبد؟|ناونیشان=https://www.bbc.com/arabic/middleeast-57360161|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=BBC News عربی|زمان=ar}}</ref> === دامەزراندنی بزووتنەوەی حەماس === {{سەرەکی|بزوتنەوەی حەماس}} [[پەڕگە:Flag of al-Qassam Brigades.svg|وێنۆک|ئاڵای بزووتنەوەی حەماس]] ساڵی ١٩٨٧ ئەحمەد یاسین لەگەڵ کۆمەڵێک سەرکردەی ئیسلامی ڕێککەوت بۆ دامەزراندنی ڕێکخراوێک بەمەبەستی ڕوبەڕو بوونەوەی ئیسرائیل و ئازادکردنی فەلەستین، ڕێکخراوەکەیان ناونا بزووتنەوەی بەرەنگاری ئیسلامی ناسراو بە حەماس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=للأنباء|یەکەم=وکالة قدس برس إنترناشیونال|سەردێڕ=أحمد یاسین .. شیخ الوحدة وأیقونة المقاومة|ناونیشان=http://www.qudspress.com/index.php?page=show&id=67689|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=وکالة قدس برس إنترناشیونال للأنباء|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210802070213/http://www.qudspress.com/index.php?page=show&id=67689|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{ژێدەر پێویستە|date=ئابی ٢٠٢٤}} بزووتنەوەی حەماس ڕۆڵێکی گرینگی ھەبوو ڕاپەڕینی فەلەستین ناسراو بەڕاپەڕینی مزگەوتەکان کە لەو کاتەدا سەریھەڵدا، ئەمەش بووە ھۆی گۆڕانێکی جۆری لە ژیانی ئەحمەد یاسین و بەرەنگاری فەلەستینی، کەتێیدا بزووتنەوەکە سەرکەوتوو بوو لە ڕێکخستنی ھێز لەدەوری خۆی. ئەحمەد یاسین توانی بۆچوونەکانی بە ھەموو جیھاندا بڵاو بکاتەوە بەھۆی سووربوون لەسەر بۆچوونەکانی و داواکردنی ماف بۆ گەلی فەلەستین. باوەڕی بەدروستکردنی سەرەتاکانی کاری جیھادی بوو دژی ئیسرائیل، ساڵی ١٩٨٧ و کاتی دەستپێکردنی ڕاپەڕینی یەکەمی فەلەستین حەماس دەرکەوت و ڕای گەیاند زەوی فەلەستین وەقفە و ناکرێت لەگەڵ جوولەکە دابەش بکرێ. جوولەکەکان چەندین جار ھەوڵیانداوە ڕازی بکەن بەڕاوەستاندنی ڕاپەڕینەکە بەڵام نەیانتوانیوە بۆیە لە ساڵی ١٩٨٩ دەستگیری دەکەن، ساڵی ١٩٩١ حوکمی [[زیندانی ھەتاھەتایی]] و پازدە ساڵیان بەسەردا سەپاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بزانە مامۆستا کرێکار چۆن باسی شێخ ئەحمەد یاسین دەکات و چی پێ دەڵێت زۆر بەھێزە|ناونیشان=https://www.2abdwap.club/mp3/%40do/dSUhZfjHfpA/بزانە-مامۆستا-کرێکار-چۆن-باسی-شێخ-ئەحمەد-یاسین-ئەکات-و-چی-پێ-ئەڵێت-زۆر-بەهێزە.html|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.2abdwap.club|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210801083710/https://www.2abdwap.club/mp3/%40do/dSUhZfjHfpA/بزانە-مامۆستا-کرێکار-چۆن-باسی-شێخ-ئەحمەد-یاسین-ئەکات-و-چی-پێ-ئەڵێت-زۆر-بەهێزە.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حەماس|ناونیشان=https://www.kurdistanc.com/Islamic/details.aspx?jimare=5620|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.kurdistanc.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210801083710/https://www.kurdistanc.com/Islamic/details.aspx?jimare=5620|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === سیاسەتی دەرەوە === ئەحمەد یاسین ھەوڵیداوە بۆ ڕاگرتنی پەیوەندییەکان لەگەڵ دەسەڵاتی فەلەستینی و دەوڵەتە عەرەبییەکان، بەڵام لەگەڵ بۆچۆنی ئاشتی لەگەڵ ئیسرائیل نەبووە لەو بارەیەوە دەڵێت (ئەوەەی بە ئاشتی ناودەبرێت بەھیچ شێوەیەک ئاشتی نییە، و ھەرگیز نابێت بە جێگرەوەی جیھاد و بەرەنگاری). لەکاتی ڕاپەڕینی ئەقسا ساڵی ٢٠٠٠ حەماس چالاکانە بەشداری کرد، دوای ئەوەی ڕیزەکانی ڕێکخستەوە و دەزگای سەربازیان دامەزراند. لەو کاتەوە ئیسرائیل بزووتنەوەی حەماسی بە تیرۆرست دانا، لەژێر فشاری ئەمریکادا [[یەکێتیی ئەورووپا|یەکێتی ئەورووپا]] بزووتنەوەکە و باڵە سیاسییەکەی خستە لیستی تیرۆرەوە لەدوای [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] و ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بە پێوەری ئەمریکا؛ گرووپە تیرۆریستییەکانی جیھان کامانەن؟|ناونیشان=https://www.peyserpress.com/detail.aspx?Jimare=6726|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.peyserpress.com}}</ref> === بەرەنگارییەکی تووند === چالاکییە بانگەوازییەکانی ئەحمەد یاسین دەسەڵاتی ئیسرائیلی بێزارکرد، ساڵی ١٩٨٢ بڕیاری دەستگیرکردنی بۆ دەرکرد بەتۆمەتی دروستکردنی ڕێکخراوی سەربازی و کۆکردنەوەی چەک و ھاندان بۆ لەناوبردنی دەوڵەتی ئیسرائیل. دادگای سەربازی ١٣ ساڵ زیندانی بۆ بڕییەوە، بەڵام ساڵی ١٩٨٥ ئازادی کرد لەکردەوەیەکی گۆڕینەوەی دەستگیرکراوان داوی بەسەربردنی یازدە مانگ لە زینداندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٨|سەردێڕ=سیلة الظھر: ذکری استشھاد الشیخ احمد یاسین- فلسطین فی الذاکرة|ناونیشان=http://www.palestineremembered.com/GeoPoints/Silat_al_Dhahr_1590/Article_13021.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180825215319/http://www.palestineremembered.com/GeoPoints/Silat_al_Dhahr_1590/Article_13021.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لەگەڵ زیادبوونی کردوەکانی کوشتنی سەربازە ئیسرائیلی و بەکرێگیراوە فەلەستنییەکان ساڵی ١٩٨٨ دەسەڵاتی ئیسرائیلی بەسەر ماڵەکەیدا دەدات و دەیپشکنێت و ھەڕەشەی دورخستنەوەی دەکەن بۆ [[لوبنان]]. ساڵی ١٩٨٩ لەگەڵ سەدان ئەندامی بزووتنەوەی حەماس دەستگیرکرا، وەک ھەوڵێک بۆ وەستاندنی ھێرشەکان بەچەکی سپی بۆ سەر سەربازە ئیسرائیلی و بەکرێگیراوانیان. دادگایەکی سەربازی ساڵی ١٩٩١ حوکمی زیندانی ھەتاھەتایی و ١٥ ساڵ زیندانی بەسەردا سەپاند، بەتۆمەتەکانی ھاندان بۆ ڕفاندن و کوشتنی سەربازە ئیسرائیلییەکان، ودامەزراندنی بزووتنەوەی حەماس بەھەردوو باڵی سەربازی و ئەمنی، و کوشتنی ھەموو ئەوانەی ھاوکاری لەگەڵ دەسەڵاتی ئیسرائیل دەکەن. ساڵی ١٩٩٧ ئازادکرا لەکردەوەیەکی گۆڕینەوەدا لەنێوان [[ئوردن]] و ئیسرائیل لەبەرامبەر ئازادکردنی دوو ئەندامی [[مۆساد]] کە بۆ کوشتنی لێپرسراوی حەماس لە عەمان [[خالید مەشعەل]] چووبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=عمر|یەکەم=کەیفی|سەردێڕ=ئەمرۆ لە مێژوودا …|ناونیشان=http://www.historyofkurd.com/2016/04/05/ئه‌مرۆ-له‌-مێژوودا/|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=History Of Kurdistan}}</ref> لەزینداندا ناوبانگی وەک نیشانەی بەرەنگاری فەلەستین بڵاوبوەوە. دواتر دورخرایەوە بۆ ئوردن لەسەر داوای پاشای ئوردن [[حوسێن کوڕی تەلال]]،<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=نافذة دمیاط :: ضابط إسرائیلی سابق: عزلنا الشیخ أحمد یاسین فی قبو حرارتە 45 درجة فی سجن (ھداریم)|ناونیشان=http://domiatwindow.net/viewarticle.php?id=2213|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111228181719/http://domiatwindow.net/viewarticle.php?id=2213|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دواتر گەڕایەوە بۆ غەزە و ھەزاران فەلەستینی پێشوازیان لێکرد. ئەحمەد یاسین بۆ چارەسەر ڕووی لەدەرەوە کرد، و سەردانی چەند وڵاتێکی عەرەبی کرد، تێیدا چاوی بە سەرکردە عەرەب و موسڵمانەکان کەوت، سەردانی ھەر یەک لە [[عەرەبستانی سعوودی|سعودیە،]] [[ئێران]]، [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|ئیماڕات]] و [[سووریا]]ی کرد.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠١١|سەردێڕ=سیرة الشھید الرمز القائد الشیخ احمد یاسین شیخ الانتفاضتین|ناونیشان=http://www.alnoha.com/seer/yasen.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110226043507/http://www.alnoha.com/seer/yasen.htm|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> سەڕەرای کۆمەڵێک نەخۆشی بەڵام ئەحمەد یاسین لە دانیشتنەکانی دادگادا ڕاشکاوانە بۆچوونەکانی خۆی دەگوت، دەیگوت داننانێم بە دەوڵەتەکەتاندا و دەوڵەتەکەتان لەناو دەچێت و بەردەوام دەبم لەیەکخستنی ھەوڵە فەلەستینییەکان بۆ جیھاد کردن لەگەڵ جوولەکەکان و دەرکردنیان.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠١٦|سەردێڕ=قناة اقرأ الفضائیة {{!}} مصطفی حسنی یقف علی سیرة الشیخ أحمد یاسین فی برنامج "عُمّار الأرض" ویستقی منھا درس الإرادة|ناونیشان=http://iqraa.com/ar/newsdetails.aspx?newsid=50a105a101b117c111d53|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160312091326/http://iqraa.com/ar/newsdetails.aspx?newsid=50a105a101b117c111d53|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پێش ئازادکردنی ئەحمەد یاسین حەماس بەچەندین ڕێگا ھەوڵیدا بۆ ئازادکردنی، لەوانە ساڵی ١٩٩٢ دەستەیەکی فیدائی حەماس ھەستان بەڕفاندنی سەربازێکی ئیسرائیل لەنزیک [[ئورشەلیم|قودس،]] لەبەرامبەر ئازادکردنی سەربازەکە داوای ئازادکردنی ئەحمەد یاسین و چەندین بەندکراوی تریان کرد، کە کەسانی نەخۆش و بەتەمەن و کۆمەڵێک عەرەبی تێدابوو کە لە لوبنان فڕێندرابوون؛ بەڵام دەسەڵاتدارە ئیسرائیلییەکان ڕەتیان کردەوە، و ھێرشیان کردە سەر شوێنی دەستگیرکردنی سەربازەکە، کە بووە ھۆی مردنی سەربازەکە و سەرۆکی دەستە ئیسرائیلییەکە و سەرۆکی دەستە فیدائییەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٢|سەردێڕ=دعاة أون لاین -> الشیخ المجاھد أحمد یاسین مؤسس حرکة حماس|ناونیشان=http://www.doaahonline.net/news.php?action=view&id=8880|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120616172111/http://www.doaahonline.net/news.php?action=view&id=8880|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ژیان لەزینداندا === زابتێکی پێشووی ھەواڵگری ئیسرائیل ئاشکرای کرد ئەوان ئەحمەد یاسینیان لەزیندانی ھەداری م لەبارودۆخێکی سەختدا زیندان کردبوو، بەتەنیا لە ژ٤٥زەمینێک داندرابوو کە ھاوینان پلەی گەرمی دەگەیشتە ٤٥ پلە، سفیکا سیلع ڕاوێژکاری دەروونی و عەمیدی پۆلیس ئاشکرای کرد لەماوەی سێ ساڵدا ئەو تاکە ئیسرائیلی بووە ھەفتانە چاوی بە ئەحمەد یاسین کەوتووە، تیسفیکا سیلع دەڵێت: ئەحمەد یاسین کەسایەتییەکی بەھێزی ھەبوو، ئەوەی لەدەرەوە ناوەوەی زینداندا ڕوویدەدا لەژێر دەسەڵاتی ئەودا بوو، لەزیندانی ھەداریم زیندانیمان کردبوو لەباردۆخێکی زۆر ناخۆشدا، بەڵکوو تامی مردنمان پێچەشت، و سەردانی کردنمان لێ قەدەغە کردبوو، و بۆماوەی پێنج ساڵ بەتەنیا لە ژێرزەمینێکدا زیندانیمان کردبوو کە ھاوینان پلەی گەرمی دەگەیشتە ٤٥ پلە، و لەزستاندا سەرمایەکی ترسێنەری ھەبوو، و شوێنەکەمان بۆ خاوێن نەدەکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=نافذة دمیاط :: ضابط إسرائیلی سابق: عزلنا الشیخ أحمد یاسین فی قبو حرارتە 45 درجة فی سجن (ھداریم)|ناونیشان=http://domiatwindow.net/viewarticle.php?id=2213|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111228181719/http://domiatwindow.net/viewarticle.php?id=2213|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا دەڵێت: ئەحمەد یاسین کەسێکی دانا و پاکبوو، لەنێوان ئەو و ئیسرائیلییەکان شەڕێکی دەروونی ھەبوو، ئێمە دەمانزانی دوای ھەموو شەڕێکی دەروونی کەسێکی فەلەستینی یان ئیسرائیلی دەمرێت. کاتێک پێم دەگووت بوەستن لە تەقاندنەوەی پاس و کوشتنی ژن و منداڵان ئەحمەد یاسین دەیگووت: ئێمە کەسێکمان ھەیە لێوەی فێربووین، ئێوە دەوڵەتەکەتان بەھێزی سەربازی دروست کردووە، ئێمە ژن و منداڵەکانتان دەکوژین بۆ بنیاتنانی دەوڵەتەکەمان، بەڵام ئێوە ژن و منداڵ دەکوژن بەمەبەستی داگیرکاری، و ئێوە دەوڵەتەکەتان دروست کرد، ئێوە کەسانێکی پیس و دووڕوون. سیفکا سیلع دەڵێت کاتێک ئەحمەد یاسین لەزینداندا بووە ڕەتیکردوەتەوە لەبەرامبەر لاشەی سەبازێکی ئیسرائیلی ئازاد بکرێت، دەڵێت ئەحمەد یاسین پێیگووتم دەزانی بارودۆخم لەزینداندا زۆر ناخۆشە، و زۆر تامەزرۆم بۆ ئازادی، تەنیا تۆ لەجیھاندا دەزانی بارودۆخم چۆنە، دەزانی چەند تامەزرۆم بۆ بینینەوەی نەوەکانم و چەندم خۆشدەوێن، بەڵام ئازادکردنم لەبەرامبەر جەستەیەکدا شەرمەزارییە و ڕەتی دەکەمەوە. لاشەی سەربازەکەت پێدەدەم چونکە ئێمە دەزانین ئازارەکانی خێزانەکان دەزانین، بەڵام بەڵێنم پێبدە ئازادم ناکەی لەبەرامبەر لاشەیەکدا، دواتر ئایا تۆ بەڵێنم پێدەدەی ئەگەر مردم لەزینداندا بە خێزانەکەم بڵێی چەند تامەزرۆ بووم بۆیان و چەند خۆشمدەون.<ref name=":0"/> === نیشتەجێبوونی ناچاری === [[پەڕگە:Flag of Palestine.svg|وێنۆک|ئاڵآی فەلەستن]] ئەحمەد یاسین بەردەوام بوو لەکارە جیھادییەکانی و پێگەیاندنی شەرکەران، خۆڕاگرییەکی زۆری پیشاندا بەرامبەر دەسەڵاتی فەلەستینی بەتایبەتی [[بزووتنەوەی فەتح]]، سەرەڕای ئەوەی لەلایەن دەسەڵاتی فەلەستینی زۆر ئازاردەدار، تاوەکوو کار بە سەپاندنی نیشتەجێبوونی ناچاری و بڕینی پەیوەندییەکان گەیشت، بەڵام ئەو ڕەتیکردەوە دەستی بچێتە خوێنی فەلەستینییەکان و چالاکی کۆمەڵەکەی ھەمیشە بۆ ڕوبەڕوو بوونەوەی ئیسرائیل بووە.<ref name=":2"/> کاری لەسەر ڕێکخستنەوەی ڕیزەکانی حەماس کرد، دوای ئەوەی ژێرخانی بزووتنەوەکە لەلایەن دەزگا ئەمنییەکانی دەسەڵاتی فەلەستینییەوە لێک ھەڵوەشێندرابوو، و پەیوەندییەکانی لەگەڵ دەسەڵاتی فەلەستینی بەچەند کاتێکی باش و خراپدا ڕۆشتن.<ref name=":1"/> بەردەوام ئەو دوو دێڕە شیعرەی دەگووت {{عەرەبی|ھی الأوطان نحمیھا بسیف ولا عزَ لھا دون اتفاق توحَد صفنا أبداً بعزم ولا صف یوجد بالشقاق}} واتا (ئێمە نیشتیمانەکەمان بە شمشێرەکانمان دەپارێزین، و نیشتمان سەربەرز نابێت بەبێ یەکدەنگی، ھەمیشە ڕیزەکانمان یەکدەخەین، ھیچ ڕیزێک بەدینایەت بەدووبەرەکی). ڕوبەڕوی ھەوڵەکانی دەسەڵاتی ئیسرائیل بوەوە بۆ ھەڵوەشاندنەوە یەکییەتی فەلەستینی، و ھەڵوەشاندنەوەی پەیوەندییە کۆمەڵایەتی و خێزانییەکان، فەلەستینییەکانی ئاگادار کردەوە لە مەترسییەکانی ناکۆکی و دووبەرەکی، ئاگاداری کردنەوە کە ئەمە دەێتە ھۆی لەناوچونیان. لەناو خەڵکیدا چەند زاراوەیەکی نوێی بڵاوکردەوە و بەردەوام وتەیەکی حەسەن بەنا ی دەگووت (ئێمە بەخۆشەویستی لەگەڵ خەڵکی دەجەنگین) وەک ئاماژەیەک بۆ بەکار نەھێنانی چەک لەبەرامبەر فەلەستینییەکان. بەکارھێنانی چەک تەنیا بەرامبەر ئیسرائیلە، بەڵام لەگەڵ گەلی فەلەستین تەنیا بانگەواز بۆ یەکییەتی دەکرێت. ماوەی ڕاپەڕینەکانی ١٩٨٧ و ٢٠٠٠ زۆربوونی چالاکییەکانی ئەحمەد یاسینی بەخۆوە بینی لەبانگەواز کردن بۆ چاکسازی کۆمەڵایەتی بۆ پاراستنی کۆمەڵگا لەلێک ھەڵوەشان. ھۆی ناکۆکییەکانی حەماس و دەسەڵاتی فەلەستینی دەگەڕێتەوە بۆ ئەوەی زۆر جار دەسەڵاتی فەلەستینی فشاری دەخستە سەر حەماس، لەو فشارانە دەسەڵاتی فەلەستینی زیاد لەجارێک نیشتەجێبوونی ناچاری بەسەر ئەحمەد یاسیندا سەپاندووە، سەرەڕای زانینی گرینگییەکەی بۆ بەرەنگاری فەلەستینی. دەسەڵاتی ئیسرائیل بەردەوام ھانی دەسەڵاتی فەلەستینی دەدا بۆ سنووردارکردنی چالاکییەکانی ئەحمەد یاسین تاوەکوو لەکۆتایدا نیشتەجێبوونی ناچاریان بەسەردا سەپاند، بەڵام فەلەستینییەکان ڕێگربوون لەبەردەوام بوونی نیشتەجێبوونە ناچارییەکە. ئەحمەد یاسی سەرچاوەیەکی گەورەی ئیلھام بەخشبوو بۆ نەوەی نوێی فەلەستین، کاتێک بەھۆی دەسەڵاتی فەلەستین ھیوایان لەدەستدابوو. == تیرۆرکردن == {{سەرەکی|تیرۆرکردنی ئەحمەد یاسین}} ئەحمەد یاسین لەکۆتا چاوپێکەوتنی تەلیفزۆنیدا گوتی «ئێمە داوای شەھیدبوون دەکەین و داوای دنیا ناکەیەن، ئەم ژیانە ژیانێکی کەم و بێنرخە، ئێمە داوای ژیانی ھەتا ھەتایی دەکەین».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ajansı|یەکەم=İlke Haber|ڕێکەوت=٥٥ی 80ی ١٦٢٧|سەردێڕ=ڕێبەرو تێکۆشەری ئیسلام: شێخ ئەحمەد یاسین|ناونیشان=https://ilkha.com/sorani/latest/2145/ڕێبەرو-تێکۆشەری-ئیسلام-شێخ-ئەحمەد-یاسین|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=İLKHA|زمان=tr-TR}}</ref> لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٣ ئیسرائیل ڕای گەیاند ئەحمەد یاسین ھیچ پارێزبەندییەکی نییە و ئەگەری ئەنجامدانی ھەرکارێکی سەربازی ھەیە بەرامبەری، لە ٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٣ لەھەوڵێکی تیرۆرکردن ڕزگاری بوو، کاتێک لەماڵی ھاوڕێیەکیان بوون فڕۆکەیەکی ئێف ١٦ بۆمبێکی ٢٥٠ کیلۆیی بەسەر ماڵەکەدا بەردایەوە و بووە ھۆی خاپوربوونی ماڵەکە، بەڵام ئەحمەد یاسین ڕزگاری بوو تەنیا چەندا برینێکی سووکی ھەبوو، دوای ڕزگاربوونی لە ھەوڵی تیرۆرکردنەکە بەردەوام بوونی لەسەر جیھاد دووبارە کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=من قتل الشیخ أحمد یاسین؟|ناونیشان=https://www.alarabiya.net/politics/2020/07/15/من-قتل-الشيخ-أحمد-ياسين؟|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=العربیة|زمان=ar}}</ref> لە ٢ ٢ی ئازاری ٢٠٠٤ لەکاتی گەڕانەوەی ئەحمەد یاسین لە نوێژی بەیانی فڕۆکەیەکی ئیسرائیل ھەستا بە بۆردومانکردنی بەسێ مووشەک کە بووە ھۆی مردنی ئەحمەد یاسین حەوت کەس لەھاوەڵانی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وعد بلفور.. ونبوءة الشیخ أحمد یاسین {{!}} المصری الیوم|ناونیشان=https://www.almasryalyoum.com/news/details/1213033|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.almasryalyoum.com|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210802070212/https://www.almasryalyoum.com/news/details/1213033|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ساڵڕۆژی شەھیدکردنی شێخ ئەحمەد یاسینە بەدەستی جوولەکەی زایۆنی!|ناونیشان=http://www.shanpress.com/details.aspx?jimare=20065|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.shanpress.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210801083709/http://www.shanpress.com/details.aspx?jimare=20065|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و برینداربوونی دوو لە کوڕەکانی. کردەوەی کوشتنی ئەحمەد یاسین بەسەرپەرشتی شارۆن سەرۆکوەزیرانی ئەوکاتی ئیسرائیل بوو.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=عامر|یەکەم=عدنان أبوو|سەردێڕ=فی الذکری ال17 لاستشھادە.. کیف تجرأت إسرائیل علی اغتیال الشیخ أحمد یاسین؟|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/news/politics/2021/3/22/فی-ذکراھ-ال17-لماذا-اغتالت-إسرائیل|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أمل عبد العزیز الھزانی - من قتل الشیخ أحمد یاسین؟|ناونیشان=https://aawsat.com/home/article/2388086/أمل-عبد-العزيز-الهزاني/من-قتل-الشيخ-أحمد-ياسين؟|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=الشرق الأوسط|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=اسرائیل تکشف تفاصیل اغتیال احمد یاسین|ناونیشان=https://www.ammonnews.net/article/139209|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=وکالة عمون الاخباریة}}</ref> === دوای تیرۆرکردن === ئیسرائیل ڕەتی کردەوە ئەنجومەنی ئاسایش لێکۆڵینەوە لەکوشتنی ئەحمەد یاسین بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ٢٠٠٤|سەردێڕ=مجلس الأمن یصوت الیوم علی مشروع قرار حول اغتیال إسرائیل للشیخ أحمد یاسین|ناونیشان=https://news.un.org/ar/story/2004/03/20712|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=أخبار الأمم المتحدة|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210802070222/https://news.un.org/ar/story/2004/03/20712|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەڕۆژی کوشتنی شەش منداڵ لەگوندەکەی لەدایکبوون ناونران بە ئەحمەد یاسین، دڵتەنگی باڵی کێشا بەسەر جیھانی عەرەبی و ئیسلامی، ھەزاران فەلەستینی بۆ بەڕیکردنی تەرمەکەی ئامادەبوون، و نوێژی غائیبی لەزۆرێک لەمزگەوتەکانی جیھان لەسەرکرا، زۆرێک لەدەوڵەتان و دامەزراوەکان سەرەخۆشی خۆیان ئاڕاستەی خێزانەکەی کرد، و ئیدانەی ئەو کارەیان کرد. ھەزاران فەلەستینی ئامادەی بەڕێکردنی تەرمی ئەحمەد یاسین و ھاوڕێکانی بوون، و داوای تۆڵەی کوشتنەکەیان دەکرد، کاتێک ھەواڵی مردنەکەی بڵاوبوەوە فەلەستینییەکان ھاتنە سەر شەقام و داوای تۆڵە و خۆبەختکردن و بەردەوامی بەرەنگاریان دەکرد. پەیامنێرانی جەزیرە وەسفی بارودۆخەکەیان کردووە لە کەرتی ڕۆژاوا و غەزە «بارودۆخێکی توند و حەپەسان باڵی بەسەر ئەو فەلەستینیانەدا گرتووە کە ھاتوونە سەر شەقام». مزگەوتەکان داوای بایکۆتی گشتیان کرد، دوکان و بازاڕەکان داخران، و خوێندن ڕاگیرا و ماتەمینی گشتی بۆ ماوەی سێ ڕۆژ ڕاگەیەندرا.<ref name=":3"/> == میراتی ڕۆشنبیری == === کارەکان === [[پەڕگە:Shatila - street view (4).jpg|وێنۆک|شەقامی ئەحمەد یاسین]] ئەحمەد یاسین کاری دەکرد بۆ بەرەنگاربوونەوەی عەلمانییەت و بیروباوەڕە نەفامییەکان، و ھەوڵیدەدا بۆ چاککردنەوەی باردۆخەکە و فێرکردنی خەڵکی دەربارەی دینەکەیان، و باوەڕی وابوو کە کات بەشێکە لەچارەسەر. گرینگی بە ژن دەدا و قوتابخانەکانی ژنانی کردەوە، و لیژنەکانی زەکاتی دامەزراند، ئەو کارانە ھەموو بەھۆی دامەزراندنی کۆڕبەندی ئیسلامی، بەتێپەڕبوونی کات کۆڕبەندەکە بوو بەڕێکخراوی پلە یەک لەکەرتی غەزە. ھەمیشە بەرگری لەئیسلام کردووە و ھەمیشە ھەوڵیداوە ئەوە بەخەڵکی بگەیەنێت کە ئیسلام پەرستن و سەرکردایەتی و قورئان و شمشێرە، کە ئەویش ژیان و شەھیدبوونە. === سیفەتەکان === ئەحمەد یاسین جەستەیەکی لاوازی ھەبوو، و زۆر بەگرانی دەیتوانی ببینێت، و لەکاتی قسەکردندا قسەکانی دەپچڕان. سەرەڕای ئەمانە خاوەنی دەسەڵات و ھێزێکی زۆربوو لەنێو فەلەستینییەکان، و بەردەوام جەماوەرەکەی زیادی دەکرد، و ھەزاران لایەنگری بۆ بینینی چونە دەرەوە دوای ڕزگاربوونی لەھەوڵێکی تیرۆرکردن لە ساڵی ٢٠٠٣ لەلایەن ھێزەکانی ئیسرائیل. لەکاتێکدا عەرەبانەکەی پاڵ دەنا بۆ مزگەوت دامەزرێنەری بەرەی جیھاد و بەرەنگاری بوو. لەنێوان ھاوڕێکانی بە پلاندانان ناسرابوو، ھەروەھا بەخواپەرستێکی ڕاستگۆ ناسرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الشیخ أحمد یاسین.. أسطورة العصر الحدیث|ناونیشان=https://www.palinfo.com/articles/2021/3/22/الشيخ-احمد-ياسين-اسطورة-العصر-الحديث|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.palinfo.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الشیخ المجاھد أحمد یاسین|ناونیشان=https://fmuslem.tripod.com/ahmad.htm|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=fmuslem.tripod.com}}</ref> بەھۆی خۆشەویستی بۆ ئیسلام و لەخواترسان و خۆبەکەم زانین بوبوو بەکەسی یەکەم لەکەرتی غەزە و گاریگەرییەکەی بۆ ھەموو فەلەستین بڵاوبوەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=زید|یەکەم=وصفی أبوو|ڕێکەوت=الاثنین، 7 أبریل 2008|سەردێڕ=وصفی عاشور أبوو زید: أحمد یاسین ڕمز العقیدة الراسخة|ناونیشان=https://wasfy75.blogspot.com/2008/04/blog-post_7573.html|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=وصفی عاشور أبوو زید}}</ref> وتاربێژێکی چاکبوو و ئارامگربوو لەسەر ماندووبوونی ڕێ و نەخۆشییەکانی. مووچەکەی دەکرد بەنیوە، نیوەی دابەش دەکرد بەسەر ھەژاراندا و ئەگەر کەسێکی ھەژار ھاتبا نیوەکەی تری مووچەکەی پێدەدا. داوایەکی دەسەڵاتدارانی فەلەستینی ڕەتکردەوە بۆ ئەوەی خانوویەکی بۆ دروست بکەن شایەنی پێگەی ئەو بێت، لەبەرئەوەی پێیوابوو زۆرێک لەفەلەستینییەکان پێویستیان بەخانووە، یان ھەندێکیان خانووەکەیان ڕوخێندراوە یان تەقێندراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.palestineremembered.com/GeoPoints/Silat_al_Dhahr_1590/Article_13021.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180825215319/http://www.palestineremembered.com/GeoPoints/Silat_al_Dhahr_1590/Article_13021.html}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مؤسسة الشیخ أحمد الیاسین الدولیة|ناونیشان=https://ahmadyaseen.net/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=ahmadyaseen.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210802070213/https://ahmadyaseen.net/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === خانووەکەی === [[پەڕگە:وێنەیەکی ئەحمەد یاسین.webp|وێنۆک|وێنەی ئەحمەد یاسین لەسەر عارەبانەکەی، وەک بەشێک لەکەرەستەکانی خانووەکەی، کە بۆ سەردانیکەران کراوەتەوە]] خانووە بچووکەکەی گەڕەکی بەسیرە لەکەرتی غەزە دووبارە دەرگای بەرامبەر سەردانیکەران کردەوە، بەڵام ئەو جارەیان وەک نیشانەیەک کە کاروانی ژیانی ئەحمەد یاسین نیشاندەدات، و منداڵەکانی مەبەستیان لەدووبارە نۆژەنکردنەوەی خانووەکەی بەیارمەتی حەماس، بریتییە لەژیاندنەوەی بیرەوەرییەکانی لەمێشکی جەماوەرە عەرەبی و موسڵمانانەکان، ناساندنی شێوازی ژیانی سومبولی بەرەنگاری فەلەستینی، و خانووەکەی ھەموو شتەکانیئەحمەد یاسینی تێدایە کەشێوازی ژیانی دەردەخەن. منداڵەکای ئەحمەد یاسین گرینگی بەخانوەکەی باوکیان دەدەن، و بەھەمان شێوەی باوکیان پێشوازی لەمیوانەکان دەکەن، و خانووەکە بەشەو و ڕۆژ کراوەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠١١|سەردێڕ=خبر فتح منزل الشیخ أحمد یاسین فی غزة للزوار|ناونیشان=https://paltoday.ps/ar/post/110862/خبر-فتح-منزل-الشیخ-أحمد-یاسین-فی-غزة-للزوار|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=فلسطین الیوم|زمان=ar}}</ref> === ڕۆشنبیری ئیمام ئەحمەد یاسین === [[پەڕگە:Three leaders - panoramio.jpg|وێنۆک|وێنەی سێ سەرکردەی فەلەستین]] ڕابیتەی زانایای فەلەستین لەکەرتی غەزە کتێبێکیان دەرکرد بەناوی (ڕۆشنبیری ئیمامی شەھید ئەحمەد یاسین) ({{بە عەرەبی|ثقافة الإمام الشھید أحمد یاسین}})، کە لەلایەن دکتۆر نەسیم شەحدە یاسین و دکتۆر یەحیا عەلی دەجەنی ئامادەکرابوو، کتێبەکە بەچەند ئەنجامێک گەیشت لەوانە؛ ئەحمەد یاسین دیاردەیەک بووە ھاوشێوەی نەبووە، و بەقوتابخانەیەک دادەندرێت کە کەسانی تەندروست و پەککەوتە تێیدا دەخوێنن، و فێردەبن چۆن زاڵبن بەسەر بێتوانایی جەستە و تەندروستی خراپ، و بێتوانایی ڕاستەقینە بێتوانایی ویست و لاوازی بیروھۆشە.<ref name="من ھو الشیخ أحمد یاسین؟"/> لەکتێبەکەدا ھاتووە کەیەکێک لە سیفاتەکانی زیرەکی و دەربڕینی ورد بووە، کە لە پێویستییەکانی کەسایەتی سەرکردەیە کە ئەحمەد یاسین ھەیبووە، دیارترینیان کاتێک ساڵی ١٩٨٧ لەزینداندا بوو ڕۆژنامەکان چەند چاوپێکەوتنێکیان لەگەڵ ئەنجامدا بەمەبەستی ناشیرن کردنی لەبەردەم ڕای گشتی جیھانی، لەچاوپێکەوتنێکدا دوای تەقاندنەوەی پاسێک کە بیست و یەکە سەربازی ئیسرائیلی تێدا کوژرا، دەربارەی بۆچوونی دەربارەی تەقینەوەکە پرسیاری لێکرا ئەویش گووتی «من دڵتەنگم لەبەرئەوەی خوێنڕشتن ھەر بەردەوامە». ھەروەھا کتێبەکە ئاماژەی بەوە کردووە کە ئەحمەد یاسین خاوەنی زیرەکییەکی زۆربووە سەرەڕای ئەوەی نەیتوانیوە بەدەست پەڕەکانی کتێب ھەڵبداتەوە، بەزمانی پەڕەکانی ھەڵداوەتەوە، ئەوەش ویستە بەھێزەکەی کۆڵنەدانی نیشاندەدات. لەگەڵ زیادبوونی زانستی ئەحمەد یاسین لەبوارەکانی ئیسلام، زمانی عەرەبی، مێژوو و ئابووری ھەمیشە سودی لەدەوروبەر وەرگرتووە، بۆ ئەوەی ئەو شتانەی لەکتێب فێرنەبووە لە خەڵکەوە فێربببێت، ھەر ئەمەش بووە ھۆی بەدەستھێنانی ڕێزی کەسانی تر. === وتەکانی === <blockquote>کاتێک تەرازوی ناکۆکییەکان لاسەنگ دەبێت پێویستە ھێزێکی سەربازی ھەبێت دوژمن بەچۆکدا بێنێت. بەرەنگاربوونەوەی دوژمن باوەڕی مرۆڤی باوەڕدار زیاد دەکات، وەک چۆن ئاگر برێقەدانەوەی زێڕ زیاد دەکات. ژیانم بۆ کارکردن تەرخان کردووە نەک بۆ نووسین، ئەگەر یەک [[ئایەت]] فێربووم ئەوا خەڵکیش فێردەکەم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=تعرف علی ابرز أقوال الشیخ أحمد یاسین|ناونیشان=https://paltoday.ps/ar/post/402135/تعرف-علی-ابرز-أقوال-الشیخ-أحمد-یاسین|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=فلسطین الیوم|زمان=ar}}</ref> باوەڕداران تێشوەکەیان لە خواوە وەردەگرن، پاشان لە ئایینەکەیان، پاشان لە خێزان و براکانیان، ئەوکات چاوەڕوانی سەرکەوتن دەکەن. ئەگەر ژیانت لە کۆکردنەوەی چەکدا بەسەربرد، کەی بەنیازی جەنگکردنی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=من الأقوال الخالدة للشھید أحمد یاسین|ناونیشان=http://www.saaid.net/mktarat/flasteen/062.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.saaid.net}}</ref> من ژیانم خۆشدەوێت بەڵام سەرشۆڕی و ژێردەستەیی ڕەتدەکەمەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=وحِکم|یەکەم=مَقولات|سەردێڕ=مَقولات وحِکم - أشھر وأفضل مقولات و إقتباسات أحمد یاسین|ناونیشان=https://arabic-quotes.com/authors/319/أحمد-یاسین|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=مَقولات وحِکم|زمان=ar}}</ref></blockquote> === قوتابخانەی ئەحمەد یاسین === لە ٢٢ی تشرینی دووەم ٢٠١١ [[ئیسماعیل ھەنییە]] سەرۆک وەزیرانی پێشووی فەلەستین، لەکەرتی غەزە قوتابخانەیەکی کردەوە بەناوی قوتابخانەی ئەحمەد یاسین، بۆ زیندوو ھێشتنەوەی یادی ئەحمەد یاسین، چونکە ئەو لەژیانیدا مامۆستابوو، لەشەھیدبوونی مامۆستا بوو، لە ھەڵسوکەوتەکانی مامۆستا بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فلسطین أون لاین|ناونیشان=https://felesteen.ps/|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=فلسطین أون لاین|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210520194347/https://felesteen.ps/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ژیانی تایبەتی == ساڵی ١٩٦١ ھاوسەرگیری لەگەڵ حەلیمە یاسین کرد، ساڵی ٢٠٢٠ لەتەمەنی ٧٦ ساڵی کۆچی دوایی کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=وفاة زوجة الشھید أحمد یاسین مؤسس حماس|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/ar/الدول-العربیة/وفاة-زوجة-الشھید-أحمد-یاسین-مؤسس-حماس/1887640|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.aa.com.tr}}</ref> و خاوەنی دە منداڵە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} === کتێبنامە === {{refbegin|2}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Zaki |دوایین=Chehab |سەردێڕ=Inside Hamas: The Untold Story of Militants, Martyrs and Spies |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=rWEg6Tfai_oC |ساڵ=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=I.B. Tauris |ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٥١١-٣٨٩-٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240426044637/https://books.google.com/books?id=rWEg6Tfai_oC |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Jennifer |دوایین=Jefferis |سەردێڕ=Hamas: Terrorism, Governance, and Its Future in Middle East Politics: Terrorism, Governance, and Its Future in Middle East Politics |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=rzRpCwAAQBAJ&pg=PA50 |ڕێکەوت=١٢ی شوباتی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO |ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٠٨-٣٩٠٣-٠|پەڕەکان=٥٠–|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240426044640/https://books.google.com/books?id=rzRpCwAAQBAJ&pg=PA50 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kabahā |یەکەم=Muṣṭafá |سەردێڕ=The Palestinian People: Seeking Sovereignty and State |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=QyTCNAEACAAJ |ساڵ=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Lynne Rienner Publishers, Incorporated |ژپنک=٩٧٨-١-٥٨٨٢٦-٨٨٢-٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231219083406/https://books.google.com/books?id=QyTCNAEACAAJ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Ilan |دوایین=Pappe |سەردێڕ=The Biggest Prison on Earth: A History of the Occupied Territories |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=0hm9DwAAQBAJ&pg=PT281 |ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Oneworld Publications |ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٠٧٤-٤٣٣-٩|پەڕەکان=٢٨١–|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240426044451/https://books.google.com/books?id=0hm9DwAAQBAJ&pg=PT281#v=onepage&q&f=false |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} {{refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Ahmed Yassin|ئەحمەد یاسین}} * Reports on death ** [http://www.mfa.gov.il/MFA/Terrorism-+Obstacle+to+Peace/Terrorism+and+Islamic+Fundamentalism-/Sheikh+Yassin+killed+in+IDF+attack+22-Mar-2004.htm "IDF strike kills Hamas leader Ahmed Yassin"] (Israeli MFA) ** {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://jerusalemites.org/news/english/mar2004/22.htm |سەردێڕ=Sharon was after the Yassin's murder |ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041227095408/http://jerusalemites.org/news/english/mar2004/22.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} **[http://www.scoop.co.nz/stories/WO0403/S00292.htm "Assassination of Sheik Yasin Opened Pandora's box"] ** [https://www.theguardian.com/flash/0,5860,1175454,00.html Interactive Guide: Sheikh Yassin assassination] – ''[[The Guardian]]'' * Profiles of Yassin ** [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/1695470.stm BBC obituary] ** [https://www.theguardian.com/israel/Story/0,2763,1175854,00.html ''Guardian'' obituary] * UN Response ** [https://www.nytimes.com/2004/03/26/world/us-vetoes-un-resolution-condemning-israel-for-hamas-killing.html U.S. Vetoes U.N. Resolution Condemning Israel for Hamas Killing] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|شەڕ|ئیسلام|فەلەستین|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Ahmed Yassin}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٤]] [[پۆل:حەماس]] [[پۆل:زانا سونییە موسڵمانەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧]] [[پۆل:ئەندامانی حەماس]] [[پۆل:ئەندامە تیرۆرکراوەکانی حەماس]] [[پۆل:سەرکردەکانی حەماس]] [[پۆل:ئیسلامییەکانی فەلەستین]] [[پۆل:مردووان بە ھێرشی ئاسمانی ئیسرائیل]] [[پۆل:تیرۆرکردنەکان لە دەوڵەتی فەلەستین]] [[پۆل:مسوڵمانە سوننە فەلەستینییەکان]] 0rwgxjg5aw00d1lz14kjluyn5a7z0v2 0 181779 1579356 1559331 2026-04-29T23:26:12Z Hivja 64112 1579356 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|وێنە=25th_anniversary_of_Hamas_(16)_-2012_(cropped).jpg }} '''ئەبوو عوبەیدە''' ({{بە عەرەبی|أبو عبيدة}}) (١١ شوباتی ١٩٨٥ – ٣٠ ئابی ٢٠٢٥) [[کونیە]]ی وتەبێژی فەرمی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام]] باڵی سەربازی بزووتنەوەی [[حەماس|حەماسە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=حسن|یەکەم=محمد علي|ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=من هو أبوو عبيدة المتحدث العسكري لكتائب القسام؟|ناونیشان=https://www.elwatannews.com/news/details/5497927|ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=الوطن|زمان=ar}}</ref> بەیەکێک لەیەکەمین داواکراوەکانی لیستی تیرۆرکردنی [[ئیسرائیل]] دادەندرێت بەھۆی کاریگەری لە چەسپاندنی شەڕی دەروونی و ڕاگەیاندنی نێوان حەماس و ئیسرائیل. بە ئەبوو عوبەیدە ناو دەبرێت وەک خۆشەویستییەک بۆ [[ئەبووعوبەیدە کوڕی جەڕاح|ئەبوو عوبەیدەی جەراح]]. == دەرکەوتنەکان == بۆ یەکەم جار ساڵی ٢٠٠٦ لەسەر شاشە دەرکەوت بۆ ڕاگەیاندنی دەستگیرکردنی [[گیلعاد شەلیت|گلعاد شالیت]] لەلایەن کەتیبەکانی قەسام، و لەو کاتەوە ناسنامەکەی نەزاندراوە. لە گۆنگرەی ڕۆژنامەوانی، لە مزگەوتەکانی [[غەززە]]، لەکەناڵە ئاسمانییەکان، یان لەیەکێک لە کۆڵانەکانی غەززە دەردەکەوێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=القسام|یەکەم=كتائب الشهيد عز الدين|سەردێڕ=الرئيسية|ناونیشان=https://www.alqassam.ps/arabic/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=كتائب الشهيد عز الدين القسام|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170609180336/https://www.alqassam.ps/arabic/#!/الفيديو/لقاءات-ومؤتمرات/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> گەڕان بۆ ئەبوو عوبەیدە لە [[گۆگل]] حەوت ملیۆن ئەنجام و لە یوتیوب پەنجا ھەزار ڤیدیۆ دەدا بەدەستەوە. بەپێی ڕاپۆرتە فەلەستینییەکان کۆمەڵێکی کەم دموچاوی ئەبوو عوبەیدە دەناسن و لە دەزگاکانی ڕاگەیاندن دەرنەکەوتوە و دەرناکەوێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ="أبو عبيدة".. الملثم الذي أرعب "إسرائيل" {{!}} الميادين|ناونیشان=https://www.almayadeen.net/news/politics/1482028/أبو-عبيدة-الملثم-الذي-أرعب-إسرائيل|ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210521131008/https://www.almayadeen.net/news/politics/1482028/أبو-عبيدة-الملثم-الذي-أرعب-إسرائيل|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> چەندین ساڵە [[سوپای ئیسرائیل]] ھەوڵدەدات دەستی پێبگات بەڵام ناسنامەکەی تاوەکو ئێستا بەنەزاندراوی ماوەتەوە. ئەبوو عوبەیدە وتەکانی بە درووشمی «ئەوە جیھادی سەرکەوتن یان شەھید بوونە» تەواو دەکات، کە [[عیزەدین قەسام]] پێش شەھیدبوونی ساڵی ١٩٣٥ ئەو درووشمەی گوتووە. == لەکاتی گرژییەکانی نێوان فەلەستین و ئیسرائیل ٢٠٢١ == لەکاتی جەنگی [[شمشێری قودس]] لە ئایاری ٢٠٢١ ھاتنی ناوی ئەبوو عوبەیدە ئاماژەبوو بۆ ڕوودانی ڕووداوێکی گەورە، بەتایبەتی لە بەدەستھێنانی دەستکەوتێکی سەربازی بۆ بەرەنگاری فەلەستینی. ئەوەش بەھۆی ڕاستگۆیی لەباسکردنی دەسکەوتەکانی بەرەنگاری، زیانەکانی ھێزەکانی ئیسرائیل، و بوونی زیان لەڕیزەکانی بەرەنگاری فەلەستین. لەم بارەیەوە پەیامنێری سەربازی ئیسرائیل گیلی کوھین ڕای گەیاند کە جەماوەری ئیسرائیل زیاتر باوەڕ بەلێدوانەکانی وتەبێژی قەسام دەکەن وەک لێدوانەکانی وتەبێژەکانی [[سوپای ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=الناطق باسم كتائب القسام في حوار خاص مع الجزيرة نت.. أبوو عبيدة يتحدث عن بيانات الردع وإستراتيجية الحرب النفسية {{!}} أحداث فلسطين أخبار {{!}} الجزيرة نت|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/أحداث-فلسطين/2021/5/31/أبو-عبيدة-كتائب-القسام|ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210531173905/https://www.aljazeera.net/أحداث-فلسطين/2021/5/31/أبو-عبيدة-كتائب-القسام|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> == تیرۆرکردن == {{سەرەکی|تیرۆرکردنی ئەبوو عوبەیدە}} لە ٣٠ی ئابی ٢٠٢٥ لە ھێرشێکی ئاسمانیی [[ئیسرائیل]] بۆ سەر شوقەیەک لە شاری [[غەززە]] کرایە ئامانج. مانگرتنەکە کە گەڕەکی [[ڕیمال]]ی شارەکەی گرتەوە، لایەنی کەم ١١ کەس گیانیان لەدەستدا، لەنێویاندا منداڵ. دواتر سەرچاوەیەکی فەلەستینی بە [[کەناڵی ئەلعەرەبیە|ئەلعەرەبیە]]یای ڕاگەیاند کە بەڕاستی ئەو لەگەڵ ھەموو ئەوانەی دیکەی ناو بیناکە کوژراوە. وەزیری بەرگریی ئیسرائیل ئیسرائیل کاتز و ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل ڕۆژی دواتر مردنەکەی پشتڕاستکردەوە.<ref>https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/08/30/israeli-strike-targets-hamas-spokesperson-abu-obeida-in-gaza-reports</ref><ref>https://www.nytimes.com/2025/08/30/world/middleeast/gaza-israel-deadly-strikes.html</ref><ref>https://www.alarabiya.net/arab-and-world/2025/08/30/-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D9%8A%D9%84-%D8%AA%D8%B3%D8%AA%D9%87%D8%AF%D9%81-%D8%B9%D9%86%D8%B5%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%B1%D9%83%D8%B2%D9%8A%D8%A7-%D9%85%D9%86-%D8%AD%D9%85%D8%A7%D8%B3-%D9%81%D9%8A-%D9%85%D8%AF%D9%8A%D9%86%D8%A9-%D8%BA%D8%B2%D8%A9</ref><ref>https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-865784</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فەلەستین|ژیاننامە|ڕۆژنامەوانی|سیاسەت|شەڕ}} [[پۆل:حەماس]] [[پۆل:کەسە نەناسراوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥]] [[پۆل:ئەندامانی قەسام]] [[پۆل:بەرھەڵستکاری فەلەستین]] [[پۆل:خەڵکی کەرتی غەززە]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:وتەبێژەکان]] [[پۆل:ئەندامە تیرۆرکراوەکانی حەماس]] mrtyyqfzkz3dv0udcve1jayt43z9ta4 1579358 1579356 2026-04-29T23:27:33Z Hivja 64112 1579358 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|وێنە=25th_anniversary_of_Hamas_(16)_-2012_(cropped).jpg }} '''ئەبوو عوبەیدە''' ({{بە عەرەبی|أبو عبيدة}}؛ ١١ شوباتی ١٩٨٥ – ٣٠ ئابی ٢٠٢٥) [[کونیە]]ی وتەبێژی فەرمی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام]] باڵی سەربازی بزووتنەوەی [[حەماس|حەماسە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=حسن|یەکەم=محمد علي|ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=من هو أبوو عبيدة المتحدث العسكري لكتائب القسام؟|ناونیشان=https://www.elwatannews.com/news/details/5497927|ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=الوطن|زمان=ar}}</ref> بەیەکێک لەیەکەمین داواکراوەکانی لیستی تیرۆرکردنی [[ئیسرائیل]] دادەندرێت بەھۆی کاریگەری لە چەسپاندنی شەڕی دەروونی و ڕاگەیاندنی نێوان حەماس و ئیسرائیل. بە ئەبوو عوبەیدە ناو دەبرێت وەک خۆشەویستییەک بۆ [[ئەبووعوبەیدە کوڕی جەڕاح|ئەبوو عوبەیدەی جەراح]]. == دەرکەوتنەکان == بۆ یەکەم جار ساڵی ٢٠٠٦ لەسەر شاشە دەرکەوت بۆ ڕاگەیاندنی دەستگیرکردنی [[گیلعاد شەلیت|گلعاد شالیت]] لەلایەن کەتیبەکانی قەسام، و لەو کاتەوە ناسنامەکەی نەزاندراوە. لە گۆنگرەی ڕۆژنامەوانی، لە مزگەوتەکانی [[غەززە]]، لەکەناڵە ئاسمانییەکان، یان لەیەکێک لە کۆڵانەکانی غەززە دەردەکەوێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=القسام|یەکەم=كتائب الشهيد عز الدين|سەردێڕ=الرئيسية|ناونیشان=https://www.alqassam.ps/arabic/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=كتائب الشهيد عز الدين القسام|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170609180336/https://www.alqassam.ps/arabic/#!/الفيديو/لقاءات-ومؤتمرات/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> گەڕان بۆ ئەبوو عوبەیدە لە [[گۆگل]] حەوت ملیۆن ئەنجام و لە یوتیوب پەنجا ھەزار ڤیدیۆ دەدا بەدەستەوە. بەپێی ڕاپۆرتە فەلەستینییەکان کۆمەڵێکی کەم دموچاوی ئەبوو عوبەیدە دەناسن و لە دەزگاکانی ڕاگەیاندن دەرنەکەوتوە و دەرناکەوێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ="أبو عبيدة".. الملثم الذي أرعب "إسرائيل" {{!}} الميادين|ناونیشان=https://www.almayadeen.net/news/politics/1482028/أبو-عبيدة-الملثم-الذي-أرعب-إسرائيل|ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210521131008/https://www.almayadeen.net/news/politics/1482028/أبو-عبيدة-الملثم-الذي-أرعب-إسرائيل|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> چەندین ساڵە [[سوپای ئیسرائیل]] ھەوڵدەدات دەستی پێبگات بەڵام ناسنامەکەی تاوەکو ئێستا بەنەزاندراوی ماوەتەوە. ئەبوو عوبەیدە وتەکانی بە درووشمی «ئەوە جیھادی سەرکەوتن یان شەھید بوونە» تەواو دەکات، کە [[عیزەدین قەسام]] پێش شەھیدبوونی ساڵی ١٩٣٥ ئەو درووشمەی گوتووە. == لەکاتی گرژییەکانی نێوان فەلەستین و ئیسرائیل ٢٠٢١ == لەکاتی جەنگی [[شمشێری قودس]] لە ئایاری ٢٠٢١ ھاتنی ناوی ئەبوو عوبەیدە ئاماژەبوو بۆ ڕوودانی ڕووداوێکی گەورە، بەتایبەتی لە بەدەستھێنانی دەستکەوتێکی سەربازی بۆ بەرەنگاری فەلەستینی. ئەوەش بەھۆی ڕاستگۆیی لەباسکردنی دەسکەوتەکانی بەرەنگاری، زیانەکانی ھێزەکانی ئیسرائیل، و بوونی زیان لەڕیزەکانی بەرەنگاری فەلەستین. لەم بارەیەوە پەیامنێری سەربازی ئیسرائیل گیلی کوھین ڕای گەیاند کە جەماوەری ئیسرائیل زیاتر باوەڕ بەلێدوانەکانی وتەبێژی قەسام دەکەن وەک لێدوانەکانی وتەبێژەکانی [[سوپای ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=الناطق باسم كتائب القسام في حوار خاص مع الجزيرة نت.. أبوو عبيدة يتحدث عن بيانات الردع وإستراتيجية الحرب النفسية {{!}} أحداث فلسطين أخبار {{!}} الجزيرة نت|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/أحداث-فلسطين/2021/5/31/أبو-عبيدة-كتائب-القسام|ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210531173905/https://www.aljazeera.net/أحداث-فلسطين/2021/5/31/أبو-عبيدة-كتائب-القسام|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> == تیرۆرکردن == {{سەرەکی|تیرۆرکردنی ئەبوو عوبەیدە}} لە ٣٠ی ئابی ٢٠٢٥ لە ھێرشێکی ئاسمانیی [[ئیسرائیل]] بۆ سەر شوقەیەک لە شاری [[غەززە]] کرایە ئامانج. مانگرتنەکە کە گەڕەکی [[ڕیمال]]ی شارەکەی گرتەوە، لایەنی کەم ١١ کەس گیانیان لەدەستدا، لەنێویاندا منداڵ. دواتر سەرچاوەیەکی فەلەستینی بە [[کەناڵی ئەلعەرەبیە|ئەلعەرەبیە]]یای ڕاگەیاند کە بەڕاستی ئەو لەگەڵ ھەموو ئەوانەی دیکەی ناو بیناکە کوژراوە. وەزیری بەرگریی ئیسرائیل ئیسرائیل کاتز و ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل ڕۆژی دواتر مردنەکەی پشتڕاستکردەوە.<ref>https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/08/30/israeli-strike-targets-hamas-spokesperson-abu-obeida-in-gaza-reports</ref><ref>https://www.nytimes.com/2025/08/30/world/middleeast/gaza-israel-deadly-strikes.html</ref><ref>https://www.alarabiya.net/arab-and-world/2025/08/30/-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D9%8A%D9%84-%D8%AA%D8%B3%D8%AA%D9%87%D8%AF%D9%81-%D8%B9%D9%86%D8%B5%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%B1%D9%83%D8%B2%D9%8A%D8%A7-%D9%85%D9%86-%D8%AD%D9%85%D8%A7%D8%B3-%D9%81%D9%8A-%D9%85%D8%AF%D9%8A%D9%86%D8%A9-%D8%BA%D8%B2%D8%A9</ref><ref>https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-865784</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فەلەستین|ژیاننامە|ڕۆژنامەوانی|سیاسەت|شەڕ}} [[پۆل:حەماس]] [[پۆل:کەسە نەناسراوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥]] [[پۆل:ئەندامانی قەسام]] [[پۆل:بەرھەڵستکاری فەلەستین]] [[پۆل:خەڵکی کەرتی غەززە]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:وتەبێژەکان]] [[پۆل:ئەندامە تیرۆرکراوەکانی حەماس]] csx19rwhp880udbxii25ghdgqhgfwid 1579359 1579358 2026-04-29T23:31:22Z Hivja 64112 1579359 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|وێنە=25th_anniversary_of_Hamas_(16)_-2012_(cropped).jpg }} '''ئەبوو عوبەیدە''' ({{بە عەرەبی|أبو عبيدة}}؛ ١١ شوباتی ١٩٨٥ – ٣٠ ئابی ٢٠٢٥) شەڕکەرێکی فەلەستینی و وتەبێژی فەرمیی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام]]، باڵی سەربازی بزووتنەوەی [[حەماس]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=حسن|یەکەم=محمد علي|ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=من هو أبوو عبيدة المتحدث العسكري لكتائب القسام؟|ناونیشان=https://www.elwatannews.com/news/details/5497927|ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=الوطن|زمان=ar}}</ref> ئەو بە یەکێک لە یەکەمین داواکراوەکانی پێڕستی تیرۆری [[ئیسرائیل]] دادەندرێت، ئەمەش بەھۆی کاریگەری لە چەسپاندنی شەڕی دەروونی و ڕاگەیاندنی نێوان حەماس و ئیسرائیل. ناوی ئەبوو عوبەیدە وەک خۆشەویستییەک لە [[ئەبووعوبەیدە کوڕی جەڕاح|ئەبوو عوبەیدەی جەراح]]ەوە وەرگیراوە. == دەرکەوتنەکان == بۆ یەکەم جار ساڵی ٢٠٠٦ لەسەر شاشە دەرکەوت بۆ ڕاگەیاندنی دەستگیرکردنی [[گیلعاد شەلیت|گلعاد شالیت]] لەلایەن کەتیبەکانی قەسام، و لەو کاتەوە ناسنامەکەی نەزاندراوە. لە گۆنگرەی ڕۆژنامەوانی، لە مزگەوتەکانی [[غەززە]]، لەکەناڵە ئاسمانییەکان، یان لەیەکێک لە کۆڵانەکانی غەززە دەردەکەوێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=القسام|یەکەم=كتائب الشهيد عز الدين|سەردێڕ=الرئيسية|ناونیشان=https://www.alqassam.ps/arabic/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=كتائب الشهيد عز الدين القسام|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170609180336/https://www.alqassam.ps/arabic/#!/الفيديو/لقاءات-ومؤتمرات/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> گەڕان بۆ ئەبوو عوبەیدە لە [[گۆگل]] حەوت ملیۆن ئەنجام و لە یوتیوب پەنجا ھەزار ڤیدیۆ دەدا بەدەستەوە. بەپێی ڕاپۆرتە فەلەستینییەکان کۆمەڵێکی کەم دموچاوی ئەبوو عوبەیدە دەناسن و لە دەزگاکانی ڕاگەیاندن دەرنەکەوتوە و دەرناکەوێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ="أبو عبيدة".. الملثم الذي أرعب "إسرائيل" {{!}} الميادين|ناونیشان=https://www.almayadeen.net/news/politics/1482028/أبو-عبيدة-الملثم-الذي-أرعب-إسرائيل|ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210521131008/https://www.almayadeen.net/news/politics/1482028/أبو-عبيدة-الملثم-الذي-أرعب-إسرائيل|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> چەندین ساڵە [[سوپای ئیسرائیل]] ھەوڵدەدات دەستی پێبگات بەڵام ناسنامەکەی تاوەکو ئێستا بەنەزاندراوی ماوەتەوە. ئەبوو عوبەیدە وتەکانی بە درووشمی «ئەوە جیھادی سەرکەوتن یان شەھید بوونە» تەواو دەکات، کە [[عیزەدین قەسام]] پێش شەھیدبوونی ساڵی ١٩٣٥ ئەو درووشمەی گوتووە. == لەکاتی گرژییەکانی نێوان فەلەستین و ئیسرائیل ٢٠٢١ == لەکاتی جەنگی [[شمشێری قودس]] لە ئایاری ٢٠٢١ ھاتنی ناوی ئەبوو عوبەیدە ئاماژەبوو بۆ ڕوودانی ڕووداوێکی گەورە، بەتایبەتی لە بەدەستھێنانی دەستکەوتێکی سەربازی بۆ بەرەنگاری فەلەستینی. ئەوەش بەھۆی ڕاستگۆیی لەباسکردنی دەسکەوتەکانی بەرەنگاری، زیانەکانی ھێزەکانی ئیسرائیل، و بوونی زیان لەڕیزەکانی بەرەنگاری فەلەستین. لەم بارەیەوە پەیامنێری سەربازی ئیسرائیل گیلی کوھین ڕای گەیاند کە جەماوەری ئیسرائیل زیاتر باوەڕ بەلێدوانەکانی وتەبێژی قەسام دەکەن وەک لێدوانەکانی وتەبێژەکانی [[سوپای ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=الناطق باسم كتائب القسام في حوار خاص مع الجزيرة نت.. أبوو عبيدة يتحدث عن بيانات الردع وإستراتيجية الحرب النفسية {{!}} أحداث فلسطين أخبار {{!}} الجزيرة نت|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/أحداث-فلسطين/2021/5/31/أبو-عبيدة-كتائب-القسام|ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210531173905/https://www.aljazeera.net/أحداث-فلسطين/2021/5/31/أبو-عبيدة-كتائب-القسام|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> == تیرۆرکردن == {{سەرەکی|تیرۆرکردنی ئەبوو عوبەیدە}} لە ٣٠ی ئابی ٢٠٢٥ لە ھێرشێکی ئاسمانیی [[ئیسرائیل]] بۆ سەر شوقەیەک لە شاری [[غەززە]] کرایە ئامانج. مانگرتنەکە کە گەڕەکی [[ڕیمال]]ی شارەکەی گرتەوە، لایەنی کەم ١١ کەس گیانیان لەدەستدا، لەنێویاندا منداڵ. دواتر سەرچاوەیەکی فەلەستینی بە [[کەناڵی ئەلعەرەبیە|ئەلعەرەبیە]]یای ڕاگەیاند کە بەڕاستی ئەو لەگەڵ ھەموو ئەوانەی دیکەی ناو بیناکە کوژراوە. وەزیری بەرگریی ئیسرائیل ئیسرائیل کاتز و ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل ڕۆژی دواتر مردنەکەی پشتڕاستکردەوە.<ref>https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/08/30/israeli-strike-targets-hamas-spokesperson-abu-obeida-in-gaza-reports</ref><ref>https://www.nytimes.com/2025/08/30/world/middleeast/gaza-israel-deadly-strikes.html</ref><ref>https://www.alarabiya.net/arab-and-world/2025/08/30/-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%D9%8A%D9%84-%D8%AA%D8%B3%D8%AA%D9%87%D8%AF%D9%81-%D8%B9%D9%86%D8%B5%D8%B1%D8%A7-%D9%85%D8%B1%D9%83%D8%B2%D9%8A%D8%A7-%D9%85%D9%86-%D8%AD%D9%85%D8%A7%D8%B3-%D9%81%D9%8A-%D9%85%D8%AF%D9%8A%D9%86%D8%A9-%D8%BA%D8%B2%D8%A9</ref><ref>https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-865784</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فەلەستین|ژیاننامە|ڕۆژنامەوانی|سیاسەت|شەڕ}} [[پۆل:حەماس]] [[پۆل:کەسە نەناسراوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥]] [[پۆل:ئەندامانی قەسام]] [[پۆل:بەرھەڵستکاری فەلەستین]] [[پۆل:خەڵکی کەرتی غەززە]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:وتەبێژەکان]] [[پۆل:ئەندامە تیرۆرکراوەکانی حەماس]] f2d7pz86ghpb5uofhua70bk71lmufi2 0 182844 1579343 1348555 2026-04-29T22:47:42Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579343 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''بازاڕی سنە''' کەوتووەتە جەرگەی شاری [[سنە]] و لە نێوان مەیان ئێقبال و مەیان ئینقلاب (دەور مەیان) ھەڵکەوتووە و مێژوویەکی کۆنی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠١٢|سەردێڕ=آشنایی با بازار قدیمی سنندج - کردستان|ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/163670/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D9%86%D8%AF%D8%AC-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=همشهری آنلاین|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624195308/https://www.hamshahrionline.ir/news/163670/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D9%86%D8%AF%D8%AC-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86|url-status=dead}}</ref> ئەم بازاڕە لە دوو بەشی جیاواز پێک ھاتووە. بەشێک بە ناوی ئاسف و بەشەکەی دیکە بە ناوی بازاڕ سنەیی ناوبانگی دەر کردووە. بازاڕی سنە لە ساڵی ١٩٩٦ زایینی لەلایەن ڕێکخراوەی میراتی کولتووری ئێران، بە ژومارەی ١٧٧٥ تۆمار کرا و بوو بە یەکێک لە ئاسەوارە میللییەکانی [[ئێران]] و [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]. == مێژوو == بازاڕی سنە لە ساڵی ١٠٤٦ ھەتاوی ھاوکات لەگەڵ حکوومەتی [[سەفەوی]]ەکان و بە دەستی سلێمان خانی ئەردەڵان بوونیاد نرا و لەو کاتەدا حەمام و مزگەوت و کاروانسەرای تێدا دروست کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=تبیان|یەکەم=موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی|سەردێڕ=گزارش تصویری از بازار سنندج(1)|ناونیشان=http://article.tebyan.net/54987/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%86%D9%86%D8%AF%D8%AC-1--|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=article.tebyan.net|زمان=Persian}}{{بەستەری مردوو|url=http://article.tebyan.net/54987/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%86%D9%86%D8%AF%D8%AC-1-- |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == پێشانگا == <gallery> Bazar (27)-2.jpg|کۆڵانێک لە بازاڕی سنە </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|کوردستان|نژیاروانی}} {{پۆلی کۆمنز|Sanandaj Bazaar}} [[پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی ئێران]] [[پۆل:پارێزگای کوردستان]] [[پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە گەشتیارییەکانی پارێزگای کوردستان]] ljxleg0eyfp6v4j1h7lgi70z5xnlncn 0 182970 1579053 1578818 2026-04-29T12:09:02Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579053 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ھەڵبژاردن/ئینگلیزی | election_name = ھەڵبژاردنی ٢٠٢١ی سەرۆک کۆماری ئێران | country = ئێران | type = سەرۆکایەتی | previous_election = ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ئێران (٢٠١٧) | previous_year = ٢٠١٧ | next_election = ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ئێران (٢٠٢٤) | next_year = ٢٠٢٤ | election_date = ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ | turnout = ٤٨٫٧٨٪ ({{decrease}} ٢٤.٥٥ [[percentage point|pp]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نتایج نهایی انتخابات / رئیسی با ۱۷٫۹ میلیون رای رئیس‌جمهور شد|ناونیشان=https://tejaratnews.com/%D9%86%D8%AA%DB%8C%D8%AC%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-1400-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86|وێبگە=تجارت‌نیوز|زمان=fa|ساڵ=٢٠٢١|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210620095503/https://tejaratnews.com/%D9%86%D8%AA%DB%8C%D8%AC%D9%87-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-1400-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Final Iran Vote Results Show Lowest Turnout In Four Decades|ناونیشان=https://iranintl.com/en/iran/final-iran-vote-results-show-lowest-turnout-four-decades|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=Iran International|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210621094530/https://iranintl.com/en/iran/final-iran-vote-results-show-lowest-turnout-four-decades|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>) | image_size = 150x150px | image1 = Raisi in 2021-02 (cropped).jpg | nominee1 = '''[[ئیبراھیم ڕەئیسی]]''' | party1 = Combatant Clergy Association | popular_vote1 = '''١٨،٠٢١،٩٤٥''' | percentage1 = '''٧٢.٣٨٪''' | image2 = Mohsen Rezaee in 2020.jpg | nominee2 = [[موحسین ڕەزایی]] | party2 = Resistance Front of Islamic Iran | popular_vote2 = ٣،٤٤٠،٨٣٥ | percentage2 = ١٣.٧٨٪ | image4 = Abdolnaser Hemmati 14000304000066637575096296073542.jpg | nominee4 = [[عەبدولناسر ھیمەتی]] | party4 = Executives of Construction Party | popular_vote4 = ٢،٤٤٣،٣٨٧ | percentage4 = ٩.٨٠٪ | image5 = Amir-Hossein Ghazizadeh Hashemi.jpg | nominee5 = [[ئەمیرحوسێن قازیزادە ھاشمی]] | party5 = ILP | color5 = 00008b | popular_vote5 = ١،٠٠٣،٦٥٠ | percentage5 = ٤.٠٤٪ | map_image = Iranian presidential election, 2021 by province.svg | map_size = | map_caption = | title = [[سەرۆک کۆماری ئێران|سەرۆک کۆمار]] | before_election = [[حەسەن ڕۆحانی]] | before_party = Moderation and Development Party | after_election = [[ئیبراھیم ڕەئیسی]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Ebrahim Raisi, ultra-conservative judiciary chief, set to be Iran's next president |ناونیشان=https://www.cnn.com/2021/06/19/middleeast/ebrahim-raisi-iran-election-intl-hnk/index.html?utm_medium=social&utm_content=2021-06-19T07%3A41%3A29&utm_term=link&utm_source=twcnnbrk |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ئیش=[[CNN]] |ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210621094529/https://www.cnn.com/2021/06/19/middleeast/ebrahim-raisi-iran-election-intl-hnk/index.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iran elections: Hardline candidate takes an unassailable lead |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2021/6/19/iran-elections-raisis-opponents-concede-as-announcement-awaited |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ئیش=[[Al Jazeera]] |ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Hardline Judge Raisi Wins Iran's Presidential Election |ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/iran/.premium-iran-s-sole-moderate-presidential-candidate-congratulates-raisi-for-his-victory-1.9920189 |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|agency=[[Reuters]] |via=[[Haaretz]] |ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210621095516/https://www.haaretz.com/middle-east-news/iran/.premium-iran-s-sole-moderate-presidential-candidate-congratulates-raisi-for-his-victory-1.9920189 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | after_party = Combatant Clergy Association }} '''ھەڵبژاردنی ٢٠٢١ی سەرۆک کۆماری ئێران''' ١٣ھەمین ھەڵبژاردنی [[سەرۆک کۆماری ئێران]]ە، لە دوای دامەزراندنی ڕژێمی ئێران بە ڕێبەرایەتی ویلایەتی فەقیە. ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئێران دەکرێت بەر لەوادەی خۆی ئەنجام بدرێت کاتێک کە حاڵەتی تایبەتی پێویست بێت، وەک لابردنی سەرۆک کۆمار، دەست لەکارکێشانەوە یان مردنی سەرۆک کۆمار. بە ڕێگای ھەڵبژاردنی گشتی. لە سەرەتادا حەوت کەس وەک کاندید پەسەندکران<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حەوت بەربژێر بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆماریی ئێران پەسندکران|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/middleeast/iran/250520211|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەڵام دواتر سێ کەسیان لە کاندیدکردن کشاندەوە تەنھا چوار کەسمانەوە کە ئەوانیش [[ئیبراھیم ڕەئیسی]]، [[موحسین ڕەزایی]]، [[عەبدولناسر ھیمەتی]]، [[ئەمیرحوسێن قازیزادە ھاشمی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=یەکەم دیبەیتی بەربژارەکانی هەڵبژاردنی سەرۆک کۆماری ئێران بەڕێوەچوو|ناونیشان=https://kurdish.sahartv.ir/news/ئێران-i397242|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=SAHAR KURDISH (Sorani)}}</ref> حیزبە ئۆپۆزیسیۆنەکانی ئێران و کوردستانی ڕۆژھەڵات بایکۆتی ھەڵبژاردنەکەیان کردووە داوایان لە خەڵک کرد بەشداری نەکەن. ھەڵبژاردنەکان سەر لەبەیانی ڕۆژی ھەینیی، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ بەڕێوەچوو. لەم ھەڵبژاردنە ٥٩ ملیۆن کەس مافی دەنگدانی هەبوو.لەو ژمارەیە یەک ملیۆن و ٣٩٢ ھەزار و ١٤٨ بۆ یەکەم جار مافی دەنگدانیان پێ دەدرێت. زیاتر لە ٦٦ ھەزار سندووقی دەنگدان بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆککۆمار ئامادەکراون. لە ١٣٣ وڵاتی دیکەی جیھان سندوقی ھەڵبژاردن بۆ ھاوڵاتیانی ئێرانی دانراون ڕۆژی ١٨ی جونی ٢٠٢١ سەعات ٧ی بەیانی بنکەکانی دەنگدان بە ڕووی دەنگدەران کرایەوە و هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئێران دەستی پێکرد .تا سەعات دووی بەرەبەیان درێژەی کێشا ، ئێوارەی ڕۆژی ١٩ی جوون ٢٠٢١ ئەنجامە بەراییەکانی هەڵبژاردن لەلایەن ناوەندی هەڵبژاردنی ئێران بڵاوکرایەوە ، ئیبراهیم رەئیسی بە زۆرینەی دەنگی بەشداربووان بووە سەرۆککۆماری ئێران . لەم هەڵبژاردنەدا ژمارەیەکی کەم لەخەڵک بەبەراورد بە ژمارەی ئەو کەسانەی مافی دەنگدانیان هەیە بەشداریان کرد بەپێی ئەنجامە سەرەتاییەکان ٢٨ ملیۆن و ٦٠٠ هەزار کەس بەشداریی هەڵبژاردنەکەیان کردووە لەکاتێکدا ٥٩ ملیۆن و ٣١٠ هەزار و ٣٠٧ کەس مافی دەنگدانیان هەبوو. چاودێران و شرۆڤەکاران هۆکاری کەم بۆ : قەیرانی ئابووری، بێهیوایی خەڵک لە جێبەجێ بوونی خواست و داواکارییەکانیان لەلایەن دەسەڵاتدارانی ئێرانەوە ، گەندەڵیی بەرفراوانی دارایی و ئیداری و ئابووری ، دەستگیرکردنی چالاکانی مەدەنی و سیاسی بەهۆی ناڕەزایەتی دەڕبرین ، خۆپیشاندان بەرفراوانەکانی ساڵانی ڕابردوو وەک خۆپیشاندانەکانی [[خۆپیشاندانەکانی ئێران (۲۰۱۷-٢٠١٨)|کانوونی دووەمی ٢٠١٨]] و [[خۆپیشاندانەکانی ئێران (٢٠١٩)|تشرینی دووەمی ٢٠١٩]]، سزاکانی ئەمریکا، [[ئازادیی سیاسی|نەبوونی ئازادی سیاسی]] وەک ئازادی ڕادەربڕین و پێشێلکردنی [[مافەکانی مرۆڤ]]، بڕوانەبوون بە حکومەت و دەسەڵات لە ئێران، خراپی بارودۆخی ئابووری ، تەحریمی هەڵبژاردنەکان لەلایەن گروپ و رێکخراو و کەسایەتییە دیارەکانی ناوەوە و دەرەوەی ئێران و بڕوانەبوون بە چارەسەربوونی کێشە و گرفتەکانی خەڵک لە رێگای هەڵبژاردن لە ژێر دەسەڵاتی سیستەمی ئێران گەڕێندرایەوە .<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=زمان انتخابات ۱۴۰۰ ایران معلوم شد|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/iran-53888188|newspaper=BBC News فارسی|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=انتخابات ڕیاست جمهوری ۱۴۰۰ ایران؛ جلیلی هم پس از مهرعلیزاده و زاکانی از ڕقابت کنار کشید|ناونیشان=https://per.euronews.com/2021/06/16/mohsen-mehr-alizadeh-withdrew-from-the-iran-presidential-election|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=euronews|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سوابق 7 کاندیدای انتخابات ریاست‌جمهوری 1400- اخبار سیاست ایران - اخبار سیاسی تسنیم {{!}} Tasnim|ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/03/04/2509616/سوابق-7-کاندیدای-انتخابات-ریاست-جمهوری-1400|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim|زمان=fa}}</ref> == کاندیدەکان == وەزارەتی ناوخۆ لیستی فەرمی کاندیدە شیاوەکانی ئەنجومەنی پاراستنی دەرستور لە ٢٥ ی ئایاری ٢٠٢١ دا دەرکرد. ئەنجومەنەکە حەوت کاندیدی وەک کاندید بۆ سەرۆک کۆماری پەسەند کرد بەڵام دواتر سێ کەس لە کاندیدە شیاوەکان کشانەوەی خۆیان لە ھەڵبژاردن ڕاگەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Staff|یەکەم=IFP Editorial|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Iran Elections 2021: Seven Candidates Qualified to Run for President|ناونیشان=https://ifpnews.com/iran-elections-2021-seven-candidates-qualified-to-run-for-president|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=Iran Front Page|زمان=En}}</ref> ئەو چوار بەربژێرەی دواتر مانەوە بریتیبوون لە: * [[ئەمیرحوسێن قازیزادە ھاشمی]] ئەندامی [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی]] (لە ساڵی ٢٠٠٨ەوە ھەتا ئەوکات) * [[عەبدولناسر ھیمەتی]]، سەرۆکی پێشووی بانکی ناوەندیی کۆماری ئیسلامی ئێران (٢٠١٨–٢٠٢١) * [[ئیبراھیم ڕەئیسی]]، سەرۆکی دەزگای دادی ئێران (لە ساڵی ٢٠١٩وە ھەتا ئەوکات) * [[موحسین ڕەزایی]]، فەرماندەی پێشووی [[سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] (١٩٨١–١٩٩٧) == بایکۆت == == ئەنجام == سەرئەنجام لە ھەڵبژاردنەکاندا ئیبراھیم ڕەئیسی وەکوو سەرۆک کۆماری ھەبژاردنی خولی سێزدەھەمی ئێران ھەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=ابراهیم رئیسی برنده انتخابات "مهندسی‌شده"؛ تبریک خامنه‌ای، روحانی و رقبا|ناونیشان=https://farsi.alarabiya.net/iran/2021/06/19/ابراهیم-رئیسی-برنده-زودهنگام-انتخابات؛-تبریک-روحانی-ورقبا|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=العربیه فارسی|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210621095717/https://farsi.alarabiya.net/iran/2021/06/19/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B2%D9%88%D8%AF%D9%87%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA%D8%9B-%D8%AA%D8%A8%D8%B1%DB%8C%DA%A9-%D8%B1%D9%88%D8%AD%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88%D8%B1%D9%82%D8%A8%D8%A7|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Iran election: Hardliner Raisi will become president|زمان=en-GB|ئیش=[[BBC News]]|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-57537027|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210621095918/https://www.bbc.com/news/world-middle-east-57537027|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ژمارەی دەنگەکانی کاندیدەکان === * ئیبراهیم ڕەئیسی : ١٧ ملیۆن و ٨٠٠ هەزار دەنگ * موحسین ڕەزایی : ٣ ملیۆن و ٣٠٠ هەزار دەنگ * عەبدولناسر ھیمەتی: ٢ ملیۆن و ٤٠٠ هەزار دەنگ * ئەمیرحوسێن قازیزادە ھاشمی : ١ ملیۆن دەنگ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Iranian presidential election, 2021}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ئێران|دەیەی ٢٠٢٠}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 6jz4ypk8w09o5svm87hnrxz04f6ut8d 0 185981 1579388 1522203 2026-04-30T00:32:11Z Hivja 64112 /* مردنەکان */ 1579388 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{گوڵان}} '''١٨ی گوڵان''' ٤٩ەم ڕۆژی [[ڕۆژژمێری کوردی|ساڵی کوردییە]]. ٣١٦ ڕۆژی (لە ساڵی ئاسایی) یان ٣١٧ ڕۆژی (لە [[ساڵی پڕ]]دا) بۆ کۆتاییی ساڵ ماوە.{{بیرخستنەوەی ساڵنامەی کوردی}} == ڕووداوەکان == == لەدایکبوونەکان == == مردنەکان == * [[٢٠٢٥]]: [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ava.news/news/21785|سەردێڕ=ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=ئاڤا|ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == بۆنەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ڕۆژەکانی ساڵی کوردی}} {{ڕۆژژمێر-کۆلکە}} [[پۆل:ڕۆژەکانی گوڵان]] 4lnwtawv4yag1ql35t6tzle9q6dw5fc 0 189747 1579102 1578650 2026-04-29T12:16:42Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579102 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کتێب |ناو= گابۆڕ |وێنە=گابۆڕ.jpg |ناوی بنەڕەتی= |دانەر= [[سەید قادر ھیدایەتی]] |لێکۆڵەر= |زمان= [[کوردیی ناوەندی]]، [[موکریانی]] |وڵات= [[کوردستان]] |زنجیرە= |بابەت= [[ڕۆمان]] |جۆری ئەدەبی= |بڵاوکەرەوە= |دەرچوون= |مێژووی دەرچوون= |وەرگێڕ= |بڵاوکەرەوەی چاپی وەرگێڕاو= |مێژووی دەرچوونی وەرگێڕان= |وێنەگر= |دیزاینەری بەرگ= |جۆری چاپ=چاپ {{ھن}} ئەلکترۆنی {{هن}} دەنگی |ژمارەی پەڕە= |پێوانە= |کێش= |پێشتر= |دواتر= }} '''گابۆڕ'''<ref>{{بیرخستنەوەی ڤەژین |فەرھەنگ = ھەنبانەبۆرینە |وشە = گابۆڕ|ڕێکەوتی سەردان = ٢٣ی ئابی ٢٠٢١}}</ref> [[ڕۆمان]]ێکی [[زمانی کوردی|کوردییە]] لە نووسینی '''[[سەید قادر ھیدایەتی]]'''. ئەم ڕۆمانە یەک لە باشترین ڕۆمانە کوردییەکان و بەرھەمێکی گرینگی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە و قسەی زۆری لەسەر کراوە. کتێبەکە ساڵی ٢٠١٥ نووسراوە و تا ئێستا 2024 '''حەوت''' جار چاپ و بڵاو کراوەتەوە و لە پڕفرۆشترین کتێبەکانی کوردییە. لە سی و یەکەمین پێشانگای نێونەتەوەیی کتێبی تاران یەکێک لە پڕفرۆشترین کتێبی کوردی بووە؛ لە پێشانگاکانی کتێبی [[باشووری کوردستان]]یش ھەر زوو تەواو دەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=ئەندێشھ|سەردێڕ=ژمارە 11ی باشترین ڕۆمانەکانی کورد لە مێژوودا|ناونیشان=https://www.andesha.org/?p=1897|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=ئەندێشھ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210822204504/https://www.andesha.org/?p=1897}}</ref> دە بەشی لەخۆ گرتووە و دوو چیرۆک ھاوتەریبی یەک دەچنە پێشێ کە پێکەوە لە پەیوەندیدان و لە کۆتاییدا ئاکامێکی ھاوشێوەیان دەبێت. == چیرۆک == گابۆڕ ژیانی چەند مێرمنداڵێک، بەتایبەت دوو پێرسۆناژی سەرەکیی عەبدولموتەلیب و کەریم لە سەردەمی دوای [[شۆڕشی ئیسلامیی ئێران]] و گوشاری ھێزە ئەمنییەکان بۆ سەر خەڵکی شاری [[بۆکان]]ە، کە بۆ کڕینی تۆپێک خەریکن پارە کۆ دەکەنەوە و ھاوکات خەمی ئەوەیانە کە ئەگەر تۆپیان کڕی شەوانە لای کێ بێت و کێ ببێتە کاپیتان. ئەو دوو مێرمنداڵە شاھیدی ئەوەن چۆن چەکدارانی ناو پاسگای سەری کووچە تەنانەت لە نێوەڕاستی ڕۆژدا دەستڕێژی دەکەنە سەر خەڵکی بێتاوان. بە ھەڵکەوت کەریم و عەبدولموتەلیب لە کوتە کاغەزێکدا، لاپەڕەیەکی [[سروە (کۆوار)|گۆڤاری سروە]] کە چیرۆکی «پاڵەوان فس فس»ی تێدا گێڕدراوەتەوە، دەبینن و دەزانن کە دەتوانن بە زمانی خۆیان بیخوێننەوە، بەرە بە بەرە لەگەل ھونراوەکانی [[ھەژار]] و [[ھێمن]] و ھتدیش ئاشنا دەبن و بەم شێوەیە چەمکی شوناس لەبەر دەمیان قوت دەبێتەوە، ھەستی نەتەوایەتی لە مێشکیاندا بنج داکوتێت و پاشان سەربەخۆ دەست دەدەنە چەند چالاکی و پاش ماوەیەک بە دزی ڕێگای سەر سنوور دەگرنە بەر تاوەکوو بچنە نێو یەکێک لە حیزبە کوردییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=گابۆڕ، ڕۆمانێکی نەقوستان -|ناونیشان=http://chirok.net/%DA%AF%D8%A7%D8%A8%DB%86%DA%95%D8%8C-%DA%95%DB%86%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D9%86%DB%95%D9%82%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210822202412/http://chirok.net/%DA%AF%D8%A7%D8%A8%DB%86%DA%95%D8%8C-%DA%95%DB%86%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D9%86%DB%95%D9%82%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86/}}</ref> == کەسایەتییەکان == * عەبدولموتەلیب (ھەژیر) * کەریم (خەبات) * میرزا ھادی * کاک سولەیمان * نەنە عەجەم * مکایل * کاکە جەماڵ * بایزی مریشکفرۆش * ئەسمەر * نازدار * ئاغای سەرچەشمە * ئاغای محەممەدی * سەیدە سوورە == تایبەتمەندییەکان == گابۆڕ ئەدەبی بەرەنگاری و پرسی ناسنامەی پارچەیەکی [[کوردستان]]ە کە تێیدا دوو کوڕ کە لە ڕاستید نوێنەری کۆمەڵگان، بە شوێن کلتوور و زمانی خۆیانن. کۆمەڵگایەک کە تا سەر ئێسقان لەژێر چاوەدێریی پۆلیسدان؛ تەنانەت یاریی تۆپێنیش لەسەر مۆڵەت و ئیجازەی بەرپرسانی پازگایە. لە ڕۆمانەکەدا دیالۆگ زۆر گرینگە، لە ڕێگەی دیالۆگەکانەوە کەسایەتییەکان دەناسرێن و فەزاکان وەسف دەکرێن؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕۆمانی گابۆڕ و کێشەی شوناس|ناونیشان=https://hawlati.co/page_detail?smart-id=4433|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=hawlati.co|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210822204513/https://hawlati.co/page_detail?smart-id=4433}}</ref> بگێڕەوە و بکەری کار جێ دەگۆڕن و ئەوە بەرچاوترین تایبەتمەندییە؛ زمانی کتێبەکە کورت و پوختە و ڕستەی زیادی تێدا بەدی ناکرێت، ھەروەھا ڕووداوەکانیش زۆر خێرا ڕوو دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ھەشت ھۆکار بۆ خوێندنەوەی گابۆڕ|ناونیشان=https://www.chawder.org/detailnews.aspx?jimare=20553&cor=6&related=2054|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=www.chawder.org}}</ref> شیوازی نووسینی ڕۆمانەکە مۆدێرنە، واتە قارەمانی نییە و ھەموو کەسایەتییەکان قسان دەکەن و بەقەد یەک سەرنجیان خراوەتە سەر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=خوێندنەوەیەکی تر بۆ ڕۆمانی گابۆڕ – Knwe.org|ناونیشان=https://knwe.org/?p=31211|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=knwe.org|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210822204505/https://knwe.org/?p=31211}}</ref> == ڕەخنەکان == * گۆشەنیگا و بگێڕەوەکان سەر لە خوێنەر دەشوێنن؛ «کوتم»، «کوتی» زۆری تێدایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=چاوکشانێ بە ڕۆمانی «گابۆڕ»ی “سەید قادر ھیدایەتی” / ئەنوەر وەلەدبەیگی|ناونیشان=http://www.pavehpress.ir/%DA%86%D8%A7%D9%88%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8E-%D8%A8%DB%95-%DA%95%DB%86%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%AF%D8%A7%D8%A8%DB%86%DA%95%DB%8C-%D8%B3%DB%95%DB%8C%D8%AF-%D9%82%D8%A7%D8%AF%D8%B1/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.pavehpress.ir|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210822202456/http://www.pavehpress.ir/%DA%86%D8%A7%D9%88%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8E-%D8%A8%DB%95-%DA%95%DB%86%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%AF%D8%A7%D8%A8%DB%86%DA%95%DB%8C-%D8%B3%DB%95%DB%8C%D8%AF-%D9%82%D8%A7%D8%AF%D8%B1/}}</ref> * دەستپێکەکان باشن بەڵام لە درێژەدا زۆر کورت تەواو دەبن. * ھەندێک لە لایەنەکانی چیرۆک بە شاراوەیی دەمێننەوە. * ڕۆڵی لاوازی ژن و سووکایەتیکردن پێی، لە ڕۆمانەکەدا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کوردی|یەکەم=ماڵی کتێبی|سەردێڕ=خوێندنەوەیەک بۆ ڕۆمانی گابۆڕ بەرھەمی سەیدقادر ھیدایەتی|ناونیشان=http://kurdishbookhouse.com/ku/100-55/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=ماڵی کتێبی کوردی}}</ref> == چاپەکان == * چاپی یەکەم و دووەم: ٢٠١٥ (چاپەمەنیی گوتار) * چاپی سێھەم: ٢٠١٧ (چاپەمەنیی گوتار، خانی) * چاپی چوارەم: ٢٠١٩ (چاپەمەنیی خانی)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕۆمانی گابۆڕ گەیشتە چاپی چوارەم {{!}} AvaToday|ناونیشان=https://www.avatoday.net/index.php/ar/node/3295|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=www.avatoday.net}}</ref> * چاپی پێنجەم ٢٠٢١ (چاپەمەنیی خانی) * چاپی شەشەم 2023 (چاپەمەنیی خانی) * چاپی حەوتەم 2024 ( چاپەمەنیی خانی) == کورتە == {{quote|وەختایەک بە لەقەلەق و پتەپت کەلیمەیەکی ساغ دەکردەوە، شیرناییەکی سەیر لە دەمارەکانی گەڕا؛ ڕووناکاییەک لە چاوەکانییەوە ئاوقای مێشک و دڵی بوو. شیرنایی و ڕووناکایی. کوتم زۆر دواتر زانیم کە ئەوە شیرنایی و ڕووناکایی زمانی خۆم بوو لە دەروونمدا ئاوێتەی یەک دەبوون. ئەوە یەکەم جار بوو بە چاو زمانی خۆی دەدیت. ئەو تا ئەودەم تەنیا بە گوێ زمانی خۆی بیستبوو. کوتم ئەوە یەکەم جار بوو زمانی خۆم دەدیت. زمانی خۆی چەندە ئاسان بوو، زمانی خۆی چەندە پێ خۆش بوو!<ref>گابۆڕ، سەید قادر ھیدایەتی، ٢٠١٩</ref>}} == ئەمانەش ببینە == * [[سێبەری زیندووی نووسین]] == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://azhans.krd/گەمەی-جێناوەکان-لە-ڕۆمانی-گابۆڕـی/ گەمەی جێناوەکان لە ڕۆمانی گابۆڕی سەید قادر ھیدایەتیدا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210822210006/http://azhans.krd/%DA%AF%DB%95%D9%85%DB%95%DB%8C-%D8%AC%DB%8E%D9%86%D8%A7%D9%88%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86-%D9%84%DB%95-%DA%95%DB%86%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%AF%D8%A7%D8%A8%DB%86%DA%95%D9%80%DB%8C/ |date=٢٢ی ئابی ٢٠٢١ }} * [https://govartishk.com/ھەڵوەشاندنەوەی-گابۆڕ/ ھەڵوەشاندنەوەی گابۆڕ]{{بەستەری مردوو|url=https://govartishk.com/%DA%BE%DB%95%DA%B5%D9%88%DB%95%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C-%DA%AF%D8%A7%D8%A8%DB%86%DA%95/ |date=ئابی ٢٠٢١ }} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|وێژەی کوردی|وێژە|ڕۆمانەکان}} {{ڕۆمانە کوردییەکان}} [[پۆل:سەید قادر ھیدایەتی]] [[پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان]] [[پۆل:کتێبە کوردییەکان]] [[پۆل:ڕۆمانەکان]] 180cjwuy2o7x1t9u6a3ynkf0olpx9tr 1 190257 1579377 827780 2026-04-30T00:08:36Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579377 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[براکان (فیلم)]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=827779 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170801193759/http://www.bbfc.co.uk/releases/brothers-film بۆ http://www.bbfc.co.uk/releases/brothers-film زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٠٤، ٢٤ی ئابی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[براکان (فیلم)]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579376 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170801233431/http://www.mid-day.com/articles/akshay-kumar-and-sidharth-malhotra-to-share-screen-space-in-warrior/15289183 بۆ http://www.mid-day.com/articles/akshay-kumar-and-sidharth-malhotra-to-share-screen-space-in-warrior/15289183 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140508063203/http://www.mid-day.com/articles/american-film-warrior-to-be-remade-in-hindi/15253051 بۆ http://www.mid-day.com/articles/american-film-warrior-to-be-remade-in-hindi/15253051 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٠:٠٨، ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) oeq1d0kq3tqrwo3l0ow551v095h3sil 0 192099 1579118 1578599 2026-04-29T12:19:22Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579118 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کێوی کینابالو''' (مەلایی:''Gunung Kinabalu'') بەرزترین کێوە لە بورنئۆ، ئەنجڵەگۆی مالایی و مالیزیا. بە بەرزی ٤٠٩٥ مەتر ئەمە سێیەم بەرزترین لوتکەی دوورگەیی سەر زەویە، هەروەها ٢٠ەمین کێوی دیاری جیهانە بە بەرزی تۆپۆگرافی. کێوەکە دەکەوێتە ناوچەی ڕاناو، بەشی کەناری ڕۆژئاوا لە شاری سەباحی مالیزیا وەک پارکی کینابالو پارێزراوە، کە شوێنێکی کەلەپووری جیهانییە<ref> {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Richmond|یەکەم=Simon|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/Malaysia_Singapore_Brunei.html?id=VMKOuzRxOJsC|سەردێڕ=Malaysia, Singapore & Brunei|ڕێکەوت=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Lonely Planet|ژپنک=٩٧٨-١-٧٤١٠٤-٨٨٧-٢|زمان=en}} </ref>. لە ساڵی ١٩٩٧ ڕاپرسییەکی دووبارە بە بەکارهێنانی تەکنەلۆژیای سەتەلایت لوتکەی خۆی دامەزراند (ناسراو بە لوتکەی لۆو) بەرزیەکەی ٤٠٩٥ مەترە لە سەرووی ئاستی دەریاوە<ref> {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mount Kinabalu - revered abode of the dead|ناونیشان=https://www.ecologyasia.com/html-loc/mount-kinabalu.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.ecologyasia.com}} </ref>. کێوکە و دەوروبەری لە گرنگترین شوێنەکانی زیندەوەرزانی جیهانن، کە لەنێوان ٥٠٠٠ تا ٦٠٠٠ جۆری ڕووەک و ٣٢٦ جۆر باڵندە و زیاتر لە ١٠٠ جۆری ئاژەڵی لێ دەستنیشانکراون لەنێو ئەم کۆکراوە دەوڵەمەندەی ئاژەڵی کێویدا جۆرە بەناوبانگەکانن وەک ڕووەکی ڕافلسیای گەورە و ئۆرانگوتان ماونت کینابالو بەپێی باری کەلەپووری جیهانی یۆنسکۆ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The 8 Southeast Asian Destinations You Should Plan to Visit|ناونیشان=https://www.tripsavvy.com/southeast-asian-destinations-you-shouldnt-miss-1629916|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=TripSavvy|زمان=en}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.tripsavvy.com/southeast-asian-destinations-you-shouldnt-miss-1629916 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref>. لوتکەی لۆو دەکرێت لەلایەن کەسێکەوە سەربکەوێت کە باری جەستەیی باشی هەبێت و هیچ پێویست بە کەلوپەلی شاخەوانی ناکات لە هیچ خاڵێکدا لەسەر ڕێگا سەرەکیەکە، بەڵام دەبێت شاخەوانان بە رێنماییە باوەڕپێکراوەکان لە هەموو کاتەکاندا گەشت بکەن بە هۆی رێنمایی پارکی نەتەوەییەوە هاوئاهەنگ بن و تووشی نەخۆشی لەناکاو نەبن بەهۆی ژینگەکەی<ref> {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Centre|یەکەم=UNESCO World Heritage|سەردێڕ=Kinabalu Park|ناونیشان=https://whc.unesco.org/en/list/1012/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=UNESCO World Heritage Centre|زمان=en}} </ref>. ==ئەمانەش ببینە== {{واڵا}} ==سەرچاوەکان== {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|مالیزیا|چیاکان}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Mount Kinabalu}} [[پۆل:بەرزرترین شوێنی وڵاتەکان]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:زنجیرەچیای کرۆکەر]] [[پۆل:کێوی کینابالو]] [[پۆل:چوار ھەزارییەکانی ئاسیا]] [[پۆل:کێوە پیرۆزەکان]] n0vxo4uym4bc6jhmcqweq1yibzdrg2i 0 194086 1579446 1494248 2026-04-30T10:04:39Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579446 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەسایەتی |ناو = بەختیار زێوەر |وێنە =بەختیار زێوەری شاعیر 2.jpg |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٠٨ |شوێنی لەدایکبوون = سلێمانی |ڕێکەوتی مردن = ٢١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٢ |شوێنی مردن = سلێمانی |ھۆکاری مردن = |نەتەوە = [[کورد]] |پیشە = [[شاعیر]] }} '''فایەق کوڕی مەلا عەبدوڵڵای زێوەر''' ناسراو بە '''بەختیار زێوەر''' شاعیرێکی دیاریی کوردی سەدەی بیستەم بوو. لە ساڵی ١٩٠٨ لە [[سلێمانی]] لەدایکبووە. بەھۆی نەخۆشییەوە نەشتەرگەرییەکی قورسی بۆ کرا، شەش مانگ دوای نەشتەرگەرییەکە لە ڕۆژی ٢١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٢ لە سلێمانی کۆچی دوایی کرد و لە گۆڕستانی گردی جۆکا لە تەنیشت باوکییەوە نێژرا. == ژیان == فایەق کوڕی [[زێوەر]]ی شاعیری کوردە. وەکو زۆربەی منداڵانی ئەو سەردەمە لە حوجرە خوێندوویەتی. پاشان چووە بۆ قوتابخانە و پۆلی شەشەمی سەرەتایی تەواو کردووە. پاشان قوتابخانەی برینپێچی ئاژەڵی تەواو کردووە. لە ھەندێ لە ئاوەدانییەکانی ناوچەی سلێمانی و شارۆچکەی پردێ (ئاڵتوون کۆپری) خەریکی ئەم کارە بوو. لە ساڵی ١٩٤٦ کاتێک قوتابخانەی ناوەندی شەو لە سلێمانی کرایەوە بووە قوتابی ئەوێ و ساڵی ١٩٤٨ پۆلی سێیەمی ناوەندی تەواو کردووە. لە منداڵییەوە شوێنەواری ھەندێ نەخۆشی لە بەختیاردا دەرکەوتووە، لەوانە ڕۆشنایی چاوێکی کز بووە و لەو شتە پێویستییەی ژیان بێ بەش بووە. ھەروەھا گرفتاری کێشەیەکی تر بووە، ئەویش نەخۆشی مێشک. لە ساڵی ١٩٤٨ کە باوکی کۆچی دوایی کردووە، نەخۆشییەکە زیاتر تەشەنەی کردووە و بەدەست ئازاری دژوارەوە ناچار بووە پەنا بۆ پزیشکانی بەغدا ببات. == مردن == دوای ئەوەی لە نەخۆشخانەی بەغدا نەشتەرگەریی مێشکیان بۆ کرد و کاسەی سەریان ھەڵدایەوە، پاش نەشتەرگەرییەکە بە شەش مانگ، لە ڕۆژی ٢١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٢ کۆچی دوایی کرد و لە گۆڕستانی گردی جۆکا لە تەنیشت باوکییەوە نێژرا. == نموونەی ھۆنراوە == {{چینی ناوەند}}'''سەد شوکری خودا پاکە دەروونم لە عەداوەت'''{{کۆتایی}} {{شیعر}} {{ب|سەد شوکری خودا پاکە دەروونم لە عەداوەت|وەک بەعزە کەسێ نیمە دڵی پڕ لە قەساوەت}} {{ب|ئەحواڵی سیاسەت نە ئەپرسم نە ئەزانم|عاشق بە قسەی عاقڵ و دانایی زەمانم}} {{ب|قەت چەرخی فەلەک ناکەمە دوژمن بە ژیانم|چۆن دێت و دەچێ لەککەیی ئەو ناخەمە شانم}} {{ب|قەرزی ئەم و ئەو ناخەمە پشتگوێ بە فڕوفێڵ|بۆ نانی بەلاش نیمە خەیاڵێ کە ببم وێڵ}} {{ب|سواڵی عەرەق و ئەلبیسە و قۆندەرە ناکەم|مەیلی شەڕە جرت و قسەیی مەسخەرە ناکەم}} {{ب|خوو نادەمە سەر کۆنکەن و سەر پۆکەر و ڕامی|گوێ نادەمە سەر شیعر و غەزەلیاتی غەرامی}} {{ب|ئەم ڕێیە کە گرتوومە لەلام ڕاست و ڕەوانە|بەم ڕەنگە ژیانی بەشەرییە چ جوانە}} {{کۆتاییی شیعر}} === ھۆنراوەی نیشتمانپەروەری و کوردایەتی === لە ھۆنراوەیەکدا بە ناوی «فیدات بم خاکی کوردستان» لە ٢٢ تشرینی یەکەمی ١٩٤٣، بەختیار لەگەڵ کوردستان موناجات دەکات، سۆزی دەگاتە پلەیەک سۆفی بۆ کردگاری ھەڵدەڕێژێ: <poem> فیدات بم خاکی کوردستان نموونەی جەننەتی عەدنان لەسەر تا خوار گوڵ و گوڵزار دڵی غەمبار ئەکا دەرمان فیدات بم خاکی کوردستان ھەوارگە و دیمەنی جوانت لە گەرمێن و لە کوێستانت بە بێگانە وەکوو تانە ئەڵێن گیانە منم لوبنان فیدات بم خاکی کوردستان بە سەیری تۆ منی مسکین فەرەح دێتە دڵم چین چین لەوێ دابەش ئەبێ بۆ لەش وەکوو ئاتەش ئەکا جەولان فیدات بم خاکی کوردستان بەڵێ گوڵ خۆی کە ئەنوێنێ بینای ھەستێم ئەلەرزێنێ بەڵام وەک تۆ گوڵێکی نۆ بە ڕەنگ و بۆ نییە قوربان فیدات بم خاکی کوردستان لە بیرمە وەک شتێ مەعلووم مناڵ بووم عاشقی تۆ بووم کە مامۆستام لە ڕیز دای نام وتی ئەی خام بنووسە جوان فیدات بم خاکی کوردستان ئەویش نەبوایە باوەڕکە گڵ و بەردت کە مووفەڕکە ئەیانکرد کێش دڵی پڕ ئێش وەک ئاسنکێش بەبێ تاوان فیدات بم خاکی کوردستان لەسەر من فەرزە تا مردن لە وەسفی تۆ خەیاڵ کردن بە شیعری جوان وەیا پەخشان دڵی ئینسان بکەم حەیران فیدات بم خاکی کوردستان بەڵام بۆ خزمەتت گیانە ئومێدی من بە پیاوانە ئەوان زۆرجار ھەزاران کار ئەکەن ڕزگار بەبێ دامان فیدات بم خاکی کوردستان </poem> == ئەمانەش ببینە == * [[زێوەر]] == سەرچاوەکان == * دیوانی بەختیار زێوەر * مێژووی ئەدەبی کوردی، بەرگی حەوتەم، [[مارف خەزنەدار]]، لاپەرەکانی ٦٣ ٧٨، دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی ئاراس، ھەولێر:٢٠٠٦. == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{ڤەژینبوکس | ٥٣}} * [https://allekok.ir/poet:50/book:1 ئاڵەکۆک › دیوانی بەختیار زێوەر]{{بەستەری مردوو|url=https://allekok.ir/poet:50/book:1 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} {{شیعری نوێی کوردی}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کوردستان|عێراق|وێژەی کوردی|شیعر|وێژە}} [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:شاعیران بە زمانی کوردی]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٨]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٨]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] rl9ban5ip5bcxqozt9lewdjhq2pt7ow 0 203197 1579424 1398901 2026-04-30T07:38:06Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579424 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کتێب |ناو =بڵیند و نەوی |وێنە =بەرگی پێشەوەی کتێبی بڵیند و نەوی.jpg |ناوی بنەڕەتی = |دانەر =[[نەسرین جەعفەری]] |لێکۆڵەر = |زمان =[[کوردیی ناوەندی]] |وڵات =[[کوردستان]] |زنجیرە = |بابەت =[[ڕۆمان]] |جۆری ئەدەبی = |بڵاوکەرەوە = |دەرچوون =١٩٩٨ |مێژووی دەرچوون = |وەرگێڕ = |بڵاوکەرەوەی چاپی وەرگێڕاو = |مێژووی دەرچوونی وەرگێڕان = |وێنەگر = |دیزاینەری بەرگ =ڕووناک جەعفەری |جۆری چاپ =چاپ {{ھن}} ئەلکترۆنی |ژمارەی پەڕە =١٣٤ |پێوانە = |کێش = |پێشتر = |دواتر = }} '''بڵیند و نەوی''' [[ڕۆمان]]ێکی [[کوردی]]یە لە نووسینی [[نەسرین جەعفەری]] کە ساڵی ١٩٩٨ (خاکەلێوەی ١٣٧٧ی [[ڕۆژژمێری کۆچیی ھەتاوی|کۆچی ھەتاوی]]) لە [[مەھاباد]] بڵاو کراوەتەوە.<ref>[https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122214411619220&lng=1 بڵیند و نەوی]، کوردیپێدیا</ref> ڕۆمانەکە لە دە بەش پێک ھاتووە و [[فەتاح ئەمیری]] پێشەکی بۆ نووسیوە. == چیرۆک == بڵیند و نەوی وەرگیرانێکی ئازادە لە ڕووداوەکانی [[قەڵای دمدم]]، [[شەڕی دمدم]] و شکۆ و ئازایەتیی [[خانی لەپ زێڕین]] کە تێیدا مایەیەکی مێژوویی تێکەڵ بە خەیاڵ کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="مێژوو لەژێر تیشکی زانین و لێکۆڵینەوەدا"|ناونیشان=http://www.haje.ir/Members/Printable.aspx?itemid=13971|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=www.haje.ir}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.haje.ir/Members/Printable.aspx?itemid=13971 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == کەسایەتییەکان == {{Div col|cols=٢}} * خانی لەپزێڕین * پەریزاد * عەلی * میران * مووساخانی نێرگێ * وسوو شوان * خەجێ * شیلان * حەسەن * مام ڕەحیم * کا حەمەد * خات زڵێخا * مام عەوڵا * کەژاڵ * زڵێخا * کوێخا خدر * نارین * گوڵبەر * پوور حەیات * تەمر * حەمەد بەگ * خدر * شوانە * ئەلغ بەگ * فەرھاد بەگ * سارم بەگ * ئەسمەر * پاشا خان * دایە ئایشێ {{Div col end}} == پەراوێزەکان == * [http://cultureproject.org.uk/kurdish/rojahalt-story/ ڕەوت و قۆناغەکانی چیرۆکی کوردی لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|وێژەی کوردی|وێژە|ڕۆمانەکان}} {{ڕۆمانە کوردییەکان}} [[پۆل:ڕۆمانە کوردییەکان]] [[پۆل:کتێبە کوردییەکان]] [[پۆل:ڕۆمانەکان]] i5yuvf2pjles97wme1xxjla9sjlrbpr 0 211502 1579127 1578555 2026-04-29T12:20:52Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579127 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵکوژیی بوچا''' زنجیرەیەک [[تاوانی جەنگی]] ئاشکرا بوو کە تێیدا کوشتنی ھاووڵاتیانی مەدەنی لەلایەن [[ھێزە چەکدارەکانی ڕووسیا]]وە لەو ناوچانەدا ئەنجامدرا کە لە شاری بووچای [[ئوکراینا]] لە کاتی جەنگی بوچا و دوای ھێرشی ڕووسیا بۆ ئوکراینا ئەنجامدرابوو. ئوکراینا ھێزەکانی ڕووسیای تۆمەتبار کرد بە تۆمەتی ئەنجامدانی " کۆمەڵکوژی " لە شارۆچکەی بوچا. بەپێی وتەی سەرۆکی شارەوانی شارەکە، تەرمی زیاتر لە ٣٠٠ کەس لە ژمارەی دانیشتووانی ئەو پێکدادانە دۆزراونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=چی لە بوچا ڕووی داوە؟|ناونیشان=https://rojanpress.ir/main/382-%DA%86%DB%8C-%D9%84%DA%BE-%D8%A8%D9%88%DA%86%D8%A7-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%88%DB%95%D8%9F.html|ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٢|agency=رۆژان پرێس|بڵاوکەرەوە=rojanpress.ir|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230321004221/https://rojanpress.ir/main/382-%DA%86%DB%8C-%D9%84%DA%BE-%D8%A8%D9%88%DA%86%D8%A7-%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%88%DB%95%D8%9F.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئوکراینا داوای لەدادگای تاوانی نێودەوڵەتی (ICC) کردووە کەلێکۆڵینەوە بکات لەوەی لە بوچا ڕوویدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Retreat of Russian forces uncovers evidence of possible war crimes|ناونیشان=https://english.elpais.com/international/2022-04-03/retreat-of-russian-forces-uncovers-evidence-of-possible-war-crimes.html|وێبگە=EL PAÍS English Edition|بڵاوکەرەوە=elpais.com|ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٢|زمان=en|ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> ئەمریکا، فەرەنسا، ھۆڵەندا و ئەڵمانیا بەتوندی ئیدانەی کۆمەڵکوژییەیان کرد و خوازیاری سزای زیاتر بۆ ڕووسیا بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=ھەورامی|یەکەم١=نەریمان|سەردێڕ=تاوانەکانی شارۆچکەی بوچا لە ئوکراینا کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیی ھێنایە دەنگ|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/public/index.php/ckb/story/218917-تاوانەکانی-شارۆچکەی-بوچا-لە-ئۆکرانیا-کۆمەڵگەی-نێودەوڵەتیی-ھێنایە-دەنگ|ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٢|agency=K24|بڵاوکەرەوە=Kurdistan24|شوێن=ھەولێر}}</ref> وەزارەتی بەرگری ڕووسیاش ئەو تۆمەتانەی ڕەت کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە کیێڤ وێنەکانی بوچا بە " تۆقێنەر " ناودێر دەکات|ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/us-embassy-in-kyiv-russia-invasion-bucha-/6513516.html|ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٢|ئیش=VOA|agency=دەنگی ئەمریکا|زمان=ku}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons category|Bucha massacre}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|ئوکراینا|ڕووسیا|مافەکانی مرۆڤ|دەیەی ٢٠٢٠}} {{ئوکراینا-کۆلکە}} [[پۆل:ڕووداوەکانی ئازاری ٢٠٢٢ لە ئوکراینا]] [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی ئوکراینییەکان]] n1uxejiryz4mv8466cx2e0zt6m8tsud 0 211734 1579062 1578789 2026-04-29T12:10:32Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579062 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ھێرشی ٢٠٢٢ی تورکیا بۆ سەر باشووری کوردستان{{ھن}}(ئۆپەراسیۆنی چنگی کلیل) | width = | partof =[[ناکۆکیی تورکیا و پەکەکە]]، [[ململانێی ھەرێم و پەکەکە]] | image = | image_size = | alt = | caption = | date = ١٧ی نیسانی ٢٠٢٢-بەردەوامە{{ھن}}({{Age in months, weeks and days|month1=04|day1=17|year1=٢٠٢٢}}) | place = ھەرێمەکانی مەتینا، زاپ و ئاڤاشین،{{ھن}}{{Flagdeco|Kurdistan}} [[ھەرێمی کوردستان]] | coordinates = | map_type = | map_relief = | map_size = | map_marksize = | map_caption = | map_label = | territory = | result = | status = بەردەوامە · بنکەیەکی سوپای تورکیا لە چیای کورەژارۆ خاپورکرا | combatants_header = | combatant1 = {{ئاڵا|تورکیا}}{{ھن}}'''پشتگیری دەکرێت لەلایەن''':{{ھن}}[[پەڕگە:Flag of KDP.png|border|25px]] [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] (بانگەشەی تورکیا و پەکەکە)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/english/middleeast/20042022|سەردێڕ=Erdogan thanks Iraqi, Kurdish authorities for 'support' of anti-PKK operation|نووسەر=Chenar Chalak|بڵاوکەرەوە=Rudaw|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Avaşin ve Zap'a işgal saldırısı: 28 işgalci cezalandırıldı, 2 helikopter darbelendi! |ناونیشان=https://anfturkce.com/kurdIstan/avasin-ve-zap-a-isgal-saldirisi-28-isgalci-cezalandirildi-2-halikopter-darbelendi-169422 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=ANF Turkish |ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> | combatant2 ={{flagicon image|Flag of Kurdistan Workers Party (PKK).svg}} [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] (پەکەکە) | combatant3 = | commander1 ={{flagicon|Turkey}} [[ڕەجەب تەییب ئەردۆغان]]{{ھن}}{{flagicon|Turkey}} یەشار گولەر | commander2 = {{flagicon image|Flag of Kurdistan Workers Party (PKK).svg}} [[جەمیل بایک]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Hêzên_Parastina_Gel.svg}} [[موراد قەرەیلان]] | commander3 = | units1 = {{flagicon|Turkey}} [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا]] * [[سەرکردایەتیی ھێزە تایبەتەکان (تورکیا)|سەرکردایەتیی ھێزە تایبەتەکان]]<ref name="Turkey1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Son dakika: PKK'ya 'Pençe-Kilit' operasyonu başladı! Bakan Akar: Hedeflerin tamamı ele geçirildi |ناونیشان=https://www.hurriyet.com.tr/gundem/msb-teror-yuvalarinin-kilitleri-tek-tek-parcalaniyor-42045594 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Hürriyet |ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> * {{flagicon image|Flag of Turkish Air Force Command.svg|size=23px}} ھێزی ئاسمانی تورکیا | units2 = {{flagicon image|Flag_of_Koma_Civakên_Kurdistanê.svg}} [[کۆما جڤاکێن کوردستان|کەجەکە]] * {{flagicon image|Flag_of_Hêzên_Parastina_Gel.svg}} [[ھێزەکانی پاراستنی گەل]] (ھەپەگە) | casualties1 = ٢۳ کوژراو (بەوتەی تورکیا)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://english.iswnews.com/23994/two-turkish-soldiers-killed-in-northern-iraq/ |سەردێڕ=Two Turkish soldiers killed in northern Iraq |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220818144754/https://english.iswnews.com/23994/two-turkish-soldiers-killed-in-northern-iraq/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ---- ٢,٩٩١ کوژراو (بەوتەی پەکەکە)<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=سقوط 10 قذائف في محيط قرية بقضاء العمادية في دهوك |ناونیشان=https://www.rudawarabia.net/arabic/kurdistan/020620223 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Rudaw |ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}}</ref> | casualties2 = ١٩٥ کوژراو یان گیراو (بەوتەی تورکیا)<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ= Pençe Kilit'te 10 terörist etkisiz hale getirildi|ناونیشان= https://www.trthaber.com/m/?news=pence-kilitte-10-terorist-etkisiz-hale-getirildi&news_id=680344&category_id=1|بڵاوکەرەوە=TRT Haber|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٢}}</ref> ---- ٤۰ کوژراو (بەوتەی پەکەکە)<ref>[https://www.rudaw.net/turkish/kurdistan/280420222 HPG komutanından operasyon açıklaması: 2 timle bağlantımız koptu], [https://www.hawarnews.com/tr/mobile/?title=hpg-zapta-sehit-dusen-4-gerillanin-kimligini-acikladi&page=haber&ID=54776 HPG, Zap'ta şehit düşen 4 gerillanın kimliğini açıkladı], [https://firatnews.com/kurdIstan/hpg-Ozgur-kurt-un-somurgecilige-boyun-egmeyecegini-ispatladilar-170297 HPG: Özgür Kürt'ün sömürgeciliğe boyun eğmeyeceğini ispatladılar], [https://firatnews.com/kurdIstan/Sehit-dusen-4-gerillanin-kimlikleri-aciklandi-170374 Şehit düşen 4 gerillanın kimlikleri açıklandı], [https://firatnews.com/kurdIstan/zap-ta-sehit-dusen-2-gerillanin-kimlikleri-aciklandi-170468 Zap'ta şehit düşen 2 gerillanın kimlikleri açıklandı], [https://firatnews.com/kurdIstan/Ciyares-te-kimyasal-silahla-sehit-dusen-8-gerillanin-kimlikleri-aciklandi-170862 Çiyareş'te kimyasal silahla şehit düşen 8 gerillanın kimlikleri açıklandı], [https://firatnews.com/kurdIstan/Sehit-dusen-2-gerillanin-kimlikleri-aciklandi-170988 Şehit düşen 2 gerillanın kimlikleri açıklandı], [https://firatnews.com/kurdIstan/hpg-26-isgalci-cezalandirildi-silahlarina-el-konuldu-171031 HPG: 26 işgalci cezalandırıldı, silahlarına el konuldu]</ref> | casualties3 = بەھۆی بۆردوومانی تورکیا ٨ گەشتیار کوژران و زیاتر لە ۲٢ کەسیش برینداربوون | notes = }} '''ھێرشی ٢٠٢٢ی تورکیا بۆ سەر باشووری کوردستان''' یان '''ئۆپەراسیۆنی چنگی کلیل'''{{تێبینی|لەلایەن حکوومەتی تورکیاوە ئەو ناوەی لەسەر داندراوە}} ({{بە تورکی|Pençe-Kilit Operasyonu}}) ئۆپەراسیۆنێکی سەربازیی بەردەوامی ھێزە چەکدارەکانی تورکیایە لە باکووری عێراق ئۆپەراسیۆنەکە لە ھەرێمی زاپ لە دژی ئامانجەکانی [[پارتی کرێکارانی کوردستان|پارتی کرێکارانی کوردستان-پەکەکە]] بەڕێوەدەچێت، ئەوەش وەک بەشێک لە [[ناکۆکیی تورکیا و کورد (١٩٧٨ - ئێستا)|ئاڵۆزییە بەردەوامەکانی کورد و تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Turkey launches new ground, air offensive in northern Iraq|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/world/turkey-launches-new-ground-air-offensive-in-northern-iraq/2022/04/17/ed36dcaa-beac-11ec-b5df-1fba61a66c75_story.html|newspaper=Washington Post|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠٢٢|issn=0190-8286|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220418002732/https://www.washingtonpost.com/world/turkey-launches-new-ground-air-offensive-in-northern-iraq/2022/04/17/ed36dcaa-beac-11ec-b5df-1fba61a66c75_story.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == باگراوەند == سوپای تورکیا لەماوەی چەند ساڵی ڕابردوو چەندین جار ئۆپراسیۆنی لە دژی ھێزەکانی پارتی کرێکارانی کوردستان لە ناوچە سنوورییەکانی نێوان تورکیا و ھەرێمی کوردستان ئەنجامداوە بەمەستی لێدان لە پێگە سەربازی و دورخستنەوەی ئەو ھێزانە لە سنووری تورکیا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Turkish warplanes hit Kurdish militant targets in northern Iraq- state news agency|ناونیشان=https://www.swissinfo.ch/eng/reuters/turkish-warplanes-hit-kurdish-militant-targets-in-northern-iraq--state-news-agency/47523662|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=SWI swissinfo.ch|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220418145314/https://www.swissinfo.ch/eng/reuters/turkish-warplanes-hit-kurdish-militant-targets-in-northern-iraq--state-news-agency/47523662|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بۆ ئەو مەبەستە لە ساڵی ٢٠٢٠ [[ئۆپەراسیۆنی چنگی پڵنگ - چڕنووکی ھەڵۆ]] و لە ساڵی ٢٠٢١ ئۆپراسۆنی چنگی بروسکەی ئەنجامدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Turkey launches offensive against PKK targets in northern Iraq - Al-Monitor: The Pulse of the Middle East|ناونیشان=https://www.al-monitor.com/originals/2022/04/turkey-launches-offensive-against-pkk-targets-northern-iraq|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.al-monitor.com|زمان=en}}</ref> لە١٨ نیسانی ٢٠٢٢ بۆجارێکی دیکە سوپای تورکیا ئۆپراسیۆنێکی دیکەی لە دژی پەکەکە ئەنجامدا، پێش ئەوەی ھێرشەکان ئەنجام بدەن، [[ڕەجەب تەییب ئەردۆغان|ڕەجەب تەیب ئەردۆغان]] [[سەرۆک کۆماری تورکیا]] لەگەڵ [[سەرۆک وەزیرانی ھەرێمی کوردستان|سەرۆک وەزیرانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان]] [[مەسروور بارزانی|مەسرور بارزانی]] کۆبووەوە و لەبارەی ئەو ئۆپەراسیۆنەوە وتووێژیان کردووە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Welle (www.dw.com)|یەکەم=Deutsche|سەردێڕ=Turkey launches new offensive against Kurdish militants in Iraq {{!}} DW {{!}} 18.04.2022|ناونیشان=https://www.dw.com/en/turkey-launches-new-offensive-against-kurdish-militants-in-iraq/a-61501612|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=DW.COM|زمان=en-GB}}</ref> بەپێی وتەی [[خولوسی ئاکار]]، وەزیری بەرگریی تورکیا، سوپای وڵاتەکەی لە رێگەی وشکانی و ئاسمانییەوە ئۆپەراسیۆنەکەی لە ناوچەکانی مەتین، زاپ و ئاڤەشینیان لە باکووری عێراق (باشووری کوردستان) دەستیپێکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Turkey says its warplanes hit Kurdish militant targets in northern Iraq|ناونیشان=https://arab.news/5w9d2|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=Arab News|زمان=en}}</ref><ref name=":0"/> ھۆکاری ھێرەشەکەیان بۆ دانانی بنکەی نوێ لەلایەن پەکەکەوە لە سنوور و دژایەتی کردنی تیرۆر گەڕاندەوە. لە مانگی 2 ی ساڵی 2025 بە ئۆتۆمبێلێکی مەدەنی سوپای تورکیا تەقەی لە گەریلاکانی پەکەکە کرد لە کوندی گوهەرزێ و سێ گەریلا کوژران. پەکەکەش لە تۆڵەی ئەو سێ کوژراوەدا هێرشی کردە سەر بنکەیەکی سوپای تورکیا لە کورەژارۆ و نزیکەی ۱۰ سەربازی تورکیا کوژران و دەست بەسەر چەک و کەلوپەلەکانیان و بنکەکەیاندا گیرا.لە ٢٨ی شوباتی ساڵی ٢٠٢٥ گەریلاکانی پەکەکە بە درۆنی خۆکوژی دوو سەربازی تورکیایان بە ئامانج گرت و هەردووکیان کوژران. == ئۆپراسیۆنەکە == ئۆپەراسیۆنەکە لە ١٧ی نیسانی ٢٠٢٢ بە بۆردوومانی پێگەکانی پەکەکە دەستیپێکرد لە کاتژمێرەکانی سەرەتای ١٨ی نیساندا، ھێزەکانی تایبەت و کۆماندۆی تورک لەلایەن ھەلیکۆپتەرەکانی UH-60 بلاک ھاوکەوە لە پشت ھێڵەکانی ھێزەکانی پەکەکە دابەزین. وەزارەتی بەرگریی تورکیا بەرەبەیانی ڕۆژی دووشەممە ١٨ی نیسانی ٢٠٢٢ لە ھەژماری تایبەتی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی تویتەر دیمەنی ئۆپەراسیۆنەکەی بڵاوکردەوە. خولوسی ئاکار وەزیری بەرگریی تورکیا ڕایگەیاند، کە لە کاتی ئۆپەراسیۆنەکەدا ١٩ شەڕڤانی پەکەکە کوژراون، ھاوکات ٤ سەربازی تورک برینداربوون. لەھەمانکاتدا ناوەندی ڕاگەیاندنی ھەپەگە ڕایگەیاند، لە ئۆپراسیۆنەکەدا ٢٦ سەربازی ھێزەکانی تورکیان کوشتووە. == زیانەکان == === زیانەکانی تورکیا === بەپێی ڕاپۆرتی ناوەندی ڕاگەیاندن و چاپەمەنیی ھێزەکانی پاراستنی گەل (ھەپەگە) لە ١٤ی نیسان ھەتا ١٤ی ئایاری ٢٠٢٢، زیانەکانی ھێزە چەکدارەکانی تورکیا و چالاکاکییەکانی گەریلاکان لەدژی تورکیا بە ئەم شێوەیە بووە:<ref name="Roj News">[https://rojnews.news/ku/kurdistan/ji-hpge-bilancoya-ser-a-meheke-427-dagirker-hatin-cezakirin/ Ji HPG’ê bîlançoya şer a mehekê: 427 dagirker hatin cezakirin] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220515074312/https://rojnews.news/ku/kurdistan/ji-hpge-bilancoya-ser-a-meheke-427-dagirker-hatin-cezakirin/ |date=١٥ی ئایاری ٢٠٢٢ }}, Roj News, (15ê gulana 2022an)</ref> * ٤٢٧ چەکدار کوژراون * ٨٨ چەکدار بریندار بوون * ٤ چالاکیی دەسبەسەرداگرتن * ٤ چالاکیی چوونە ناو سوپای تورکیا * ٢٠ چالاکیی ڕێکخراو و ھاوکات * ٣٧ چالاکیی تەقاندنەوە * ٦٢ چالاکیی نیشانەشکێن * ٦٨ چالاکی بە چەکی قورس * ١٤٧ شەڕ و چالاکیی گورزلێدان * ١ ھەلیکۆپتەری سکۆرسکی تەقێندراوەتەوە * ١ تانک تەقێندراوەتەوە تەقێندراوەتەوە * ٧ فڕۆکەی بێفڕۆکەوان تەقێندراونەتەوە * ١٤ سەنگەر لەناوبردراون * ٥ سیستەمی کامێرای چاودێری و دوو کامێرای وێنە و دیاریکردنی جووڵە لەناوبردراون * ٢ ئامێری دەنگھەڵگر لەناوبردراون * ٢ خێمەی سەربازی لەناوبردراون * ١ بی کەی سی لەناوبردراوە * ١ تۆپھاوێژ لەناوبردراوە * ١ چەکی ئەی٤ لەناوبردراوە * ٢٢ ھەلیکۆپتەر گورزیان لێدراوە * ٣ فڕۆکەی بێفڕۆکەوان گورزیان لێدراوە * ١ ئۆتۆمۆبیلی سەربازی گورزی لێدراوە === زیانەکانی پەکەکە === == کاردانەوەکان == === لەناو تورکیا === [[پارتی دیموکراتی گەلان]] (ھەدەپە) ئۆپەراسیۆنەکەی بە پێچەوانەی یاسا نێودەوڵەتییەکان ناوبرد، دژایەتی خۆیان بۆ ئەم ھێرشانە دەربڕی لەھەمانکاتدا سەرسورمانی خۆیان لەوە نیشاندا تورکیا لە شەڕی نێوان ڕووسیا و ئۆکرانیادا خۆیان وەک ئاشتی خواز نیشان دەدات بەڵام بۆ چارەسەری کێشەکان ڕێگای شەڕ دەکرێتەبەر دژی نەیارانی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Turkey launches offensive against PKK targets in northern Iraq - Al-Monitor: The Pulse of the Middle East|ناونیشان=https://www.al-monitor.com/originals/2022/04/turkey-launches-offensive-against-pkk-targets-northern-iraq|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.al-monitor.com|زمان=en}}</ref> .[[مەولود چاوشئۆغڵو]]، وەزیری دەرەوەی تورکیا سەبارەت بە ئۆپراسیۆنەکە ووتی، «ئەگەر لە دەرەوەی سنوورەکانمان، لە سووریا و باکووری عێراق ئەم ھەوڵە نەدەین، سبەی ناچار دەبین لەناو خاکی خۆماندا بەرەنگاریان ببینەوە. ناچارین ئەم کارە بکەین.»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لەکۆی 20 گوندی کریستیانەکان لە زاخۆ، نۆ گوندیان چۆڵکراون|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1904202222|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref>رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆکۆماری تورکیا ڕۆژی چوارشەمە ٢٠ی نیسان، ڕایگەیاند ئۆپراسیۆنەکە بە ھەماھەنگی و ھاوکاریی حکومەتی عێراق و حکومەتی ھەرێمی کوردستانە و سوپاسی کردن بۆ ئەو ھاوکارییە. === لەناو عێراق === ھێرشەکانی سوپای تورکیا بۆ سەر [[باشووری کوردستان]] نیگەرانی ئەم وڵاتەی لێکەوتەوە، [[بەرھەم ساڵح]] [[سەرۆک کۆماری عێراق]] ئیدانەی ئەو ئۆپراسیۆنەی کرد و داوای لە تورکیا کرد کۆتایی بەو ھێرشە بھێنین کە بە ھەڕەشەکردن بۆ سەر ئاسایشی نەتەوەییی عێراق ناوزەندی کرد. وەزیری دەرەوەی عێراق ڕایگەیاند کە ئۆپەراسیۆنەکە پێشێلکردنی ڕاستەوخۆی سەروەری خاکی عێراقە لە کاتێکدا [[موقتەدا سەدر]] سەرۆکی گەورەترین فراکسیۆنی پەرلەمان داوای کرد، ئەگەر تورکیا نیگەرانی ئەمنی ھەبێت ئەوا لەگەڵ حکومەتی عێراق وتووێژیان لەسەر بکات و سوپاکەی لەسەر سنوور بکشێنێتەوە، لە ھەمان کاتدا ڕایگەیاند جارێکی دیکە ڕێگە بەوە نادەن کە ئەو کارە بکرێتەوە. [[نووری مالیکی]] سەرۆکی کوتلەی دەوڵەتی یاسا نیگەرانی خۆیان سەبارەت بەو ھێرشە دەربڕی و داوای کرد ھێزەکانی پەکەکە عێراق جێبھێڵن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=مالكی بۆ توركیا: ئیتر بەسە بۆردومانكردنی گوندەكانی هەرێمی كوردستان|ناونیشان=https://esta.krd/150611/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=Esta Media Network|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220421095019/https://esta.krd/150611/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پاش ئەوەی تورکیا ڕایگەیاند کە ئۆپراسیۆنەکە بە ھەماھەنگی لەگەڵ حکومەتی عێراق بووە وەزارەتی دەرەوەی عێراق ڕاگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و ئەو ھەواڵەی ڕەتکردەوە ڕایانگەیاند «قسەکانی ئەنقەرە بێ بنەمان و ھیچ ھەماھەنگییەک نییە لەبارەی ھێرشەکانەوە.» ھەروەھا وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی عێراق ڕایگەیاند، «وەزارەتی دەرەوەی عێراق باڵیۆزی تورکیای بانگ کردووە و یاداشتێکی ناڕەزایی توندی پێداوە و ھێرشە سەربازییەکانی لە یاداشتەکەدا بە کردارێکی یەکلایەنەی دوژمنکارانە ناوبردوە.»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Corporation|یەکەم=Nalia|سەردێڕ=وەزارەتی دەرەوەی عێراق: مافی ھەموو جۆرە وەڵامدانەوەیەکمان دژی تورکیا ھەیە|ناونیشان=http://www.nrttv.com/detail/10071|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=nrttv.com}}</ref> === نێودەوڵەتی === لە [[لەندەن]]ی پایتەختی [[بەریتانیای مەزن]]، [[مەسروور بارزانی]] لەگەڵ سیاسەتمەدارانی بەریتانیا کۆبووەوە، [[کوردانی شانشینی یەکگرتوو|کوردانی ئەو وڵاتەش]] وەک ناڕەزایەتییەک کاروانی ئۆتۆمبێلەکانی [[سەرۆکی حکوومەت|سەرۆکی حکوومەتی ھەرێمیان]] ھێلکەباران کرد بەھۆی ئەوەی ھیچ لێدوانێکی لەبارەی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی ئەم دواییەی تورکیا نەداوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Kurdish protesters hurl eggs at Masrour Barzani’s convoy in London|ناونیشان=https://medyanews.net/kurdish-protesters-hurl-eggs-at-masrour-barzanis-convoy-in-london/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=Medya News|زمان=en-US}}</ref> ھەروەھا لە شاری [[مارسیلیا]]ی [[فەڕەنسا]] و چەند شارێکی [[ئەڵمانیا]] گردبوونەوەیەک دژی ئۆپەراسیۆنەکە ئەنجامدرا، چەندین ئاڵای [[یەکەکانی پاراستنی گەل]] (یەپەگە) و [[یەکەکانی پاراستنی ژنان]] (یەپەژە) وەک پشتگیرییەک بۆ کوردەکان لەو ئۆپراسیۆنەدا بەرزکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=„Am ausführenden Ende einer fragwürdigen Willkürpraxis“|ناونیشان=https://anfdeutsch.com/aktuelles/am-ausfuhrenden-ende-einer-fragwurdigen-willkurpraxis-31739|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=ANF News|زمان=de}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|کوردستان|تورکیا|شەڕ|دەیەی ٢٠٢٠}} [[پۆل:لێدانی فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکان لە عێراق]] [[پۆل:مێژووی پارێزگای سلێمانی]] jsxl1sxcfsclinvy7tzqujl5zeihyoy 0 211849 1579228 1398285 2026-04-29T16:54:36Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579228 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی فیلم | ناو =ئەزموون | وێنە =ئەزموون.jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | سەرباس = | دەرھێنەر =[[شەوکەت ئەمین کۆرکی]] | بەرھەمھێنەر =مەمەد ئاکتاش | نووسین =محەممەدڕەزا گەوھەری {{ھن}} شەوکەت ئەمین کۆرکی | سەرچاوەی چیڕۆک = | چەشن = | کاست = | موزیک = [[مەحموود بەرازی]] | وێنەگری سینەمایی = ئەدیب سوبحانی | دەستکاری = ئیبراھیم سەعیدی | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = | ڕێکەوتی دەرچوون = | ماوەی فیلم =٨٩ خولەک | وڵات =[[کوردستان]] | زمان =[[کوردی]] | زنجیرە = | تێچوون = | داھات = | خەڵاتەکان = | بەشی پێشوو = | بەشی دواتر = }} '''ئەزموون''' ({{بە ئینگلیزی|The Exam}}) [[فیلم]]ێکی [[کوردی]]یە لە دەرھێنانی [[شەوکەت ئەمین کۆرکی]] و بەرھەمھێنانی مەمەد ئاکتاش.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|سەردێڕ=«ئەزموون» لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی «بۆسان» لە کۆریای باشوور نمایش دەکرێت|ناونیشان=http://www.faratab.com/news/11821/%C2«Ø¦Û•Ø²Ù…وون%C2»-لە-فێستیڤاڵی-نێوده‌وڵه‌تی-فیلمی-%C2«Ø¨Û†Ø³Ø§Ù†%C2»-له-کۆریای-باشوور-نمایش-ده‌کرێت|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=فراتاب|زمان=fa-IR}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.faratab.com/news/11821/%C2%C2%AB%C3%98%C2%A6%C3%9B%C2%95%C3%98%C2%B2%C3%99 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> ھەر یەکە لە [[ئاڤان جەمال]]، ڤانیا سالار، حوسێن حەسەن، [[شوان عەتووف]]، [[محمد وریا]]، ھوشیار زێڕۆ نێروەیی و کۆمەڵێک ئەکتەری کورد لە باشوور، باکوور و ڕۆژھەڵاتی کوردستان ڕۆڵی تێدا دەگێڕن. فیلمەکە لە سەرەتادا لە کۆمەڵێک فێستیڤاڵی سینەمایی ناوخۆ و جیھانیدا نمایش کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فیلمی سینەمایی"ئەزموون" لە یازدەیەمین خولی فێستیڤاڵی فیلمی کوردی "بەرلین" نمایشکرا|ناونیشان=https://www.rachlaken.com/all-detail.aspx?Jimare=28536|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rachlaken.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فیلمی سینەمایی "ئەزموون" ئامادەی نمایشکردنە|ناونیشان=http://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=119169&Jor=5|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.wishe.net}}</ref> دواتر لە جێژنی ڕەمەزانی ٢٠٢٢دا لە سینەماکانی باشووری کوردستان نمایش کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فیلمی ئەزموون یەکەمین ڕۆژی جەژن نمایشدەکرێت|ناونیشان=https://pukmedia.com/KS/Details/187595|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=pukmedia.com}}</ref> ئەزموون، فیلمی کرانەوە (دەستپێک)ی ھەشتەمین خولی [[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی دھۆک]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=ھەشتەمین خولی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی «دھۆک» بە «ئەزموون» ەوە دەستی پێ کرد|ناونیشان=https://kurdish.sahartv.ir/news/فەرھەنگی_ھونەری_وەرزشی-i402618|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=SAHAR KURDISH (Sorani)}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢، عێراق فیلمی ئەزموونی هەڵبژارد بۆ ئەوەی وەک نوێنەری خۆی لە ئۆسکاری ٢٠٢٣ لە پۆلینی باشترین فیلمی نێونەتەوەیی کێبڕکێ بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=عێراق فیلمی 'ئەزموون' بۆ نوێنەرایەتیکردنی لە ئۆسکاردا هەڵبژارد|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/culture-style/09102022|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> == ئەکتەرەکان == {| class="wikitable" |+ ئەکتەرەکانی فیلمی ئەزموون |- ! ئەکتەر !! ڕۆڵ |- | ئاڤان جەمال || شیلان |- | ڤانیا سالار || ڕۆژین |- | حوسێن حەسەن عەلی || سەردار |- | شوان عەتووف || جەمال |- | محمد وریا || قوتابی |- | ھوشیار زێڕۆ نێروەیی || ئەندازیار |- | نیگار عوسمان || مونیرە |- | کاوە قادر || شەماڵ |- | عادل عەبدولڕەحمان || کەریم |- | حەمەڕەشید ھەرەس || عەزیز |- | یانا توانا || سنوور |- | سۆلاڤ حەمەغەریب || ڕەیحان |- | زەریا سامی || فایەق |- | دیدار غەریب || پزیشکی گوێ |- | بەھار مەعرووفی || |- | ژیر فەرەیدوون || |- | ئومێد زەندی || |- | مەستان مەریوان || |} == خەڵات و فێستیڤاڵەکان == فیلمەکە لە کۆمەڵێک فێستیڤاڵی نێونەتەوەیی و ناوخۆیی بەشدار بووە و بووە بە براوەی بەشێک لە خەڵاتەکانیش. {| class="wikitable" |+ !فیستیڤاڵ !خەڵات !تێبینی/ژێدەر |- |فێستیڤاڵی فیلمی سانتا باربارا - ٢٠٢٢ |باشترین فیلمی نێودەوڵەتی |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hipes|یەکەم=Patrick|دوایین٢=Hipes|یەکەم٢=Patrick|ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Irish Film ‘Róise And Frank’ Wins Santa Barbara Film Festival Audience Award|ناونیشان=https://deadline.com/2022/03/santa-barbara-film-festival-2022-winners-1234976512/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=Deadline|زمان=en-US}}</ref> |- |چل و سێھەمین فێستیڤاڵی فیلمی نێونەتەوەیی قاھیرە |سندووقی جەماوەری ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان- UNFPA' |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئەزموون لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی قاھیرە خەڵاتکرا.|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/081220211|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> |- |نۆزدەھەمین فێستیڤاڵی نێونەتەوەیی فیلمی تیرانا |باشترین سیناریۆ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=فیلمی ئەزموون خەڵاتێکی نێودەوڵەتی بردەوە|ناونیشان=https://rojnews.news/کلتوور-و-ھونەر/فیلمی-ئەزموون-خەڵاتێکی-نێودەوڵەتی-بر/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=کوردی - RojNews.News}}{{بەستەری مردوو|url=https://rojnews.news/%DA%A9%D9%84%D8%AA%D9%88%D9%88%D8%B1-%D9%88-%DA%BE%D9%88%D9%86%DB%95%D8%B1/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85%DB%8C-%D8%A6%DB%95%D8%B2%D9%85%D9%88%D9%88%D9%86-%D8%AE%DB%95%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8E%DA%A9%DB%8C-%D9%86%DB%8E%D9%88%D8%AF%DB%95%D9%88%DA%B5%DB%95%D8%AA%DB%8C-%D8%A8%D8%B1/ |date=ئازاری ٢٠٢٣ }}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.imdb.com/title/tt14463426/?ref_=nm_knf_i4 ئەزموون] لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان]] {{فیلمی کوردی}} {{تووڵی دەروازە|فیلم}} [[پۆل:فیلمە کوردییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی]] kuksnko29vpxkhrt4j52ycytnjm7xkm 0 213075 1579337 1427056 2026-04-29T22:09:54Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579337 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = باتنایا | ناوی_فەرمی = ܒܛܢܝܐ - Batnaya - باطنايا | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Christmas in Batnaya.jpg | شرۆڤەی_وێنە = [[کریسمس]] لە باتنایا | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=13|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=36.53772|frame-long=43.12272|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا|نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای تلکێف|تلکێف]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی تلکێف|تلکێف]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٢٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٫٠٠٠ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی باکووری|کرمانجی]])،[[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی سوریانی|سوریانی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئێزیدی]]، [[ئیسلام]]([[سوننە]]) و [[مەسیحی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''باتنایا''' (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: ''باطنایا''،بە [[زمانی سوریانی|سوریانی]]: ''ܒܛܢܝܐ''<ref> https://web.archive.org/web/20191219132839/https://www.tigrishaber.com/pesmerge-li-basiqa-bi-tundi-bersiva-dais-dide-u-ser-li-xazir-berdewame-24202h.htm </ref>) گوندێکە لە [[قەزای تلکێف]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە باکووری [[عێراق]].<ref> https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/265734 </ref> باتنایا دەکەوێتە ڕۆژاوای [[باشووری کوردستان]].<ref> https://syriaca.org/place/184 </ref><ref> https://www.aa.com.tr/ks/تورکیا/لێدوانی-چاوشئۆغڵو-لەبارەی-عێراق-و-بەعشیقە/659211 </ref> ھەروەھا دەکەوێتە [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکانی]] [[دەشتی نەینەوا]]. ژمارەی دانیشتووانەکەی لە ساڵی ٢٠١٤ بە ٥٫٠٠٠ کەس مەزەندە کراوە، و زۆرینەیان [[ئاشوورییەکان|ئاشووریی]]ن و کەمینەی [[کورد]]ن. <ref>Thomas A. Carlson et al., “Baʿshīqa — ܒܥܫܝܩܐ ” in The Syriac Gazetteer last modified December 9, 2016, http://syriaca.org/place/303.</ref> لە گوندەکەدا کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی مار قوریاقۆس و مارت مریەم هەیە. هەروەها خانەقای مار ئۆراها دەکەوێتە نزیک گوندەکە. ١٤ میل لە شاری [[مووسڵ]]ەوە دوورە و ٤ میل لە شارۆچکەی [[تلکێف]]ەوە دوورە و زۆربەی دانیشتووانەکەی مەسیحی کاسۆلیکی کلدانن و بە [[زمانی سوریانی]] قسە دەکەن. <ref> https://www.mesopotamiaheritage.org/en/monuments/leglise-chaldeenne-mar-qouryakos-de-batnaya/ </ref> == ناو == * چەندین تیۆری بۆ سەرچاوەی ناوی گوندەکە خراونەتەڕوو وەک ئەوەی نەریتە ناوخۆییەکان پێشنیاری ئەوە دەکەن کە ڕەنگە لە "بێث" ("شوێن" بە [[زمانی سوریانی]]) و "طیطنایا" ("[[بیلبیلە]]ی ھەوردار" لە زمانی سوریانی)ەوە وەرگیراوە، کە پێدەچێت ئاماژە بە نەخۆشییەکانی چاو بکات کە بەھۆی بڕینی قامیشەوە دروست دەبن، یان دەتوانێت تێکەڵەیەک بێت لە "بێث" و "طنانا" ("دڵ گەرمی" بە زمانی سوریانی) و وەرگێڕان بۆ "شوێنی دڵ گەرمی". ناوی ڕەسەنی گوندەکە، بێت مادای، لەلایەن سوریانیەکی فەرەنسی ژان مۆریس فییەوە ھاتووە کە لە "بێث" و "[[مادا|مادای]]" ("[[ماد]]ەکان" بە [[زمانی سوریانی]]) وەرگیراوە و بەم شێوەیە وەرگێڕدراوە بۆ "شوێنی [[ماد]]ەکان".{{sfnp|Fiey|1975|p=377}} * ناوی باتنایە لە زمانی ئارامیەوە ھاتووە (بەیت تەنانا) بە واتای ماڵی قوڕ - ماڵی کۆڵنەدان - ماڵی حەسودی و خۆشەویستی یان ماڵی خۆڵەمێش. واتە ماڵی غیرە و غیرە یان رکابەرەکان، کە خەڵکەکەی تیایدا بە چالاکی و غیرە لە شوێنی کاردا تایبەتمەندن.<ref> https://web.archive.org/web/20180814040134/http://dlib.nyu.edu/files/books/auc_aco000053/auc_aco000053_hi.pdf </ref> == دانیشتووان == ژمارەی دانیشتووانی گوندەکە لە ساڵی ١٧٦٧ی زایینیدا ٩٠٠ کەس بووە و بەپێی سەرژمێری ساڵی ١٩٩٧ ژمارەی دانیشتووانەکەی ٣٣٣١ کەس بووە، لەم دواییانەشدا ژمارەی دانیشتووانەکەی دوو ھێندە زیادی کردووە بەھۆی ئاوارەبوونی خێزانە [[مەسیحی]]یەکان لە پارێزگاکانی ناوەڕاست و باشوور [[عێراق]]. == مێژوو == باتنایە بۆ یەکەمجار بە ناوی ''بێت مادای'' لە مێژووی بێت قۆقا لە سەدەی حەوتەمی زایینیدا ھاتووە، لەو کاتەدا پێدەچێت گوندەکە لەلایەن مار ئۆراھا (قەدیس ئیبراھیمی ماد)ەوە گۆڕدرابێت بۆ ئایینی [[مەسیحی]]. ژان مۆریس فیی دەڵێت ناوی ''بێت مادای'' ئەوە پیشان دەدات کە گوندەکە پێش مەسیحی بوونیان [[ئێزیدی]] بوون.{{sfnp|Wilmshurst|2000|pp=232–233}} ھەروەھا باتنایا وەک ئەو بێت مادای دەناسرێتەوە کە لە نامەیەکی کاسۆلیکۆس ئیشۆیاھبی دووەمدا ئاماژەی پێکراوە (٦٢٨–٦٤٥). کەنیسەی مار قوریاقۆس کە پێدەچێت لە بنەڕەتدا دێر بووە، لە ساڵی ١٤٧٤ باسکراوە، لەو ساڵەدا دەستنووسێک لەوێ لەلایەن قەشە ئیشۆ، کوڕی ئیسحاق، لە [[جۆلەمێرگ]] کۆپی کراوە.{{sfnp|Fiey|1975|p=377}} دانیشتووانی گوندەکە لە [[ئاشوورییەکان]] بوون، کە ھەموویان لایەنگری کەنیسەی ڕۆژھەڵات بوون تا ژمارەیەک کەس لە کاتێکدا لە سەرەتای سەدەی ١٨ پێش ساڵی ١٧٢٩دا ئایینی کاسۆلیکی کلدانییان گرتەبەر.{{sfnp|Wilmshurst|2000|p=232}} گوندەکە و کڵێساکەی لە ساڵی ١٧٤٣ لە نێوان شەڕی عوسمانی و فارسی ١٧٤٣-١٧٤٦ لەلایەن ھێزەکانی شەھانشا [[نادر شا]] تاڵان کرا و لە ساڵی دواتردا کڵێساکە نۆژەنکرایەوە. تا ساڵی ١٧٦٧، تەواوی دانیشتوانی گوندەکە کە ٢٠٠ خێزان بوون، پەیوەندییان بە کەنیسەی کاسۆلیکی کلدانەکانەوە کردبوو. کاتێک میسیۆنەری ئینگلیزی جۆرج پێرسی بادگەر لە ساڵی ١٨٥٢ سەردانی کرد، ٦٠ خێزان لە باتنایا نیشتەجێ بوون و ویلیام فرانسیس ئاینسۆرس لە ساڵی ١٨٥٧دا ٥٠ خانووی لە گوندەکەدا ژمارد.{{sfnp|Fiey|1975|p=378}} کڵێسای مارت مریەم (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: الطھیرە، "ھەموو پاک") لە ساڵی ١٨٦٦ دروستکراوە. ژمارەی دانیشتووانی تا ساڵی ١٨٦٧ بۆ ٩٠٠ کەس و دواتر لە ساڵی ١٨٩١ بۆ ١٠٠٠ کەس زیادی کرد.<ref> https://www.shlama.org/population?fbclid=IwAR0rMdQbvDzjzV0_CIWBCjOGCU4OSVLrbsltgKijiY1fqYC2H6VAoQ8hJ8M </ref> لە ساڵی ١٩١٣دا باتنایا ٢٥٠٠ کاسۆلیکی کلدانی تێدا نیشتەجێ بوو لەگەڵ سێ قەشە. کەنیسەی مار قەریاقۆس لە ساڵی ١٩٤٤ دووبارە دروستکرایەوە. تا ساڵی ١٩٦١ ژمارەی دانیشتوانی گوندی باتنایە گەیشتبووە ٣١٠٤ کەس. باتنایە لە ٦ی ئابی ٢٠١٤ جێھێڵدرا لە کاتێکدا دانیشتووانەکەی لە ھێرشی [[دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام]](داعش) لە باکووری [[عێراق]] ھەڵاتبوون، پێشتر گوندەکە نزیکەی ٥٠٠٠ کەس نیشتەجێ بووە. [[پێشمەرگە]] لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ دوای شەڕێک لەگەڵ زیاتر لە ١٠٠ چەکداری داعش لەدرێژەی شەڕی مووسڵدا دەستی بەسەر باتنایادا گرت.<ref> https://theferret.scot/iraq-war-destruction-liberation-batnaya/ </ref> لە شەڕەکەدا گوندەکە زیاتر وێران بوو و ٦٠ چەکداری داعش و ٨ [[پێشمەرگە]] کوژراون. چەکدارانی داعش زیانێکی بەرچاویان بە گوندەکە گەیاندبوو وەک کڵێسای مارت مریەم کە وەک زبڵدانی چەک بەکارھاتبوو، لە کاتێکدا کەنیسەی مار قەریاقۆس تاڵان دەکرا و تەقێنرایەوە، و تەنھا ١٪ی ٩٩٧ خانووی گوندەکە ھێشتا وەک خۆیان مابوون.<ref> https://www.indcatholicnews.com/news/39000 </ref> دواتر [[پێشمەرگە]] بە ھاوکاری لەگەڵ تیمەکانی کەنەدی و فەرەنسی و ئەمریکی دەستی کرد بە پاککردنەوەی ئەو گوندە لە مین و بۆمبی چێندراو لەلایەن چەکدارانی داعشەوە. لێرەوە باتنایە کەوتە ژێر کۆنترۆڵی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]]ەوە، کە لەگەڵ ئەوەشدا لەلایەن حکومەتی [[عێراق]]ەوە ناکۆکی لەسەرە.<ref> https://www.rudaw.net/english/middleeast/iraq/30112018-amp </ref> لە تشرینی دووەمی ٢٠١٨ نیوەی دانیشتوانی گوندەکە ھێشتا لە کەمپێکی پەنابەران لە تلسقۆف نیشتەجێ بوون. لەو کاتەوە گوندەکە لە ژێر ئاوەدانکردنەوەدایە بەھۆی ئەوەی [[بەرنامەی پەرەپێدانی نەتەوە یەکگرتووەکان]] ٤٠٠ خانووی نۆژەنکردەوە، ھەروەھا ١٠ خێزانی یەکەم لە مانگی ئایاری ٢٠١٩ گەڕانەوە بۆ باتنایە. سەرەنجام تا مانگی شوباتی ٢٠٢٠، ٣٠٠ کەس گەڕابوونەوە، و ژمارەی دانیشتوانی گوندەکە تا ساڵی دواتر بۆ ٧٢٠ کەس زیادی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.iq.undp.org/content/iraq/en/home/presscenter/pressreleases/2019/05/30/restored-houses-bring-families-back-home-to-batnaya.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠٢١ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210818224543/https://www.iq.undp.org/content/iraq/en/home/presscenter/pressreleases/2019/05/30/restored-houses-bring-families-back-home-to-batnaya.html |url-status=dead }}</ref> == کەسانی دیار == * شلێمۆن واردونی (لەدایکبووی ١٩٤٣)، قەشەی کاسۆلیکی کلدان. == ئەمانەش ببینە == * [[قەزای تلکێف]] * [[پارێزگای نەینەوا]] * [[دەشتی نەینەوا]] * [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{دەشتی نەینەوا}} {{تووڵی دەروازە|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Batnaya}} [[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:جوگرافیای کوردستان]] 0c32cx6sadxslg7r95cr8utw0xraoo0 0 215380 1579083 1578712 2026-04-29T12:13:52Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579083 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''گۆڕستانی حوسێن جاوید''' (بە ئازەربایجانى: Hüseyn Cavid məqbərəsi) – گۆڕستانێکە لەسەر گۆڕێکی [[حوسێن جاوید]] شاعیر و شانۆنامەنووسێکی بەناوبانگی [[ئازەربایجان]]ی، لە [[نەخچیڤان]] دروستکراوە..<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = History of Nakhichevan | ناونیشان=http://www.azerbaijans.com/content_763_en.html}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Naxchivan | ناونیشان = http://www.history.az/en/Qalereya/17/20100218074411927.html | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20190129064204/http://www.history.az/en/Qalereya/17/20100218074411927.html | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو | ڕێکەوتی سەردان = ١١ی ئابی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = House Museum of H.Javid of ANAS participated in I Baki International Book | ناونیشان = http://www.science.az/en/news.php?id=2210 | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://archive.today/20130115160834/http://www.science.az/en/news.php?id=2210 | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو | ڕێکەوتی سەردان = ١١ی ئابی ٢٠٢٢}}</ref> ==مێژوو== ئەم کۆمپلێکسە لەسەر دەستپێشخەری [[حەیدەر عەلیێڤ]] سێیەم سەرۆکی ئازەربایجان دروستکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Böyük Azərbaycan şairi və dramaturqu Hüseyn Cavidin məqbərəsinin və ev-muzeyinin yaradılması ilə bağlı müşavirədə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin çıxışı - Prezident sarayı, 10 iyun 1995-ci il | ناونیشان = http://library.aliyev-heritage.org/az/2059753.html | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://archive.today/20130223105710/http://library.aliyev-heritage.org/az/2059753.html | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٣ی شوباتی ٢٠١٣ | ڕەوشی ناونیشان=مردوو | ڕێکەوتی سەردان = ١١ی ئابی ٢٠٢٢}}</ref> هەروەها گۆڕەکانی میشکیناز خانیم – هاوسەری حوسێن جاوید، ئێرتۆغرول – کوڕی حوسێن جاوید و توران خانیم – کچی حوسێن جاوید لە خەزنەیەکی گۆڕستانەکەدان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ | سەردێڕ = Məqbərələr tanınmış şəxsiyyətlərə ehtiram rəmzidir | ناونیشان = http://www.anl.az/down/meqale/azerbaycan/2011/dekabr/219812.htm |ڕێکەوتی سەردان= ١١ی ئابی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١١ی تەممووزی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20230711200928/http://www.anl.az/down/meqale/azerbaycan/2011/dekabr/219812.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> گۆڕستانەکە لە ٢٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٦ بە بۆنەی ١١٤ ساڵەی لەدایکبوونی حوسێن جاوید دروستکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = HÜSEYN CAVID MƏQBƏRƏSI | ناونیشان = http://www.nakhchivan.az/portal-1/tarixi-abide/h-cav.htm | ڕێکەوتی سەردان = ١١ی ئابی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20180927172740/http://www.nakhchivan.az/portal-1/tarixi-abide/h-cav.htm | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == تایبەتمەندییە تەلارسازییەکان == گۆڕستانەکە بە شێوازی تەلارسازی نەکچیڤان-مەراغا دروستکراوە، لە دوو بەش پێکهاتووە – سەرەوە و خوارەوە. لە بەشی ناوەوەی گۆڕستانەکەدا جەستەی حوسێن جاڤید هەیە. ڕەسم عەلیێڤ - تەلارسازێکی ڕێزداری ئازەربایجان نووسەری پڕۆژەکەیە و عومەر ئێلدارۆڤ – هونەرمەندی گەلی ئازەربایجان پەیکەرتاشی ئەم پڕۆژەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ | سەردێڕ = Həyat və yaradıcılığı | ناونیشان = http://www.anl.az/el/emb/hc_h%26y.pdf |ڕێکەوتی سەردان= ١١ی ئابی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20230608141843/http://www.anl.az/el/emb/hc_h%26y.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Huseyn Javid Mausoleum}} {{تووڵی دەروازە|دەیەی ١٩٩٠|ئازەربایجان|نژیاروانی}} [[پۆل:گۆڕستانەکان لە ئازەربایجان|گۆڕستانی حوسێن جاوید]] [[پۆل:کۆماری خۆسەری نەخچیڤان]] 8dtprkuva779n7vudwsmdwvlzw6d4tp 0 216498 1579072 1578761 2026-04-29T12:12:02Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579072 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی یاریزانی تۆپی پێ|image=Manchester United v Norwich City, 16 April 2022 (02).jpg|youthyears1=٢٠٠٩–٢٠١٧|youthclubs1=پاریس ئێف سی|youthyears2=٢٠١٧–٢٠١٨|youthclubs2=بۆلۆنیا|youthyears3=٢٠١٨–٢٠١٩|youthclubs3=مۆناکۆ|youthyears4=٢٠١٩–٢٠٢١|youthclubs4=تیمی دووەمی مانچێستەر یونایتد|years1=٢٠٢١-|clubs1=مانچێستەر یونایتد|caps1=٣|goals1=٠|nationalyears1=٢٠١٨–٢٠١٩|nationalteam1=فەڕەنسای خوار ١٦ ساڵان|nationalcaps1=١٢|nationalgoals1=١|nationalyears2=٢٠١٩|nationalteam2=فەڕەنسای خوار ١٧ ساڵان|nationalcaps2=٣|nationalgoals2=٢|nationalyears3=٢٠٢١-|nationalteam3=ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تونس|nationalcaps3=١٦|nationalgoals3=٠|club-update=٢٢ ئایاری ٢٠٢٢|nationalteam-update=٢١ حوزییەرانی ٢٠٢٢|medaltemplates={{MedalSport|Men's [[association football|football]]}} {{MedalCountry|{{fb|TUN}}}} {{MedalCompetition|[[FIFA Arab Cup]]}} {{Medal|RU|[[2021 FIFA Arab Cup|2021 Qatar]]|}}}} ھانیباڵ مێجبری (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: حنبعل المجبري؛ لەدایکبووی ٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٣) یاریزانێکی [[تۆپی پێ]]ی پیشەگەرییە کە وەک یاریزانی ناوەند یاری دەکات لە [[پرێمیەرلیگ|خولی نایابی ئینگلیزی (پرێمییەرلیگ)]] بۆ یانەی [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر یوونایتد|مانچێستەر یونایتد]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی توونس|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تونس]]. مێجبری لە ساڵی ٢٠١٩ لە یانەی [[مۆناکۆ|مۆناکۆوە]] گواسترایەوە بۆ سیستەمی لاوانی مانچێستەر یونایتد. پێشتر لە ئەکادیمیای کلایرفۆنتاین بوو. یەکەمین یاری خۆی بۆ یانەکە ئەنجامدا لە یارییەکی پریمەرلیگ لە ئایاری ٢٠٢١. لە فەڕەنسا لە دایک و باوکێکی [[تونسی]] لەدایکبووە، مێجبری نوێنەرایەتی وڵاتەکەی کردووە لە ئاستەکانی خوار ١٦ و خوار ١٧ ساڵان. لە ساڵی ٢٠٢١ یەکەم یاری خۆی بۆ تونس ئەنجامدا. == ژیانی سەرەتایی == مێجبری لە ئێڤری-سور-ساین (بەشی پاریس) لە فەڕەنسا لەدایکبووە و لە ساڵی ٢٠٠٩ چووە یانەی پاریس ئێف سی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Profile|ناونیشان=https://www.asmonaco.com/en/joueurs/hannibal-mejbri/|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=asmonaco.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190801084011/https://www.asmonaco.com/en/joueurs/hannibal-mejbri/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="fff">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Profile|ناونیشان=https://www.fff.fr/equipe-nationale/joueur/9591-mejbri-hannibal/fiche.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=fff.fr|زمان=fr}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٦دا ڕاگەیەندرا کە لەلایەن چەند یانەیەکی ئینگلیزەوە چاودێری دەکرێت، لەوانە [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر یوونایتد|مانچێستەر یونایتد،]] [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر سیتی|مانچێستەر سیتی،]] [[یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول|لیڤەرپوول]] و [[یانەی تۆپی پێی ئارسناڵ|ئەرسیناڵ،]] و ماوەیەک تاقیکردنەوەی کرد لەگەڵ کۆتا یانەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Manchester United, Manchester City, Liverpool and Arsenal ALL tracking former Gunners trialist Hannibal Mejbri|ناونیشان=https://talksport.com/football/161943/manchester-united-manchester-city-liverpool-and-arsenal-all-tracking-former-gunners/|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=talksport.com}}</ref> ھەروەھا کاتێکی زۆری بەسەر برد بۆ خوێندن لە ئەکادیمیای بەناوبانگی کلایرفۆنتاین.<ref name="leparisien">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pruneta|یەکەم=Laurent|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Hannibal Mejbri: "J'ai appris à vivre avec de la jalousie autour de moi"|trans-title=Hannibal Mejbri: "I learned to live with jealousy around me"|ناونیشان=https://www.leparisien.fr/sports/ile-de-france/hannibal-mejbri-j-ai-appris-a-vivre-avec-de-la-jalousie-autour-de-moi-09-06-2018-7762659.php|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=leparisien.fr|زمان=fr}}</ref> برا گەورەکەی، عەبدوڵڕەحمان مێجبری، لە ئێستادا ڕاھێنەری وەرزشییە لە گۆ ھێین ئێف سی، یانەیەکی گەشەپێدانی گەنجانی ڤێتنام کە ھانیباڵ جارێک سەردانی کردووە و ڕاھێنانی لەگەڵ کردوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Football: l'Ancien éducateur de l'ACBB tente l'aventure au Viêt Nam|ناونیشان=https://www.leparisien.fr/sports/ile-de-france/football-l-ancien-educateur-de-l-acbb-tente-l-aventure-au-viet-nam-29-04-2019-8062656.php}}</ref> == کاروانی یانە == === کاروانی سەرەتایی === سەرەڕای بەرژەوەندییەکانی یانەکانی ئینگلتەرا، مێجبری ماوەیەکی کورت لەگەڵ یانەی ئەتلێتیک دی بۆلۆن-بیلانکۆرتدا بەسەربرد، پێش ئەوەی بچێتە یانەی مۆناکۆ لە ساڵی ٢٠١٨ بە بڕی ١ ملیۆن یۆرۆ.<ref name="leparisien"/> ھەرچەندە لە سەرەتادا بە بەشی لاوانی مۆناکۆ سەرسام بوو، بەڵام مێجبری لە ماوەی ساڵێکدا لە مۆنیگاسک نائومێد بوو، لەگەڵ ئەوەی دایک و باوکی بانگەشەی ئەوەیان کرد کە یانەکەی خولی پلە یەکی فەڕەنسی بەشێک لە گرێبەستەکەی شکاندووە.<ref name="leparisien"/><ref name="MEN">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Duncker|یەکەم=Charlotte|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠١٩|سەردێڕ=Who is Hannibal Mejbri? Profile of Manchester United new signing|ناونیشان=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/transfer-news/man-united-hannibal-mejbri-wiki-16713567|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=manchestereveningnews.co.uk}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٩، لەلایەن یانەکانی ئەوروبا ئارەزووی یاریزانەکەیان ھەبوو، لەوانە پاڵەوانەکانی ئەڵمانیا، فەڕەنسا و ئیسپانیا، [[یانەی تۆپی پێی بایەرن میونشن|بایەرن میونشن]] [[یانەی تۆپی پێی پاریس سان جێرمان|پاریس ساینت-جێرمان]] و [[بارسێلۆنا|بەرشەلۆنە]].<ref name="MEN"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Jones|یەکەم=Matt|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠١٩|سەردێڕ=Manchester United Confirm Signing of Hannibal Mejbri from Monaco|ناونیشان=https://bleacherreport.com/articles/2849237-manchester-united-confirm-signing-of-hannibal-mejbri-from-monaco|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=bleacherreport.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠١٩|سەردێڕ=Manchester United confident of signing Hannibal Mejbri from Monaco|ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/11667/11774734/manchester-united-confident-of-signing-hannibal-mejbri-from-monaco|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=skysports.com}}</ref> === مانچێستەر یونایتد === لە ١١ی ئابی ٢٠١٩، یانەی [[پرێمیەرلیگ]] مانچێستەر یونایتد لە ماڵپەڕی خۆیان ڕایان گەیاند کە گەیشتوونەتە ڕێکەوتنێک لەگەڵ مۆناکۆ بۆ واژووکردنی گرێبەست لەگەڵ مێجبری، کە بەگوێرەی ڕاپۆرتەکان یاریزانەکە گواستنەوەی بۆ یانەکانی تری ئینگلتەرا ڕەتکردبۆوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Marshall|یەکەم=Adam|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠١٩|سەردێڕ=United accounce new academy deals|ناونیشان=https://www.manutd.com/en/news/detail/man-utd-academy-deals-for-two-u23s-and-five-u18s|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=manutd.com}}</ref> ئەو بڕە پارەیەی کە لەلایەن یانەی مانچستەرەوە دەدرێت بە نزیکەی ٥ ملیۆن یۆرۆ دادەنرێت، کە لەوانەیە بەرزبێتەوە بۆ ١٠ ملیۆن یۆرۆ کە بەندە بە ئاست و ئەنجامی یاریزانەکەوە.<ref name="MEN"/><ref name="Standard">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠١٩|سەردێڕ=Who is Hannibal Mejbri? Man Utd's new 16-year-old signing from AS Monaco|ناونیشان=https://www.standard.co.uk/sport/football/manchesterunited/who-is-hannibal-mejbri-man-utd-new-signing-16-from-as-monaco-a4210756.html|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=standard.co.uk}}</ref> مێجبری بە خێرایی چووە ناو پێکھاتەی لاوانی مانچستەر یونایتد و بەرەو تیمی خوار ٢٣ ساڵان دەڕۆیشت سەرەڕای ئەوەی ھێشتا تەمەنی ١٧ ساڵ بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dawson|یەکەم=Rob|ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Forget 'Sideshow Bob' sneers, Manchester United's Mejbri wants last laugh|ناونیشان=https://www.espn.com/soccer/manchester-united/story/4085483/forget-sideshow-bob-sneersmanchester-uniteds-mejbri-wants-last-laugh|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=espn.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Hannibal Mejbri – why Manchester United fans are so excited|ناونیشان=http://thepeoplesperson.com/2020/04/07/hannibal-mejbri-why-manchester-united-fans-are-so-excited-213828/|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=thepeoplesperson.com}}</ref> مێجبری یەکەم یاری خۆی بۆ تیمی لاوانی خوار ٢١ ساڵی مانچێستەر یونایتد ئەنجامدا بەرامبەر یانەی سەڵفۆرد سیتی لە یارییەکدا لە نازناوی ئی ئێف ئێڵی ٢٠٢٠–٢١ لە ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Plant|یەکەم=Michael|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Manchester United Under-21s hit six at Salford|ناونیشان=https://www.manutd.com/en/news/detail/salford-city-0-man-utd-6-match-report-in-the-efl-trophy|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=ManUtd.com}}</ref> لە ئازاری ٢٠٢١ گرێبەستێکی نوێی لەگەڵ یونایتد واژوو کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Hannibal commits future to Manchester United by signing new long-term contract|ناونیشان=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/hannibal-manchester-united-new-contract-20174401|ئیش=Manchester Evening News|ڕێکەوت=١٥ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> لە ٢٠ی ئایاری ٢٠٢١، خەڵاتی یاریزانی ساڵی پێکھاتەی دووەم (نازناوی دێنزل ھارون)ی بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Hannibal Mejbri named Manchester United Under-23s Player of the Year|ناونیشان=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/manchester-united-hannibal-mejbri-award-20643956|ئیش=Manchester Evening News|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> مێجبری یەکەمین یاری خۆی بۆ یونایتد ئەنجامدا لە بردنەوەی ٢–١ بەرامبەر وۆڵڤەرھاپتۆن واندەرس لە یاری کۆتایی [[پریمەرلیگ]] لە ٢٣ی ئایاری ٢٠٢١؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=هانيبال يجدد عقده مع مانشستر يونايتد ويغادر على سبيل الإعارة|ناونیشان=https://betting.qa/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=Betting Qatar|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220829160217/https://betting.qa/}}</ref> لە خولەکی ٨٢ دا وەک یەدەگ لەجێگەی خوان ماتا ھاتە یاریگاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Gary|دوایین=Rose|سەردێڕ=Wolves 1-2 Manchester United: Nuno Espirito Santo beaten in final game|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/57066741|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> == کاروانی نێودەوڵەتی == === فەڕەنسا === مێجبری ١٢ یاری بۆ فەڕەنسا ئەنجامدا لە ئاستی نێودەوڵەتی خوار ١٦ ساڵان و سێ یاری تر لە ئاستی خوار ١٧ ساڵان.<ref name="fff"/> === تونس === مافی نوێنەرایەتی تونس لە ڕێگەی دایک و باوکییەوە ھەبوو، لەگەڵ باوکی، لووتفی، کە بەگوێرەی ڕاپۆرتەکان لە تونس یاریکردبوو، مێجبری بۆ یەکەم جار بانگھێشت کرا بۆ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی توونس|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تونس]] لە ئایاری ٢٠٢١، کە داھاتووی نێودەوڵەتی خۆی یەکلاکردەوە بۆ ئەو وڵاتەی کە دایک و باوکی تێیدا لەدایک ببون.<ref name="MEN"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Critchley|یەکەم=Mark|ڕێکەوت=٦ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Why Manchester United wonderkid Hannibal Mejbri deserves your attention|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/manchester-united-news-hannibal-mejbri-fa-youth-cup-quarter-final-leeds-united-a9320416.html|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20220509/https://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/manchester-united-news-hannibal-mejbri-fa-youth-cup-quarter-final-leeds-united-a9320416.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=independent.co.uk}}</ref><ref name="Standard"/><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Adam|دوایین=Marshall|سەردێڕ=Hannibal's international future confirmed|ناونیشان=https://www.manutd.com/en/news/detail/hannibal-named-in-tunisia-squad-for-the-first-time|ئیش=ManUtd.com|بڵاوکەرەوە=Manchester United|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> لە ٥ی [[حوزەیران]]ی ٢٠٢١ لە بردنەوەی ١–٠ی یاری دۆستانە دژی کۆنگۆ یەکەم یاری خۆی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Match Report of Tunisia vs Congo DR - 2021-06-05 - FIFA Friendlies - Global Sports Archive|ناونیشان=https://globalsportsarchive.com/match/soccer/2021-06-05/tunisia-vs-congo-dr/2376878/|وێبگە=globalsportsarchive.com}}</ref> ھانیباڵ یەکەمین جامی عەرەبی فیفا ٢٠٢١ی ئەنجامدا، کە لەوێ لە ھەر پێنج یارییەکەی تونسدا بە شێوەی سەرەکی بەشدار بوو کاتێک لەو پاڵەوانێتییەدا گەیشتنە یاری کۆتایی، ھانیباڵ دوو یاریی بە باشترین یاریزانی یارییەکە دیاری کرا لە بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|میرنشینە یەکگرتووەکانی عەرەب]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میسر|میسر]] لە قۆناغی کۆمەڵەکان و نیوەی کۆتایی دوا بە دوای یەک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Stephen|یەکەم=Killen|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Hannibal Mejbri wants Arab Cup displays to kickstart Manchester United career|ناونیشان=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/hannibal-man-united-arab-cup-22497566.amp|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=manchestereveningnews.co.uk}}</ref> ھانیباڵ لە یاری کۆتایی دژی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی جەزائیر|جەزائیر]] لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ بە شێوەی سەرەکی یاریکرد، لە کۆتاییدا ٢–٠ بەرامبەر جەزائیر دۆڕا و دووەم بوو.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Findlater|یەکەم=James|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Manchester United starlet Hannibal Mejbri suffers Arab Cup final heartbreak|ناونیشان=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/manchester-united-hannibal-mejbri-tunisia-22507937|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Manchester Evening News}}</ref> == شێوازی یاریکردن == یاریزانێکی [[ناوەڕاست (تۆپی پێ)|ناوەندی]] یاریگایە، سەرۆکی پێشووی گەشەپێدانی لە پێکھاتەی یەکەم لە مانچستەر یونایتد، نیکی بەت، مێجبری بە ھاوتیمەکانی پێشووی [[دەیڤد بێکام]] و ڕۆی کین بەراورد کرد بۆ لێھاتویەکەی لە سەرکردایەتیدا. ڕاھێنەر نیل ڕایان ھەروەھا ستایشی مێجبری کرد و ڕای گەیاند کە ھیوایەکی گەورەی ھەیە بۆ یاریزانە لاوەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Otway|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Man Utd have the next David Beckham and Roy Keane ready to shine after Angel Gomes exit|ناونیشان=https://www.express.co.uk/sport/football/1302608/Manchester-United-transfer-news-David-Beckham-Roy-Keane-Angel-Gomes-Hannibal-Mejbri|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=express.co.uk}}</ref> == ئاماری کاروانی وەرزشی == === یانە === {{Updated|٢٢ ئایاری ٢٠٢٢}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |+دەرکەوتنی یانەکان و گۆڵەکان لەلایەن یانەکان، وەرزەکان و پێشبڕکێکان ! rowspan="2" |یانە ! rowspan="2" |وەرز ! colspan="3" |خول ! colspan="2" |جامی یەکێتی ئینگلتەرا ! colspan="2" |جامی ئێف ئێل ! colspan="2" |ئەورووپا ! colspan="2" |ئەوانی تر ! colspan="2" |کۆی گشتی |- !ئاست !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان |- | rowspan="3" |مانچستەر یونایتد خوار ٢١ ساڵ |٢٠٢٠–٢١ | colspan="1" | - | colspan="2" | - | colspan="2" | - | colspan="2" | - | colspan="2" | - |٤ |١ |٤ |١ |- |٢٠٢١–٢٢ | colspan="1" | - | colspan="2" | - | colspan="2" | - | colspan="2" | - | colspan="2" | - |١ |٠ |١ |٠ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی ! colspan="2" |- ! colspan="2" |- ! colspan="2" |- ! colspan="2" |- !٥ !١ !٥ !١ |- | rowspan="3" |[[یانەی تۆپی پێی مانچستەر یوونایتد|مانچستەر یونایتد]] |٢٠٢٠–٢١ |[[پرێمیەرلیگ]] |١ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" | - |١ |٠ |- |٢٠٢١–٢٢ |پرێمییەرلیگ |٢ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" | - |٢ |٠ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٣ !٠ !٠ !٠ !٠ !٠ !٠ !٠ ! colspan="2" |- !٣ !٠ |- ! colspan="3" |تەواوی کاروانی وەرزشی !٣ !٠ !٠ !٠ !٠ !٠ !٠ !٠ !٥ !١ !٨ !١ |} <references group="lower-alpha" responsive="1"/> === نێودەوڵەتی === {{Updated|١٤ حوزەیرانی ٢٠٢٢}}<ref name=NFT>{{NFT player |id=82843 |name=Mejbri, Hannibal |access-date=21 June 2022}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+دەرکەوتنی و گۆڵەکانی تیمی نیشتیمانی و ساڵ !تیمی نیشتیمانی !ساڵ !یارییەکان !گۆڵەکان |- | rowspan="2" |[[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی توونس|تونس]] |٢٠٢١ |٩ |٠ |- |٢٠٢٢ |٧ |٠ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !١٦ !٠ |} == خەڵاتەکان == '''تونس''' * جامی کیرین: ٢٠٢٢ * دووەم لە جامی عەرەبی فیفا: ٢٠٢١<ref name=":0"/> '''تاکەکەسی''' * یاریزانی ساڵی دیانزڵ ھارون: ٢٠٢٠–٢١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Hannibal wins Denzil Haroun Reserve-Team Player of the Year 2021|ناونیشان=https://www.manutd.com/en/news/detail/hannibal-wins-denzil-haroun-reserve-team-player-of-the-year-2021|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.manutd.com|زمان=en}}</ref> * دەرکەوتووی ساڵ (ئافریقا دی ئۆر): ٢٠٢1<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Africa d'Or 2021: Hannibal Mejbri élu révélation africaine de l'année!|ناونیشان=https://foot-africa.com/hannibal-mejbri-revelation-africaine-annee/|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=foot-africa.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220603194501/https://foot-africa.com/hannibal-mejbri-revelation-africaine-annee/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وەرزش|تۆپی پێ|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Hannibal Mejbri}} [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی فەڕەنسی]] [[پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی فەڕەنسی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٣]] [[پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی بێرمینگام سیتی]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی مانچستەر یوونایتد]] [[پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی پاریس]] m4g62mv0arc8ch3dvx0mext8mhfzyzn 0 216633 1579422 1476128 2026-04-30T07:33:10Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579422 wikitext text/x-wiki '''بڵاوبوونەوەی [[ئیسلام]] لە نێو [[کورد|کورددا]]''' لە سەدەی حەوتەمدا بە فەتحەکانی سەرەتای موسڵمانان دەستی پێکرد.پێش ئیسلام زۆرینەی کوردەکان پەیڕەوی لە باوەڕێکی ڕۆژئاوای ئێرانی پێش [[ئایینی زەردەشتی|زەردەشتیان]] دەکرد کە ڕاستەوخۆ لە نەریتی هیندۆ-ئێرانەوە سەرچاوەی گرتبوو،هەندێک توخمەکانی ئەم باوەڕە لە شەرفەدین و [[یارسان|یارسانیزم]] و [[عەلەوی]] کوردیدا مانەوە. کورد نەتەوەیەک بوو لە نێوان [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|ئیمپراتۆریەتی بیزەنتین]] و[[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی|فارسدا]] دابەش بوو کاتێک ئیسلام بۆ یەکەمجار دەرکەوت. [[جابانی کوردی|جابان کوردی]] و کوڕەکەی مەیمونی کوردی یەکەمین کورد بوون کە موسڵمان بوونو حەلیل کوردی ئەس-سممانی یەکێک بوو لە یەکەم [[تابعین|تابعینەکان]] کورد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Kürt sahabeler haberi - Taraf.com.tr {{!}} Düşünmek Taraf Olmaktır|ناونیشان=http://arsiv.taraf.com.tr/haber-kurt-sahabeler-147694/|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151208061944/http://arsiv.taraf.com.tr/haber-kurt-sahabeler-147694/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref>بەڵام گۆڕینی بەکۆمەڵی کورد بۆ ئیسلام تا سەردەمی [[عومەر کوڕی خەتتاب|عومەر کوڕی خەتاب]]، خەلیفەی دووەمی [[خەلافەتی ڕاشدین|خەلافەتی رەشیدون]] لە نێوان ساڵانی ٦٣٤-٦٤٤دا ڕووی نەدا. کورد بۆ یەکەمجار لە کاتی داگیرکردنی [[مێزۆپۆتامیا|میزۆپۆتامیای]] [[عەرەب|عەرەبەکان]] لە ساڵی ٦٣٧ بەرکەوتەی لەگەڵ سوپای عەرەبی هات، هۆزە کوردەکان توخمێکی گرنگ بوون لە [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ئیمپراتۆریەتی ساسانیدا]]، و لە سەرەتادا پشتیوانییەکی بەهێزیان پێدا لەکاتێکدا هەوڵی بەرگەگرتنی سوپای موسڵمانان دەدا، لە نێوان ساڵانی ٦٣٩ - ٦٤٤، کاتێک ڕوون بووەوە کە ئیمپراتۆریەتەکە دەڕوخێت، سەرۆکەکانی کورد یەک بە یەک ملکەچی سوپای عەرەبی و ئایینی نوێ بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McDowall|یەکەم=David|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=xpefAAAAMAAJ|سەردێڕ=A Modern History Of The Kurds|بڵاوکەرەوە=I.B Tauris|ساڵ=١٩٩٧|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٠٤٣-٤١٦-٠|شوێن=London|پەڕەکان=٢١}}</ref> ئەمڕۆ زۆرینەی کورد موسوڵمانانی سوننەن، کەمینەکانی عەلەوی و [[شیعە|شیعەش]] هەن. کوردە [[سوننە|موسڵمانە سوننەکان]] زیاتر [[شافعی|شافیعی]] و [[حەنەفی|حەنەفین]]. پاشماوەی شیعرێکی کوردی سەدەی حەوتەم، کە لەسەر پارچەیەک پێستی ئاسک بە ڕێنووسی پەهلەوی نووسراوە، لە دەوروبەری شاری [[سلێمانی]]، کە باس لە یەکەم ڕووداوەکانی فەتحی ئیسلامی کوردستان دەکات:<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Chaliand|یەکەم=Gérard|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=W78I4hK0JLQC&q=kurdish+poem+7th+century&redir_esc=y|سەردێڕ=A People Without a Country: The Kurds and Kurdistan|ڕێکەوت=١٩٩٣|بڵاوکەرەوە=Zed Books|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٦٤٩-١٩٣-٨|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://ketabnak.com/book/55480/کرد-و-پیوستگی-نژادی-و-تاریخی-او|سەردێڕ=کرد و پیوستگی نژادی و تاریخی او|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=NOSA BOOKS|ناونیشان=http://www.nosabooks.com/WebUI/book.aspx?simorgh=1&marckey=1298652&marckind=3|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=www.nosabooks.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠٢١|archive-url=https://web.archive.org/web/20210820200434/http://www.nosabooks.com/WebUI/book.aspx?simorgh=1&marckey=1298652&marckind=3|url-status=dead}}</ref> == کوردە مسوڵمانە دیارەکانی سەدەکانی ناوەڕاست == [[ئەبووحەنیفە دینەوەری]] یەکێک بووە لە یەکەم زانایانی موسڵمان کە لە مێژوو و [[مرۆڤناسی]] کوردی خوێندووە و دەوترێت کورد بووە. بەسامی کوردی (سەدەی ٩)، [[عەبدولسەمەدی بابەک]] (٩٧٢-١٠١٩)، [[عەلی حەریری]] (١٠٠٩-١٠٧٩) یەکەم [[شاعیر]] و نووسەری ئیسلامی کورد بوون. فەخرون نیسا (١٠٩١-١١٧٩) یەکەم ژنە زانا و [[فەرموودەناسی|فەرموودەناس]] و [[خۆشنووسی]] ئیسلامی کورد بوو. [[ئەبوو فیدا (کراتەر)]] لە [[مانگ|مانگدا]] بەناوی جوگرافیناس و مێژوونووسی ئیسلامی کورد [[ئەبوو فیدا]] (١٢٧٣-١٣٣١) ناونراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Selin|یەکەم=Helaine|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=raKRY3KQspsC&pg=PA7&redir_esc=y|سەردێڕ=Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Westen Cultures|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Springer Science & Business Media|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٩٢٣-٤٠٦٦-٩|زمان=en}}</ref> [[مزگەوتی مێنوچەھر|مزگەوتی مێنوچەهر]]، یەکەم مزگەوتی سنوورەکانی ئێستای تورکیایە، لە ساڵی ١٠٧٢ لەلایەن [[میرنشینی شەدادی|میرنیشینی کوردی سوننە موسڵمانان شەدادیدەوە]] دروستکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Foundation|یەکەم=Encyclopaedia Iranica|سەردێڕ=Welcome to Encyclopaedia Iranica|ناونیشان=https://iranicaonline.org/|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=iranicaonline.org|زمان=en-US}}</ref> == مەدرەسەی کوردی == لەگەڵ بڵاوبوونەوەی ئیسلام لە کوردستان، شێوازێکی نوێی شارستانیەت لە ناوچەکەدا دروست بوو. یەکێک لە زەمینەکانی ئەم شارستانیەتە نوێیە مەدرەسە بوو. یه‌كه‌م مه‌دره‌سه‌ی كوردی له‌ ده‌وروبه‌ری ساڵانی 950 له‌ شاری [[ھەمەدان|هه‌مه‌دان]] له‌ كوردستانی ئێران دروست بوو. بەڵام [[سەلاحەدینی ئەییووبی|سەڵاحەدین]] دۆخی پەروەردەیی مەدرەسەکانی گۆڕی کە تەنیا [[زانستە ئیسلامییەکان]] تێیدا دەخوێندرانەوە، و لەوێ دەستی کرد بە وانەوتنەوە لە زۆر لقەکانی زانست، ئەمەش گرنگییەکی زیاتری بە [[زمانی کوردی|وانەی کوردی]] دا.<ref>https://search.mandumah.com/Record/972090</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Editor|یەکەم=Rojevakurd|ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ٢٠١٦|سەردێڕ=Medreseya Kurdî|ناونیشان=https://rojevakurd.com/mereseya-kurdi/|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=Rojevakurd|زمان=en-US}}</ref> ئەو وانانەی لە مەدرەسە کوردییەکاندا دەوترێنەوە بریتی بوون لە [[زانستی تەفسیر|تەفسیری قورئان]]،[[فەرموودە]]، فیقه،[[لۆژیک]]، پەیڕەو، [[ماتماتیک|بیرکاری]]، [[ئەستێرەناسی|فەلەکناسی]]، [[پزیشکی]] و [[فەلسەفە]]. زۆربەی ئەو كتێبانەی لە مەدرەسە كوردییەكان وەك كتێبی خوێندن بەكاردەهێنران، بە زمانی عەرەبی بوون، هەروەها لەلایەن پەروەردەكاران و شارەزایانەوە بۆ زمانی كوردی وەرگێڕدرابوون. واجبێک هەبوو کە لە هەر ماڵێکدا لانیکەم منداڵێک پێویستی پەروەردەکردنی لە مەدرەسەیەکدا هەبێت لە نێو کورددا. == سەرچاوە == <references responsive="" /> {{ئیسلامی سیاسی لە کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام}} [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] 0434ap9escx8chio76d20gb6r9a43vy 0 218322 1579341 1453778 2026-04-29T22:44:24Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579341 wikitext text/x-wiki {{Infobox |above = بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران{{ھن}}ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران |image = [[پەڕگە:Iran Chief of Staff of Armed Forces.svg|270px]] |caption = لۆگۆی بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکان |label1 = دامەزران |data1 = حوزەیرانی ١٩٨٨<ref name="defa">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://defapress.ir/fa/news/245756/تشکیل-ستاد-فرماندهی-کل-قوا-تدبیری-تاریخی-برای-ایجاد-هماهنگی-بین-نیروهای-مسلح|سەردێڕ= تشکیل :: ستاد فرماندهی کل قوا؛ تدبیری تاریخی برای ایجاد هماهنگی بین نیروهای مسلح|بڵاوکەرەوە= خبرگزاری دفاع مقدس|زمان= فارسی|ڕێکەوت= ٣ی تەممووزی ٢٠١٧|تاریخ بازبینی=٢٨س ئازاری ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Cordesman |یەکەم١=Anthony H. |authorlink1=Anthony Cordesman |سەردێڕ=Iran's Military Forces in Transition: Conventional Threats and Weapons of Mass Destruction |ناونیشان=https://archive.org/details/iransmilitaryfor0000cord_s2e8 |ڕێکەوت=١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=Praeger Publishers|شوێن=Westport, Connecticut |ژپنک=٠-٢٧٥-٩٦٥٢٩-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/iransmilitaryfor٠٠٠٠cord_s٢e٨/page/٢٧٦ ٢٧٦]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|editor1-last=Byman |editor1-first=Daniel |editor2-last=Chubin |editor2-first=Shahram |editor3-last=Ehteshami |editor3-first=Anoushiravan |editor4-last=Green |editor4-first=Jerrold D. |editor1-link=Daniel Byman |editor2-link=Shahram Chubin |editor3-link=Anoushiravan Ehteshami |editor4-link=Jerrold D. Green |سەردێڕ=Iran's Security Policy in the Post-Revolutionary Era |chapter=Preface |ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=RAND Corporation|شوێن=Santa Monica, CA |ژپنک=٠-٨٣٣٠-٢٩٧١-١|ناونیشان=https://www.rand.org/pubs/monograph_reports/MR1320.html |jstor=10.7249/mr1320osd.2 |id=MR-1320-OSD|دوایین١=Byman |یەکەم١=Daniel |دوایین٢=Chubin |یەکەم٢=Shahram |دوایین٣=Ehteshami |یەکەم٣=Anoushiravan |دوایین٤=Green |یەکەم٤=Jerrold |پەڕەکان=iii–iv}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Eisenstadt |یەکەم١=Michael |editor1-last=Rubin |editor1-first=Barry |editor2-last=Keaney |editor2-first=Thomas A. |editor1-link=Barry Rubin |سەردێڕ=Armed Forces in the Middle East: Politics and Strategy |ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Frank Cass Publishers|شوێن=Abingdon, Oxon |ژپنک=٠-٧١٤٦-٨٢٤٥-٤|پەڕە=٢٤٠|chapter=The Armed Forces of the Islamic Republic of Iran: An Assessment}}</ref> |label3 = ناوی پێشوو |data3 = بارەگای بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی ھێزەکان<ref name="defa"/> |header4 = لەژێر چاودێری |class4 = navbox-title |data5 = [[فەرماندەی گشتیی ھێزە چەکدارەکانی ئێران|فەرماندەی گشتیی ھێزە چەکدارەکان]] |header6 = بەڕێوەبەرایەتی |class6 = navbox-title |label7 = سەرۆک |data7 = سالار [[عەبدولڕەحیم مووسەوی]] |label8 = جێگری سەرۆک |data8 = سەرتیپ [[محەممەدڕەزا قەرایی ئاشتیانی]] |label9 = جێگری ڕێکخەر |data9 = سەرتیپی پاسدار [[عەلی عەبدوڵڵاھی]] |header10 = چوارچێوەی دەسەڵاتەکان |class10 = navbox-title |label11 = بەڕێوەبەرایەتی و چاودێری: |data11 = [[سوپای کۆماری ئیسلامیی ئێران]]{{ھن}}[[سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]]{{ھن}}[[فەرماندەییی جێبەجێکردنی یاسای کۆماری ئیسلامیی ئێران]]{{ھن}}[[ڕێکخراوەی بەرگریکردنی ناجێبەجێکاری وڵات]] }} '''بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران''' ({{بە فارسی|ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران}}) باڵاترین [[ڕێکخراوەی سەربازی|دامەزراوەی سەربازی]] لە کۆمەڵی [[ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|ھێزە چەکدارەکانی ئێران]]ە کە ئەرکی ھاوئاھەنگی لە نێوان ھێزەکانی [[سوپای کۆماری ئیسلامیی ئێران]]، [[سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]]، [[فەرماندەییی جێبەجێکردنی یاسای کۆماری ئیسلامیی ئێران|فەرماندەییی جێبەجێکردنی یاسا]] و ھەروەھا [[وەزارەتی بەرگری (ئێران)|وەزارەتی بەرگری]] لەسەر ئەستۆیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://leader.ir/fa/content/267/%D8%AC%D9%84%D8%B3%DB%80-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DA%A9-%D8%B1%D8%A4%D8%B3%D8%A7-%D9%88-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87%DB%8C-%DA%A9%D9%84-%D9%82%D9%88%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D8%B6%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D9%84%D9%87|سەردێڕ=جلسهٔ مشترک رؤسا و مدیران بخش‌های مختلف ستاد فرماندهی کل قوا|بڵاوکەرەوە=پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر رهبر جمهوری اسلامی ایران|ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ١٩٩٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|archive-url=https://web.archive.org/web/20161027192418/http://leader.ir/fa/content/267/%D8%AC%D9%84%D8%B3%DB%80-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DA%A9-%D8%B1%D8%A4%D8%B3%D8%A7-%D9%88-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87%DB%8C-%DA%A9%D9%84-%D9%82%D9%88%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D8%B6%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D9%84%D9%87|url-status=dead}}</ref> [[عەبدولڕەحیم مووسەوی]] لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ لە دوای کوژرانی [[محەممەد باقری]] لە درێژەی [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]دا، وەک سەرۆکی بارەگای گشتی دەستنیشان کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.france24.com/en/middle-east/20250613-israel-iran-nuclear|سەردێڕ=Blasts heard over Tel Aviv as Iran hits back at Israel with missile barrage|بڵاوکەرەوە=france24|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|زمان=ئینگلیزی}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|شەڕ|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:سەربازیی ئێران]] psxbcesimsuzg7plgf6iqf36yopnxy0 1 219030 1579435 998206 2026-04-30T08:41:11Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579435 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[بیتکۆین]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=998205 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20211114140144/https://kurdwallet.com/product-category/bitcoin/ بۆ https://kurdwallet.com/product-category/bitcoin زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٢٧، ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[بیتکۆین]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579434 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250429111728/https://kurdwallet.com/%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%DB%86%DB%8C%D9%86-%DA%86%DB%8C%DB%8C%DB%95%D8%9F-%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%DB%86%DB%8C%D9%86-%D9%84%DB%95-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3/ بۆ https://kurdwallet.com/%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%DB%86%DB%8C%D9%86-%DA%86%DB%8C%DB%8C%DB%95%D8%9F-%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%DB%86%DB%8C%D9%86-%D9%84%DB%95-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250429111728/https://kurdwallet.com/%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%DB%86%DB%8C%D9%86-%DA%86%DB%8C%DB%8C%DB%95%D8%9F-%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%DB%86%DB%8C%D9%86-%D9%84%DB%95-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3/ بۆ https://kurdwallet.com/%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%DB%86%DB%8C%D9%86-%DA%86%DB%8C%DB%8C%DB%95%D8%9F-%D9%85%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%95%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D8%AA%DA%A9%DB%86%DB%8C%D9%86-%D9%84%DB%95-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210610031405/https://kurdwallet.com/ بۆ https://kurdwallet.com/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٨:٤١، ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) 6j2jzmn563q9sa3nm7c1jz62i4l0756 0 219451 1579165 1155462 2026-04-29T13:50:53Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579165 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی گۆرانیبێژ | ناو = ئیکرام مامەدبەگی | وێنە = ئیکرام مامەدبەگی.jpg | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | شرۆڤەی وێنە = | ناوی لەدایکبوون = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | نازناو = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٤٠ (١٣١٩ ک. ھ.) | شوێنی لەدایکبوون = گوندی [[وشکەبەرد|پاردە]]، [[شارستانی ئیلام]] | بنەچە = | ڕێکەوتی مردن = ١٩٩٦ (١٣٧٥ ک. ھ.) | شوێنی مردن = گوندی [[وشکەبەرد|پاردە]]، [[شارستانی ئیلام]] | شێواز = | پیشە = | ئامێر = | ساڵانی چالاکبوون = | تۆمارگە = | کارە پەیوەستەکان = | ماڵپەڕ = | ئامێرە دیارەکان = }} '''ئیکرام مامەدبەگی''' (بە فارسی: اکرام محمدبیگی)، (١٩٤٠ لە [[وشکەبەرد|پاردە]]، [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] - ١٩٩٦ لە [[وشکەبەرد|پاردە]]) مامۆستای ئاوازی کوردیی [[ھۆرە]]، خەڵکی ئیلام لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://kurdpress.com/fa/39140/ کوردپرێس: ''یاری ئاشنا: شرۆڤەیەک لە جێگەی ھونەریی خوالێخۆشبوو «ئیکرام مامەدبەگی»'' (بە فارسی)، نووسراو لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢؛]{{بەستەری مردوو|url=https://kurdpress.com/fa/39140/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢.</ref> == ژیان == ئیکرام مامەدبەگی لە ساڵی ١٩٤٠ (١٣١٩ی کۆچیی ھەتاوی) لە گوندی [[وشکەبەرد|پاردەی حاجی بەختیار]] لە مەڵبەندی ئەرکەوازی سەربە پارێزگای ئیلام لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لەدایک بووە. ئەو بە ھۆی دەنگی خۆش و بیری بەھێز و ئیجرای تەکنیکەکانی چڕینی ئاوازی ھۆرە ناسراوە و کارەکانی پڕ لە وردەکاری و خاڵەکانی تەکنیکییە.<ref name="کوردپرێس ۱"/> ئیکرام مامەدبەگی لە ساڵی ١٩٩٦ (١٣٧٥ی کۆچیی ھەتاوی) لە گوندی پاردە کۆچی دوایی کرد و ھەر لەو گوندەدا لە تەنیشتی مەزارگەی حاجی بەختیار لە گۆرستانی پاردە بە خاک سپێردرا.<ref name="کوردپرێس ۱"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == کتێبناسی == * ئەرسەڵانی، عەلیمحەممەد، ''ھۆرە ئیلامییەکان'' (بە فارسی)، ئیلام: زانا، ٢٠١٨. {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا|مۆسیقای کوردی}} {{گۆرانیبێژانی کورد}} [[پۆل:خەڵکی ئیلام]] [[پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی باشووری]] 2apr3u2sn4lggdmywn6dp5bgf4p2j78 1579302 1579165 2026-04-29T20:03:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1579302 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی گۆرانیبێژ | ناو = ئیکرام مامەدبەگی | وێنە = ئیکرام مامەدبەگی.jpg | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | شرۆڤەی وێنە = | ناوی لەدایکبوون = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | نازناو = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٤٠ (١٣١٩ ک. ھ.) | شوێنی لەدایکبوون = گوندی [[وشکەبەرد|پاردە]]، [[شارستانی ئیلام]] | بنەچە = | ڕێکەوتی مردن = ١٩٩٦ (١٣٧٥ ک. ھ.) | شوێنی مردن = گوندی [[وشکەبەرد|پاردە]]، [[شارستانی ئیلام]] | شێواز = | پیشە = | ئامێر = | ساڵانی چالاکبوون = | تۆمارگە = | کارە پەیوەستەکان = | ماڵپەڕ = | ئامێرە دیارەکان = }} '''ئیکرام مامەدبەگی''' (بە فارسی: اکرام محمدبیگی)، (١٩٤٠ لە [[وشکەبەرد|پاردە]]، [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] - ١٩٩٦ لە [[وشکەبەرد|پاردە]]) مامۆستای ئاوازی کوردیی [[ھۆرە]]، خەڵکی ئیلام لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://kurdpress.com/fa/39140/ کوردپرێس: ''یاری ئاشنا: شرۆڤەیەک لە جێگەی ھونەریی خوالێخۆشبوو «ئیکرام مامەدبەگی»'' (بە فارسی)، نووسراو لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢؛]{{بەستەری مردوو|url=https://kurdpress.com/fa/39140/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢.</ref> == ژیان == ئیکرام مامەدبەگی لە ساڵی ١٩٤٠ (١٣١٩ی کۆچیی ھەتاوی) لە گوندی [[وشکەبەرد|پاردەی حاجی بەختیار]] لە مەڵبەندی ئەرکەوازی سەربە پارێزگای ئیلام لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لەدایک بووە. ئەو بە ھۆی دەنگی خۆش و بیری بەھێز و ئیجرای تەکنیکەکانی چڕینی ئاوازی ھۆرە ناسراوە و کارەکانی پڕ لە وردەکاری و خاڵەکانی تەکنیکییە.<ref name="کوردپرێس ۱"/> ئیکرام مامەدبەگی لە ساڵی ١٩٩٦ (١٣٧٥ی کۆچیی ھەتاوی) لە گوندی پاردە کۆچی دوایی کرد و ھەر لەو گوندەدا لە تەنیشتی مەزارگەی حاجی بەختیار لە گۆرستانی پاردە بە خاک سپێردرا.<ref name="کوردپرێس ۱"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == کتێبناسی == * ئەرسەڵانی، عەلیمحەممەد، ''ھۆرە ئیلامییەکان'' (بە فارسی)، ئیلام: زانا، ٢٠١٨. {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا|مۆسیقای کوردی}} {{گۆرانیبێژانی کورد}} [[پۆل:خەڵکی ئیلام]] [[پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی باشووری]] dqeydxc7b4yz0fu36ww9mm4cwvk7zhi 1 219579 1579414 1000964 2026-04-30T01:25:39Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579414 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[بوژنۆرد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1000963 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20140411081443/http://bojnourd.irib.ir/ostan/440-1390-06-31-06-58-08/8069-1390-07-03-07-06-07 بۆ http://bojnourd.irib.ir/ostan/440-1390-06-31-06-58-08/8069-1390-07-03-07-06-07 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٦:٤٨، ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[بوژنۆرد]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579412 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210122101414/https://seeiran.ir/ بۆ https://seeiran.ir/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠١:٢٥، ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) mj3aa6is84d2j2bpkif369hf20nqucw 0 220197 1579407 1494842 2026-04-30T01:19:15Z Hivja 64112 1579407 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''بەھرام بەیزایی''' ({{بە فارسی|بهرام بیضایی}}؛ ٢٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٨ – ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥)<ref>{{Cite web |date=27 December 2025 |title=Renowned Iranian playwright Bahram Beyzai passes away |url=https://en.mehrnews.com/news/240207/Renowned-Iranian-playwright-Bahram-Beyzai-passes-away |access-date=2025-12-27 |website=Mehr News Agency |language=en}}</ref> نووسەر و دەرھێنەرێکی فیلم و شانۆی ئێرانی بوو.<ref>[http://www.bbc.com/persian/arts/2013/04/130417_l41_cinema_iranian_festival_losangeles دربارە بھرام بیضایی در سایت بیبیسی، ۱۳۹۲] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171015044122/http://www.bbc.com/persian/arts/2013/04/130417_l41_cinema_iranian_festival_losangeles |date=15 اکتبر 2017}}</ref> بەرھەمەکانی تری بریتین لە مۆنتاژکردنی فیلم، بەرھەمھێنانی فیلم، نووسینی وتار، وەرگێڕانی چەند شانۆنامەیەک، نووسینی چیرۆکێک یان دوو چیرۆک و چەند شیعرێک، ھەروەھا لێکۆڵینەوەیەکی زۆری لەسەر مێژوویی و ئەدەبی کرد، و پرۆفیسۆری زانکۆ بوو. بەیزایی بەیەکێک لە سینەماکار و متمانەپێکراوەکان و یەکێک لە نووسەران و بیرمەندە دیارەکانی ئەدەب و درامای نوێی فارسی دادەنرا. == کتێب == * بەیزایی، بەھرام. وەرگێڕ: ئیمانی، جەمال. ''[[زیافەت]]''. [[سەقز]]: گوتار. ۱۴۰۰. 978-600-8657-92-7 * - وەرگێڕ: [[مەریوان ھەڵەبجەیی (وەرگێڕ)|مەریوان ھەڵەبجەیی]]. ''[[چوار سندووق]]'' * - وەرگێڕ: [[سه‌ید قادر هیدایه‌تی]]. ''[[حه‌قیقه‌ت و پیاوی زانا]]''. [[سەقز]]: خانی. ۱۴۰۰. 978-622-6274-72-2 == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|فیلم|ژیاننامە|شانۆ}} {{ژیاننامە-کۆڵکە}} {{پۆلی کۆمنز|Bahram Bayzai}} [[پۆل:شانۆنامەنووسان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨]] [[پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مێژووناسەکانی شانۆگەری]] [[پۆل:شانۆنامەنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی شانۆی ئێرانی]] [[پۆل:وەرگێڕە ئێرانییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلم بە زمانی فارسی]] 72ur0g3tqid1ps7et2zcxfjac7q5yfn 1579409 1579407 2026-04-30T01:24:39Z Hivja 64112 1579409 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''بەھرام بەیزایی''' ({{بە فارسی|بهرام بیضایی}}؛ ٢٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٨ – ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥)<ref>{{Cite web |date=27 December 2025 |title=Renowned Iranian playwright Bahram Beyzai passes away |url=https://en.mehrnews.com/news/240207/Renowned-Iranian-playwright-Bahram-Beyzai-passes-away |access-date=2025-12-27 |website=Mehr News Agency |language=en}}</ref> نووسەر و دەرھێنەرێکی فیلم و شانۆی ئێرانی بوو.<ref>[http://www.bbc.com/persian/arts/2013/04/130417_l41_cinema_iranian_festival_losangeles دربارە بھرام بیضایی در سایت بیبیسی، ۱۳۹۲] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171015044122/http://www.bbc.com/persian/arts/2013/04/130417_l41_cinema_iranian_festival_losangeles |date=15 اکتبر 2017}}</ref> بەرھەمەکانی تری بریتین لە مۆنتاژکردنی فیلم، بەرھەمھێنانی فیلم، نووسینی وتار، وەرگێڕانی چەند شانۆنامەیەک، نووسینی چیرۆکێک یان دوو چیرۆک و چەند شیعرێک، ھەروەھا لێکۆڵینەوەیەکی زۆری لەسەر مێژوویی و ئەدەبی کرد، و پرۆفیسۆری زانکۆ بوو. بەیزایی بەیەکێک لە سینەماکار و متمانەپێکراوەکان و یەکێک لە نووسەران و بیرمەندە دیارەکانی ئەدەب و درامای نوێی فارسی دادەنرا. == کتێب == * بەیزایی، بەھرام. وەرگێڕ: ئیمانی، جەمال. ''[[زیافەت]]''. [[سەقز]]: گوتار. ۱۴۰۰. 978-600-8657-92-7 * - وەرگێڕ: [[مەریوان ھەڵەبجەیی (وەرگێڕ)|مەریوان ھەڵەبجەیی]]. ''[[چوار سندووق]]'' * - وەرگێڕ: [[سه‌ید قادر هیدایه‌تی]]. ''[[حه‌قیقه‌ت و پیاوی زانا]]''. [[سەقز]]: خانی. ۱۴۰۰. 978-622-6274-72-2 == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|فیلم|ژیاننامە|شانۆ}} {{ژیاننامە-کۆڵکە}} {{پۆلی کۆمنز|Bahram Bayzai}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨]] [[پۆل؛مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:شانۆنامەنووسەن]] [[پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مێژووناسەکانی شانۆگەری]] [[پۆل:شانۆنامەنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی شانۆی ئێرانی]] [[پۆل:وەرگێڕە ئێرانییەکان]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلم بە زمانی فارسی]] jxvia397rvtb6955f62te5yt3wk3o55 1579410 1579409 2026-04-30T01:24:55Z Hivja 64112 1579410 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''بەھرام بەیزایی''' ({{بە فارسی|بهرام بیضایی}}؛ ٢٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٨ – ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥)<ref>{{Cite web |date=27 December 2025 |title=Renowned Iranian playwright Bahram Beyzai passes away |url=https://en.mehrnews.com/news/240207/Renowned-Iranian-playwright-Bahram-Beyzai-passes-away |access-date=2025-12-27 |website=Mehr News Agency |language=en}}</ref> نووسەر و دەرھێنەرێکی فیلم و شانۆی ئێرانی بوو.<ref>[http://www.bbc.com/persian/arts/2013/04/130417_l41_cinema_iranian_festival_losangeles دربارە بھرام بیضایی در سایت بیبیسی، ۱۳۹۲] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171015044122/http://www.bbc.com/persian/arts/2013/04/130417_l41_cinema_iranian_festival_losangeles |date=15 اکتبر 2017}}</ref> بەرھەمەکانی تری بریتین لە مۆنتاژکردنی فیلم، بەرھەمھێنانی فیلم، نووسینی وتار، وەرگێڕانی چەند شانۆنامەیەک، نووسینی چیرۆکێک یان دوو چیرۆک و چەند شیعرێک، ھەروەھا لێکۆڵینەوەیەکی زۆری لەسەر مێژوویی و ئەدەبی کرد، و پرۆفیسۆری زانکۆ بوو. بەیزایی بەیەکێک لە سینەماکار و متمانەپێکراوەکان و یەکێک لە نووسەران و بیرمەندە دیارەکانی ئەدەب و درامای نوێی فارسی دادەنرا. == کتێب == * بەیزایی، بەھرام. وەرگێڕ: ئیمانی، جەمال. ''[[زیافەت]]''. [[سەقز]]: گوتار. ۱۴۰۰. 978-600-8657-92-7 * - وەرگێڕ: [[مەریوان ھەڵەبجەیی (وەرگێڕ)|مەریوان ھەڵەبجەیی]]. ''[[چوار سندووق]]'' * - وەرگێڕ: [[سه‌ید قادر هیدایه‌تی]]. ''[[حه‌قیقه‌ت و پیاوی زانا]]''. [[سەقز]]: خانی. ۱۴۰۰. 978-622-6274-72-2 == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|فیلم|ژیاننامە|شانۆ}} {{ژیاننامە-کۆڵکە}} {{پۆلی کۆمنز|Bahram Bayzai}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:شانۆنامەنووسەن]] [[پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مێژووناسەکانی شانۆگەری]] [[پۆل:شانۆنامەنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی شانۆی ئێرانی]] [[پۆل:وەرگێڕە ئێرانییەکان]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلم بە زمانی فارسی]] 4th2j19dzzc51j76egqf9q9j3dp04rd 1579411 1579410 2026-04-30T01:25:08Z Hivja 64112 1579411 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''بەھرام بەیزایی''' ({{بە فارسی|بهرام بیضایی}}؛ ٢٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٨ – ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥)<ref>{{Cite web |date=27 December 2025 |title=Renowned Iranian playwright Bahram Beyzai passes away |url=https://en.mehrnews.com/news/240207/Renowned-Iranian-playwright-Bahram-Beyzai-passes-away |access-date=2025-12-27 |website=Mehr News Agency |language=en}}</ref> نووسەر و دەرھێنەرێکی فیلم و شانۆی ئێرانی بوو.<ref>[http://www.bbc.com/persian/arts/2013/04/130417_l41_cinema_iranian_festival_losangeles دربارە بھرام بیضایی در سایت بیبیسی، ۱۳۹۲] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171015044122/http://www.bbc.com/persian/arts/2013/04/130417_l41_cinema_iranian_festival_losangeles |date=15 اکتبر 2017}}</ref> بەرھەمەکانی تری بریتین لە مۆنتاژکردنی فیلم، بەرھەمھێنانی فیلم، نووسینی وتار، وەرگێڕانی چەند شانۆنامەیەک، نووسینی چیرۆکێک یان دوو چیرۆک و چەند شیعرێک، ھەروەھا لێکۆڵینەوەیەکی زۆری لەسەر مێژوویی و ئەدەبی کرد، و پرۆفیسۆری زانکۆ بوو. بەیزایی بەیەکێک لە سینەماکار و متمانەپێکراوەکان و یەکێک لە نووسەران و بیرمەندە دیارەکانی ئەدەب و درامای نوێی فارسی دادەنرا. == کتێب == * بەیزایی، بەھرام. وەرگێڕ: ئیمانی، جەمال. ''[[زیافەت]]''. [[سەقز]]: گوتار. ۱۴۰۰. 978-600-8657-92-7 * - وەرگێڕ: [[مەریوان ھەڵەبجەیی (وەرگێڕ)|مەریوان ھەڵەبجەیی]]. ''[[چوار سندووق]]'' * - وەرگێڕ: [[سه‌ید قادر هیدایه‌تی]]. ''[[حه‌قیقه‌ت و پیاوی زانا]]''. [[سەقز]]: خانی. ۱۴۰۰. 978-622-6274-72-2 == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|فیلم|ژیاننامە|شانۆ}} {{ژیاننامە-کۆڵکە}} {{پۆلی کۆمنز|Bahram Bayzai}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:شانۆنامەنووسان]] [[پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مێژووناسەکانی شانۆگەری]] [[پۆل:شانۆنامەنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی شانۆی ئێرانی]] [[پۆل:وەرگێڕە ئێرانییەکان]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلم بە زمانی فارسی]] blvy6po2eld1pm7omfm1izk5ny1jvdr 1579413 1579411 2026-04-30T01:25:33Z Hivja 64112 1579413 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''بەھرام بەیزایی''' ({{بە فارسی|بهرام بیضایی}}؛ ٢٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٣٨ – ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥)<ref>{{Cite web |date=27 December 2025 |title=Renowned Iranian playwright Bahram Beyzai passes away |url=https://en.mehrnews.com/news/240207/Renowned-Iranian-playwright-Bahram-Beyzai-passes-away |access-date=2025-12-27 |website=Mehr News Agency |language=en}}</ref> نووسەر و دەرھێنەرێکی فیلم و شانۆی ئێرانی بوو.<ref>[http://www.bbc.com/persian/arts/2013/04/130417_l41_cinema_iranian_festival_losangeles دربارە بھرام بیضایی در سایت بیبیسی، ۱۳۹۲] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171015044122/http://www.bbc.com/persian/arts/2013/04/130417_l41_cinema_iranian_festival_losangeles |date=15 اکتبر 2017}}</ref> بەرھەمەکانی تری بریتین لە مۆنتاژکردنی فیلم، بەرھەمھێنانی فیلم، نووسینی وتار، وەرگێڕانی چەند شانۆنامەیەک، نووسینی چیرۆکێک یان دوو چیرۆک و چەند شیعرێک، ھەروەھا لێکۆڵینەوەیەکی زۆری لەسەر مێژوویی و ئەدەبی کرد، و پرۆفیسۆری زانکۆ بوو. بەیزایی بەیەکێک لە سینەماکار و متمانەپێکراوەکان و یەکێک لە نووسەران و بیرمەندە دیارەکانی ئەدەب و درامای نوێی فارسی دادەنرا. == کتێب == * بەیزایی، بەھرام. وەرگێڕ: ئیمانی، جەمال. ''[[زیافەت]]''. [[سەقز]]: گوتار. ۱۴۰۰. 978-600-8657-92-7 * - وەرگێڕ: [[مەریوان ھەڵەبجەیی (وەرگێڕ)|مەریوان ھەڵەبجەیی]]. ''[[چوار سندووق]]'' * - وەرگێڕ: [[سه‌ید قادر هیدایه‌تی]]. ''[[حه‌قیقه‌ت و پیاوی زانا]]''. [[سەقز]]: خانی. ۱۴۰۰. 978-622-6274-72-2 == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|فیلم|ژیاننامە|شانۆ}} {{ژیاننامە-کۆڵکە}} {{پۆلی کۆمنز|Bahram Bayzai}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مێژووناسەکانی شانۆگەری]] [[پۆل:شانۆنامەنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی شانۆی ئێرانی]] [[پۆل:وەرگێڕە ئێرانییەکان]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلم بە زمانی فارسی]] jopc3371g03ungwlyx037c9kzh0v3om 0 220911 1579393 1121236 2026-04-30T00:41:11Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579393 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Blackadam52.png|وێنۆک]] '''بلاک ئادەم''' ({{بە ئینگلیزی|Black Adam}}) کەسایەتی خەیاڵییە لە کتێبە کۆمیکییەکانی ئەمریکادا کە لەلایەن کۆمپانیای دی سی کۆمیکسەوە بڵاودەکرێتەوە. ئەم کارەکتەرە لەلایەن ئۆتۆ بایندەر و سی دروستکراوە. بۆ یەکەمجار لە ژمارەی یەکەمی زنجیرە کۆمیکەکانی مارڤڵ فامیلی فاست کۆمیکس (کانوونی دووەمی ١٩٤٥) دەرکەوتووە. بلاک ئادەم یەکێکە لە دوژمنە سەرەکییەکانی کاپتن مارڤڵ/ شازام و خێزانی دیزی.<ref>Cowsill, Alan; Irvine, Alex; Korte, Steve; Manning, Matt; Wiacek, Win; Wilson, Sven (2016). The DC Comics Encyclopedia: The Definitive Guide to the Characters of the DC Universe. DK Publishing. p. 41.</ref><ref>https://www.ign.com/videos/comics-history-101-everything-you-need-to-know-about-black-adam</ref> لە سەرەتادا بلاک ئادەم وەک گەورەخراپەکار وێنا کرا، و کاپتن مارڤڵی پێش خۆی لە میسر، کە ڕێگەی خۆی کردە ناو جیھانی مۆدێرن و تەحەدای کاپتن مارڤڵ و خێزانەکەی کرد. بەڵام لە سەرەتای سەدەی بیست و یەکەمەوە، بلاک ئادەم لەلایەن نووسەرانی دی سی کۆمیکسەوە لەنێویاندا جێری ئۆردوای، جۆف جۆنز و دەیڤید ئێس. گۆیەر وەک دژە پاڵەوانێکی گەندەڵ داڕێژراوەتەوە، ھەوڵدەدات ناو و ناوبانگی خۆی پاک بکاتەوە. ڕۆڵی دیار و بەرچاوی لە کۆمەڵەی دادپەروەری ئەمریکا، گەورەخراپەکارانی ھاوپەیمانان، و ٥٢ زنجیرە کۆمیکی گرنگی کارەکتەرەکەی لە گەردوونی دی سیدا زیاد کردووە. لە ساڵی ٢٠٠٩، بلاک ئادەم لە ڕیزبەندی ١٦ی لیستی گەورەترین گەورەخراپەکارەکانی مێژووی کتێبی کۆمیک لەلایەن [[ئای جی ئێن]] بوو. یەکەم دەرکەوتنی سینەمایی ئەم کارەکتەرە لە فیلمی Super Animal League DC (٢٠٢٢)، ھەروەھا ئەکتەری دەنگی، [[دوەین جانسن]]، ڕۆڵی ئەو کارەکتەرەی لە یەکەم فیلمی درێژدا بە ناوی "بلاک ئادەم" بینیوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ign.com/top/comic-book-villains/16.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230075913/http://www.ign.com/top/comic-book-villains/16.html |url-status=dead }}</ref> ==ژیاننامەی خەیاڵی کارەکتەرەکە== لە دەوروبەری ساڵی ١٢٠٠ پێش زایین، شازام وەک قەشەیەکی پلە بەرز بۆ فیرعەونی کۆنی میسری ڕامسێسی دووەم ھەڵبژێردرا. بەڵام بەتێپەڕبوونی کات ئەم جادووگەرە پیر بوو، بۆیە بەدوای پاڵەوانێکی شایستەدا دەگەڕا تا دەسەڵاتەکەی بە میرات بگرێت. شازادەی گەنج تێت ئادەم (کوڕی ڕامسێس) بە دادپەروەری و لێھاتوویی خۆی جادووگەرەکەی سەرسام کرد. جادووگەرەکە ئەو دەسەڵاتەی بە تەت ئادەم بەخشی کە بەھۆیەوە بوو بە پیاوێکی بەھێز و بە وتنی وشەی سیحراوی شازام، لە بەرامبەر بەدەستھێنانی دەسەڵاتەکانی جادووگەرەکەدا، سوودی لە نیعمەتەکانی تواناکانی ٦ خوداوەندی میسری کۆن وەرگرت: بەرگەگرتنی شو، خێرایی و چالاکی ھێرو (ھۆروس)، ھێزی ئامون، زانین و حیکمەتی زوھوتی (تاھوت)، ھێزی ئاتوون و بوێری ماھان.<ref>https://www.superherodb.com/black-adam/10-643/history/</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمیک|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|فیلم|خەیاڵی زانستی|ئەکتەران|ھۆڵیوود}} [[پۆل:کۆمیکەکانی دی سی گەورەخراپەکارەکان]] [[پۆل:دیکتاتۆرە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:ئاموون]] [[پۆل:سولەیمان]] [[پۆل:زیووس]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە ھێزێکی سەرووسروشتی]] [[پۆل:گەورەخراپەکاری نێری کۆمیکەکانی دی سی]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی کە جادوو بەکاردەھێنن]] [[پۆل:کەسایەتییە کۆمیکەکانی دی سی بە چاکبوونەوەی خێرا]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای کارەبایی یان موگناتیسییان هەیە]] [[پۆل:جیوە (ئەفسانە)]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی دی سی کۆمیکس کە دەتوانن بە خێرایی سەرووسورشتی بجوڵێن]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای گەشتکردنی ڕەھەندییان ھەیە]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای کارەبایی یان موگناتیسییان ھەیە]] [[پۆل:گەورەخراپەکارە کۆمیکەکانی دی سی]] [[پۆل:سووپەرھیرۆکانی دی سی کۆمیکس]] ddwnnjn94fqkyh98vovh72t8r6n49zr 0 221910 1579284 1531811 2026-04-29T19:57:31Z Hivja 64112 1579284 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''ڕەبیع کوڕی ھادی کوڕی محەممەد عومەیری مەدخەلی''' ({{بە عەرەبی|ربيع المدخل}}؛ ١٩٣٣ لە گوندی [[جەرادیە]]، [[دەڤەری جازان|جازان]] – ٢٠٢٥ لە [[مەدینە]]) شێخێکی سعوودیە و سەر بە ئەھلی [[سوننەت]] و [[سوننە|جەماعەیە]]، و یەکێکە لە زانایانی [[سەلەفی|سەلەفییەت]]، و دوورکەوتنەوە لە [[بیدعە]]. == ژیاننامە == لە ساڵی ١٩٦١ی زایینی، لە کۆتایییەکانی ئەو ساڵەدا لە شاری [[سەمتە]] لە [[پەیمانگای زانستی]] دەرچوو. پاشان پەیوەندیی بە کۆلێژی شەریعەتەوە کرد لە [[ڕیاز]]، بۆ ماوەی مانگێک بۆ دوو مانگ لەوێ مایەوە. دواتر [[زانکۆی ئیسلامیی مەدینە]] کرایەوە، بۆیە چووە [[مەدینە]] و پەیوەندیی بە کۆلێژی شەریعەت لە زانکۆی ئیسلامییەوە کرد، لەوێ بۆ ماوەی چوار ساڵ خوێندنی و لە ساڵی ١٩٦٤ دەرچوو. == بەرھەمەکان == * سەرنجەکان لەسەر تانەدانی شێخ محەممەد کوڕی ھادی لە کەسانی بێتاوان، وەک خۆی باسی دەکات<ref>[http://www.rabee.net/ar/articles.php?cat=8&id=336 تعلیقات علی طعونات الشیخ محمد بن ھادی فی أناس أبریاء مما یصفھم بھ<!-- عنوان مولد بالبوت -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190827060622/http://rabee.net/ar/articles.php?cat=8 |date=27 أغسطس 2019}}</ref> * بین الإمامین مسلم والدارقطنی " مجلد کبیر وھو رسالة الماجستیر. * النکت علی کتاب ابن الصلاح " مطبوع فی جزئین وھو رسالة الدکتورا. * تحقیق کتاب المدخل إلی الصحیح " للحاکم طبع الجزء الأول منە. * تحقیق کتاب التوسل والوسیلة " للإمام ابن تیمیة - مجلد. * منھج الأنبیاء فی الدعوة إلی اللە فییە الحکمة والعقل. * منھج أھل السنة فی نقد الرجال والکتب والطوائف. * «تقسیم الحدیث إلی صحیح وحسن وضعیف بین واقع المحدثین ومغالطات المتعصبین» ڕد علی عبد الفتاح أبوو غدة ومحمد عوامە. * کشف موقف الغزالی من السنة وأھلھا. * صد عدوان الملحدین وحکم الاستعانة بغیر المسلمین. * مکانة أھل الحدیث. * منھج الإمام مسلم فی ترتیب صحیحە. * أھل الحدیث ھم الطائفة المنصورة الناجیة حوار مع سلمان العودة. * مذکرة فی الحدیث النبوی. * أضواء إسلامیة علی عقیدة سید قطب وفکرە. * مطاعن سید قطب فی أصحاب ڕسول اللە صلی اللە علییە وسلم. * العواصم مما فی کتب [[سید قطب]] من القواصم. * «الحد الفاصل بین الحق والباطل» حوار مع [[بکر بن عبد اللە أبوو زید|بکر أبوو زید]]. * مجازفات الحداد. * المحجة البیضاء فی حمایة السنة الغراء. * «جماعة واحدة لا جماعات وصراط واحد لا عشرات» حوار مع عبد الرحمن عبد الخالق. * النصر العزیز علی الرد الوجیز. * التعصب الذمیم وآثارە. عنی بە سالم العجمی. * بیان فساد المعیار، حوار مع حزبی متستر. * التنکیل بما فی توضیح الملیباری من الأباطیل. * دحض أباطیل موسی الدویش. * إزھاق أباطیل عبد اللطیف باشمیل. * انقضاض الشھب السلفیة علی أوکار عدنان الخلفیة. * النصیحة ھی المسؤولیة المشترکة فی العمل الدعوی. (طبع ضمن مجلة التوعیة الإسلامیة). * الکتاب والسنة أثرھما ومکانتھما والضرورة إلیھما فی إقامة التعلیم فی مدارسنا. (ضمن مجلة الجامعة الإسلامیة العدد السادس عشر). * حکم الإسلام فی من سبَّ ڕسول اللە أو طعن فی شمول ڕسالتە. (مقال نشر فی جریدة القبس الکویتیة) ژمارە (٨٥٧٦) لە ڕێکەوتی (٥ی ئەیلوولی ١٩٩٧). * براءة الصحابة الأخیار من التبرک بالأماکن والآثار. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|عەرەبستانی سعوودی|ژیاننامە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣١]] [[پۆل:زانایانی فەرموودە]] [[پۆل:حەنبەلییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی شیعە]] [[پۆل:سەلەفییەکانی عەرەبستانی سعوودی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:نێژراوانی بەقیع]] ntuos9wxkv4ln913n2m8ilaw693r1yo 1579285 1579284 2026-04-29T20:00:24Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1579285 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''ڕەبیع کوڕی ھادی کوڕی محەممەد عومەیری مەدخەلی''' ({{بە عەرەبی|ربيع المدخل}}؛ ١٩٣٣ لە گوندی [[جەرادیە]]، [[دەڤەری جازان|جازان]] – ٢٠٢٥ لە [[مەدینە]]) شێخێکی سعوودیە و سەر بە ئەھلی [[سوننەت]] و [[سوننە|جەماعەیە]]، و یەکێکە لە زانایانی [[سەلەفی|سەلەفییەت]]، و دوورکەوتنەوە لە [[بیدعە]]. == ژیاننامە == لە ساڵی ١٩٦١ی زایینی، لە کۆتایییەکانی ئەو ساڵەدا لە شاری [[سەمتە]] لە [[پەیمانگای زانستی]] دەرچوو. پاشان پەیوەندیی بە کۆلێژی شەریعەتەوە کرد لە [[ڕیاز]]، بۆ ماوەی مانگێک بۆ دوو مانگ لەوێ مایەوە. دواتر [[زانکۆی ئیسلامیی مەدینە]] کرایەوە، بۆیە چووە [[مەدینە]] و پەیوەندیی بە کۆلێژی شەریعەت لە زانکۆی ئیسلامییەوە کرد، لەوێ بۆ ماوەی چوار ساڵ خوێندنی و لە ساڵی ١٩٦٤ دەرچوو. == بەرھەمەکان == * سەرنجەکان لەسەر تانەدانی شێخ محەممەد کوڕی ھادی لە کەسانی بێتاوان، وەک خۆی باسی دەکات<ref>[http://www.rabee.net/ar/articles.php?cat=8&id=336 تعلیقات علی طعونات الشیخ محمد بن ھادی فی أناس أبریاء مما یصفھم بھ<!-- عنوان مولد بالبوت -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190827060622/http://rabee.net/ar/articles.php?cat=8 |date=27 أغسطس 2019}}</ref> * بین الإمامین مسلم والدارقطنی " مجلد کبیر وھو رسالة الماجستیر. * النکت علی کتاب ابن الصلاح " مطبوع فی جزئین وھو رسالة الدکتورا. * تحقیق کتاب المدخل إلی الصحیح " للحاکم طبع الجزء الأول منە. * تحقیق کتاب التوسل والوسیلة " للإمام ابن تیمیة - مجلد. * منھج الأنبیاء فی الدعوة إلی اللە فییە الحکمة والعقل. * منھج أھل السنة فی نقد الرجال والکتب والطوائف. * «تقسیم الحدیث إلی صحیح وحسن وضعیف بین واقع المحدثین ومغالطات المتعصبین» ڕد علی عبد الفتاح أبوو غدة ومحمد عوامە. * کشف موقف الغزالی من السنة وأھلھا. * صد عدوان الملحدین وحکم الاستعانة بغیر المسلمین. * مکانة أھل الحدیث. * منھج الإمام مسلم فی ترتیب صحیحە. * أھل الحدیث ھم الطائفة المنصورة الناجیة حوار مع سلمان العودة. * مذکرة فی الحدیث النبوی. * أضواء إسلامیة علی عقیدة سید قطب وفکرە. * مطاعن سید قطب فی أصحاب ڕسول اللە صلی اللە علییە وسلم. * العواصم مما فی کتب [[سید قطب]] من القواصم. * «الحد الفاصل بین الحق والباطل» حوار مع [[بکر بن عبد اللە أبوو زید|بکر أبوو زید]]. * مجازفات الحداد. * المحجة البیضاء فی حمایة السنة الغراء. * «جماعة واحدة لا جماعات وصراط واحد لا عشرات» حوار مع عبد الرحمن عبد الخالق. * النصر العزیز علی الرد الوجیز. * التعصب الذمیم وآثارە. عنی بە سالم العجمی. * بیان فساد المعیار، حوار مع حزبی متستر. * التنکیل بما فی توضیح الملیباری من الأباطیل. * دحض أباطیل موسی الدویش. * إزھاق أباطیل عبد اللطیف باشمیل. * انقضاض الشھب السلفیة علی أوکار عدنان الخلفیة. * النصیحة ھی المسؤولیة المشترکة فی العمل الدعوی. (طبع ضمن مجلة التوعیة الإسلامیة). * الکتاب والسنة أثرھما ومکانتھما والضرورة إلیھما فی إقامة التعلیم فی مدارسنا. (ضمن مجلة الجامعة الإسلامیة العدد السادس عشر). * حکم الإسلام فی من سبَّ ڕسول اللە أو طعن فی شمول ڕسالتە. (مقال نشر فی جریدة القبس الکویتیة) ژمارە (٨٥٧٦) لە ڕێکەوتی (٥ی ئەیلوولی ١٩٩٧). * براءة الصحابة الأخیار من التبرک بالأماکن والآثار. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|عەرەبستانی سعوودی|ژیاننامە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣١]] [[پۆل:زانایانی فەرموودە]] [[پۆل:حەنبەلییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی شیعە]] [[پۆل:سەلەفییەکانی عەرەبستانی سعوودی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:نێژراوانی بەقیع]] 7p3ytw1wruyu4ddw2hqorgbnkbclgln 1579317 1579285 2026-04-29T20:09:39Z Hivja 64112 1579317 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''ڕەبیع کوڕی ھادی کوڕی محەممەد عومەیری مەدخەلی''' ({{بە عەرەبی|ربيع المدخلي}}؛ ١٩٣٣ لە گوندی [[جەرادیە]]، [[دەڤەری جازان|جازان]] – ٩ی تەممووزی ٢٠٢٥ لە [[مەدینە]])<ref>{{Cite web |last=الوسط |first=بوابة |title=وفاة الشيخ ربيع المدخلي و«أوقاف طرابلس» تنعيه |url=https://alwasat.ly/news/libya/482730 |access-date=2025-07-10 |website=alwasat.ly |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-09 |title=سبب وفاة الشيخ ربيع المدخلي وموعد جنازته وسيرته الذاتية الكاملة - النصر الإخباري |url=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/ |access-date=2025-07-10 |language=ar}}</ref> [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سوننە و مامۆستایەکی زانکۆی سعوودی بوو. ئەو سەر بە ئەھلی [[سوننەت]] و [[سوننە|جەماعەیە]]. ھەروەھا یەکێکە لە زانایانی [[سەلەفی|سەلەفییەت]] و دوورکەوتنەوە لە [[بیدعە]]. == ژیاننامە == لە ساڵی ١٩٦١ی زایینی، لە کۆتایییەکانی ئەو ساڵەدا لە شاری [[سەمتە]] لە [[پەیمانگای زانستی]] دەرچوو. پاشان پەیوەندیی بە کۆلێژی شەریعەتەوە کرد لە [[ڕیاز]]، بۆ ماوەی مانگێک بۆ دوو مانگ لەوێ مایەوە. دواتر [[زانکۆی ئیسلامیی مەدینە]] کرایەوە، بۆیە چووە [[مەدینە]] و پەیوەندیی بە کۆلێژی شەریعەت لە زانکۆی ئیسلامییەوە کرد، لەوێ بۆ ماوەی چوار ساڵ خوێندنی و لە ساڵی ١٩٦٤ دەرچوو. == بەرھەمەکان == * سەرنجەکان لەسەر تانەدانی شێخ محەممەد کوڕی ھادی لە کەسانی بێتاوان، وەک خۆی باسی دەکات<ref>[http://www.rabee.net/ar/articles.php?cat=8&id=336 تعلیقات علی طعونات الشیخ محمد بن ھادی فی أناس أبریاء مما یصفھم بھ<!-- عنوان مولد بالبوت -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190827060622/http://rabee.net/ar/articles.php?cat=8 |date=27 أغسطس 2019}}</ref> * بین الإمامین مسلم والدارقطنی " مجلد کبیر وھو رسالة الماجستیر. * النکت علی کتاب ابن الصلاح " مطبوع فی جزئین وھو رسالة الدکتورا. * تحقیق کتاب المدخل إلی الصحیح " للحاکم طبع الجزء الأول منە. * تحقیق کتاب التوسل والوسیلة " للإمام ابن تیمیة - مجلد. * منھج الأنبیاء فی الدعوة إلی اللە فییە الحکمة والعقل. * منھج أھل السنة فی نقد الرجال والکتب والطوائف. * «تقسیم الحدیث إلی صحیح وحسن وضعیف بین واقع المحدثین ومغالطات المتعصبین» ڕد علی عبد الفتاح أبوو غدة ومحمد عوامە. * کشف موقف الغزالی من السنة وأھلھا. * صد عدوان الملحدین وحکم الاستعانة بغیر المسلمین. * مکانة أھل الحدیث. * منھج الإمام مسلم فی ترتیب صحیحە. * أھل الحدیث ھم الطائفة المنصورة الناجیة حوار مع سلمان العودة. * مذکرة فی الحدیث النبوی. * أضواء إسلامیة علی عقیدة سید قطب وفکرە. * مطاعن سید قطب فی أصحاب ڕسول اللە صلی اللە علییە وسلم. * العواصم مما فی کتب [[سید قطب]] من القواصم. * «الحد الفاصل بین الحق والباطل» حوار مع [[بکر بن عبد اللە أبوو زید|بکر أبوو زید]]. * مجازفات الحداد. * المحجة البیضاء فی حمایة السنة الغراء. * «جماعة واحدة لا جماعات وصراط واحد لا عشرات» حوار مع عبد الرحمن عبد الخالق. * النصر العزیز علی الرد الوجیز. * التعصب الذمیم وآثارە. عنی بە سالم العجمی. * بیان فساد المعیار، حوار مع حزبی متستر. * التنکیل بما فی توضیح الملیباری من الأباطیل. * دحض أباطیل موسی الدویش. * إزھاق أباطیل عبد اللطیف باشمیل. * انقضاض الشھب السلفیة علی أوکار عدنان الخلفیة. * النصیحة ھی المسؤولیة المشترکة فی العمل الدعوی. (طبع ضمن مجلة التوعیة الإسلامیة). * الکتاب والسنة أثرھما ومکانتھما والضرورة إلیھما فی إقامة التعلیم فی مدارسنا. (ضمن مجلة الجامعة الإسلامیة العدد السادس عشر). * حکم الإسلام فی من سبَّ ڕسول اللە أو طعن فی شمول ڕسالتە. (مقال نشر فی جریدة القبس الکویتیة) ژمارە (٨٥٧٦) لە ڕێکەوتی (٥ی ئەیلوولی ١٩٩٧). * براءة الصحابة الأخیار من التبرک بالأماکن والآثار. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|عەرەبستانی سعوودی|ژیاننامە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣١]] [[پۆل:زانایانی فەرموودە]] [[پۆل:حەنبەلییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی شیعە]] [[پۆل:سەلەفییەکانی عەرەبستانی سعوودی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:نێژراوانی بەقیع]] 5dj99cs8fmitozbd3tk2lujnl1zh42b 1579318 1579317 2026-04-29T20:10:19Z Hivja 64112 1579318 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''ڕەبیع کوڕی ھادی کوڕی محەممەد عومەیری مەدخەلی''' ({{بە عەرەبی|ربيع المدخلي}}؛ ١٩٣٣ لە گوندی [[جەرادیە]]، [[دەڤەری جازان|جازان]] – ٩ی تەممووزی ٢٠٢٥ لە [[مەدینە]])<ref>{{Cite web |last=الوسط |first=بوابة |title=وفاة الشيخ ربيع المدخلي و«أوقاف طرابلس» تنعيه |url=https://alwasat.ly/news/libya/482730 |access-date=2025-07-10 |website=alwasat.ly |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-09 |title=سبب وفاة الشيخ ربيع المدخلي وموعد جنازته وسيرته الذاتية الكاملة - النصر الإخباري |url=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/ |access-date=2025-07-10 |language=ar}}</ref> [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سوننە و مامۆستایەکی زانکۆی سعوودی بوو. ئەو سەر بە ئەھلی [[سوننەت]] و [[سوننە|جەماعەیە]]. ھەروەھا یەکێکە لە زانایانی [[سەلەفی|سەلەفییەت]] و دوورکەوتنەوە لە [[بیدعە]]. == ژیاننامە == لە ساڵی ١٩٦١ی زایینی، لە کۆتایییەکانی ئەو ساڵەدا لە شاری [[سەمتە]] لە [[پەیمانگای زانستی]] دەرچوو. پاشان پەیوەندیی بە کۆلێژی شەریعەتەوە کرد لە [[ڕیاز]]، بۆ ماوەی مانگێک بۆ دوو مانگ لەوێ مایەوە. دواتر [[زانکۆی ئیسلامیی مەدینە]] کرایەوە، بۆیە چووە [[مەدینە]] و پەیوەندیی بە کۆلێژی شەریعەت لە زانکۆی ئیسلامییەوە کرد، لەوێ بۆ ماوەی چوار ساڵ خوێندنی و لە ساڵی ١٩٦٤ دەرچوو. == بەرھەمەکان == * سەرنجەکان لەسەر تانەدانی شێخ محەممەد کوڕی ھادی لە کەسانی بێتاوان، وەک خۆی باسی دەکات<ref>[http://www.rabee.net/ar/articles.php?cat=8&id=336 تعلیقات علی طعونات الشیخ محمد بن ھادی فی أناس أبریاء مما یصفھم بھ<!-- عنوان مولد بالبوت -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190827060622/http://rabee.net/ar/articles.php?cat=8 |date=27 أغسطس 2019}}</ref> * بین الإمامین مسلم والدارقطنی " مجلد کبیر وھو رسالة الماجستیر. * النکت علی کتاب ابن الصلاح " مطبوع فی جزئین وھو رسالة الدکتورا. * تحقیق کتاب المدخل إلی الصحیح " للحاکم طبع الجزء الأول منە. * تحقیق کتاب التوسل والوسیلة " للإمام ابن تیمیة - مجلد. * منھج الأنبیاء فی الدعوة إلی اللە فییە الحکمة والعقل. * منھج أھل السنة فی نقد الرجال والکتب والطوائف. * «تقسیم الحدیث إلی صحیح وحسن وضعیف بین واقع المحدثین ومغالطات المتعصبین» ڕد علی عبد الفتاح أبوو غدة ومحمد عوامە. * کشف موقف الغزالی من السنة وأھلھا. * صد عدوان الملحدین وحکم الاستعانة بغیر المسلمین. * مکانة أھل الحدیث. * منھج الإمام مسلم فی ترتیب صحیحە. * أھل الحدیث ھم الطائفة المنصورة الناجیة حوار مع سلمان العودة. * مذکرة فی الحدیث النبوی. * أضواء إسلامیة علی عقیدة سید قطب وفکرە. * مطاعن سید قطب فی أصحاب ڕسول اللە صلی اللە علییە وسلم. * العواصم مما فی کتب [[سید قطب]] من القواصم. * «الحد الفاصل بین الحق والباطل» حوار مع [[بکر بن عبد اللە أبوو زید|بکر أبوو زید]]. * مجازفات الحداد. * المحجة البیضاء فی حمایة السنة الغراء. * «جماعة واحدة لا جماعات وصراط واحد لا عشرات» حوار مع عبد الرحمن عبد الخالق. * النصر العزیز علی الرد الوجیز. * التعصب الذمیم وآثارە. عنی بە سالم العجمی. * بیان فساد المعیار، حوار مع حزبی متستر. * التنکیل بما فی توضیح الملیباری من الأباطیل. * دحض أباطیل موسی الدویش. * إزھاق أباطیل عبد اللطیف باشمیل. * انقضاض الشھب السلفیة علی أوکار عدنان الخلفیة. * النصیحة ھی المسؤولیة المشترکة فی العمل الدعوی. (طبع ضمن مجلة التوعیة الإسلامیة). * الکتاب والسنة أثرھما ومکانتھما والضرورة إلیھما فی إقامة التعلیم فی مدارسنا. (ضمن مجلة الجامعة الإسلامیة العدد السادس عشر). * حکم الإسلام فی من سبَّ ڕسول اللە أو طعن فی شمول ڕسالتە. (مقال نشر فی جریدة القبس الکویتیة) ژمارە (٨٥٧٦) لە ڕێکەوتی (٥ی ئەیلوولی ١٩٩٧). * براءة الصحابة الأخیار من التبرک بالأماکن والآثار. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|عەرەبستانی سعوودی|ژیاننامە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣١]] [[پۆل:زانایانی فەرموودە]] [[پۆل:حەنبەلییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی شیعە]] [[پۆل:سەلەفییەکانی عەرەبستانی سعوودی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:نێژراوانی بەقیع]] gn34928jnbh8gj1b4u289v6cn7l0mex 1579319 1579318 2026-04-29T20:10:56Z Hivja 64112 1579319 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''ڕەبیع کوڕی ھادی کوڕی محەممەد عومەیری مەدخەلی''' ({{بە عەرەبی|ربيع المدخلي}}؛ ١٩٣٣ لە گوندی [[جەرادیە]]، [[دەڤەری جازان|جازان]] – ٩ی تەممووزی ٢٠٢٥ لە [[مەدینە]])<ref>{{Cite web |last=الوسط |first=بوابة |title=وفاة الشيخ ربيع المدخلي و«أوقاف طرابلس» تنعيه |url=https://alwasat.ly/news/libya/482730 |access-date=2025-07-10 |website=alwasat.ly |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-09 |title=سبب وفاة الشيخ ربيع المدخلي وموعد جنازته وسيرته الذاتية الكاملة - النصر الإخباري |url=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/ |access-date=2025-07-10 |language=ar}}</ref> [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سوننە و مامۆستایەکی زانکۆی سعوودی بوو. ئەو سەر بە ئەھلی [[سوننەت]] و [[سوننە|جەماعەیە]]. ھەروەھا یەکێکە لە زانایانی [[سەلەفی|سەلەفییەت]] و دوورکەوتنەوە لە [[بیدعە]]. == ژیاننامە == لە ساڵی ١٩٦١ی زایینی، لە کۆتایییەکانی ئەو ساڵەدا لە شاری [[سەمتە]] لە [[پەیمانگای زانستی]] دەرچوو. پاشان پەیوەندیی بە کۆلێژی شەریعەتەوە کرد لە [[ڕیاز]]، بۆ ماوەی مانگێک بۆ دوو مانگ لەوێ مایەوە. دواتر [[زانکۆی ئیسلامیی مەدینە]] کرایەوە، بۆیە چووە [[مەدینە]] و پەیوەندیی بە کۆلێژی شەریعەت لە زانکۆی ئیسلامییەوە کرد، لەوێ بۆ ماوەی چوار ساڵ خوێندنی و لە ساڵی ١٩٦٤ دەرچوو. == بەرھەمەکان == * سەرنجەکان لەسەر تانەدانی شێخ محەممەد کوڕی ھادی لە کەسانی بێتاوان، وەک خۆی باسی دەکات<ref>[http://www.rabee.net/ar/articles.php?cat=8&id=336 تعلیقات علی طعونات الشیخ محمد بن ھادی فی أناس أبریاء مما یصفھم بھ<!-- عنوان مولد بالبوت -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190827060622/http://rabee.net/ar/articles.php?cat=8 |date=27 أغسطس 2019}}</ref> * بین الإمامین مسلم والدارقطنی " مجلد کبیر وھو رسالة الماجستیر. * النکت علی کتاب ابن الصلاح " مطبوع فی جزئین وھو رسالة الدکتورا. * تحقیق کتاب المدخل إلی الصحیح " للحاکم طبع الجزء الأول منە. * تحقیق کتاب التوسل والوسیلة " للإمام ابن تیمیة - مجلد. * منھج الأنبیاء فی الدعوة إلی اللە فییە الحکمة والعقل. * منھج أھل السنة فی نقد الرجال والکتب والطوائف. * «تقسیم الحدیث إلی صحیح وحسن وضعیف بین واقع المحدثین ومغالطات المتعصبین» ڕد علی عبد الفتاح أبوو غدة ومحمد عوامە. * کشف موقف الغزالی من السنة وأھلھا. * صد عدوان الملحدین وحکم الاستعانة بغیر المسلمین. * مکانة أھل الحدیث. * منھج الإمام مسلم فی ترتیب صحیحە. * أھل الحدیث ھم الطائفة المنصورة الناجیة حوار مع سلمان العودة. * مذکرة فی الحدیث النبوی. * أضواء إسلامیة علی عقیدة سید قطب وفکرە. * مطاعن سید قطب فی أصحاب ڕسول اللە صلی اللە علییە وسلم. * العواصم مما فی کتب [[سید قطب]] من القواصم. * «الحد الفاصل بین الحق والباطل» حوار مع [[بکر بن عبد اللە أبوو زید|بکر أبوو زید]]. * مجازفات الحداد. * المحجة البیضاء فی حمایة السنة الغراء. * «جماعة واحدة لا جماعات وصراط واحد لا عشرات» حوار مع عبد الرحمن عبد الخالق. * النصر العزیز علی الرد الوجیز. * التعصب الذمیم وآثارە. عنی بە سالم العجمی. * بیان فساد المعیار، حوار مع حزبی متستر. * التنکیل بما فی توضیح الملیباری من الأباطیل. * دحض أباطیل موسی الدویش. * إزھاق أباطیل عبد اللطیف باشمیل. * انقضاض الشھب السلفیة علی أوکار عدنان الخلفیة. * النصیحة ھی المسؤولیة المشترکة فی العمل الدعوی. (طبع ضمن مجلة التوعیة الإسلامیة). * الکتاب والسنة أثرھما ومکانتھما والضرورة إلیھما فی إقامة التعلیم فی مدارسنا. (ضمن مجلة الجامعة الإسلامیة العدد السادس عشر). * حکم الإسلام فی من سبَّ ڕسول اللە أو طعن فی شمول ڕسالتە. (مقال نشر فی جریدة القبس الکویتیة) ژمارە (٨٥٧٦) لە ڕێکەوتی (٥ی ئەیلوولی ١٩٩٧). * براءة الصحابة الأخیار من التبرک بالأماکن والآثار. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئایین|ئیسلام|عەرەبستانی سعوودی}} [[پۆل:زانایانی فەرموودە]] [[پۆل:حەنبەلییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی شیعە]] [[پۆل:سەلەفییەکانی عەرەبستانی سعوودی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:نێژراوانی بەقیع]] nsgvboigzg03g5e64oyv5v8menwtera 0 221958 1579040 1578848 2026-04-29T12:06:52Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579040 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی یاریزانی تۆپی پێ|ناو=یاسین بۆنۆ|وێنە=Yassine Bounou.jpg|سەردێڕ=یاسین لەگەڵ [[یانەی وەرزشیی ویداد|ویداد]] لە ٢٠١٢|ناوی تەواو=یاسین بۆنۆ|ڕێکەوتی لەدایکبوون={{ڕێکەوتی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٩١|٠٤|٠٥}}<ref name="FIFA">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |سەردێڕ=2018 FIFA World Cup Russia – List of Players |وێبگە=FIFA.com |بڵاوکەرەوە=Fédération Internationale de Football Association |ڕێکەوت=٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180610160600/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180619164139/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |date=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨ }}</ref>|شوێنی لەدایکبوون=[[مۆنتریال]]، [[کێبێک]]، کەنەدا|باڵا=١٫٩٢<ref name="FIFA 2022">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://fdp.fifa.org/assetspublic/ce44/pdf/SquadLists-English.pdf |سەردێڕ=FIFA World Cup Qatar 2022: List of players: Morocco |بڵاوکەرەوە=[[FIFA]] |پەڕە=١٩|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref>|جێگای یاریکردن=[[گۆڵپارێز]]|یانەی ئێستا=[[یانەی سێڤیلیا|سێڤیلیا]]|ژمارەی یانە=١٣|youthyears1=١٩٩٩–٢٠١٠|youthclubs1=[[یانەی وەرزشیی ویداد|ویداد]]|years1=٢٠١٠–٢٠١٢|clubs1=[[یانەی وەرزشیی ویداد|ویداد]]|caps1=١١‏|goals1=٠|years2=٢٠١٢–٢٠١٤|clubs2=[[ئەتلەتیکۆ مەدرید بی]]|caps2=٤٧‏|goals2=٠|years3=٢٠١٤–٢٠١٦|clubs3=[[ئەتلەتیکۆ مەدرید]]|caps3=٠|goals3=٠|years4=٢٠١٤–٢٠١٦|clubs4=← [[ڕیال سەرەگۆسا|سەرەگۆسا]] (خواستن)|caps4=٣٥|goals4=٠|years5=٢٠١٦–٢٠٢٠|clubs5=[[یانەی تۆپی پێی جیرۆنا|جیرۆنا]]|caps5=٨٣|goals5=٠|years6=٢٠١٩–٢٠٢٠|clubs6=← [[یانەی سێڤیلیا|سێڤیلیا]] (خواستن)|caps6=٦|goals6=٠‏|nationalyears1=٢٠١١–٢٠١٢|nationalteam1=مەغریبی ژ٢٠|nationalcaps1=٤‏|nationalgoals1=٠‏|nationalyears2=٢٠١١–٢٠١٢|nationalteam2=مەغریبی ژ٢٠|nationalcaps2=٤|nationalgoals2=٠|nationalyears3=٢٠١٣–|nationalteam3=[[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەغریب|مەغریب]]|nationalcaps3=٥٢|nationalgoals3=٠|clubs7=[[یانەی سێڤیلیا|سێڤیلیا]]|years7=٢٠٢٠–|caps7=٧٦|goals7=١|club-update=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|nationalteam-update=١٧ کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}} '''یاسین بۆنۆ''' ({{بە عەرەبی|یاسین بونو}}؛ {{بە ئەمازیغی|ⵢⴰⵙⵉⵏ ⴱⵓⵏⵓ}}؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ⵎⵓⵏⴹⵢⴰⵍ ⵇⵇⴰⵟⴰⵕ 2022 .. ⴰⵎⵙⵙⴰⵏⵓⵏ ⴰⵏⴰⵎⵓⵔ ⵡⴰⵍⵉⴷ ⵔⵔⴳⵔⴰⴳⵉ ⵉⴼⵙⵔ ⴰⵙⵙⴰⵖⵏ ⵏ ⵉⵣⵎⴰⵡⵏ ⵏ ⵡⴰⵟⵍⴰⵚ {{!}} MAPNews|ناونیشان=https://www.mapnews.ma/am/actualites/%E2%B5%9C%E2%B5%93%E2%B5%8F%E2%B5%8F%E2%B5%93%E2%B5%8F%E2%B5%9C/%E2%B5%8E%E2%B5%93%E2%B5%8F%E2%B4%B9%E2%B5%A2%E2%B4%B0%E2%B5%8D-%E2%B5%87%E2%B5%87%E2%B4%B0%E2%B5%9F%E2%B4%B0%E2%B5%95-2022-%E2%B4%B0%E2%B5%8E%E2%B5%99%E2%B5%99%E2%B4%B0%E2%B5%8F%E2%B5%93%E2%B5%8F-%E2%B4%B0%E2%B5%8F%E2%B4%B0%E2%B5%8E%E2%B5%93%E2%B5%94-%E2%B5%A1%E2%B4%B0%E2%B5%8D%E2%B5%89%E2%B4%B7-%E2%B5%94%E2%B5%94%E2%B4%B3%E2%B5%94%E2%B4%B0%E2%B4%B3%E2%B5%89-%E2%B5%89%E2%B4%BC%E2%B5%99%E2%B5%94-%E2%B4%B0%E2%B5%99%E2%B5%99%E2%B4%B0%E2%B5%96%E2%B5%8F-%E2%B5%8F-%E2%B5%89%E2%B5%A3%E2%B5%8E%E2%B4%B0%E2%B5%A1%E2%B5%8F-%E2%B5%8F-%E2%B5%A1%E2%B4%B0%E2%B5%9F%E2%B5%8D%E2%B4%B0%E2%B5%9A|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.mapnews.ma}}</ref> لەدایکبووی ٥ی نیسانی ١٩٩١)، ناسراو بە '''بۆنۆ'''، [[تۆپی پێ|یاریزانێکی تۆپی پێی]] پیشەگەری مەغریبییە کە وەک [[گۆڵپارێز]] یاری بۆ یانەی تۆپی پێی [[یانەی سێڤیلیا|سێڤیلیا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەغریب|ھەڵبژاردەی نەتەوەییی مەغریب]] دەکات. لە مەغریب دەستی بە پیشەی وەرزشی کردووە و یاریی بۆ [[یانەی وەرزشیی ویداد]] کردووە. زۆربەی ژیانی وەرزشی لە ئیسپانیا بەسەر بردووە، زیاد لە ١٠٠ یاری لە [[لا لیگا]] بۆ [[یانەی تۆپی پێی جیرۆنا|جیرۆنا]] و [[یانەی سێڤیلیا|سێڤیلیا]] کردووە، ٥٦ یاریشی لە [[سێگوندا دیڤیسیۆن]] بۆ [[ڕیال سەرەگۆسا|سەرەگۆسا]] و جیرۆنا کردووە. لە ٢٠٢٠دا، لەگەڵ سێڤیلیا نازناوی [[خولی ئەورووپا|خولی ئەورووپای]] بردەوە. یاسین لە کەنەدا لە دایک و باوکێکی مەغریبی لەدایک بووە، لە تەمەنی سێ ساڵیدا لەگەڵ خێزانەکەیدا گەڕاوەتەوە بۆ مەغریب. لە ٢٠١٣وە یاریزانێکی نێونەتەوەییی ھەڵبژاردەی مەغریبە، نوێنەرایەتیی وڵاتەکەی لە دوو پاڵەوانییەتی [[جامی جیھانیی فیفا|جامی جیھانی فیفا]] و سێ پاڵەوانییەتی [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا|جامی نەتەوەکانی ئەفریقای]] کردووە. پێشتریش لە ئۆڵۆمپیادی ٢٠١٢دا یاری بۆ یانەی ژێر ٢٣ ساڵی کردووە. == ئامارەکان == === یانە === {{updated|٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}<ref>{{Soccerway|id=yassine-bounou/169962|name=Yassine Bounou|access-date=10 February 2021}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! rowspan="2" |یانە ! rowspan="2" |وەرز ! colspan="3" |خول ! colspan="2" |جامی نەتەوەیی ! colspan="2" |کیشوەری ! colspan="2" |ھیتر ! colspan="2" |گشتی |- !ئاست !یاری !گۆڵ !یاری !گۆڵ !یاری !گۆڵ !یاری !گۆڵ !یاری !گۆڵ |- | rowspan="3" |[[یانەی وەرزشیی ویداد|ویداد کازابلانکا]] |٢٠١٠–١١ |[[بوتووڵە]] |٠ |٠ |٠ |٠ |١ |٠ | colspan="2" |— |١ |٠ |- |٢٠١١–١٢ |بوتووڵە |١٠ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" |— |١٠ |٠ |- ! colspan="2" |گشتی !١٠ !٠ !٠ !٠ !١ !٠ ! colspan="2" |— !١١ !٠ |- | rowspan="3" |[[ئەتلەتیکۆ مەدرید بی]] |٢٠١٢–١٣ |[[سێگوندا دیڤیسیۆن بی]] |٢٤ |٠ | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |٢٤ |٠ |- |٢٠١٣–١٤ |سێگوندا دیڤیسیۆن بی |٢٣ |٠ | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |٢٣ |٠ |- ! colspan="2" |گشتی !٤٧ !٠ ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— !٤٧ !٠ |- |[[ئەتلەتیکۆ مەدرید]] |٢٠١٣–١٤ |[[لا لیگا]] |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ |- | rowspan="3" |[[ڕیال سەرەگۆسا|سەرەگۆسا (خواستن)]] |٢٠١٤–١٥ |[[سێگوندا دیڤیسیۆن]] |١٦ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" |— |٣ |٠ |١٩ |٠ |- |٢٠١٥–١٦ |سێگوندا دیڤیسیۆن |١٩ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" |— | colspan="2" |— |١٩ |٠ |- ! colspan="2" |گشتی !٣٥ !٠ !٠ !٠ ! colspan="2" |— !٣ !٠ !٣٨ !٠ |- | rowspan="4" |[[یانەی تۆپی پێی جیرۆنا|جیرۆنا]] |٢٠١٦–١٧ |سێگوندا دیڤیسیۆن |٢١ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" |— | colspan="2" |— |٢١ |٠ |- |٢٠١٧–١٨ |لا لیگا |٣٠ |٠ |١ |٠ | colspan="2" |— | colspan="2" |— |٣١ |٠ |- |٢٠١٨–١٩ |لا لیگا |٣٢ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" |— | colspan="2" |— |٣٢ |٠ |- ! colspan="2" |گشتی !٨٣ !٠ !١ !٠ ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— !٨٤ !٠ |- |[[یانەی سێڤیلیا|سێڤیلیا]] (خواستن) |٢٠١٩–٢٠ |لا لیگا |٦ |٠ |٢ |٠ |١٠ |٠ | colspan="2" |— |١٨ |٠ |- | rowspan="4" |سێڤیلیا |٢٠٢٠–٢١ |لا لیگا |٣٣ |١ |٦ |٠ |٥ |٠ |١ |٠ |٤٥ |١ |- |٢٠٢١–٢٢ |لا لیگا |٣١ |٠ |٠ |٠ |١٠ |٠ | colspan="2" |— |٤١ |٠ |- |٢٠٢٢–٢٣ |لا لیگا |١٢ |٠ |٠ |٠ |٤ |٠ | colspan="2" |— |١٦ |٠ |- ! colspan="2" |گشتی !٨٤ !١ !٨ !٠ !٢٩ !٠ !١ !٠ !١٢٢ !١ |- ! colspan="3" |کۆی گشتی !٢٥٧ !١ !٩ !٠ !٣٠ !٠ !٤ !٠ !٣٠٠ !١ |} === نێونەتەوەیی === {{updated|١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}<ref>{{NFT|53387}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" !ھەڵبژاردەی نەتەوەیی !ساڵ !یاری !گۆڵ |- | rowspan="10" |[[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەغریب|مەغریب]] |٢٠١٣ |١ |٠ |- |٢٠١٤ |٠ |٠ |- |٢٠١٥ |٣ |٠ |- |٢٠١٦ |٢ |٠ |- |٢٠١٧ |٢ |٠ |- |٢٠١٨ |٤ |٠ |- |٢٠١٩ |١٠ |٠ |- |٢٠٢٠ |٤ |٠ |- |٢٠٢١ |٨ |٠ |- |٢٠٢٢ |١٨ |٠ |- ! colspan="2" |گشتی !٥٢ !٠ |} == دەستکەوتەکان == '''ویداد کازابلانکا''' * بوتووڵە: [[بوتووڵەی ٢٠٠٩–١٠|٢٠٠٩–١٠]] * دووەمی [[خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەفریقا|خولی پاڵەوانەکانی ئەفریقا]]: [[خولی پاڵەوانەکانی ئەفریقای ٢٠١١|٢٠١١]] '''ئەتلەتیکۆ مەدرید''' * [[جامی سووپەری ئیسپانیا]]: [[جامی سووپەری ئیسپانیای ٢٠١٤|٢٠١٤]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Atletico - R. Madrid, Supercopa de Espana en Marca.com|ناونیشان=https://www.marca.com/eventos/marcador/futbol/2014/supercopa_espana/final/vuelta/atm_rma/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.marca.com}}</ref> '''سێڤیلیا''' * [[خولی ئەورووپا]]: [[خولی ئەورووپای ٢٠١٩–٢٠|٢٠١٩–٢٠]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sevilla 3-2 Inter Milan: Sevilla edge five-goal thriller for sixth Europa League crown|ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/11959/12053118/sevilla-3-2-inter-milan-sevilla-edge-five-goal-thriller-for-sixth-europa-league-crown|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Sky Sports|زمان=en}}</ref> * دووەمی [[جامی سووپەری ئەورووپا]]: [[جامی سووپەری ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] '''تاکەکەسی''' * [[جامی زامۆرا|جامی زامۆرای]] [[لا لیگا]]: [[لا لیگای ٢٠٢١–٢٢|٢٠٢١–٢٢]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=A.KITABRI|سەردێڕ=Liga : Yassine Bounou, le Zamora du foot espagnol 2021-2022 !|ناونیشان=https://www.lopinion.ma/Liga-Yassine-Bounou-le-Zamora-du-foot-espagnol-2021-2022-_a27574.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=L'Opinion Maroc - Actualité et Infos au Maroc et dans le monde.|زمان=fr}}</ref> * پێکھاتەی وەرزی [[خولی ئەورووپا]]: [[خولی ئەورووپای ٢٠١٩–٢٠|٢٠١٩–٢٠]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=UEFA.com|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=UEFA Europa League Squad of the Season|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0260-10391fbb6c62-2c8b46747bf5-1000--uefa-europa-league-squad-of-the-season/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=UEFA.com|زمان=en}}</ref> * باشترین یاریزانی ئەفریقیی نیوەی وەرزی لا لیگا: [[لا لیگای ٢٠٢١–٢٢|٢٠٢١–٢٢]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sevilla’s Bounou wins first LaLiga Santander Mid-Season African MVP Award|ناونیشان=https://www.laliga.com/en-GB/news/sevillas-bounou-wins-first-laliga-santander-mid-season-african-mvp-award|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Página web oficial de LaLiga {{!}} LaLiga|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221211063033/https://www.laliga.com/en-GB/news/sevillas-bounou-wins-first-laliga-santander-mid-season-african-mvp-award}}</ref> * باشترین یاریزانی ئەفریقیی وەرزی لا لیگا: [[لا لیگای ٢٠٢١–٢٢|٢٠٢١–٢٢]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Yassine Bounou élu meilleur joueur africain de LaLiga|ناونیشان=https://fr.hespress.com/267641-yassine-bounou-elu-meilleur-joueur-africain-de-laliga.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Hespress Français|زمان=fr-FR}}</ref> * یانەی وەرزی [[لا لیگا]]: [[لا لیگای ٢٠٢١–٢٢|٢٠٢١–٢٢]] * باشترین گۆڵپارێزی مەغریبی: ٢٠٢١–٢٢ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Yassine Bounou|یاسین بۆنۆ}} * {{Soccerway|yassine-bounou/169962}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|تۆپی پێ|ئۆڵۆمپیاد|کەنەدا|مەغریب}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩١]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:یاریزانانی لا لیگا]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێ ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠١٢]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ٢٠١٩]] [[پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن بی]] [[پۆل:یاریزانانی سێگوندا دیڤیسیۆن]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی خولی ئەورووپا]] jhrv6e0g1ildctwn3luhsn54jd9rpc5 2 222183 1579325 1018336 2026-04-29T20:34:53Z James500 53806 Remove template 1579325 wikitext text/x-wiki {{User page}} {{Babel|en}} [[en:User:James500]] 3fnki73r2oax93bkxvnd5wcqa6b1tlf 0 226716 1579345 1489913 2026-04-29T23:04:43Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ٢ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579345 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''باشووری ڕۆژاوای ئێران''' فیلمێکی دۆکۆمێنتارییە [[دەرھێنەری فیلم|لە دەرھێنانی]] محەممەد ڕەزا فارتوسییە، فیلمێکی دیکۆمێنتارییە دەربارەی ژیانی بنەماڵەی فەرحانساواری و گێڕانەوەی دوا دانیشتووانی [[عەرەب]]ی تاڤگەی ھۆرۆل عەزیم لە باشووری ڕۆژاوای [[ئێران]] کە زۆربەیان لەناوچوون. ئەم [[بەڵگەفیلم|فیلمە دیکۆمێنتارییە]] بە ماوەی ٥٢ خولەک لەلایەن بەرھەمی ھاوبەشی محەممەد ڕەزا جەمیی و محەممەد ڕەزا فارتوسی و فۆتۆگرافی ڕەزا ئەبیات ئامادەکراوە و بەرھەم ھێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=انسان‌شناسی و فرهنگ، گروه اخبار|ناونیشان=http://anthropology.ir/node/9451|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110426024631/http://www.anthropology.ir/node/9451|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=۲۴ آوریل ۲۰۱۱|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == دەربارەی فیلمەکە == دوای دۆزینەوە و کونکردنی کێڵگەی نەوتی ئازادیگان و دروستکردنی بەنداوی کارخێ، زۆربەی تاڵاوەکانی ھۆرال عەزیم لە باشووری ڕۆژاوای [[ئێران]] وێران بوون. وشکبوونەوەی ئەم تاڵاوە کە بە تاکە سەرچاوەی [[ئابوور|ئابووریی]] خەڵک دادەنرا، بووە ھۆی کۆچی زۆربەی خەڵکی ھۆرن بۆ شارەکانی نزیک. ئەم [[بەڵگەفیلم|دۆکیۆمێنتارییە]] باس لە ژیانی دوا دانیشتووانی ھۆرول عەزیم دەکات.<ref>[http://www.honarnews.com/index.aspx?siteid=1&pageid=281&newsview=24722 پایگاه خبری هنر]{{بەستەری مردوو|url=http://www.honarnews.com/index.aspx?siteid=1&pageid=281&newsview=24722 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> لە ساڵی ٢٠٠١ بەرنامەی ژینگەی نەتەوە یەکگرتووەکان (UNEP) بە فەرمی [[ئێران]]ی ئاگادار کردەوە کە کارەساتێک بە قەبارەی گەورەترین کارەساتی ژینگەیی لە [[مێژوو]]ی مرۆڤایەتیدا لە باشووری ڕۆژاوای [[ئێران]] ڕوودەدات. == خەڵاتەکان == * خەڵاتی تایبەتی «دی لاھۆرا»ی فێستیڤاڵی فیلمی ژینگەیی بەرشەلۆنە (FIKMA)، باشووری ڕۆژاوای ئێران وەک تاکە نوێنەری سینەمای ئێران لەگەڵ ٢٤ فیلمی دیکەی ئەمریکا، ئیسپانیا، فەرەنسا، کەنەدا، ئینگلتەرا، ئوسترالیا، سویسرا، سوید و چەند وڵاتێکی دیکە ئامادە بووە<ref>[http://www.farsnews.com/printable.php?nn=9003240047 خبرگزاری فارس]{{بەستەری مردوو}}</ref> * پێزانینی تایبەتی دەستەی سوێندخواردنی فێستیڤاڵی تۆرستراڤا لە کۆماری چیک بۆ فیلمی دیکۆمێنتاریی ئێران، باشووری ڕۆژاوا. * بڕوانامەی شەرەفی فێستیڤاڵی ئیستۆنیا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Matsalu loodusfilmide festival<!-- عنوان تصحیح شده توسط ڕبات -->|ناونیشان=http://www.matsalufilm.ee/festival/auhinnad_eng.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110904040429/http://www.matsalufilm.ee/festival/auhinnad_eng.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئەیلوولی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=۲۲ نوامبر ۲۰۱۱|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * بەشداریکردن لە بەشی فەرمی خولی چوارەمی فێستیڤاڵی فیلمی ئیمارات * بەشداریکردن لە بەشی فەرمی چوارەمین فێستیڤاڵی ئیکۆزین لە شاری زاراگۆزا - ئیسپانیا * بەشداری لە بەشی پێشبڕکێی فێستیڤاڵی فیلمی دۆکیۆمێنتاری، سینەما حەقیرات - تاران * لە بەشی فیلمی فێستیڤاڵی وێنەی ساڵی ٢٠١٠دا نیشان دراوە * بوونی فیلمی دیکۆمێنتاریی «ئێران، باشووری ڕۆژئاوا» لە بازاڕی فیلمی فێستیڤاڵی ھۆت دۆگی کەنەدا<ref>[http://khouzestan.isna.ir/Default.aspx?NSID=5&SSLID=46&NID=12414 ایسنا خوزستان]</ref> * بەشداریکردن لە دوو بەشی خەڵاتی «ڕای» و خەڵاتی «باسیل ڕایت» لەلایەن پەیمانگای شاھانەی ئەنترۆپۆلۆژی لەندەن وەرگیرا.<ref name="سبد نیوز">[http://www.sabadnews.com/artnews/index.php?news=53606&t=مستند-ایران-جنوب-غربی-در-راه-جشنواره-ی-لندن سبد نیووز]{{بەستەری مردوو|date=اکتبر ۲۰۱۹}}</ref><ref>[http://raifilmfest.org.uk/film/festival/2011/home/programme-327 raifilmfest]</ref> * بەشداریکردن لە فێستیڤاڵی فیلمی داکۆتا لە ئەمریکا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Southern Utah International Documentary Film Festival<!-- عنوان تصحیح شده توسط ڕبات -->|ناونیشان=http://www.docutah.com/film_schedule.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120312161356/http://www.docutah.com/film_schedule.htm#sf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=۲۲ نوامبر ۲۰۱۱|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * بەشداریکردن لە فێستیڤاڵی فیلمی ژان ڕۆش پاریس * بەشداریکردن لە فێستیڤاڵی دوو ساڵەی فیلمی لەندەن * بەشداریکردن لە فێستیڤاڵی فیلمی ئیکۆزین لە ئیسپانیا * بەشداریکردن لە فێستیڤاڵی فیلم لە شاری ئەدیس لە ئەسیوپیا * بەشداریکردن لە فێستیڤاڵی فیلمی دوبەی * بەشداریکردن لە فێستیڤاڵی فیلمی عەرەبی ڕووەتەردام<ref>[http://www.khabaronline.ir/detail/177245/سینمای-ایران-هنرهای-تجسمی-/سینما/فرهنگ خبرآنلاین - نمایش فیلم مستند «ایران، جنوب غربی» در خانه سینما / کوتاه از فرهنگ و هنر]</ref> * بەشداریکردن لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی بەغدا<ref>[http://www.baghdadfilmfest.com/Humana.html 3 Baghdad International Film Festival] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111003224529/http://www.baghdadfilmfest.com/Humana.html |date= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ }}</ref> * پێشکەشکردن لە سیمپۆزیۆمی نێودەوڵەتی "ئێران، [[کەنداوی فارس]] و وڵاتانی دراوسێ" لە زانکۆی سانت ئەندرۆس، سکۆتلەندا.<ref>[http://hamshahrionline.ir/news-142651.aspx همشهری آنلاین]{{بەستەری مردوو|url=http://hamshahrionline.ir/news-142651.aspx |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ئێران|جوگرافیا}} [[پۆل:پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان]] eqy96rxinvkoyei65c8a52gve3dkyhn 0 226782 1579449 1448338 2026-04-30T11:16:28Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579449 wikitext text/x-wiki {{Infobox Settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ---------------->| official_name = ڕۆژاوای بەنگال | native_name = {{Nastaliq|বঙ্গ প্রদেশ}}{{ھن}}পশ্চিমবঙ্গ | native_name_lang = bn | nickname = বাংলা, বঙ্গ | settlement_type = ویلایەتی [[ھیندستان]] | motto = <!-- images and maps -----------> | image_skyline = {{Photomontage | photo1a = Kolkata_skyline_at_night.jpg | photo2a = Dakshineswar Kali Temple, Dakshineswar, West Bengal, India (2007).jpg | photo2b = Biswa Bangla Gate.jpg | photo3a = Tea garden in dooars.jpg | photo3b = HAZARDUARI - PALACE.jpg | photo4a = Digha Sankarpur 2Arnab.jpg | photo4b = Royal Bengal Tiger walking down Mangrove Island in Sundarbans 3.jpg | photo5a = Darjeeling.jpg | spacing = 1 | color_border = white | color = white | size = 250 | foot_montage = {{nobreak|From top: ئاسمانی [[کۆلکەتا]] لە [[ھۆورا]]،}} [[پەرستگای داکشینێسوار کالی]] نزیک [[کۆلکەتا]]، [[دەروازەی کۆلکەتا]]، کە بە دەروازەی بیسوا بەنگلاش ناسراوە لە [[شارۆچکەیەکی نوێ، کۆلکەتا |شارۆچکە نوێیەکە]]، باخچەی چا لە ناوچەی [[دووارس]]، [[کۆشکی ھەزاردواری]] لە [[مورشیداباد]]، خۆرھەڵاتن لە کەناری [[دیغا]]، [[پڵنگی بەنگال]] لە [[سوندەربانس ناسیۆناڵ پارک]]، دیمەنی دارجیلینگ لە [[حەپی ڤالی چای ئیستێت]]ەوە. }} | imagesize = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | flag_link = | image_seal = | seal_link = | image_shield = | shield_size = | shield_link = | city_logo = | citylogo_size = | logo_link = | image_map = IN-WB.svg | mapsize = | map_caption = شوێنی ڕۆژاوای [[بەنگال]] لە [[ھیندستان]] | image_map1 = India West Bengal adm location map.svg | mapsize1 = | map_caption1 = نەخشەی ڕۆژاوای بەنگال | image_dot_map = | dot_mapsize = | dot_map_caption = | dot_x = | dot_y = | pushpin_map = <!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> | pushpin_label_position = <!-- the position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_caption = | pushpin_mapsize = <!-- Location ------------------> | subdivision_type = وڵات | subdivision_name = [[ھیندستان]] | subdivision_type1 = [[ناوچەکانی ھیندستان|ناوچە]] | subdivision_name1 = [[ڕۆژھەڵاتی ھیندستان]] | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = <!-- Politics -----------------> | government_footnotes = | government_type = | leader_title = [[لیستی پارێزگارەکانی ڕۆژاوای بەنگال|حاکم]]. | leader_name = [[C.V ئاناندا بۆس]] | leader_title1 = [[سەرۆکی وەزیری بەنگالی ڕۆژئاوا|سەرۆک؛ وەزیر]] | leader_name1 = [[ماماتا بانەرجی]] | leader_title2 = [[دەسەڵاتی یاسادانان]]. | leader_name2 = [[Unicameral]](295{{ref|leg|*}} seats) | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | established_title = دامەزراو | established_date = | established_title2 = <!-- Incorporated (town) --> | established_date2 = | established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> | established_date3 = <!-- Area ---------------------> | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = ٨٨٧٥٢ <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> | area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> | area_water_km2 = | area_total_sq_mi = | area_land_sq_mi = | area_water_sq_mi = | area_water_percent = | area_urban_km2 = | area_urban_sq_mi = | area_metro_km2 = | area_metro_sq_mi = | area_blank1_title = | area_blank1_km2 = | area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> | population_as_of = ٢٠١١ | population_footnotes = | population_note = | population_total = ٩١٣٤٧٧٣٦ | population_density_km2 = | population_density_sq_mi = | population_metro = | population_density_metro_km2 = | population_density_metro_sq_mi = | population_urban = | population_density_urban_km2 = | population_density_urban_sq_mi = | population_blank1_title = | population_blank1 = | population_density_blank1_km2 = | population_density_blank1_sq_mi = | population_demonym = <!-- General information ---------------> | timezone = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset = +٠٥:٣٠ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|20|77|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use<ref></ref> tags--> | elevation_m = | elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> | postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> | postal_code = | area_code = | blank_name = زمانە فەرمییەکان | blank_info = [[زمانی بەنگلا|بەنگالی]] [[زمانی نیپاڵی|نیپالی]]، تەنھا بۆ قەزای دارجیلینگ، [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] | blank1_name = | blank1_info = | website = | footnotes = {{note|leg|*}} 294 elected, 1 nominated }} '''بەنگالی ڕۆژاوا''' ({{lang-bn|বঙ্গ প্রদেশ/পশ্চিমবঙ্গ}}) ویلایەتێکە لە [[ھیندستان]]، لە بەشی [[ڕۆژھەڵات]]ی وڵاتدایە، [[بەنگال]]ی ڕۆژاوا چوارەم ویلایەتی زۆرترین [[دانیشتووانی جیھان|دانیشتوانی]] ھیندستانە.<ref name="Population: India at a glance"/> ھەروەھا حەوتەم قەوارەی ژێر نەتەوەیییە کە زۆرترین دانیشتووانی ھەیە لە [[جیھان|جیھاندا]].<ref name="Population: India at a glance">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=India: Administrative Divisions (population and area)|ناونیشان=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gadm&lng=en&des=wg&geo=-104&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&va=x|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20121217193754/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gadm&lng=en&des=wg&geo=-104&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&va=x|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Census of India}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20121217193754/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gadm&lng=en&des=wg&geo=-104&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&va=x |date=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> [[بەنگال]]ی ڕۆژاوا شەشەم گەورەترین بەشدارە لە بەرھەمی ناوخۆیی [[ھیندستان]].<ref>[http://mospi.nic.in/6_gsdp_cur_9394ser.htm Gross Domestic Product by prices as of February 28, 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303231836/http://mospi.nic.in/6_gsdp_cur_9394ser.htm|date=March 3, 2016}}.</ref> == مێژوو == سەردەمانێک ھەموو ھیندستان لەلایەن ئیمپراتۆریەتی بەریتانیا فەرمانڕەوایی دەکرا، ھیندییەکان ئازادییان دەویست، بەڵام ھیندۆس و [[موسڵمان|موسڵمانەکانی]] ھیندستان ھەمیشە مشتومڕیان دەکرد؛ بۆیە بڕیار درا وڵات بۆ دوو بەش دابەش بکرێت- بەشێک بۆ موسڵمانان و بەشێکی تر بۆ ھیندۆسەکان. لە ساڵی ١٩٤٧ [[بەنگال]] کە پارێزگایەکی ھیندستان بوو، دابەشکرا بەسەر بەنگالی ڕۆژاوا و بەنگالی ڕۆژھەڵات، کە ئێستا پێی دەوترێت [[بەنگلادێش]]. بەنگالی ڕۆژاوا چووە ھیندستان، بەنگالی ڕۆژھەڵاتیش چووە [[پاکستان]] و پێی دەگوترا پاکستانی ڕۆژھەڵات. لە ساڵی ١٩٧١ بەنگلادیش سەربەخۆ بوو، لە ئەنجامی جەنگی ڕزگاری بەنگلادیش.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nahata|یەکەم=Pallavi|سەردێڕ=20 Indian States Have Debt Levels Higher Than Threshold, Shows RBI State Finances Report|ناونیشان=https://www.bqprime.com/economy-finance/20-indian-states-have-debt-levels-higher-than-threshold-shows-rbi-state-finances-report|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=BQ Prime|زمان=en}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.bqprime.com/economy-finance/20-indian-states-have-debt-levels-higher-than-threshold-shows-rbi-state-finances-report |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == ھێماکانی پارێزگاکانی بەنگال (ڕۆژاوا) == <gallery> پەڕگە:White-throated Kingfisher (Shankar).jpg|کینگ فیشەری قوڕگی سپی، باڵندەی پارێزگای بەنگال پەڕگە:Fishing Cat (Prionailurus viverrinus) 3.jpg|پشیلەی ماسیگرتن، ئاژەڵێکی پارێزگای بەنگال پەڕگە:Alstonia scholaris.jpg|درەختی شەیتان، درەختی پارێزگای بەنگال پەڕگە:Flower & flower buds I IMG 2257.jpg|یاسمین گوڵی شەوانە، گوڵی پارێزگای بەنگال </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھیندستان|مێژوو|شەڕ|پاکستان|ئاسیا|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|West Bengal}} [[پۆل:کەنداوی بەنگال]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٧]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکانی ھیندستان]] 4t1asu8hddahr8kf0n80o9ilijr6th7 0 229045 1579335 1121891 2026-04-29T21:59:16Z PaulLim11 73535 Image 1579335 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Laz Alonso at 53rd Saturn Awards 2026.jpg|وێنۆک]] '''لازارۆ ئەلۆنسۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Lazaro Alonso}}) (لەدایکبووی ٢٥ی ئازاری ١٩٧٤) ئەکتەرێکی ئەمریکییە، ئەڵۆنسۆ زیاتر لە فیلمەکانی وەک [[ئەڤەتار (فیلمی ٢٠٠٩)|ئەڤەتار ١]]ی [[جەیمز کامێرۆن]] و خێرا و تووڕەی فێنیکس کالدیڕۆن ناسراوە. ھەروەھا ئەڵۆنسۆ ڕۆڵی لە فیلم و کۆمییکەکانی [[ئەمازۆن ڤیدیۆ]] ھەیە، بەناوەکانی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|دەستەی ھاوڕێکان]] لەژێر ناوی کەسایەتیی خەیاڵیی [[ئێم ئێم (کەسایەتی کۆمیک)|ئێم ئێم]] ڕۆڵ دەگێڕێت. ئەلۆنسۆ لە واشنتۆن لەدایکبووە و گەورە بووە و بە ڕەچەڵەک ئەفرۆ-کوبایییە. خوێندکاری پێشووی زانکۆی ھاواردە.<ref>http://www.kamwilliams.com/2009/03/laz-alonso-fast-furious-interview.html?m=1</ref> ئەلۆنسۆ دەستی بە کاری ھونەری کردووە بە میوانداریکردنی بەرنامەکان لە تۆڕی BET.<ref>https://www.bet.com/soul-train-awards</ref> ئەلۆنسۆ لە کلیپەکانی تۆنی براکستن و عالییە دەرکەوتووە.<ref>https://www.essence.com/galleries/eye-candy-laz-alonso-heats-primetime/#243326</ref> ھەروەھا ئەلۆنسۆ ڕۆڵی یەکێک لە کارەکتەرە سەرەکییەکانی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی Breakout Kings لە ساڵی ٢٠١١ لە وەرزی یەکەم و ئەڵقەی یەکەمی وەرزی دووەمدا بینیوە. ئەلۆنسۆ لە شاری لۆس ئەنجلۆس لە ویلایەتی کالیفۆرنیا نیشتەجێیە و ئەو مەسیحییە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|کۆمیک|ژیاننامە|خەیاڵی زانستی|ھۆڵیوود|ئەکتەران }} {{پۆلی کۆمنز|Laz Alonso}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] 544u8ecld4rcvgjpv3turxem528y945 1579441 1579335 2026-04-30T09:03:48Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1579441 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Laz Alonso at 53rd Saturn Awards 2026.jpg|وێنۆک]] '''لازارۆ ئەلۆنسۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Lazaro Alonso}}) (لەدایکبووی ٢٥ی ئازاری ١٩٧٤) ئەکتەرێکی ئەمریکییە، ئەڵۆنسۆ زیاتر لە فیلمەکانی وەک [[ئەڤەتار (فیلمی ٢٠٠٩)|ئەڤەتار ١]]ی [[جەیمز کامێرۆن]] و خێرا و تووڕەی فێنیکس کالدیڕۆن ناسراوە. ھەروەھا ئەڵۆنسۆ ڕۆڵی لە فیلم و کۆمییکەکانی [[ئەمازۆن ڤیدیۆ]] ھەیە، بەناوەکانی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|دەستەی ھاوڕێکان]] لەژێر ناوی کەسایەتیی خەیاڵیی [[ئێم ئێم (کەسایەتی کۆمیک)|ئێم ئێم]] ڕۆڵ دەگێڕێت. ئەلۆنسۆ لە واشنتۆن لەدایکبووە و گەورە بووە و بە ڕەچەڵەک ئەفرۆ-کوبایییە. خوێندکاری پێشووی زانکۆی ھاواردە.<ref>http://www.kamwilliams.com/2009/03/laz-alonso-fast-furious-interview.html?m=1</ref> ئەلۆنسۆ دەستی بە کاری ھونەری کردووە بە میوانداریکردنی بەرنامەکان لە تۆڕی BET.<ref>https://www.bet.com/soul-train-awards</ref> ئەلۆنسۆ لە کلیپەکانی تۆنی براکستن و عالییە دەرکەوتووە.<ref>https://www.essence.com/galleries/eye-candy-laz-alonso-heats-primetime/#243326</ref> ھەروەھا ئەلۆنسۆ ڕۆڵی یەکێک لە کارەکتەرە سەرەکییەکانی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی Breakout Kings لە ساڵی ٢٠١١ لە وەرزی یەکەم و ئەڵقەی یەکەمی وەرزی دووەمدا بینیوە. ئەلۆنسۆ لە شاری لۆس ئەنجلۆس لە ویلایەتی کالیفۆرنیا نیشتەجێیە و ئەو مەسیحییە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|کۆمیک|ژیاننامە|خەیاڵی زانستی|ھۆڵیوود|ئەکتەران }} {{پۆلی کۆمنز|Laz Alonso}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئاھەنگگێڕانی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک کوبا]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس]] mvkycb84og5lai26gb8fs8kn596c4hg 0 230390 1579197 1448773 2026-04-29T15:30:26Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579197 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئەبوو عەبدوڵڵا شافیعی''' ناوی وریا ڕەسوڵ ساڵح ھەولێرییە، یەکێک بووە لە سەرکردەکانی جوندولئیسلام و [[ئەنسارولئیسلام]]، دوای دەستگیرکردنی [[مەلا کرێکار]] بوو بە سەرۆکی ئەنسارولئیسلام کە ناوەکەی گۆری بۆ ئەنسارولسوننە و سەرکردەی ھێزەکە بووە لە ساڵی ٢٠٠٣–٢٠١٠، لە ساڵی ٢٠١٠ لەلایەن ھێزەکانی ئەمریکا لە عێراق دەستگیرکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=أبوو عبد اللە الشافعی زعیم انصار الاسلام فی قبضة العدالة|ناونیشان=https://www.iraqcenter.net/vb/showthread.php?t=56116|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.iraqcenter.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230309123006/https://www.iraqcenter.net/vb/showthread.php?t=56116|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=الإمارة|یەکەم=أیاد|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ='أنصار الإسلام' الکردیة.. من التأسیس حتی 'داعش'|ناونیشان=http://burathanews.com/arabic/antipathy/281312|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=وکالة أنباء براثا|زمان=ar-iq}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الحکومة العراقیة تعرض مکافأة قدرھا 50 الف دولار للقبض علی زعیم انصار السنة|ناونیشان=https://www.alayyam.info/news/26QXM2O0-EW9ODR|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.alayyam.info|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230309123014/https://www.alayyam.info/news/26QXM2O0-EW9ODR|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ansar al Islam leader Abu Abdullah al Shafi, moments after his capture - Photos - The Long War Journal|ناونیشان=https://www.longwarjournal.org/photos/2010/05/ansar_al_islam_leader_moments.php|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.longwarjournal.org}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.longwarjournal.org/photos/2010/05/ansar_al_islam_leader_moments.php |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|ژیاننامە|عێراق}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] ir6nxz7ee8yawxqy4ytb9v2k8dlxdfe 0 230811 1579444 1494210 2026-04-30T09:58:13Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٢ سەرچاوە و تاگکردنی ٣ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579444 wikitext text/x-wiki {{بنبەست|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} کتێبی بە ناوی نەریت، (توێژینەوەیەکی گشتگیر لەسەر خەتەنەکردنی ژنان لە ئێران) بەرھەمی توێژەر و مرۆڤناسی کورد، کامیل ئەحمەدی و ھاوکارانییەتی کە لەسەر بابەتی چلۆنایەتی و بۆچییەتی خەتەنەکردنی ژنان لە ئێران و ساڵی ٢٠١٥ لەلایەن وەشانخانەی «شیرازە» و چاپ و بڵاو کراوەتەوە. کتێبی بە ناوی نەریت لە ڕاستیدا ئەنجامی توێژینەوەیەکە کە کامیل ئەحمەدی و ھاوکارانی بە مەبەستی ڕوونکردنەوە و دەستنیشانکردنی لایەنە جۆراوجۆرەکانی خەتەنەکردنی ژنان و لە مەودای ساڵەکانی ٢٠٠٥ بۆ ٢٠١٥ لە چوار پارێزگای ئازربایجانی ڕۆژاوا، کوردستان، کرماشان و ھورموزگان ئەنجامیان داوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نتیجه یک تحقیق: 'ختنه دختران' در چهار استان ایران انجام می‌شود|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/iran/2015/06/150604_nm_fgm_iran_women|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دیمانە لەگەڵ کەناڵی تەلەڤیزیۆنی ڕووداو دیمانە لەگەڵ کەناڵی تەلەڤیزیۆنی ڕووداو (بە کوردی) لە پەراوێزی ڕوونوێنی لە کتێبی بە ناوی نەریت سەبارەت بە خەتەنەی ژنان لە کوردستانی ئێران|ناونیشان=https://kameelahmady.com/kurdi/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%88-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-2/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230406055646/https://kameelahmady.com/kurdi/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%88-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-2/}}</ref> ساڵی ٢٠١٧ کامیل ئەحمەدی لەگەڵ تاقمی ھاوکاری خۆی بۆ ھەڵسەنگاندنی دووبارەی ھەلومەرجی خەتەنەکردنی ژنان سەردانی ئەم چوار پارێزگایەیان کرد تا کاریگەرییەکانی کردەوە فێرکارییەکان و ڕاھێنانەکانی خۆیان و گرووپە توێژەرەکە ببیننەوە. ناوبراو ئەنجامی ئەم لێکۆڵینەوەگەلەی کە باس لە دابەزینی بەرچاوی ڕێژەی خەتەنەکردن دەکەن لە کتێبێکی دیکەدا بە ناوی «گومانی ڕوو لە گۆڕان» و «پێشینەیەک لەسەر خەتەنەی کوڕان یان پیاوان» چاپ و بڵاو کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کاهش آمار ختنه زنان و مسئولیت دولت|ناونیشان=https://www.radiofarda.com/a/f3-women-circumcision-decrease/28294956.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Items related to In The Name of Tradition: "A Comprehensive Research...|ناونیشان=https://www.abebooks.co.uk/servlet/BookDetailsPL?bi=31351197786&searchurl=ds%3D20%26kn%3Dkameel%2Bahmady%26sortby%3D17&cm_sp=snippet-_-srp1-_-title10|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=":0"/> کامیل ئەحمەدی بەھۆی ئەنجامدانی توێژینەوە و لێکۆڵینەوەکانی خۆی بە مەبەستی ئاگادارکردنەوەی خەڵک لەسەر خەسارە کۆمەڵایەتییەکانی وەک خەتەنەکردنی ژنان و ھتد خەڵاتی جۆراوجۆری پێ بەخشراوە کە بۆ ئەم بابەتە دەتوانین ئاماژە بدەینە خەڵاتی «ئەدەبییات و زانستە مرۆیییەکانی» بنکەی ئاشتیی جیھانی لە زانکۆی جۆرج واشەنگتۆن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کامل احمدی کیست؟ اطلاعاتی در مورد برندە جایزه بنياد جهانى صلح|ناونیشان=http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=9104|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}{{بەستەری مردوو|url=http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=9104 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == ناوەرۆک و شێوازی لێکۆڵینەوە لەم کتێبەدا == کتێبی بە ناوی نەریت (تاوتوێکردنی دۆخی خەتەنەکردنی ژنان یان سەقەتکردن و بڕینەوەی ئەندامی زاوزێ لە ئێران) یەک لە بەرهەمە سەرەتاییەکانی کامیل ئەحمەدییە لە ماوەی چالاکییە زانستی و توێژینەوەییەکانی خۆی لە ئێران. ئەم کتێبە لەسەر بنەمای توێژینەوەیەک هەر بەم ناوە گەیشتۆتە ئەنجام. توێژینەوەیەک کە کامیل ئەحمەدی و هاوکارانی بە شێوەی نابەردەوام لە نێوان ساڵەکانی ٢٠٠٥ بۆ ٢٠١٥ لە گوندەکانی چوار پارێزگای ئازربایجانی ڕۆژئاوا، کوردستان، کرماشان و هورموزگان ئەنجامیان داوە. لەم توێژینەوەیەدا بۆ کۆکردنەوەی داتا و زانیارییەکان شێوازی مەیدانی دەکار هێنراوە و لەگەڵ کۆمەڵگای نموونەی توێژینەوە وتووێژ کراوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=به نام سنت پژوهشی جامع در باب ختنه زنان در ایران|ناونیشان=https://www.farhangemrooz.com/news/45973/%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%AE%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86|ڕەوشی ناونیشان=dead|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی نیسانی ٢٠٢٣|archive-url=https://web.archive.org/web/20230403214750/https://www.farhangemrooz.com/news/45973/%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%AE%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86}}</ref> == ئەنجامەکانی کتێبی بە ناوی نەریت == ئەنجامی توێژینەوەکانی کامیل ئەحمەدی و هاوکاری پیشاندەری ئەوەیە کە خەتەنەکردنی ژنان زیاتر لە نێو ئەو گرووپانەیدا باوە کە سەر بە ئایینزای شافیعین لە نێو سوننەکاندا و لە هەندێ لە ناوچەکانی پارێزگاکانی هورموزگان، کرماشان، کوردستان و ئازربایجانی ڕۆژاوا هەر لەمێژەوە هەبووە و ئێستاش بەشێوەی پەرژ و بڵاو لەو چوار پارێزگایەدا بوونی هەیە و دەکرێ. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ختنه دختران زیر سقف ناآگاهی/ زنان خودشان مقصر مثله جنسی زنان هستند|ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/507411/%D8%AE%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D8%B3%D9%82%D9%81-%D9%86%D8%A7%D8%A2%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%82%D8%B5%D8%B1-%D9%85%D8%AB%D9%84%D9%87-%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ناوبراو لە دەسکەوتەکانی خۆیدا وەک گرنگترین هۆکارەکانی خەتەنەکردنی ژنان ئاماژە دەداتە هۆکار و بیانووە ئایین و شەرعییەکان، نەزانین، ئاستی نزمی خوێندەواربوون و نەخوێندەواری، هەژاری، کەلتووری پیاوسالارانە و ئەو باوەڕانەی دەگەڕێنەوە سەر داوێنپاکی و جوانی و تەندروستی؛ ئەحمەدی هەوڵی داوە تا پاش چاوپێکەوتن و وتووێژ لەگەڵ کەسانی بەساڵاچوو و زانا ئایینییەکان و کەسایەتییە کاریگەرەکانی دیکەی کۆمەڵگا لەو ناوچەگەلەدا و هەروەها کردنەوەی خولی ڕاهێنان و فێرکاری بۆ ئەو خەڵکەی ئەو نەریتەیان تێدایە، ڕێژەی خەتەنەکردنی ژنان دابەزێنێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پژوهشی جدید پیرامون ختنه زنان و ازدواج‌های زیر سن در ایران|ناونیشان=https://kayhan.london/2016/07/28/56568/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=به نام سنت پژوهشی جامع در باب ختنه زنان در ایران|ناونیشان=https://www.farhangemrooz.com/news/45973/%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%AE%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86|ڕەوشی ناونیشان=dead|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی نیسانی ٢٠٢٣|archive-url=https://web.archive.org/web/20230403214750/https://www.farhangemrooz.com/news/45973/%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%AE%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سیاستهای مرتبط با فرهنگ ختنه زنان / ناقص سازی الت جنس زنان در ایران|ناونیشان=http://tajournals.com/archive/psychology/1400/summer/14.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}{{بەستەری مردوو|url=http://tajournals.com/archive/psychology/1400/summer/14.pdf |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == دەستبەسەرکران و مەحکوومبوونی نووسەر لەسەر ئەنجامدانی توێژینەوە و نووسینی کتێب لەسەر ئەم بابەتە == ئەم کتێبە لە ئێران ئیزنی چاپی پێ درا و بۆ جاری دووهەم لە دەرەوەی ئێران و لە لایەن وەشانخانەی ئاوای بووف، LAP LAMBERT Academic Publishing و لە هەولێر لە هەرێمی کوردستان بە زمانەکانی ئینگلیزی، فەڕەنسە، ئیسپانی، فارسی، کوردی و چەند زمانی دیکە چاپ کراوە.<ref name=":1" /> ساڵی ٢٠١٨ ئاژانسەکانی هەواڵی دەرەوە و ناوخۆ هەواڵی دەستبەسەرکرانی کامیل ئەحمەدییان بڵاو کردەوە. ساڵی ٢٠١٩ دادگای تاوتوێکردنی تاوانەکانی کامیل ئەحمەدی کرایەوە و ناوبراو لەسەر کۆمەڵە تاوانێک وەک "هەوڵدان بۆ هەڵوەشاندنی حکومەت لە ڕێگای توێژینەوە و لێکۆڵینەوەوە" حوکمی ٩ ساڵ و ٣ مانگ زیندانی بەسەردا سەپێنرا. تاوانێک کە بەشێوەی تایبەت ئاماژە بوو بۆ پرۆژەی کامیل ئەحمەدی لەسەر هەلومەرجی خەتەنەکردنی ژنان، هاوڕەگەزخوازان و شوناس و ئەتنیسیتە لە ئێران. ئەو کاتەی کە ئەحمەدی لە لایەن ڕێکخراوەی ئیتلاعاتەوە لە بەندیخانەی ئێڤین لێپێچینەوەی لیدەکرا، کۆمەڵێک لە توێژینەوەکانی ناوبراو وەک توێژینەوە لەسەر ناهاوسانان یان هاوڕەگەزخوازان لە لایەن وەشانخانەی مێهری لە لەندەن چاپ و بڵاو کرایەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دادگاه انقلاب کامیل احمدی را به ۹ سال زندان محکوم کرد|ناونیشان=https://www.dw.com/fa-ir/%D8%AF%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%A7%D9%86%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8-%DA%A9%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF%DB%8C-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%DB%B9-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AD%DA%A9%D9%88%D9%85-%DA%A9%D8%B1%D8%AF/a-55926972|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=محکومیت کامیل احمدی، پژوهش‌گر ایرانی بریتانیایی به ۸ سال زندان|ناونیشان=https://iranwire.com/fa/news/44100/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کامیل احمدی، مردم‌شناس ایرانی-بریتانیایی به «۹ سال حبس» محکوم شد|ناونیشان=https://per.euronews.com/2020/12/14/kameel-ahmadi-iranian-british-dual-citizen-and-researcher-sentenced-to-9-years-in-jail|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=محکومیت کامیل احمدی پژوهشگر بریتانیایی‌-‌ایرانی به هشت سال حبس و جریمه نقدی|ناونیشان=https://persian.iranhumanrights.org/2020/09/kameel-ahmady/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=محکومیت کامیل احمدی دو تابعیتی ایرانی - انگلیسی به ۹ سال حبس|ناونیشان=http://www.entekhab.ir/fa/news/589856|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.entekhab.ir/fa/news/589856 |date=ئەیلوولی ٢٠٢٣ }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کامیل احمدی پژوهشگر مسائل اجتماعی که به ۹ سال زندان محکوم شده بود به انگلستان گریخت|ناونیشان=https://kayhan.london/2020/11/15/229269/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کامیل احمدی پژوهشگر مسائل اجتماعی، در ایران به '۹ سال حبس' محکوم شد|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/iran-55296017|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == چاپی دووبارەی کتێبی بەناوی نەریت == یەکەمین وەشانی فارسی کتێبی بە ناوی نەریت ساڵی ٢٠١٥ لەلایەن وەشانخانەی شیرازە و وەشانی ئینگلیزیی ئەم کتێبە ساڵی ٢٠١٥ و لە لایەن وەشانخانەی Uncutvoice چاپ و بڵاو کرانەوە. ساڵی ٢٠١٧ و پاش ئەنجامدانی درێژەی توێژینەوەکانی ئەحمەدی و هاوکارانی لەسەر پێداچوونەوەی دووبارەیان لەسەر دۆخی خەتەنەکردنی ژنان، توێژەران گەیشتنە ئەو ئەنجامەی کە ڕێژەی خەتەنە لە پارێزگا ئاماژەپێکراوەکاندا ڕووی لە داکشان کردووە. ناوبراو ئەنجامی توێژینەوە نوێکانی خۆی لە ژێر ناوی "گومانی ڕوو لە گۆڕان" و پێشینەیەک لەسەر خەتەنەکردنی کوڕان و پیاوان لە ساڵی ٢٠٢٢ و لەلایەن وەشانخانەی ئاوای بووف بە شێوەی ئی بوک بڵاو کردەوە. == دوکۆمێنتار == کامیل ئەحمەدی هاوکات لەگەڵ ئەنجامدانی توێژینەوە مەیدانییەکانی ئەم کتێبە وتووێژەکان و زانیارییە دەستکەوتووەکانی توێژینەوەکەی تۆمار کردووە و دواتر کۆی ئەمانە پێکەوە بوونە هۆی دروستکردنی دوکۆمێنتارێک لەژێر ناوی "بە ناوی نەریت". دوکۆمێنتارێک کە یەکەمین دوکۆمێنتارە لەسەر خەتەنەکردنی ژنان لە ئێران و لە چيندین فستیڤاڵی کورتەفیلم وەک فستیڤاڵی فیلمی لەندەن و تەلەفیزۆنی بی بی سی بڵاو کراوەتەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="به نام سنت" اولین فیلم مستند ختنه زنان در ایران|ناونیشان=https://www.aparat.com/v/2OyLi|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.aparat.com/v/2OyLi |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> <ref name=":0" /> == خەڵاتەکانی ئەم کتێبە == کامیل ئەحمەدی بەهۆی ئەنجامدانی توێژینەوەی جۆراوجۆر بەمەبەستی ڕۆشنبیری و ئاگادارکردنەوەی خەڵک لەسەر دیاردەی خەتەنەکردنی ژنان و خەسارە کۆمەڵایەتییەکانی دیکە لە کۆمەڵگای ئێران و وڵاتانی دیکە چەندین خەڵاتی جۆراوجۆری لە لایەن ڕێکخراوە و بنکە زانستییەکانەوە پێ بەخشراوە. ساڵی ٢٠١٣ کامیل ئەحمەدی مەدالیای کارناسیی جیهانی ڕیکخراوەی About AMERA Internationalەوە بەهۆی توێژینەوەکان و ڕوانگەی زانستی خۆی لەسەر سەقەتکردنی ئەندامی زاوزێی ژنان وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iran|ناونیشان=https://www.amerainternational.org/fgm_page/iran-fgm/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230528234348/https://amerainternational.org/fgm_page/iran-fgm/}}</ref> ناوبراو ساڵی ٢٠١٧ مەدالیای فەخری کومیتەی کۆمەڵایەتی ئەفریقا (IAC) لە لایەن کومیتەی نێوئەفریقایی (IAC)ەوە بەبۆنەی توێژینەوەکانی خۆی لە کیشوەرەکانی ئاسیا و ئەفریقا وەرگرت. == سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|کتێب|وێژە|شیعر|ئێران|کۆمەڵگا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} c56enwjfb7dsuibfhpxx21wp5v3koua 1 231976 1579445 1322920 2026-04-30T09:58:24Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579445 wikitext text/x-wiki == ویکیدراوە == سڵاو @[[بەکارھێنەر:Arma1991|Arma1991]]: ئەم وتارەت نەبەستراوەتەوە بە زمانەکانی ترەوە. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٣:٢٢، ٢٩ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[بە ناوی نەریت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1091689 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230406055646/https://kameelahmady.com/kurdi/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%88-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-2/ بۆ https://kameelahmady.com/kurdi/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%88-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-2/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230528234348/https://amerainternational.org/fgm_page/iran-fgm/ بۆ https://www.amerainternational.org/fgm_page/iran-fgm/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٠:٥٧، ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[بە ناوی نەریت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1322919 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230406055646/https://kameelahmady.com/kurdi/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%88-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-2/ بۆ https://kameelahmady.com/kurdi/%D9%85%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%84-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%88-%D8%A8%D9%87-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-2/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230528234348/https://amerainternational.org/fgm_page/iran-fgm/ بۆ https://www.amerainternational.org/fgm_page/iran-fgm/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:٣٨، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[بە ناوی نەریت]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579444 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=9104 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230403214750/https://www.farhangemrooz.com/news/45973/%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%AE%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 بۆ https://www.farhangemrooz.com/news/45973/%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%AE%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230403214750/https://www.farhangemrooz.com/news/45973/%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%AE%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 بۆ https://www.farhangemrooz.com/news/45973/%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%B3%D9%86%D8%AA-%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%A8-%D8%AE%D8%AA%D9%86%D9%87-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://tajournals.com/archive/psychology/1400/summer/14.pdf *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.aparat.com/v/2OyLi تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٩:٥٨، ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) bkaxebvx2h0vv9nv1dkukfrkviku0cr 0 233065 1579330 1489416 2026-04-29T21:20:26Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579330 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox holiday|holiday_name=ئەکیتۆ|official_name=|celebrations=|begins=|ends=|weekday=|litcolor=|type=نەتەوەیی|startedby=|month=|significance=پشوو، ساڵی نوێ|date=١ی نیسان;<ref name="LATimes">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Rise Nineveh': Christians in Iraq celebrate Assyrian New Year and Easter|ناونیشان=https://www.jpost.com/christian-news/rise-nineveh-christians-in-iraq-celebrate-assyrian-new-year-and-easter-547728-date=2021-04-04|وێبگە=Los Angeles Times|زمان=en-US}}</ref> هەمەجۆر لە نێوان ١-٤ی نیسان|observedby=|nickname=|caption=کۆمەڵێک ئاشووری لە جەژنی ئەکیتۆ، ١ی نیسانی ٢٠١٩ لە ([[دهۆک]]), [[هەرێمی کوردستان]].|image=Assyrians celebrating Assyrian New Year (Akitu) year 6769 (April 1st 2019) in Nohadra (Duhok) 23.jpg|relatedto=}}   '''ئەکیتۆ''' یان '''ئەکیتوم''' جەژنێکی بەهارە و ئاهەنگی سەری ساڵ کە لە یەکەم ڕۆژی نیسان لە [[مێزۆپۆتامیا|میزۆپۆتامیا]] بەڕێوەدەچێت.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lendering|یەکەم=Jona|سەردێڕ=Akitu Festival|ناونیشان=https://www.livius.org/articles/religion/akitu/|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Livius}}</ref> ئەم بۆنەیە بە زۆری لەلایەن ئاشووری و کیلدانییەکانی [[دهۆک]] لە [[هەرێمی کوردستان]] دەکرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کلدانی، سریانی و ئاشوورییەکانی دهۆک جەژنی ئەکیتۆ'یان بەرز راگرت|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/ks/هونەر-و-كلتوور/کلدانی-سریانی-و-ئاشوورییەکانی-دهۆک-جەژنی-ئەکیتۆیان-بەرز-راگرت/2861061|ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.aa.com.tr}}</ref> بەهەمان شێوە لە ڕۆژاوای کوردستانیش یادی دەکرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=ibrahim|ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=سەدان کەس لە گوندی کرشێرانی گوندەواری قامشلۆ بەبۆنەی جەژنی ئەکیتۆ و سەری ساڵی بابلی ئاشوری ئاهەنگ دەگێڕن|ناونیشان=https://npasyria.com/krd/13474/|ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=نورث برس|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://npasyria.com/krd/13474/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{Reflist}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|سووریا|عێراق}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} mrtkcd5g4wa1adc2q7qhtm5eeb549es 0 234244 1579447 1494355 2026-04-30T10:32:42Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579447 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Taxobox|name=''بەرزەڵنگ''|image_caption=''[[بەرزەڵنگى سانتونیکا]]'' (Levant wormseed)<ref>1897 illustration from Franz Eugen Köhler, Köhler's Medizinal-Pflanzen</ref>|image=}} '''بەرزەڵنگ،''' یان ئاڵ ئاڵ، زەنگوڵەگيا، گيابەرك (بە لاتینى:'''''Artemisia)''''' . گیایەكی باڵابەرزى بۆنخۆشی بە بنجى كوێستانییە، گەڵایەكی شین باوی وردی جوانی هەیە.گلە تیرەی steraceae) Compositae) له‌ جۆری پوونگە. <ref>[فەرهەنگی ئەناهیتا] http://ferheng.info/alfba/%D8%A8%D9%87%E2%80%8C%D8%B1%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%D9%84%D9%86%DA%AF-berzeling/</ref> زۆر جۆرى هەیە لەوانەش [[وەرکەمەر]].[[پەڕگە:Artemisia_californica01.jpg|چەپ|وێنۆک| گەڵاکانی ''گوڵی بەرزەڵنگى ئەمریکی'' (گوڵی گەنمەشامی کالیفۆرنیا).]] [[پەڕگە:Artemisia_pontica0.jpg|چەپ|وێنۆک| بەرزەڵنگی پۆنتیکا]] [[پەڕگە:Artemisia_pycnocephala01.jpg|چەپ|وێنۆک| گوڵی ''[[Artemisia pycnocephala]]'' (Beach Sagewort).]] [[پەڕگە:Artemisia_absinthium,_Nordisk_familjebok.png|چەپ|وێنۆک| ''بەرزەڵنگ'' ]] [[پەڕگە:Artemisia_cina_-_Köhler–s_Medizinal-Pflanzen-165.jpg|چەپ|وێنۆک| بەرزەڵنگى سانتونیکا]] [[پەڕگە:Artemisia-alba.jpg|چەپ|وێنۆک| ئال ئاڵ]] [[پەڕگە:Artemisia_abrotanum0.jpg|چەپ|وێنۆک| گیابەرکى کێوى]] == تایبەتمەندی ڕووەکی بەرزەڵنگ == گیابەرک یان بەرزەڵنگ، دەوەنە گیایێکە لە بنەماڵەی کاسیکۆیە کە گەڵا و گوڵی بۆنخۆش و تایبەتمەندی دەرمانی هەیە. > شێوەى دەوەنە و بەشەکانی دار، بنی لقەکانیان ڕەقن، لە گەڵا بچووکەکاندا داخراون کە بە پەڵەی سپی داپۆشراون. بەرزییەکەی لە مەترێکەوە بۆ یەک مەتر یان یەک مەتر لە جۆرە جیاوازەکاندا دەگۆڕێت؛ هەندێک جۆر لەسەر زەوی بڵاوبوونەتەوە و هەندێکیشیان بەخێو دەکرێن. بەزۆری گوڵەکانی بۆنخۆشن و تامەکەی تاڵە. ئەم ڕووەکە هەم لە ناوچە شاخاویەکان و هەم لە بیابانەکاندا گەشە دەکات. == تایبەتمەندییە دەرمانسازیەکانى بەرزەڵنگ == سێ بۆ چوار گرام لە تۆزی گوڵە گوڵە نەگوڵاوەکانی لەگەڵ هەنگوین، مرەبا، یان شیر تێکەڵ بکە و بەیانیان بەڕۆژوو بیخۆ، یان ١٠ گرام لە تۆزەکە لە پێنج سەد گرام ئاوی کوڵاودا بکوڵێنە و ئاوەکەی پاڵاوت و بیکە بە سێ بەش ، و بەیانیان و نیوەڕۆ و شەوان بیخۆنەوە زۆر کاریگەرە بۆ ڕزگاربوون لە کرمی ڕیخۆڵە. دوانزە گرام لێی بڕێژە و ئاوەکەی بخۆرەوە و بیدە لە ناوچەکە. بۆ چارەسەری پێوەدانی عەقارەب و تارانتولا بەسوودە. ڕۆژانە بە لقەکانی ددانەکانت بشۆ. کاریگەری سودبەخشی هەیە بۆ بەهێزکردنی پووک و ددانەکان. کۆڵی خۆڵەمێشی لەگەڵ زەیتی زەیتون یان زەیتی ئیریس کاریگەرە لە ڕێگریکردن لە هەڵوەرینی قژ و خێراکردنی گەشەی قژ. <ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=درمنه و خواص آن|ناونیشان=http://wikiwook.ir/blog/?p=10643|بڵاوکەرەوە=ویکی ووک / زندگی آگاهانه لحظاتی شاد و آرام}}{{بەستەری مردوو|url=http://wikiwook.ir/blog/?p=10643 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> هەندێک لە زانایانی زانکۆی کالیفۆرنیا لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆیان دەرکەوتووە کە ڕووەکی بەرزەڵنگ توانای لەناوبردنی زۆربەی خانە شێرپەنجەییەکانی جەستەی هەیە لە ماوەی ١٦ کاتژمێردا. بە گوتەی زانایان، کاتێک ئاسن زیاد دەکرێت بۆ ئەم بەرهەمە، دەبێتە هۆی لەناوبردنی لەسەدا سەد خانە شێرپەنجەییەکانی ناو لەش و ڕێگری لە سەرهەڵدانی خانەی نوێی شێرپەنجەیی دەکات. == زیانەکانى == زیانی هەیە بۆ گەدە و دەمارەکان و دەبێتە هۆی سەرئێشە، چارەسەرەکەیشی ژەهراوی گەرمییە. ==سەرچاوە== {{سەرچاوەکان}} <ref name=":4"/> {{پۆلی کۆمنز|Artemisia}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|ڕوەک|خۆراک}} [[پۆل:ڕوەکە پزیشکییەکان]] [[پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان]] 8p1l1pro0emtvru6hdnwaizjqzs7kje 0 235988 1579188 1578432 2026-04-29T14:37:37Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579188 wikitext text/x-wiki '''ئێلی بڵباس''' ئێلێکی کوردیە لە [[ھەرێمی کوردستان]] و [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] نیشتەجێن بە تایبەتی لە [[پارێزگای ھەولێر]] و [[پارێزگای ورمێ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=ابراھیمی |یەکەم=معصومە |سەردێڕ=بلباس |ناونیشان=https://www.cgie.org.ir/fa/article/228912/بلباس |وێبگە=مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Sites of Violence: Gender and Conflict Zones|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=University of California Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٢٣٧٩١-٩|editor-last=Blacklock|editor-first=Cathy|شوێن=Berkeley, CA|editor-last2=Cockburn|editor-first2=Cynthia|editor-last3=Crosby|editor-first3=Alison|editor-last4=Giles|editor-first4=Wenona Mary|editor-last5=Giles|editor-first5=Wenona Mary|editor-last6=Hans|editor-first6=Asha|editor-last7=Hyndman|editor-first7=Jennifer|editor-last8=Hyndman|editor-first8=Jennifer|editor-last9=Klein|editor-first9=Edith}}</ref> ئەم ئێلە یەکێکە لە ئێلەک کۆنەکانی [[فەیلییەکان|کورادنی فەیلی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=بڵباس Biľbas – فەرھەنگی زمانی یەکگرتووی کوردی ھاوچەرخ |ناونیشان=https://ferheng.info/alfba/36553/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=ferheng.info}}</ref> وە ئێلی بڵباس لە بنەچەدا لەگەڵ مەلکشاھی ئامۆزان.<ref name=":9">حوسێن مەلێکشایی «[https://www.historyofkurd.com/2016/05/22/%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C-%D8%AE%DB%8E%DA%B5%DB%8C-%D9%85%DB%95%D9%84%DB%8E%DA%A9%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%86%DB%95%D9%85%D8%B4%DA%AF%D8%B2%DB%95%DA%AF-%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B3%D9%8A/ مێژووی خێڵی مەلێکشایی (چەمشگزەگ).]» لە ١٢ی شوباتی ٢٠٢٦ ھێنراوە.</ref> ئێلی بڵباس لە مێژووی خۆیدا بە ئێلێکی نیمچە کۆچەر باسکراوە.<ref name=":8">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=The Belbas Tribes and the Revolt of Sheikh Ubaidullah Nahari (1880) |ناونیشان=https://zancojournal.su.edu.krd/index.php/JAHS/article/view/1350 |journal=Zanco Journal of Humanity Sciences |بەرگ=٢٨|issue=SpB |doi=10.21271/zjhs.28.SpB.8}}</ref><ref name=":3" /><ref name=":7" /><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ireland|یەکەم=Royal Anthropological Institute of Great Britain and|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/The_Journal_of_the_Royal_Anthropological/NsYEAAAAYAAJ?hl=en|سەردێڕ=The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland|ڕێکەوت=١٩٠٨|بڵاوکەرەوە=The Institute|پەڕەکان=٤٥٧|زمان=en}}</ref> == مێژوو == === ڕەچەڵەک و نیشتەجێبوون === بڵباس لە باشووری کوردستان لە شارەکانی: [[کۆیە]]، [[شارەزوور]]، و [[ڕەواندز]].<ref name=":6" /> ھەندێکیان لە [[ڕانیە]] دەژین.<ref>آر ھی، دبیلو (١٩٨٣). ''[https://archive.org/details/1_20220515/%D8%B3%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%20%D9%81%D9%8A%20%D9%83%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%20-%20%D8%AF%D8%A8%D9%8A%D9%84%D9%88%20%D8%A2%D8%B1%20%D9%87%D9%8A%20-%20%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D8%A9%20%D9%81%D8%A4%D8%A7%D8%AF%20%D8%AC%D9%85%D9%8A%D9%84%20-%20%D8%AC%201/page/n87/mode/1up?q=%D8%A8%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3 سنتان فی کردستان ١٩١٨-١٩٢٠]'' (بە عەرەبی). بەرگی&nbsp;١. لەلایەن جەمیل، فوئاد وەرگێڕدراوە. لاپەڕە&nbsp;٨٩.</ref> ڕۆجەر لسلۆک دەربارەی دانیشتووانی ڕانیە دەڵێ کە دوو ھۆز لە شارەکە دەژین کە ھۆزی ئاکۆ و بڵباسن.<ref name=":12">ڕۆجەر لسلۆک، ''Kurdistan and the kurds.'' بڵاوکەرەوە: royal anthropological institute، لاپەڕە ١١١</ref> وە لە ناوچەی گەرمیان و ھەورامانیش ئێلی بڵباسی زۆر تیایە،<ref name=":6" /> بەتایبەتی ھۆزی دەلۆی گەرمیان کە بڵباسن.<ref name=":6" /> لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لەم شارانەن: [[سەردەشت]]، [[مەھاباد|سابڵاغ]]، [[ورمێ]]، و [[پیرانشار]] نیشتەجێن.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=BELBĀS |ناونیشان=https://www.iranicaonline.org/articles/belbas-a-former-kurdish-tribal-confederacy-of-northwestern-iran-and-northeastern-iraq/ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Encyclopaedia Iranica |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=الحسىن|یەکەم=سعىدىان، عبد|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=5FQuAQAAIAAJ&q=ایل+بلباس+لری&redir_esc=y|سەردێڕ=سرزمىن و مردم ایران|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=علم و زندگى،|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٩٠٠٥٢-٧-٠|زمان=fa}}</ref> جگە لەو شارانەی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، تیرەیەکی ھۆزی پیرانی ئێلی بڵباس لە لوڕستان و ئیلام نیشتەجێن.<ref name=":9" /> سەرچاوەیەکی فەڕەنسی باسی کردووە کە ئەم ئێلە لە ناوچەی کرماشانیش ئەژین.<ref>L'asie francais. پارس، فەڕەنسا: کۆمیتەی فەڕەنسی لە ئاسیا. ١٩١٤. لاپەڕە ١١٨.</ref> وە ئێلی بڵباس لە [[خۆراسان|خۆراسانیش]] ژیاون. ئەمەش دەگەڕێتەوە سەردەمی [[شا عەباسی یەکەم]] کە نزیکەی ٣٠٬٠٠٠ خێزانی کوردی [[ئەرزڕۆم|ئەرزرۆمی]] لە [[خۆراسان]] نیشتەجێ کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Fisher|یەکەم=William Bayne|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=H20Xt157iYUC&pg=PA4&dq=he+sent+nearly+thirty+thousand+families+of+kurds&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwj-t7DAzLeQAxWJBNsEHanmO6kQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=he%20sent%20nearly%20thirty%20thousand%20families%20of%20kurds&f=false|سەردێڕ=The Cambridge History of Iran|دوایین٢=Avery|یەکەم٢=P.|دوایین٣=Hambly|یەکەم٣=G. R. G.|دوایین٤=Melville|یەکەم٤=C.|ڕێکەوت=١٩٦٨|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٢٠٠٩٥-٠|زمان=en}}</ref> کە سەر بە ئێلی بڵباس بوون.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Amanat|یەکەم=Abbas|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=omo3DwAAQBAJ&printsec=copyright&redir_esc=y#v=onepage&q=belbas&f=false|سەردێڕ=Iran: A Modern History|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Yale University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٠-٢٣١٤٦-٥|زمان=en}}</ref> لە سەدەی ١٩ەیەم ئێلی بڵباس نزیکەی ١٣٠٬٠٠٠ کەسی تێدابووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Pagnozzi|یەکەم=Giuseppe R.|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/Geografia_moderna_universale_ovvero_Desc/opbXkd0fpxsC?hl=en&gbpv=0|سەردێڕ=Geografia moderna universale ovvero Descrizione fisica, statistica, topografica di tutti i paesi conosciuti della terra per G.R. Pagnozzi. Volume primo [-decimoquinto ed ultimo]: Arabia, Persia, Belucistan, Cabul, India. 2|ڕێکەوت=١٨٢٢|بڵاوکەرەوە=per Vincenzo Batelli|زمان=it}}</ref> و بڵباسەکان لە [[باکووری کوردستان|باکووری کوردستانیش]] ژیاون.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rawlinson|یەکەم=H. C.|ناونیشان=http://archive.org/details/jstor-1797838|سەردێڕ=Notes on a Journey from Tabríz, Through Persian Kurdistán, to the Ruins of Takhti-Soleïmán, and from Thence by Zenján and Ṭárom, to Gílán, in October and November, 1838; With a Memoir on the Site of the Atropatenian Ecbatana|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٨٤٠|بڵاوکەرەوە=Journal of the Royal Geographical Society of London|ئەوانی تر=JSTOR}}</ref> چونکە بەشێک بوون لە ھۆزی ڕۆژەکی کە میرنشینی بەدلیسی پێکدەهێنا.<ref name=":6" /><ref name=":10">بەدلیسی، شەڕەفخان. ''[https://books.vejin.net/ck/text/32286?h=%D8%A8%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3 شەڕەفنامە]''.</ref> شەڕەفخانی بەدلیسی لە شەڕەفنامە دەڵێت ئێلەکانی بڵباس و قەوالیس بە پێی نەریتەکان بەشێکن لە ئێلی بابان.<ref name=":10" /> === لە سەردەمی سەفەوییەکاندا تا ئێستا === بە پێی عەباس عزاوی نووسەری کتێبی «قویم الفرج بعد الشدە» باسی ئەم ئێلە ئەکات وە ئەوەی شەرەفخان دەربارەی ئەم ئێلە وتی پشتڕاست ئەکات و ڕەخنە لە بڵباسەکان ئەگرێ. ئەڵێ لە ساڵی ١١٢٣ی کۆچیدا حەسەن پاشا ھێرش ئەکاتە سەر کوردەکان ئەم کوردانە بە «کوردانی بڵباس» ناسراون. ئەگەر سەیریان بکەین ئەبینین کە لەسەر مەزھەبی ئیمامی شافیعین و زۆربەیان فەقێ و کۆچەرن لە کوێ نیشتەجێبن مزگەوتێ دروست ئەکەن.<ref>عباس العزاوی، ''عشایری عێراق'' (بەغداد: مطبعە المعارف، ١٩٣٧–١٩٥٦)، ل. ١٦٣.</ref> ئێلی بڵباس لەگەڵ [[خانەدانی ئەفشاری|ئەفشار]]<nowiki/>ەکان دوژمن بوونە<ref name=":1" /> و چەندان شەڕیان کردووە، بە تایبەتی لە [[ورمێ]] کە [[نادر شا]] توانی شکست بە ئێلی بڵباس بێنێت،<ref name=":2" /><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=رشید|یەکەم=میرزا|ناونیشان=https://www.karaketab.com/download/history/iran/5291-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7-%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%A7/|سەردێڕ=تاریخ افشار|پەڕەکان=١٦٥|زمان=Fa}}</ref> محەممەد قولی ئەفشار ورمێی قایمقامی [[ورمێ]] ھەردوو ھۆزی شکاک و زەرزای بەکارھێنا لە شەڕ دژ بە بڵباسەکان لە نزیک ڕووباری لاوین.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=احمدی|یەکەم=کامیل|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=Cm0-EQAAQBAJ&dq=ایل+روژکی&source=gbs_navlinks_s|سەردێڕ=مقاومت زندگیست {{!}} خودزندگی نامۀ کامیل احمدی|بڵاوکەرەوە=Avaye Buf|ژپنک=٩٧٨-٨٧-٩٤٢٩٥-٨٣-٣|زمان=fa}}</ref> بڵباسەکان خۆیان بۆ [[زەندییەکان]] نەچەماندەوە و شەڕیان لەگەڵ کردن، بۆیە [[کەریم خانی زەند]] ئەفسەرێکی خۆی نارد بە ناوی [[فەتحعەلی خان ئەفشار]] بۆ ئەوەی ھێرش بکاتە سەر ھۆزە، [[فەتحعەلی خان ئەفشار|فەتحعەلی]] لەگەڵ ھەزاران پیاو بەرەو شاری خوی نزیک بوونەوە و ھێرشیان کردە سەر ئێلی بڵباس و زۆر پیاوی لەم ھۆزە کوشت، ھەزاران کەسیان بەدیل گرت و ١٠ ھەزار ئەسپ و مەڕیان دابەشکرد بۆ سوپای [[زەندییەکان]].<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=بلباس |ناونیشان=https://rch.ac.ir/article/Details/7124 |وێبگە=دانشنامھ جھان اسلامی |زمان=fa }}{{بەستەری مردوو|url=https://rch.ac.ir/article/Details/7124 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Goudge|یەکەم=Eileen|سەردێڕ=Karim Khan Zand: A History of Iran, 1747-1779|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٦٦١٠٢-٥|زنجیرە=Publications of the Center for Middle Eastern Studies|شوێن=Chicago}}</ref> بەڵام [[نادر شا]] جگە لە ئەوەی کە شەڕی لەگەڵ ئەم ئێلە کردووە لە سوپاکەیدا بەکاریان ھێنا بۆ شەڕکردن لەگەڵ [[عوسمانییەکان]].<ref name=":5">''Journal Asiatique. لاپەڕە ٩٥ (بە فەڕەنسی)''</ref> لە کتێبی «بستان السیاحه» زێن ئەلعابدین دەڵێ ھۆزەکانی زەند، لەک، دونبەلی، لۆلۆ، فەیلی، بەختیاری و مامەسەنی بەشێکن لە کورد وە چەند لق و تیرە و تایفەیان ھەیە. جگە لەمە دەڵێ بەشێ لە بڵباسەکان سوننەی شافیعین و بەشێکیان شیعەی جەعفەرین واتا شیعەی دوانزە ئیمامی.<ref>زێن ئەلعابدین شیروانی، ''بستان السیاحە''، (بە فارسی) لاپەڕە ٤٥٩</ref> لە سەردەمی خودادادخانی بەگلەربەگ مەڵبەندی ورمێ وەھا ھێور و ھێمن و پارێزراو بوو کە ھیچ کەس نەیدەتوانی بێ لە بڕەی خۆی زیاتر ڕاکێشێ بێجگە لە ئێلی بڵباسی ناوچەی لاجان کە جاروبار ئەهاتن و دەستیان بۆ هەردوو ناوچەی «سندووس» وە ناوچەی «دۆڵ» ئەبرد کە ھۆزی تورکمانی قەرەئیلۆ ناسراو بە گۆندزلۆی لێی ئەژیان، بڵباسەکان موڵک و ماڵی ئەم ھۆزەیان ئەبرد. خانی بەگلەربەگ چەند ھەلومەرجی بۆ شای ئێران نارد و ھەوڵی تۆڵەکردنی نەدا. بەڵام بە پێی تێپەڕبوونی ڕۆژگارەکان ڕق و قینەی بۆ بڵباسەکان پتر ئەبوو. خودادادخان لە ھەلێک دەگەڕا بۆ ھێرشکردن بو سەر ئەم ئێلە بۆیە لەشکرێکی قۆشەنێکی ئەفشاری کۆکردەوە و داوای لێکردن نێرەوەزییان لێ ببڕن یا بەدیلیان بگرن. بڵباسەکانی لاجان بە بینی قۆشەنە ئەفشاریەکەیان بینی تۆقین و لە ماڵ مەڕوماڵاتی خۆیان بەجێھێشت. بەڵام دوای بڵباسەکان بە سام و زاڵانە توانیان ماڵ و مەڕوماڵات و ئەسپەکانی خۆیان بێنەوە و ھەرچی سەربازی ئەفشاری کە ھێرشیان بۆ ناوچەی بڵباسەکان برد کوژران. دواتر بەیانیەکەی درەنگ گەیشتن بە چیمەنی «دۆڵامەلەر» کە چوار فرسەقێ لە ورمێ دوورە کە ئەکاتە نزیکەی ٣٢ کیلۆمەتر. خەبەر نەگەیشتە لای خودادادخان کە بڵباسەکان بە ھەزاران چەکدارەوە لە ڕێگان تا وەختایەک کە لە شوێنیک بە ناوی «ئەڵڵاھوئەکبەر» لە نێوان نیوەڕۆ و ئێوارە بوو خزمەتگوزارێکی ھات و ھەواڵەکەی پێ وت. خودادادخان بوێر بوویەوە و ھۆشی خۆی لە دەسدا شمشێرەکەی بە سینگی نا و خۆی کوشت. دۆست و نزیکەکانی وایان زانی لە سوژدەیە کەچی سەیریان کرد بینیان مردووە.<ref>میرزا ڕەشید ئەدیبوششوعەرا، "شەڕی ھۆزی بڵباس و خۆ کوشتنی خودادادخان" لە ''مێژووی ئەفشار''، وەرگێڕانی سەڵاحەددین ئاشتی ([[سلێمانی]]: بنکەی ژین، ٢٠٠٨). لاپەڕە ٨٩ بۆ ٩١</ref> بەپێی گێڕانەوەی سەفەری سەدەی ١٩می [[بەریتانیا]]، ئێلی بڵباس سەردەمانێک بە یەکێک لە توندوتیژترین و جەنگاوەرترین ئێلە کوردەکان دادەنرا. باس لەوە دەکرێت کە بڵباسەکان چەندین جار ھێرشیان کردۆتە سەر ناوچەکانی دراوسێ بەتایبەتی دەوروبەری [[ورمێ]] و [[مەراغە|شاری مەراغە]]، ئەمەش بووە ھۆی وروژاندنی گەشتێکی سزایی [[عەباس میرزا]]. زۆرێک لە سەرۆکەکانیان لە قەڵاکانیانەوە ڕاکێشران و لە سێدارە دران. داکشانیان زیاتر خێراتر بوو بە کردەوەی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میری ڕەواندوز]]، کە دوای چەندین ساڵ لە ململانێ و ھاوپەیمانی گۆڕاو لەگەڵ ھۆزەکە، بەشێکی زۆریان لە ھۆزی [[مامەش|مامەشیان]] گرت و لە [[ڕەواندز|ڕەواندوز]] زیندانییان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Fraser|یەکەم=James Baillie|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/Travels_in_Koordistan_Mesopotamia_c/D53LZ69U9scC?hl=en&gl=IQ|سەردێڕ=Travels in Koordistan, Mesopotamia, &c: Including an Account of Parts of Those Countries Hitherto Unvisited by Europeans. With Sketches of the Character and Manners of the Koordish and Arab Tribes|ڕێکەوت=١٨٤٠|بڵاوکەرەوە=R. Bentley|زمان=en}}</ref> بڵباسەکان ڕۆڵێکی گەورەیان ھەبووە لە ناسیونالیزمی کورد لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، بەشدارییان کردووە لە [[شۆڕشی شێخ عوبەیدوڵڵای نەھری|شۆرشی شێخ عوبەیدەڵڵا]]<nowiki/>دا لە ساڵی ١٨٨٠،<ref name=":8" /><ref name=":3" /><ref name=":7" /> بە تایبەتی لە [[میاندواو]]، کە کۆمەڵکوژییەک ڕوویدا بە سەرکردایەتی [[ھەمزاغای مەنگوڕ]]<ref name=":7">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=jronAAAAYAAJ&source=gbs_navlinks_s|سەردێڕ=The Andover Review|ڕێکەوت=١٨٨٥|بڵاوکەرەوە=Houghton, Mifflin and Company|زمان=en}}</ref> مامەند ئاغای پیران و جەلیل ئاغای کوڕی [[شێخ عوبەیدوڵڵای نەھری|شێخ عوبەیدوڵڵا]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Eagleton|یەکەم=William L.|ناونیشان=https://books.google.iq/books/about/The_Kurdish_Republic_of_1946.html?id=kV4xAAAAIAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=The Kurdish Republic of 1946|ڕێکەوت=١٩٦٣|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|پەڕەکان=٧|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=3Lg_AQAAMAAJ&pg=PA422&dq=miandoab+massacre&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwj2u7a8_bmQAxU9Q_EDHbpdBloQ6AF6BAgMEAM#v=onepage&q=miandoab%20massacre&f=false|سەردێڕ=The Pall Mall Budget: Being a Weekly Collection of Articles Printed in the Pall Mall Gazette from Day to Day, with a Summary of News|ڕێکەوت=١٨٨١|بڵاوکەرەوە=J. Kellett|پەڕەکان=٢١|زمان=en}}</ref> کە نزیکەی ٣٬٠٠٠ بۆ ٤٬٠٠٠ کەس تێیدا کوژران.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cigerli|یەکەم=Sabri|ناونیشان=https://books.google.iq/books/about/Les_Kurdes_et_le_Kurdistan_en_1920.html?id=qTlJzwEACAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=Les Kurdes et le Kurdistan en 1920|ڕێکەوت=٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Vérone éditions|ژپنک=٩٧٩-١٠-٢٨٤-١٨٣٧-٣|زمان=fr}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Curzon|یەکەم=George Nathaniel|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=Mx462foqQCoC&pg=PA553&dq=Miandoab+massacre&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwiyisONgLqQAxWJAdsEHd2sCQc4ChDoAXoECAkQAw#v=onepage&q=Miandoab%20massacre&f=false|سەردێڕ=Persia and the Persian Question|ڕێکەوت=١٨٩٢|بڵاوکەرەوە=Longmans, Green|زمان=en}}</ref> و ئەوان بەشدارییان کردووە لە [[ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک (١٩١٨–١٩٢٢)|ڕاپەڕینی سیمکۆ شیکاک]] لە ساڵی ١٩٢١، لە ساڵی ١٩٢٩ مەلایەکی ئەم ئێلە سەر بە تیرەی وەچاغی مەنگوڕ بە ناوی مەلا خەلیل گۆڕەمەڕی لە دژی حکومەتی ئێران ڕاپەڕی.<ref name=":6" /><ref>یونس ئیبراهیم، ''اوضاع سیاسی کردستان''. (بە [[فارسی]]) ئێران</ref> و بەشدارییان کردووە لە دروستبوونی [[کۆماری کوردستان|کۆماری مەھاباد]] لە ساڵی ١٩٤٦<ref name=":3" /> کە پەیوەندییەکانی لەگەڵ [[بنەماڵەی بارزانی|ھۆزی بارزانیدا]] تاڵکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=O'Ballance|یەکەم=E.|سەردێڕ=The Kurdish Struggle, 1920-94|ڕێکەوت=١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan UK|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٣٧٧٤٢-٤|edition=1st ed. 1996|شوێن=London}}</ref> بڵباسەکان لە دژی عوسمانییەکان،<ref name=":3"/><ref name=":5"/><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Lambton |یەکەم=Ann K. S. |ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٧٧ |سەردێڕ=Robert W. Olson: The siege of Mosul and Ottoman-Persian relations, 1718–1743: a study of rebellion in the capital and war in the provinces of the Ottoman empire. (Indiana University Publications. Uralic and Altaic Series, Vol. 124.) xviii, 237 pp. Bloomington: Indiana University, [1975]. $16. |ناونیشان=https://www.cambridge.org/core/journals/bulletin-of-the-school-of-oriental-and-african-studies/article/abs/robert-w-olson-the-siege-of-mosul-and-ottomanpersian-relations-17181743-a-study-of-rebellion-in-the-capital-and-war-in-the-provinces-of-the-ottoman-empire-indiana-university-publications-uralic-and-altaic-series-vol-124-xviii-237-pp-bloomington-indiana-university-1975-16/A4E6AD46720CF3E5EA36DF6DADADF0EB |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |زمان=en |بەرگ=٤٠|issue=2 |پەڕەکان=٤٤٧–٤٤٧|doi=10.1017/S0041977X00044827 |issn=0041-977X}}</ref> [[خۆشناو|خۆشناوەکان]]، [[ئاکۆ]]،<ref name=":11">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=تاڵەبانی|یەکەم=شێخ ڕەزا|ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/26786?h=آنچھ%20بلباس%20بھ%20خوشناو|سەردێڕ=اشعار فارسی شیخ رضا|زمان=fa}}</ref> گەردییەکان، [[میرنشینی سۆران]]،<ref name=":3"/> [[میرنشینی بابان]] و [[جاف|ھۆزی جاف]] شەڕیان کردووە.<ref name=":6">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=موحەممەد|یەکەم=مەحموود|سەردێڕ=مێژووی ھۆزی بڵباس|بڵاوکەرەوە=تاڤگا|ساڵ=١٩٨٩|شوێن=[[سلێمانی]]|ناونیشان=http://archive.org/details/Othmanesmail1961_gmail_20180119_0450}}</ref> شەڕی بڵباسەکان دژ بە خۆشناو و ئاکۆییەکان زۆر سەخت بووە بۆ دوژمانی بڵباس وە لە دێڕێ شیعرێک شێخ ڕەزای تاڵەبانی دەڵێ «ئەوەی بڵباس کردی بە ئاکۆ و خۆشناو هۆلاکۆ نەیکرد لە بەغدا».<ref name=":11" /> بڵباسەکان بەوە ناوبانگیان ھەبوو کە کەللەڕەقێ و شەڕانگێز بوون، لەو شارانەی ئێران کە تێیدا لە ھاوینان نیشتەجێبوون ھێرش و تاڵانکرایان بەرەو دانیشنووانی شارەکان ئەبرد. ھەروەھا ھێرشیان کردە سەر ھەردوو شاری [[کەرکووک]] و [[ھەولێر]] کە ئێلەکە لە کاتی زستاناندا لە نێوان ئەم دوو شارە نیشتەجێ ئەبوون. والییەکانی [[بەغدا]] چەندین جار بە سوپا ھێرشیان کردۆتە سەر ئێلی بڵباس بۆ ئەوەیی واز لەم کارە بێنن. لە کتێبی جھانگەشای نادریش باس کراوە کە [[نادر شا]] لەشکرێکی بۆ شەڕ کردن لەگەڵ ئەم ئێلە ناردووە.<ref>دەروێش پاشا، ''سیاحتنامە حدود''. لاپەڕە ٢٩٤</ref> لە ساڵی ١٧١٣ لە مانگی ڕەمەزاندا، بڵباسەکان چوونە ناو [[ئێران]]. لەوێ کێشەیەک لەگەڵ [[فارسەکان|فارسەکاندا]] دروست بوو، ئەم کێشەیە بووە ھۆکاری تێکدانی چەندان گوندی [[فارسەکان]]. ڕووداوەکە گەیشتە وەزیرێک، وەزیرەکە شووبرای خۆی نارد بۆ ئەوەی بزانێت سەرچاوەی ئەم ڕووداوە چییە. کاتێک خەڵکی گوندەکە شووبرایەکەیان بینی ترس کەوتە نێویان، بۆی دەرکەوت کە بڵباسەکان ھۆکاری سەرەکی کێشەکەن بەڵام [[فارسەکان|فارسەکانیش]] بێتاوان نەبوون. لە کۆتاییدا سەرزەنشتی بڵباسەکان کرد و کێشەکەی بە تاوانبار زانی. پاشان ڕاپۆرتەکەی دابە وەزیرە ەڕچی وویدا، وەزیریش بڕیاریدا بڵباسەکان لە ئێران دەربکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=عزاوی، عباس|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/تاریخ_العراق_بین_احتل/zwA0LunOKKYC?hl=en|سەردێڕ=تاریخ العراق بین احتلالین|ڕێکەوت=١٩٣٥|بڵاوکەرەوە=Maṭbaʻat Baghdād|زمان=ar}}</ref> ھەروەھا لەگەڵ [[بەلۆچەکان]]ی [[سیستان]] شەڕیان کردووە کە ئیبراھیم بەگی کوڕی قەلەندەر ئاغای بڵباس فەرمانڕەوای [[پارێزگای سیستان و بەلۆچستان|پارێزگای سیستانی]] دەکرد، و ھەمیشە لە شەڕەکانیان لە دژی [[بەلۆچەکان]] سەرکەوتوو بوون.<ref name=":6"/><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=خان|یەکەم=بدلیسى، شرف|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/الشرفنامھ/7NAfDQEACAAJ?hl=en|سەردێڕ=الشرفنامھ: فی تأریخ الدول والامارات الکردیة، الفھ باللغة الفارسیة شرف خان البدلیسی، نقلھ الى اللغة العربیة وعلق علیھ جمیل بندى روژبیانی|ڕێکەوت=١٩٥٣|بڵاوکەرەوە=مطبعة النجاح ،|زمان=ar}}</ref> === ھۆزەکان === بە پێی دەروێش پاشا ھۆزەکانی ئێلی بڵباس بریتین لە پیران، مەنگوڕی کادەروێش، مەنگوڕی زوری، سن، ڕەمک و مامەسەنی. کە ئەوانیش لە چەندان تیرە و تایفە پێکدێن. تایفەکانی پیران کە ژمارەیان دەبێتە ١٢ تایفھ و نزیکەی ھەزار خێزان دەبێ بریتین لە؛ حەسەن ئاغایی، مەخانە، سەبریمە، ئەحممەد لەکە، فەقێ خالیا، بەرچم، وەساتە پیرە، گەورک، [[ورمزیار]]، پێوە، ھۆلە ملە، ھەرزن سما. تایفەکانی مەنگوڕی کادەروێش ژمارەیان دەبێتە ٧ تایفە و نزیکەی ٥٠ خێزان دەبن بریتین لە؛ ئەلزەبامرە، مەرکەنە، باب ڕسوا، [[کەڵھوڕ]]، شێلاتە، خدرەجیە، ئۆمەربەلی. مەنگوڕی زوری ژمارەیان چوار تایفە دەبێ و ٧٠٠ خێزانن بریتین لە؛ زەرکەیی، خدر مامەسەنی، یوسف کاسکی، و حاجی مامە. ھۆزی سن تەنیا یەک تایفەن و نزیکەی ٤٠٠ خێزانن. ھۆزی ڕەمک لە دوو تایفە پێکھاتوون ڕەمکی فەقێ وەیسی کە ٧٠ خێزانن و ڕەمکی فەقێ عەبدا کە ٥٠ خێزانن. تایفەکانی مامەسەنی ژمارەیان ١١ تایفەیە و دەبنە ٤٠٠ خێزان.<ref>دەروێش پاشا، سیاحتنامە حدود، ئیسەمبوڵ. لاپەڕە ٢٩١ و ٢٩٢</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شریتی دەروازە|ئێران|عێراق|کوردستان}} [[پۆل:ئێران]] [[پۆل:چاندی زمانی کوردی]] [[پۆل:چاندی کوردی]] [[پۆل:عێراق]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ھۆزە کوردییەکان]] nu0jnw87dloj2ngfinmwze9p8rxkbun 1579251 1579188 2026-04-29T18:43:34Z ~2026-26031-46 76037 1579251 wikitext text/x-wiki '''ئێلی بڵباس''' ئێلێکی کوردیە لە [[ھەرێمی کوردستان]] و [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] نیشتەجێن بە تایبەتی لە [[پارێزگای ھەولێر]] و [[پارێزگای ورمێ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=ابراھیمی |یەکەم=معصومە |سەردێڕ=بلباس |ناونیشان=https://www.cgie.org.ir/fa/article/228912/بلباس |وێبگە=مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Sites of Violence: Gender and Conflict Zones|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=University of California Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٢٣٧٩١-٩|editor-last=Blacklock|editor-first=Cathy|شوێن=Berkeley, CA|editor-last2=Cockburn|editor-first2=Cynthia|editor-last3=Crosby|editor-first3=Alison|editor-last4=Giles|editor-first4=Wenona Mary|editor-last5=Giles|editor-first5=Wenona Mary|editor-last6=Hans|editor-first6=Asha|editor-last7=Hyndman|editor-first7=Jennifer|editor-last8=Hyndman|editor-first8=Jennifer|editor-last9=Klein|editor-first9=Edith}}</ref> ئەم ئێلە یەکێکە لە ئێلەک کۆنەکانی [[فەیلییەکان|کورادنی فەیلی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=بڵباس Biľbas – فەرھەنگی زمانی یەکگرتووی کوردی ھاوچەرخ |ناونیشان=https://ferheng.info/alfba/36553/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=ferheng.info}}</ref> وە ئێلی بڵباس لە بنەچەدا لەگەڵ مەلکشاھی ئامۆزان.<ref name=":9">حوسێن مەلێکشایی «[https://www.historyofkurd.com/2016/05/22/%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88%DB%8C-%D8%AE%DB%8E%DA%B5%DB%8C-%D9%85%DB%95%D9%84%DB%8E%DA%A9%D8%B4%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%86%DB%95%D9%85%D8%B4%DA%AF%D8%B2%DB%95%DA%AF-%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B3%D9%8A/ مێژووی خێڵی مەلێکشایی (چەمشگزەگ).]» لە ١٢ی شوباتی ٢٠٢٦ ھێنراوە.</ref> ئێلی بڵباس لە مێژووی خۆیدا بە ئێلێکی نیمچە کۆچەر باسکراوە.<ref name=":8">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=The Belbas Tribes and the Revolt of Sheikh Ubaidullah Nahari (1880) |ناونیشان=https://zancojournal.su.edu.krd/index.php/JAHS/article/view/1350 |journal=Zanco Journal of Humanity Sciences |بەرگ=٢٨|issue=SpB |doi=10.21271/zjhs.28.SpB.8}}</ref><ref name=":3" /><ref name=":7" /><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ireland|یەکەم=Royal Anthropological Institute of Great Britain and|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/The_Journal_of_the_Royal_Anthropological/NsYEAAAAYAAJ?hl=en|سەردێڕ=The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland|ڕێکەوت=١٩٠٨|بڵاوکەرەوە=The Institute|پەڕەکان=٤٥٧|زمان=en}}</ref> == مێژوو == === ڕەچەڵەک و نیشتەجێبوون === بڵباس لە باشووری کوردستان لە شارەکانی: [[کۆیە]]، [[شارەزوور]]، و [[ڕەواندز]].<ref name=":6" /> ھەندێکیان لە [[ڕانیە]] دەژین.<ref>آر ھی، دبیلو (١٩٨٣). ''[https://archive.org/details/1_20220515/%D8%B3%D9%86%D8%AA%D8%A7%D9%86%20%D9%81%D9%8A%20%D9%83%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%20-%20%D8%AF%D8%A8%D9%8A%D9%84%D9%88%20%D8%A2%D8%B1%20%D9%87%D9%8A%20-%20%D8%AA%D8%B1%D8%AC%D9%85%D8%A9%20%D9%81%D8%A4%D8%A7%D8%AF%20%D8%AC%D9%85%D9%8A%D9%84%20-%20%D8%AC%201/page/n87/mode/1up?q=%D8%A8%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3 سنتان فی کردستان ١٩١٨-١٩٢٠]'' (بە عەرەبی). بەرگی&nbsp;١. لەلایەن جەمیل، فوئاد وەرگێڕدراوە. لاپەڕە&nbsp;٨٩.</ref> ڕۆجەر لسلۆک دەربارەی دانیشتووانی ڕانیە دەڵێ کە دوو ھۆز لە شارەکە دەژین کە ھۆزی ئاکۆ و بڵباسن.<ref name=":12">ڕۆجەر لسلۆک، ''Kurdistan and the kurds.'' بڵاوکەرەوە: royal anthropological institute، لاپەڕە ١١١</ref> وە لە ناوچەی گەرمیان و ھەورامانیش ئێلی بڵباسی زۆر تیایە،<ref name=":6" /> بەتایبەتی ھۆزی دەلۆی گەرمیان کە بڵباسن.<ref name=":6" /> لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لەم شارانەن: [[سەردەشت]]، [[مەھاباد|سابڵاغ]]، [[ورمێ]]، و [[پیرانشار]] نیشتەجێن.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=BELBĀS |ناونیشان=https://www.iranicaonline.org/articles/belbas-a-former-kurdish-tribal-confederacy-of-northwestern-iran-and-northeastern-iraq/ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Encyclopaedia Iranica |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=الحسىن|یەکەم=سعىدىان، عبد|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=5FQuAQAAIAAJ&q=ایل+بلباس+لری&redir_esc=y|سەردێڕ=سرزمىن و مردم ایران|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=علم و زندگى،|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٩٠٠٥٢-٧-٠|زمان=fa}}</ref> جگە لەو شارانەی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، تیرەیەکی ھۆزی پیرانی ئێلی بڵباس لە لوڕستان و ئیلام نیشتەجێن.<ref name=":9" /> سەرچاوەیەکی فەڕەنسی باسی کردووە کە ئەم ئێلە لە ناوچەی کرماشانیش ئەژین.<ref>L'asie francais. پارس، فەڕەنسا: کۆمیتەی فەڕەنسی لە ئاسیا. ١٩١٤. لاپەڕە ١١٨.</ref> وە ئێلی بڵباس لە [[خۆراسان|خۆراسانیش]] ژیاون. ئەمەش دەگەڕێتەوە سەردەمی [[شا عەباسی یەکەم]] کە نزیکەی ٣٠٬٠٠٠ خێزانی کوردی [[ئەرزڕۆم|ئەرزرۆمی]] لە [[خۆراسان]] نیشتەجێ کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Fisher|یەکەم=William Bayne|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=H20Xt157iYUC&pg=PA4&dq=he+sent+nearly+thirty+thousand+families+of+kurds&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwj-t7DAzLeQAxWJBNsEHanmO6kQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=he%20sent%20nearly%20thirty%20thousand%20families%20of%20kurds&f=false|سەردێڕ=The Cambridge History of Iran|دوایین٢=Avery|یەکەم٢=P.|دوایین٣=Hambly|یەکەم٣=G. R. G.|دوایین٤=Melville|یەکەم٤=C.|ڕێکەوت=١٩٦٨|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٢٠٠٩٥-٠|زمان=en}}</ref> کە سەر بە ئێلی بڵباس بوون.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Amanat|یەکەم=Abbas|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=omo3DwAAQBAJ&printsec=copyright&redir_esc=y#v=onepage&q=belbas&f=false|سەردێڕ=Iran: A Modern History|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Yale University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٠-٢٣١٤٦-٥|زمان=en}}</ref> لە سەدەی ١٩ەیەم ئێلی بڵباس نزیکەی ١٣٠٬٠٠٠ کەسی تێدابووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Pagnozzi|یەکەم=Giuseppe R.|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/Geografia_moderna_universale_ovvero_Desc/opbXkd0fpxsC?hl=en&gbpv=0|سەردێڕ=Geografia moderna universale ovvero Descrizione fisica, statistica, topografica di tutti i paesi conosciuti della terra per G.R. Pagnozzi. Volume primo [-decimoquinto ed ultimo]: Arabia, Persia, Belucistan, Cabul, India. 2|ڕێکەوت=١٨٢٢|بڵاوکەرەوە=per Vincenzo Batelli|زمان=it}}</ref> و بڵباسەکان لە [[باکووری کوردستان|باکووری کوردستانیش]] ژیاون.<ref name=":0" /><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rawlinson|یەکەم=H. C.|ناونیشان=http://archive.org/details/jstor-1797838|سەردێڕ=Notes on a Journey from Tabríz, Through Persian Kurdistán, to the Ruins of Takhti-Soleïmán, and from Thence by Zenján and Ṭárom, to Gílán, in October and November, 1838; With a Memoir on the Site of the Atropatenian Ecbatana|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٨٤٠|بڵاوکەرەوە=Journal of the Royal Geographical Society of London|ئەوانی تر=JSTOR}}</ref> چونکە بەشێک بوون لە ھۆزی ڕۆژەکی کە میرنشینی بەدلیسی پێکدەهێنا.<ref name=":6" /><ref name=":10">بەدلیسی، شەڕەفخان. ''[https://books.vejin.net/ck/text/32286?h=%D8%A8%D9%84%D8%A8%D8%A7%D8%B3 شەڕەفنامە]''.</ref> شەڕەفخانی بەدلیسی لە شەڕەفنامە دەڵێت ئێلەکانی بڵباس و قەوالیس بە پێی نەریتەکان بەشێکن لە ئێلی بابان.<ref name=":10" /> === لە سەردەمی سەفەوییەکاندا تا ئێستا === بە پێی عەباس عزاوی نووسەری کتێبی «قویم الفرج بعد الشدە» باسی ئەم ئێلە ئەکات وە ئەوەی شەرەفخان دەربارەی ئەم ئێلە وتی پشتڕاست ئەکات و ڕەخنە لە بڵباسەکان ئەگرێ. ئەڵێ لە ساڵی ١١٢٣ی کۆچیدا حەسەن پاشا ھێرش ئەکاتە سەر کوردەکان ئەم کوردانە بە «کوردانی بڵباس» ناسراون. ئەگەر سەیریان بکەین ئەبینین کە لەسەر مەزھەبی ئیمامی شافیعین و زۆربەیان فەقێ و کۆچەرن لە کوێ نیشتەجێبن مزگەوتێ دروست ئەکەن.<ref>عباس العزاوی، ''عشایری عێراق'' (بەغداد: مطبعە المعارف، ١٩٣٧–١٩٥٦)، ل. ١٦٣.</ref> ئێلی بڵباس لەگەڵ [[خانەدانی ئەفشاری|ئەفشار]]<nowiki/>ەکان دوژمن بوونە<ref name=":1" /> و چەندان شەڕیان کردووە، بە تایبەتی لە [[ورمێ]] کە [[نادر شا]] توانی شکست بە ئێلی بڵباس بێنێت،<ref name=":2" /><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=رشید|یەکەم=میرزا|ناونیشان=https://www.karaketab.com/download/history/iran/5291-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%84%D9%88%D8%AF-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%81%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%AB%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7-%D8%B1%D8%B4%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B9%D8%B1%D8%A7/|سەردێڕ=تاریخ افشار|پەڕەکان=١٦٥|زمان=Fa}}</ref> محەممەد قولی ئەفشار ورمێی قایمقامی [[ورمێ]] ھەردوو ھۆزی شکاک و زەرزای بەکارھێنا لە شەڕ دژ بە بڵباسەکان لە نزیک ڕووباری لاوین.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=احمدی|یەکەم=کامیل|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=Cm0-EQAAQBAJ&dq=ایل+روژکی&source=gbs_navlinks_s|سەردێڕ=مقاومت زندگیست {{!}} خودزندگی نامۀ کامیل احمدی|بڵاوکەرەوە=Avaye Buf|ژپنک=٩٧٨-٨٧-٩٤٢٩٥-٨٣-٣|زمان=fa}}</ref> بڵباسەکان خۆیان بۆ [[زەندییەکان]] نەچەماندەوە و شەڕیان لەگەڵ کردن، بۆیە [[کەریم خانی زەند]] ئەفسەرێکی خۆی نارد بە ناوی [[فەتحعەلی خان ئەفشار]] بۆ ئەوەی ھێرش بکاتە سەر ھۆزە، [[فەتحعەلی خان ئەفشار|فەتحعەلی]] لەگەڵ ھەزاران پیاو بەرەو شاری خوی نزیک بوونەوە و ھێرشیان کردە سەر ئێلی بڵباس و زۆر پیاوی لەم ھۆزە کوشت، ھەزاران کەسیان بەدیل گرت و ١٠ ھەزار ئەسپ و مەڕیان دابەشکرد بۆ سوپای [[زەندییەکان]].<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=بلباس |ناونیشان=https://rch.ac.ir/article/Details/7124 |وێبگە=دانشنامھ جھان اسلامی |زمان=fa }}{{بەستەری مردوو|url=https://rch.ac.ir/article/Details/7124 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Goudge|یەکەم=Eileen|سەردێڕ=Karim Khan Zand: A History of Iran, 1747-1779|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٦٦١٠٢-٥|زنجیرە=Publications of the Center for Middle Eastern Studies|شوێن=Chicago}}</ref> بەڵام [[نادر شا]] جگە لە ئەوەی کە شەڕی لەگەڵ ئەم ئێلە کردووە لە سوپاکەیدا بەکاریان ھێنا بۆ شەڕکردن لەگەڵ [[عوسمانییەکان]].<ref name=":5">''Journal Asiatique. لاپەڕە ٩٥ (بە فەڕەنسی)''</ref> لە کتێبی «بستان السیاحه» زێن ئەلعابدین دەڵێ ھۆزەکانی زەند، لەک، دونبەلی، لۆلۆ، فەیلی، بەختیاری و مامەسەنی بەشێکن لە کورد وە چەند لق و تیرە و تایفەیان ھەیە. جگە لەمە دەڵێ بەشێ لە بڵباسەکان سوننەی شافیعین و بەشێکیان شیعەی جەعفەرین واتا شیعەی دوانزە ئیمامی.<ref>زێن ئەلعابدین شیروانی، ''بستان السیاحە''، (بە فارسی) لاپەڕە ٤٥٩</ref> لە سەردەمی خودادادخانی بەگلەربەگ مەڵبەندی ورمێ وەھا ھێور و ھێمن و پارێزراو بوو کە ھیچ کەس نەیدەتوانی بێ لە بڕەی خۆی زیاتر ڕاکێشێ بێجگە لە ئێلی بڵباسی ناوچەی لاجان کە جاروبار ئەهاتن و دەستیان بۆ هەردوو ناوچەی «سندووس» وە ناوچەی «دۆڵ» ئەبرد کە ھۆزی تورکمانی قەرەئیلۆ ناسراو بە گۆندزلۆی لێی ئەژیان، بڵباسەکان موڵک و ماڵی ئەم ھۆزەیان ئەبرد. خانی بەگلەربەگ چەند ھەلومەرجی بۆ شای ئێران نارد و ھەوڵی تۆڵەکردنی نەدا. بەڵام بە پێی تێپەڕبوونی ڕۆژگارەکان ڕق و قینەی بۆ بڵباسەکان پتر ئەبوو. خودادادخان لە ھەلێک دەگەڕا بۆ ھێرشکردن بو سەر ئەم ئێلە بۆیە لەشکرێکی قۆشەنێکی ئەفشاری کۆکردەوە و داوای لێکردن نێرەوەزییان لێ ببڕن یا بەدیلیان بگرن. بڵباسەکانی لاجان بە بینی قۆشەنە ئەفشاریەکەیان بینی تۆقین و لە ماڵ مەڕوماڵاتی خۆیان بەجێھێشت. بەڵام دوای بڵباسەکان بە سام و زاڵانە توانیان ماڵ و مەڕوماڵات و ئەسپەکانی خۆیان بێنەوە و ھەرچی سەربازی ئەفشاری کە ھێرشیان بۆ ناوچەی بڵباسەکان برد کوژران. دواتر بەیانیەکەی درەنگ گەیشتن بە چیمەنی «دۆڵامەلەر» کە چوار فرسەقێ لە ورمێ دوورە کە ئەکاتە نزیکەی ٣٢ کیلۆمەتر. خەبەر نەگەیشتە لای خودادادخان کە بڵباسەکان بە ھەزاران چەکدارەوە لە ڕێگان تا وەختایەک کە لە شوێنیک بە ناوی «ئەڵڵاھوئەکبەر» لە نێوان نیوەڕۆ و ئێوارە بوو خزمەتگوزارێکی ھات و ھەواڵەکەی پێ وت. خودادادخان بوێر بوویەوە و ھۆشی خۆی لە دەسدا شمشێرەکەی بە سینگی نا و خۆی کوشت. دۆست و نزیکەکانی وایان زانی لە سوژدەیە کەچی سەیریان کرد بینیان مردووە.<ref>میرزا ڕەشید ئەدیبوششوعەرا، "شەڕی ھۆزی بڵباس و خۆ کوشتنی خودادادخان" لە ''مێژووی ئەفشار''، وەرگێڕانی سەڵاحەددین ئاشتی ([[سلێمانی]]: بنکەی ژین، ٢٠٠٨). لاپەڕە ٨٩ بۆ ٩١</ref> بەپێی گێڕانەوەی سەفەری سەدەی ١٩می [[بەریتانیا]]، ئێلی بڵباس سەردەمانێک بە یەکێک لە توندوتیژترین و جەنگاوەرترین ئێلە کوردەکان دادەنرا. باس لەوە دەکرێت کە بڵباسەکان چەندین جار ھێرشیان کردۆتە سەر ناوچەکانی دراوسێ بەتایبەتی دەوروبەری [[ورمێ]] و [[مەراغە|شاری مەراغە]]، ئەمەش بووە ھۆی وروژاندنی گەشتێکی سزایی [[عەباس میرزا]]. زۆرێک لە سەرۆکەکانیان لە قەڵاکانیانەوە ڕاکێشران و لە سێدارە دران. داکشانیان زیاتر خێراتر بوو بە کردەوەی [[میر محەممەد پاشای ڕەواندز|میری ڕەواندوز]]، کە دوای چەندین ساڵ لە ململانێ و ھاوپەیمانی گۆڕاو لەگەڵ ھۆزەکە، بەشێکی زۆریان لە ھۆزی [[مامەش|مامەشیان]] گرت و لە [[ڕەواندز|ڕەواندوز]] زیندانییان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Fraser|یەکەم=James Baillie|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/Travels_in_Koordistan_Mesopotamia_c/D53LZ69U9scC?hl=en&gl=IQ|سەردێڕ=Travels in Koordistan, Mesopotamia, &c: Including an Account of Parts of Those Countries Hitherto Unvisited by Europeans. With Sketches of the Character and Manners of the Koordish and Arab Tribes|ڕێکەوت=١٨٤٠|بڵاوکەرەوە=R. Bentley|زمان=en}}</ref> بڵباسەکان ڕۆڵێکی گەورەیان ھەبووە لە ناسیونالیزمی کورد لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، بەشدارییان کردووە لە [[شۆڕشی شێخ عوبەیدوڵڵای نەھری|شۆرشی شێخ عوبەیدەڵڵا]]<nowiki/>دا لە ساڵی ١٨٨٠،<ref name=":8" /><ref name=":3" /><ref name=":7" /> بە تایبەتی لە [[میاندواو]]، کە کۆمەڵکوژییەک ڕوویدا بە سەرکردایەتی [[ھەمزاغای مەنگوڕ]]<ref name=":7">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=jronAAAAYAAJ&source=gbs_navlinks_s|سەردێڕ=The Andover Review|ڕێکەوت=١٨٨٥|بڵاوکەرەوە=Houghton, Mifflin and Company|زمان=en}}</ref> مامەند ئاغای پیران و جەلیل ئاغای کوڕی [[شێخ عوبەیدوڵڵای نەھری|شێخ عوبەیدوڵڵا]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Eagleton|یەکەم=William L.|ناونیشان=https://books.google.iq/books/about/The_Kurdish_Republic_of_1946.html?id=kV4xAAAAIAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=The Kurdish Republic of 1946|ڕێکەوت=١٩٦٣|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|پەڕەکان=٧|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=3Lg_AQAAMAAJ&pg=PA422&dq=miandoab+massacre&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwj2u7a8_bmQAxU9Q_EDHbpdBloQ6AF6BAgMEAM#v=onepage&q=miandoab%20massacre&f=false|سەردێڕ=The Pall Mall Budget: Being a Weekly Collection of Articles Printed in the Pall Mall Gazette from Day to Day, with a Summary of News|ڕێکەوت=١٨٨١|بڵاوکەرەوە=J. Kellett|پەڕەکان=٢١|زمان=en}}</ref> کە نزیکەی ٣٬٠٠٠ بۆ ٤٬٠٠٠ کەس تێیدا کوژران.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cigerli|یەکەم=Sabri|ناونیشان=https://books.google.iq/books/about/Les_Kurdes_et_le_Kurdistan_en_1920.html?id=qTlJzwEACAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=Les Kurdes et le Kurdistan en 1920|ڕێکەوت=٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Vérone éditions|ژپنک=٩٧٩-١٠-٢٨٤-١٨٣٧-٣|زمان=fr}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Curzon|یەکەم=George Nathaniel|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=Mx462foqQCoC&pg=PA553&dq=Miandoab+massacre&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwiyisONgLqQAxWJAdsEHd2sCQc4ChDoAXoECAkQAw#v=onepage&q=Miandoab%20massacre&f=false|سەردێڕ=Persia and the Persian Question|ڕێکەوت=١٨٩٢|بڵاوکەرەوە=Longmans, Green|زمان=en}}</ref> و ئەوان بەشدارییان کردووە لە [[ڕاپەڕینی سمکۆی شکاک (١٩١٨–١٩٢٢)|ڕاپەڕینی سیمکۆ شیکاک]] لە ساڵی ١٩٢١، لە ساڵی ١٩٢٩ مەلایەکی ئەم ئێلە سەر بە تیرەی وەچاغی مەنگوڕ بە ناوی مەلا خەلیل گۆڕەمەڕی لە دژی حکومەتی ئێران ڕاپەڕی.<ref name=":6" /><ref>یونس ئیبراهیم، ''اوضاع سیاسی کردستان''. (بە [[فارسی]]) ئێران</ref> و بەشدارییان کردووە لە دروستبوونی [[کۆماری کوردستان|کۆماری مەھاباد]] لە ساڵی ١٩٤٦<ref name=":3" /> کە پەیوەندییەکانی لەگەڵ [[بنەماڵەی بارزانی|ھۆزی بارزانیدا]] تاڵکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=O'Ballance|یەکەم=E.|سەردێڕ=The Kurdish Struggle, 1920-94|ڕێکەوت=١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan UK|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٣٧٧٤٢-٤|edition=1st ed. 1996|شوێن=London}}</ref> بڵباسەکان لە دژی عوسمانییەکان،<ref name=":3"/><ref name=":5"/><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Lambton |یەکەم=Ann K. S. |ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٧٧ |سەردێڕ=Robert W. Olson: The siege of Mosul and Ottoman-Persian relations, 1718–1743: a study of rebellion in the capital and war in the provinces of the Ottoman empire. (Indiana University Publications. Uralic and Altaic Series, Vol. 124.) xviii, 237 pp. Bloomington: Indiana University, [1975]. $16. |ناونیشان=https://www.cambridge.org/core/journals/bulletin-of-the-school-of-oriental-and-african-studies/article/abs/robert-w-olson-the-siege-of-mosul-and-ottomanpersian-relations-17181743-a-study-of-rebellion-in-the-capital-and-war-in-the-provinces-of-the-ottoman-empire-indiana-university-publications-uralic-and-altaic-series-vol-124-xviii-237-pp-bloomington-indiana-university-1975-16/A4E6AD46720CF3E5EA36DF6DADADF0EB |journal=Bulletin of the School of Oriental and African Studies |زمان=en |بەرگ=٤٠|issue=2 |پەڕەکان=٤٤٧–٤٤٧|doi=10.1017/S0041977X00044827 |issn=0041-977X}}</ref> [[خۆشناو|خۆشناوەکان]]، [[ئاکۆ]]،<ref name=":11">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=تاڵەبانی|یەکەم=شێخ ڕەزا|ناونیشان=https://books.vejin.net/ck/text/26786?h=آنچھ%20بلباس%20بھ%20خوشناو|سەردێڕ=اشعار فارسی شیخ رضا|زمان=fa}}</ref> گەردییەکان، [[میرنشینی سۆران]]،<ref name=":3"/> [[میرنشینی بابان]] و [[جاف|ھۆزی جاف]] شەڕیان کردووە.<ref name=":6">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=موحەممەد|یەکەم=مەحموود|سەردێڕ=مێژووی ھۆزی بڵباس|بڵاوکەرەوە=تاڤگا|ساڵ=١٩٨٩|شوێن=[[سلێمانی]]|ناونیشان=http://archive.org/details/Othmanesmail1961_gmail_20180119_0450}}</ref> شەڕی بڵباسەکان دژ بە خۆشناو و ئاکۆییەکان زۆر سەخت بووە بۆ دوژمانی بڵباس وە لە دێڕێ شیعرێک شێخ ڕەزای تاڵەبانی دەڵێ «ئەوەی بڵباس کردی بە ئاکۆ و خۆشناو هۆلاکۆ نەیکرد لە بەغدا».<ref name=":11" /> بڵباسەکان بەوە ناوبانگیان ھەبوو کە کەللەڕەقێ و شەڕانگێز بوون، لەو شارانەی ئێران کە تێیدا لە ھاوینان نیشتەجێبوون ھێرش و تاڵانکرایان بەرەو دانیشنووانی شارەکان ئەبرد. ھەروەھا ھێرشیان کردە سەر ھەردوو شاری [[کەرکووک]] و [[ھەولێر]] کە ئێلەکە لە کاتی زستاناندا لە نێوان ئەم دوو شارە نیشتەجێ ئەبوون. والییەکانی [[بەغدا]] چەندین جار بە سوپا ھێرشیان کردۆتە سەر ئێلی بڵباس بۆ ئەوەیی واز لەم کارە بێنن. لە کتێبی جھانگەشای نادریش باس کراوە کە [[نادر شا]] لەشکرێکی بۆ شەڕ کردن لەگەڵ ئەم ئێلە ناردووە.<ref>دەروێش پاشا، ''سیاحتنامە حدود''. لاپەڕە ٢٩٤</ref> لە ساڵی ١٧١٣ لە مانگی ڕەمەزاندا، بڵباسەکان چوونە ناو [[ئێران]]. لەوێ کێشەیەک لەگەڵ [[فارسەکان|فارسەکاندا]] دروست بوو، ئەم کێشەیە بووە ھۆکاری تێکدانی چەندان گوندی [[فارسەکان]]. ڕووداوەکە گەیشتە وەزیرێک، وەزیرەکە شووبرای خۆی نارد بۆ ئەوەی بزانێت سەرچاوەی ئەم ڕووداوە چییە. کاتێک خەڵکی گوندەکە شووبرایەکەیان بینی ترس کەوتە نێویان، بۆی دەرکەوت کە بڵباسەکان ھۆکاری سەرەکی کێشەکەن بەڵام [[فارسەکان|فارسەکانیش]] بێتاوان نەبوون. لە کۆتاییدا سەرزەنشتی بڵباسەکان کرد و کێشەکەی بە تاوانبار زانی. پاشان ڕاپۆرتەکەی دابە وەزیرە ەڕچی وویدا، وەزیریش بڕیاریدا بڵباسەکان لە ئێران دەربکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=عزاوی، عباس|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/تاریخ_العراق_بین_احتل/zwA0LunOKKYC?hl=en|سەردێڕ=تاریخ العراق بین احتلالین|ڕێکەوت=١٩٣٥|بڵاوکەرەوە=Maṭbaʻat Baghdād|زمان=ar}}</ref> ھەروەھا لەگەڵ [[بەلۆچەکان]]ی [[سیستان]] شەڕیان کردووە کە ئیبراھیم بەگی کوڕی قەلەندەر ئاغای بڵباس فەرمانڕەوای [[پارێزگای سیستان و بەلۆچستان|پارێزگای سیستانی]] دەکرد، و ھەمیشە لە شەڕەکانیان لە دژی [[بەلۆچەکان]] سەرکەوتوو بوون.<ref name=":6"/><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=خان|یەکەم=بدلیسى، شرف|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/الشرفنامھ/7NAfDQEACAAJ?hl=en|سەردێڕ=الشرفنامھ: فی تأریخ الدول والامارات الکردیة، الفھ باللغة الفارسیة شرف خان البدلیسی، نقلھ الى اللغة العربیة وعلق علیھ جمیل بندى روژبیانی|ڕێکەوت=١٩٥٣|بڵاوکەرەوە=مطبعة النجاح ،|زمان=ar}}</ref> === ھۆزەکان === بە پێی دەروێش پاشا ھۆزەکانی ئێلی بڵباس بریتین لە پیران، مەنگوڕی کادەروێش، مەنگوڕی زوری، سن، ڕەمک و مامەسەنی. کە ئەوانیش لە چەندان تیرە و تایفە پێکدێن. تایفەکانی پیران کە ژمارەیان دەبێتە ١٢ تایفھ و نزیکەی ھەزار خێزان دەبێ بریتین لە؛ حەسەن ئاغایی، مەخانە، سەبریمە، ئەحممەد لەکە، فەقێ خالیا، بەرچم، وەساتە پیرە، گەورک، [[ورمزیار]]، پێوە، ھۆلە ملە، ھەرزن سما. تایفەکانی مەنگوڕی کادەروێش ژمارەیان دەبێتە ٧ تایفە و نزیکەی ٥٠ خێزان دەبن بریتین لە؛ ئەلزەبامرە، مەرکەنە، باب ڕسوا، [[کەڵھوڕ]]، شێلاتە،دەلۆ(دەلۆیی)، خدرەجیە، ئۆمەربەلی. مەنگوڕی زوری ژمارەیان چوار تایفە دەبێ و ٧٠٠ خێزانن بریتین لە؛ زەرکەیی، خدر مامەسەنی، یوسف کاسکی، و حاجی مامە. ھۆزی سن تەنیا یەک تایفەن و نزیکەی ٤٠٠ خێزانن. ھۆزی ڕەمک لە دوو تایفە پێکھاتوون ڕەمکی فەقێ وەیسی کە ٧٠ خێزانن و ڕەمکی فەقێ عەبدا کە ٥٠ خێزانن. تایفەکانی مامەسەنی ژمارەیان ١١ تایفەیە و دەبنە ٤٠٠ خێزان.<ref>دەروێش پاشا، سیاحتنامە حدود، ئیسەمبوڵ. لاپەڕە ٢٩١ و ٢٩٢</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شریتی دەروازە|ئێران|عێراق|کوردستان}} [[پۆل:ئێران]] [[پۆل:چاندی زمانی کوردی]] [[پۆل:چاندی کوردی]] [[پۆل:عێراق]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:ھۆزە کوردییەکان]] i1biigpav2kebre19wux3iib7iu9zz6 0 236662 1579431 1493521 2026-04-30T08:13:33Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579431 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی گۆرانی |وێنە = Bouye Khoube Gandom.png |ژێرنووس = بەرگی ڤاینڵ |زمان = [[فارسی]] |سەرناو = بۆنی خۆشی گەنم |ناو = بۆنی خۆشی گەنم |جۆر = گۆرانی |ھونەرمەند = [[داریووش (گۆرانیبێژ)|داریووش]] |بڵاوبوونەوە = {{ڕێکەوتی سەرەتا|١٩٧٢}} |چەشن = {{hlist|[[بلووز]]|[[پۆپی ئێرانی]]}} |فۆرمات = {{hlist|[[سیاسی]]|[[کۆمەڵایەتی]]}} |ئەلبوم = [[بۆنی گەنم (ئەلبوم)|بۆنی گەنم]] |نووسەر = [[شەھیار قەنبەری]] |ئاوازدانەر = [[ڤارۆژان]] |کۆمپانیای تۆمارکردن = {{hlist|ڕۆیاڵ|لاڤی}} |ماوە = ٧:٢٢ |زیاتر = {{Audio sample | type = single | file = Bouye Khoube Gandom.ogg | description = بۆنی خۆشی گەنم }} }} '''بۆنی خۆشی گەنم''' ({{بە فارسی|بوی خوب گندم}}) یان '''بۆنی گەنم''' ({{بە فارسی|بوی گندم}}) گۆرانییەکی [[داریووش (گۆرانیبێژ)|داریووش]]ە کە لەلایەن [[شەھیار قەنبەری]]یەوە نووسراوە و لەلایەن [[ڤارۆژان]]ەوە ئاوازدانان و ڕێکخستنی بۆ کراوە، و لە ساڵی ١٩٧٢دا بڵاوکراوەتەوە. ئەم گۆرانییە لە ئەلبومی [[بۆنی گەنم (ئەلبوم)|بۆنی گەنم]]ی داریووشدا بڵاوکراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=داریوش - بوی خوب گندم|ناونیشان=https://www.discogs.com/release/25207033-داریوش-بوی-خوب-گندم|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ghanbari|یەکەم=Shahyar|سەردێڕ=The Sea In Me|بڵاوکەرەوە=National Library of Iran|ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٩٦٤-٥٧٣٢-٤١-٧|شوێن=Iran}}</ref> بەھۆی ئەم گۆرانییە و گۆرانیی «بن بەست» و «ڕەھایی» داریووش و شەھیار قەنبەری دەستگیر کران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=حمید|ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٠|سەردێڕ=داریوش (قسمت سوم)|ناونیشان=https://delvareha.blogspot.com/2010/06/blog-post_27.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=دلواره ها}}</ref> [[حەمید حامی]]، یەکێک لە گۆرانیبێژانی ناوخۆی ئێران، ئەم گۆرانییەی لە ئەلبومێکدا بە ناوی بۆنی گەنمدا وتووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=میزان|یەکەم=خبرگزاری|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠١٧|سەردێڕ=بیوگرافی حمید حامی خواننده پاپ کشور+عکس|ناونیشان=https://www.mizanonline.ir/fa/news/315117|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=fa|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.mizanonline.ir/fa/news/315117 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا|ئێران}} * {{Discogs Release|25207033-داریوش-بوی-خوب-گندم}} {{داریووش}} [[پۆل:گۆرانییەکانی داریووش]] samz385n4ti7yx8zjciod3ijqdy1i1b 0 239193 1579199 1398245 2026-04-29T15:54:03Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579199 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو=ئەحمەد جۆڵا |ڕێکەوتی لەدایکبوون={{ساڵی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٦٦}} |شوێنی لەدایکبوون=سلێمانی، کوردستان |پیشە={{hlist|ئەکتەر|شانۆکار}} |ساڵانی چالاکی=١٩٧٩-ئێستا }} '''ئەحمەد جۆڵا''' (لەدایکبووی ١٩٦٦) ئەکتەر و شانۆکارێکی کۆمیدیی کوردی لەدایکبووی شاری [[سلێمانی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڤیدیۆ؛ ماھیر حەسەن و ئەحمەد جۆڵا سەرقاڵی کارێکی نوێی خێرخوازین|ناونیشان=https://www.rachlaken.com/all-detail.aspx?Jimare=675|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=www.rachlaken.com}}</ref> یەکەم کاری ھونەریی بە ناوی ''بروسکەیەک بۆ شاتێلا'' بووە، و یەکەم کاری درامیی بە ناوی ''بووکی ژێر دەواری ڕەش'' بووە، و تا ئێستا لە نزیکەی ٢٠ بۆ ٢٥ کاری ھونەریدا بەشداریی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لە تراژیدیای ناو زیندانەوە بۆ جیھانی کۆمیدیا|ناونیشان=https://hawlati.co/page_detail?smart-id=9050|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=ھاوڵاتی}}{{بەستەری مردوو|url=https://hawlati.co/page_detail?smart-id=9050 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> بە ڕۆڵەکانی لە ''[[بەرنامەی بەرنامە]]'' و ''[[ماڵەکەی مەعروف]]''دا ناسراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{IMDb name|nm15057478}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کۆمیدیا|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە کوردەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ھونەرمەندانی کورد]] [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] 896t08wd25psjcy85b7pdgsqrabtypd 0 239219 1579017 1578928 2026-04-29T12:03:32Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579017 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox military person|name=ئۆلێگ یوریڤیچ سۆکۆڤ|native_name=Оле́г Ю́рьевич Цо́ков|native_name_lang=ڕووسی|image=Oleg Tsokov.jpg|alt=|caption=سۆکۆڤ لە ٢٠٢١|birth_date=٢٣/٩/١٩٧١|birth_place=یەکێتی سۆڤییەت|death_date=١١/٧/٢٠٢٣|death_place=ئوکراینا، ھەرێمی زاپۆریژژیا، بێردیانسک|nickname=|birth_name=|allegiance={{RUS}}|branch=ھێزی زەمینی ڕووسیا|serviceyears=١٩٩٠ بۆ ٢٠٢٣|rank=لیوای گشتی ڕووسیا|unit=|awards=فەرمانی ژوکۆڤ فەرمانی بوێر فەرمانی شایستەیی سەربازی مەدالیای "بەشداری ئۆپراسیۆنی سەربازی لە سوریا"|spouse=<!--Add spouse if reliably sourced-->|children=|relations=}}'''ئۆلێگ یوریڤیچ سۆکۆڤ''' (بە [[زمانی ڕووسی|ڕووسی]]: Олег Юрьевич Цоков) جەنەراڵ بووە لە ھێزی زەمینی [[ڕووسیا]] کە وەک جێگری فەرماندەی ناوچەی سەربازی باشوور کاری کردووە. لە ساڵی ٢٣ی ئەیلوولی ١٩٧١ لەدایک بووە و لە ١١ی ٦ی ساڵی ٢٠٢٣ لە کاتی دژە ھێرشی [[ئوکراینا]] لە دژی لەشکرکێشی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا کوژرا. == ژیاننامە == ئۆلێگ یوریڤیچ سۆکۆڤ لە ٢٣ی ئەیلوولی ١٩٧١ لەدایک بووە، باوکی ئەفسەر و دایکی مامۆستایە. لە بنکە سەربازییەکان گەورە بووە و لە یازدە قوتابخانەی جیاوازدا خوێندوویەتی، لەنێویاندا لە چۆیبالسان و سێمیپالاتینسک، پێش ئەوەی بڕوانامەی خوێندنی ناوەندی وەربگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Олег Цоков {{!}} OK|ناونیشان=https://ok.ru/oleg.tsokov|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=OK.RU|زمان=en}}</ref> سۆکۆڤ ھاوشێوەی باوکی، پیشەی سەربازی ھەڵبژارد و لە قوتابخانەی فەرماندەیی باڵای چەکی تێکەڵاوی تاشکەند وەرگیرا. لە ساڵی ١٩٩٤ دەرچووە و لە لیوای ٧٤ی تفەنگی پاسەوانی جیا لە یورگە لە ناوچەی سەربازی [[سیبیریا]] وەک فەرماندە دامەزراوە. سۆکۆڤ لەگەڵ لیواکەدا بۆ جەنگی یەکەمی [[چیچان]] جێگیرکرا، بەشداری لە ھێرشکردنە سەر دامەزراوەی نەوتی گرۆزنی کرد لە کاتی شەڕی گرۆزنی لە مانگی یەکی ساڵی ١٩٩٥. دوای کۆتایی ھاتنی شەڕەکە، یەکەکەی تسۆکۆڤ ڕەوانەی [[سیبیریا]] کرایەوە، بەڵام بۆ ماوەی چوار مانگ وەک فەرماندە ڕەوانەی [[چیچان]] کرایەوە. سۆکۆڤ لەگەڵ لیوای ٧٤ بەرزکرانەوە بۆ جێگری فەرماندەی کەتیبەکە پێش ئەوەی لە ئەکادیمیای سەربازی فرونزە وەربگیرێت. سۆکۆڤ کە لە ساڵی ٢٠٠٠ دەرچوو، گەڕایەوە بۆ لیواکەی، و لەو ساڵەدا لە جەنگی دووەمی [[چیچان]]دا وەک فەرماندەی گرووپێکی تاکتیکی، شەڕی کردوە. تا ساڵی ٢٠٠٤ وەک فەرماندەی کەتیبەی مایەوە و پلەی بەرزکرایەوە بۆ لیوای عەقید.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=�� ����� ����� ��������|ناونیشان=http://old.redstar.ru/2007/10/06_10/2_01.html|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=old.redstar.ru}}</ref> سۆکۆڤ لە ساڵی ٢٠٠٤ پلەی بەرزکرایەوە بۆ عەقید و جێگری فەرماندەی لیوا، کە تەمەنی تاڕادەیەک گەنج بوو کە ٣٢ ساڵ بوو. لە تشرینی دووەمی ساڵی ٢٠١٠، لیژنەی لێکۆڵینەوەی [[ڕووسیا]]، سۆکۆڤی تۆمەتبار کرد بە ئەنجامدانی ساختەکاری و خراپ بەکارھێنانی دەسەڵات لە ماوەی فەرماندەیی فەوجی ٢٢٨. دۆسیەکە پەیوەندییەکی بە گرێبەستێکەوە ھەبوو کە تێیدا بە شێوەیەکی نایاسایی بەڵێنی پێشوەختە لە یازدە سەربازی وەرگرتبوو لە بەرامبەر واژووکردنی گرێبەستی خزمەتگوزاریدا، دواتر ٨٠ ھەزار [[ڕەبڵی ڕووسی|ڕوبڵ]]ی لە پاداشتی واژووکردنی گرێبەستەکە بە [[گەندەڵی]] وەرگرتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Командира войсковой части обвиняют в мошенничестве с контрактами|ناونیشان=https://ngs.ru/text/gorod/2010/11/13/76373/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=НГС - новости Новосибирска|زمان=ru}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Бывший командир войсковой части обвиняется в мошенничестве (Новосибирск)|ناونیشان=http://tayga.info/101046|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=Tayga.info|زمان=RU|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی شوباتی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230203045403/https://tayga.info/101046|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم کەیسە کاریگەری لەسەر ژیانی پیشەیی نەبوو و لە ساڵی ٢٠١١ سۆکۆڤ گواسترایەوە بۆ ئەوەی وەک سەرۆکی ئەرکان و جێگری فەرماندە لە مایکۆپ. لە ساڵی ٢٠١٤ تا ٢٠١٥ فەرماندەیی لیوای ٨١٠ی پیادەی دەریایی بووە. لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ پلەی بەرزکراوەتەوە بۆ جەنەڕاڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئابی ٢٠١٤|سەردێڕ=Бригаду морской пехоты Черноморского флота возглавил новый командир|ناونیشان=https://sevastopol.su/news/brigadu-morskoy-pehoty-chernomorskogo-flota-vozglavil-novyy-komandir|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=ForPost|زمان=ru}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٨ تا ٢٠١٩ جێگری فەرماندەی سوپای ٤٩ی چەکی یەکگرتوو بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠١٨|سەردێڕ=Как отметили День Победы в Ставрополе|ناونیشان=https://stapravda.ru/20180510/kak_otmetili_den_pobedy_v_stavropole_120400.html|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=stapravda.ru|زمان=ru}}</ref> سۆکۆڤ لە تاقیکردنەوەکانی ئەکادیمیای سەربازی ئەرکانی گشتی دەرچووە، لە مانگی ئەیلوولی ٢٠١٩ ھاتە ناو ئەکادیمیاکە. دوای ئەوەی لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢١دا لە بەشی ئاسایشی نیشتمانی و بەرگری دەوڵەتی دەرچوو، سۆکۆڤ وەک سەرۆکی ئەرکانی سوپای چەکی تێکەڵاوی پاسەوانی دووەم دەستنیشانکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://samaratoday.ru/news/402177|سەردێڕ=Церемонию открытия форума «Армия-2021» в Самарской области посетили более 1,7 тыс. человек|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سۆکۆڤ بەشداری لە داگیرکارییەکانی [[ڕووسیا]] بۆ سەر [[ئوکراینا]] کرد کە لە ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢ دەستی پێکرد، بەشداربووە لە ھێرشە مووشەکییەکان بۆ سەر شارەکانی ئوکراینا. لە ئەیلوولی ٢٠٢٢ ئۆلیکسی ئارێستۆڤیچ وتەبێژی سەرۆکایەتی [[ئوکراینا]] ڕای گەیاند کە سۆکۆڤ لە کاتی فەرماندەیی فیرقەی تفەنگی ماتۆڕی پاسەوانی ١٤٤ بریندار بووە. دواتر کەناڵێکی [[تێلێگرام|تێلەگرام]]ی ڕووسی برینداربوونی پشتڕاستکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Совинформбюро 2.0|ناونیشان=https://t.me/sovinformbureau/734|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=Telegram}}</ref> دواتر سۆکۆڤ پلەی بەرزکرایەوە بۆ جێگری فەرماندەی ناوچەی سەربازی باشوور، و لە ١٧ی شوباتی ٢٠٢٣ پلەی لیوای گشتی وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Указ Президента Российской Федерации от 17.02.2023 № 99 ∙ Официальное опубликование правовых актов|ناونیشان=http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001202302170069|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=publication.pravo.gov.ru}}</ref> لە ١١ی تەممووزدا لە ھێرشێکدا لە شاری بێردیانسک، لە میانی ھێرشی دژە ھێرشی [[ئوکراینا]] لە ساڵی ٢٠٢٣ کوژرا. مردنی سۆکۆڤ لەلایەن کەناڵی تەلەگرامی ڕووسی milblogger پشتڕاستکرایەوە، بەمەش تا مانگی تەممووزی ٢٠٢٣ بوو بە پلە بەرزترین ئەفسەری ڕووسی کە لە ئوکراینا کوژراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Times|یەکەم=Русская служба The Moscow|ڕێکەوت=١١ی تەممووزی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Еще один российский генерал погиб на войне в Украине|ناونیشان=https://www.moscowtimes.ru/2023/07/11/esche-odin-rossiiskii-general-pogib-na-voine-v-ukraine-a48547|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=Русская служба The Moscow Times|زمان=ru|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230719071434/https://www.moscowtimes.ru/2023/07/11/esche-odin-rossiiskii-general-pogib-na-voine-v-ukraine-a48547|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == خەڵاتەکان == تسۆکۆڤ ئەم خەڵاتانەی خوارەوەی وەرگرتوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Встреча с выпускниками военных вузов|ناونیشان=http://kremlin.ru/events/president/news/65942|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=Президент России|زمان=ru}}</ref> * فەرمانی ژوکۆڤ * فەرمانی بوێر * فەرمانی شایستەیی سەربازی * مەدالیای «بەشداری ئۆپراسیۆنی سەربازی لە [[سووریا|سوریا]]» == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Oleg Tsokov}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٣]] t5clild7dxlb5vbkp9p1ol8517602ux 0 239542 1579442 1575882 2026-04-30T09:04:52Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ٢ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579442 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نووسەر | ناو = بیژەن ئەرژەن | وێنە = بیژن ارژن۲.jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناو = | ناوی کاتی لەدایکبوون = بیژەن داییچی | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٦ی تشرینی دووەمی ١٩٦٩ | شوێنی لەدایکبوون = [[کرماشان]] | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | شوێنی گۆڕ = | پیشە = [[شیعر|شاعیر]]، [[گۆرانی|گۆرانینووس]] و نووسەر | زمان = [[کوردیی باشووری|کوردی]] و فارسی | نەتەوە = [[کورد]] | ڕەگەز = | ڕەگەزنامە = | خوێندن = | شوێنی بڕوانامە = | سەردەم = | بواری کارکردن = | قوتابخانەی ئەدەبی = | کارە دیارەکان = | خەڵاتە دیارەکان = | ساڵانی چالاکی = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | خزمەکان = | واژوو = | لێدوانی واژوو = | ماڵپەڕ = }} '''بیژەن ئەرژەن''' (لەدایکبووی ٢٦ی تشرینی دووەمی ١٩٦٩ لە [[کرماشان]] - ) [[شیعر|شاعیر]] و [[گۆرانی|گۆرانینووس]] و نووسەری [[کورد]]ی خەڵکی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە کە بە دوو زمانی [[کوردیی باشووری|کوردی]] و [[زمانی فارسی|فارسی]] شیعر و چیرۆک دەنووسێت. ئەو بۆ یەکەم جار شێوازێکی نوێ لە [[غەزەڵ|غەزەڵ]] بەدیھێنا کە ناوی «ئەوپەرغەزەڵ»ی لەسەری دانا. لە بیژەن ئەرژەن وەکوو یەکێک لە بەناوبانگترین شاعیرانی [[چوار خشتەکی|چوارینەبێژی]] ئێستاکەی زمانی فارسی ناو دەبرێت.<ref name="ھەمشەھری ۱">[https://hamshahrionline.ir/xhvY ھەمشەھری ئانلاین: ''ئەم شیعرە کورسییەکی باڵاکورتە'' (بە فارسی)، نووسراو لە ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٧؛]{{بەستەری مردوو|url=https://hamshahrionline.ir/xhvY |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> <ref name="ڕاسخوون ۱">[https://rasekhoon.net/mashahir/show/603398 ڕاسخوون: ''بیژەن ئەرژەن'' (بە فارسی)، نووسراو لە ٢٣ی ئابی ٢٠١١؛] [https://web.archive.org/web/20171028200943/http://rasekhoon.net/mashahir/show/603398/بیژن-ارژن/ ئەرشیڤکراو لە ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧؛] سەردان لە ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> <ref name="ئیران داک ۱">[https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/21f3f9f649e3e7acdcd12e9c066574c5 ئێران داک: ''ڕەوتی چارینەبێژیی دەھەی ھەشتای ئێران، بە جەخت کردنەوە لەسەر کارەکانی جەلیل سەفەربەیگی و بیژەن ئەرژەن'' (بە فارسی)، نووسینی ڕەعنا جەمشیدبەیگی، دەرئەنجامنامە لە زانکۆی سیستان و بەلۆچستان، کۆڵێژی ئاداب، ساڵی ٢٠٠٣، نووسراو لە ٢٣ی ئابی ٢٠١١؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191218133603/https://ganj.irandoc.ac.ir/#/articles/21f3f9f649e3e7acdcd12e9c066574c5 |date=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ }} [https://web.archive.org/web/20190301201538/https://ganj-old.irandoc.ac.ir/articles/581929 ئەرشیڤکراو لە ١ی ئازاری ٢٠١٩؛] سەردان لە ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> <ref name="نوورمەگز ۱">[https://hamshahrionline.ir/xhvY نوورمەگز: ''ئاوڕدانەوەیەک لەسەر توخمە شێوازییەکان لە چوارینەکانی بیژەن ئەرژەندا'' (بە فارسی)، نووسینی عەبدولعەلی ئۆڤەیسی کوھخا و عەلیڕزا ڕەعیەت حەسەنابادی، لە کۆواری ''شێوازناسیی ھەڵبەست و پەخشانی فارسی''، پایزی ٢٠١٠، پپ ١٥١-١٦٤؛]{{بەستەری مردوو|url=https://hamshahrionline.ir/xhvY |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> <ref name="قودس ۱">[https://qudsonline.ir/x7yjZ قودس ئانلاین: ''چیرۆکی چوارینەیەک'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٠ی نیسانی ٢٠١٩؛] سەردان لە ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> <ref name="ھەمشەھری ٢">[https://hamshahrionline.ir/xhw4 ھەمشەھری ئانلاین: ''خوزیا ئەمنیش ھەفتاوەیەکی ھەمەندوشی بوومایە'' (بە فارسی)، نووسراو لە ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٧؛]{{بەستەری مردوو|url=https://hamshahrionline.ir/xhw4 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> == بەرھەمەکان == === بە فارسی === * ''کەراسێک لە ئاخم بۆت ھەیە'' (بە فارسی: پیراھنی از آە برایت دارم) (دەفتەری چوارخشتی)، کرماشان: پەخشانگەی باخی ئەوریشم، ١٩٩٨. * ''ڕەنگی ھەنار'' (بە فارسی: رنگ انار) (کۆمەڵێک چوارینە، غەزەڵ و ئەوپەڕغەزەڵ)، تاران: پەخشانگەی دامەزراوەی کەڵتووری ھونەریی میھرتابان، ٢٠٠٣. * ''بێیەکتربووان'' (بە فارسی: بی‌ھم شدگان) (کۆمەڵە چوارینە)، پەخشانگەی ھەزارەی قەقنەس، دامەزراوەی خوێندنەوەی کۆمەڵایەتیی ماھنەوەشتە، ٢٠٠٥. * ''چل کلیل'' (بە فارسی: چھل کلید) (ھەڵبژاردەی شیعرەکان، چوارینە و غەزەڵ)، پەخشانگەی تکا، ٢٠٠٨. * ''چوارینەکانی بیژەن ئەرژەن،'' (بە فارسی: چارانەھای بیژن ارژن) پەخشانگەی کتاب نەشر، ۱۳۹۲. * ''سات چەنە؟ دیری دیر بوو'' (ڕۆمان)، بە دوو زمانی فارسی و کوردی، پەخشانگەی دیباچە، ٢٠٢٠. === بە کوردی === * ئەرژەن، ب‍ی‍ژەن، ''سات چەنە؟ دیری دیر بوو''، کرماشان: دیباچە، ٢٠٢٠. * ئەرژەن‌، ب‍ی‍ژەن‌، ''شیرین‌خەو: وە زوان بیژەن ئەرژەن''، کرماشان: دیباچە‫، ٢٠٢٠. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شاعیرانی کورد}} {{شیعری کلاسیکی کوردی}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شیعر|وێژەی کوردی}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی کرماشان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩]] [[پۆل:شاعیرە کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شاعیرەکانی کوردیی باشووری]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:نووسەرانی کوردیی باشووری]] 8vo2jp4bmv7s1z5rzxqtaqt52axolho 0 239545 1579336 1343272 2026-04-29T22:05:39Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579336 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نووسەر | ناو = بابەک دەوڵەتی | وێنە = بابک دولتی.jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناو = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٧٤ | شوێنی لەدایکبوون = [[کرماشان]] | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | شوێنی گۆڕ = | پیشە = [[شیعر|شاعیر]] و [[گۆرانی|گۆرانینووس]] | زمان = [[کوردیی باشووری|کوردی]] و فارسی | نەتەوە = [[کورد]] | ڕەگەز = | ڕەگەزنامە = | خوێندن = | شوێنی بڕوانامە = | سەردەم = | بواری کارکردن = | قوتابخانەی ئەدەبی = | کارە دیارەکان = | خەڵاتە دیارەکان = | ساڵانی چالاکی = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | خزمەکان = | واژوو = | لێدوانی واژوو = | ماڵپەڕ = }}'''بابەک دەوڵەتی''' (١٩٧٤ لە [[کرماشان]] - ) [[شیعر|شاعیر]] و [[گۆرانی|گۆرانینووس]]ی [[کورد]]ی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە.<ref name="ھونەرئانلاین ١">[https://www.honaronline.ir/fa/tiny/news-163101 ھونەرئانلاین: ''وێژەی کوردیی باشووری خەریکی گواستنەوە لە سووننەت بۆ مۆدێرنیتەیە/کۆمەڵەچوارینەکانی بابەک دەوڵەتی بڵاودەکرێتەوە'' (بە فارسی)، نووسراو لە ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١؛] سەردان لە ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> <ref name="شەفەق ١">[https://shafaq.com/ku/وتـار-شـه-فـه-ق/باب-د-و-ت-شاعر-ا-بانان شەفەق نیوز: ''بابەک دەوڵەتی، شاعرێگ ئەڕا بانان'' (بە کوردیی باشووری)، نووسراو لە ٩ی ئابی ٢٠٢١؛] سەردان لە ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> <ref name="ئیسنا ١">[https://isna.ir/xdx5s7 ھەواڵنێریی خوێندکارانی ئێران (ئیسنا): ''بابەک دەوڵەتی: شاعیرانی ئێمە لە پرسە پەراوێزییەکاندا تێوەگلاون'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٠؛] سەردان لە ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> ئەو کارەکانی خۆی بە دوو زمانی [[کوردیی باشووری|کوردی]] و [[زمانی فارسی|فارسی]] دەنووسێت و یەکەمین کتێبی کۆمەڵە [[چوارخشتی|چوارینە]] بە [[کوردیی باشووری]]ی بڵاو کردووەتەوە.<ref name="کوردپرێس ١">[https://kurdpress.com/x8P4 ھەمشەھری ئانلاین: ''کتێبی «خان» کاری تازەی بابەک دەوڵەتی بڵاوکرایەوە'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١ی ئەیلوولی ٢٠٢١؛]{{بەستەری مردوو|url=https://kurdpress.com/x8P4 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> <ref name="ھونەرئانلاین ٢">[https://www.honaronline.ir/fa/tiny/news-165370 ھونەرئانلاین: ''یەکەمین کۆمەڵەچوارینە بە زمای کوردیی باشووری بڵاوکرایەوە/چوارینە؛ دەرفەتێکی زۆر باشە بۆ دەربڕینی تێگەیشتنەکان و تاوە بێخەوشەکان'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١؛] سەردان لە ١٨ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> == بەرھەمەکان == === بە فارسی === * ''نووسراوەکانی بەردێک'' (بە فارسی: دست‌نوشتەھای یک سنگ)، پەخشانگەی مدیا، ٢٠٠٥. * ''سڵاو خویشکی باران'' (بە فارسی: سلام خواھر باران)، پەخشانگەی تکا، ٢٠٠٨. * ''ھەزار ساڵ خوێ لە ژێر پێڵەکانمدایە''، (بە فارسی: ھزار سال نمک زیر پلک‌ھای من است) پەخشانگەی شانی، ٢٠١٤. * ''غەزەڵی سەدە'' (بە فارسی: غزل قرن)، لەگەڵ پەیمان سولەیمانی، پەخشانگەی دیباچە، ٢٠١٦. * ''لەم ھەردەیە ڕووداوێکی تازە نییە'' (بە فارسی: در این بیابان اتفاق تازەیی نیست) === بە کوردی === * ''خەو''، وێڕای وەرگێڕانی فارسی لە مریەم سەفەرزادە، کرماشان: پەخشانگەی دیباچە، ٢٠٢٠. * ''خان''، وێڕای وەرگێڕانی فارسی لە مریەم سەفەرزادە، کرماشان: پەخشانگەی دیباچە، ٢٠٢١. * ''ڕێ''، وێڕای وەرگێڕانی فارسی لە مریەم سەفەرزادە، کرماشان: پەخشانگەی دیباچە، ٢٠٢٤. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شاعیرانی کورد}} {{شیعری کلاسیکی کوردی}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|شیعر|وێژەی کوردی}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی کرماشان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤]] [[پۆل:شاعیرە کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شاعیرەکانی کوردیی باشووری]] a41qfrxwux984bstb5v10xqv1tphrdw 4 241625 1579326 1578758 2026-04-29T21:00:23Z AramBot 39807 بۆت: نوێکردنەوە 1579326 wikitext text/x-wiki {{ئەمانەش ببینە|ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە ناچالاکەکان}} {{چینی ناوەند}} پێرستی [[وپ:بۆت|بۆت]]ە چالاکەکانی ویکیپیدیا{{ھن}} بۆتی چالاک بە بۆتێک دەڵێن کە لە ٣٠ ڕۆژی ڕابردوو لانی کەم [[تایبەت:بەشدارییەکان|بەشدارییەکی]] ھەبووە.{{ھن}} لە ئێستادا ئەم ئامارە ڕۆژانە نوێ دەکرێتەوە.{{ھن}} '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]'''؛ لە ''٢١:٠٠، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC)'' {{کۆتایی}} {| class="wikitable sortable" style="margin: auto;" |+ بۆتە چالاکەکان |- ! # !! بەکارھێنەر !! دوایین دەستکاری !! ژمارەی دەستکارییەکان !! مافەکان !! ڕێکەوتی خۆتۆمارکردن |- | ١ || [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/AramBot|٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٣٥٤٣٦١ || bot,botadmin || ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ |- | ٢ || [[بەکارھێنەر:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/InternetArchiveBot|٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٨٦١١٣ || bot || ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧ |- | ٣ || [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/MediaWiki message delivery|٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٣٤٦٠ || bot || ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |- | ٤ || [[بەکارھێنەر:Dexbot|Dexbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Dexbot|٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٨٣٩٥ || bot || ٢ی ئایاری ٢٠١٢ |- | ٥ || [[بەکارھێنەر:Xqbot|Xqbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Xqbot|٢٠ی نیسانی ٢٠٢٦]] || ٢١١٨١ || bot || ٣١ی ئابی ٢٠٠٩ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] m928lctseilmm26u0mm4tye0st03v7d 3 242052 1579134 1577782 2026-04-29T12:51:42Z Hivja 64112 /* یادێکی جاران */ وەڵامدانەوە 1579134 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> <center><big>'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!</big></center> <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بە ھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} <center>ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی</center> {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [https://ku.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی باکووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D9%BE%DB%8E%DA%A9 ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [https://diq.wikipedia.org ویکیپیدیای کوردیی زازاکی] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ‌بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |}[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏٠٩:٢٤، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Kurd2021|@Kurd2021]] سڵاو بۆ تۆش ، بەڵام زۆر گیر مەدە ، بەهیوام تەواوی وتارەکانی ویکیپیدیای فارسی هەلگێرمەوە کوردی [[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|Sina Khezrii]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sina Khezrii|لێدوان]]) ‏٠٩:٥٠، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Kurd2021|@Kurd2021]] خەجالەتم ، برێکم ناحەز قسە کرد ، داوای لێ بردن دەکەم [[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|Sina Khezrii]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sina Khezrii|لێدوان]]) ‏٠٩:٥٠، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) ==[[:سپی بەفری و حەوت چکۆلەکان (ڤیدیۆی ١٩٣٧)]] بۆ [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا|سڕینەوەی خێرا]] ھەڵبژێردرا == [[پەڕگە:Ambox warning pn.svg|48px|ڕاست|alt=|link=]] {{Quote box|quote=<p>ئەگەر ئەمە یەکەمین وتارە کە نووسیوتە، لەوانەیە پێویست بکات [[وپ:وتار چییە؟|ئەم پەڕەیە بخوێنیتەوە]] بۆ ئەوەی لە نووسینەوەی وتار شارەزا بیت.</p><p>لەوانەیە پێویست بکات [[وپ:جادووگەری وتارەکان/وەشانی ١|جادووگەری وتارەکان]] بەکار بھێنیت بۆ ئەوەی یارمەتی دروستکردنی وتارەکانت بدات.</p>|width=20%|align=left}} تاگێک لەسەر [[:سپی بەفری و حەوت چکۆلەکان (ڤیدیۆی ١٩٣٧)]] دانراوە داوادەکات کە بەخێرایی بسڕدرێتەوە لە ویکیپیدیا. ئەمە لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا#گ١٥|پێوەری گ١٥ی سڕینەوەی خێرا]] کراوە، لەبەرئەوەی وتارەکە وا دەردەکەوێت کە ھەمووی یان زۆرینەی لەڕێگەی وەرگێڕی مەکینەوە وەرگێڕدرابێت و، وشە و/یان ڕستەی بێمانای تێدا بێت کە توانای تێگەیشتن لێی ئاسان نییە. لەژێر [[ویکیپیدیا:پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا#وتارەکان|پێوەرەکانی سڕینەوەی خێرا]]، وەھا وتارگەلێک دەشێت لە ھەرکاتێکدا بێت بسڕدرێتەوە. ئەگەر پێت وایە ئەم پەڕەیە نابێت بسڕدرێتەوە لەبەر ئەم ھۆکارە، لەوانەیە '''پێویست بکات ناڕەزایی دەرببڕیت''' [[:سپی بەفری و حەوت چکۆلەکان (ڤیدیۆی ١٩٣٧)|بە سەردانکردنی پەڕەکە]] و کرتەکردن لەسەر ئەو دوگمەیەی کە دەڵێت «دەربڕینی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە سڕینەوە» کە ھەلێکت پێ دەدات بۆ ڕوونکردنەوە کە بۆچی نابێت پەڕەکە بسڕدرێتەوە. بەھەرحاڵ، ئاگاداربە کە ھەرکاتێک پەڕەیەک تاگی سڕینەوەی خێرای لێ درا، لەوانەیە بەبێ دواخستن بسڕدرێتەوە. تکایە خۆت تاگی سڕینەوە لە پەڕەکە لامەبە. سەیری [[ویکیپیدیا:سیاسەتەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکان و ڕێساکان]] بکە تاکوو لە داھاتوودا ئەمە ڕوونەداتەوە. ئەگەر پەڕەکە سڕدراوەتەوە، و دەتەوێت بھێندرێتەوە بۆ باشترکردنەوەی، تکایە پەیوەندی ببەستە لەگەڵ {{Querylink|Special:Log|qs=type=delete&page=%D8%B3%D9%BE%DB%8C+%D8%A8%DB%95%D9%81%D8%B1%DB%8C+%D9%88+%D8%AD%DB%95%D9%88%D8%AA+%DA%86%DA%A9%DB%86%D9%84%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86+%28%DA%A4%DB%8C%D8%AF%DB%8C%DB%86%DB%8C+%D9%A1%D9%A9%D9%A3%D9%A7%29|بەڕێوەبەرێکی سڕینەوە}}. <!-- Template:Db-invented-notice --> [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏٠٩:٢٥، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) :[[بەکارھێنەر:Kurd2021|@Kurd2021]] مرۆڤێکی وەکوو تۆ لە ویکیپیدیا کوردی دایە ، بۆیە پنجاویک هەزار وتاری زیاتر نیە [[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|Sina Khezrii]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sina Khezrii|لێدوان]]) ‏٠٩:٤٨، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|Sina Khezrii]] دیارە بەڕێزت نوێیت و شارەزایی یاسا و ڕێنماییەکان نیت،دەتوانی یەکەمجار ئەوا بخوێنیتەوە.دووەم ئامانج زیانکردنی وتارێک نییە کە پڕیەتی لە کەم و کوڕی.هیوادارم پێش ئەوەی قسە بکەیت بیربکەیتەوە.وەرگێڕانی گوگڵ بەبێ پێداچوونەوە وتارەکەت توشی کێشە دەکات.تاگی سڕینەوەی خێرای لەسەر دادەنێرت تا چارەسەرکردن، ئەگەر چارە نەکرا دەسڕێتەوە ئەمە یاسایە و بەدڵی من و تۆ نییە. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٠:٤٣، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) :::[[بەکارھێنەر:Kurd2021|@Kurd2021]] دەتوانی بلێی ئیستا من چیبکم تا چارەسەر بێ و نەسرنەوە؟ [[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|Sina Khezrii]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sina Khezrii|لێدوان]]) ‏١٠:٥٥، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|Sina Khezrii]] بەشی زۆری وتارەکە بە وەرگێرانی گوگڵ یان وەرگێڕانی مەکینەیی دروستکراوە، باشترە پێداچوونەوەی بەسەردا بکەیتەوە و دەق و ووشە بێماناکان ڕاست بکرێتەوە. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ‏١٤:٤٢، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٣ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] تکایە دڵنیام بکەوە لەوەی وتارەکە ھیچ کێشەی نەماوە سپاس. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏١٩:١٩، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) == دانانی سەرچاوەی ڕێکوپێک == دەم باش Sina Khezrii، سپاس بۆ بەشدارییەکانت! ویستم پێت بڵێم کە کێشە لە دانانی سەرچاوەی وتارەکانت ھەیە. وتارەکانت یان وەک [[تایبەت:permalink/1135125|ئەکیل، ئۆکلاهۆما]] و [[تایبەت:permalink/1135097|سیلڤۆ، ئۆکلاهۆما]] [[وپ:ئبس|بێسەرچاوەن]] یانیش وەک [[تایبەت:permalink/1135196|پەیمانی بالجونا]] و [[تایبەت:permalink/1134966|چانیگ ڕ.گال]] وێرانن. تکایە چاکیان بکە و بەڕێکی دایان بنێوە نەک ئاوا شپرز بەجێیان بێڵی ئەگەر نا ڕەنگە ببنە ھۆی [[وپ:پسخ|سڕینەوەی وتارەکان]]. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٧:٢٨، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] دەم باش، باشە باشیان دەکەم، من پێشنیارێکم هەیە، یەک دانە لەو وانێکانەی کە وتاری ویکی کوردیەکان کەمە، ئەوەیە کە وتار سەبارەت بە شار و شارستانەکانی وڵاتانی جیهانی نیە، من چوار وتارم لەوبارە ساز کردووە تا ئێستە([[ئەکیل، ئۆکلاهۆما]]، [[سیلڤۆ، ئۆکلاهۆما]]، [[شارستانی تێسلینۆگراد]]، [[شارستانی ماسۆن (کێنتاکی)]]) من بۆم پرسیار بو کە ویکی‌فارسی چۆن ئەو هەمویەی دروست کردووە، بەڵام ئەمڕۆ زانیم، کە چووم سەیری سازکەری ئەو وتارانەم کرد، بە شێوەی ئۆتۆماتێک ڕۆبات سازی کردوون، ویکیپیدیاکانی دیش هەروا، من داوام ئەوەیە ویکیپیدیای کوردیش ڕۆباتێکی هەبێ کە تایبەت بە شار و شارستانەکان وتار لە ویکی‌ئینگلیزی ساز بکات، ئەگەڕ ئەو شتە ئەنجام بدڕێت ویکیپیدیای کوردی بە دڵنیاییەوە دەگات بە سەدهەزار وتار و زیندوو دەبێتەوە [[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|<font color="#48D1CC">'''سينا خزری'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Sina Khezrii|<font color="Red"><small> ^لێدوان</small></font>]] ‏١٧:٣٣، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) :: بۆ مەسەلەی وتاری شار و شارستانەکان ئەوان بە [[وپ:بۆت|بۆت]] وتارەکان ساز دەکەن. ئێمەش لە پێشدا شتی وامان کردووە و [[ویکیپرۆژە:کۆمەڵە وتارەکان]] بۆ ئەو مەبەستە دروست کراوە. [[بەڕازیل لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]] یەکێکە لە نموونەکان کە بە بۆت ساز کراوە. ھیوادارم ھەر پێش بڵاوکردنەوەی وتارەکان، کێشەی سەرچاوەکان چارەسەر بکەیت. لە یووتیووب فێرکاریش دروست کراون کە چۆن سەرچاوە بە ڕێکی دانێن. سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏١٧:٥٦، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] کاکە ویکی کوردی بارودۆخێکی وای نیە کە وتاری لێ پاک ببێتەوە، من ئەو وتارانەم لە ویکی فارسی وەرگێراوە، ئەو کێشەی سەرچاوە بۆ وانیش هەیە، بەڵام ئەوان بە شێوەیەکی باش دەجوڵێنەوە، ئەوان بە جێی وەیکە بێن هۆشدار بدەن کە وتارەکەت پاک دەکەینەوە، دێن تاگی خاوێنکرد لێدەدەن کە هەروەقتێک توانی دروستی بکات، نە وتار لە ویکیپیدیاکە کەم دەبێت، نە ناڕەحەتی بۆ بەکارهێنەرەکە ساز دەکەن، کاکە من خەڵکی ڕۆژهەڵاتم، لێرە هەمووشتێک داخراوە و پێویستم بە شتێک بە ناوی(vpn)نە، پێموانیە ئەسڵەن ناویشت گوێ لێ بوبێ، ئێستەش ئەو شتەم نیە، تکایە ئەو تاگە لێبدە، هەروەقت توانیم دروستی دەکەم،، کاکە خۆت دەڵێی «ئێمەش پێشتر...»، برا بۆچی پێشتر؟ ناکرێ ئێستە بیکەن؟ باشتر نیە بە جێی وەیکە خەڵات دابنێن بۆ وەیکە ئەگەر وتار زۆر ساز بکەن؟ برا شارەکانی ئێران زیاتر لە یەک ساڵە کە ژیرکار دایە، شارەکانی ئەڵمانیاش کەس نازانێ چ خەبەرە، باشتر نەبوو بە جێی وەیکە شارەکانی سوریا حەل بکەن، شار و شارستانەکانی ئەمریکا و چین حەل بکەن؟ من نەهاتووم دەستورت پێ بدەم و خەت و نیشانت بۆ بکێشم، من لە خەمی ویکی کوردی دام، دەموێت بە زویەکی زو ببێت بە سەدهەزار وتار، برا ویکی ئازەری بە تەواوی داخراوە، لە ساڵدا یەک وتاریشی لێ ساز نابێت، بەڵام ۲۴۳هەزار وتاری هەیە! بە رای تۆ ئەو وتارانە چین؟ هەمووی شار و شارستانەکانی ئەمریکا و چینن، لەمێژە کە ئەو ویکیپیدیایە(ئازەری) مردووە، بەڵام بۆتەکان هەر ئەو وتارانەیان ساز کردووە، برا من داوا لە هەموو بەڕێوبەرەکان دەکەم( @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]], @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]], @[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]], @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]], @[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]], @[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]], @[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] ) کە کار لەسەر ئەو بابەتە بکەن، شار و شارستانەکانی ئەمریکا بەراستی زۆڕن و قازانجێکی باشی بۆ ویکی کوردی هەیە، و خوایشتو لێ دەکەم بڕێک لەسەر ئەو( [[ویکیپرۆژە:کۆمەڵە وتارەکان]] ) سور بن، زیاتر لە یەک ساڵە هیچ خەبەر لە کارکردنی بۆت لەسەر شارەکانی ئێران و ئەڵمانیا نیە، تکایە ئەوانە ڕەچاو بگرن، ویکیپیدیای کوردی ناوەندی لە مەترسی مردن دایە، نامەوێ وەکوو ویکی ئازەری لێ بێت. بە سوپاسەوە [[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|<font color="#48D1CC">'''سينا خزری'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Sina Khezrii|<font color="Red"><small> ^لێدوان</small></font>]] ‏١٩:٣١، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::سڵاو @[[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|Sina Khezrii]]: سوپاس بۆ بەشدارییە بەنرخەکانت و ڕێنمایییەکانت. ویکی کوردی لەئێستادا باشە و مردنی لێوە دوورە لەچاو ئەو ڕێژە بەکارهێنەرە چالاکانەی کە هەیەتی. هەروەها کاری بۆت بەهەموو کەس ناکرێت، و پێویستی بە فێربوون و کاری ورد هەیە. <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ‏١٩:٥٤، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::: کاکە من بۆ ئەوە نەھاتم سەر خەینە سەری یەکتری. ئەو دوو نموونە بێسەرچاوەی دام نان، لە ویکیی فارسیش دروستیان بکەیت، دەسڕدرێنەوە. ئەو وتارەی تریش کە سەرچاوەکانی سوور دەکاتەوە لە ویکیی فارسی واش نییە. ھەڵە ھەر دەبێت، بەڵام ھەڵەوپەڵە ئاسایی نییە. شتێکت بۆ ھاتە پێش پرسیار بکە و داوای چارەسەر بکە، و لێیانەوە فێر بە. بۆ مەسەلەی ڤی پی ئێنیش، دەسەڵاتێکم بۆ ماوەی مانگێک پێ دایت و بزانە فەرقی پێ دەکەیت یان نا. ئەگەر فەرقت پێ کرد، دوای ئەو مانگە بۆتی درێژ دەکەمەوە. کاکە بۆ مەسەلەی سازکردنی وتاریش بە بۆت، شارەکانی ئێران وەستاوە، بەڵام لەبەرئەوەی پێشکەشکەری پڕۆژەکە وازی لە ویکیپیدیا ھێنا، ڕامان گرتووە. لە ھەر کاتێکدا بێت بڵاو دەکرێتەوە. پڕۆژەی تریش ھەیە، بەس بەخوا گشتی لە دوورەوە دانیشێ و سەیری من بکا ئەو کارە بکەم و خۆی ھیچ نەکات، بۆ منیش ناخۆشە. من کەسم ناوێ دەستکاری بکات، تەنیا با ڕاوێژم لەگەڵ بکەن! {{وب|Kurd2021}} بۆ [[ویکیپرۆژە:کۆمەڵە وتارەکان/وڵاتە بەشداربووەکانی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە]] لەگەڵم بوو و ڕاوێژمان بە یەکتری دەکرد تا بڵاویش کرانەوە. شارەکانی ئەڵمانیا تەنیا پێشنیار بوو و جارێ بڕیارێک نییە کاری تێدا بکەین. دەتوانین بەس بە شارەوانییەکانی فەڕەنسا نزیکەی ٣٠،٠٠٠ وتار دروست بکەین. شارەکانی سووریا یەکەمین ئەزموونی ئێمە بوو وەک ئەو ویکیپڕۆژەیە. شارەکانی ئەمریکا و چینیش، ئەگەر خەڵک بێتە نێو کارەکەوە، منیش ھەم. بەس وەک وتم لە دوورەوە دانیشن نابێت. ئینجا بەڕاستی من وەک خۆم گرنگی بە ژمارە نادەم. گەر ئیشی وا بکرێت قەیناکە، بەڵام لای من باسی زۆرکردنی ژمارەی وتار مەکەن چونکە ژمارە لای من ھیچ نییە. دەزانم لە دڵسۆزیت بۆ ئەم ویکییە ئەو قسانە دەکەی. خوا بکا قسەکانت کەمێکیش بێت بمانجوڵێنێت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢٠:١٧، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::::سڵاو کاک @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] ئەو پڕۆژەی ویکیمیدیاوانە کوردەکان (وابزانم ئێوەشن) دایانناوە بەڕاستی شتێکی تایبەتە، بەڵام بەو جۆرە بانگەشەی بۆ نەکراوە، تا ئاستێک بووەتە ھۆی ھاندانی بەکارھێنەرە بەئەزموونەکان، بەڵام سەرنجی بەکارهێنەرانی نوێی ڕانەکێشاوە یان نەبووەتە ھۆی ئەوەکە کەسێک بێتە ئێرە ناونووسی بکات. ھیوادارام بانگەشەی زیاتری بۆ بکەین. بۆ ئەو ویکیپرۆژەی کۆمەڵە وتارەکانیش شتێکی باشە و دەتوانین کەڵکی لێوەربگرین، دەزانم کە ئێوە بە تەنیایی بۆتان ناخۆشە کارەکان ببنە پێش و دەبێت ئەوانەی دیکەشمان بەشداریمان ھەبێت. ھەوڵەکان و ماندووبوونەکانی ئێوە دیارە ھەر بۆیە زۆر زۆر تان دەستخۆشی و سپاستان لێ دەکەم و ھیوادارم سێبەرتان ھەر لەسەر سەری ئەو ویکیپیدیایە بێت. بۆ شارەکانی ئێرانیش ئەگەر ئامادەن و کاریان نەماوە بۆ بڵاو نەکرێنەوە؟ خۆ بۆ ئێمە دیار نییە ئەو بەکارھێنەرە کەنگێ دێتەوە، بۆ وتارەکان بەبێ تەکلیف بێڵینەوە. زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢١:١٩، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] کاکە لێم تێ نەگیشتی، من کوتم لە ڕۆژهەڵات هەموو شتێک داخراوە، یەعنی ناتوانم چاو لەو ڤیدیۆیە بکەم کە ڕەوشتی دروستکردنی سەرچاوەکانی داوە، '''ئەو مافە بستێنەوە'''، برا من لە ویکیپیدیا فارسی شارەزاییم زۆرە، بەس نازانم بۆچی لە ویکیپیدیا کوردی ئەو شارەزاییەم نیە، من هەروەقتێک لە ویکیپیدیا کوردی شارەزایی تەواوم وەرگرت، ئەگەر من قەبوڵ دەکەن، لەگەڵ یەک پڕۆژەکان بەڕێوە دەبەین [[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|<font color="#48D1CC">'''سينا خزری'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Sina Khezrii|<font color="Red"><small> ^لێدوان</small></font>]] ‏٢١:٣٣، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|Sina Khezrii]] بەداخەوەم بۆ دۆخەکەتان لەوێ کە وایە. مافەکەش زیانی بۆت نییە و بگرە تۆ لەسەر ئای پییەکی بەربەست کراو بیت، جیات دەکاتەوە و کێشەی دەستکاریکردن بۆ دروست نابێت. ئەگەر لە وشە کوردییەکانی ڕووکار ئەم ویکیپیدیایە تێ ناگەیت و فارسییەکە ئاسانترە بۆت، دەتوانی زمانی ڕووکارەکە بکەیتە فارسی گەر ویستت لێی بوو. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢١:٤٩، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) :::::::بۆ بەشداریکردنت لەو پڕۆژانە، تۆ میشە قبوڵ کراویت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢١:٥٢، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] بەڕێزێ کاک ئارام [[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|Sina Khezrii]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sina Khezrii|لێدوان]]) ‏٢٢:٢٣، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::سڵاو بۆ ھەموو لایەک، کاک سینا ھەر ئەو جۆرەی خۆتان باستان لە ویکیپیدیای ئازەری کرد، ژمارەی وتار نابێتە ھۆی بەرزبوونەوەی کوالێتی ویکیپیدیاکان، گەر بمانھەوێ دەتوانین ژمارەی وتارەکان ھەتا مانگی دیکە بە بۆت بگەیێنین بە ١٠٠ ھەزار بەڵام ئامانجی زۆربەی بەکارهێنەرانی بەئەزموون ئەوە نییە، فایدەی چییە وەکوو ویکیپیدیای ئازەری بنووسین: فڵان کەس (بە ئینگلیزی: .....) ئەکتەرێکی ئەمریکییە!!! دواتر داڕێژەیەک دانێین کە نیوەی زیاتری ئینگلیزییە، ئەوە بە قازانجی کەس نییە، دەبێت زیاتر و بەوردبینی زۆرتر کار لەسەر وتارەکان بکەین من دەڵێم با جارێ نگەینە ١٠٠ ھەزار وتار بەڵام وتارە کورتەکان باشتر کەین یان وتاری ھەڵبژێردراومان زیاتر کەین، سەیری ئەو ویکییانەی ئاماژەت پێکردن بکە؛ ساڵیکە یەک وتاری ھەڵبژێردراویان ھەیە، بەڵام ئێمە ھەتا ئێستا زیاتر لە ٦٠ وتاری ھەڵبژێردراومان ھەیە یان زیاتر لە ٢،٠٠٠ پەڕگەمان بار کردوون، گەر سەیری ئاماری ویکیپیدیاکان بکەی ئێمە جێگەی ٩٩مان لە ڕووی ژمارەی وتارەکانەوە ھەیە بەڵام لە ڕووی بوارەکانی دیکە زۆر لە پێشترین. ئێمە بە زاراوەیەک لە کوردی دەدوێین کە ٨ ملیۆن کەس ببین و نەبین، بەڵام ویکیپیدیای فارسییەک لە کۆمەڵگایەکی زیاتر لە ٨٠ ملیۆن کەسی دێتەدەر، یان ویکیپیدیای عەرەبی زمانێک بەکاردێنێت کە زیاتر لە ٥٠٠ ملیۆن کەس بەکاریدێنێت، ئێمەش لە ڕووی دانیشتووانەوە زۆۆۆر کەمترین لەوانە و دواتر ئاخێوەرانی زمانەکەشمان نیوە ھەر نازانن کوردی وەشخوێنن، لە ڕۆژھەڵات بارودۆخی ئێمە لە ڕووی بەکارھێنانی کوردییەوە زۆر خراپە و زۆرتر زمانی فارسی لەسەر ئینتەرنێت بەکاردێنن، لە باشووریشەوە نیسبەت بەوەیکە زمانی کوردی زمانی یەکەمینە کەم ڕوو دەکەنە ئێرە. ئێستا گەر ئێمە ژمارەی دانیشتووانمان کەمتر بێت و ئەوانەی کە ھەشمانە بە ئیدۆلۆژی جیاواز لەسەر دوو وڵات کە لە دەست خۆیاندا نییە دابەش ببن؛ دەی ژمارەی وتاریشمان کەم دەبێت، ژمارەی بەکارهێنەرانیشمان کەم دەبێت و لە ویکیپیدیا زلھێزەکان وەدوا دەکەوین. بەڵام من پێموایە کەسانێکی زۆرمان ھەن لە ھەر شوێنێک کە دڵسۆزن و دەتوانرێت کەڵکیان لێرە لێ وەربگیرێت، کە دەبێت زیاتر چالاکی بەڕێوە ببردرێت بۆ ئەوەی خەڵک زیاتر لەگەڵ ویکیپیدیای کوردی ئاشنا ببێت. ھیوادارم پڕۆژەکە لە ڕووی ھەموو بوارەکانەوە بە خێراییەکی زیاتر بەرەو پێشەوە بچێت. زۆر سپاس بۆ ئێوە. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢١:٠٦، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::: {{وب|Nskoalj}} زۆر زۆر سپاس بۆ وشە جوانەکانت! وزە دەبەخشن! ڕاستی، بۆ پێشبڕکێکە، ڕەنگە نەگەیشتبێتە لای زۆرترین کەس، بەس بۆیە درەنگ و پێش دەستپێکی پڕۆژەکە ئاگاداریمان دانا، چونکە وتمان نەکا زۆر کەس بە وەرگێڕی ناوەڕۆک وتار ئامادە بکات، بەڵام بڵاوی نەکاتەوە تا وادەی پێشبڕکێکە. لەبەر ئەوە زوو دەنگمان نەکرد. ڕاستە و بەکارھێنەری نوێ نابینم (بێجگە لەوەی چەند ھەژماری تازە دروست کراون کە بە ڕای من ڕەنگە پێشبڕکێکە ھۆکار بێ)، بەڵام ھەرچۆنێ بێ، بەکارھێنەریش ھەر ھەیە. من وەک تەنیا دوو شوێنم لەسەر بوو ئاگاداری دانێم؛ ویکیپیدیا و دیسکۆرد. ئیتر ئەوانی تر لەسەر ڕێکخەرانی تری پڕۆژەکە بوو. بۆ مەسەلەی کۆمەڵە وتارەکانیش، وەک لەسەرەوە وتم پێویست ناکات دەستکاری بکەن و خۆم تەواوی کارەکان دەکەم، بەڵام گەر کەسێک نەبێ ڕاوێژی لەگەڵ بکەیت خۆ دیق دەکەی. بۆ شارەکانی ئێران، وەختی خۆی کێشەیەکمان ھەبوو، کە دۆستێکی خۆمان بە سپاسەوە کێشەکەی بۆمان چارەسەر کرد. بەشێکی ئەوە ھۆکار بوو و بەشەکەی تریشی وازھێنانی ئەو بەکارھێنەرە بوو. ڕاستی کەمێکیش ڕاڕا بووم لەسەر وردیی زانیارییەکان چونکە من شتێک بڵاو ناکەمەوە تا تەواو دڵنیا نەبم کە بێکەموکوڕییە. ئەوە نەبێ برادەرانی تریش یارمەتییان نەدابێ. دوو بەکارھێنەر جێدەسەتیان دیارە، بەڵام ئیتر ئیشەکە ساردەوە بوو. گەر بەکارھێنەر ھەبێ، ڕاوێژیان پێ بکەین، دەست پێ دەکەینەوە. زۆر سپاسیش بۆ وەڵامەکەت لەسەر باسەکەی کاک سینا کە زۆر شتی بەجێت باس کرد! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ‏٢١:٤١، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::::لە خزمەتدام، دەزانم کە ئێوە بەوردی دەڕواننە پڕۆژەکان، ئەوە دەبێتە ھۆی کەمبوونەوەی کێشەکان و بەرزبوونەوەی کوالێتی ئاکامەکان. بەگشتی ھەر ھەموومان بە نوێ و بە کۆنەوە لێرەین ھەتا پڕۆژەکە بەرەو پێشەوە ببەین و بە لەیەک تێگەیشتن توانیومانە سەرکەوین، بە نموونە گەر بەراوردی ویکیپیدیای خۆمان لەگەڵ فارسی بکەین دەبینین کە شەڕە دەستکاری و پەلاماردانی یەکتری لێرە لەچاو ئەوێ زۆر کەمترە و دەتوانین بڵێین نییە. من خۆم داھاتووی پڕۆژەکە ڕوون دەبینم و ھیوادارم پێکەوە ھەوڵی بەرزکردنەوەی بدەین. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢١:٥١، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::::'-') ئەو ھەموو کۆمێنتە ماندوو نەبن! [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٨، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] کاکە زۆر سوپاس بۆ قسە بە نرخەکانت، برا ئێستە ویکی کوردی ناوەندی چاردە ساڵە دامەزراوە، لە چاردە ساڵدا پنجاهەزار وتار وڵایی کەمە، بەڵام برا لە ڕووی قسەی تۆ منیش زۆرتری کارەکانم دێنم سەر فراوان کردن و یارمەتی دانی وتارەکان، وەکوو وتاری [[وەرزێری]] کە پێشتر فراوانم کردبوو، برا زۆر وتارم بینیون کە شایەنی ئەوە بوون هەڵبژێردرێن بەڵام هەڵنەبژاردراون، بۆ نمونە وتاری ([[ورمێ]])، برا وتاری [[کوردستان]] لە ویکیپیدیای فارسی مەتلەبی زۆڕترە تا کوردی! توخوا ئەوە عەیب نیە؟! زمانێکی بێگانە وەکوو فارسی زۆرتر زۆرتر دان بۆ شتی ئێمە دابنێ! ئێمە دەبێ ئەو شتانە چارەسەر بکەین؛ برا کوتت کە ئێستە با نەگەین بە سەدهەزار، بەڵام برا ویکی کوردی ناوەندی چاردە ساڵە هەیە، زۆر دڕێنگ دەبێت(دەموێت رای تۆم گوێ لێ بێت کە ئایا ئەو دڕێنگ بوونە قازانجی بۆ ویکیپیدیای کوردی ناوەندی هەیە یان زەرەد) برا هیوای هەموومان سەرکەوتنی ویکیپیدیای زمانی خۆمانە، هیوادارم دەست لە دەستی یەکتر سەرکەوتووی بکەین [[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|Sina Khezrii]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sina Khezrii|لێدوان]]) ‏٢١:٤٩، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) ::::::سپاس بۆ سەرەنجدانتان، بۆ وتاری ورمێ [[ویکیپیدیا:وتارە ھەڵبژێردراوەکان/پاڵاوتن/ورمێ|لێرە]] بۆ ئەوەی بکرێتە وتاری ھەڵبژێردراو باسی لێکراوە، بەڵام نەکرا. دەزانم کە ئێمە کەموکووڕیمان گەلێکن بەڵام چارەسەرکردنی ئەوەیە ھەموو پێکەوە کار لەسەر پڕۆژەکە بکەین. زۆر بەکارھێنەری کورد لە ویکیپیدیاکانی دیکە وەکوو فارسی ھەن کە وتارەکانی سەبارەت بە کوردەوە بەرز دەکەن، ئەگەر بەوردی بیبینین ھەم باشە و ھەمیش نا! من خۆم زۆرم پێ باشە کە ھەم کوالیتی پەڕە و وتارەکان بەرز ببنەوە و ھەمیش ژمارەکەیان زۆر ببن کێشەم لەگەڵ ھیچیان نییە. پێم وایە ئەگەر پێکەوە کار بکەین و پڕۆژە جیاوازەکان بەرینە پێش بێگومان ویکیپیدیای کوردی سەردەکەوێت. ھەر بژی و ھەر بمێنن. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٣، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == نیشانێک بۆ تۆ! == {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''نیشانی تێکۆشەری''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ئەو نیشانەتان بەھۆی نییەتی باش و ھەوڵەکانتان پێشکەش دەکەم، ھەر بژی. [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏٢٢:٠٨، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) |} :@[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] سوپاس و ماندوونەبونی بۆ تۆش برای بەڕێز [[بەکارھێنەر:Sina Khezrii|Sina Khezrii]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sina Khezrii|لێدوان]]) ‏٢٢:١١، ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == ئاگاداری == {{uw-vandalism2|کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە}} &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ١١:١١، ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == یادێکی جاران == {{Ping|Aram}}, {{Ping|Sakura emad}}, {{Ping|Tessla}}, {{Ping|Nskoalj}}. سڵاوتان لێ بێ. یادی بەخێر بێ ئەوزەمانی کە ئەو قسانەمان [https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%84%DB%8E%D8%AF%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%A8%DB%95%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%BE%DB%8E%D9%86%DB%95%D8%B1:SiNa#%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C_%D8%B3%DB%95%D8%B1%DA%86%D8%A7%D9%88%DB%95%DB%8C_%DA%95%DB%8E%DA%A9%D9%88%D9%BE%DB%8E%DA%A9 لێرە] کرد، هەمووتان چالاک بوون:) زۆر بەداخەوە نەوەی ئایپاد لەبەر بازی کامپیتێڕ و مۆبایل تووشی شتێک بە نێوی ویکیپیدیا و زانستنامە نابن، هەڵبەت بۆخۆشم زۆر گەورە نیم ها، ۱۸ ساڵم، بۆخۆشم نازانم بەکوێ دا ڕێگام بۆ ویکیپیدیا کراوە، پێموانیە ئەو ڕێگایە بۆ کەسی دیکە لە هاوتەمەن و لەمن چووکەتر بکرێتەوە، جا زۆر بە کورتی ویکیپدیای کوردی خودا عافووی کا خخخ. هەر کوللەن بەکارهێنەرەکانی ویکی کوردی زۆر سەیرن زۆر، بۆ نمونە Nskoalj و [[user:Hivja|هیڤجا]] کەمێک چالاک بوون دوایە ون بوون، یان مەسەلەن [[user:Épine|Épine]] و [[user:Kurd2021|Kurd2021]] هەر زۆر بە سەیری ون بوون ئیدی نەمدیتنەوە، هیوادارم کە باش بن دەستیان خۆش بێ ئەوەندەی چالاک بوون، و تەواوی ئەو کەسانەی کە ئەلحان نەماون. بەڕێزان ئەنگۆ تا ئەلحان کارهایێکی زۆرتان بۆ ویکیپیدیای کوردی کردۆ، هیوادارم کە ڕۆژێک بێ دیسان وەکوو جاران چالاک بنەوە، ئەگەریش نەبوونەوە هیوادارم لە هەر جێیێک و لە هەر کاتێک دا سەرکەوتوو و سەربڵێند بن، ئارەزووی باشترین شتەکانوو بۆ دەکەم (بە تایبەت سەبارەت بەو نوسراوەی سەر لاپەڕەی بەکارھێنەری ساکورا، ئارەزووی چاکبوونەوەی حاڵی ڕۆحی بۆ دەکەم). برا چووکەی هەمووتان [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٢٣:٤٨، ١١ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :بەخێرھاتیتەوە بۆ ویکیپیدیای کوردی! ئەوکاتە تەنھا لێدوانەکانم دەخوێندەوە دڵنیام ئەوانەی تر وەک کاک ئارام و بەڕێوبەرانی تر باشتر دەتوانن لەسەر ئەم باسە لێدوان بدەن، و بەڕێوەبەران بەتەواوی ون نەبوون تەنھا ئەوەیە بۆ ماوەیەک پشوومان وەرگرتووە و زۆر چالاک نین. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|—— 🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ٠٠:٠٢، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] ڕاستی کوتم ئەگەر هەر دەڕۆن با دەستخۆشییەکیان لێ بکەم جا بڕۆن، هیوادارم کە ئەوجوورەی جەنابت دەڵێی وابێ، بەڵا... بەڵام ئەو تاگەی سەر لاپەڕەی کاک ئارام :( پشوو بۆ ماوەیەک؟ ۵۰۰ دەستکاری پێشووت ئی دووساڵ پێشە، پشووی ماوەیەک کوا ئەوەندەیە. دەی لەوانەگەڕێ پرسیارێکم هەیە نازانم لە کێی بکەم، [https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fasci_Siciliani.jpg ئەو وێنەیە] چۆن هاوردەی ویکی خۆمان بکەم، لە ویکی فارسی چاکە ئامرازێک بە نێوی توفاویکی هەیە هەم بۆت هاردە دەکا، هەم بۆخۆی پەیوەندی نێوان ویکیت بۆ لێدەدا، بەڵام کوردی نێتی نازانم چۆن هاوردە دەکرێ. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ١٠:١٦، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]]: سڵاوت لێبێت '''سینا! '''، دەزانیت چی! سوپاستەکەم کە ئەو لێدوانە دێرینانەت بیرمان هێناییەوە، چ کاتێکیی خۆش بوونە هەستەکەم. بەس بەداخەوە ئێستا بەهۆی ژیریی دەستکردەوە ویکیپیدیای نەک تەنیا کوردی، ئەوانی تریش چالاکیان دەبێت کەمبووبێتەوە. بەهەرحاڵ؛ وەک ساکوورا وتوویەتی تەنیا پشوو دەدەین، من لەم شەوەوە جار جارە دێمە ویکیپیدیا و هەر شتێک بتوانم لێرە دەیکەم. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٥:٥٨، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو ورێز سوپاستان دەکەم بۆ ئەم بیرهێنانەوەیە ماوەیەکى باش بەهۆى کار و پیشەوە نەمتوتنیوە بەشدارى چالاکانە بکەم پشتیوان بە خوا لە ماوەکانى داهاتوو بە پێى کات بەشدارییەکانم دەست پیدەکەمەوە و ئەم ماوەیە ڕووداوى زۆر روویان داوە کە پێویستە وتاریان لە ویکیپیدیا هەبێت. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ٠٧:٣٣، ١١ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) {{Ping|Tessla}} وەڵاهی کاک هۆگر چالاکییەکەیان کەم نابێتەوە، بۆ نمونە ویکیپیدیای فارسی چالاکی زۆرتریش بۆ، یێک ساڵ پێش مانگانە بە زۆری ۵۰۰۰ کەس دەستکاری دەکرد، دوو مانگ پێش، پێش خۆپێشاندانەکانی ئێران و ئەو شەڕەی ئەلحان، ۱۱،۵۰۰ کەس دەستکاری کردبوو، ئەلحانیش تەقریبەن ۸۵۰۰ کەس دەستکاری کردووە، بەڵام بەڕێوبەرەکان ۷۰٪ ناچالاکن، بەهەرحاڵ هیوادارم کەسانی زیاتر ڕێگایان بۆ ویکیپیدیای کوردی بکرێتەوە. بە ڕای من ئەگەر لە پشوو دای و دەزانی ڕۆژێک دەگەڕێیەوە هیچ چالاکییەک مەکە، هەروەخت گەڕایەوە بە قورسی چالاک بە، بەڵام هیوادارم کە پشوویەکەت وەکوو ساکورا نەبێ، دو ساڵە لە پشووی دایە {{ئیمۆجی|1F602}} [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ١٧:٣٩، ١٢ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]]: هھھ، نا وەک ئەوەی ساکوورا نابێت. هەڵبەت بەهۆی نەبوونی چالاکی و نەبوونی بەکارهێنەری زیاتر، ئێمەش کەمێک خوڵقمان کەم دەبێتەوە. ئێستا سەیرکە من دوێنێ ئێوارە وەڵامم دایتەوە و ئێستاش هەمان کات. ئاوا بۆم ڕێک دەکەوێت بەزۆری. بەهەرحاڵ ئەوەندەی ئێستا لە ویکیپیدیای کوردی بێت هەر باشە و ئێمە وەک گەورەکانی تر نین و نابین. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٥:٣٠، ١٣ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] دیچاکە کاک هۆگر هیوادارم لە هەر جێیەکی بی سەربڵیند بی و تامی ناخۆش نەچێزی، چ بگەڕێیتەوە چ نگەڕێیتەوە. ::شتێک، ساکورا جوابی پرسیارەکەمی نەداوە، چۆن پەڕگە بار بکەم؟ پەڕگەێ کۆمنز نا ئەوەی دیکە، مافی بارکەری دەوێ؟ ::شتێکی دیش ئەوەیە کە دوێنێ تەواوی ئامرازەکان گەڕام توینکێڵم نەدیتەوە و تێیدا نەبوو، ڕێگایەکت بۆی ھەیە؟ [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٩:٢٨، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]]: توینکڵ هەر لە یەکەم ڕیزی ئامرازەکان هەیە. هەروەها بارکردنی پەڕگە دەتەوێت مافەکەت هەبێت یان بۆتی بار ببکەم؟ کام وێنەت؟ '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٤:٥٢، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]] تێیدا نێ، بۆخۆشت چاوێکی لێکە بزانە تێیدا، تەواوی گەڕاوم تێیدا نێ. وەڵاهی ئەو مافەم زۆر پێویستە، ئەگەر شایەنی نیم لێیگەڕێ. [https://en.wikipedia.org/wiki/File:Fasci_Siciliani.jpg ئەو وێنەیە]. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ١٤:٥٨، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]]: ئەمە [[:پەڕگە:Fasci_Siciliani.jpg|وێنەکەیە]]. گەر وێنەی تریشت هەبوو لە بەشی وتووێژەکەم ئاگادارم بکەوە. هەڵبەت گەر زانیم زۆر پێویستت پێی دەبێت، مافەکەت دەدەمێ، چونکە من جارێ من لێرەم چیت ویست بۆتی بار دەکەم. '''[[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])''' ١٥:٠٦، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) {{پب|Tessla}} وتارە درووستبوەکان زۆربەیان کێشەیان هەیە، جارێ خەریکی وان و پۆل و داڕێژە و وەرگێڕان داڕێژە و شت دەبم، دوایە ئەگەر هیچ کێشەیەک نەما وتار درووست دەکەم و دەنووسم، تا ئەودەمیش پێموانێ مابی تا پەڕگەی بار کەی، بەهەرحاڵ زۆر سوپاس. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ١٥:١٢، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::سڵاو. من جار جار بەشداری ئەکەم بەس بە شێوەی جاران نا. لە ویکیش و لە دەرەوەی ویکیش زۆرجار خەڵکی یەن و ئەڕۆن. لەبیرت بێ بەشداربووانی ئێرەش هەموو خۆبەخشن و ناتوانن داوای زۆریان لێ بکەین. هیوادارم بەردەوام بیت بەپێی توانات بەبێ گرنگی دان بەم بابەتە. :) &#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:#9B4DFF;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid #9B4DFF;border-radius:10px;padding:2px 6px;">ئێپین</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:#9B4DFF;font-size:1">&#9836;</span>]]} ٠٧:٢٣، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Épine|Épine]] وەڵڵاهێ کاک/دادە ئێپین، هەر خۆشە کە دەستکاری دەکەی دە نەفەرێکی دیکەش لە دەورووبەرت هەڵسووڕێن. ئەو پەیامم بۆیە دانا کوتم ئەوانە چالاکیان کەم بۆتەوە ئەگەری ڕۆشتنیان هەیە، کوتم با لەکن خۆم‌ڕا دەست خۆشییەکیان لێ بکەم کە ئەوەندە خزمەتیان بەو زانستنامەیە کردۆ. بەهەرحاڵ سەرکەوتوو بی. [[بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#00BAAE">'''سينا'''</font>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:SiNa|<font color="#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></font>]] ٠٩:٣٢، ١٤ی ئازاری ٢٠٢٦ (UTC) ::::سڵاو کاکە، ئەو داڕێژەی سەر پەڕەکەم خواحافیزییە، بەڵام زۆر دەگمەن سەر لێرە دەدەمەوە و ئەویش بۆ کاری زۆر پێویستی کۆد و ئامڕازەکان دێمەوە کە ئەگەر کەسێک لە بری من ئەوانەی بکردایە، بۆ ئەوانەش نەدەھاتمەوە. سپاس بۆ ئێوەش و ماندوو نەبن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٤:١٤، ٢٥ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:SiNa|SiNa]] سڵاو برا، من خۆم پێشتریش لە ویکیپیدیای کوردی چالاک بووم، کەسانێکی زۆر هاتن و ڕۆیشتن، بەڵام جێگای هەندێک کەس قەت پڕ نەبووەتەوە. من خۆم لەمە بەدواوە بەپێی توانا چالاکی دەکەم لێرە. بەڕێزان زۆربەی قسەکانی دڵی منیشیان گوت، من هەر ئەوەندە زیاد دەکەم کە بەراوردکردنی ئێرە لەگەڵ شوێنەکانی تر شتێک چارەسەر ناکات و هەر کەس بەپێی توانای خۆی کار دەکا. زۆر سپاس بۆ هەمووان. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٢:٥١، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) 3q7hjanzcj93b7s48zko683daz9jwpp 0 243543 1579257 1561866 2026-04-29T19:12:11Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579257 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = ئەمیر ئاغایی | وێنە = [[پەڕگە:ئەمیر.jpg|وێنۆک]] | قەبارەی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = ئورمییە [[ئێران]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١ ئابی ١٩٧٥ | نیشتەجێ = تاران | نەتەوە = فارس | پیشە = ئەکتەر | ساڵانی چالاکی = ١٩٩٦-ئێستا | ئایین = موسوڵمان شیعە | ھاوسەر = نییەتی }} هونەرمەندی فارس ئەمیر ئاغایی لە ڕێکەوتی ١ی ئابی ١٩٧٥ لە شاری ئورمییەی ئێران لە دایک بووە. لە خێزانی چوار کەسی ژیاوەو تەنها خوشکێکی هەیە بەناوی (نەرمین). ئەمیر درێژە بە خوێندن دەدات و تا لە کۆتاییدا بەشی شانۆی زانکۆی تاران تەواو دەکات. هونەرمەند جگە لە کاری نواندن کاری وێنەکێشان، نوسین و فۆتۆگرافی دەکات. هەر چەندە خێزانەکی هەرگیز قایل نەبوون ببێتە ئەکتەر، بەڵام ئەو لەسەر خەونەکەی سور بوەوە یەکەم نواندنی لە گەڵ خانمە هونەرمەند ئازیتا حاجیان ساڵی ١٩٩٦ کە شانۆگەری (لەپشتی ئاوێنە) وە کرد. لە پاشان وردە وردە بەناوبانگ بو، تا لەیەکەم فیلمی سینەمایی (پۆست بەرز) لەساڵی ٢٠٠٢ بەشداربو، ئیتر لەو کاتەوە سەرنجی خۆی بەلای هەواداران ڕاکێشا و لەچەندین زنجیرەو فیلمی سینەمایی ڕۆڵی بینیوە. ناوبراو هاوسەرگیری نەکردووەو نەکەوتۆتە داوی خۆشەویستی هیچ کەسێکەوە. وەک خۆی لە یەکێک لەچاوپێکەوتنەکاندا دەڵێ : هاوسەرگیری پەرپرسیارییەتیەکی گەورەیە لەسەر شانم، هەرگیز بیرم لێنەکردۆتەوە، بەڵام دڵنیام رۆژێک هەر دەبێ هاوسەرگیری بکەم. === فیلمەکانی === ---- {| class="wikitable" |- !ساڵ !!فیلم !!رۆڵ |- | ٢٠٠٢ || پۆست بەرز || حەسەن |- | ٢٠٠٦ || ئەو ڕێگایەی گیراوەتە بەر || |- | ٢٠٠٧|| ڕۆژێک دێت || |- | ٢٠٠٧|| ژنی دووەم || |- | ٢٠٠٧|| کۆتا نواندن |- | ٢٠٠٨|| نەیلوفەڕ || شێخ عەباس |- | ٢٠٠٨|| کیمیا و خاک || ڕەزا |- | ٢٠٠٩|| دۆزەخ، بەرزەخ، بەهەشت || حەسەن |- | ٢٠١١|| زەوی هەرزان || عەلی |- | ٢٠١١|| مردن پیشەی منە |- | ٢٠١٢|| ژیانی تایبەت || عەلی |- | ٢٠١٣|| وسبە! کچان هاوار ناکەن || باوکی عەسەل |- | ٢٠١٣|| بێشکەیەک بۆ دایک || موستەفا |- | ٢٠١٣|| هەمومان تاوانبارین || فەرهاد |- | ٢٠١٥|| چوارشەمە، ٩ ی ئایار || جەلال |- | ٢٠١٥|| کۆڵانی بێناو || بابەک |- | ٢٠١٥|| شێفتی شەوان || ڕەحیم |- | ٢٠١٥|| ٣٦٠ پلە || پاتڕۆڵ |- | ٢٠١٦|| پاسەوانی تایبەت || ئەشرەفی |- | ٢٠١٧|| وەرزی نێرگز || ڕەزا |- | ٢٠١٧|| بێ بەروار، بێ واژۆ || دکتۆر کاوە |- | ٢٠١٧|| تایبەت || بابەک |- | ٢٠١٧|| لینا || مامە |- | ٢٠١٩|| پیاوێک بەبێ سێبەر || فواد |- | ٢٠١٩|| ڕوسی || تومەج |- | ٢٠٢٠|| سەمای پەپولە || هاشم |- |٢٠٢٠ |هەڵمەت | |- | ٢٠٢٢|| ناپاک کوشتن || مەهدی |- | ٢٠٢٢|| بێ دایک || ئەمیر عەلی |- | ٢٠٢٢|| شەو، داخلی، دیوار || جەلال |- | ٢٠٢٣|| چوار دیوار | |- |٢٠٢٤ |روستەم و سوهراب |رۆستەم |} === دراما === ---- {| class="wikitable" |- !ساڵ !!زنجیرە!!رۆڵ |- | ٢٠١٢|| دڵ سارد ٣ || ئەتیلا |- | ٢٠١٧|| شانازی || ئەسفەندیار |- | ٢٠١٩|| سەمای سەر شوشە || ئدریس |- | ٢٠٢٠-٢٠٢١|| [[ئاغازادە]] || نیما |- | ٢٠٢٢|| خوێن سارد|| پزیشکی یاسایی |- |٢٠٢٣ |نیشتمان |جەواد |- |٢٠٢٣ |تاوانی فریشتە | |} === سەرچاوەکان === ----{{سەرچاوەکان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.rimoj.com/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C/ |سەردێڕ=امیر اقایی بازیگر - ریمۆژ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241211150245/https://www.rimoj.com/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://namnak.com/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C.p65146 |سەردێڕ=نەمناک |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231205192808/https://namnak.com/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C.p65146 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>[https://www.delgarm.com/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%B4.a288184 دێلگرام]{{بەستەری مردوو|url=https://www.delgarm.com/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%B4.a288184 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nayrika.com/entertainment/biography/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%B4-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%87%D8%A7/ |سەردێڕ=ناریکا |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تەممووزی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220703094709/https://www.nayrika.com/entertainment/biography/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%B4-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%87%D8%A7/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> {{پۆلی کۆمنز|Amir Aghaei}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی ورمێ]] to2xh9rrankm89oyi8v9ietkywl5u6m 1 244548 1579332 1134561 2026-04-29T21:33:50Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579332 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەی بەندەری دۆست، ئەی کەشتی دوژمن]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1134560 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200813055714/https://www.nasnews.com/kurd/view.php?cat=405 بۆ https://www.nasnews.com/kurd/view.php?cat=405 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٠:٢٦، ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەی بەندەری دۆست، ئەی کەشتی دوژمن]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579331 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210925221706/http://haje.ir/Members/Printable.aspx?itemid=9060 بۆ http://haje.ir/Members/Printable.aspx?itemid=9060 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢١:٣٣، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) i3iuk4tpnh1qb8tl6j7z54aenphlz3k 0 246119 1579073 1578756 2026-04-29T12:12:12Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579073 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person|name=ھازل کیچ|image=Hazel Keech at the launch of 'Dongri To Dubai' book (1).jpg|caption=ھازل کیچ لەساڵی ٢٠١٢|birth_date={{Birth_date and age|1987|02|28|df=yes}}|birth_place=ئینگلیتەرا، بەڕیتانیا|birth_name=|death_date=|death_place=|nationality=بەڕیتانی|occupation={{hlist|مۆدێل|ئەکتەر}}|spouse={{Marriage| یوڤراج سینگ |2016}}|children=٢|parents=|relatives=|other names=ڕۆس دوان|years_active=٢٠٠٧-٢٠١٦}} '''ھازل کیچ''' ({{بە ئینگلیزی|Hazel Keech}}؛ لەدایکبووی ٢٨ی شوباتی ١٩٨٧) ئەکتەر و مۆدێلێکی بەریتانییە و لە فیلم و تەلەفزیۆنی ھیندیدا دەرکەوتووە.<ref name="Rose Dawn">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=PTI|سەردێڕ=Salman would never groan in pain: Hazel Keech|ناونیشان=https://www.ndtv.com/entertainment/salman-would-never-groan-in-pain-hazel-keech-601670|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=NDTV|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١١}}</ref><ref name="DoB">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-03/news-interviews/28649938_1_sallu-tamil-film-atul-agnihotri|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120925061815/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-03/news-interviews/28649938_1_sallu-tamil-film-atul-agnihotri|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٢|سەردێڕ=Sallu's new girl Hazel Keech follows Kat|دوایین=Sonal Chawla|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠١١|ئیش=[[The Times of India]]|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref><ref name="NameChange">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=ABP News Web Desk|ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=POST MARRIAGE Hazel Keech changes her NAME completely|ناونیشان=http://www.abplive.in/television/post-marriage-hazel-keech-changes-her-name-completely-456325|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180102073507/http://www.abplive.in/television/post-marriage-hazel-keech-changes-her-name-completely-456325|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[ABP Live]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Christine Zedek&nbsp;— Tamil Actress Gallery stills images clips|ناونیشان=http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/gallery/Actress/4764.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070502061622/http://www.indiaglitz.com/channels/tamil/gallery/Actress/4764.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٢|وێبگە=IndiaGlitz}}</ref> == سەرەتای ژیانی == کیچ لە ٢٨ی شوباتی ١٩٨٧ لە شاری ئێسێکس لە ویلایەتی ئینگلتەرا لەدایکبووە،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Yuvraj Singh braves a freezing day for Hazel Keech: Only because it is your birthday|ناونیشان=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/yuvraj-singh-braves-a-freezing-day-for-hazel-keech-only-because-it-is-your-birthday-1650964-2020-02-28|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ئیش=India Today|ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٠|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Happy Birthday Hazel Keech: Her 6 Best Moments on Social Media|ناونیشان=https://www.news18.com/news/lifestyle/happy-birthday-hazel-keech-her-6-best-moments-on-social-media-2518825.html|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ئیش=News18|ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٠|زمان=en}}</ref> لە باوکێکی بەریتانی و دایکی ھیندۆسی ھیندۆسی ھیندۆ-موریتەیی بە ڕەچەڵەک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Gulshankumar Wankar|ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠١٦|سەردێڕ=Yuvraj Singh blasts Western Union for denying money to fiancée Hazel Keech|ناونیشان=http://www.hindustantimes.com/india-news/yuvraj-singh-blasts-western-union-for-denying-money-to-fiancee-hazel-keech/story-5mXQe4lxu3b9E4vA2xiL3K.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠١٩|وێبگە=[[Hindustan Times]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=राकेश तिवारी|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠١٦|سەردێڕ=युवराज सिंह की मंगेतर हेजल कीच ने एक कंपनी पर लगाया 'नस्ली भेदभाव' का आरोप, युवी भी भड़के...|ناونیشان=http://khabar.ndtv.com/news/cricket/yuvraj-singh-loses-cool-after-hazel-keech-alleges-racial-discrimination-by-official-1452755|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[NDTV]]|زمان=hi|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180719203429/https://khabar.ndtv.com/news/cricket/yuvraj-singh-loses-cool-after-hazel-keech-alleges-racial-discrimination-by-official-1452755|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Interesting facts about Yuvraj Singh's rumoured new flame, Hazel Keech|ناونیشان=http://www.indiatvnews.com/entertainment/bollywood/yuvraj-singh-new-girlfriend-23853.html|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[India TV]]|agency=Indo-Asian News Service}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Yuvraj-Singhs-mother-Hazel-Keech-is-a-reflection-of-me/articleshow/49768449.cms|سەردێڕ=Yuvraj Singh's mother: Hazel Keech is a reflection of me|agency=TNN|ئیش=[[The Times of India]]|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|نووسەر=Renuka Vyavahare|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠١٩}}</ref><ref name="articles.timesofindia.indiatimes.com2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-03/news-interviews/28649938_1_sallu-tamil-film-atul-agnihotri|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120925061815/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-03-03/news-interviews/28649938_1_sallu-tamil-film-atul-agnihotri|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ئیش=[[The Times of India]]|سەردێڕ=Sallu's new girl Hazel Keech follows Kat|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠١١|نووسەر١=Mumbai Mirror|نووسەر٢=Sonal Chawla|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠١٩|بەستەری نووسەر١=Mumbai Mirror}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠١٢|سەردێڕ=Hazel Keech talks about her favourite past times One of my favourite past times is travelling. I love visiting new places and revisiting others.|ناونیشان=http://www.mid-day.com/entertainment/2012/aug/300812-Hazel-Keech-talks-about-her-favourite-past-times.htm|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ئیش=[[Mid-Day]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131213083034/http://www.mid-day.com/entertainment/2012/aug/300812-Hazel-Keech-talks-about-her-favourite-past-times.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> خوێندنی لە قوتابخانەی ئامادەیی بیل لە شاری ڕیدبریج لە لەندەن ئەنجامدا،<ref name="thisislondon.co.uk2">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Rob Parsons|ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠١١|سەردێڕ=West End chorus girl strikes Bollywood gold|ناونیشان=http://www.thisislondon.co.uk/film/article-23985230-west-end-chorus-girl-strikes-bollywood-gold.do|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20130421112749/http://www.thisislondon.co.uk/film/article-23985230-west-end-chorus-girl-strikes-bollywood-gold.do|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٢|ئیش=[[Evening Standard]]}}</ref> لەوێ لە نمایشە شانۆیییەکان نمایشی کرد و فێری جۆرە جیاوازەکانی سەما بوو لەوانە کلاسیکی ھیندی، سەمای بەریتانی و ھاوچەرخی ڕۆژئاوایی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Hazel Keech}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئینگلیزی]] [[پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای ھیندی]] [[پۆل:خانمەکتەران لە سینەمای پونجابی]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئینگلیزەکانی سەدەی ٢١ەم]] bun16g03qj8l540de8r7fr4t5h6v91l 0 246352 1579041 1578844 2026-04-29T12:07:02Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579041 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Taj Hapoel.jpg|وێنۆک|کاپتنی هەردوو تیپەکە لەساتی دەستپێکردنی یارییەکە]] یاری کۆتایی '''پاڵەوانێتی یانەکانی ئاسیا ساڵی ١٩٧٠''' یاری [[تۆپی پێ]]ی نێوان [[یانەی تۆپی پێی ئیستقلالی تاران|تاج تاران]] لە [[ئێران]] و ھاپۆئێل تەلئەبیب لە [[ئیسرائیل]] بوو کە بۆ دیاریکردنی پاڵەوانی "پاڵەوانێتی یانەکانی ئاسیای ساڵی ١٩٧٠" بوو. لە ١٠ی نیسانی [[ڕۆژژمێری زایینی|١٩٧٠]] لە یاریگای ئەمجەدییە لە [[تاران]] بەڕێوەچوو. تیمی تاج دوای بردنەوەی جامی یانەکانی تاران لە ١٩٦٨–٤٨ی کۆچی، لەم پێشبڕکێیەدا وەک نوێنەری ئێران ھەڵبژێردرا. ئەمە یەکەم دەرکەوتنی ئەم تیپە بوو لە پاڵەوانێتی یانەکانی ئاسیا و لەم قۆناغە یەکەمی بەشداریکردنیدا، ھەروەھا گەیشتە یاری کۆتایی یارییەکان. ھەروەھا ھاپۆیل لە وەرزی ١٩٦٨–١٩٦٩ خولی ئیسرائیلی بردەوە. وەک نوێنەری ئەم وڵاتە چووە پاڵەوانێتی یانەکانی ئاسیا. پێش ئەوەش ئەم تیپە مێژوویەکی بەشداریکردن و سەرکەوتنی لە قۆناغی یەکەمی پاڵەوانێتی ئاسیا لە ساڵی ١٩٦٧ ھەبووە؛ و لە ساڵی ١٩٧٠ بۆ جاری دووەم لە یاری کۆتایی ئەم پاڵەوانێتییە دەرکەوت. کۆبوونەوەی دوو تیپ بە ھۆکاری نا وەرزشی، لەوانە [[کێشەی عەرەب–ئیسرائیل|ململانێی وڵاتانی عەرەبی و موسڵمان لەگەڵ ئیسرائیل]]، ئاڵۆزی پەیوەندییەکانی نێوان ئێران و ئیسرائیل لەو کاتەدا، سەرکەوتنی ئیسرائیل لە [[جەنگی ١٩٦٧|شەڕی شەش ڕۆژەدا]] کە تەنھا سێ ساڵ پێش ئەم یارییە ڕوویدا بوو بەڕێوەچوو، و ھەستیارییەکانی کۆمەڵگەی ئێرانی بەرامبەر بە بوونی تیمێکی وەرزشی ئیسرائیل لە تاران ڕەھەندێکی فراوانی دۆزییەوە و تەنانەت لە دەرەوەی تۆپی پێش. یاریگای ئەمجەدییە کە یاریگای سەرەکی [[تۆپی پێ لە ئێران]] بوو لەو سەردەمەدا، وەک میوانداری ئەم یارییە ھەڵبژێردرا و یارییەکە بە ئامادەبوونی نزیکەی ٣٥ ھەزار بینەر و ناوبژیوانی سودین چاتێرجی<ref group="E">Sudhin Chatterjee</ref> لە [[ھیندستان]] بەڕێوەچوو. لە نیوەی یەکەمی ئەم یارییەدا سەرەڕای ھێرشی دوو تیپ بۆ سەر دەروازەکان و باڵادەستی ڕێژەیی تیپی تاج، ھیچ گۆڵێک تۆمار نەکرا؛ بەڵام لە گێمی دووەمدا یەکەمجار تیپی ھاپۆیل لە خولەکی ٦٩ گۆڵی تۆمارکرد، دواتر تیپی تاج لە خولەکی ٨٣ یارییەکەی یەکسانکردەوە و کاتی یاساییش بە ھەمان ئەنجام کۆتایی ھات، بۆیە یارییەکە ڕۆیشت بۆ [[کاتی زۆرکراو (تۆپی پێ)|کاتی زیادکراو]]. لە کاتی زیادکراودا تیپی تاج لە خولەکی ٩٢ گۆڵی دووەمی تۆمارکرد و ئەم ئەنجامە تا کۆتایی یارییەکە پارێزراو بوو، یارییەکەش بە ئەنجامی ٢–١ لە بەرژەوەندی تیپی تاج کۆتایی ھات. گۆڵەکانی تیپی تاج لە خولەکی ٨٣ لەلایەن غولام وەفاخا و لە خولەکی ٩٢ مەسعوود موینی تۆمار کران. ھەروەھا یەحزێکڵ چازوم لە خولەکی ٦٩ گۆڵێکی بۆ تیپی ھاپۆئێل تۆمارکرد. سەرکەوتن لەم یارییەدا بە یەکێک لە گرنگترین ئەنجامەکانی مێژووی یانەی تۆپی پێی تاج و تۆپی پێی یانەکانی ئێران لە ئاسیا دادەنرێت. ئەم یارییە یەکەم دەرکەوتنی تیپێکی ئێرانییە لە یاری کۆتایی جامی یانەکانی ئاسیا و یەکەمین پاڵەوانێتی ھەڵبژاردەیەکی یانە ئێرانییە لەم کێبڕکێیەدا. == یاریگای میوانداری == [[پەڕگە:Amjadieh_Stadium.jpg|وێنۆک|نمایی ھوایی از ورزشگاە امجدییە در دھھٔ ١٣٤٠ خورشیدی.]] یاریگای ئەمجەدییە میوانداری ئەم یارییە بوو. ئەمجەدییە کۆنترین یاریگای تۆپی پێی تارانە. دروستکردنی ئەم یاریگایە لە ساڵی ١٩٣٨ی دەستی پێکرد و لە ساڵی ١٩٣٩ تەواوکرا. بە بەڕێوەچوونی یەکەمین پاڵەوانێتی ئێران کرایەوە. لە دەوروبەری ئەم یاریگایە ستاند ھەیە و توانای فەرمی ٢٥ ھەزار کەسە، بەڵام لە زۆر یاریدا بینەرێکی زۆرتر دەهاتنە یاریگاکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=مجموعه ورزشی شهید شیرودی - اماکن ورزشی|ناونیشان=http://www.shirodisportcomplex.ir/sport_places/?qn=2975024|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170515133424/http://www.shirodisportcomplex.ir/sport_places/?qn=2975024|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=web.archive.org}}</ref> لە کاتی ئەم یارییەدا یاریگای ئەمجەدییە [[تۆپی پێ لە ئێران|یاریگای سەرەکی تۆپی پێی ئێران]] بوو. ھەموو یارییەکانی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئێران|ھەڵبژاردەی ئێران]] لەم یاریگایەدا بەڕێوەچوو، بە یارییەکانی پاڵاوتنی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ساڵی ١٩٦٤یشەوە. ھەروەھا ھەموو یارییەکانی جامی گەلانی ئاسیای ساڵی ١٩٦٨ لەم یاریگایەدا بەڕێوەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=رادیو زمانه {{!}} خارج از سیاست {{!}} ورزشی {{!}} امجدیه ڕا از تاریخش نمی‌توان گرفت|ناونیشان=http://zamaaneh.com/morenews/2009/12/post_1157.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091219210635/http://zamaaneh.com/morenews/2009/12/post_1157.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=web.archive.org}}</ref> ھەروەھا ئەمجەدییە میوانداری زۆرێک لە چالاکییە سیاسییە ناوەرزشییەکان و کۆمەڵایەتییەکانی کردووە، وەک میوانداریکردنی [[ئێلیزابێتی دووەم|ئەلیزابێسی دووەم]]، شاژنی [[ئینگلتەرا]] لە کاتی سەردانەکەیدا بۆ ئێران لە ساڵی ١٩٦٠ی کۆچی؛ و ئاھەنگی تاجە گوڵینەی [[محەممەدڕەزا پەھلەوی|محەممەد ڕەزا پەھلەوی]] لە ساڵی ١٩٦٧ی کۆچی. خ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی حوزەیرانی ٢٠١٢|سەردێڕ=فرح پهلوی از سفر ملکه الیزابت به ایران می‌گوید|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/iran/2012/06/120604_l44_farah_pahlavi_jubilee|بڵاوکەرەوە=BBC News فارسی|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=(تصاویر) تاج‌گذاری محمدرضا پهلوی به ڕوایت عکاس امریکایی|ناونیشان=http://fararu.com/fa/news/224795/تصاویر-تاج‌گذاری-محمدرضا-پهلوی-به-روایت-عکاس-امریکایی|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171201131257/http://fararu.com/fa/news/224795/تصاویر-تاج‌گذاری-محمدرضا-پهلوی-به-روایت-عکاس-امریکایی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=web.archive.org}}</ref> == پاشخانی پاڵەوانێتی یانەکانی پاڵەوانی ئاسیا == [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا]] لە ساڵی ١٩٦٢. بڕیاریدا پاڵەوانێتییەک لە نێوان پاڵەوانانی وڵاتانی ئەندامدا ئەنجام بدرێت بۆ دیاریکردنی پاڵەوانی کیشوەری ئاسیا، ئەمەش بە نموونەی [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] کە ساڵانە لەلایەن [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا]] بەڕێوەدەچێت.<ref dir="ltr" name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی نیسانی ١٩٩٧|سەردێڕ=The Asian Club Championship|ناونیشان=http://www.asian-football.com/leagues/clubhist.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/19970409161253/http://www.asian-football.com/leagues/clubhist.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=web.archive.org|زمان=en}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19970409161253/http://www.asian-football.com/leagues/clubhist.html |date= ٩ی نیسانی ١٩٩٧ }}</ref> خولی یەکەمی ئەم پێشبڕکێیانە لە ساڵی ١٩٦٧ بەڕێوەچوو؛ و بە شێوەیەکی پێش و پاش بەڕێوەچوو، کە بە پاڵەوانێتی ھاپۆئێل تەلئەبیب لە ئیسرائیلەوە کۆتایی ھات. سەرەتا بڕیار بوو ھەشت تیپ لەم یارییانەدا دەربکەون، بەڵام نوێنەرانی ئێران و [[ھیندستان]] لە ئامادەبوونی نوێنەری ئیسرائیل کشانەوە، بەجۆرێک ژمارەی تیپەکان بۆ شەش تیپ کەمکرایەوە.<ref dir="ltr" name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Asian Club Competitions 1967|ناونیشان=http://www.rsssf.com/tablesa/ascup67.html#cc|بڵاوکەرەوە=www.rsssf.com|زمان=en}}</ref><ref name=":5">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=השבוע בו הוכתרה הפועל ת"א לאלופת אסיה|ناونیشان=https://www.haaretz.co.il/sport/opinions/1.1595836|بڵاوکەرەوە=Haaretz הארץ|زمان=he}}</ref> بەڕێوەچوونی یارییەکان لە شێوەی دەرچوون و گەڕانەوە و گەڕانەوە، کە ھاوشێوەی مۆدێلی ئەنجامدانی جامی یانەکانی ئەوروپا بوو، لەگەڵ دووری کیشوەری ئاسیا و خراپی بارودۆخی دارایی تیپە ئاسیایییەکان نەدەگونجا؛ ھەر لەبەر ئەم ھۆکارەش قۆناغی دووەم لە مانگی یەکی ساڵی ١٩٦٩ بە شێوەیەکی ناوەندی کە لەلایەن [[تایلەند|تایلەندەوە]] میوانداری کرا.<ref name=":3"/> ئەمجارە ژمارەی تیپەکان بۆ دە تیپ زیادی کرد و تیپەکان سەرەتا لە قۆناغی کۆمەڵەکاندا بە دوو کۆمەڵەی پێنج تیپ ڕکابەرییان کرد و دوو تیپ لە ھەر کۆمەڵەیەک سەرکەوت بۆ قۆناغی پێش کۆتایی و لە کۆتاییدا ماکابی تێل تیمی ئەڤیڤ لە ئیسرائیلەوە توانی نازناوی پاڵەوانێتییەکە بەدەستبھێنێت.<ref dir="ltr">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Asian Club Competitions 1968/69|ناونیشان=http://www.rsssf.com/tablesa/ascup68.html#cc|بڵاوکەرەوە=www.rsssf.com|زمان=en}}</ref> قۆناغی سێیەمی ئەم یارییانە لە مانگی نیسانی ساڵی ١٩٧٠ بەڕێوەچوو. وە ھاوشێوەی وەرزی پێشوو بە ئامادەبوونی ھەشت تیپ لە لایەن [[ئێران|ئێرانەوە]] بە شێوەیەکی ناوەندگەرایی میوانداری کرا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Asian Club Competitions 1970|ناونیشان=http://www.rsssf.com/tablesa/ascup70.html|بڵاوکەرەوە=www.rsssf.com|زمان=en}}</ref> جگە لەمەش، لەو ساڵەدا، بەپێی ئەو پلانەی [[فیفا]] پێشنیاری کردبوو، بڕیار بوو پاڵەوانێتییەک ھەبێت بە ناوی [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا|جامی جیھانی یانەکان]] لە نێوان پاڵەوانەکانی [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] و ئاسیا و [[خولی پاڵەوانەکانی ئەفریقا]] و [[جامی لیبێرتادۆرێس|ئەمریکای باشوور]] و ئەمریکای باکوور و ناوەڕاست و ئۆقیانووس، و تیپی پاڵەوانی ئاسیا دەتوانێت بەشداری لەم یارییانەدا بکات لە کۆتاییدا جامی جیھانی یانەکانی تۆپی پێ لەو ساڵەدا ئەنجام نەدرا و یەکەم قۆناغی ساڵانێک دواتر لە ساڵی ٢٠٠٠ی زایینی بەڕێوەچوو.<ref dir="ltr">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=FIFA Club World Cup - Previous Tournaments - FIFA.com|ناونیشان=http://www.fifa.com/tournaments/archive/clubworldcup/brazil2000/index.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131214040517/http://www.fifa.com/tournaments/archive/clubworldcup/brazil2000/index.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=web.archive.org|زمان=en}}</ref> == ڕێگا بۆ یاری کۆتایی == === تاج === تیمی تاج بەدوای پاڵەوانێتی یانەکانی تاران ١٩٦٨–٤٨ کۆچی دەگەڕێت. وەک نوێنەری [[ئێران]] مۆڵەتی بەشداری لە پێشبڕکێی یانەکانی پاڵەوانی ئاسیا بەدەستھێنا.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۲ اردیبهشت ۱۳۹۶|سەردێڕ=قهرمانی آسیایی تاج: بازخوانی فروردین شیرین ۱۳۴۹|ناونیشان=http://f-f.ir/%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%AC-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B4/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180111091640/http://f-f.ir/%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%AC-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D8%B4/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref dir="ltr">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Israel - List of Champions|ناونیشان=http://www.rsssf.com/tablesi/israchamp.html|بڵاوکەرەوە=www.rsssf.com|زمان=en}}</ref> تاج لەگەڵ نوێنەرانی [[لوبنان|وڵاتانی لوبنان]] و [[مالیزیا]] و [[سریلانکا]] لە گرووپی A کۆکرایەوە. لە دوایین ساتەکاندا تیپی سریلانکای ساندەرز لە یارییەکان کشایەوە و تاج تەنھا دوو یاری لە قۆناغی کۆمەڵەکاندا ئەنجامدا و ھەردووکی بە ھەمان ئەنجامی ٣–٠ بردەوە و بە ئاسانی سەرکەوت بۆ قۆناغی پێش کۆتایی. غوڵامحوسێن مەزلومی، گۆڵکاری تیپی تاج، لە یاری دووەمی ئەم تیپە بەرامبەر تیپی سێلانگۆر ھاتریکی تۆمارکرد و ڕۆڵێکی کاریگەری ھەبوو لە سەرھەڵدانی تاج وەک پێشەنگی تیپەکە. لە قۆناغی پێش کۆتاییدا، تاج بە ئەنجامی ٢–٠ لە میدانی بردەوە، کە نوێنەرایەتی مالیزیای کرد کە دووەم تیپی کۆمەڵەی B بوو، و سەرکەوت بۆ یاری کۆتایی. تیمی تاج تا گەیشتن بە یاری کۆتایی گۆڵێکی نەکردبوو و باشترین ھێڵی بەرگری پاڵەوانێتییەکەی ھەبوو. === ھۆپوێڵ === ھەروەھا تیپی ھاپۆیل لە وەرزی ١٩٦٨–١٩٦٩ پاڵەوانێتی خولی ئیسرائیلی بەدەستھێنا. وەک نوێنەری [[ئیسرائیل]] لەم پێشبڕکێیانەدا دەرکەوت. ھاپۆیل لەگەڵ نوێنەرانی [[تایلەند]] و [[ھیندستان]] و [[ئیندۆنیزیا]] لە کۆمەڵەی دووەمدا کۆبووەوە و توانی بە سێ سەرکەوتنی ئاسان و یازدە گۆڵ تۆماربکات بۆ قۆناغی پێش کۆتایی. یەکەم یاری ھاپۆیل بەرامبەر تیپی ڕۆیاڵ پۆلیس لە تایلەندەوە بە ئەنجامی ٥–٠ سەرکەوتنی ئەم تیپە بوو. لە گێمی یەکەمدا ھاپۆیل ھەر ٥ گۆڵەکەی تۆمارکرد و یەکەم یاری خۆی وەک پاڵێوراوێکی جدی بۆ پاڵەوانێتییەکە نیشاندا. یاری پێش کۆتایی نێوان ھاپۆئێل و نوێنەری لوبنان بەڕێوە نەچوو؛ ھامۆنتمان کە تیپی دووەمی کۆمەڵەی A بوو، ڕازی نەبوو بەرامبەر ھەڵبژاردەی ئیسرائیل یاری بکات، وەک فەرمانی حکوومەتی لوبنان، و ھاپۆیل بە ئەنجامی ٣–٠ سەرکەوتنی بەدەستھێنا و سەرکەوت بۆ قۆناغی کۆتایی.<ref name=":0"/><ref name=":7">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=זיכרונותיהם של האדומים מטהרן|ناونیشان=https://www.football.org.il/magazine/?itemid=%7BC478F542-3546-481B-9474-CB9252C0A0C4%7D|بڵاوکەرەوە=www.football.org.il|زمان=he}}</ref> تیپی ھاپۆیل باشترین ھێڵی ھێرشبەری جامەکەی ھەبوو بە تۆمارکردنی ١١ گۆڵ پێش یاریی کۆتایی. == پێش پێشبڕکێکە == === پەیوەندی نێوان ھەردوو وڵات === گەشتی ھەڵبژاردەی ئیسرائیل بۆ ئێران، یەکەم گەشتی تیپێکی یانەیەکی ئیسرائیلی بوو بۆ ئێران. تیپەکانی وڵاتانی عەرەبی و ئیسلامی ئامادە نەبوون بەرامبەر نوێنەرانی ئیسرائیل یاری بکەن، وەک لە پاڵەوانێتی یانەکانی پاڵەوانێتی ئاسیا ساڵی ١٩٦٩. بەھۆی کشانەوەی نوێنەرانی وڵاتانی عەرەبی لە یاریکردن بەرامبەر ئەم تیپە، ھەڵبژاردەی مەکابی تەلئەبیب بەبێ ئەنجامدانی یەک یاری گەیشتە یاری کۆتایی.<ref name=":4"/> ھەروەھا ھەستیارییەکان زۆر بوون؛ سێ ساڵ پێش ئەم یارییە، [[جەنگی ١٩٦٧|شەڕێکی شەش ڕۆژە لە نێوان عەرەب و ئیسرائیل]] ڕوویدا و شکستی عەرەب بووە ھۆی ئەوەی ھەستی دژە ئیسرائیل لە ئێراندا سەرھەڵبدات. دوو ساڵ پێش ئەنجامدانی ئەم یارییە، ھەڵبژاردەکانی ئێران و ئیسرائیل لە ھەمان یاریگەی ئەمجەدییە لە چوارچێوەی جامی نەتەوەکانی ئاسیای ساڵی ١٩٦٨ یارییەکی ھەستیاریان بەڕێوە بردبوو، کە تێیدا بینەرانی ئەمجەدییە زۆر دروشمی دژ بە ئیسرائیلیان دەوتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠١٤|سەردێڕ=خاطره تصویری/ ڕوزی که ایران انتقام اعراب ڕا از ڕژیم اسرائیل گرفت|ناونیشان=https://www.mashreghnews.ir/news/311331/خاطره-تصویری-روزی-که-ایران-انتقام-اعراب-را-از-رژیم-اسرائیل-گرفت|بڵاوکەرەوە=مشرق نیوز|زمان=fa}}</ref> لەسەر ئاستی [[دیپلۆماسی]] ئێران لەم کاتەدا پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئیسرائیل ئاڵۆزتر کردبوو. پەیوەندییەکانی نێوان ھەردوو وڵات کەم تا زۆر نھێنی بوون و [[شانشینی پەھلەوی|حکومەتی ئێران لەو کاتەدا]] بە [[دی فاکتۆ]] ئیسرائیلی ناسیبوو، باڵیۆزخانەی ئیسرائیلیش بە شێوەیەکی نافەرمی لە تاران چالاک بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=رابطه فرهنگی و ورزشی ایران و اسرائیل در دوره پهلوی دوم|ناونیشان=https://rasekhoon.net/article/show/904397/%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%85|بڵاوکەرەوە=rasekhoon.net|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231219190520/https://rasekhoon.net/article/show/904397/%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B7%D9%87-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%BE%D9%87%D9%84%D9%88%DB%8C-%D8%AF%D9%88%D9%85|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم پەیوەندیانە لەلایەن وڵاتانی عەرەبییەوە ناڕەزایییان بەرامبەر بوو و حکوومەتی ئێران ڕەھەندەکانی ئەو پەیوەندیانەی شاردەوە. بەڕێوەچوونی ئەم پێشبڕکێیە و سەفەری تیمی ئیسرائیل تا ڕادەیەک ڕەھەندەکانی ھاوکاریی نێوان ھەردوو وڵاتی ڕوون کرد و ئەمەش ناڕەزایەتی توندی وڵاتانی عەرەبی لێکەوتەوە. لە بەرامبەر ئەم ناڕەزایەتیانەدا حکوومەتی ئێران ڕای گەیاند کە وەرزش سیاسی نییە و ئەگەر تیمە ئێرانییەکان لە ڕێگەی تیروپشکەوە ڕووبەڕووی تیمە ئیسرائیلییەکان ببنەوە، ئێرانییەکان ئامادە نین بەشداری پێشبڕکێکە نەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نخستین مسابقه ورزشی بین تیم های ایرانی و اسرائیلی|ناونیشان=https://www.asianews.ir/fa/newsagency/1679/%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84%DB%8C|بڵاوکەرەوە=روزنامه آسیا|زمان=fa|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200810113609/https://www.asianews.ir/fa/newsagency/1679/%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84%DB%8C|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سەرەڕای ئەوەش لە تاران کەشوھەوا بە توندی دژی تیپی ئیسرائیل بوو و تەنانەت لە بەردەم ئەو ھۆتێلەی کە یاریزانان و ستافی ھاپۆیل تێیدا دەمانەوە، خۆپیشاندان ئەنجامدرا تا پۆلیس ناچار بوو دەستوەردان بکات.<ref name=":7"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ultras Hapoel Tel Aviv 1999 - Official website|ناونیشان=https://www.ultrashapoel.com/index1024.php|بڵاوکەرەوە=www.ultrashapoel.com|زمان=he}}</ref> یەھۆشوا فایگنبام یاریزانی یانەی ھاپۆل<ref group="E">Yehoshua Feigenbaum</ref> وتی: ھاندەران زۆر کۆنەپەرست بوون و وا دیار بوو ھەموو تاران تەنھا یەک شتیان دەویست: بۆ ئەوەی ئێمە دۆرین و بۆ ئەوەی جامەکە لەگەڵ تاج بمێنێتەوە.<ref name=":6"/> === یەکەم میوانداری ئێران === [[پەڕگە:Ghahreman-taj-Asia-4.JPG|وێنۆک| هاندەران، چەند کاتژمێرێک پێش دەستپێکردنی یارییەکە گەیشتنە یاریگای ئەمجەدییە]] پاڵەوانێتی یانەکانی ئاسیا لە دوای جامی نەتەوەکانی ئاسیا بە گرنگترین پاڵەوانێتی تۆپی پێ لە ئاسیا دادەنرا و بەڕێوەبردنی ئەم یارییانە ڕووداوێکی گرنگ بوو لە تۆپی پێی ئێراندا. ئەمە یەکەمجار بوو کە یارییەکانی پاڵەوانێتی یانەکانی ئاسیا لە ئێران بەڕێوە بچێت و تیپی تاج یەکەم ھەڵبژاردەی ئێران بوو کە گەیشتە یاری کۆتایی ئەم پاڵەوانێتییە.<ref dir="ltr">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Asian Champions' Cup|ناونیشان=http://www.rsssf.com/tablesa/as1.html|بڵاوکەرەوە=www.rsssf.com|زمان=en}}</ref> ھەروەھا پێش ئەم یارییە، ڕێکخراوی پەروەردەی وەرزشی ئێران بە ھاوکاریی فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئێران، بلیتی گرەوکردنی ڕەسمی بۆ ئەو یارییانە چاپ کرد و لە لقەکانی بانکی سەدرەتی ئێران و نووسینگەی بلیتی ئەمجەدییە دەستی بە فرۆشتنی کرد. بۆ ئەم مەبەستە فۆڕمی تایبەت چاپکرا و بە نرخی ٢ تمەن فرۆشرا، ھەروەھا خەڵاتی وەک ئۆتۆمبێلی ئاریا و شاھین بۆ براوەی گرەوکردنەکە دیاریکرابوو، بەڵام ئەم بلیتانە پێشوازییەکی باشیان لێنەکرا و دوای ئەم پێشبڕکێیە ئەم پلانە دووبارە نەکرایەوە.<ref name=":1"/> === مەرجەکانی ھەردوو تیپەکە === دوو تیپی تاج و ھاپۆئێل پێش ئەم یارییە ڕووبەڕووی یەکتر نەبوون و ئەمە یەکەمین و تا ئەمڕۆش دوایین ڕووبەڕووبوونەوەی نێوان ئەو دوو تیپەیە.<ref dir="ltr">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Head to head stats Esteghlal (Tehran), Iran - Hapoel (Tel Aviv), Israel|ناونیشان=http://wildstat.com/p/5014/ch/all/club1/IRI_Esteghlal_Tehran_FC/club2/ISR_Hapoel_Tel_Aviv|بڵاوکەرەوە=wildstat.com|زمان=en}}</ref> لەو کاتەدا تۆپی پێی ئیسرائیل لە لووتکەی دەسەڵاتی خۆیدا بوو لە ئاسیا؛ ھەڵبژاردەی ئیسرائیل وەک تاکە نوێنەری ئاسیا و زەریای ھێمن سەرکەوتنی بۆ [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠]] بەدەستھێنا و چوار یاریزانی ھاپۆیل لەو یارییانەدا لە ھەڵبژاردەی ئیسرائیل ئامادەبوون.<ref dir="ltr">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World Cup 1970 Qualifying|ناونیشان=http://www.rsssf.com/tables/70q.html|بڵاوکەرەوە=www.rsssf.com|زمان=en}}</ref><ref dir="ltr">{{cite wev|date=|title=Planet World Cup - 1970 - Squads - Israel|url=http://www.planetworldcup.com/CUPS/1970/squad_isr70.html|publisher=www.planetworldcup.com|language=en}}</ref> لە قۆناغی پێشووی ئەم یارییانەدا لە ساڵی ١٩٦٩ نوێنەری ئێران تیمی پەرسەپۆلیسی تاران بوو، کە لەلایەن نوێنەری ئیسرائیل، مەکابی تەلئەبیبەوە دوورخرایەوە،<ref group="پانویس">پرسپولیس برای صعود از گروهش احتیاج به پیروزی برابر مکابی تل‌آویو داشت اما آن بازی بدون گل مساوی شد و پرسپولیس از صعود بازماند.</ref> تیمی ئیسرائیلیش دواتر بوو بە پاڵەوانی ئەو ساڵە. یەکەم قۆناغی پاڵەوانێتی یانەکانی پاڵەوانێتی ئاسیا لە ساڵی ١٩٦٧. ھەروەھا بە سەرکەوتنی ئەو تیپەی ئامادەبوو لە یاری کۆتاییدا کۆتایی ھات، ھاپۆئێل تەلئەبیب بە نوێنەرایەتی ئیسرائیل.<ref dir="ltr">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Asian Club Competitions 1967|ناونیشان=http://www.rsssf.com/tablesa/ascup67.html#cc|بڵاوکەرەوە=www.rsssf.com|زمان=en}}</ref> ھەربۆیە تیمی تاج ئەگەری ئەوەی ھەبوو کە بە بردنەوەی یاری کۆتایی پێش بە پاڵەوانێتی سێ جاری نوێنەرانی ئیسرائیل بگرێت و یەکەم پاڵەوانێتی بۆ تیپێکی ئێرانی لە ئێران بھێنێت. بۆ بەشداریکردن لەم پاڵەوانێتییەدا، تیمی تاج کۆمەڵێک یارمەتیدەری لە تیپەکانی دیکە وەرگرتبوو؛ غوڵام وەفاخا لە عەقاب و فێریدوون موعینی لە پیکان و مەحموود خوردبین لە [[یانەی تۆپی پێی پێرسپۆلیس|پەرسەپۆلیس]].<ref name=":1"/> ئەم کردەوەی تاج لەگەڵ ناڕەزایەتی نوێنەرانی تیمی ئیسرائیلدا بوو، بەڵام ڕێکخەرانی پێشبڕکێکە ئەمەیان بە یاسایی زانی و ناڕەزایەتی ئیسرائیلییەکانیان نەزانی.<ref name=":6"/> == پێشبڕکێ == === ڕۆژێکی گونجاو === لە کاتژمێر ١٠:٠٠ی بەیانییەوە دەرگای یاریگای ئەمجەدییە بەڕووی بینەراندا کرایەوە و لە کاتژمێر ١:٠٠ی پاشنیوەڕۆوە ستاندەکانی یاریگاکە پڕکرایەوە. ئەم یارییە پێشوازییەکی زۆر باشی لێکرا و ھەرچەندە ستاندەکانی یاریگای ئەمجەدییە توانای ٢٥ ھەزار کەسی ھەبوو، بەڵام بینەرێکی زۆرتر ھاتنە یاریگاکە. لەو کاتەدا ڕۆژنامەکە ژمارەی بینەرانی بە نزیکەی ٣٥ ھەزار خەمڵاندووە و ھەزاران کەس لە دەرەوەی یاریگاکە ماوەتنەوە.<ref name=":6">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٠٢|سەردێڕ=השבוע בו הוכתרה הפועל ת"א לאלופת אסיה|ناونیشان=https://www.haaretz.co.il/misc/1.781608|زمان=he}}</ref> لەنێویاندا نزیکەی پێنج ھەزار کەس ھاندەری ھاپۆیل بوون. نوێنەری تیمی ھاپۆئێل پێنج ھەزار بلیتی یارییەکەی کڕی بوو و بەسەر کۆمەڵگەی جوولەکەکانی ئێراندا دابەشی کردبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=شکست صهیونیست‌ها همه ڕا خوشحال کرد/نماینده اسرائیل در امجدیه 5000 هزار هوادار داشت! / آن گل هیچ وقت از یادم نمی‌رود - پایگاه خبری تحلیلی فردا {{!}} Farda News|ناونیشان=https://www.fardanews.com/fa/news/281652/شکست-صهیونیست‌ها-همه-را-خوشحال-کردنماینده-اسرائیل-در-امجدیه-5000-هزار-هوادار-داشت-آن-گل-هیچ-وقت-از-یادم-نمی-رود|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131030215549/https://www.fardanews.com/fa/news/281652/شکست-صهیونیست‌ها-همه-را-خوشحال-کردنماینده-اسرائیل-در-امجدیه-5000-هزار-هوادار-داشت-آن-گل-هیچ-وقت-از-یادم-نمی-رود|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=web.archive.org}}</ref> ئەم یارییە ڕاستەوخۆ لە تەلەڤیزیۆن و ڕادیۆی ئێرانیش پەخش کرا. پێنج ساڵ پێش ڕێکەوتی ئەم یارییە، لە ٢١ی نیسانی ١٩٦٥، محەممەد ڕەزا شا لە تیرۆرکردنی ڕەزا شەمسەبادی<ref name=":1"/> ڕزگاری بوو و بەم بۆنەیەوە، پێش دەستپێکردنی یارییەکە، ڕێوڕەسمێک بە ناوی «لابردنی مەترسی لە… ژیانی شا» لەلایەن سەید جەواد زەبیحی بەڕێوەچوو. لەم ڕێوڕەسمەدا کە لە یاریگای ئەمجەدییە بەڕێوەچوو، سەرەتا شیعری ئایینی خوێندرایەوە، پاشان دوعا بۆ تەندروستی [[محەممەدڕەزا پەھلەوی]]، [[فەرەح پەھلەوی]] و [[ڕەزا پەھلەوی]] ئێران کرا و لە کۆتاییدا یادی محەممەد عەلی بابەییان و ئایەتوڵڵا لەشکری کە لە کاتی ھەوڵێکی تیرۆرکردنی سەرکەوتوو نەبوو لەلایەن شەمسەبادییەوە کوژران، ڕێزی لێگیرا. === پوختەی پێشبڕکێکە === [[پەڕگە:Ghahreman-taj-Asia-5.JPG|وێنۆک| لە خولەکی ٨٣دا غوڵام ڤافاخا بە لێدانی سەر گۆڵی یەکسانکردنەوەی تۆمارکرد.]] ==== نیوەی یەکەم ==== یارییەکە بە ھێرشە سەرەتایییەکانی تیپی ھاپۆیل دەستیپێکرد و لە ١٠ خولەکی یەکەمی یارییەکەدا ھەڵبژاردەی ئیسرائیل باشترین تیپی یاریگا بوو؛ بەڵام یاریزانانی تاج بەھەمان شێوە وردە وردە دەستیان کرد بە ھێرشبردن و لە خولەکی ١٢ ھەلێکی زۆر باشیان لەدەستدا کە لەسەر ھێرشی عەلی جەباری لە باڵی ڕاستەوە بەدەست ھات: ئاری بێجارانۆی گۆڵپارێزی ھاپۆیل<ref group="E">Arie Bejarano</ref> لە دەرەوەی سنوور و جەباری تۆپەکەی خستە ناوچەی سزا، ھێرشبەری تاج غولام حسێن مەزلومی تۆپەکەی گواستەوە بۆ ھێرشبەرێکی تری تاج غوڵام وەفاخا، وەفاخاش تۆپەکەی نارد بۆ گۆڵی ھاپۆئێل بە لێدانێک، بەڵام دەیڤید پریمۆ,<ref group="E">David Primo</ref> بەرگریکاری ھاپۆیل، تۆپەکەی گرت لە ھێڵی گۆڵی بەتاڵی گەڕاندەوە بۆ ئەوەی بۆشایی ھاپۆیل بە داخراوی بمێنێتەوە. دوای یەک خولەک، تیپی تاج جارێکی دیکە بە لێدانەکەی وەفاخا ھەلێکی بۆ ڕەخساند، بەڵام پریمۆی بەرگریکاری ھاپۆیل دیسانەوە تۆپەکەی پاککردەوە بەھۆی ھەڵەی ھیندستان لە دۆخێکی گوماناوی لێدانی سزادا، ناوبژیوان لێدانی سزای لە بەرژەوەندی تاج لە دەرەوەی ناوچەی سزا ڕاگەیاند. فێریدۆن مۆئینی ئەم لێدانە سزایەی تۆمارکرد، بەڵام لێدانەکەی سەرکەوتوو نەبوو. دوای ئەم دۆخە، سەرەڕای سوودی ڕێژەیی تاج، گێمی یەکەم بە ئەنجامی ٠–٠ کۆتایی ھات. ==== نیوەی دووەم ==== گێمی دووەم بە ھێرشەکانی تیپی تاج دەستی پێکرد و لە ١٥ خولەکی یەکەمی ئەم گێمەدا تۆپ و یاریگا لە بەردەستی ئەم تیپەدا بوو. سەرەڕای ھێرشەکانی نوێنەری ئێران، دەروازەی نوێنەری ئیسرائیل بە درەوشاوەیی گۆڵپارێزی ئەم تیپە کە ھاوکات گۆڵپارێزی ھەڵبژاردەی لاوانی ئیسرائیل بوو، بە داخراویی مایەوە. لە خولەکی ٦٢ و بە پێچەوانەی ڕەوتی ڕێژەیی یارییەکە، پریمۆی بەرگریکاری ھاپۆئێل کە بە جووڵەیەکی شەخسی لە ناوچەی سزای تاج نزیک دەبووەوە، بڕیار بوو ھەلێکی ھەبێت کاتێک کارو حەقڤاردیان یاریزانی ناوەڕاستی تاج ڕێگری لێکرد. لە خولەکی ٦٧دا، ھاپۆیل ھەلێکی دیاریکراوی تۆمارکردنی گۆڵی بۆ ڕەخساند، کاتێک مێھدی لاڤاسانی بەرگریکاری تاج، لە کۆتا ساتی لێدانەکەی ھێرشبەری ھێڵی ناوەڕاستی ھێرشبەری ھاپۆیل، یەحزێکل چاوومی نارد بۆ گۆشە. دوای چەند ساتێک و لە خولەکی ٦٩دا ھەمان لێدانی گۆشەی چازوم گۆڕا بۆ گۆڵ بۆ تیپی ھاپۆیل و ھاپۆیل بە ئەنجامی ١–٠ پێشکەوت. تیمی تاج تەنھا ٢٢ خولەکی ماوە بۆ ئەوەی یارییەکە یەکسان بکەنەوە و لە شکستەکە ڕزگاریان بێت. لە ٥ خولەکی یەکەمی دوای گۆڵەکە تاج ھێرشێکی زۆری نەکرد، بەڵام دوای چەند خولەکێک و لە خولەکی ٧٥دا تیپی تاج تاکە گۆڕانکاری خۆی ئەنجامدا: مێھدی حاج محەممەد لەبری عەلی جەباری کاپتنی تاج ھاتە نێو یارییەکەوە کە گۆڵێکی تۆمارکرد ڕۆژێکی بێدەنگ. دوابەدوای ئەم گۆڕانکارییە، پێکھێنانی یاریزانانی تاج لە یاریگادا گۆڕانکاری بەسەردا ھات و تیپی تاج ھێرشی زۆریان دەستپێکرد کە تێیدا حاج محەممەد ڕۆڵی سەرەکی بینی. لە خولەکی ٧٩ تیپی تاج ھەلێکی ڕوونی گۆڵکردنی لەدەست دا، بەڵام دواجار ھێرشەکانی تاج سوودی ھەبوو و لە خولەکی ٨٣ گۆڵەکەی ھاپۆیل کرایەوە و یارییەکە بە گۆڵێکی بێ بەرامبەر یەکسان کردەوە. لە خولەکی ٨٧دا ھاپۆیل گۆڕانکارییەکی کرد و فایگنبام بووم یاریزانی نیشتمانی ئەم تیپە یارییەکەی بەجێھێشت و مێیر برینەر جێگەی گرتەوە. ھێرشەکانی تاج لە خولەکەکانی کۆتاییدا بەردەوام بوون، وەفاخا لە خولەکی ٩٠دا ھەلێکی دیکەی ئاشکرای گۆڵکردنی لەدەستدا، بەڵام لە درێژەی کاتی یاساییدا ھیچ گۆڵێکی دیکە تۆمارنەکرا و یارییەکەش چووە [[کاتی زۆرکراو (تۆپی پێ)|کاتی زیادکراو]]. ==== کاتی زۆرکراو ==== دوای ٥ خولەک پشوو لە نێوان کاتی یاسایی و زیادکراودا، یارییەکە ھێرشەکانی تاج بەدوای خۆیدا ھێنا و لە خولەکی ٩٢دا تاج توانی گۆڵی دووەم و بردنەوە تۆمار بکات و ئەنجامەکەی ٢–١ لە بەرژەوەندی ھەڵبژاردەی ئێران بکات. دوای ئەم گۆڵە تاج بەردەوام بوو لە ھێرشبردن و بەرگریکارانی ھاپۆیل تەنھا ھەوڵیان دا ئەنجامەکە خراپتر نەبێت. یەکەم ١٥ خولەکی کاتی زیادکراو بە ھەمان شێوە کۆتایی ھات. لە ١٥ خولەکی دووەم و کۆتا کاتی زیادکراودا، یاریزانانی ناوەڕاست و ھێرشبەرانی تیپی ھاپۆیل توندوتیژییان کرد لە ھەوڵی تۆمارکردنی گۆڵێکی یەکسانکردندا، لە خولەکی ١١٧دا ڕۆنی کاڵدیرۆن<ref group="E">Ronnie Calderon</ref> یاریزانی ژمارە ٨ی یانەی ھاپۆیل، پێکان بوو و یارییەکەی بەجێھێشت و چووە دەرەوە. ھاپۆئێل کە ھەردوو ڕێژەی گۆڕانکارییەکانی کەڵکی وەرگرتبوو، لە کۆتا خولەکەکاندا بە دە یاریزان بەردەوام بوو لە یاریکردن و سەرەڕای ھێرشەکانی نەیتوانی یارییەکە یەکسان بکاتەوە، بەرگریکاران و گۆڵپارێزی تاجیش سەرکەوتوو بوون لە ھێشتنەوەی گۆڵەکەیان تا یارییەکە بە داخراوی ٢–١ بوو. کۆتایی ھات لە بەرژەوەندی تاج. ==== گوڵەکانی ==== * گۆڵی ھاپۆئێل: چازۆم یاریزانی ھێڵی ناوەڕاستی ھاپۆیل لە خولەکی ٦٩دا تۆپەکەی لە نزیک گۆڵی تاج پێشخست، بەڵام کاتێک خەریک بوو تۆپەکە بنێرێتە گۆڵی تاج، تۆپەکە لەلایەن لاڤاسانییەوە ڕەوانەی گۆشەی یارییەکە کرا. گۆشەکە لەلایەن سیمۆن بن یۆناتان، بەرگریکاری ڕاست و کاپتنی ھاپۆئێل نێردرا، و چازوم تۆپەکە بە سەری بردە ناو گۆڵی تاج. * گۆڵی یەکەمی تاج: لە خولەکی ٨٣ تاج لێدانێکی گۆشەی بۆ ھات. حاج محەممەد گۆشەی نارد و غولام ڤافەخاش بە لێدانی سەر گۆڵی یەکسان کردنەوەی گۆڵەکەی تۆمارکرد. * گۆڵی دووەمی تاج: لە خولەکی ٩٢دا تیپی تاج لێدانێکی سزای لە پشتی ناوچەی سزای ھاپۆیل وەرگرت. مەنسوور پورھەیدەری لە پشت ئەم تۆپە وەستا و تۆپەکەی بەرەو گۆڵی بەرامبەر نارد کە بەرگریکارانی ھاپۆیل گەڕێنرایەوە و مەسعوود موعینی بەپێی چەپی تۆپەکەی خستە ناو گۆڵی ھاپۆیلەوە. == دوای پێشبڕکێکە == [[پەڕگە:Ghahreman-taj-Asia-1.JPG|alt=|وێنۆک| ڕۆژنامەی زانیاری، ڕۆژێک دوای پاڵەوانێتی [[یانەی تۆپی پێی ئیستقلالی تاران|تاج]] لە ئاسیا .]] === لە ئیسرائیل === ئەم شکستە بە تاکە دۆڕانی نوێنەرانی ئیسرائیل لە یاری کۆتایی جامی یانەکانی ئاسیا دادەنرێت.<ref name=":5"/> سەرەڕای ئەم شکستە، بەڕێوەچوونی ئەم پێشبڕکێیە بە دەستکەوتێکی دیپلۆماسی ناوچەیی بۆ ئیسرائیل دادەنرا، چونکە تا ئەو کاتە پەیوەندییەکانی نێوان ئێران و ئیسرائیل کەم تا زۆر نھێنی بوو و لەلایەن وڵاتانی عەرەبییەوە ناڕەزایی لێدەکرا، بەڵام لەگەڵ ئەنجامدانی ئەم کێبڕکێیە، پەیوەندییەکان لە نێوان ھەردوو وڵاتدا تا ڕادەیەک ئاشکرا بوون؛ بۆیە سەرەڕای شکستەکە، وەرزشوانانی ئیسرائیل بە ڕەزامەندییەوە گەڕانەوە بۆ ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=پنجاه سال از نخستین و آخرین مسابقه ورزشی بین تیم های ایران و اسرائیل می گذرد. فوتبالیست های تاج، خوش کاشتند|ناونیشان=https://radis.org/%D9%BE%D9%86%D8%AC%D8%A7%D9%87-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%A2%D8%AE%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4/|بڵاوکەرەوە=رادیو پیام اسرائیل|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200507211303/https://radis.org/%d9%be%d9%86%d8%ac%d8%a7%d9%87-%d8%b3%d8%a7%d9%84-%d8%a7%d8%b2-%d9%86%d8%ae%d8%b3%d8%aa%db%8c%d9%86-%d9%88-%d8%a2%d8%ae%d8%b1%db%8c%d9%86-%d9%85%d8%b3%d8%a7%d8%a8%d9%82%d9%87-%d9%88%d8%b1%d8%b2%d8%b4/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا ڕێھاڤیا ڕۆزنبام، سەرۆکی ڕاھێنەری تیپی ھاپۆیل لەم بارەیەوە ڕایگەیاند: بە لەبەرچاوگرتنی ئەو بارودۆخەی کە ھەبووە و کەشوھەوای دەوروبەرمان، بە باشترین شێوە کارمان کرد، یاری تۆپی پێی باشمان کرد و بە شێوەیەکی شکۆمەندانە نوێنەرایەتی ئیسرائیلمان کرد.<ref name=":6"/> دوای ئەوە ئیسرائیل تەنھا جارێکی تر لە پاڵەوانێتی یانەکانی ئاسیا ئامادە بوو: پاڵەوانێتی یانەکانی ئاسیا لە ساڵی ١٩٧١ کە لەلایەن ماکابی تەلئەبیبەوە بردەوە. لە یاری کۆتاییدا، مەکابی ناچار بوو ڕووبەڕووی تیپی ئەلشەرتی عێراقی ببێتەوە، بەڵام ھەڵبژاردەی عێراقی ئامادەنەبوو بەرامبەر ھەڵبژاردەی ئیسرائیل یاری بکات بەجۆرێک پاڵەوانێتییەکە بۆ تیپی مەکابی بوو. ئەمە دووەم و کۆتا نازناوی ئەم تیپە بوو لە ئاسیا.<ref dir="ltr">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Asian Club Competitions 1971|ناونیشان=http://www.rsssf.com/tablesa/ascup71.html#cc|بڵاوکەرەوە=www.rsssf.com|زمان=en}}</ref> دوای پاڵەوانێتییەکەی ساڵی ١٩٧١، بەھۆی ھۆکاری وەک نەبوونی پیشەگەری لە ئاسیا و کێشەی سیاسی، جامی یانەکانی ئاسیا تا ساڵی ١٩٨٥ بەڕێوە نەچوو<ref dir="ltr">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.asian-football.com/leagues/clubhist.html|سەردێڕ=The Asian Club Championship|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/19970409161253/http://www.asian-football.com/leagues/clubhist.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ١٩٩٧|وێبگە=Asian Football|زمان=en}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19970409161253/http://www.asian-football.com/leagues/clubhist.html |date= ٩ی نیسانی ١٩٩٧ }}</ref> و لەم نێوەندەدا، لە ساڵی ١٩٧٤، دوای پێشنیاری کوێت، [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا|یەکێتی تۆپی پێی ئاسیای]] لە یارییەکە دوورخستەوە ئیسرائیل لە خولی تۆپی پێی ئاسیا و بوونی تیپە میللی و یانەکان ئیسرائیل بۆ ھەمیشە لە ڕکابەرییەکانی ئاسیا تەواو بووە.<ref dir="ltr">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١٤|پەڕە=١١|زمان=en}}</ref><ref dir="ltr">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=Israel make their mark {{!}} Inside UEFA|ناونیشان=https://www.uefa.com/insideuefa/member-associations/ISR/news/025b-0ee53ea30154-349ead5783ad-1000--israel-make-their-mark/|بڵاوکەرەوە=UEFA.com|زمان=en}}</ref> === لە ئێران === دوای سەرکەوتنی تاج، بینەران لە یاریگای ئەمجەدییە ھاتنە دەرەوە و دەستیان کرد بە لێدان لە شەقامەکانی دەوروبەری یاریگاکە. خەڵکی تاران و شارەکانی دیکەی ئێرانیش ھاتنە سەر شەقامەکان و دەستیان کرد بە ئاھەنگگێڕان و چەقۆکێشان. لە ڕۆژانی دواتردا گۆرانیبێژی ئێرانی [[ویگین|ڤیگان]] گۆرانییەک بە شیعرێکی ئیرەج جەننەتی عەتای بۆ ستایشی یاریزانانی براوەی ئەم یارییە وتەوە.<ref name=":1"/> پاڵەوانێتی تاج لە ئاسیا یەکێکە لە بەنرخترین نازناوەکانی پاڵەوانێتی لە مێژووی ئەم یانەیەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زدرادکو رایکوف|ناونیشان=http://takhtejamshidcup.com/index.php?option=com_content&view=article&id=363&Itemid=911|بڵاوکەرەوە=takhtejamshidcup.com}}</ref> پەرویز خوسرەوانی، یەکێک لە دامەزرێنەرانی سەرەتایی و خاوەنی یانەی تاج لەو کاتەدا، لە مانگی تشرینی دووەمی ٢٠١١. لە چاوپێکەوتنێکی تەلەڤیزیۆنیدا لەگەڵ بەشی فارسی دەنگی ئەمریکا، باسی ئەم سەرکەوتنەی کرد وەک یارییەکی ئیپیکی لە مێژووی ئەم یانەیەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۲۳ نوامبر ۲۰۱۱|سەردێڕ=گفتگو با پرویز خسروانی بنیانگذار باشگاه تاج|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=PbrQLABZEXk|بڵاوکەرەوە=یوتیوب}}</ref> دوای چەند ساڵێک کاتێک ناوی ئەم یانەیە گۆڕدرا بۆ [[یانەی تۆپی پێی ئیستقلالی تاران]]، لە ناوەڕاستی ساڵانی ٢٠٠١ ئەم یانەیە دوو ئەستێرەی زێڕینی بۆ لۆگۆی یانەکە زیاد کرد وەک نیشانەی دوو پاڵەوانێتی تیپەکە لە ئاسیا کە یەکێکیان ئاماژەیە بۆ ئەم یارییە. ئەم سەرکەوتنە بۆ تۆپی پێی نەتەوەیی ئێرانیش زۆر گرنگ بوو. ئەم سەرکەوتنە یەکەم پاڵەوانێتی یانەیەکی تۆپی پێی ئێران بوو لە ئاسیا. دوو ساڵ پێش ئەوە لە بەھاری ساڵی ١٩٦٨ی کۆچی. ھەڵبژاردەی ئێران بۆ یەکەمجار بە شکستپێھێنانی ھەڵبژاردەی ئیسرائیل توانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا بباتەوە و ئێستاش تیپێکی یانەیەکی بە شکستپێھێنانی نوێنەری ئیسرائیل ھێزی تۆپی پێی ئێرانی لە ئاسیا نیشان دا. ==تێبینییەکان== <references group="E"/> <references group="پانویس"/> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|ئیسرائیل|تۆپی پێ|مێژوو|دەیەی ١٩٧٠|ئاسیا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} l2hdk2wlfwz6r74a1znax2k9n02ahwv 0 246436 1579009 1578951 2026-04-29T12:02:32Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579009 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox military conflict | conflict = ئۆپەراسیۆنی نەسر | width = | partof = [[شەڕی ئێران و عێراق]] | image = | caption = | date = ٥ ھەتا ٨ی کانوونی دووەمی ١٩٨١ | place = ڕۆژاوای [[دژپێڵ]]، [[پارێزگای خووزستان|خووزستان]]، | coordinates = باشووری ڕۆژاوای [[ئێران]] | map_type = | map_size = | map_caption = | map_label = | territory = بەبێ گۆڕانکاری | status = سەرکەوتنی عێراق * ئێران لە ھێرشەکەیدا سەرنەکەوت | combatants_header = لایەنەکان | combatant1 = {{ھێمای ئاڵا|عێراقی بەعس}} [[ڕژێمی بەعس|عێراق]] | combatant2 = {{ھێمای ئاڵا|ئێران}} [[ئێران]] | commander1 = {{ھێمای ئاڵا|عێراقی بەعس}} [[سەددام حوسێن]]{{ھن}}[[مەحموود شوکر شاھین]]<ref name="dtic.mil">[https://web.archive.org/web/20190417210543/http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?AD=ADA541655 Project 1946: Phase II] dtic.mil</ref>{{ھن}}{{ھێمای ئاڵا|عێراقی بەعس}} [[حوسێن ڕەشید]]{{ھن}}{{ھێمای ئاڵا|عێراقی بەعس}} [[ڕەعد مەجید حەمدانی]] | commander2 = {{ھێمای ئاڵا|ئێران}} [[ئەبوولحەسەن بەنیسەدر]]{{ھن}}{{ھێمای ئاڵا|ئێران}} [[وەلییوڵڵا فەلاحی]]{{ھن}}{{ھێمای ئاڵا|ئێران}} [[سیرووس لوتفی]]{{ھن}}{{ھێمای ئاڵا|ئێران}} [[جەواد فەکووری]] | strength1 = ٣ لیوا | strength2 = ٣ لیوا | casualties1 = ٤٥ تانک{{ھن}}٥٠ سەربازھەڵگر | casualties2 = ٢١٤ تانک{{ھن}}١٠٠ سەربازھەڵگر<ref name=itnsource>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.itnsource.com/shotlist//RTV/1981/01/14/BGY511290684/|سەردێڕ=Getty Images|وێبگە=www.itnsource.com|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304194201/http://www.itnsource.com/shotlist//RTV/1981/01/14/BGY511290684/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | notes = }} '''ئۆپەراسیۆنی نەسر''' ({{بە فارسی|عملیات نصر}}) [[ئۆپەراسیۆنی سەربازی|ئۆپەراسیۆنێکی ھێرشبەری]]ی ھێزە چەکدارەکانی ئێران لە درێژەی [[شەڕی ئێران و عێراق]]دا بوو، کە بە سەرکردایەتیی [[ھێزی وشکانیی سوپای کۆماری ئیسلامیی ئێران|ھێزی وشکانیی سوپا]]، بەشداریی [[سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سپای پاسداران]] و ھەروەھا پاڵپشتیی [[ھێزی ئاسمانیی سوپای کۆماری ئیسلامیی ئێران|ھێزی ئاسمانیی سوپا]] لە دژی ھێزەکانی [[سوپای عێراق]] لە ناوچەی باشووری [[ئەھواز]] ھەتا [[شارستانی دەشت ئازادەگان|دەشتی ئازادەگان]] لە [[پارێزگای خووزستان]] ئەنجام درا. ئۆپراسیۆنەکە سێ ڕۆژی خایاند و لە ٥ ھەتا ٨ی کانوونی دووەمی ١٩٨١ درێژەی ھەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=آشنایی با عملیات نصر|ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/394803/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%B5%D8%B1|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231221123532/https://www.hamshahrionline.ir/news/394803/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B9%D9%85%D9%84%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%86%D8%B5%D8%B1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئۆپراسیۆنی نەسر بە گەورەترین [[شەڕی زرێیی]]ی ھێزە چەکدارەکانی ئێران لەکاتی شەڕ لەگەڵ عێراق دەناسرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بزرگ‌ترین عملیات زرهی ایران در جنگ|ناونیشان=https://www.ettelaat.com/mobile/?p=147453&device=phone}}</ref> ئەم ئۆپەراسیۆنە لەلایەن [[بارەگای ھاوبەشیی سوپای کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای ھاوبەشیی سوپا]]وە پلانی بۆ داندرابوو و بە بەشداریی سپای پاسداران و [[بەسیج]] ئەنجام درا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=عملیات نصر؛ نبرد تانک‌ها|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/82788283/عمليات-نصر-نبرد-تانك-ها-رشادت-شهيد-علم-الهدي-و-دانشجويان}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|ئێران|عێراق}} [[پۆل:مێژووی پارێزگای خووزستان]] h70qbogg3zx1p47migcz7ko1g426pas 0 246509 1579010 1578944 2026-04-29T12:02:42Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579010 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ئۆپەراسیۆنی فەتحولموبین | width = | partof = [[شەڕی ئێران و عێراق]] | image = Operation Fath ol-Mobin, Map.jpg | caption = ناوچەکانی ئۆپەراسیۆن | date = ٢٢ ھەتا ٣٠ی ئازاری ١٩٨٢ | place = [[شارستانی شۆش]]، [[پارێزگای خووزستان]]، | coordinates = باشووری ڕۆژاوای ئێران | map_type = | map_size = | map_caption = | map_label = | territory = گرتنەوەی دەوروبەری [[شۆش]]–[[دێلوڕان]] | status = سەرکەوتنی ئێران | combatants_header = لایەنەکان | combatant1 = {{ھێمای ئاڵا|عێراقی بەعس}} [[ڕژێمی بەعس|عێراق]] | combatant2 = {{ھێمای ئاڵا|ئێران}} [[ئێران]] | commander1 = {{ھێمای ئاڵا|عێراقی بەعس}} [[سەددام حوسێن]]{{ھن}}{{ھێمای ئاڵا|عێراقی بەعس}} [[ماھیر عەبدولڕەشید]]{{ھن}}{{ھێمای ئاڵا|عێراقی بەعس}} ھەشام سەباح فەخری{{ھن}}{{ھێمای ئاڵا|عێراقی بەعس}} سابیر عەبدولعەزیز دووری{{ھن}}{{ھێمای ئاڵا|عێراقی بەعس}} حوسێن ڕەشید محەممەد{{ھن}}{{ھێمای ئاڵا|عێراقی بەعس}} ڕەعد مەجید حەمدانی{{ھن}}{{ھێمای ئاڵا|عێراقی بەعس}} زیائەدین جەمال{{ھن}}{{ھێمای ئاڵا|عێراقی بەعس}} عەبدولواحید شەنان{{ھن}}{{ھێمای ئاڵا|عێراقی بەعس}} ڕیاز تاھا | commander2 = {{ھێمای ئاڵا|ئێران}} [[عەلی سەیاد شیرازی]]{{ھن}}{{ھێمای ئاڵا|ئێران}} [[موحسین ڕەزایی]]{{ھن}}{{ھێمای ئاڵا|ئێران}} [[حەسەن باقری]]{{ھن}} {{ھێمای ئاڵا|ئێران}} [[ئەحمەد غوڵامپوور]]{{ھن}}{{ھێمای ئاڵا|ئێران}} [[غوڵامعەلی ڕەشید]]{{ھن}}{{ھێمای ئاڵا|ئێران}} [[یەحیا ڕەحیم سەفەوی]]{{ھن}}{{ھێمای ئاڵا|ئێران}} [[حوسێن حەسەنی سەعدی]]{{ھن}}{{ھێمای ئاڵا|ئێران}} [[مەسعوود مونفەرید نیاکی]]{{ھن}}{{ھێمای ئاڵا|ئێران}} [[محەممەد برووجێردی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زندگینامه: بهرام هشیار (۱۳۱۷–۱۳۷۰)|ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/205920/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%DB%B1%DB%B3%DB%B1%DB%B7-%DB%B1%DB%B3%DB%B7%DB%B0|بڵاوکەرەوە=ھەمشەھریی ئۆنڵاین|ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢١|زمان=فارسی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200809220350/https://www.hamshahrionline.ir/news/205920/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D8%B1-%DB%B1%DB%B3%DB%B1%DB%B7-%DB%B1%DB%B3%DB%B7%DB%B0|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | strength1 = ٨٠٬٠٠٠ ھەتا ١٦٠٬٠٠٠ کەس | strength2 = [[سوپای کۆماری ئیسلامیی ئێران|ئەرتەش]]: ١٠٠٬٠٠٠ کەس{{ھن}}[[سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سپا]]: ٤٠٬٠٠٠ کەس{{ھن}}[[بەسیج]]: ٣٠٬٠٠٠ کەس{{ھن}} میلیشیاکان: ١٥٬٠٠٠ کەس | casualties1 = ٢٥٬٠٠٠ کوژراو و بریندار{{ھن}}١٥٬٠٠٠ ھەتا ٢٠٬٠٠٠ بەدیلگیراو{{ھن}} '''زیانەکان''':{{ھن}}٣٦١ تانک و سەربازھەڵگر{{ھن}}١٨ فڕۆکە{{ھن}}٣٠٠ ئۆتۆمۆبیل {{ھن}}٥٠ بەشی تۆپخانە{{ھن}}٣٠ ئۆتۆمۆبیلی ئەندازیاری{{ھن}} '''دەستبەسەرداگرتن''':{{ھن}}١٥٠ تانک و ١٧٠ سەربازھەڵگر{{ھن}}٥٠٠ ئۆتۆمۆبیل{{ھن}}١٦٥ بەشی تۆپخانە{{ھن}}٥٠ ئۆتۆمۆبیلی ئەندازیاری | casualties2 = ٣٠٬٠٠٠ کوژراو (سپا و بەسیج){{ھن}}١٬٠٠٠ کوژراو (ئەرتەش){{ھن}}١٩٦ تانک | notes = }} '''ئۆپەراسیۆنی فەتحولموبین''' ({{بە فارسی|عملیات فتح‌المبین}}) ئۆپەراسیۆنێکی سەربازیی [[ھێزە چەکدارەکانی ئێران]] لە دژی [[ھێزە چەکدارەکانی عێراق]] لە درێژەی [[شەڕی ئێران و عێراق]]دا بوو، کە لە ٢٢ ھەتا ٣٠ی ئازاری ١٩٨٢ درێژەی ھەبوو. لە ئەنجامدا ھێزەکانی ئێران سەرکەوتن و ھێزەکانی عێراق لە ناوچە داگیرکراوەکان پاشەکشەیان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/amp/84056763/|سەردێڕ=عملیات فتح المبین؛ پیروزی اراده و ایمان بر تجهیزات و ادوات نظامی|بڵاوکەرەوە=ئیرنا|ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|زمان=فارسی}}</ref> == پێشینە == لە ٢٢ی ئەیلوولی ١٩٨٠، [[سەددام حوسێن]]، بە ھەوڵدان بۆ دووبارەکردنەوەی سەرکەوتنی ھێرشە ئاسمانییە پێشوەختەکەی ئیسرائیل دژی ھێزە ئاسمانییەکانی عەرەب لە [[جەنگی شەش ڕۆژە]]دا، چەندین ھێرشی ئاسمانی کردە سەر فڕۆکەخانەکانی [[ئێران]]، بەو ھیوایەی [[ھێزی ئاسمانیی ئێران]] لەسەر زەوی تێکبشکێنێت. ھەرچەندە ئەو ھێرشانە شکستیان ھێنا، بەڵام ھێشتا سەددام دەستبەردار نەبوو لە بەدیھێنانی ئامانجەکەی بۆ سەپاندنی باڵادەستیی تەواوی عێراق بەسەر ڕێڕەوی ئاوی [[شەتەلعەرەب]]دا، کە لە ئێران بە ئەروەند ڕوود (بە فارسی: اروند ڕود) ناسراوە. ئەو ھێرشێکی زەمینی کردە سەر [[ئێران]] و سەرنجی خستە سەر باشووری وڵاتەکە. سەددام توانی سەرکەوتن بەدەست بھێنێت و شاری گەورەی [[خوڕەمشار]]ی ئێران کۆنترۆڵ بکات. ھەرچەندە عێراقییەکان نەیانتوانی شاری [[ئابادان]] بگرن، بەڵام بەھۆی ھەرەسھێنانی بەرگرییەکانی ئێرانەوە ڕێگا بەرەو [[تاران]] کراوە بوو. == شەڕ == لە ٢٢ی ئازاری ١٩٨٢، ڕێک ١٨ مانگ دوای داگیرکارییەکەی عێراق، ئێرانییەکان ئۆپەراسیۆنی «فەتحولموبین»یان دەستپێکرد. ئەوان دەیانویست جووڵەی «پەنجەیی» (ھێرشکردن لە دوو لاوە) بەکاربھێنن بۆ گەمارۆدانی ھێزەکانی عێراق کە لە دەرەوەی شارۆچکەی [[شووش]]ی ئێران وەستابوون. لەژێر فەرماندەیی سەرۆکی ئەرکانی سوپای ئێران، فەریق عەلی سەیاد شیرازی کە گەنج بوو، ئێرانییەکان لە شەوی ٢٢دا ھێرشێکی زرێپۆشیان دەستپێکرد و بەدوایدا ھێرشی «شەپۆلی مرۆیی» بەردەوام لەلایەن لیواکانی پاسداران و بەسیجەوە ئەنجامدرا، کە ھەر یەکەیان لە نزیکەی ١٬٠٠٠ جەنگاوەر پێکھاتبوون. ھێزەکانی ئێران ھێشتا دەبوو ڕووبەڕووی سوپایەکەی عێراق ببنەوە کە لە بەرەکانی پێشەوەدا سەنگەریان لێدابوو و خاوەنی پشتیوانییەکی باشی [[تانک]]، تۆپخانە و ھێزی ئاسمانی بوون. ئێرانییەکان درێژەیان بە گوشارەکانیان دا دژی ھێزەکانی عێراق و، دوای زیانێکی زۆری [[عێراق]]، [[سەددام]] لە ٢٨ی مانگدا فەرمانی کشانەوەی دەرکرد. == دەرەنجامەکان == شانبەشانی ئۆپەراسیۆنی «[[ئۆپەراسیۆنی ڕێگای قودس|تەریق ئەلقودس]]» و ئۆپەراسیۆنی «[[ئۆپەراسیۆنی بەیتوولموقەدەس|بەیتوولموقەدەس]]»، ئێرانییەکان توانییان ھێزەکانی عێراق لە باشووری ئێران دەر بکەن. ئۆپەراسیۆنی فراوانتر بۆ کۆنترۆڵکردنەوەی خوزستان بە ھەق وەک خاڵێکی وەرچەرخان دادەنرێت. ئێرانییەکان سەرکەوتوو بوون لە بەدیھێنانی ئامانجە جێگیرەکەیان لە پووچەڵکردنەوەی ئەو دەستکەوتانەی کە ھێزە چەکدارەکانی عێراق لە قۆناغەکانی سەرەتای [[شەڕی عێراق و ئێران]]دا بەدەستیان ھێنابوو. دواتر، توندڕەوەکانی ئێران، بە سەرۆکایەتیی ئەکبەر ھاشمی ڕەفسەنجانی، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران، داوای فراوانکردنی ئۆپەراسیۆنەکانی جەنگیان دەکرد بۆ ناو خاکی عێراق. سەرەنجام سەرکەوتوو بوون لە سەپاندنی بۆچوونەکەیان، و ئێرانییەکان چەندین ئۆپەراسیۆنیان دەستپێکرد بۆ داگیرکردنی خاک. بەڵام لەکاتێکدا ئێرانییەکان بە سەرکەوتوویی ئۆپەراسیۆنی «چەکی ھاوبەش»یان بەکارھێنا بۆ سەرکەوتن بەسەر ھێزەکانی عێراق لە ناو ئێراندا، بۆ ھێرشەکانی تر (بۆ ناو عێراق) تەنھا پشتیان بە ھێرشی شەپۆلی مرۆیی بێ پشتیوانی دەبەست لەلایەن ھێزە کەم مەشق و کەم چەکەکانی پاسداران و بەسیجەوە، کە توانای لۆجیستیی پێویستیان نەبوو. دواجار عێراقییەکان دوای کشانەوەیان لە ئێران، ھێزە چەکدارەکانیان جێگیر کردەوە (ڕێکخستەوە). ئەنجامەکە ئەوە بوو کە ئێرانییەکان نەیانتوانی بەردەوام بن لە ھێرشە پێداگر بەڵام بێھوودەکانیان دژی سوپای عێراق کە خۆی گرتبووەوە. عێراق لەلایەن [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] و [[یەکێتیی سۆڤیەت]]ەوە پشتیوانی دەکرا، کە ڕژێمەکەی [[سەددام]]یان بە بژاردەیەکی زۆر باشتر دەزانی لەچاو ڕژێمەکەی [[ڕووحوڵڵا خومەینی|خومەینی]].<ref>http://www.iranchamber.com/history/articles/united_states_iran_iraq_war1.php</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|ئێران|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Operation Fath ol-Mobin}} [[پۆل:مێژووی پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:شارۆچکەی شووش]] rx7s3f8psan89bti6lwww6hafkc8j2c 1 246511 1579342 1453711 2026-04-29T22:44:36Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579342 wikitext text/x-wiki == ناو == کۆماری ئیسلامیی ئێران نەک ئیسلامی ئێران. [[بەکارھێنەر:OperationKu|OperationKu]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:OperationKu|لێدوان]]) ‏٢٠:٠٣، ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579341 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161027192418/http://leader.ir/fa/content/267/%D8%AC%D9%84%D8%B3%DB%80-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DA%A9-%D8%B1%D8%A4%D8%B3%D8%A7-%D9%88-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87%DB%8C-%DA%A9%D9%84-%D9%82%D9%88%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D8%B6%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D9%84%D9%87 بۆ http://leader.ir/fa/content/267/%D8%AC%D9%84%D8%B3%DB%80-%D9%85%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DA%A9-%D8%B1%D8%A4%D8%B3%D8%A7-%D9%88-%D9%85%D8%AF%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%AE%D8%AA%D9%84%D9%81-%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%87%DB%8C-%DA%A9%D9%84-%D9%82%D9%88%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D8%B6%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%B8%D9%85-%D9%84%D9%87 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٢:٤٤، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) 6gr7maoqzji8i7odk2kxb90fqzr5o0c 0 247525 1579378 1499248 2026-04-30T00:09:04Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[جێرمیا پ. ئۆستریکەر]]ی گواستەوە بۆ [[جێرمیا پۆل ئۆستریکەر]] 1499248 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}   '''جێرمیا پاوڵ "جێری" ئۆستریکەر''' ( <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Jerry Ostriker|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=yzA1GltzD78|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=YouTube}}</ref> لەدایکبووی ١٣ی نیسانی ١٩٣٧) [[ستێرفیزیک|فیزیای ئەستێرەیی]] ئەمریکییە و مامۆستای [[ئەستێرەناسی|فەلەکناسییە]] لە زانکۆی کۆڵۆمبیا <ref>[https://books.google.com/books?id=_a87AAAAMAAJ&q=%22ostriker,+Jeremiah+Paul+%22+1937 Who's who in Frontiers of Science and Technology]</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Powell|یەکەم=C.S.|ساڵ=١٩٩٤|سەردێڕ=Profile: Jeremiah and Alicia Ostriker &ndash; A Marriage of Science and Art|journal=[[Scientific American]]|بەرگ=٢٧١|issue=3|پەڕەکان=٢٨–٣١|doi=10.1038/scientificamerican0994-28}}</ref> و پرۆفیسۆری ''کارمەندی'' چارڵز ئەی یۆنگە لە پرینستۆن، کە هەروەها وەک زانایەکی باڵای توێژینەوە بەردەوامە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jeremiah P. Ostriker Biography|ناونیشان=http://www.astro.princeton.edu/people/webpages/jpo/bio.htm}}</ref> هەروەها ئۆستریکەر وەک کارگێڕی زانکۆ وەک سەرۆکی [[زانکۆی پرینستۆن]] کاری کردووە . == خوێندن == بڕوانامەی هەر یەک لە بەکالۆریۆسی وەرگرتووە لە [[زانکۆی ھارڤارد|زانکۆی هارڤارد]] و دکتۆرای لە زانکۆی شیکاگۆ وەرگرتووە تاوەکوو ئێستا . == پیشە و توێژینەوە == دوای بەدەستهێنانی دکتۆراکەی لە زانکۆی شیکاگۆ، کاری پۆست دکتۆرای لە [[زانکۆی کامبریج]] ئەنجامداوە و لەوێوە بڕوانامەکەی وەرگرت. لە ساڵی ١٩٧١ تا ١٩٩٥، ئۆستریکەر پرۆفیسۆر بووە لە [[زانکۆی پرینستۆن|پرینستۆن]] ، و لە ساڵی ١٩٩٥ تا ٢٠٠١ وەک پرۆڤۆست لەوێ کاری کردووە. لە ساڵی ٢٠٠١ تا ٢٠٠٣ وەک پرۆفیسۆری پلومیان لە فەلەکناسی و فەلسەفەی تاقیکاری لە پەیمانگای فەلەکناسی لە کامبریج دەستنیشانکرا، پاشان گەڕایەوە بۆ پرینستۆن وەک چارڵز یۆنگ پرۆفیسۆری فەلەکناسی و ئێستا چارڵز ئەی یۆنگ پرۆفیسۆری ''کارمەندە'' . <ref name="bio">[http://www.astro.princeton.edu/people/webpages/jpo/bio.htm Jeremiah P. Ostriker biography]</ref> وەک زانای باڵای توێژینەوە لە پرینستۆن بەردەوامە و لە ساڵی ٢٠١٢ بووەتە پرۆفیسۆری فەلەکناسی لە کۆڵۆمبیا. ئۆستریکەر زۆر کاریگەر بووە لە پێشخستنی ئەو تیۆرییەی کە زۆربەی [[بارستە|بارستەی]] [[گەردوون]] بە هیچ شێوەیەک دیار نییە، بەڵکو لە [[ماددەی تاریک|مادەی تاریک]] پێکهاتووە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=de Swart|یەکەم=J. G.|دوایین٢=Bertone|یەکەم٢=G.|دوایین٣=van Dongen|یەکەم٣=J.|ڕێکەوت=٢٠١٧|سەردێڕ=How dark matter came to matter|journal=Nature Astronomy|بەرگ=١|issue=59|پەڕەکان=٠٠٥٩|arxiv=1703.00013|bibcode=2017NatAs...1E..59D|doi=10.1038/s41550-017-0059}}</ref> هەروەها لێکۆڵینەوەکانی لەسەر ناوەندی نێوان ئەستێرەکان و پەرەسەندنی گەلەئەستێرەکان و [[گەردوونناسان|گەردوونناسی]] و [[کونەڕەش|کونە ڕەشەکان]] بووە . لە ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٣ خەڵاتی پاڵەوانانی گۆڕانکارییەکانی کۆشکی سپی پێبەخشرا بەهۆی ڕۆڵی لە دەستپێکردنی پڕۆژەی ڕووپێوی ئاسمانی دیجیتاڵی سلۆن ، کە هەموو کۆمەڵە زانیارییە فەلەکییەکانی بە ئاشکرا لە ئینتەرنێتدا بەردەست دەکات <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٣|سەردێڕ=FACULTY HONOR: Ostriker named White House Champion of Change|ناونیشان=https://www.princeton.edu/main/news/archive/S37/16/58A95/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Princeton University]]}}</ref> هەروەها ئۆستریکەر بە پێوەرەکەی ئۆستریکەر-پیبلز لە ئێستادا ناسراوە، کە پەیوەندی هەیە بە سەقامگیری دروستبوونی گەلەئەستێرەکانەوە. == بڵاوکراوەکان == تا مانگی نیسانی ٢٠٢١، بابەتەکانی ئۆستریکەر زیاتر لە ٨٥،٩١٠ جار ئاماژەیان پێکراوە لە توێژینەو و گەڕانەکان و خاوەنی (h-index ) ١٣٠ (١٣٠ توێژینەوە بە لانیکەم ١٣٠ وەرگێڕانەوە) بەپێی لێکۆڵینەوەکان لەلایەن سیستەمی داتاکانی فیزیای ئەستێرەیی ناسا   == خەڵات و ڕێزلێنان == ئۆستریکەر چەندین خەڵات و ڕێزلێنانی بەدەستهێناوە لەوانە:   == ژیانی تایبەت == ئۆستریکەر لە ساڵی ١٩٥٩ لەگەڵ شاعیر و وتارنووسی بەناوبانگ ئەلیسیا ئۆستریکەر (لەدایکبووی سوسکین) هاوسەرگیری کردووە. پێکەوە سێ منداڵی گەورەساڵیان هەیە: ڕیبێکا، حەوا و گابرێل. <ref name="bio">[http://www.astro.princeton.edu/people/webpages/jpo/bio.htm Jeremiah P. Ostriker biography]</ref> ئیڤ هاوشێوەی باوکی بوو بە مامۆستای فیزیای ئەستێرەیی لە زانکۆی پرینستۆن، لە ساڵی ٢٠١٢، هەمان ساڵ کە باوکی خانەنشین بوو. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Ostriker|یەکەم=Jeremiah P.|بەستەری نووسەر=Jeremiah P. Ostriker|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٦|سەردێڕ=A fortunate half-century|journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics|بڵاوکەرەوە=Annual Reviews|بەرگ=٥٤|issue=1|پەڕەکان=١–١٧|bibcode=2016ARA&A..54....1O|doi=10.1146/annurev-astro-081915-023259|doi-access=free}}</ref> جێرمیا و ئەلیسیا ئۆستریکەر دانیشتووی شاری پرینستۆن لە ویلایەتی نیوجرسی بوون. <ref>[https://www.mycentraljersey.com/story/entertainment/2014/09/20/alicia-ostriker-speak-highland-park/15670621/ "Poet Alicia Ostriker to read in Highland Park"], ''[[Courier News]]'', September 20, 2014. Accessed January 26, 2020. "She still lives in Princeton with her husband of 56 years, astrophysicist Jeremiah Ostriker."</ref> == سەرچاوەکان == {{Reflist|35em}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|گەردوون|فیزیک|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|زانست|فەلسەفە}} [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە]] [[پۆل:وەرگرانی مەدالیای زێری بۆ کۆمەڵگەی ئەستێرەناسی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی مەدالیای نیشتمانی بۆ زانست]] [[پۆل:ئەستێرەناسانی ئەمریکی]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھارڤارد]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] 49ld702qkp36n3jy4rsfsd8yy5cbtj0 1579380 1579378 2026-04-30T00:16:22Z Hivja 64112 1579380 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''جێرمیا پۆل ئۆستریکەر''' ({{بە ئینگلیزی|Jeremiah Paul Ostriker}}؛ ١٣ی نیسانی ١٩٣٧ لە [[نیویۆرک]] – ٦ی نیسانی ٢٠٢٥ لە نیویۆرک)<ref name=NYT>{{cite web |last1=Overbye |first1=Dennis |title=Jeremiah Ostriker, Who Plumbed Dark Forces That Shape Universe, Dies at 87 |url=https://www.nytimes.com/2025/04/07/science/space/jeremiah-ostriker-dead.html |website=The New York Times |access-date=April 7, 2025}}</ref> [[ستێرفیزیک|فیزیکزانی ئەستێرەیی]]ی ئەمریکی و مامۆستایەکی [[ئەستێرەناسی]] لە [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]] بوو.<ref>[https://books.google.com/books?id=_a87AAAAMAAJ&q=%22ostriker,+Jeremiah+Paul+%22+1937 Who's who in Frontiers of Science and Technology]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Powell|یەکەم=C.S.|ساڵ=١٩٩٤|سەردێڕ=Profile: Jeremiah and Alicia Ostriker &ndash; A Marriage of Science and Art|journal=[[Scientific American]]|بەرگ=٢٧١|issue=3|پەڕەکان=٢٨–٣١|doi=10.1038/scientificamerican0994-28}}</ref> ئەو ھەروەھا پرۆفیسۆری ''کارمەندی'' چارڵز ئەی یۆنگ لە پرینستۆن بوو، کە وەک زانایەکی باڵای توێژینەوە بەردەوام بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jeremiah P. Ostriker Biography|ناونیشان=http://www.astro.princeton.edu/people/webpages/jpo/bio.htm}}</ref> هەروەها ئۆستریکەر وەک کارگێڕی زانکۆ یان سەرۆکی [[زانکۆی پرینستۆن]] کاری دەکرد. == خوێندن == بڕوانامەی هەر یەک لە بەکالۆریۆسی وەرگرتووە لە [[زانکۆی ھارڤارد|زانکۆی هارڤارد]] و دکتۆرای لە زانکۆی شیکاگۆ وەرگرتووە تاوەکوو ئێستا . == پیشە و توێژینەوە == دوای بەدەستهێنانی دکتۆراکەی لە زانکۆی شیکاگۆ، کاری پۆست دکتۆرای لە [[زانکۆی کامبریج]] ئەنجامداوە و لەوێوە بڕوانامەکەی وەرگرت. لە ساڵی ١٩٧١ تا ١٩٩٥، ئۆستریکەر پرۆفیسۆر بووە لە [[زانکۆی پرینستۆن|پرینستۆن]] ، و لە ساڵی ١٩٩٥ تا ٢٠٠١ وەک پرۆڤۆست لەوێ کاری کردووە. لە ساڵی ٢٠٠١ تا ٢٠٠٣ وەک پرۆفیسۆری پلومیان لە فەلەکناسی و فەلسەفەی تاقیکاری لە پەیمانگای فەلەکناسی لە کامبریج دەستنیشانکرا، پاشان گەڕایەوە بۆ پرینستۆن وەک چارڵز یۆنگ پرۆفیسۆری فەلەکناسی و ئێستا چارڵز ئەی یۆنگ پرۆفیسۆری ''کارمەندە'' . <ref name="bio">[http://www.astro.princeton.edu/people/webpages/jpo/bio.htm Jeremiah P. Ostriker biography]</ref> وەک زانای باڵای توێژینەوە لە پرینستۆن بەردەوامە و لە ساڵی ٢٠١٢ بووەتە پرۆفیسۆری فەلەکناسی لە کۆڵۆمبیا. ئۆستریکەر زۆر کاریگەر بووە لە پێشخستنی ئەو تیۆرییەی کە زۆربەی [[بارستە|بارستەی]] [[گەردوون]] بە هیچ شێوەیەک دیار نییە، بەڵکو لە [[ماددەی تاریک|مادەی تاریک]] پێکهاتووە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=de Swart|یەکەم=J. G.|دوایین٢=Bertone|یەکەم٢=G.|دوایین٣=van Dongen|یەکەم٣=J.|ڕێکەوت=٢٠١٧|سەردێڕ=How dark matter came to matter|journal=Nature Astronomy|بەرگ=١|issue=59|پەڕەکان=٠٠٥٩|arxiv=1703.00013|bibcode=2017NatAs...1E..59D|doi=10.1038/s41550-017-0059}}</ref> هەروەها لێکۆڵینەوەکانی لەسەر ناوەندی نێوان ئەستێرەکان و پەرەسەندنی گەلەئەستێرەکان و [[گەردوونناسان|گەردوونناسی]] و [[کونەڕەش|کونە ڕەشەکان]] بووە . لە ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٣ خەڵاتی پاڵەوانانی گۆڕانکارییەکانی کۆشکی سپی پێبەخشرا بەهۆی ڕۆڵی لە دەستپێکردنی پڕۆژەی ڕووپێوی ئاسمانی دیجیتاڵی سلۆن ، کە هەموو کۆمەڵە زانیارییە فەلەکییەکانی بە ئاشکرا لە ئینتەرنێتدا بەردەست دەکات <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٣|سەردێڕ=FACULTY HONOR: Ostriker named White House Champion of Change|ناونیشان=https://www.princeton.edu/main/news/archive/S37/16/58A95/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Princeton University]]}}</ref> هەروەها ئۆستریکەر بە پێوەرەکەی ئۆستریکەر-پیبلز لە ئێستادا ناسراوە، کە پەیوەندی هەیە بە سەقامگیری دروستبوونی گەلەئەستێرەکانەوە. == بڵاوکراوەکان == تا مانگی نیسانی ٢٠٢١، بابەتەکانی ئۆستریکەر زیاتر لە ٨٥،٩١٠ جار ئاماژەیان پێکراوە لە توێژینەو و گەڕانەکان و خاوەنی (h-index ) ١٣٠ (١٣٠ توێژینەوە بە لانیکەم ١٣٠ وەرگێڕانەوە) بەپێی لێکۆڵینەوەکان لەلایەن سیستەمی داتاکانی فیزیای ئەستێرەیی ناسا   == خەڵات و ڕێزلێنان == ئۆستریکەر چەندین خەڵات و ڕێزلێنانی بەدەستهێناوە لەوانە:   == ژیانی تایبەت == ئۆستریکەر لە ساڵی ١٩٥٩ لەگەڵ شاعیر و وتارنووسی بەناوبانگ ئەلیسیا ئۆستریکەر (لەدایکبووی سوسکین) هاوسەرگیری کردووە. پێکەوە سێ منداڵی گەورەساڵیان هەیە: ڕیبێکا، حەوا و گابرێل. <ref name="bio">[http://www.astro.princeton.edu/people/webpages/jpo/bio.htm Jeremiah P. Ostriker biography]</ref> ئیڤ هاوشێوەی باوکی بوو بە مامۆستای فیزیای ئەستێرەیی لە زانکۆی پرینستۆن، لە ساڵی ٢٠١٢، هەمان ساڵ کە باوکی خانەنشین بوو. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Ostriker|یەکەم=Jeremiah P.|بەستەری نووسەر=Jeremiah P. Ostriker|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٦|سەردێڕ=A fortunate half-century|journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics|بڵاوکەرەوە=Annual Reviews|بەرگ=٥٤|issue=1|پەڕەکان=١–١٧|bibcode=2016ARA&A..54....1O|doi=10.1146/annurev-astro-081915-023259|doi-access=free}}</ref> جێرمیا و ئەلیسیا ئۆستریکەر دانیشتووی شاری پرینستۆن لە ویلایەتی نیوجرسی بوون. <ref>[https://www.mycentraljersey.com/story/entertainment/2014/09/20/alicia-ostriker-speak-highland-park/15670621/ "Poet Alicia Ostriker to read in Highland Park"], ''[[Courier News]]'', September 20, 2014. Accessed January 26, 2020. "She still lives in Princeton with her husband of 56 years, astrophysicist Jeremiah Ostriker."</ref> == سەرچاوەکان == {{Reflist|35em}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|گەردوون|فیزیک|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|زانست|فەلسەفە}} [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە]] [[پۆل:وەرگرانی مەدالیای زێری بۆ کۆمەڵگەی ئەستێرەناسی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی مەدالیای نیشتمانی بۆ زانست]] [[پۆل:ئەستێرەناسانی ئەمریکی]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھارڤارد]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] ccew17ldf6ixzcl1t8p40xyvn5kjxau 1579383 1579380 2026-04-30T00:18:43Z Hivja 64112 /* سەرچاوەکان */ 1579383 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''جێرمیا پۆل ئۆستریکەر''' ({{بە ئینگلیزی|Jeremiah Paul Ostriker}}؛ ١٣ی نیسانی ١٩٣٧ لە [[نیویۆرک]] – ٦ی نیسانی ٢٠٢٥ لە نیویۆرک)<ref name=NYT>{{cite web |last1=Overbye |first1=Dennis |title=Jeremiah Ostriker, Who Plumbed Dark Forces That Shape Universe, Dies at 87 |url=https://www.nytimes.com/2025/04/07/science/space/jeremiah-ostriker-dead.html |website=The New York Times |access-date=April 7, 2025}}</ref> [[ستێرفیزیک|فیزیکزانی ئەستێرەیی]]ی ئەمریکی و مامۆستایەکی [[ئەستێرەناسی]] لە [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]] بوو.<ref>[https://books.google.com/books?id=_a87AAAAMAAJ&q=%22ostriker,+Jeremiah+Paul+%22+1937 Who's who in Frontiers of Science and Technology]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Powell|یەکەم=C.S.|ساڵ=١٩٩٤|سەردێڕ=Profile: Jeremiah and Alicia Ostriker &ndash; A Marriage of Science and Art|journal=[[Scientific American]]|بەرگ=٢٧١|issue=3|پەڕەکان=٢٨–٣١|doi=10.1038/scientificamerican0994-28}}</ref> ئەو ھەروەھا پرۆفیسۆری ''کارمەندی'' چارڵز ئەی یۆنگ لە پرینستۆن بوو، کە وەک زانایەکی باڵای توێژینەوە بەردەوام بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jeremiah P. Ostriker Biography|ناونیشان=http://www.astro.princeton.edu/people/webpages/jpo/bio.htm}}</ref> هەروەها ئۆستریکەر وەک کارگێڕی زانکۆ یان سەرۆکی [[زانکۆی پرینستۆن]] کاری دەکرد. == خوێندن == بڕوانامەی هەر یەک لە بەکالۆریۆسی وەرگرتووە لە [[زانکۆی ھارڤارد|زانکۆی هارڤارد]] و دکتۆرای لە زانکۆی شیکاگۆ وەرگرتووە تاوەکوو ئێستا . == پیشە و توێژینەوە == دوای بەدەستهێنانی دکتۆراکەی لە زانکۆی شیکاگۆ، کاری پۆست دکتۆرای لە [[زانکۆی کامبریج]] ئەنجامداوە و لەوێوە بڕوانامەکەی وەرگرت. لە ساڵی ١٩٧١ تا ١٩٩٥، ئۆستریکەر پرۆفیسۆر بووە لە [[زانکۆی پرینستۆن|پرینستۆن]] ، و لە ساڵی ١٩٩٥ تا ٢٠٠١ وەک پرۆڤۆست لەوێ کاری کردووە. لە ساڵی ٢٠٠١ تا ٢٠٠٣ وەک پرۆفیسۆری پلومیان لە فەلەکناسی و فەلسەفەی تاقیکاری لە پەیمانگای فەلەکناسی لە کامبریج دەستنیشانکرا، پاشان گەڕایەوە بۆ پرینستۆن وەک چارڵز یۆنگ پرۆفیسۆری فەلەکناسی و ئێستا چارڵز ئەی یۆنگ پرۆفیسۆری ''کارمەندە'' . <ref name="bio">[http://www.astro.princeton.edu/people/webpages/jpo/bio.htm Jeremiah P. Ostriker biography]</ref> وەک زانای باڵای توێژینەوە لە پرینستۆن بەردەوامە و لە ساڵی ٢٠١٢ بووەتە پرۆفیسۆری فەلەکناسی لە کۆڵۆمبیا. ئۆستریکەر زۆر کاریگەر بووە لە پێشخستنی ئەو تیۆرییەی کە زۆربەی [[بارستە|بارستەی]] [[گەردوون]] بە هیچ شێوەیەک دیار نییە، بەڵکو لە [[ماددەی تاریک|مادەی تاریک]] پێکهاتووە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=de Swart|یەکەم=J. G.|دوایین٢=Bertone|یەکەم٢=G.|دوایین٣=van Dongen|یەکەم٣=J.|ڕێکەوت=٢٠١٧|سەردێڕ=How dark matter came to matter|journal=Nature Astronomy|بەرگ=١|issue=59|پەڕەکان=٠٠٥٩|arxiv=1703.00013|bibcode=2017NatAs...1E..59D|doi=10.1038/s41550-017-0059}}</ref> هەروەها لێکۆڵینەوەکانی لەسەر ناوەندی نێوان ئەستێرەکان و پەرەسەندنی گەلەئەستێرەکان و [[گەردوونناسان|گەردوونناسی]] و [[کونەڕەش|کونە ڕەشەکان]] بووە . لە ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٣ خەڵاتی پاڵەوانانی گۆڕانکارییەکانی کۆشکی سپی پێبەخشرا بەهۆی ڕۆڵی لە دەستپێکردنی پڕۆژەی ڕووپێوی ئاسمانی دیجیتاڵی سلۆن ، کە هەموو کۆمەڵە زانیارییە فەلەکییەکانی بە ئاشکرا لە ئینتەرنێتدا بەردەست دەکات <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٣|سەردێڕ=FACULTY HONOR: Ostriker named White House Champion of Change|ناونیشان=https://www.princeton.edu/main/news/archive/S37/16/58A95/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Princeton University]]}}</ref> هەروەها ئۆستریکەر بە پێوەرەکەی ئۆستریکەر-پیبلز لە ئێستادا ناسراوە، کە پەیوەندی هەیە بە سەقامگیری دروستبوونی گەلەئەستێرەکانەوە. == بڵاوکراوەکان == تا مانگی نیسانی ٢٠٢١، بابەتەکانی ئۆستریکەر زیاتر لە ٨٥،٩١٠ جار ئاماژەیان پێکراوە لە توێژینەو و گەڕانەکان و خاوەنی (h-index ) ١٣٠ (١٣٠ توێژینەوە بە لانیکەم ١٣٠ وەرگێڕانەوە) بەپێی لێکۆڵینەوەکان لەلایەن سیستەمی داتاکانی فیزیای ئەستێرەیی ناسا   == خەڵات و ڕێزلێنان == ئۆستریکەر چەندین خەڵات و ڕێزلێنانی بەدەستهێناوە لەوانە:   == ژیانی تایبەت == ئۆستریکەر لە ساڵی ١٩٥٩ لەگەڵ شاعیر و وتارنووسی بەناوبانگ ئەلیسیا ئۆستریکەر (لەدایکبووی سوسکین) هاوسەرگیری کردووە. پێکەوە سێ منداڵی گەورەساڵیان هەیە: ڕیبێکا، حەوا و گابرێل. <ref name="bio">[http://www.astro.princeton.edu/people/webpages/jpo/bio.htm Jeremiah P. Ostriker biography]</ref> ئیڤ هاوشێوەی باوکی بوو بە مامۆستای فیزیای ئەستێرەیی لە زانکۆی پرینستۆن، لە ساڵی ٢٠١٢، هەمان ساڵ کە باوکی خانەنشین بوو. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Ostriker|یەکەم=Jeremiah P.|بەستەری نووسەر=Jeremiah P. Ostriker|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٦|سەردێڕ=A fortunate half-century|journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics|بڵاوکەرەوە=Annual Reviews|بەرگ=٥٤|issue=1|پەڕەکان=١–١٧|bibcode=2016ARA&A..54....1O|doi=10.1146/annurev-astro-081915-023259|doi-access=free}}</ref> جێرمیا و ئەلیسیا ئۆستریکەر دانیشتووی شاری پرینستۆن لە ویلایەتی نیوجرسی بوون. <ref>[https://www.mycentraljersey.com/story/entertainment/2014/09/20/alicia-ostriker-speak-highland-park/15670621/ "Poet Alicia Ostriker to read in Highland Park"], ''[[Courier News]]'', September 20, 2014. Accessed January 26, 2020. "She still lives in Princeton with her husband of 56 years, astrophysicist Jeremiah Ostriker."</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|35em}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|گەردوون|فیزیک|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|زانست|فەلسەفە}} [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە]] [[پۆل:وەرگرانی مەدالیای زێری بۆ کۆمەڵگەی ئەستێرەناسی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی مەدالیای نیشتمانی بۆ زانست]] [[پۆل:ئەستێرەناسانی ئەمریکی]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھارڤارد]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] rpn77sg47padvokqlahpur6prq43jxn 0 248657 1579450 1399181 2026-04-30T11:23:13Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٢ سەرچاوە و تاگکردنی ٢ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579450 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = بەهائەدین نەورۆزی | پاشگری ڕێزلێنان = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | وێنە = | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٣٣ | شوێنی لەدایکبوون =[[سنە]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ =٢٠١٤ | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە =[[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = <!-- ئاستی پەروردە، نم. بەکەلۆریۆس، دکتۆرا، ھتد. لەگەڵ بواری خوێندنەکەی --> | خوێندنگە = <!-- ئەو زانکۆ، قوتابخانە، یان پەیمانگایەی لێی خوێندووە --> | پیشە =[[هونەرمەند]]، [[گۆرانیبێژ]]، [[ئاوازدانەر]] | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | وەکیل = | ناوبانگ = | کارە دیارەکان = | شێواز = | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = | وادە = | پێش = | پاش = | حیزب = | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین =[[ئیسلام]]، [[سوننە]] | تۆمەت = | سزا = | دۆخی دادوەری = | ھاوسەر = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''بەهائەدین نەورۆزی''' یەکێک لە [[ھونەرمەند|هونەرمەند]] و [[گۆرانیبێژ]] و [[ئاوازدانەر|ئاوازدانەرە]]ی [[کورد]] بوو، لە ساڵی ١٩٣٣ لە شاری [[سنە]] لە دایکبووە و گۆرانیبێژی [[گۆرانی|گۆرانییەکانی]] شێوازی ناوچەی [[میرنشینی ئەردەڵان|ئەردەڵان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=قطعه «کاروان» با صدای ماندگار استاد بهاءالدین نوروزی + فایل صوتی|ناونیشان=https://tejaratban.ir/news/11273/%D9%82%D8%B7%D8%B9%D9%87-%C2%AB%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%C2%BB-%D8%A8%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%A1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-+-%D9%81%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%B5%D9%88%D8%AA%DB%8C|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=تجارت بان}}{{بەستەری مردوو|url=https://tejaratban.ir/news/11273/%D9%82%D8%B7%D8%B9%D9%87-%C2%AB%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%C2%BB-%D8%A8%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%A1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-+-%D9%81%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%B5%D9%88%D8%AA%DB%8C |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دانلود آهنگ کردی جدید و قدیمی با بهترین کیفیت MP3 ✅️ (25000+ آهنگ)|ناونیشان=https://musickordi.com/|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=موزیک کردی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|archive-url=https://web.archive.org/web/20240131091205/https://musickordi.com/|url-status=dead}}</ref> == ژیان == بەهائەدین نەورۆزی لە ڕۆژی [[ھەینی|هەینی]] ساڵی ١٩٣٣ لە [[بنەماڵە|بنەماڵەیکی]] [[ئیسلام|ئایینی]] لە کۆڵانی یانەی ئەفسەرانی شاری [[سنە]] لەدایکبووە. کاتێک بەهائەدین گەیشتە تەمەنی ١٠ ساڵ، باوکی هانی دەدا بە وتنی [[بانگ|بانگەواز]] بۆ [[نوێژ]]، ئەم خاڵە سەرەتایەک بوو کە بەهائەدینی گەیاندە [[گۆرانی]] وتن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ١٤٠١|سەردێڕ=حریر عشق/ به یاد خواننده نامدار سنندج مرحوم استاد بهاءالدین نوروزی|ناونیشان=https://rojanpress.ir/main/621-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D8%B4%D9%82/-%D8%A8%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%86%D9%86%D8%AF%D8%AC-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%A1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C.html|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=روژان پرس {{!}} پایگاه خبری روژان‌پرس {{!}} kurd news|زمان=fa-IR}}{{بەستەری مردوو|url=https://rojanpress.ir/main/621-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D8%B4%D9%82/-%D8%A8%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%86%D9%86%D8%AF%D8%AC-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%A1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C.html |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> خوەی دەڵێت: [[سنە]] لەو ساڵانەدا کە من لە دە ساڵ زیاتر نەبووم، [[ڕادیۆ]] و [[تەلەڤیزیۆن|تەلەڤیزیۆنی]] نەبوو؛ تەنیا سەنتەرێک بوو کە گواستنەوەی بێ وایەری کورت مەودای [[سپا|ئەرتەش]] هەبوو کە هەفتانە کاتژمێرێک بەرنامەی ڕادیۆیی پەخش دەکرد و نیو کاتژمێری بۆ [[مۆسیقا]] تەرخان دەکرا و ئەو ڕۆژە یەکەم گۆرانیم بە ناوی باران بارانە سەقزی گوت و دوای ئەوە من وەک گۆرانیبێژێکی تەمەن دە ساڵان ناسرام. نەوڕوزی چەند جارێکی تر ئەم گۆرانییە وتەوە، کە لەلایەن ڕادیۆکانی سنە زۆر بەناوبانگ بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ١٤٠١|سەردێڕ=حریر عشق/ به یاد خواننده نامدار سنندج مرحوم استاد بهاءالدین نوروزی|ناونیشان=https://rojanpress.ir/main/621-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D8%B4%D9%82/-%D8%A8%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%86%D9%86%D8%AF%D8%AC-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%A1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C.html|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=روژان پرس {{!}} پایگاه خبری روژان‌پرس {{!}} kurd news|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|archive-url=https://web.archive.org/web/20240131091205/https://rojanpress.ir/main/621-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D8%B4%D9%82/-%D8%A8%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%86%D9%86%D8%AF%D8%AC-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%A1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C.html|url-status=dead}}</ref> بەهائەدین نەوروزی یەکەمین گۆرانیبێژی کوردی ڕادیۆی سنە بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=حیرت سجادی|یەکەم=سیدعبدالحمید|سەردێڕ=تاریخ|بڵاوکەرەوە=کردستان|ساڵ=١٣٩٥|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٩٨٠-٢٢٩-٩|شوێن=سنندج|پەڕەکان=٦٧١}}</ref> فەرمانبەری خانەنشینکراوی زانستە پزیشکییەکان بووە و ساڵانی دواتری ژیانی لە شاری [[تاران]] بەسەر بردووە و لە ماوەیەکدا لەگەڵ حەسەن کامکار خەریکی چالاکیی هونەری بووە و لە کۆتاییدا ئێوارەی ڕۆژی هەینی ١٥ی شوباتی ساڵی ٢٠١٤ بەهائەدین نەورۆزی، هونەرمەندی شاری سنە، دوای چەندین ساڵ خزمەتکردن بە فەرهەنگ و هونەری کوردی بەهۆی پیری لە تەمەنی ٨٠ ساڵیدا کۆچی دوایی کرد.<ref>https://kurdistanmedia.com/fa/news</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=که و یار - نمایش محتوای موسیقی - صدا و سیمای کردستان|ناونیشان=http://kurdistan.irib.ir/-/%DA%A9%D9%87-%D9%88-%DB%8C-1|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190706190748/http://kurdistan.irib.ir/-/%DA%A9%D9%87-%D9%88-%DB%8C-1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>http://www.asoyroj.com/farsi/detail.aspx?=hewal&jmara=4059&Jor=1</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گۆرانیبێژانی کورد}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقای کوردی|مۆسیقا|ژیاننامە|ئێران|کوردستان}} [[پۆل:خەڵکی سنە]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی خەڵکی سنە]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی کورد]] [[پۆل:گۆرانیبێژە پیاوەکانی کوردیی ناوەندی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی ئێرانی]] [[پۆل:گۆرانیبێژان بە زمانی کوردی]] [[پۆل:ھونەرمەندانی کورد]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی کورد]] ek1jdskt0of90ygt8ij94b9yf4agb8y 0 248676 1579339 1561861 2026-04-29T22:29:46Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579339 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = بارام مەهر پەیما | پاشگری ڕێزلێنان = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | وێنە = | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٥٧ | شوێنی لەدایکبوون =[[سنە]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە =[[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = <!-- ئاستی پەروردە، نم. بەکەلۆریۆس، دکتۆرا، ھتد. لەگەڵ بواری خوێندنەکەی --> | خوێندنگە = <!-- ئەو زانکۆ، قوتابخانە، یان پەیمانگایەی لێی خوێندووە --> | پیشە =[[دادوەری وەرزشی]] [[تۆپی پێ]] | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | وەکیل = | ناوبانگ = | کارە دیارەکان = | شێواز = | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = | وادە = | پێش = | پاش = | حیزب = | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین =[[ئیسلام]]، [[سوننە]] | تۆمەت = | سزا = | دۆخی دادوەری = | ھاوسەر = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''بارام مەهر پەیما''' ساڵی ١٩٥٧ لە شاری [[سنە]] لەدایکبووە. [[دادوەری وەرزشی|دادوەری]] دێرینی [[تۆپی پێ|تۆپی پێی]] نێودەوڵەتی، سەرپەرشتیاری دادوەران و ڕاهێنەری دادوەرانی فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئێرانە، کە ساڵانێکی زۆرە لە بواری وەرزشی ئێراندا چالاک بووە و دادوەری یارییە گرنگەکانی کردووە و چەندین دادوەری ڕاهێنانی کردووە. یەکەم [[دادوەری وەرزشی|دادوەری]] [[تۆپی پێ|تۆپی پێی]] نێودەوڵەتی [[ئێران|ئێرانە]] لە [[پارێزگای کوردستان|کوردستانەوە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=سایت|یەکەم=پیش‌فرض|ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠١٥|سەردێڕ=بهرام مهرپیما اولین داور بین المللی کردستانی فوتبال ایران|ناونیشان=https://davaran.ir/21419/%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%87%D8%B1%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%DA%A9%D8%B1/|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=پیام داوران|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231119120207/https://davaran.ir/21419/%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%87%D8%B1%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%DA%A9%D8%B1/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=جهان|یەکەم=Fararu {{!}} فرارو {{!}} اخبار روز ایران و|ڕێکەوت=۲۰ی ۰۶ی ۱۴۰۱|سەردێڕ=افشین پیروانی واقعا به رختکن داوران رفته بود؟|ناونیشان=http://fararu.com/fa/news/574226|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=fa|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/5813554/24-%25D8%25AF%25D8%25A7%25D9%2588%25D8%25B1-%25D8%25A8%25DB%258C%25D9%2586-%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2585%25D9%2584%25D9%2584%25DB%258C-%25D8%25A7%25DB%258C%25D8%25B1%25D8%25A7%25D9%2586-%25D8%25A8%25D9%2587-%25D9%2581%25D8%25AF%25D8%25B1%25D8%25A7%25D8%25B3%25DB%258C%25D9%2588%25D9%2586-%25D8%25A8%25DB%258C%25D9%2586-%25D8%25A7%25D9%2584%25D9%2585%25D9%2584%25D|سەردێڕ=24 داور بین المللی ایران به فدراسیون بین المللی فوتبال معرفی شدند|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.irna.ir}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/80454292/%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%D9%8A-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87-%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B0%D9%81%D9%8A-%D8%A8%D8%A7%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D8%A7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85|سەردێڕ=اسامي داوران مسابقه هاي فوتبال جام حذفي باشگاه هاي ايران اعلام شد|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.irna.ir}}</ref> == ژیان == بارام مەهر پەیما لە شاری سنە لە دایکبووە و خوێندنی سەرەتایی لە هەمان شار تەواو کردووە. بنەماڵەکەی خەڵکی سەقز بوون و ڕوویان لە سنە کردووە. لە کاتێکدا دوو مانگ لە ساڵی یەکەمی ناوەندی لە ئامادەیی ڕازی شاری سنە ( ڕەنجاوەری ئێستا) بەسەر بردووە، بە هۆی پێگەی کارەکەی باوکی کۆچکردوو ڕووی لە شاری مەریوان کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=مهرپیما کارشناس داوری: داور بازی الدحیل - پرسپولیس قضاوت خوبی داشت|ناونیشان=https://footballi.net/news/r/582203/%D9%85%D9%87%D8%B1%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AD%DB%8C%D9%84-%D9%BE%D8%B1%D8|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=فوتبالی|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://footballi.net/news/r/582203/%D9%85%D9%87%D8%B1%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AD%DB%8C%D9%84-%D9%BE%D8%B1%D8 |date=شوباتی ٢٠٢٤ }}</ref> [[پەڕگە:Mehrpayma.jpg|وێنۆک|چەپ|200px|مەهر پەیما کەسی ڕاست]] == تۆپی پێ == مەهرپەیما لە ساڵی ١٩٦٣ لە یانەی شاهین لە شاری [[سنە]] ئاشنای جیھانیی وەرزش بەتایبەتی تۆپی پێ بوو، کە لەلایەن محەممەد سێدق بەکری برایەوە دامەزرا. لە ساڵی خوێندنی ٦٧-٦٨ بە پێکهێنانی یەکەم تیپی تۆپی پێ لە شاری [[مەریوان]] بووەتە ئەندامی تیپی هەڵبژێردراوی قوتابخانەکانی ئەو شارە و لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٦٨دا بەشداری پاڵەوانیەتی قوتابخانەکانی ئەو پارێزگایە دەکات کە لە [[سەقز]] بەڕێوەچوو. لە تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٦٨دا لەگەڵ بنەماڵەکەی ڕوویان لە سەقز کردووە و بە ناونووسین لە قوتابخانەی ئامادەیی مەهرەگان (تەوحیدی ئێستا)، درێژە بە چالاکییە وەرزشییەکانی خۆی دەدات، لەوانەش تۆپی پێ و وەرزشی و بۆ ماوەی چەندین ساڵ ئەندامی تیپی قوتابخانە هەڵبژێردراوەکان بووە. لاوان، تاج تیپی هەڵبژێردراوی یانە و پەرسپۆلیس، سەقز و پارێزگای کوردستان ئامادەیی سەرکەوتوویان لە پێشبڕکێ نیشتمانییەکان هەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مهرپیما: اصفهانیان با شخصیت من بازی کرد|ناونیشان=https://www.varzesh3.com/news/1245560/%D9%85%D9%87%D8%B1%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7-%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA-%D9%85%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=ورزش سه|زمان=fa}}</ref> دوای وەرگرتنی دیپلۆمی ئەدەبی لە سەقز، ساڵی ١٩٧٨ بۆ درێژەدان بە خوێندنی لە بواری پەروەردەی وەرزشدا چووە شاری [[ھەمەدان|هەمەدان]]. لە ماوەی مانەوەی لە هەمەدان لەگەڵ تیپی یانەی ئەلوەند لە ساڵی ١٩٧٨ پلەی دووەمی بەدەستھێنا. لە ساڵی ١٩٧٩ پەیوەندی بە تیپی تۆپی پێی شووشەی هەمەدان کرد و سەرکەوتوو بوو لە بەدەستھێنانی پاڵەوانێتی یانەکانی هەمەدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠١٦|سەردێڕ=کناره گیری دبیر دپارتمان داوری فدراسیون فوتبال|ناونیشان=https://footballi.net/news/r/152243/%DA%A9%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%81%D9|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=فوتبالی|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://footballi.net/news/r/152243/%DA%A9%D9%86%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DA%AF%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%81%D9 |date=شوباتی ٢٠٢٤ }}</ref> لە ساڵی ١٩٧٩ بڕوانامەی ڕاهێنەرایەتی و ناوبژیوانی لە تۆپی پێ و وەرزشی وەرگرت. لە ساڵی ١٩٨٠ دوای تەواوکردنی خوێندن لە سەقز وەک مامۆستای وەرزشی کاری کردووە و هاوکات لەگەڵ مامۆستابوون لە تیپەکانی تۆپی پێ و وەرزشی سەقز درێژە بە چالاکییە وەرزشییەکانی دەدات و لە بابەتی ڕاهێنەرایەتی وەرزشیشدا خۆی تەرخان کردووە بۆ گەنجانی سەقز نمایشی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=واکنش ناظر داوری به همسایه شدن استقلال و داوران|ناونیشان=https://footballi.net/news/r/230086/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D9%86%D8%A7%D8%B8%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%84-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=فوتبالی|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241201211200/https://footballi.net/news/r/230086/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D9%86%D8%A7%D8%B8%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%84-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%25|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پەڕگە:BahramMehr.jpg|وێنۆک|چەپ|200px|مەهر پەیما کەسی ناوەڕاست]] == هەواڵنێری == بە هۆی حەز و ئارەزووی بۆ زانیارییە وەرزشییەکان لە ساڵی ١٩٨١ بوو بە پەیامنێری گۆڤاری وەرزشی دونیا و ڕەنگدانەوەی ڕەخنە و کەموکوڕیەکانی وەرزشی سەقز و ئەو پارێزگایە بوو. لە ساڵی ١٩٨١دا بارام لە لایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئێرانەوە بانگھێشت کرا بۆ ئەوەی دادوەری یارییەکانی تۆپی پێ لەو وڵاتە بکات و هەموو ساڵێک لە تاقیکردنەوەکانی ناوبژیوانان کە لە لایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئێرانەوە ئەنجام دەدرا، پلەی یەکەمی بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=امیری|یەکەم=سامان صادق|ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=نکته قابل بحث؛ مسی و یارانش باخت را از حریف پذیرفتند بدون کوچکترین رفتار غیر اخلاقی|ناونیشان=https://yarizan.ir/%D9%85%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D8%AF/|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=یاریزان|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240227095023/https://yarizan.ir/%D9%85%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D8%AF/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == دادوەری نێودەوڵەتی == لە ساڵانی ١٩٩٢-١٩٩١ بۆ ماوەی ساڵێک لە [[ژاپۆن]] مایەوە و بە بەشداریکردن لە پێشبڕکێی کرۆس کانتری (١٠ کم) پلەی ١١ی لە نێوان ١٩٢ ڕاکەری ژاپۆنی بەدەستھێنا. دوای گەڕانەوەی لە ژاپۆن لە ئۆکتۆبەری ساڵی ١٩٩٢ سەرکەوتوو بوو لە بەدەستھێنانی پلەی نیشتمانی وەک [[دادوەری وەرزشی|دادوەری]] تۆپی پێ، هەروەها لە ڕووی بەهرە و توانا و سەرکەوتنی لە ناوبژیوانی یارییەکانی تۆپی پێی یانەکانی وڵاتەکەدا، لە ساڵی ١٩٩٣ لە تاقیکردنەوەیەکدا کە لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێ ئەنجامدرا هات لە [[دادوەری وەرزشی|دادوەری]] نێودەوڵەتی و نیشتمانی وڵاتەوە بە باشترین ڕیکۆرد و پلەی یەکەمی بەدەستھێنا و دوای ناساندنی بە فیدراسیۆنی تۆپی پێی جیھانی (فیفا) ناوی بارام مەهر پەیما وەک یەکەم دادوەری نێودەوڵەتی لە کوردستانەوە لە فیدراسیۆنی تۆپی پێی جیھانی تۆمارکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=گفت‌وگوی خواندنی تسنیم با نخستین داور بین‌المللی فوتبال ایران/راز موفقیت در قضاوت چیست؟ - تسنیم|ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/01/22/2482706/%DA%AF%D9%81%D8%AA-%D9%88%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D8%A7-%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%88%D9%81%D9%82%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%B6%D8%A7%D9%88%D8%AA-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim|زمان=fa}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٥ لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی ئاسیا بانگھێشتی [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|میرنشینەی یەکگرتووی عەرەبی]] کرا بۆ یەکەم دادوەری نێودەوڵەتی و لە چەند وڵاتێکی [[ئاسیا|ئاسیادا]] لە ئاستی جیاوازدا ناوبژیوانی پێشکەش کرد. هەروەها لە ساڵانی ١٩٩٥ و ١٩٩٧ لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی جیهانی ([[فیفا]]) بانگھێشتی [[ژاپۆن]] و [[ئیتاڵیا]] کراوە بۆ ئەوەی دادوەری پێشبڕکێکانی ئۆڵۆمپیادی خوێندکارانی جیھانی بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/5836463/%DB%8C%DA%A9-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D8%B6%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%D9%87|سەردێڕ=یک داورایرانی برای قضاوت مسابقه های فوتبال دانشجویان جهان برگزیده شد|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.irna.ir}}</ref> == خانەنشین بوون == دوای ماڵاوایی لە دادوەری تۆپی پێ لە ساڵی ٢٠٠١، وەک سەرپەرشتیاری دادوەران لە یارییەکانی خولی نایابی ئینگلیزی و ڕاهێنەری دادوەران لەگەڵ لێژنەی دادوەرانی فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئێران درێژە بە هاوکاری و چالاکییەکانی دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تکلیف رئیس دپارتمان داوری فدراسیون فوتبال چهارشنبه مشخص می‌شود - تسنیم|ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1394/03/17/762042/%D8%AA%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%81-%D8%B1%D8%A6%DB%8C%D8%B3-%D8%AF%D9%BE%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D9%81%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A8%D9%87-%D9%85%D8%B4%D8%AE%D8%B5-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim|زمان=fa}}</ref> پاش دوانزە ساڵ خزمەت لە قوتابخانەکانی [[سەقز]] گواسترایەوە لە [[تشرینی یەکەم|تەشرینی یەکەم]] ساڵی ١٩٩٣ بۆ [[سنە]] و پاشان لە [[تشرینی یەکەم|تەشرینی یەکەم]] ١٩٩٥ بۆ شاری [[کەرەج]] و جگە لە دادوەری، بە دامەزراندنی قوتابخانەی تۆپی پێ دەستی بە فێرکردنی تۆپی پێی بنەڕەتی کردووە. دوای ٣٠ ساڵ خزمەتکردن لە بواری پەروەردەدا، لە ساڵی ٢٠٠٩ خانەنشین بوو. لە ساڵی ١٩٧٠ەوە وازی لە تۆپی پێ هێنا و بۆ ماوەی زیاتر لە ٢٠ ساڵ لە ڕیزی ڕاکەرانی بەرگەگرتنی سەقز دادەنرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=سایت|یەکەم=پیش‌فرض|ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠١٥|سەردێڕ=بهرام مهرپیما اولین داور بین المللی کردستانی فوتبال ایران|ناونیشان=https://davaran.ir/21419/%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%87%D8%B1%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%DA%A9%D8%B1/|ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=پیام داوران|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231119120207/https://davaran.ir/21419/%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%87%D8%B1%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%DA%A9%D8%B1/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرپەرشتیاری دادوەر == بە هۆی تۆماری دادوەرییەوە وەک سەرپەرشتیاری دادوەرانی خولی نایابی هەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=ایران|یەکەم=فدراسیون فوتبال جمهوری اسلامی|ڕێکەوت=۲۶ی ۰۲ی ۱۴۰۲|سەردێڕ=اعلام اسامی داوران لیگ برتر|ناونیشان=http://the-ffiri.com/fa/news/15897|ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=fa|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=http://the-ffiri.com/fa/news/15897 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=مهرپیما کارشناس داوری: داور بازی الدحیل - پرسپولیس قضاوت خوبی داشت|ناونیشان=https://footballi.net/news/r/582203/%D9%85%D9%87%D8%B1%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AD%DB%8C%D9%84-%D9%BE%D8%B1%D8|ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=فوتبالی|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://footballi.net/news/r/582203/%D9%85%D9%87%D8%B1%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%AD%DB%8C%D9%84-%D9%BE%D8%B1%D8 |date=شوباتی ٢٠٢٤ }}</ref> == بەڕێوەبەری تیپی نیشتمانی فووتساڵی کەڕەکان == وەک بەڕێوەبەری هەڵبژاردەی فووتساڵی (تۆپانی ناو سالۆن) نەتەوەیی کەڕەکانی ئێران لە [[بەڕازیل]]، هەڵبژاردەی نەتەوەیی کەڕەکانی فوتساڵی ئێران پاڵەوانێتی جیھانی بەدەستھێنا. بە بڕیاری سەرۆکی فیدراسیۆنی وەرزشی کەڕەکان، بارام مەهر پەیما، وەک بەڕێوەبەری هەڵبژاردەی نیشتمانیی فووتساڵی کەڕەکان هەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=AGENCY|یەکەم=خبرگزاری صدا و سیما {{!}} IRIB NEWS|ڕێکەوت=۲۸ی ۰۸ی ۱۴۰۲|سەردێڕ=تیم فوتسال ناشنوایان ایران قهرمان جهان شد|ناونیشان=http://www.iribnews.ir/fa/news/4059825/%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D9%86%D8%A7%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=fa|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٣|سەردێڕ=داورزنی سرمربی تیم ملی ناشنوایان شد - پایگاه خبری فوتسال|ناونیشان=https://fut5al.ir/fa/1402/04/29/%d8%af%d8%a7%d9%88%d8%b1%d8%b2%d9%86%db%8c-%d8%b3%d8%b1%d9%85%d8%b1%d8%a8%db%8c-%d8%aa%db%8c%d9%85-%d9%85%d9%84%db%8c-%d9%86%d8%a7%d8%b4%d9%86%d9%88%d8%a7%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%b4%d8%af/|ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=fut5al.ir|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی شوباتی ٢٠٢٤|archive-url=https://web.archive.org/web/20240201082614/https://fut5al.ir/fa/1402/04/29/%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF/|url-status=dead}}</ref> == بەرهەمەکانی == کتێبی مێژووی وەرزشی کوردستان لە سەقز (پیشینە ورزش کردستان در سقز) لە ساڵی ٢٠١٢دا چاپ و بڵاو کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ٢٠١٢|سەردێڕ=کتاب پیشینه ورزش در کردستان منتشر شد|ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/1584501/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%BE%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D9%86%D9%87-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D8%B4%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency|زمان=fa}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وەرزش|تۆپی پێ|کوردستان|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Bahram Mehrpeyma}} [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧]] [[پۆل:خەڵکی سنە]] [[پۆل:خەڵکی سەقز]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئێرانی]] [[پۆل:وەرزشکارانی کورد]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی کورد]] crrsi58ogzazvyug9es3cb8yci9h7u9 0 248953 1579031 1578867 2026-04-29T12:05:42Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579031 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ئاسۆ جەواھیری | پاشگری ڕێزلێنان = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | وێنە = | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٧ | شوێنی لەدایکبوون =[[سنە]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = <!-- ئاستی پەروردە، نم. بەکەلۆریۆس، دکتۆرا، ھتد. لەگەڵ بواری خوێندنەکەی --> | خوێندنگە = <!-- ئەو زانکۆ، قوتابخانە، یان پەیمانگایەی لێی خوێندووە --> | پیشە =[[دادوەری وەرزشی]] | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | وەکیل = | ناوبانگ = | کارە دیارەکان = | شێواز = | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = | وادە = | پێش = | پاش = | حیزب = | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین =[[ئیسلام]]، [[سوننە]] | تۆمەت = | سزا = | دۆخی دادوەری = | ھاوسەر = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''ئاسۆ جەواھیری''' لە ١٦ی [[ئازار (مانگ)|ئازاری]] ساڵی ١٩٨٧ لە شاری [[سنە]] لە دایکبووە، یاریزانی پێشووی فووتساڵ و [[دادوەری وەرزشی|دادوەری]] [[تۆپی پێ|تۆپی پێی]] ئافرەتانە، خەڵکی ئێرانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=آسو جواهری|ناونیشان=https://footballdokht.ir/referee/2-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=فوتبالدخت {{!}} فوتبال زنان ایران|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://footballdokht.ir/referee/2-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C.html |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>http://ffiri.ir/fa/news/5298</ref> دەرچووی [[دکتۆرا|دکتۆرایە]] لە کۆمەڵناسی ئابووری و گەشەپێدان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=آسو جواهری|ناونیشان=https://footballdokht.ir/referee/2-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=فوتبالدخت {{!}} فوتبال زنان ایران|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://footballdokht.ir/referee/2-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C.html |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> و ئەزموونی وانەوتنەوە لە زانکۆکەدا هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=#معرفی_چهره_ورزشی_موفق_بانو_کورد: سرکار خانم دکتر آسو ج� - @varzesh_kurd|ناونیشان=https://www.emirates-stadium.com/mediafile/B43OFnnhze1|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200302154917/https://www.emirates-stadium.com/mediafile/B43OFnnhze1|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref>  ئاسۆ جەواهیری [[نووسەر]] و لێکۆڵەری زانستە کۆمەڵایەتییەکانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=آسو جواهری|ناونیشان=https://footballdokht.ir/referee/2-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=فوتبالدخت {{!}} فوتبال زنان ایران|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241220030215/https://footballdokht.ir/referee/2-%d8%a2%d8%b3%d9%88-%d8%ac%d9%88%d8%a7%d9%87%d8%b1%db%8c.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=جواهری|یەکەم=آسو|سەردێڕ=آسو جواهری|ناونیشان=https://meidaan.com/archive/author/asoojavaheri|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=میدان|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240424113458/https://meidaan.com/archive/author/asoojavaheri|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=اسو جواهری|ناونیشان=https://elmnet.ir/author/%D8%A7%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=جویشگر علمی فارسی (علم نت)|زمان=fa}}</ref> == ژیانی وەرزشی == ئاسۆ جەواهیری لە تەمەنی ١٤ ساڵییەوە دەستی بە [[وەرزش]] کردووە. وەک یاریزانێکی فووتساڵ (تۆپی پێ ناو ساڵۆن) خاوەنی ژمارەی پێوانەیی وەک پاڵەوانێتی و جێگری پاڵەوانێتی وڵات لە ساڵانی ٢٠٠٧ و ٢٠٠٨<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=آسو جواهری|ناونیشان=https://footballdokht.ir/referee/2-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=فوتبالدخت {{!}} فوتبال زنان ایران|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241220030215/https://footballdokht.ir/referee/2-%d8%a2%d8%b3%d9%88-%d8%ac%d9%88%d8%a7%d9%87%d8%b1%db%8c.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پلەی [[دادوەری وەرزشی|دادوەری]] [[تۆپی پێ|تۆپی پێی]] لە ساڵی ٢٠٠٤ وەرگرتووە، بەڵام بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە لەو کاتەدا تۆپی پێی ئافرەتان هێشتا دەستی پێنەکردبوو ، لە هەمان کاتدا بە یاریکردن لە پاڵەوانێتییەکانی فوتساڵی ئافرەتان دەستی بە دادوەری کرد. دوای پێکان لە ئەژنۆیدا، وازی لە یاری فووتساڵی پیشەگەر هێنا و بە جددی چووە ناوبژیوانی تۆپی پێ. لە ساڵی ٢٠١٤ەوە وەک ناوبژیوانی نیشتمانی لە یارییەکانی تۆپی پێی ئافرەتان کاردەکات<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=عملكرد موفقیت آمیز داوری بانوان در سطح بین الملل|ناونیشان=http://radiogoftogoo.ir/NewsDetails/?m=175112&n=435654|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=fa|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=http://radiogoftogoo.ir/NewsDetails/?m=175112&n=435654 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=داورانی که پول نگرفتند و محروم شدند/ تقابل دپارتمان داوری فدراسیون و داوران زن لیگ برتر ادامه دارد|ناونیشان=https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4-18/357138-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%BE%D9%88%D9%84-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%88%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=اعتمادآنلاین|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=borna.news|ڕێکەوت=۱۶ی ۱۱ی ۱۳۹۸|سەردێڕ=اعلام داوران هفته شانزدهم لیگ برتر فوتبال بانوان|ناونیشان=https://borna.news/fa/news/960366/%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85-%D9%84%DB%8C%DA%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=fa|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=فدراسیون فوتبال داوران خانم ایرانی را تحریم خبری کرد!|ناونیشان=https://www.7sobh.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-39/294202-%D9%81%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%85-%D8%A7%DB%8C|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=روزنامه هفت صبح|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=YJC|یەکەم=خبرگزاری باشگاه خبرنگاران {{!}} آخرین اخبار ایران و جهان {{!}}|ڕێکەوت=۰۶ی ۰۴ی ۱۳۹۸|سەردێڕ=اعلام اسامی داوران دیدار ذوب آهن و شهرداری بم|ناونیشان=https://www.yjc.ir/fa/news/6982153/%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B0%D9%88%D8%A8-%D8%A2%D9%87%D9%86-%D9%88-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=fa|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=korand|سەردێڕ=پایگاه خبری ورزشی کرمان ساکر|ناونیشان=http://www.kermansoccer.ir/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=.::پایگاه خبری ورزشی کرمان ساکر::.|زمان=fa-IR}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.kermansoccer.ir/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> هەروەها لە ساڵی ٢٠١٩ەوە کاندیدی ناوبژیوانی نێودەوڵەتییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=داور کاندیدای بین‌المللی فوتبال: فرمانبرداری، سرسپردگی و تسلیم، ویژگی‌های انسانی نیست|ناونیشان=https://www.iranintl.com/202209287991|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=ایران اینترنشنال|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=borna.news|ڕێکەوت=۱۳ی ۰۳ی ۱۴۰۱|سەردێڕ=بدون تاریخ بدون امضا / قسمت دهم برنامه هجده|ناونیشان=https://borna.news/fa/news/1335704/%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D8%AF%D9%87%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%87%D8%AC%D8%AF%D9%87|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=fa|زمان=fa}}</ref> تا ئێستا دوو جار ناوبژیوانی یاری کۆتایی خولی ئافرەتانی [[ئێران|ئێرانی]] کردووە. هەروەها ئەزموونی ڕاهێنەرایەتی لە تۆپی پێی ئافرەتان هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=تیم فوتبال بانوان شهرداری سنندج مقتدرانه مجوز حضور در رقابتهای لیگ برتر فوتبال بانوان كشور را كسب كرد|ناونیشان=http://e-sanandaj.ir/fa-IR/DouranPortal/1/news/view/13881/3358/Staging|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200302154920/http://e-sanandaj.ir/fa-IR/DouranPortal/1/news/view/13881/3358/Staging|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == تۆمارە نێودەوڵەتییەکان == دادوەری لە پێشبڕکێکانی کافای ساڵی ٢٠١٩ لە [[ئۆزبەکستان]] و [[تاجیکستان]] یەکێکە لە تۆمارە نێودەوڵەتییەکانی ئاسۆ جەواھیری لە بواری [[دادوەری وەرزشی|ناوبژیوانیدا]]. هەروەها لە یاری کۆتایی پاڵەوانێتی تۆپی پێی ئافرەتانی خوار ٢٣ ساڵانی کافا لە تاجیکستان سپارد.<ref>https://footballdokht.ir/news/308-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%8C%D8%AD%D8%A8%DB%8C%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D8%A8%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87-%D8%B4%DA%A9%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-15-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%81%D8%A7.html{{بەستەری مردوو|url=https://footballdokht.ir/news/308-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%8C%D8%AD%D8%A8%DB%8C%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D8%A8%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87-%D8%B4%DA%A9%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-15-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%81%D8%A7.html |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٩|سەردێڕ=پیروزی دختران ایران برابر تاجیکستان|ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/454876/%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=همشهری آنلاین|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.hamshahrionline.ir/news/454876/%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>http://ffiri.ir/fa/news/3632</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=در ادامه برخوردهای قهرآمیز، فدراسیون فوتبال این بار داوران خانم ایرانی را تحریم خبری کرد!|ناونیشان=https://www.tarafdari.com/node/1476844|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=طرفداری|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.tarafdari.com/node/1476844 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == دوورخستنەوە لە دادوەری تۆپی پێ == لە ڕیزی ئەو ٣٠ [[دادوەری وەرزشی|دادوەر]] بوو کە لە ساڵی ٢٠١٩ بۆ وەرگرتنی پارەی پاشەکەوتیان مانیان گرت و بۆ ماوەی چەند هەفتەیەک لەلایەن هیدایەت مێمبینیەوە ڕاگیرا. یەکێک بوو لەو [[دادوەری وەرزشی|ناوبژیوانانەی]] کە زۆرترین قەدەغە کرابوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=داورانی که پول نگرفتند و محروم شدند/ تقابل دپارتمان داوری فدراسیون و داوران زن لیگ برتر ادامه دارد|ناونیشان=https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4-18/357138-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%BE%D9%88%D9%84-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%88%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=اعتمادآنلاین|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=در ادامه برخوردهای قهرآمیز، فدراسیون فوتبال این بار داوران خانم ایرانی را تحریم خبری کرد!|ناونیشان=https://www.tarafdari.com/node/1476844|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=طرفداری|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220810192945/https://www.tarafdari.com/node/1476844|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=پشت پرده کنار گذاشتن ۳۰ داور زن از قضاوت در لیگ چیست؟|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/98081206935/%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D9%86%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%86-%DB%B3%DB%B0-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%B2%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%82%D8%B6%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%84%DB%8C%DA%AF-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=ایسنا|زمان=fa}}</ref> تەنانەت ئامادەبوونی جەواهیری لە یارییەکانی کافا لە تاجیکستان لەلایەن فیدراسیۆنەوە ڕاگەیەندرا. دوای بڵاوبوونەوەی [[ڤایرۆسی کۆرۆنا]] لە [[ئێران]] و گیانلەدەستدانی ئیلھام شێخی یاریزانی فووتساڵی خەڵکی شاری [[قوم]]، ئاسۆ جەواهیری یەکێک بوو لە یەکەم ناوبژیوانەکان کە ناڕەزایەتی دەربڕی و بەهۆی پابەندنەبوون و پشتگوێخستنی مەرجە تەندروستییەکانی فیدراسیۆن و ڕێکخراوی خولەکە، بەڵام فیدراسیۆنەکە ئەو دژی داواکارییەکەی بوو. دوای ڕاگەیاندنی هەواڵی کۆچی دوایی ئیلھام شێخی، لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی ([[ئینستاگرام]])ی خۆی، سەبارەت بە بێباکی بەرپرسانی فیدراسیۆن بەرامبەر بە تەندروستی وەرزشوانان نووسی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=مرگ الهام شیخی، بازیکن فوتسال، بر اثر ابتلا به ویروس کرونا|ناونیشان=https://www.radiofarda.com/a/iran-elham-sheikhi-female-footballer-died-with-coronavirus/30457756.html|newspaper=رادیو فردا|ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|زمان=fa|یەکەم=رادیو|دوایین=فردا}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=شش قدم؛ کرونا، چه کسی نمی‌گذارد لیگ فوتبال ایران تعطیل شود؟|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/sport-51691109|newspaper=BBC News فارسی|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|زمان=fa}}</ref> == دوورخستنەوە بەهۆی لێکۆڵینەوە == لە ساڵی ٢٠١٩ ڕاگەیەندرا کە لیژنەی ناوبژیوانان ئاسۆ جەواھیری دامەزراندووە بەهۆی ئەوەی، جگە لە ناوبژیوانی، لێکۆڵینەوەی لە هەڵاواردن و سنووردارکردنی ژنان لە وەرزشدا کردووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=محرومیت عجیب داور زن فوتبال/ وقتی پژوهشگری جرم است!|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/99110402576/%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%88%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D8%AC%DB%8C%D8%A8-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%B2%D9%86-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=ایسنا|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=موهایت پسرانه است، اجازه‌ی بازی نداری! / آسو جواهری|ناونیشان=https://pecritique.com/2021/03/08/%d9%85%d9%88%d9%87%d8%a7%db%8c%d8%aa-%d9%be%d8%b3%d8%b1%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d8%8c-%d8%a7%d8%ac%d8%a7%d8%b2%d9%87%e2%80%8c%db%8c-%d8%a8%d8%a7%d8%b2%db%8c-%d9%86%d8%af%d8%a7%d8%b1%db%8c/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=نقد اقتصاد سیاسی|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230608125448/https://pecritique.com/2021/03/08/%D9%85%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و بەهۆی ڕەخنەکانی لە چی "ڕادەستکردنی تۆپی پێ بە گیرفانی کرێکاران"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=آسو چه نوشت که فدراسیون ایران تهدید و محرومش کرد؟|ناونیشان=https://www.independentpersian.com/node/117491/%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4/%D8%A2%D8%B3%D9%88-%DA%86%D9%87-%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D9%87-%D9%81%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%88-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%88%D9%85%D8%B4-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%9F|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=ایندیپندنت فارسی|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=باشگاه‌های فوتبال ایران سرگردان در مخروبه‌های دولتی – خصوصی / آسو جواهری|ناونیشان=https://pecritique.com/2020/04/11/%d8%a8%d8%a7%d8%b4%da%af%d8%a7%d9%87%e2%80%8c%d9%87%d8%a7%db%8c-%d9%81%d9%88%d8%aa%d8%a8%d8%a7%d9%84-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%b3%d8%b1%da%af%d8%b1%d8%af%d8%a7%d9%86-%d8%af%d8%b1-%d9%85%d8%ae/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=نقد اقتصاد سیاسی|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230608130746/https://pecritique.com/2020/04/11/%D8%A8%D8%A7%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AE/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> هەڕەشەی بێبەشکردنی ناوبرد و دواجار بێبەش کرا جەواهێری لە تێزی دکتۆراکەیدا بەدواداچوون بۆ ئابووری سیاسی تۆپی پێی ئێران کردووە و هەروەها لێکۆڵینەوە و لێکۆڵینەوەی لە بواری توێژینەوەی جێندەری و وەرزشی و هەڵاواردن و نایەکسانی ئەنجامداوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=آسو جواهری|ناونیشان=https://pecritique.com/tag/%d8%a2%d8%b3%d9%88-%d8%ac%d9%88%d8%a7%d9%87%d8%b1%db%8c/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=نقد اقتصاد سیاسی|زمان=fa-IR}}</ref> وەرگێڕان و کۆکردنەوەی لەم بوارەدا هەیە، بەڵام ڕووبەڕووی توندی لیژنەی ناوبژیوانان. وەک چۆن داوای لێکرابوو "لە نێوان دادوەری و لێکۆڵینەوەدا هەڵبژێرێت".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=آسو جواهری: دنبال حذف تدریجی‌ام هستند/ خیلی‌ها مجبور به سکوت شده‌اند|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/99112518374/%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%86%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%AD%D8%B0%D9%81-%D8%AA%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%AC%DB%8C-%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D8%AE%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D9%85%D8%AC%D8%A8%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%DA%A9%D9%88%D8%AA|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=ایسنا|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=محرومیت «آسو جواهری» پایان یافت؟|ناونیشان=https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4-18/460980-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%88%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%A7%D9%81|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=اعتمادآنلاین|زمان=fa}}</ref> == کشانەوە لە دادوەری == ئاسۆ جەواھیری دوای ناڕەزایەتییەکان لەدژی کۆچی دوایی [[ژینا ئەمینی|مەھسا ئەمینی]]، یەکێک بوو لە یەکەم کەسەکان کە بە بڵاوکردنەوەی بەیاننامەیەک لە دوای ناڕەزایەتییەکان و ڕاپەڕینی جەماوەری دەستی لە کاری وەرزشی خۆی کێشایەوە. جەواهیری لە بەیاننامەکەیدا نووسیویەتی، "بەم شێوەیە بوون، لە خاکێکدا کە ڕۆژ لە دوای ڕۆژ سنووردارتر دەبێت، تەنیا سوودی بۆ میکانیزمی هەژموون و چەوساندنەوە هەیە". ئێستا "ژینا" ناوی کۆد و یەکێتی ئێمەیە." هەرچەندە دەیتوانی بۆ چەند ساڵێکی دیکە دادوەری بکات، بەڵام ماڵاوایی لە پیشەکە کرد، چونکە نەیدەویست لەگەڵ ئەو پیشەیەدا بڕوات کە ناوی لێنابوو "ئامێری سەرکوتکردن".<ref>https://iranwire.com/fa/features/107683-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B1%D9%85%D8%B2-%DA%98%DB%8C%D9%86%D8%A7/</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|وەرزش|تۆپی پێ|کوردستان|ئێران}} [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧]] [[پۆل:خەڵکی سنە]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئێرانی]] [[پۆل:وەرزشکارانی کورد]] ro2n1unppbeccrlx3ler5gw0hrx0327 0 249527 1579371 1362549 2026-04-30T00:03:08Z Themeramisin 76047 1579371 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Bernhardt_Hamlet2.jpg|وێنۆک|[[سارا بێرنارت]] ئەکتەری سەرەتایی فیلمی فەڕەنسی و ئەکتەری شانۆ، وەک [[ھاملێت]]]] '''نواندن''' یان '''اكتينج''' چالاکییەکە کە چیرۆکێک بە ڕێگەی نمایشکردنی لەلایەن [[ئەکتەر|ئەکتەرێکەوە]] دەگێڕدرێتەوە و ڕۆڵی [[کەسایەتیی خەیاڵی|کارەکتەرێک]] دەگرێتەبەر، لە [[شانۆ]]، [[تەلەڤیزیۆن]]، [[فیلم]]، [[ڕادیۆ]] یان ھەر میدیایەکی تر کە سوود لەو شێوازە وەربگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=BridgeTTC|ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=What Is Acting?|ناونیشان=https://www.thebridge-ttc.org/what-is-acting/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=The Bridge Theatre Training Company|زمان=en-GB}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dictionary.com {{!}} Meanings & Definitions of English Words|ناونیشان=https://www.dictionary.com/browse/acting|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=Dictionary.com|زمان=en}}</ref> زۆربەی سەرچاوە سەرەتایییەکان لە ڕۆژاوا کە بەدواداچوون بۆ [[ھونەر]]ی نواندن دەکەن، ئەمەیان وەک بەشێک لە [[ڕەوانبێژی]] باس کردوە.<ref>Csapo and Slater (1994, 257); ''hypokrisis'', which literally means "acting," was the word used in discussions of [[Rhetoric|rhetorical]] delivery.</ref> == مێژوو == یەکێک لە یەکەم ئەکتەرە ناسراوەکان، یۆنانییەکی کۆن بوو بە ناوی تێسپیسیی [[ئیکاریا]] لە ئەسینا. نووسینی دوو سەدە دوای ئەو کەسایەتییە، [[ئەرەستوو|ئەرستۆ]] لە ''پەڕتووکی شیعریدا'' باس لەوە دەکات کە تێسپیس لە کۆرسی دیتیرامبیک ھاتووەتە دەرەوە و وەک [[کەسایەتیی خەیاڵی|کارەکتەرێکی]] جیاواز قسەی کردوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|شانۆ|ڕۆمانەکان|ڕادیۆ|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{کورت}} {{پۆلی کۆمنز|Acting}} [[پۆل:نواندن]] [[پۆل:فیلم]] [[پۆل:شانۆ]] [[پۆل:ئەکتەر]] mzha1vy46tjzbni4w3ybj8mdp85rh58 0 251793 1579250 1552856 2026-04-29T18:23:30Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579250 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Dan_Hadani_collection_(990044327250205171).jpg|وێنۆک| تەواوکردنی ڕاھێنانی ئەفسەرانی پۆلیسی نوێ لە شاری شەفرام لە ئیسرائیل ساڵی ١٩٦٩]] '''ئەفسەری پۆلیس''' ({{بە ئینگلیزی |Police Officer}}) کارمەندێکی بڕوانامەدارە لە هێزی [[پۆلیس]]. لە زۆربەی وڵاتان زاراوەی «ئەفسەر» بە گشتی بۆ ئاماژەکردن بە [[ئەرتەش|سوپا]] و هێزی پۆلیس بەکاردێت و ئاماژەیە بۆ پلەیەکی دیاریکراو و لە هەندێک وڵاتدا وشەی «ئەفسەر» تەنها بۆ ئاماژەکردن بە [[ھێزە چەکدارەکان|هێزە سەربازییەکان]] بەکاردێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=معرفی شغل پلیس نیروی انتظامی|ناونیشان=http://iranianpath.com/jobs/police/شغل-پلیس-نیروی-انتظامی-درآمد-بازارکار-حقوق-استخدام-شرح-وظایف2281.html|بڵاوکەرەوە=. :: مسیر ایرانی ::.}}{{بەستەری مردوو|url=http://iranianpath.com/jobs/police/%D8%B4%D8%BA%D9%84-%D9%BE%D9%84%DB%8C%D8%B3-%D9%86%DB%8C%D8%B1%D9%88%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D8%B1-%D8%AD%D9%82%D9%88%D9%82-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%B1%D8%AD-%D9%88%D8%B8%D8%A7%DB%8C%D9%812281.html |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == کۆرسی مێژوویی == ئەفسەرانی پۆلیس لە وڵاتە جیاوازەکانی جیھان ڕووبەڕووبوونەوەی جیاوازیان ھەبووە. === ویلایەتە یەکگرتووەکان === لە حەفتاکانی سەدەی ڕابردووەوە، ژمارەی ئەفسەرە ژنەکان وردە وردە زیادی کردووە. لە ناوەڕاستی ساڵانی نەوەدەکاندا، ژنان نزیکەی لەسەدا ١٣ی ئەفسەرانی بەشە گەورەکانی شارەکەیان پێکدەھێنا. زۆر گریمانە سەبارەت بە ھەڵوێست و ڕەفتار بەرامبەر بە ئەفسەری ژن و ئەفسەری پیاو خراوەتەڕوو. ڕوانگەیەکی وەک ئەوەی کە ژنان کەمتر لە ئەفسەرانی پیاو شەڕانگێزن و باشتر دەتوانن لە ڕێگەی گوتارەوە دۆخە سەختەکان چارەسەر بکەن. لە ٢٥ی ئایاری ٢٠٢٠، دوای ئەوەی دێریک شۆڤین بۆ ماوەی ٩ خولەک بە دانانی ئەژنۆی لەسەر ملی [[جۆرج فلۆید]]، کە وای کرد گیان لەدەستبدا، ناڕەزایەتییەکی بەرفراوان ھەبوو کە ئیدانەی ئەم ڕووداوەیان دەکرد و ناڕەزایەتیان دەربڕی بەرامبەر بەو مامەڵە توندانەی پۆلیسی ئەمریکا، بەتایبەتی لە مامەڵەکردن لەگەڵ [[ئەمریکییە ئەفریقییەکان|خەڵکی ڕەشپێستدا]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|پۆلیس|وڵاتەکان|یاسا|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Police officers}} [[پۆل:ناونیشانەکانی فەرمانڕەوایەتی]] 1ayc1if5hwtwh64u26rikifxaf1o4lm 0 253054 1579082 1578715 2026-04-29T12:13:42Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579082 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گۆگجە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| كوكجة }}<br>{{lang-en| Gogja}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای کەرکووک.png{{!}} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای کەرکووک]] و ناحیە و گوندەکانی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.62658| 44.46089}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گۆگجە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.62658| 44.46089 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٠٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گۆگجە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شاری [[کەرکووک]] بە دووری (٣٠کم).<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی گۆگجە ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[ئۆمەر بەگ]]. * لە باشوورەوە گوندی [[کۆچەکی بچووک]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[قەفار]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[حەساری گەورە]].<ref>https://www.openstreetmap.org/node/2488265454#map=14/35.6266/44.4612</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٥١٧) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشوری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٧٦٧) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] * [[گۆگجە]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 0qkhkk7zsnss2ynr7qaufo65qzwtjva 0 253056 1579120 1578594 2026-04-29T12:19:42Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579120 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کۆچەکی گەورە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کوجکي الکبری}}<br>{{lang-en| Graet Kochak}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای کەرکووک.png{{!}} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای کەرکووک]] و ناحیە و گوندەکانی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.5663|44.4349}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کۆچەکی گەورە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.5663|44.4349 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٠١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کۆچەکی گەورە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شاری [[کەرکووک]] بە دووری (٢٦کم).<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی کۆچەکی گەورە ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[قزلقایە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[یاروەلی]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[سوورەدێی خواروو]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[سەقزلی]].<ref>https://www.openstreetmap.org/node/9467108129#map=13/35.5670/44.4457</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٦٩) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشوری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٤٠) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] * [[کۆچەکی بچووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] a67clvr270gznjthmuw3syj5isjpqnz 0 253057 1579121 1578592 2026-04-29T12:19:52Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579121 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کۆچەکی بچووک | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کوجکي الصغری}}<br>{{lang-en| Littel Kochak}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای کەرکووک.png{{!}} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای کەرکووک]] و ناحیە و گوندەکانی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.55427| 44.46364}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کۆچەکی بچووک''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.55427| 44.46364 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٩٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کۆچەکی بچووک''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شاری [[کەرکووک]] بە دووری (١٧کم).<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی کۆچەکی بچووک ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[گۆگجە، کەرکووک|گۆگجە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[دووحێلە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[شۆڕجە، قەرەھەنجیر|شۆڕجە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[سێکانیان، کەرکووک|سێکانیان]].<ref>https://www.openstreetmap.org/way/1221677106</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٩٠) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشوری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٠٦) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] * [[کۆچەکی گەورە]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] mx7xbmo3iobr8wtg7f6un6jnp8hoo1g 0 253123 1579042 1578842 2026-04-29T12:07:12Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579042 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = یاروەلی | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| یارولي}}<br>{{lang-en| Yārwalī }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای کەرکووک.png{{!}} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای کەرکووک]] و ناحیە و گوندەکانی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.52821| 44.42383}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی یاروەلی''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.52821| 44.42383 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤١٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''یاروەلی''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شاری [[کەرکووک]] بە دووری (٥کم).<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی یاروەلی ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[کۆچەکی گەورە]]. * لە باشوورەوە شاری [[کەرکووک]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[زەوی ڕەشید]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[سێکانیان، کەرکووک|سێکانیان]].<ref>https://www.openstreetmap.org/node/7613008335#map=15/35.5286/44.4287</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. بەڵام ئەم گوندە لە جێگا کۆنەکەی خۆی ئاوەدان نەکرایەوە بە دووری (١کم) لە خوارووی کەلاوەکۆنەکانی گوندەکە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٥٠) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشوری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٧١) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 4oszol014bvbqjrxajbv6il9c5oaui0 0 253314 1579105 1578630 2026-04-29T12:17:12Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579105 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کەپەنەک | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کبنک }}<br>{{lang-en| Kapanak}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.89136| 44.61978}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کەپەنەک''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.89136| 44.61978 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی شوان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٥٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کەپەنەک''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (٢٥کم).<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''کەپەنەک''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[سەرکەڵەک]]. * لە باشوورەوە گوندی [[سماقە، شوان|سماقە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[چۆمحەیدەر]]. * لە ڕۆژئاواوە شارۆچکەی [[تەقتەق]].<ref>https://www.openstreetmap.org/node/2488269480#map=13/35.8704/44.6139</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٠١) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشوری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٧١) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی شوان]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 15mje8tfezdaiqpne1eodn9xezf7zba 0 253318 1579452 1494847 2026-04-30T11:44:14Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ٣ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579452 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''بێهزاد ڕەسووڵی''' (بە ئینگلیزی: Behzad Rasouli؛ لەدایکبووی ٢٦ی ئازاری ١٣٨٠) یاریزانێکی فوتساڵی خەڵکی [[ئێران|ئێرانە]]. لە ئێستادا ئەندامی یانەی فوتساڵی گێتیپاسەند ئەسفەهانە.<ref>خبرگزاری صدا و سیما تمدید قرارداد با گلر تیم فوتسال گیتی پسند https://www.iribnews.ir/fa/news/3452118/تمدید-قرارداد-با-گلر-تیم-فوتسال-گیتی-پسند</ref><ref>خبرگزاری جهموری اسلامی ایران -ایرنا - فوتسالیست ارومیه‌ای به تیم لیگ برتری گیتی‌پسند اصفهان پیوست https://irna.ir/xjvFfs</ref><ref>سایت رسمی باشگاه گیتی پسند اصفهان - فهرست بازیکنان https://sgpco-club.com/معرفی-بازیکنان/player/9-لیگ+برتر+فوتسال+فصل+1402-1403/424-بهزاد+رسولی {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240523072754/https://sgpco-club.com/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%A9%D9%86%D8%A7%D9%86/player/9-%D9%84%DB%8C%DA%AF+%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1+%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%B3%D8%A7%D9%84+%D9%81%D8%B5%D9%84+1402-1403/424-%D8%A8%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%AF+%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84%DB%8C |date=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٤ }}</ref> بێهزاد یەکێکە لەو کوردانەی [[ورمێ]] کە لە ڕیکۆردی وەرزشی خۆیدا مێژووی بانگهێشتکردنی بۆ هەڵبژاردەی نەتەوەیی هەیە.<ref>خبرگزاری پایگاه خبری کرد پرس -عوت 2 بازیکن آذربایجان غربی به اردوی تیم ملی فوتسال المپیک https://kurdpress.com/xyVj</ref><ref>خبرگزاری برنا- حضور ۲ فوتسالیست ارومیه‌ای در اولین اردوی تیم ملی https://borna.news/005V9D</ref><ref>خبرگزاری تباناک بازیکنان دعوت شده به تیم ملی فوتسال - https://www.tabnak.ir/fa/news/1110102/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%A9%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B9%D9%88%D8%AA-%D8%B4%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%87-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%B3%D8%A7%D9%84</ref><ref>سایت رسمی فدراسیون فوتبال ایران-برگزاری اردوی جدید شاگردان صانعی با حضور 21 بازیکن -https://the-ffiri.com/0001L4</ref><ref>پایگاه خبری غرب کشور - دو فوتسالیست ارومیه‌ای به اردوی تیم ملی امید دعوت شدند https://nasrnews.ir/detail/5539/%D8%AF%D9%88-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%B3%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B9%D9%88%D8%AA-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF{{بەستەری مردوو|url=https://nasrnews.ir/detail/5539/%D8%AF%D9%88-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%B3%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B9%D9%88%D8%AA-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> ==ڕێزلێنان== ===یانە=== پاڵەوانێتی لەگەڵ گێتی پاساند ئیسفەهان: خولی نایابی فوتساڵی ئێران ١٤٠٢<ref>دروازه‌بان ارومیه‌ای کاپ قهرمانی فوتسال کشور را بالای سر برد پایگاه خبری آخرین اخبار کشور -https://akharinkhabar.ir/local/9040420</ref> ===هەڵبژاردە=== پلەی دووەمی تیپی نیشتمانی فوتساڵ لە پاڵەوانێتی جیهانی خوێندکاران<ref>پایگاه خبری فوتسال ایران - https://fut5al.ir/fa/?p=247319{{بەستەری مردوو|url=https://fut5al.ir/fa/?p=247319 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} تیم ملی فوتسال دانشجویان نایب قهرمان جهان شد -</ref> ===تاکەکەسی=== باشترین گۆڵپارێزی پاڵەوانێتی نێودەوڵەتی خوێندکاران<ref>پایگاه خبری فوتسال 2020 ایران- بهزاد رسولی دروازه‌بان جوان تیم گیتی پسند اصفهان بعنوان برترین دروازه‌بان این دوره از مسابقات انتخاب شد. - https://2020news.ir/fullcontent/57078/مسابقات-جهانی-دانشجویان؛-رسولی-بهترین-دروازه-بان-شدویدیو/{{بەستەری مردوو|url=https://2020news.ir/fullcontent/57078/%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86%D8%9B-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%AF%DB%8C%D9%88/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>پایگاه خبری فوتسال تودی - لحظه اعلام بهزاد رسولی به عنوان برترین دروازه بان مسابقات جهانی دانشجویان در روسیه - فایل ویدیویی https://www.youtube.com/watch?v=5iYwMLkPO1o </ref> == ئەمانەش ببینە == * [[فوتساڵی گێتیپاسەند ئیسفەهانە]] == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وەرزش|تۆپی پێ}} {{پۆلی کۆمنز|Behzad Rasouli}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی سنە]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئێرانی]] [[پۆل:وەرزشکارانی کورد]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٢]] flh54enq4rgj2vfz5lqct97fsr1c6nt 0 253938 1579093 1578687 2026-04-29T12:15:22Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579093 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گورگان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کورکان}}<br>{{lang-en| Gurgan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.65921| 44.55102}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گورگان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.65921| 44.55102 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی شوان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٤٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گورگان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (١٤کم).<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''گورگان''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[تۆمار]]. * لە باشوورەوە گوندی [[قەفار]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[داربەسەرە، شوان|داربەسەرە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[جولحان]].<ref>https://www.openstreetmap.org/node/2488269260</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٨٦) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٠٩) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی شوان]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] * [[گورگان]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 09ckyjnawfpyst3rkawjgrl4ej935c5 0 253939 1579005 1578965 2026-04-29T12:01:52Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579005 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئیبراھیم زانا | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ابراهيم زانا}} <br>{{lang-en| Ibrahim Zana}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.6791|44.5427}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ئیبراھیم زانا''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.6791|44.5427 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی شوان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٦٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئیبراھیم زانا''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (١١کم).<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''ئیبراھیم زانا''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[خدر شیرین]]. * لە باشوورەوە گوندی [[تۆمار]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[قەمەر، شوان|قەمەر]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[جولحان]].<ref>https://www.openstreetmap.org/way/854137435#map=13/35.6879/44.5504</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٤) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٤٥) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی شوان]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] cqkmzfow1cx6z0bmwcetj1nw0w2jc25 0 254345 1579014 1578933 2026-04-29T12:03:12Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579014 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئۆمەرمەندانی خواروو | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| أورماندان السفلى}} <br>{{lang-en| Lower Omermandan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.7995|44.5622}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی توڕکە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.7995|44.5622 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی شوان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٥٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئۆمەرمەندانی خواروو''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (٢٢کم).<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''ئۆمەرمەندانی خواروو''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[ئیلنجاخ]]. * لە باشوورەوە گوندی [[ناڕوجەی گەورە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[ئۆمەرمەندانی سەروو]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[حەسەن قەباغ]].<ref>https://www.openstreetmap.org/#map=14/35.8015/44.5464</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٠٢) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١١١) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی شوان]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 2rs8h9eumin2aiy22xmkbxiwgpwt64u 0 254346 1579013 1578936 2026-04-29T12:03:02Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579013 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئۆمەرمەندانی سەروو | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| أورماندان العليا}} <br>{{lang-en| Upper Omermandan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.8017|44.5899}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ئۆمەرمەندانی سەروو''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.8017|44.5899 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی شوان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٢٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئۆمەرمەندانی سەروو''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (١٩کم).<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''ئۆمەرمەندانی سەروو''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[قەرەناو، شوان|قەرەناو]]. * لە باشوورەوە گوندی [[دووشیوان]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[جلمۆرد]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[ئۆمەرمەندانی خواروو]].<ref>https://www.openstreetmap.org/way/505799933#map=13/35.8118/44.6167</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٠٤) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٣٨٩) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی شوان]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] khnqbbdzo864bh92q43n3gfl2f01i5n 0 254398 1579094 1578685 2026-04-29T12:15:32Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579094 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گورزەیی | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کورزيي}} <br>{{lang-en| Gurzayi }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.6932|44.4918}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گورزەیی''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.6932|44.4918 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی شوان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٧٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گورزەیی''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باشووری شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (٨کم).<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''گورزەیی''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[حاجی بەیخانی خواروو]]. * لە باشوورەوە گوندی [[پاپیلان]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[مۆرد]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[گەنیاک]].<ref>https://www.openstreetmap.org/way/502500295#map=14/35.6928/44.4951</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٠) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٤٠) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی شوان]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] k9prbwk1dwqayk4e8k2s58do8s8a5k9 0 254429 1579016 1578930 2026-04-29T12:03:22Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579016 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئۆمەر بەگ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ئومربک}} <br>{{lang-en| Omar Beg}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.64861| 44.47306}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ئۆمەر بەگ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.64861| 44.47306 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی شوان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥١٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئۆمەر بەگ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (١٩کم).<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''ئۆمەر بەگ''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[چەڵتووکە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[گۆگجە، کەرکووک|گۆگجە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[گورگان، شوان|گورگان]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[قادر عەلی]].<ref>https://www.openstreetmap.org/node/9665040464</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٠٣) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٧٠) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی شوان]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] qhbwnye89qgw06p1i0eotz9hdz0lpth 0 254451 1579036 1578857 2026-04-29T12:06:22Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579036 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = یەختەخان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| یختةخان}} <br>{{lang-en| Yakhtakhan }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.6216| 44.72155}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی یەختەخان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.6216| 44.72155 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٦٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''یەختەخان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی شارەدێی [[قەرەھەنجیر]] بە دووری (٢١کم).<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''یەختەخان''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[عەلی میکایل]]. * لە باشوورەوە گوندی [[سەیدانی ناوەڕاست]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[تورکە، تەکیە|تورکە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[گوڵم کەوە]].<ref>https://www.openstreetmap.org/way/1204390160#map=12/35.6376/44.7267</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٣٨) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] bl4z35xss5a0idrk4xijkct5ysa7vkh 0 254452 1579088 1578695 2026-04-29T12:14:42Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579088 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گوڵم کەوە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کولم کوة}} <br>{{lang-en| Gulmkawa }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.60918| 44.69099}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گوڵم کەوە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.60918| 44.69099 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٤٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گوڵم کەوە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی شارەدێی [[قەرەھەنجیر]] بە دووری (٢٤کم).<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''گوڵم کەوە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[دارسەڵا]]. * لە باشوورەوە گوندی [[مەحموود فاتە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[چاڵاو، چەمچەماڵ|چاڵاو]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[دەلۆ، قەرەھەنجیر|دەلۆ]].<ref>https://www.openstreetmap.org/node/9467082421#map=12/35.6214/44.7051</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٤٧٣) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٥٨٣) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 7rkcumil6irquocp2c771tdbuhu246v 0 254558 1579077 1578744 2026-04-29T12:12:52Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579077 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گەنیاک | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کنیاک}} <br>{{lang-en| Ganyak}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.6891|44.4759}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گەنیاک''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.6891|44.4759 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی شوان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٧٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گەنیاک''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (١٠کم).<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''گەنیاک''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[جانقزی سەروو]]. * لە باشوورەوە گوندی [[چەڵتووکە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[گورزەیی، شوان|گورزەیی]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[جانقزی خواروو]].<ref>https://www.openstreetmap.org/way/1204398334#map=13/35.6991/44.4933</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٧٥٦) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٤٥) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی شوان]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 61m8cpwypakp10nx6u8a5zl0x2u4nmr 0 254559 1579116 1578602 2026-04-29T12:19:02Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579116 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کەرەدێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کردي}} <br>{{lang-en| Karade}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.7117|44.4392}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کەرەدێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.7117|44.4392 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی شوان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٣٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کەرەدێ''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی شوان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری ڕۆژھەڵاتی شارەدێی [[ڕێدار]] بە دووری (٤کم).<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''کەرەدێ''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[قوڵیبەگ]]. * لە باشوورەوە گوندی [[قزلقایە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[مەمان]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[حەساری تەھا]].<ref>https://www.openstreetmap.org/way/1297637913#map=13/35.7191/44.4469</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی شوان]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] m5me93ozp6gfp1z23h0wqhb9eylh7rg 0 256696 1579353 1544246 2026-04-29T23:24:24Z Hivja 64112 1579353 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''چارڵز ستراوس''' ({{بە ئینگلیزی|Charles Strouse}}؛ ٧ی حوزەیرانی ١٩٢٨ لە [[نیویۆرک]] – ١٥ی ئایاری ٢٠٢٥ لە نیویۆرک)<ref>{{cite news|url = https://www.broadwayworld.com/article/Broadway-Composer-Charles-Strouse-Passes-Away-at-96-20250515|title = Broadway Composer Charles Strouse Passes Away at 96|last = Rabinowitz|first = Chloe|work = Broadway World|date = May 15, 2025|accessdate = May 15, 2025}}</ref> [[مۆسیقاژەن]]، [[ھۆنراوەنووس]] و [[ئاوازدانەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو لە ساڵانی ١٩٥٢ ھەتا ٢٠١١ چالاکیی دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0835190}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:ئاوازدانەرانی تۆماری فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:ئاوازدانەرانی نێری تۆماری فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:ئاوازدانەرانی ئەمریکی لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئاوازدانەرانی سەدەی ٢١ەمی ئەمریکی]] lnnh67919f3gkdp0uwzwygnuezkljxi 1579440 1579353 2026-04-30T09:03:29Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1579440 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''چارڵز ستراوس''' ({{بە ئینگلیزی|Charles Strouse}}؛ ٧ی حوزەیرانی ١٩٢٨ لە [[نیویۆرک]] – ١٥ی ئایاری ٢٠٢٥ لە نیویۆرک)<ref>{{cite news|url = https://www.broadwayworld.com/article/Broadway-Composer-Charles-Strouse-Passes-Away-at-96-20250515|title = Broadway Composer Charles Strouse Passes Away at 96|last = Rabinowitz|first = Chloe|work = Broadway World|date = May 15, 2025|accessdate = May 15, 2025}}</ref> [[مۆسیقاژەن]]، [[ھۆنراوەنووس]] و [[ئاوازدانەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو لە ساڵانی ١٩٥٢ ھەتا ٢٠١١ چالاکیی دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0835190}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:ئاوازدانەرانی تۆماری فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:ئاوازدانەرانی نێری تۆماری فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گرامی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی تۆنی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:ئاوازدانەرانی ئەمریکی لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئاوازدانەرانی سەدەی ٢١ەمی ئەمریکی]] [[پۆل:بێخوایانی ئەمریکی]] ks5gl14hmq35suil6gn0lbs6znv6oyg 0 256829 1579000 1578994 2026-04-29T12:01:02Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579000 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کریس ڕۆبنسن''' ({{بە ئینگلیزی|Chris Robinson}}؛ ٥ی تشرینی دووەمی ١٩٣٨ لە [[وێست پاڵم بیچ]] – ٩ی حوزەیرانی ٢٢٠٥ لە [[سێدۆنا، ئەریزۆنا|سێدۆنا]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> [[دەرھێنەری فیلم]]، [[سیناریۆنووس]] و [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0732468}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|کالیفۆڕنیا}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس]] rqrjfu98ue5tl3cpjsqs6drh9httd7x 0 256993 1579003 1578985 2026-04-29T12:01:32Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579003 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کلۆد جارمان جونیۆر''' ({{بە ئینگلیزی|Claude Jarman, Jr.}}؛ ٢٧ی ئەیلوولی ١٩٣٤ لە [[نەشڤیل]] – ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ لە [[کێنتفیڵد، کالیفۆرنیا|کێنتفیڵد]])<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. لە ١٩٤٦ دەستی بە چالاکی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0418741}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Claude Jarman Jr.}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی نەوجەوانانی ئۆسکار]] [[پۆل:مناڵە کوڕە ئەکتەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] 01kdovnghhkz5u80vazaphrgw1pg82o 0 257058 1579004 1578973 2026-04-29T12:01:42Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579004 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''گلێن سووکێسیان''' ناسراو بە '''کۆڵتۆن فۆرد''' ({{بە ئینگلیزی|Colton Ford}}؛ ١٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٢ لە [[پاسادینا، کالیفۆرنیا|پاسادینا]] – ١٩ی ئایاری ٢٠٢٥ لە [[پاڵم سپرینگس، کالیفۆرنیا|پاڵم سپرینگس]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[ئەکتەری فیلمی پۆرنۆگرافی|ئەکتەرێکی فیلمی پۆرنۆگرافی]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو ھەروەھا وەک [[ئەکتەر]] و [[گۆرانیبێژ]]یش چالاکی دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|1306633}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|سێکسناسی}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Colton Ford}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢]] [[پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەمریکییە کوڕە گۆرانیبێژە پۆپەکان]] [[پۆل:خەڵکە ئێڵ جی بی تییەکانی کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] n4cwrop5eu2e3c5veqm83zeiys6n2mj 0 257132 1579136 1543271 2026-04-29T12:58:59Z Hivja 64112 1579136 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن''' ({{بە ئینگلیزی|Craig Richard Nelson}}؛ ١٧ی ئەیلوولی ١٩٤٧ لە [[سەڵت لەیک ستی]] – ٣ی ئازاری ٢٠٢٥ لە سەڵت لەیک ستی)<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٧٣ دەستی بە چالاکی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0625269}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Craig Richard Nelson}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] 4rf42ddtu7v5jijsvgu02mfmmuv9yh7 1579137 1579136 2026-04-29T12:59:15Z Hivja 64112 1579137 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن''' ({{بە ئینگلیزی|Craig Richard Nelson}}؛ ١٧ی ئەیلوولی ١٩٤٧ لە [[سەڵت لەیک ستی]] – ٣ی ئازاری ٢٠٢٥ لە سەڵت لەیک ستی)<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٧٣ دەستی بە چالاکی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0625269}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Craig Richard Nelson}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] 40ggjt36xfj2a7gy8skgnzcbeht2aif 1579139 1579137 2026-04-29T13:00:14Z Hivja 64112 1579139 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن''' ({{بە ئینگلیزی|Craig Richard Nelson}}؛ ١٧ی ئەیلوولی ١٩٤٧ لە [[سەڵت لەیک ستی]] – ٣ی ئازاری ٢٠٢٥ لە سەڵت لەیک ستی)<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. لە ١٩٧٣ دەستی بە چالاکی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0625269}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Craig Richard Nelson}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٧]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] 7z6dcp1yk5y72e9xsyvwcpt5rzxz1pk 0 257560 1579347 1553410 2026-04-29T23:06:51Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[دەیڤد کێچم]]ی بە بێ بەجێھشتنی ڕەوانەکەرێک گواستەوە بۆ [[دەیڤد کێچوم]] 1553410 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''دەیڤد کێچم''' ({{بە ئینگلیزی|David Ketchum}}؛ لەدایکبووی ٤ی شوباتی ١٩٢٨ لە [[کوینسی، ئیلینۆیس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0450495}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|David Ketchum}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] c2zklsjvv5zgawxp9l9n97x07iy9b8r 1579348 1579347 2026-04-29T23:12:17Z Hivja 64112 1579348 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دەیڤد کێچم''' ({{بە ئینگلیزی|David Ketchum}}؛ لەدایکبووی ٤ی شوباتی ١٩٢٨ لە [[کوینسی، ئیلینۆیس]])<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2025-08-22 |title=David Ketchum, the Cooped-Up Agent 13 on ‘Get Smart,’ Dies at 97 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/david-ketchum-dead-get-smart-agent-13-1236351427/ |access-date=2025-08-22 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> [[ئەکتەر]] و [[کۆمیدیا|کۆمیدیان]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو لە ساڵانی ١٩٦٠ ھەتا ١٩٩٩ کاری دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0450495}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|David Ketchum}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨]] [[پدل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] 7waosotep89i39z40wyml4axjkd2lof 1579350 1579348 2026-04-29T23:14:17Z Hivja 64112 1579350 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دەیڤد کێچم''' ({{بە ئینگلیزی|David Ketchum}}؛ ٤ی شوباتی ١٩٢٨ لە [[کوینسی، ئیلینۆیس]] – ١٠ی ئابی ٢٠٢٥ لە [[تاوزند ئۆکس|تاوزند ئۆکس، کالیفۆرنیا]])<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2025-08-22 |title=David Ketchum, the Cooped-Up Agent 13 on ‘Get Smart,’ Dies at 97 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/david-ketchum-dead-get-smart-agent-13-1236351427/ |access-date=2025-08-22 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> [[ئەکتەر]] و [[کۆمیدیا|کۆمیدیان]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو لە ساڵانی ١٩٦٠ ھەتا ١٩٩٩ کاری دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0450495}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|David Ketchum}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨]] [[پدل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] 6327brrst8y2hhxfr99081b9cgdm34a 1579351 1579350 2026-04-29T23:15:18Z Hivja 64112 1579351 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دەیڤد کێچم''' ({{بە ئینگلیزی|David Ketchum}}؛ ٤ی شوباتی ١٩٢٨ لە [[کوینسی، ئیلینۆیس]] – ١٠ی ئابی ٢٠٢٥ لە [[تاوزند ئۆکس|تاوزند ئۆکس، کالیفۆرنیا]])<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2025-08-22 |title=David Ketchum, the Cooped-Up Agent 13 on ‘Get Smart,’ Dies at 97 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/david-ketchum-dead-get-smart-agent-13-1236351427/ |access-date=2025-08-22 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> [[ئەکتەر]] و [[کۆمیدیا|کۆمیدیان]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو لە ساڵانی ١٩٦٠ ھەتا ١٩٩٩ کاری دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0450495}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|David Ketchum}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] 5g6bnzmak9eialbrfgxkwpbf387v298 1579352 1579351 2026-04-29T23:15:29Z Hivja 64112 1579352 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دەیڤد کێچوم''' ({{بە ئینگلیزی|David Ketchum}}؛ ٤ی شوباتی ١٩٢٨ لە [[کوینسی، ئیلینۆیس]] – ١٠ی ئابی ٢٠٢٥ لە [[تاوزند ئۆکس|تاوزند ئۆکس، کالیفۆرنیا]])<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2025-08-22 |title=David Ketchum, the Cooped-Up Agent 13 on ‘Get Smart,’ Dies at 97 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/david-ketchum-dead-get-smart-agent-13-1236351427/ |access-date=2025-08-22 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> [[ئەکتەر]] و [[کۆمیدیا|کۆمیدیان]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو لە ساڵانی ١٩٦٠ ھەتا ١٩٩٩ کاری دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0450495}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|David Ketchum}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] 192hqiqntwdecn33pgzwbs5xxdj843z 0 258698 1579008 1578958 2026-04-29T12:02:22Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579008 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''گەیلارد سارتەین''' ({{بە ئینگلیزی|Gailard Sartain}}؛ ١٨ی ئەیلوولی ١٩٤٦ لە [[تولسا]] – ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ لە تولسا)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. لە ١٩٧٢ دەستی بە چالاکی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0765605}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٣]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] 8bdj2t8zk7ehqbi8l8v83xh6ktsuwar 0 259270 1579007 1578961 2026-04-29T12:02:12Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579007 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھێنری جاگلۆم''' ({{بە ئینگلیزی|Henry Jaglom}}؛ ٢٦ی کانوونی دووەمی ١٩٣٨ لە [[لەندەن]] – ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ لە [[سانتا مۆنیکا، کالیفۆرنیا|سانتا مۆنیکا]])<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> [[ئەکتەر]] و [[دەرھێنەری فیلم|دەرھێنەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0415617}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|شانشینی یەکگرتوو}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلم لە لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ئۆکراینی-جوولەکە]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی نیویۆرکی]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی پێنسلڤانیا]] [[پۆل:نووسەرانی مانھاتن]] 38a9iqj4an14vkd14vomn6kesnpjwqf 0 260329 1579363 1553289 2026-04-29T23:51:15Z Hivja 64112 1579363 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''جۆ دۆن بەیکەر''' ({{بە ئینگلیزی|Joe Don Baker}}؛ لەدایکبووی ١٢ی شوباتی ١٩٣٦ لە [[گرۆسبێک، تێکساس]] – ٧ی ئایاری ٢٠٢٥ لە [[لۆس ئانجلەس|لۆس ئانجلەس، کالیفۆرنیا]])<ref>{{cite web |last1=Langer |first1=Emily |title=Joe Don Baker, tough guy actor in 'Walking Tall,' dies at 89 |url=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2025/05/15/joe-don-baker-actor-dead/ |website=The Washington Post |access-date=May 15, 2025}}</ref><ref>{{Cite web |title=Joe Baker Obituary (1936 - 2025) - Legacy Remembers |url=https://www.legacy.com/us/obituaries/legacyremembers/joe-baker-obituary?id=58381213 |access-date=2025-05-15 |website=Legacy.com}}</ref><ref>{{cite news |last=Barnes |first=Mike |date=2025-05-15 |title=Joe Don Baker, Rugged Star of 'Walking Tall,' Dies at 89 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/joe-don-baker-dead-walking-tall-1236217866/ |work=The Hollywood Reporter |access-date=2025-05-15}}</ref> [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو لە ساڵانی ١٩٦٣ ھەتا ٢٠١٢ چالاکیی دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0000833}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Joe Don Baker}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تێکساس]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی باکووری تێکساس]] fam0s84f3cq1ewddo2p811kejuvcz80 1579364 1579363 2026-04-29T23:51:37Z Hivja 64112 1579364 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''جۆ دۆن بەیکەر''' ({{بە ئینگلیزی|Joe Don Baker}}؛ لەدایکبووی ١٢ی شوباتی ١٩٣٦ لە [[گرۆسبێک، تێکساس]] – ٧ی ئایاری ٢٠٢٥ لە [[لۆس ئانجلەس|لۆس ئانجلەس، کالیفۆرنیا]])<ref>{{cite web |last1=Langer |first1=Emily |title=Joe Don Baker, tough guy actor in 'Walking Tall,' dies at 89 |url=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2025/05/15/joe-don-baker-actor-dead/ |website=The Washington Post |access-date=May 15, 2025}}</ref><ref>{{Cite web |title=Joe Baker Obituary (1936 - 2025) - Legacy Remembers |url=https://www.legacy.com/us/obituaries/legacyremembers/joe-baker-obituary?id=58381213 |access-date=2025-05-15 |website=Legacy.com}}</ref><ref>{{cite news |last=Barnes |first=Mike |date=2025-05-15 |title=Joe Don Baker, Rugged Star of 'Walking Tall,' Dies at 89 |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/joe-don-baker-dead-walking-tall-1236217866/ |work=The Hollywood Reporter |access-date=2025-05-15}}</ref> [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو لە ساڵانی ١٩٦٣ ھەتا ٢٠١٢ چالاکیی دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0000833}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Joe Don Baker}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تێکساس]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی باکووری تێکساس]] bl49ju16qhs5mqp0g6g3i4pb3wyllne 0 260991 1579361 1553299 2026-04-29T23:44:55Z Hivja 64112 1579361 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''جۆزێف وامبۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Joseph Wambaugh}}؛ ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٣٧ لە [[پیتسبێرگ]] – ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥ لە [[ڕانچۆ میراج، کالیفۆرنیا|ڕانچۆ میراج]])<ref name=McFadden>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2025/02/28/books/joseph-wambaugh-dead.html |title=Joseph Wambaugh, Author With a Cop's-Eye View, Is Dead at 88 |last=McFadden |first=Robert D. |authorlink=Robert D. McFadden |date=February 28, 2025 |accessdate=February 28, 2025 |newspaper=The New York Times |url-access=limited}}</ref> [[نووسەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو لە ساڵانی ١٩٧١ ھەتا ٢٠١٢ چالاکیی دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0910663}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Joseph Wambaugh}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٧]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئاڵمانی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] tflhuu06ibubky8ts8dozoetg6bu67t 0 261236 1579006 1578963 2026-04-29T12:02:02Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579006 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کێن جاکۆبس''' ({{بە ئینگلیزی|Ken Jacobs}}؛ ٢٥ی ئایاری ١٩٣٣ لە [[بڕۆکلین]] – ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ لە [[مانھاتن]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> [[دەرھێنەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0414499}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Ken Jacobs}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] 1w0iaiirz6b53t5juf0xq44m1nbhfvd 0 263177 1579390 1545887 2026-04-30T00:40:12Z Hivja 64112 1579390 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''پاتریک ئادیارتێ''' ({{بە ئینگلیزی|Patrick Adiarte}}؛ ٢ی ئابی ١٩٤٣ لە [[مانیلا]] – ١٥ی نیسانی ٢٠٢٥ لە [[لۆس ئانجلەس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == مردن == ئادیارت لە ١٥ی نیسانی ٢٠٢٥، بەھۆی [[سیەسۆ]] لە نەخۆشخانەیەکی لۆس ئانجلەسدا کۆچی دواییی کرد. Adiarte died of pneumonia in a Los Angeles-area hospital, on April 15, 2025, at the age of 82.<ref>{{cite news |last=Berman |first=Marc |date=April 17, 2025 |title=Patrick Adiarte Dies: 'The Brady Bunch,' 'M*A*S*H' And 'The King And I' Actor Was 82 |url=https://www.forbes.com/sites/marcberman1/2025/04/17/patrick-adiarte-dies-the-brady-bunch-mash-and-the-king-and-i-actor-was-82/ |work=[[Forbes]] |access-date=April 18, 2025}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://extratv.com/2025/04/16/patrick-adiarte-dancer-king-flower-drum-song-obituary/ |title=Patrick Adiarte, Legendary 'The King and I' Dancer & 'Brady Bunch' Guest, Dies at 82 |website=ExtraTV.com |date=April 16, 2025 |access-date=April 18, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/patrick-adiarte-dead-mash-king-and-i-flower-drum-song-1236194077/ |title=Patrick Adiarte, Actor in 'The King and I,' 'Flower Drum Song' and 'M*A*S*H,' Dies at 82 |last=Barnes |first=Mike |date=April 17, 2025 |publisher=The Hollywood Reporter |access-date=April 18, 2025}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0011975}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|مۆسیقا|فلیپین}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Patrick Adiarte}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٣]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] 8hvkhym5xc8cjlcub5qdmw9bi9e9tab 1579391 1579390 2026-04-30T00:40:34Z Hivja 64112 /* مردن */ 1579391 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''پاتریک ئادیارتێ''' ({{بە ئینگلیزی|Patrick Adiarte}}؛ ٢ی ئابی ١٩٤٣ لە [[مانیلا]] – ١٥ی نیسانی ٢٠٢٥ لە [[لۆس ئانجلەس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == مردن == ئادیارت لە ١٥ی نیسانی ٢٠٢٥، بەھۆی [[سیەسۆ]] لە نەخۆشخانەیەکی لۆس ئانجلەسدا کۆچی دواییی کرد.<ref>{{cite news |last=Berman |first=Marc |date=April 17, 2025 |title=Patrick Adiarte Dies: 'The Brady Bunch,' 'M*A*S*H' And 'The King And I' Actor Was 82 |url=https://www.forbes.com/sites/marcberman1/2025/04/17/patrick-adiarte-dies-the-brady-bunch-mash-and-the-king-and-i-actor-was-82/ |work=[[Forbes]] |access-date=April 18, 2025}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://extratv.com/2025/04/16/patrick-adiarte-dancer-king-flower-drum-song-obituary/ |title=Patrick Adiarte, Legendary 'The King and I' Dancer & 'Brady Bunch' Guest, Dies at 82 |website=ExtraTV.com |date=April 16, 2025 |access-date=April 18, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/patrick-adiarte-dead-mash-king-and-i-flower-drum-song-1236194077/ |title=Patrick Adiarte, Actor in 'The King and I,' 'Flower Drum Song' and 'M*A*S*H,' Dies at 82 |last=Barnes |first=Mike |date=April 17, 2025 |publisher=The Hollywood Reporter |access-date=April 18, 2025}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0011975}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|مۆسیقا|فلیپین}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Patrick Adiarte}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٣]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] d4hf2k0ai7oiazp1zmgikwy46gv2ggp 1579394 1579391 2026-04-30T00:41:17Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[پاتریک ئادیارتێ]]ی بە بێ بەجێھشتنی ڕەوانەکەرێک گواستەوە بۆ [[پاتریک ئادیارت]]: ناوی دروست 1579391 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''پاتریک ئادیارتێ''' ({{بە ئینگلیزی|Patrick Adiarte}}؛ ٢ی ئابی ١٩٤٣ لە [[مانیلا]] – ١٥ی نیسانی ٢٠٢٥ لە [[لۆس ئانجلەس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == مردن == ئادیارت لە ١٥ی نیسانی ٢٠٢٥، بەھۆی [[سیەسۆ]] لە نەخۆشخانەیەکی لۆس ئانجلەسدا کۆچی دواییی کرد.<ref>{{cite news |last=Berman |first=Marc |date=April 17, 2025 |title=Patrick Adiarte Dies: 'The Brady Bunch,' 'M*A*S*H' And 'The King And I' Actor Was 82 |url=https://www.forbes.com/sites/marcberman1/2025/04/17/patrick-adiarte-dies-the-brady-bunch-mash-and-the-king-and-i-actor-was-82/ |work=[[Forbes]] |access-date=April 18, 2025}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://extratv.com/2025/04/16/patrick-adiarte-dancer-king-flower-drum-song-obituary/ |title=Patrick Adiarte, Legendary 'The King and I' Dancer & 'Brady Bunch' Guest, Dies at 82 |website=ExtraTV.com |date=April 16, 2025 |access-date=April 18, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/patrick-adiarte-dead-mash-king-and-i-flower-drum-song-1236194077/ |title=Patrick Adiarte, Actor in 'The King and I,' 'Flower Drum Song' and 'M*A*S*H,' Dies at 82 |last=Barnes |first=Mike |date=April 17, 2025 |publisher=The Hollywood Reporter |access-date=April 18, 2025}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0011975}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|مۆسیقا|فلیپین}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Patrick Adiarte}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٣]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] d4hf2k0ai7oiazp1zmgikwy46gv2ggp 1579396 1579394 2026-04-30T00:42:04Z Hivja 64112 1579396 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''پاتریک ئادیارتێ''' ({{بە ئینگلیزی|Patrick Adiarte}}؛ ٢ی ئابی ١٩٤٢ لە [[مانیلا]] – ١٥ی نیسانی ٢٠٢٥ لە [[لۆس ئانجلەس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == مردن == ئادیارت لە ١٥ی نیسانی ٢٠٢٥، بەھۆی [[سیەسۆ]] لە نەخۆشخانەیەکی لۆس ئانجلەسدا کۆچی دواییی کرد.<ref>{{cite news |last=Berman |first=Marc |date=April 17, 2025 |title=Patrick Adiarte Dies: 'The Brady Bunch,' 'M*A*S*H' And 'The King And I' Actor Was 82 |url=https://www.forbes.com/sites/marcberman1/2025/04/17/patrick-adiarte-dies-the-brady-bunch-mash-and-the-king-and-i-actor-was-82/ |work=[[Forbes]] |access-date=April 18, 2025}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://extratv.com/2025/04/16/patrick-adiarte-dancer-king-flower-drum-song-obituary/ |title=Patrick Adiarte, Legendary 'The King and I' Dancer & 'Brady Bunch' Guest, Dies at 82 |website=ExtraTV.com |date=April 16, 2025 |access-date=April 18, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/patrick-adiarte-dead-mash-king-and-i-flower-drum-song-1236194077/ |title=Patrick Adiarte, Actor in 'The King and I,' 'Flower Drum Song' and 'M*A*S*H,' Dies at 82 |last=Barnes |first=Mike |date=April 17, 2025 |publisher=The Hollywood Reporter |access-date=April 18, 2025}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0011975}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|مۆسیقا|فلیپین}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Patrick Adiarte}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٣]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] oa5y2m1nfl8q576ibadv5eizynxc8fa 1579397 1579396 2026-04-30T00:42:23Z Hivja 64112 1579397 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''پاتریک ئادیارتێ''' ({{بە ئینگلیزی|Patrick Adiarte}}؛ ٢ی ئابی ١٩٤٢ لە [[مانیلا]] – ١٥ی نیسانی ٢٠٢٥ لە [[لۆس ئانجلەس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == مردن == ئادیارت لە ١٥ی نیسانی ٢٠٢٥، بەھۆی [[سیەسۆ]] لە نەخۆشخانەیەکی لۆس ئانجلەسدا کۆچی دواییی کرد.<ref>{{cite news |last=Berman |first=Marc |date=April 17, 2025 |title=Patrick Adiarte Dies: 'The Brady Bunch,' 'M*A*S*H' And 'The King And I' Actor Was 82 |url=https://www.forbes.com/sites/marcberman1/2025/04/17/patrick-adiarte-dies-the-brady-bunch-mash-and-the-king-and-i-actor-was-82/ |work=[[Forbes]] |access-date=April 18, 2025}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://extratv.com/2025/04/16/patrick-adiarte-dancer-king-flower-drum-song-obituary/ |title=Patrick Adiarte, Legendary 'The King and I' Dancer & 'Brady Bunch' Guest, Dies at 82 |website=ExtraTV.com |date=April 16, 2025 |access-date=April 18, 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/patrick-adiarte-dead-mash-king-and-i-flower-drum-song-1236194077/ |title=Patrick Adiarte, Actor in 'The King and I,' 'Flower Drum Song' and 'M*A*S*H,' Dies at 82 |last=Barnes |first=Mike |date=April 17, 2025 |publisher=The Hollywood Reporter |access-date=April 18, 2025}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0011975}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|مۆسیقا|فلیپین}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Patrick Adiarte}} [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] ohy990o714rvfx0nrs3tsygfunie4pk 0 263438 1579384 1544676 2026-04-30T00:25:11Z Hivja 64112 1579384 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''پیتەر جەیسن''' ({{بە ئینگلیزی|Peter Jason}}؛ ٢٢ی تەممووزی ١٩٤٤ لە [[ھۆڵیوود (کالیفۆڕنیا)|ھۆڵیوود]] – ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥ لە [[وێست ھۆڵیوود]])<ref name="Deadline">{{Cite web |url=https://deadline.com/2025/02/peter-jason-dead-1236297197/ |title=Peter Jason Dies: ‘Deadwood’ Actor And Favorite Of John Carpenter And Walter Hill Was 80 |first1=Greg |last1=Evans |website=Deadline |date=February 21, 2025 |access-date=February 21, 2025}}</ref> [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو لە ١٩٦٧ دەستی بە چالاکی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0419273}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Peter Jason}} [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجە لە کالیفۆرنیا]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس]] dgolvpngc2quqb21s3qma5lufc78lei 0 263484 1579398 1544681 2026-04-30T00:44:18Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[پیتەر "ناڤی" تویاسۆسۆپۆ]]ی گواستەوە بۆ [[پیتەر تویاسۆسۆپۆ]] 1544681 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پیتەر "ناڤی" تویاسۆسۆپۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Peter "Navy" Tuiasosopo}}؛ لەدایکبووی ٢٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٣ لە [[سان پێدرۆ، لۆس ئەنجلەس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. بەشداریی لە فیلمی [[خێرا و تووڕە (فیلمی ٢٠٠١)|خێرا و تووڕە]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0876248}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرانی بە ڕەچەڵەک سامۆئا]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس]] jffy7jrggm0b38qvfq4onoq78uekqpm 1579401 1579398 2026-04-30T00:52:37Z Hivja 64112 1579401 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''پیتەر ناڤی تویاسۆسۆپۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Peter Navy Tuiasosopo}}؛ ٢٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٣ لە [[سان پێدرۆ، لۆس ئەنجلەس]] – ١٠ی شوباتی ٢٠٢٥ لە [[فینیکس (ئەریزۆنا)|فینیکس، ئەریزۆنا]])<ref name=":2">{{Cite web |last=Petski |first=Denise |date=2025-02-11 |title=Peter Navy Tuiasosopo Dies: 'Street Fighter', 'Necessary Roughness' Actor Was 61 |url=https://deadline.com/2025/02/peter-navy-tuiasosopo-dead-actor-1236284912/ |access-date=2025-02-11 |website=Deadline |language=en-US |archive-date=February 11, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250211023016/https://deadline.com/2025/02/peter-navy-tuiasosopo-dead-actor-1236284912/ |url-status=live}}</ref> [[ئەکتەر]] و یاریزانێکی [[تۆپی پێی ئەمریکی|تۆپی پێ]]ی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو بەشداریی لە فیلمی [[خێرا و تووڕە (فیلمی ٢٠٠١)|خێرا و تووڕە]]دا کردبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0876248}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرانی بە ڕەچەڵەک سامۆئا]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس]] sbrt99gazzeoxgbptmjl6yold15bwd4 0 263653 1579322 1544107 2026-04-29T20:16:00Z Hivja 64112 1579322 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕاندی بوون''' ({{بە ئینگلیزی|Randy Boone}}؛ ١٧ی کانوونی دووەمی ١٩٤٢ لە [[فەیێتڤیل، کارۆلینای باکوور]] – ٢٨ی ئابی ٢٠٢٥) [[ئەکتەر]] و [[گۆرانیبێژ]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو لە ساڵانی ١٩٦٢ ھەتا ١٩٨٧ چالاکی دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == مردن == بوون لە ٢٨ی ئابی ٢٠٢٥ لە تەمەنی ٨٣ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد.<ref>{{cite web |last=Barnes |first=Mike |title=Randy Boone, Actor on ‘The Virginian,’ Dies at 83 |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=August 31, 2025 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/randy-boone-dead-the-virginian-1236358143/ |access-date=August 31, 2025}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0095522}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Randy Boone}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە وێستێرنەکان]] [[پۆل:ئەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ڕۆژاوایی (چەشن)]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] d0bps5jqzq077247so5unwbb29b7px5 0 263931 1579258 1543760 2026-04-29T19:24:34Z Hivja 64112 1579258 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕیچارد نۆرتۆن''' ({{بە ئینگلیزی|Richard Norton}}؛ ٦ی کانوونی دووەمی ١٩٥٠ لە [[کرۆیدۆن، ڤیکتۆریا|کرۆیدۆن]] – ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥ لە [[مێلبۆرن]]) [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، [[ئەکتەر]]، [[مەترسیکار]]ێکی [[ئوسترالیا|ئوسترالی]]–[[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو لە ١٩٨٠ دەستی بە چالاکی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == ژیانی کەسی و مردن == ڕیچارد نۆرتۆن لەگەڵ خانمەکتەری ئوسترالی، جودی گرین لە ساڵی ١٩٩٣دا ھاوسەرگیریی کرد.<ref name="HeraldSun_Bryne2025">{{Cite news |last=Bryne |first=Fiona |date=30 March 2025 |title=Martial arts legend and trainer to Hollywood stars, Richard Norton dies, aged 75 |url=https://www.heraldsun.com.au/entertainment/fiona-byrne/martial-arts-legend-richard-norton-dies-aged-75/news-story/fd67ad65fb969e0f7490e7769b2a633f |url-access=subscription |archive-url=https://archive.today/20250330060932/https://www.heraldsun.com.au/entertainment/fiona-byrne/martial-arts-legend-richard-norton-dies-aged-75/news-story/fd67ad65fb969e0f7490e7769b2a633f?amp&nk=2a6abdadb83245fd4c6992fdca3cf1de-1743314988 |archive-date=30 March 2025 |access-date=30 March 2025 |work=Herald Sun}}</ref> لە ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥، ھاوسەری نۆرتۆن لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا ڕای گەیاند کە ڕیچارد بەیانەی ھەمان ڕۆژ لە [[مێلبۆرن]] لە تەمەنی ٧٥ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد.<ref name="TheWrap_Kaloi2025">{{Cite web |last=Kaloi |first=Stephanie |date=30 March 2025 |title=Richard Norton, Hollywood Martial Arts Trainer to the Stars, Dies at 75 |url=https://www.thewrap.com/richard-norton-hollywood-martial-arts-trainer-dies/ |url-access=registration |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330184456/https://www.thewrap.com/richard-norton-hollywood-martial-arts-trainer-dies/ |archive-date=30 March 2025 |access-date=30 March 2025 |website=TheWrap |language=en-US}}</ref><ref name="NewsComAU_Sullivan2025">{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0636280}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Richard Norton (actor)}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئوسترالی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] bx5se78o1qkcvs6uoj2y4pnbn6ychtr 1579261 1579258 2026-04-29T19:24:50Z Hivja 64112 1579261 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕیچارد نۆرتۆن''' ({{بە ئینگلیزی|Richard Norton}}؛ ٦ی کانوونی دووەمی ١٩٥٠ لە [[کرۆیدۆن، ڤیکتۆریا|کرۆیدۆن]] – ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥ لە [[مێلبۆرن]]) [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، [[ئەکتەر]] و [[مەترسیکار]]ێکی [[ئوسترالیا|ئوسترالی]]–[[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو لە ١٩٨٠ دەستی بە چالاکی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == ژیانی کەسی و مردن == ڕیچارد نۆرتۆن لەگەڵ خانمەکتەری ئوسترالی، جودی گرین لە ساڵی ١٩٩٣دا ھاوسەرگیریی کرد.<ref name="HeraldSun_Bryne2025">{{Cite news |last=Bryne |first=Fiona |date=30 March 2025 |title=Martial arts legend and trainer to Hollywood stars, Richard Norton dies, aged 75 |url=https://www.heraldsun.com.au/entertainment/fiona-byrne/martial-arts-legend-richard-norton-dies-aged-75/news-story/fd67ad65fb969e0f7490e7769b2a633f |url-access=subscription |archive-url=https://archive.today/20250330060932/https://www.heraldsun.com.au/entertainment/fiona-byrne/martial-arts-legend-richard-norton-dies-aged-75/news-story/fd67ad65fb969e0f7490e7769b2a633f?amp&nk=2a6abdadb83245fd4c6992fdca3cf1de-1743314988 |archive-date=30 March 2025 |access-date=30 March 2025 |work=Herald Sun}}</ref> لە ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥، ھاوسەری نۆرتۆن لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا ڕای گەیاند کە ڕیچارد بەیانەی ھەمان ڕۆژ لە [[مێلبۆرن]] لە تەمەنی ٧٥ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد.<ref name="TheWrap_Kaloi2025">{{Cite web |last=Kaloi |first=Stephanie |date=30 March 2025 |title=Richard Norton, Hollywood Martial Arts Trainer to the Stars, Dies at 75 |url=https://www.thewrap.com/richard-norton-hollywood-martial-arts-trainer-dies/ |url-access=registration |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330184456/https://www.thewrap.com/richard-norton-hollywood-martial-arts-trainer-dies/ |archive-date=30 March 2025 |access-date=30 March 2025 |website=TheWrap |language=en-US}}</ref><ref name="NewsComAU_Sullivan2025">{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0636280}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Richard Norton (actor)}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئوسترالی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] 4fjlqcoy6m3fbx8hjgqgt86mvpc4u7p 1579263 1579261 2026-04-29T19:25:26Z Hivja 64112 1579263 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕیچارد نۆرتۆن''' ({{بە ئینگلیزی|Richard Norton}}؛ ٦ی کانوونی دووەمی ١٩٥٠ لە [[کرۆیدۆن، ڤیکتۆریا|کرۆیدۆن]] – ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥ لە [[مێلبۆرن]]) [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، [[ئەکتەر]] و [[مەترسیکار]]ێکی [[ئوسترالیا|ئوسترالی]]–[[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو لە ١٩٨٠ دەستی بە چالاکی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == ژیانی کەسی و مردن == ڕیچارد نۆرتۆن لەگەڵ خانمەکتەری ئوسترالی، جودی گرین لە ساڵی ١٩٩٣دا ھاوسەرگیریی کرد.<ref name="HeraldSun_Bryne2025">{{Cite news |last=Bryne |first=Fiona |date=30 March 2025 |title=Martial arts legend and trainer to Hollywood stars, Richard Norton dies, aged 75 |url=https://www.heraldsun.com.au/entertainment/fiona-byrne/martial-arts-legend-richard-norton-dies-aged-75/news-story/fd67ad65fb969e0f7490e7769b2a633f |url-access=subscription |archive-url=https://archive.today/20250330060932/https://www.heraldsun.com.au/entertainment/fiona-byrne/martial-arts-legend-richard-norton-dies-aged-75/news-story/fd67ad65fb969e0f7490e7769b2a633f?amp&nk=2a6abdadb83245fd4c6992fdca3cf1de-1743314988 |archive-date=30 March 2025 |access-date=30 March 2025 |work=Herald Sun}}</ref> لە ٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥، ھاوسەری نۆرتۆن لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا ڕای گەیاند کە ڕیچارد بەیانەی ھەمان ڕۆژ لە [[مێلبۆرن]] لە تەمەنی ٧٥ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد.<ref name="TheWrap_Kaloi2025">{{Cite web |last=Kaloi |first=Stephanie |date=30 March 2025 |title=Richard Norton, Hollywood Martial Arts Trainer to the Stars, Dies at 75 |url=https://www.thewrap.com/richard-norton-hollywood-martial-arts-trainer-dies/ |url-access=registration |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330184456/https://www.thewrap.com/richard-norton-hollywood-martial-arts-trainer-dies/ |archive-date=30 March 2025 |access-date=30 March 2025 |website=TheWrap |language=en-US}}</ref><ref name="NewsComAU_Sullivan2025">{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0636280}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Richard Norton (actor)}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئوسترالی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] p17bl0oj4lplv35utlb4n3yzpgirric 0 263984 1579252 1545959 2026-04-29T19:08:40Z Hivja 64112 1579252 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕیک ھورست''' ({{بە ئینگلیزی|Rick Hurst}}؛ ١ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ لە [[ھیووستن]] – ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ لە [[لۆس ئانجلەس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> ئەو لە ١٩٧٠ ھەتا ٢٠١٢ چالاکی دەکرد. == مردن == ھورست لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ لە شاری [[لۆس ئانجلەس]] لە تەمەنی ٧٩ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref><ref name="THR">{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/rick-hurst-dead-dukes-of-hazzard-1236300999/|title=Rick Hurst, Actor on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|website=The Hollywood Reporter|date=June 26, 2025|access-date=June 26, 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/marcberman1/2025/06/26/rick-hurst-dukes-of-hazzard-actor-dies-at-79/|title=Rick Hurst, ‘Dukes Of Hazzard’ Actor, Dies At 79|website=Forbes|date=June 26, 2025|access-date=June 26, 2025}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0403647}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Rick Hurst}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] kltm4j5t0hhds0pms7iyr2peezxlv3u 1579253 1579252 2026-04-29T19:09:02Z Hivja 64112 1579253 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕیک ھورست''' ({{بە ئینگلیزی|Rick Hurst}}؛ ١ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ لە [[ھیووستن]] – ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ لە [[لۆس ئانجلەس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> ئەو لە ١٩٧٠ ھەتا ٢٠١٢ چالاکی دەکرد. == مردن == ھورست لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ لە شاری [[لۆس ئانجلەس]] لە تەمەنی ٧٩ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref><ref name="THR">{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/rick-hurst-dead-dukes-of-hazzard-1236300999/|title=Rick Hurst, Actor on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|website=The Hollywood Reporter|date=June 26, 2025|access-date=June 26, 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/marcberman1/2025/06/26/rick-hurst-dukes-of-hazzard-actor-dies-at-79/|title=Rick Hurst, ‘Dukes Of Hazzard’ Actor, Dies At 79|website=Forbes|date=June 26, 2025|access-date=June 26, 2025}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0403647}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Rick Hurst}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] r4kio5plvc2gtjam2jdj9igdqd56234 1579255 1579253 2026-04-29T19:09:54Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[ڕیک ھێرست]]ی بە بێ بەجێھشتنی ڕەوانەکەرێک گواستەوە بۆ [[ڕیک ھورست]] 1579253 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕیک ھورست''' ({{بە ئینگلیزی|Rick Hurst}}؛ ١ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ لە [[ھیووستن]] – ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ لە [[لۆس ئانجلەس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> ئەو لە ١٩٧٠ ھەتا ٢٠١٢ چالاکی دەکرد. == مردن == ھورست لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ لە شاری [[لۆس ئانجلەس]] لە تەمەنی ٧٩ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref><ref name="THR">{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/rick-hurst-dead-dukes-of-hazzard-1236300999/|title=Rick Hurst, Actor on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|website=The Hollywood Reporter|date=June 26, 2025|access-date=June 26, 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/marcberman1/2025/06/26/rick-hurst-dukes-of-hazzard-actor-dies-at-79/|title=Rick Hurst, ‘Dukes Of Hazzard’ Actor, Dies At 79|website=Forbes|date=June 26, 2025|access-date=June 26, 2025}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0403647}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Rick Hurst}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] r4kio5plvc2gtjam2jdj9igdqd56234 0 264238 1579280 1543968 2026-04-29T19:51:02Z Hivja 64112 1579280 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕۆبێرت ترێبۆر''' ({{بە ئینگلیزی|Robert Trebor}}؛ ٧ی حوزەیرانی ١٩٥٣ لە [[فیلادێلفیا]] – ١١ی ئازاری ٢٠٢٥ لە [[لۆس ئانجلەس]])<ref>{{Cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-trebor-hercules-legendary-journeys-xena-1236181863/ |title=Robert Trebor, 'Hercules: The Legendary Journeys' Actor, Dies at 71 |work=The Hollywood Reporter |first=Mike |last=Barnes |date=April 4, 2025}}</ref> [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو لە ١٩٥٩ دەستی بە چالاکی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0871636}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرە نێرەکانی شاری فیلادلفیا]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:ناشتنەکان لە گۆڕستانی ھۆڵیوود فۆرێڤەر]] tgey7ljtnmv4zuxyi2hl5csztbwhp4b 0 264301 1579267 1543898 2026-04-29T19:34:56Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[ڕۆجەر کریستیانسن]]ی بە بێ بەجێھشتنی ڕەوانەکەرێک گواستەوە بۆ [[ڕۆجێر کریستیانسێن]]: بەپێی ناوی ئینگلیزی 1543898 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ڕۆجەر کریستیانسن''' ({{بە ئینگلیزی|Roger Christiansen}}؛ لەدایکبووی ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٢ لە [[نیو لەندەن، کۆنێتیکت]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٨٥ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0006919}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢]] [[پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] afqtykyb4hlw8cb5ot5rnl58s0tgyfv 1579268 1579267 2026-04-29T19:40:00Z Hivja 64112 1579268 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕۆجێر کریستیانسێن''' ({{بە ئینگلیزی|Roger Christiansen}}؛ ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٢ لە [[نیو لەندەن، کۆنێتیکت]] – ٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ [[واتێرفۆرد، کۆنێتیکت]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. ئەو لە ١٩٨٥ دەستی بە چالاکی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == مردن == کریستیانسێن لە ٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ لە ٧٢ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0006919}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢]] [[پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] jmurk0bxwcig0gn2p4x092zj9cq1a2t 1579269 1579268 2026-04-29T19:41:30Z Hivja 64112 1579269 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕۆجێر کریستیانسێن''' ({{بە ئینگلیزی|Roger Christiansen}}؛ ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٢ لە [[نیو لەندەن، کۆنێتیکت]] – ٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ [[واتێرفۆرد، کۆنێتیکت]]) دەرھێنەرێکی تەلەڤیزیۆنی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. ئەو لە ١٩٨٥ دەستی بە چالاکی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == مردن == کریستیانسێن لە ٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ لە ٧٢ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0006919}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢]] [[پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] evk28bnvqnenzvk6t0o5wobfdlh01if 1579270 1579269 2026-04-29T19:41:58Z Hivja 64112 1579270 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕۆجێر کریستیانسێن''' ({{بە ئینگلیزی|Roger Christiansen}}؛ ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٢ لە [[نیو لەندەن، کۆنێتیکت]] – ٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ [[واتێرفۆرد، کۆنێتیکت]]) دەرھێنەرێکی تەلەڤیزیۆنی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو لە ١٩٨٥ دەستی بە چالاکی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == مردن == کریستیانسێن لە ٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ لە ٧٢ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0006919}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢]] [[پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] qe3jdanubwoknx72lrf6ae5ba04wk6d 1579272 1579270 2026-04-29T19:43:45Z Hivja 64112 1579272 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕۆجەر کریستیانسێن''' ({{بە ئینگلیزی|Roger Christiansen}}؛ ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٢ لە [[نیو لەندەن، کۆنێتیکت]] – ٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ [[واتێرفۆرد، کۆنێتیکت]]) دەرھێنەرێکی تەلەڤیزیۆنی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو لە ١٩٨٥ دەستی بە چالاکی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == مردن == کریستیانسێن لە ٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ لە ٧٢ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0006919}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢]] [[پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] 9xrkpw0l5wnhj01g0768qnlz7z76pf9 1579274 1579272 2026-04-29T19:44:08Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[ڕۆجێر کریستیانسێن]]ی گواستەوە بۆ [[ڕۆجەر کریستیانسێن]]: بەپێی وتارەکانی تری هاوشێوە 1579272 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕۆجەر کریستیانسێن''' ({{بە ئینگلیزی|Roger Christiansen}}؛ ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٢ لە [[نیو لەندەن، کۆنێتیکت]] – ٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ [[واتێرفۆرد، کۆنێتیکت]]) دەرھێنەرێکی تەلەڤیزیۆنی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو لە ١٩٨٥ دەستی بە چالاکی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == مردن == کریستیانسێن لە ٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ لە ٧٢ ساڵیدا کۆچی دواییی کرد.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0006919}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢]] [[پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] 9xrkpw0l5wnhj01g0768qnlz7z76pf9 0 264345 1579264 1543855 2026-04-29T19:32:10Z Hivja 64112 1579264 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕۆن دین''' ({{بە ئینگلیزی|Ron Dean}}؛ ١٥ی ئابی ١٩٣٨ لە [[شیکاگۆ]] – ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ لە شیکاگۆ)<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. ئەو لە ١٩٧٦ دەستی بە چالاکی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0212939}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Ron Dean}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٨]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] 68smotql4n8hbqpgz3n9bebx5pl5x5x 0 268910 1579149 1453297 2026-04-29T13:19:24Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579149 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country|conventional_long_name=ئیمپڕاتۆرییەتیی کۆریا|native_name=대한제국 - 大韓帝國|year_end=١٩١٠|common_name=ئیمپراتۆریی کۆریا|p1=جۆسۆن|image_p1=[[پەڕگە:Flag of the king of Joseon.svg|Flag of the king of Joseon|32px]]|year_start=١٨٩٧|s1=داگیرکاری ژاپۆن بۆ سەر کۆریا (١٩١٠)|flag_s1=Flag of Korean Empire (1905-1910).png|image_coat=Imperial emblem of Korean empire.svg|image_flag=Flag of Korea (1899).svg|image_map=Map of the Greater Korean Empire.svg|image_map_caption=ناوچەکانی ژێر دەستی ئیمپراتۆرییەتیی کۆریا|capital=''ھانسیۆنگ'' ([[سیئۆل]])|common_languages=[[زمانی کۆری|کۆری]]|religion=[[کۆنفووشیزم]]{{ھن}}[[بوودیزم]]{{ھن}}[[شەمانیزم]]{{ھن}}[[مەسیحییەت]]|government_type=[[ئیمپراتۆریەتی]]|date_end=٢٢ی ئابی ١٩١٠|date_start=تشرینی یەکەمی ١٨٩٧|national_anthem= |leader1=[[کوجۆنگی کۆریا | گۆجۆنگی کۆریا]]|leader2=[[سونجۆنگی کۆریا]]|year_leader1=١٨٩٧–١٩٠٧|year_leader2=١٩٠٧–١٩١٠}} '''ئیمپراتۆرییەتیی کۆریا''' (بە [[ھانگول]]: 대한제국، بە [[ھانجا]]: 大韓帝國) بەفەرمی بە '''[[ئیمپراتۆریەتی]] ھانی مەزن''' دەناسرێت، [[دەوڵەت]]ێکی [[کۆری]] بوو دامەزرا لە دوای ڕاگەیاندنی ئیمپراتۆرییەتی لە [[کۆریا]] لە دوای [[جۆسۆن|شانشینی جۆسۆن]] لە [[تشرینی یەکەم]]ی ١٨٩٧ و بەردەوام بوو تا [[داگیرکاری ژاپۆن بۆ سەر کۆریا (١٩١٠)|داگیرکاری ئیمپراتۆرییەتیی ژاپۆن بۆ سەر کۆریا]] لە [[ئاب]]ی ساڵی ١٩١٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئیمپراتۆرییەتی کۆریا|ناونیشان=https://www.newworldencyclopedia.org/entry/Korean_Empire|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Korean Empire|ناونیشان=https://en.namu.wiki/w/대한ì%A0œêµ­|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=NamuWiki|زمان=en}}{{بەستەری مردوو|url=https://en.namu.wiki/w/%C3%AB%C2%8C%C2%80%C3%AD%C2%95%C2%9C%C3%AC%A0%C2%9C%C3%AA%C2%B5%C2%AD |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Recording the Brief History of the Korean Empire - الفنون والثقافة من Google|ناونیشان=https://artsandculture.google.com/story/recording-the-brief-history-of-the-korean-empire/vAWx0SorD9W3Kg|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=Google للفنون والثقافة|زمان=ar}}</ref> لە [[تشرینی یەکەم]]ی ساڵی ١٨٩٧ بەفەرمی [[کوجۆنگی کۆریا|پاشا گۆجۆنگ]] [[ئیمپراتۆریەتی|ئیمپراتۆرییەتییەکەی]] خۆی ڕاگەیاند و بوو بە [[ئیمپراتۆر|ئیمپراتۆڕ]]، ئیمپراتۆرییەتی کۆریا گەشەسەندن و پێشکەوتنێکی زۆری بە خۆیەوە بینی لە ڕووی [[ئابوور]]ی و [[ھێزی سەربازی|سەربازی]] و [[پەروەردە|سیستەمی پەروەردە]] و خوێندن و بونیادنان و [[پیشەسازی|پیشەسازییەوە]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Gwangmu Reform|ناونیشان=https://en.namu.wiki/w/광무개혁|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=NamuWiki|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Rowe|یەکەم=Peter G.|سەردێڕ=Consolidation of Power towards the Gwangmu Reforms|ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783035622621-006/pdf?licenseType=restricted|ئیش=Korean Modern: The Matter of Identity|پەڕەکان=٥٦–٦٠|بڵاوکەرەوە=Birkhäuser|زمان=en|doi=10.1515/9783035622621-006/pdf?licensetype=restricted|ژپنک=٩٧٨-٣-٠٣٥٦-٢٢٦٢-١|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤|دوایین٢=Fu|یەکەم٢=Yun|دوایین٣=Song|یەکەم٣=Jihoon}}</ref> [[شۆڕشی پیشەسازانە|شۆڕشی پیشەسازی]] لە کۆریا دەستیپێکرد و لە ھەموو ڕوێکەوە ھەوڵدرا کۆریا پێشبخرێ و کۆریا مۆدێرنبکرێ و کۆریا بە ڕۆژاوایی بکرێت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About: Timeline of the Gwangmu Reform|ناونیشان=https://dbpedia.org/page/Timeline_of_the_Gwangmu_Reform|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=dbpedia.org}}</ref> بەڵام [[ئیمپراتۆریەتیی ژاپۆن|ئیمپراتۆرییەتی ژاپۆن]] ئەمەی بە مەترسی زانی و بە مەترسی بۆ سەر پلانەکەی دانا ھەربۆیە پلانی داگیرکارییەکەی بۆ سەر [[نیمچەدوورگەی کۆریا|نیمچە دوورگەی کۆریا]] و [[ڕۆژھەڵاتی ئاسیا|رۆژھەڵاتی ئاسیا]] خێراتر کرد و لە ٢٢ی ئابی ١٩١٠ ئیمپراتۆرییەتیی کۆریا لەلایەن [[داگیرکاری ژاپۆن بۆ سەر کۆریا (١٩١٠)|ژاپۆنەوە داگیرکرا]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٣|سەردێڕ=How Japan Took Control of Korea|ناونیشان=https://www.history.com/news/japan-colonization-korea|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=HISTORY|زمان=en}}</ref> و ئیمپراتۆریی کۆری ھەڵوەشایە و ژاپۆن توانی دەست بەسەر ھەموو خاکی [[کۆریا]] و ئیمپراتۆرییەتیی کۆری دا بگرێ و کۆتایی بە دەوڵەتەکە بھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=داگیرکاری ژاپۆن بۆ سەر کۆریا|ناونیشان=https://www.koreasociety.org/images/pdf/KoreanStudies/Monographs_LessonPlans/High_School/5%20The%20Japanese%20Occupation%20of%20Korea%201910-1945.pdf}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Korea - Japanese Occupation, Colonialism, Resistance {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Korea/Korea-under-Japanese-rule|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref> == مێژوو == === دروستبوون === لەو کاتانەی کە [[جۆسۆن|شانشینی جۆسۆن]] و [[نیمچەدوورگەی کۆریا|نیمچە دوورگەی کۆریا]] کەوتبووە ژێر دەستی [[ئیمپراتۆریەتیی چینگ]] ناڕەزایەتی و دژایەتی کردنی ژێردەستە بوونی [[کۆریا]] لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی چینگ]] ([[داگیرکاری چینگ بۆسەر جۆسۆن|ھێرشی ئیمپراتۆرییەتیی چینگ بۆ سەر جۆسۆن]]) و لکاندنی [[کۆریا]] بۆ سەر چینگ زۆر بوو و و لەگەڵ ئەوەشی کە [[ئیمپراتۆریەتیی مینگ]] جێگای گیرایەوە لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی چینگ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About: Qing invasion of Joseon|ناونیشان=https://dbpedia.org/page/Qing_invasion_of_Joseon|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=dbpedia.org}}</ref> بەڵام دوای سەرکەوتنی [[ژاپۆن]] بەسەر [[چین]] لە [[یەکەم جەنگی چین و ژاپۆن]] [[جۆسۆن|شانشینی جۆسۆن]] و خەڵکی [[کۆریا]] سەربەخۆیی خۆیان لە [[ئیمپراتۆریەتیی چینگ]] وەرگرتەوە و توانیان دووبارە [[کۆریا]] بگرنەوە دەست شانشینی جۆسۆن بگەڕێتەوە بۆ دەسەڵات بەڵام لەلایەن [[سیاسەتوان|سیاسەتمەداران]] و کاربەدەستان و خەڵکی کۆریا ڕاگەیاندنی [[ئیمپراتۆریەتی]] لە کۆریا و دروستکردنی دەوڵەتێکی نوێ و دانانەوەی سەرلەنوێی کۆریا بە باشتر دەزانرا و بە باشتر زانرا بۆ پاراستنی [[قەوارە]] و [[سەربەخۆیی]] لە کۆریا، دوای گەڕانەوەی [[کوجۆنگی کۆریا|پاشا گۆجۆنگ]] لە دەرەوە و ھەڵھاتن و دەربەدەرییەکەی، [[کوجۆنگی کۆریا|پاشا گۆجۆنگ]] درکی بەوە کرد و دانی بەوە دانا کە کۆریا پیویستی بە [[دەوڵەت]] و [[یاسا]] و [[دەستوور|دەستورێکی]] نوێ ھەیە و پێویستی بە [[چاکسازی]] و بەڕێوەبردنێکی باشتر ھەیە و سیاسەتمەدار و کاربەدەستان داوایان لێ کرد کە دەوڵەتێکی نوێ و ئیمپراتۆرییەتییەکی نوێ ڕابگەیەنێت لە کۆریا بۆ پاراستن و پتەوکردنی کۆریا و دامەزراندنی قەوارەیەکی باشتر بۆ کۆریا، پاشا گۆجۆنگ ئیمپراتۆرییەتییەکی نوێی دامەزراند و توانی دەوڵەتێکی نوێ بۆ کۆریا دابمەزرێنێت و لە ساڵی ١٨٩٨ دەستووری نوێی کۆریا دانرا و ھەموو دەسەڵات بە [[ئیمپراتۆر]] بەخشرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئیمپراتۆری کۆریا|ناونیشان=https://s-space.snu.ac.kr/bitstream/10371/90263/1/8.%20대한제국%20시기%20군주권%20강화와%20민권%20확대%20논의의%20전개%20주권론을%20중심으로.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئیمپراتۆرییەتیی کۆریا|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Korean_Empire|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دوای دژایەتی کردنێکی زۆر و ڕای نەرێنی [[وڵات|وڵاتانی]] بیانی و دەوروبەر و دژایەتی کردنێکی زۆر لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی چینگ]]، زۆربەی وڵاتان دانیان بە دەوڵەتی نوێی کۆریا و '''ئیمپراتۆرییەتیی کۆریا''' دانا و درکیان بە ئیمپراتۆرییەت و دەسەڵاتەکەی [[کوجۆنگی کۆریا|گۆجۆنگی]] کۆریا کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مێژووی کۆریا|ناونیشان=http://contents.history.go.kr/front/nh/view.do?levelId=nh_042_0020_0030_0020|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=":0"/> === لەناوچوون === دوای سەرھەڵدانی جەنگی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیا]] و [[ئیمپراتۆریەتیی ژاپۆن|ژاپۆن]] لە ساڵی ١٩٠٤ تا ١٩٠٥، پێگەی ئیمپراتۆرییەتی کۆریا کەم بوویەوە، چونکە [[ژاپۆن]] دەستی بەسەر کاروباری نێودەوڵەتی وڵاتەکەدا گرت و دەستوەردانی دەکرد لەناو ئیمپراتۆرییەتیی کۆریا و [[حکوومەت|حکومەت]] و بەڕێوەبەرایەتی و حکومی کۆرییەکان لە ئیمپراتۆریی کۆریا و تێکدان و دەستبەسەرداگرتنی کۆریا، لە ساڵی ١٩١٠ دا ژاپۆن بە زۆری و بە زۆرەملێیانە سەروەری نەتەوەکەی ھەڵوەشاندەوە و حکومی ئیمپراتۆرییەتیی کۆریایان ھەڵوەشاندانەوە و ئیمپراتۆرییەتیی کۆریایان لەناوبرد و بە زۆرەملێ و ھەڕەشە و دەستوەردان لە ئیمپراتۆرییەتیی کۆریا و ڕازیکردنی زۆرەملێی ڕێککەوتننامە، ئیمپراتۆرییەتیی کۆریا نەما و ھەڵوەشایەوە و ئیمپراتۆرییەتیی ژاپۆن کۆنترۆڵی ھەموو کاروباری نیشتمانیی دووپاتکردەوە و سەردەمی [[داگیرکاری ژاپۆن بۆ سەر کۆریا (١٩١٠)|کۆلۆنیالیزمی ژاپۆن]] لە کۆریا دەستیپێکرد لە ساڵی ١٩١٠ تا شکستی [[ژاپۆن لە جەنگی جیھانیی دووەم|ئیمپراتۆرییەتیی ژاپۆن لە جەنگی جیھانی دووەم]] بەرامبەر [[ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانیی دووەم|ھاوپەیمانان]] لە ساڵی ١٩٤٥.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پەیجی فەرمیی کۆریا|ناونیشان=https://www.museum.go.kr/site/eng/showroom/list/759?showroomCode=DM0041|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.museum.go.kr/site/eng/showroom/list/759?showroomCode=DM0041 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Service (KOCIS)|یەکەم=Korean Culture and Information|سەردێڕ=The Fall of Joseon: Imperial Japan’s Annexation of Korea: Korea.net: The official website of the Republic of Korea|ناونیشان=https://www.korea.net/AboutKorea/History/The-Fall-Joseon|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=www.korea.net|زمان=en}}</ref> == سوپا == [[پەڕگە:Imperial Korean Colonel.jpg|وێنۆک|230x230پیکسڵ|عەقیدێکی کۆری]] === ھێزە چەکدارەکانی ئیمپراتۆرییەتیی کۆڕیا (대한제국군) === لە دوای [[چاکسازی]] گوانگمو و ڕێکخستنەوە و بنیادنانەوەی [[کۆریا]] ھێزە چەکدارەکانی کۆریا ڕێکخرایەوە کە لەدوای [[سپا|سوپای]] [[جۆسۆن]] و [[ھێزی دەریایی]] جۆسۆن دێت، ھێزی سەربازی و دەریایی ڕێکخرایەوە و ھێزی سەربازی مۆدێرن کرا ھەروەک شێوازی ڕۆژاوایی، کە شێوازی [[مەشقی سەربازی|مەشق]] و [[جلوبەرگ|جل و بەرگی]] فەرمییان گۆڕدرا و چاکسازییەکی گەورە لە [[ھێزە چەکدارەکان]] و سوپا کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Seth|یەکەم=Michael J.|ناونیشان=https://books.google.co.uk/books?id=WJtMGXyGlUEC&pg=PA255&lpg=PA255&dq=disbanding+of+the+korean+army+1907&source=bl&ots=m36AsyRl2p&sig=WSfnr2sOPGhQ4RSZ_nY53lPuIEs&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjkwbTyiJjYAhVoLcAKHUw5AagQ6AEISTAD#v=onepage&q=disbanding%20of%20the%20korean%20army%201907&f=false|سەردێڕ=A History of Korea: From Antiquity to the Present|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Rowman & Littlefield Publishers|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٤٢٥-٦٧١٧-٧|زمان=en}}</ref> === وەزارەتی سەربازی === بەشێک بوو لە [[حکوومەت|حکومەتی]] ئیمپراتۆرییەتیی کۆریا کە سەرپەرشتی کاروباری [[ھێزی سەربازی|سەربازی]] دەکرد. لە ساڵی ١٨٩٥دا [[حکوومەت|حکومەت]] وەزارەتی بەرگری و سەربازی دامەزراند و یەکەم [[وەزیر]]ی سەربازی چۆ ھوی-یۆن بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Seth|یەکەم=Michael J.|ناونیشان=https://military-history.fandom.com/wiki/Military_of_the_Korean_Empire|سەردێڕ=A History of Korea: From Antiquity to the Present|دوایین٢=Seth|یەکەم٢=&#32;Michael J.|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Rowman & Littlefield Publishers|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٤٢٥-٦٧١٧-٧}}</ref> === ڕاھێنان و مەشق === [[پەڕگە:Military Training of Siwidae (Royal Guards) in Taehan Empire.jpg|وێنۆک|265x265پیکسڵ|مەشقی سەربازانی شاهانەی کۆری لە ئیمپراتۆریەتی کۆریا]] '''ئیمپراتۆرییەتیی کۆریا''' ٤٤ سەربازگە و [[بنکەی سەربازی]] و [[مەشقی سەربازی|مەشقی]] ھەبوو، کە مەشقی [[چەک]] و [[شەڕ|شەڕیان]] پێ دەکرا و ئەفسەرە بیانییەکان بەتایبەتی ئەفسەرە [[ڕووسەکان]] کە یارمەتییەکی زۆری سەربازگەکانییان دەدا و خۆبەخشانە ڕاھێنان و مەشقییان پێدەکردن، و مەبەست لە مەشق و ڕاھێنانەکان ئەوە بوو کە [[سەرباز|سەربازەکان]] لە بەرەکانی شەڕدا سوودی زیاتریان ھەبێت، ھەروەھا مەشق و ڕاھێنیان لە زۆر [[ژینگەی سروشتی|ژینگە]] و شوێنی جیاواز و شێواز و ڕێگای جیاواز ئەنجام دەدرا بۆ ئەوەی سەربازەکان بەھێزتر و شارەزاتر و گونجاوتربن بۆ شەڕ و جەنگ.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Korean Empire|ڕێکەوت=٢٧ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Korean_Empire|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> و لە ساڵی ١٨٩٦دا [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] ('''''یۆنموگۆنگون''')ی'' دامەزراند کە [[ئەکادیمیا|ئەکادیمیایەکی]] [[ھێزی سەربازی|سەربازی]] بوو بۆ مەشق و ڕاھێنان بە سەربازانی ئیمپراتۆرییەتیی کۆریا، ھێزە چەکدارەکانی ئیمپراتۆری لە سوپای ئیمپراتۆری کۆریا و ھێزی دەریایی ئیمپراتۆری کۆریا پێکھاتبوون. لەگەڵ سوپای ناوەڕاست و پارێزگاکان، ئیمپراتۆرییەتی کۆریا گەشەیەکی بێئەندازەی کرد و پێش ساڵی ١٩٠٧ گەیشتە ٢٨ ھەزار کەس.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Imperial Korean Armed Forces|ڕێکەوت=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Imperial_Korean_Armed_Forces|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == پەیوەندییە دیپلۆماسییەکان == [[دیپلۆماسی|پەیوەندی دیپلۆماسی]] نێوان [[وڵات|وڵاتان]] و ئیمپراتۆرییەتیی کۆریا و ئەو ساڵانەی کە [[کۆریا]] پەیوەندی لەگەڵ ئەو وڵاتانەدا ھەبووە. * {{Flag|ژاپۆن}}: ١٨٧٦–١٩١٠ * {{Flag|ویلایەتە یەکگرتووەکان}}: ١٨٨٢–١٩٠٥ * [[پەڕگە:Flag_of_Germany_(1867–1919).svg|20x20پیکسڵ]] [[ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانی|ئەڵمانیا]]: ١٨٨٣–١٩٠٥ * {{Flag|شانشینی یەکگرتوو}}: ١٨٨٣–١٩٠٥ * [[پەڕگە:Russian_Empire_1914_17.svg|20x20پیکسڵ]] [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیا]]: ١٨٨٤–١٩٠٥ * [[پەڕگە:Flag_of_Italy_(1861-1946).svg|20x20پیکسڵ]] [[ئیتاڵیا]]: ١٨٨٤–١٩٠٥ * [[پەڕگە:Flag_of_France_(1958–1976).svg|20x20پیکسڵ|flag of france (1958-1976)]] [[فەڕەنسا]]: ١٨٨٦–١٩٠٥ * [[پەڕگە:Flag_of_Austria-Hungary_1869-1918.svg|20x20پیکسڵ]] [[ئیمپراتۆریەتی نەمسا-مەجارستان|یەکگرتوویی نەمسا-مەجەر]]: ١٨٩٢–١٩٠٥ * [[پەڕگە:The Flag of the Qing Dynasty.png|بێچوارچێوە|20x20پیکسڵ]] [[ئیمپراتۆریەتیی چینگ|چین]]: ١٨٩٩–١٩٠٥ * [[پەڕگە:Flag_of_Denmark.svg|20x20پیکسڵ|Flag of Denmark]] [[دانمارک|دانیماڕک]]: ١٩٠٢–١٩٠٥ == پێڕستی پاشاکان == {| class="wikitable" !ناو !ماوەی دەسەڵات !ڕێکەوتی مردن !ڕێکەوتی لەدایکبوون !تێبینی !وێنە |- |[[کوجۆنگی کۆریا|پاشا گۆجۆنگی کۆریا]] |١٨٩٧–١٩٠٧ |[[٢١ی کانوونی دووەم|٢١ی کانوونی دووەمی]] ١٩١٩ |[[٨ی ئەیلوول|٨ی ئەیلوولی]] ١٨٥٢<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gojong {{!}} Biography, Joseon Dynasty, & Facts {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Gojong|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Gojong (Korean Empire)|ناونیشان=https://en.namu.wiki/w/ê³%A0종(대한ì%A0œêµ­)|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=NamuWiki|زمان=en}}{{بەستەری مردوو|url=https://en.namu.wiki/w/%C3%AA%C2%B3%A0%C3%AC%C2%A2 |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}</ref> |یەکەم [[پادشا]] و دامەزرێنەری ئیمپراتۆرییەتیی کۆریا بوو |[[پەڕگە:Portrait of Gojong 01.jpg|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|174x174پیکسڵ]] |- |[[سونجۆنگی کۆریا|پاشا سونجۆنگی کۆریا]] |١٩٠٧–١٩١٠ |[[٢٤ی نیسان|٢٤ی نیسانی]] ١٩٢٦ |[[٢٥ی ئازار|٢٥ی ئازاری]] ١٨٧٤<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Sunjong (Korean Empire)|ناونیشان=https://en.namu.wiki/w/순종(대한ì%A0œêµ­)|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=NamuWiki|زمان=en}}{{بەستەری مردوو|url=https://en.namu.wiki/w/%C3%AC%C2%88%C2%9C%C3%AC%C2%A2 |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}</ref> |دووەم [[پادشا]] و کوڕی پادشا [[کوجۆنگی کۆریا]] بوو |[[پەڕگە:Sunjong_of_the_Korean_Empire.jpg|alt=Sunjong of the Korean Empire|ناوەڕاست|بێچوارچێوە|174x174پیکسڵ]] |} == پێشانگا == <gallery> پەڕگە:National Seal of Korea.svg|مۆری نیشتیمانیی ئیمپراتۆرییەتیی کۆریا. پەڕگە:Coat of arms of Korean empire (1900).svg|ئاڕمی ئیمپراتۆرییەتیی کۆریا. پەڕگە:Former Russia legation of Korea 02.JPG|وێنەی بەشێکی باڵەخانەی نوێنەرایەتی ڕووس لە سیئۆل کە پاشا گۆجۆنگ و ھاوسەرەکەی ھەڵھاتن بۆ ئەوێ. پەڕگە:Joseon New-Style Policeman.JPG|جلی ڕۆژئاوایی، کە پاش ماوەیەک ئەو جلە بۆ ھەموو جوندی و ئەفسەرەکانی کۆریا بووە جلی فەرمی. پەڕگە:Lee Yong-ik Portrait.jpg|یی یۆنگ-ئیک، کە سەرۆکی نوسینگەی دراو بوو لە ئیمپراتۆرییەتیی کۆریا. پەڕگە:Streetcar1903.jpg|شەقامێکی سیئۆل لە ١٩٠٣. پەڕگە:SeoulElectricCompany.jpg|بارەگای سەرەکی کۆمپانیای بەرھەمھێنانی کارەبای ھانسیۆنگ (سیئۆل). پەڕگە:JAPANESE OCCUPATION OF SEOUL.jpg|ھێزی پیادەی ئیمپراتۆرییەتیی ژاپۆن لەناو سیئۆل لە ماوەی جەنگی ڕووسیا-ژاپۆن. پەڕگە:Yi Beomjin.jpg|یی بیۆم-جین، خەباتکاری سەربەخۆیی دژی ژاپۆنییەکان. پەڕگە:Gojong Stamp.jpg|alt=|مۆری ئیمپراتۆرییەتی کۆریا. پەڕگە:Imperial Korean Cavalry.jpg|سەربازە سوارەکانی ئیمپراتۆرییەتیی کۆریا. پەڕگە:Seal of emperor of the Korean Empire.svg|مۆری دەوڵەت. پەڕگە:Korean Infantry Division.jpg|وێنەی فیرقەیەکی ھێزی پیادەی کۆریا. پەڕگە:Troopers of Korean Empire Army.jpg|جوندییەکانی ئیمپراتۆرییەتیی کۆریا. پەڕگە:Soldiers of Korean Empire army at Daehanmun gate.jpg|سەربازانی سوپای ئیمپراتۆرییەتیی کۆریا لە دەروازەی دێھانمون. </gallery> == ئەمانەش ببینە == * [[گۆریۆ]] * [[شیللا]] * [[شیللای نوێ]] * [[بایکجی]] * [[بایکجیی نوێ]] * [[یەکێتیی گایا]] * [[کۆریای باشوور]] * [[کۆریای باکوور]] * [[داگیرکاری ژاپۆن بۆ سەر کۆریا]] * [[مێژووی کۆریا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کۆریا|مێژوو|کۆریای باشوور|کۆریای باکوور|ژاپۆن|کۆمەڵگا|ئاسیا|وڵاتەکان|چین|پاشایەتی}} {{پۆلی کۆمنز|Korean Empire}} [[پۆل:کۆریا]] [[پۆل:کۆریای باشوور]] [[پۆل:کۆریای باکوور]] [[پۆل:نیمچەدوورگەی کۆریا]] [[پۆل:مێژووی کۆریا]] [[پۆل:مێژووی کۆریای باشوور]] [[پۆل:مێژووی کۆریای باکوور]] [[پۆل:مێژوو]] [[پۆل:ئابووری]] [[پۆل:سەربازی]] [[پۆل:سوپاکان بەپێی وڵات]] [[پۆل:وڵاتان]] [[پۆل:ژاپۆن لە دەیەی ١٨٩٠]] [[پۆل:شەڕ]] [[پۆل:زمانی کۆری]] [[پۆل:زمانی کۆری لە کۆریای باکوور]] [[پۆل:ئاسیا]] [[پۆل:پاشاکان]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئاسیا]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکان]] [[پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان]] [[پۆل:گۆریۆ]] [[پۆل:شیللا]] [[پۆل:بایکجی]] [[پۆل:خانەدانی جۆسۆن]] [[پۆل:پاشایەتیە پێشووەکانی ئاسیا]] [[پۆل:وڵاتانی پێشوو لە مێژووی کۆریا]] [[پۆل:خێزانی یی]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩١٠]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٩٨]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی دەیەی ١٩١٠]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی دەیەی ١٨٩٠]] [[پۆل:خێزانی شاھانەی کۆریا]] [[پۆل:دەریای ژاپۆن]] [[پۆل:خانەدانی چینگ]] [[پۆل:ئیمپراتۆریەتییەکان]] [[پۆل:ئیمپراتۆریەتییە پێشووەکان]] [[پۆل:ئیمپراتۆریەتییە پێشووەکانی ئاسیا]] [[پۆل:نیمچەدوورگەکان]] 315d1mzjhyu0netkxibxptcx8agecyc 0 271047 1579198 1488070 2026-04-29T15:47:57Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579198 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}}'''ئەحمەد ئەبو ھۆلی''' سیاسەتمەدارێکی [[فەلەستینییەکان|فەلەستینییە]] و ئەندامی ئەنجومەنی یاسادانانی دووەمی فەلەستینە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Network (PNN)|یەکەم=Palestine News|سەردێڕ=Abu Holi Briefs 31 Diplomats in Ramallah on UNRWA Financial Crisis|ناونیشان=https://english.pnn.ps/news/46360|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=english.pnn.ps|زمان=Arabic}}</ref> ھۆلی لە ساڵی ١٩٦٨ لە ناوەڕاستی [[غەززە]] لەدایک بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠١٨|سەردێڕ=Ahmad Abu Houli|ناونیشان=https://ecfr.eu/special/mapping_palestinian_politics/ahmad_abu_houli/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=ECFR|زمان=en-GB}}</ref> ئەندامی [[بزووتنەوەی فەتح|فەتحە]].<ref name=":0"/> لە ساڵی ٢٠٠٦ بۆ دووەمین ئەنجومەنی یاسادانانی فەلەستین ھەڵبژێردرا<ref name=":0"/> ھۆلی بۆ دەستەی بەڕێوەبەری [[ڕێکخراوەی ڕزگارکردنی فەلەستین]] ھەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠١٨ |سەردێڕ=Ahmad Abu Houli |ناونیشان=https://ecfr.eu/special/mapping_palestinian_politics/ahmad_abu_houli/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ |وێبگە=ECFR |زمان=en-GB}}</ref> بەرپرسی بەشی کاروباری پەنابەرانی ڕێکخراوی ڕزگاری خوازی فەلەستینە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=PLO Executive Committee member Dr. Ahmed Abu Holi welcomes UNGA to renew UNRWA mandate|ناونیشان=https://english.pnn.ps/news/45730|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=english.pnn.ps|زمان=Arabic}}</ref> ئەو بەرگری لە ئەرکی UNRWA کردووە لە بەرامبەر بانگەوازەکانی گۆڕانکاری لەلایەن ئەمریکاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Abu Holi: US-Israel Efforts under Full Swing to Alter Palestinian Refugee Status|ناونیشان=https://prc.org.uk/en/news/603|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=prc.org.uk|زمان=en}}{{بەستەری مردوو|url=https://prc.org.uk/en/news/603 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|فەلەستین}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٨]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەندامانی حەماس]] [[پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی یاسادانانی فەلەستین ٢٠٠٦]] [[پۆل:خەڵکی کەرتی غەززە]] t7smg081luwaqrzjapqpdmni10jfhgo 0 271075 1579129 1486654 2026-04-29T12:28:46Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579129 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}}'''ئیسماعیل سەعید ڕەزوان''' سەرکردەیەکی [[حەماس|بزووتنەوەی حەماس]] و وەزیری ئەوقاف و کاروباری ئایینییە لە حکوومەتی حەماس بە سەرۆکایەتی [[ئیسماعیل ھەنییە]] کۆنترۆڵی غەززە دەکات. پێشتر وەک وتەبێژی ڕاگەیاندنی بزووتنەوەی حەماس کاری کردووە، ھەروەھا وەک سەرۆکی دەستەی بەڕێوەبەری تۆڕی ڕاگەیاندنی ئەقسا، ھەروەھا مامۆستای فەرموودە لە زانکۆی ئیسلامی [[غەززە]] و خاوەنی بڕوانامەی دکتۆرایە لە زانستەکانی فەرموودە. پۆستی وەزیری وەرگرت لەو گۆڕانکارییەی کە لە ساڵی ٢٠١٢ لە حکوومەتی حەماس ڕوویدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الرئیسیة|ناونیشان=https://paldf.net/f/|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=شبکة فلسطین للحوار|زمان=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|archive-url=https://web.archive.org/web/20240904010950/https://paldf.net/f/|url-status=dead}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|فەلەستین|ژیاننامە}} [[پۆل:مسوڵمانانی فەلەستین]] [[پۆل:سیاسەتمەدارە ئیسلامیەکان]] [[پۆل:ئەندامانی حەماس]] [[پۆل:زیندووان]] 7tt8o5unh1lhxbafxd2wxqz2o9d3p7i 0 271645 1579147 1462662 2026-04-29T13:12:03Z Hivja 64112 1579147 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی دەسەڵاتدار | name = عیسام دەعالیس | native_name = {{nobold|عصام الدعالیس}} | office = سەرۆکی حوکمەت | predecessor = محەممەد عەواد | successor = | image = | caption = | birth_date = {{ڕۆژی لەدایکبوون|١٩٦٦|١٠|٣٠}} | birth_place = کەمپی [[جەبالیا]] | death_date = {{ڕێکەوتی مەرگ و تەمەن|٢٠٢٤|٠٣|١٨|١٩٦٦|١٠|٣٠}} | party = [[حەماس]] | education = | native_name_lang = ar }} '''عسام دەعالیس''' ({{بە عەرەبی|عصام الدعالیس}}، ١٩٦٦ – ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥) سیاسەتوانانێکی [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستینی]] و ئەندامی باڵای [[حەماس]] بوو. ئەو لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١دا وەک سەرۆکی لیژنەی کارگێڕی حکوومەتی [[کەرتی غەززە]] دەستنیشان کرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=With the need to hold student council elections in the forefront, ICHR delegation meets with Gaza officials and discusses human rights issues|ناونیشان=https://www.ichr.ps/en/category-1/7508.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Independent Commission For Human Rights|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231128085115/https://www.ichr.ps/en/category-1/7508.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Middle East Monitor – Palestinians establish cornea bank in Gaza|ناونیشان=https://www.middleeastmonitor.com/20221219-palestinians-establish-cornea-bank-in-gaza/}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=LIVE UPDATES: Day Two of Operation Aqsa Typhoon, ongoing Israeli Occupation aggression in Gaza|ناونیشان=https://en.royanews.tv/news/45026/2023-10-08|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=en.royanews.tv|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231029154330/https://en.royanews.tv/news/45026/2023-10-08|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پۆستەکە ھەروەھا بە «سەرۆکی لیژنەی بەدواداچوونی حکوومەت» ناودەبرێت و زۆرجار بەراورد دەکرێت بە [[سەرۆک وەزیران]] یان [[سەرۆکی حکوومەت]]. ناوبراو لەلایەن ئەنجومەنی یاسادانانی فەلەستینی ھاوپەیمانی حەماسەوە لە غەززە دەستنیشان کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Khaled Abu Toameh|سەردێڕ=Palestinian Authority: This is not a gov't of change|ناونیشان=https://www.jpost.com/israel-news/palestinian-authority-this-is-not-a-govt-of-change-670937|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ئیش=[[Jerusalem Post]]|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> سەرەڕای ئەمە، لە ساڵی ٢٠٢١ ھەتا سەرەتای [[شەڕی ئیسرائیل و حەماس]] لە ٢٠٢٣، کاری ڕۆژانە لە کەرتی غەززە ھاوشێوەی [[سەرۆکی حکوومەت]]، بەپێچەوانەی زۆربەی سەرکردەکانی دیکەی حەماس، نەبووەتە ئامانجی سزاکانی وڵاتانی ڕۆژاوا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Hamas Faces Few Sanctions for a Group Called Terrorist by the US|زمان=en|ئیش=Bloomberg.com|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-10-24/slim-roster-of-hamas-sanctions-reflects-challenge-five-charts|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەلەستین}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦]] [[پۆل:سەرکردەکانی حەماس]] [[پۆل:وەزیرەکانی کەرتی غەززە]] [[پۆل:ئەندامە تیرۆرکراوەکانی حەماس]] [[پۆل:مردووان بە ھێرشی ئاسمانی ئیسرائیل]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] 4gv8nrjuvaa4rdj5eyle0gwd2l6r6mg 1579148 1579147 2026-04-29T13:12:27Z Hivja 64112 1579148 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی دەسەڵاتدار | name = عیسام دەعالیس | native_name = {{nobold|عصام الدعالیس}} | office = سەرۆکی حوکمەت | predecessor = محەممەد عەواد | successor = | image = | caption = | birth_date = {{ڕۆژی لەدایکبوون|١٩٦٦|١٠|٣٠}} | birth_place = کەمپی [[جەبالیا]] | death_date = {{ڕێکەوتی مەرگ و تەمەن|٢٠٢٤|٠٣|١٨|١٩٦٦|١٠|٣٠}} | party = [[حەماس]] | education = | native_name_lang = ar }} '''عسام دەعالیس''' ({{بە عەرەبی|عصام الدعالیس}}، ١٩٦٦ – ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥) سیاسەتوانانێکی [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستینی]] و ئەندامی باڵای [[حەماس]] بوو. ئەو لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١دا وەک سەرۆکی لیژنەی کارگێڕی حکوومەتی [[کەرتی غەززە]] دەستنیشان کرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=With the need to hold student council elections in the forefront, ICHR delegation meets with Gaza officials and discusses human rights issues|ناونیشان=https://www.ichr.ps/en/category-1/7508.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Independent Commission For Human Rights|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231128085115/https://www.ichr.ps/en/category-1/7508.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Middle East Monitor – Palestinians establish cornea bank in Gaza|ناونیشان=https://www.middleeastmonitor.com/20221219-palestinians-establish-cornea-bank-in-gaza/}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=LIVE UPDATES: Day Two of Operation Aqsa Typhoon, ongoing Israeli Occupation aggression in Gaza|ناونیشان=https://en.royanews.tv/news/45026/2023-10-08|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=en.royanews.tv|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231029154330/https://en.royanews.tv/news/45026/2023-10-08|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پۆستەکە ھەروەھا بە «سەرۆکی لیژنەی بەدواداچوونی حکوومەت» ناودەبرێت و زۆرجار بەراورد دەکرێت بە [[سەرۆک وەزیران]] یان [[سەرۆکی حکوومەت]]. ناوبراو لەلایەن ئەنجومەنی یاسادانانی فەلەستینی ھاوپەیمانی حەماسەوە لە غەززە دەستنیشان کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Khaled Abu Toameh|سەردێڕ=Palestinian Authority: This is not a gov't of change|ناونیشان=https://www.jpost.com/israel-news/palestinian-authority-this-is-not-a-govt-of-change-670937|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ئیش=[[Jerusalem Post]]|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> سەرەڕای ئەمە، لە ساڵی ٢٠٢١ ھەتا سەرەتای [[شەڕی ئیسرائیل و حەماس]] لە ٢٠٢٣، کاری ڕۆژانە لە کەرتی غەززە ھاوشێوەی [[سەرۆکی حکوومەت]]، بەپێچەوانەی زۆربەی سەرکردەکانی دیکەی حەماس، نەبووەتە ئامانجی سزاکانی وڵاتانی ڕۆژاوا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Hamas Faces Few Sanctions for a Group Called Terrorist by the US|زمان=en|ئیش=Bloomberg.com|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-10-24/slim-roster-of-hamas-sanctions-reflects-challenge-five-charts|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەلەستین}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦]] [[پۆل:سەرکردەکانی حەماس]] [[پۆل:وەزیرەکانی کەرتی غەززە]] [[پۆل:ئەندامە تیرۆرکراوەکانی حەماس]] [[پۆل:مردووان بە ھێرشی ئاسمانی ئیسرائیل]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] peo5x7yo92hddxuukillfctiqambf7u 1579150 1579148 2026-04-29T13:21:17Z Hivja 64112 1579150 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی دەسەڵاتدار | name = عیسام دەعالیس | native_name = {{nobold|عصام الدعالیس}} | office = [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەت]] | term_start = ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ | term_end = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥ | leader = [[یەحیا سینوار]]{{ھن}}[[محەممەد سینوار]] | predecessor = محەممەد عەواد | successor = خاڵی | image = | caption = | birth_date = {{ڕۆژی لەدایکبوون|١٩٦٦|١٠|٣٠}} | birth_place = کەمپی [[جەبالیا]] | death_date = {{ڕێکەوتی مەرگ و تەمەن|٢٠٢٥|٠٣|١٨|١٩٦٦|١٠|٣٠}} | death_place = [[کەرتی غەززە]] | party = [[حەماس]] | education = | native_name_lang = ar }} '''عیسام دەعالیس''' ({{بە عەرەبی|عصام الدعالیس}}، ٣٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٦ – ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥) سیاسەتوانانێکی [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستینی]] و ئەندامی باڵای [[حەماس]] بوو. ئەو لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١دا وەک سەرۆکی لیژنەی کارگێڕی حکوومەتی [[کەرتی غەززە]] دەستنیشان کرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=With the need to hold student council elections in the forefront, ICHR delegation meets with Gaza officials and discusses human rights issues|ناونیشان=https://www.ichr.ps/en/category-1/7508.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Independent Commission For Human Rights|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231128085115/https://www.ichr.ps/en/category-1/7508.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Middle East Monitor – Palestinians establish cornea bank in Gaza|ناونیشان=https://www.middleeastmonitor.com/20221219-palestinians-establish-cornea-bank-in-gaza/}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=LIVE UPDATES: Day Two of Operation Aqsa Typhoon, ongoing Israeli Occupation aggression in Gaza|ناونیشان=https://en.royanews.tv/news/45026/2023-10-08|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=en.royanews.tv|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231029154330/https://en.royanews.tv/news/45026/2023-10-08|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و ھەتا کاتی مردنی پۆستەکەی پێبوو، پۆستەکە ھەروەھا بە «سەرۆکی لیژنەی بەدواداچوونی حکوومەت» ناودەبرێت و زۆرجار بەراورد دەکرێت بە [[سەرۆک وەزیران]] یان [[سەرۆکی حکوومەت]]. ناوبراو لەلایەن ئەنجومەنی یاسادانانی فەلەستینی ھاوپەیمانی حەماسەوە لە غەززە دەستنیشان کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Khaled Abu Toameh|سەردێڕ=Palestinian Authority: This is not a gov't of change|ناونیشان=https://www.jpost.com/israel-news/palestinian-authority-this-is-not-a-govt-of-change-670937|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ئیش=Jerusalem Post|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> سەرەڕای ئەمە، لە ساڵی ٢٠٢١ ھەتا سەرەتای [[شەڕی ئیسرائیل و حەماس]] لە ٢٠٢٣، کاری ڕۆژانە لە کەرتی غەززە ھاوشێوەی [[سەرۆکی حکوومەت]]، بەپێچەوانەی زۆربەی سەرکردەکانی دیکەی حەماس، نەبووەتە ئامانجی سزاکانی وڵاتانی ڕۆژاوا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Hamas Faces Few Sanctions for a Group Called Terrorist by the US|زمان=en|ئیش=Bloomberg.com|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-10-24/slim-roster-of-hamas-sanctions-reflects-challenge-five-charts|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەلەستین}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٦]] [[پۆل:سەرکردەکانی حەماس]] [[پۆل:وەزیرەکانی کەرتی غەززە]] [[پۆل:ئەندامە تیرۆرکراوەکانی حەماس]] [[پۆل:مردووان بە ھێرشی ئاسمانی ئیسرائیل]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] 3dobgsgg9m3a9esa3n89paernxnvkzf 1 273658 1579451 1322984 2026-04-30T11:23:24Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579451 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[بەهائەدین نەورۆزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1322983 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190706190748/http://kurdistan.irib.ir/-/%DA%A9%D9%87-%D9%88-%DB%8C-1 بۆ http://kurdistan.irib.ir/-/%DA%A9%D9%87-%D9%88-%DB%8C-1 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:٥٤، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[بەهائەدین نەورۆزی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579450 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://tejaratban.ir/news/11273/%D9%82%D8%B7%D8%B9%D9%87-%C2%AB%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86%C2%BB-%D8%A8%D8%A7-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%A1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-+-%D9%81%D8%A7%DB%8C%D9%84-%D8%B5%D9%88%D8%AA%DB%8C *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240131091205/https://musickordi.com/ بۆ https://musickordi.com/ زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://rojanpress.ir/main/621-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D8%B4%D9%82/-%D8%A8%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%86%D9%86%D8%AF%D8%AC-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%A1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240131091205/https://rojanpress.ir/main/621-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D8%B4%D9%82/-%D8%A8%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%86%D9%86%D8%AF%D8%AC-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%A1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C.html بۆ https://rojanpress.ir/main/621-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D8%B1-%D8%B9%D8%B4%D9%82/-%D8%A8%D9%87-%DB%8C%D8%A7%D8%AF-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%86%D8%AF%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%86%D9%86%D8%AF%D8%AC-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D9%87%D8%A7%D8%A1%D8%A7%D9%84%D8%AF%DB%8C%D9%86-%D9%86%D9%88%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٢٣، ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) jkk2b9eyvjl5y1ntjm2fa8pe6r7abe1 0 278871 1579029 1578872 2026-04-29T12:05:22Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579029 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئاوباریک | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| آوباریك}} <br>{{lang-en| Awbarik }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord|35.58438| 44.63373}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ئاوباریک''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.58438| 44.63373 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٣٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئاوباریک''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[قەرەھەنجیر]] بە دووری (١٩)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''ئاوباریک''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[کڵاوقووت]]. * لە باشوورەوە گوندی [[گورگەیی خاسە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[مەحموود فاتە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[سوورەدێی سەروو]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئاوباریک | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/way/840849235 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٩١) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٨٨) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 5eouves4nn2zprhlypcle4cd1zxl3ch 0 278873 1579084 1578708 2026-04-29T12:14:02Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579084 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گۆران | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کوران}} <br>{{lang-en| Goran }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord|35.57082| 44.60869}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گۆران''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.57082| 44.60869 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٦٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گۆران''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[قەرەھەنجیر]] بە دووری (٢٣)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''گۆران''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[ڕەحیمەقووتە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[ساتی]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[سەیدانی ناوەڕاست]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[سوورەدێی سەروو]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گۆران | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/way/460144055 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٥٩) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٠٩) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] n12myw5dn1cafk7vc2zqcbefgit4frm 0 278999 1579106 1578628 2026-04-29T12:17:22Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579106 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کەوەڵە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 | coord= {{Coord|35.43216| 44.58753}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کەوەڵە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.43216| 44.58753 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٦٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کەوەڵە''' (''{{lang-ar| کولة}})، ({{lang-en|Kawalla }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[قەرەھەنجیر]] بە دووری (١٦)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''کەوەڵە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[زەنگەنە، قەرەھەنجیر|زەنگەنە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[حوسێن سەلام]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[شێخ جیری سەروو]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[مەملی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کەوەڵە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/9841317705#map=13/35.43172/44.58921 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٥٣) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٣٣٦) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 2c168l3k96jszp1p43zd3sea3qc793c 0 279253 1579012 1578938 2026-04-29T12:02:52Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579012 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئۆمەرەگەدە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.4125| 44.71194}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ئۆمەرەگەدە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.4125| 44.71194 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٩٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئۆمەرەگەدە''' (''{{lang-ar| أومرکدة}})، ({{lang-en| Omaragada }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[قەرەھەنجیر]] بە دووری (٢٠)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''ئۆمەرەگەدە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[باشبڵاخی سەروو]]. * لە باشوورەوە گوندی [[میرەسوورە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[سەوزگە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[خاڵۆ بازیانی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئۆمەرەگەدە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/9424607562#map=14/35.43571/44.69693 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٣١٢) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٤٤٤) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] n7jciiq91t34x835mumyb5l3xgfgd5s 0 279270 1579059 1578805 2026-04-29T12:10:02Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579059 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەزارکانی | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.52714| 44.65431}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ھەزارکانی''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.52714| 44.65431 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٥٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھەزارکانی''' (''{{lang-ar| ھزارکاني}})، ({{lang-en| Hazarkani }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[قەرەھەنجیر]] بە دووری (٦)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''ھەزارکانی''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[گورگەیی خاسە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[قەرەھەنجیر]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[بانگرد]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[هەیبە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ھەزارکانی | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/2488271555 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 5yd2yntg7mjzu7i1qv8zrl7hwx1qeh1 0 279275 1579090 1578693 2026-04-29T12:14:52Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579090 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گورگەیی عەرەب چاوەش | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.53812| 44.68181}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گورگەیی عەرەب چاوەش''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.53812| 44.68181 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٤٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گورگەیی عەرەب چاوەش''' یان '''گورگەیی بارزان''' (''{{lang-ar| کورکي عرب جاوش}})، ({{lang-en| Gurgayi Arab Chawash }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[قەرەھەنجیر]] بە دووری (٩)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''گورگەیی عەرەب چاوەش''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[گورگەیی خان]]. * لە باشوورەوە گوندی [[باشبڵاخی سەروو]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[بانگرد]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[ھەزارکانی، قەرەھەنجیر|ھەزارکانی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گورگەیی عەرەب چاوەش | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/#map=15/35.53837/44.67818 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٠١) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] fcb4n0ow1nhqb91g91u4m7c6qd9wrab 0 279276 1579091 1578691 2026-04-29T12:15:02Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579091 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گورگەیی خان | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.55499| 44.6738}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گورگەیی خان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.55499| 44.67384 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٦٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گورگەیی خان''' (''{{lang-ar| کورکي خان}})، ({{lang-en| Gurgayi Khan }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[قەرەھەنجیر]] بە دووری (٩)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''گورگەیی خان''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[گوڵم کەوە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[گورگەیی عەرەب چاوەش]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[سەیدانی سەروو]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[ساتی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گورگەیی خان | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/9947285699#map=14/35.55506/44.67384 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١١٧) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] pgeekdg6iysujhwds4ljjpiwitmrpc7 0 279288 1579092 1578689 2026-04-29T12:15:12Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579092 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گورگەیی خاسە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.54834| 44.65505}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گورگەیی خاسە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.54834| 44.65505 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٦٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گورگەیی خاسە''' یان '''گورگەیی سەر خاسە''' (''{{lang-ar| کورکي خاسة}})، ({{lang-en| Gurgayi Khasa }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[قەرەھەنجیر]] بە دووری (٨)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''گورگەیی خاسە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[ئاوباریک، قەرەھەنجیر|ئاوباریک]]. * لە باشوورەوە گوندی [[ھەزارکانی، قەرەھەنجیر|ھەزارکانی]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[گورگەیی خان]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[ساتی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گورگەیی خاسە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/9947285699#map=14/35.55506/44.67384 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٦١٧) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] ia7qtn6ktzlzs4qjju6e8xtqc1h66re 0 279290 1579046 1578834 2026-04-29T12:07:52Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579046 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەیبە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.54916| 44.57918}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ھەیبە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.54916| 44.57918 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٧٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھەیبە''' (''{{lang-ar| ھەیبة}})، ({{lang-en| Haiba }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[قەرەھەنجیر]] بە دووری (١٦)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''ھەیبە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[پیرجان]]. * لە باشوورەوە گوندی [[چیمەنی بچووک]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[ساتی]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[شۆڕجە، قەرەھەنجیر|شۆڕجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ھەیبە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/7846008948 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٤٢٨) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٤١٦) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] o3tucgc04oii5wujgnfbosvol6rsymd 0 279345 1579019 1578924 2026-04-29T12:03:42Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579019 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئۆسمانلەکە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.36209| 44.6869}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ئۆسمانلەکە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.36209| 44.6869 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی لەیلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦١٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئۆسمانلەکە''' (''{{lang-ar| عثمانلکة}})، ({{lang-en| Ossmanlaka }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی لەیلان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری ڕۆژهەڵاتی شارەدێی [[لەیلان]] بە دووری (٢٢)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''ئۆسمانلەکە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[میرەسوورە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[حەسەن خانە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[ھەنارەی محەمەد سەعید]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[شوانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئۆسمانلەکە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/2488271723#map=14/35.36036/44.68672 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٠٣) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٢٥) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی لەیلان]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] tqtqsyhq22150pgfhcxbq5zcek4qs01 0 279366 1579060 1578803 2026-04-29T12:10:12Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579060 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەرمین | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.31047| 44.63157}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ھەرمین''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.31047| 44.63157 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی لەیلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٥٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھەرمین''' (''{{lang-ar| هرمین}})، ({{lang-en| Harmin }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی لەیلان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[لەیلان]] بە دووری (١٥)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''ھەرمین''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[پەڵکانە، لەیلان|پەڵکانە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[سیامەنسوور، لەیلان|سیامەنسوور]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[قەڵاوێژ]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[فرقان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ھەرمین | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/2489303051#map=14/35.31050/44.63161 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی لەیلان]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 6fxhyqsgkszu26axpeia0aysmhbyzej 0 279430 1579045 1578836 2026-04-29T12:07:42Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579045 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = یارمجە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.30853| 44.44028}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی یارمجە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.30853| 44.44028 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی لەیلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٠١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''یارمجە''' (''{{lang-ar| یارمجة}})، ({{lang-en| Yarmja }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی لەیلان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[لەیلان]] بە دووری (٨)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''یارمجە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[ڕزگاری، لەیلان|ڕزگاری]]. * لە باشوورەوە گوندی [[مەتارەی کۆن]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە شارەدێی [[لەیلان]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[زندانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یارمجە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/way/806549680#map=13/35.31176/44.43060 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٤٨٦) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٣٦٩) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی لەیلان]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 9gftid56tcp07oysoz8h03vhequl56y 0 279643 1579056 1578812 2026-04-29T12:09:32Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579056 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەنجیرە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.57214| 44.27873}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ھەنجیرە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.57214| 44.27873 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی یایچی]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٣٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھەنجیرە''' (''{{lang-ar| هنجیرة}})، ({{lang-en| Hanjira }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی یایچی]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[یایچی]] بە دووری (٢٠)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''ھەنجیرە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[قوتانی خەلیفە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[باجوان]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[سێکانیان، کەرکووک|سێکانیان]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[خەرابەی قوتان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ھەنجیرە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11332011278#map=14/35.57217/44.27791 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٢٨) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی یایچی]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] lsktgxch17uc3sj3q6c4urk7pj531wx 0 279644 1579124 1578583 2026-04-29T12:20:22Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579124 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کۆمەڵگەی کبریتی بچووک | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.56016| 44.24529}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''کۆمەڵگەی کبریتی بچووک''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.56016| 44.24529 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی یایچی]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٠٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کۆمەڵگەی کبریتی بچووک''' (''{{lang-ar| مجمع کبریت الصغیر}})، ({{lang-en| Little Kbrit Complex }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی یایچی]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[یایچی]] بە دووری (١٩)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''کۆمەڵگەی کبریتی بچووک''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[قوتانی بچووک]]. * لە باشوورەوە گوندی [[عەلاوە مەحموود]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[کۆمەڵگەی کبریتی گەورە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[ئیدریس تەمر]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کۆمەڵگەی کبریتی بچووک | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/way/558460617#map=14/35.56561/44.24924 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٤٣٠) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی یایچی]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] h8on4lt775a0y7viih0y1i8q5pnpsyy 0 279645 1579123 1578585 2026-04-29T12:20:12Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579123 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کۆمەڵگەی کبریتی گەورە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.55585| 44.25252}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''کۆمەڵگەی کبریتی گەورە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.55585| 44.25252 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی یایچی]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٠٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کۆمەڵگەی کبریتی گەورە''' (''{{lang-ar| مجمع کبریت الکبیر}})، ({{lang-en| Great Kbrit Complex }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی یایچی]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[یایچی]] بە دووری (١٨)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''کۆمەڵگەی کبریتی گەورە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[قوتانی بچووک]]. * لە باشوورەوە گوندی [[عەلاوە مەحموود]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[سێکانیان، کەرکووک|سێکانیان]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[کۆمەڵگەی کبریتی بچووک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کۆمەڵگەی کبریتی گەورە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/way/558460617#map=14/35.56561/44.24924 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٦٣٥) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی یایچی]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] igb1tltsitb788sf8mmjzk9g0akap0v 0 279704 1578998 1578997 2026-04-29T12:00:42Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1578998 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئاب == === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، شێرپەنجەی [[سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کوردی نیشتەجێی ئەڵمانیا، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] gebpa65vw61lxrzq54s78zntb1kcdjp 1579138 1578998 2026-04-29T12:59:55Z Hivja 64112 /* ئازار */ 1579138 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئاب == === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، شێرپەنجەی [[سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کوردی نیشتەجێی ئەڵمانیا، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] kp91pm3edb0kj4lt1a1onpxsltsj28d 1579146 1579138 2026-04-29T13:06:49Z Hivja 64112 /* ئاب */ 1579146 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئاب == === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، شێرپەنجەی [[سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کوردی نیشتەجێی ئەڵمانیا، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] nekj8dhlimg41xq3ossjwsp7dr6znc7 1579151 1579146 2026-04-29T13:22:47Z Hivja 64112 /* ١٨ */ 1579151 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئاب == === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، شێرپەنجەی [[سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کوردی نیشتەجێی ئەڵمانیا، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] 0g9gg9qwbvgsqwtg77t7enr5pgj5hc0 1579161 1579151 2026-04-29T13:42:21Z Hivja 64112 /* ئەیلوول */ 1579161 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئاب == === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، شێرپەنجەی [[سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کوردی نیشتەجێی ئەڵمانیا، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] iizs9n1au22mzo246ju068tgyiefzx6 1579169 1579161 2026-04-29T13:58:37Z Hivja 64112 /* ١٦ */ 1579169 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، شێرپەنجەی [[سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کوردی نیشتەجێی ئەڵمانیا، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] 93jjsv1z6a9zsdv11g6btuj5k7silk8 1579179 1579169 2026-04-29T14:18:41Z Hivja 64112 /* حوزەیران */ 1579179 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، شێرپەنجەی [[سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کوردی نیشتەجێی ئەڵمانیا، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] lgtvswaowrpann512mu41htayn9aao2 1579180 1579179 2026-04-29T14:19:05Z Hivja 64112 /* ١٨ */ 1579180 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، شێرپەنجەی [[سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کوردی نیشتەجێی ئەڵمانیا، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] srsvnsvgjkdnwh7k309cubqy98ag6v0 1579186 1579180 2026-04-29T14:34:25Z Hivja 64112 /* ٢٠ */ 1579186 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، شێرپەنجەی [[سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کوردی نیشتەجێی ئەڵمانیا، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] j3ntg7ffbut1xnsh2hifswn94a1im8c 1579191 1579186 2026-04-29T14:45:10Z Hivja 64112 /* تەممووز */ 1579191 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، شێرپەنجەی [[سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کوردی نیشتەجێی ئەڵمانیا، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] ds9mwwfm00ia0e9at27f9pby0mivbgh 1579254 1579191 2026-04-29T19:09:33Z Hivja 64112 1579254 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، شێرپەنجەی [[سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کوردی نیشتەجێی ئەڵمانیا، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] fpw74zcb7bbzeytxbs4lgepsopxbatb 1579256 1579254 2026-04-29T19:10:03Z Hivja 64112 1579256 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، شێرپەنجەی [[سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کوردی نیشتەجێی ئەڵمانیا، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] 5nfm3x0qqtfaop9m3yyaie9l69xgcf8 1579262 1579256 2026-04-29T19:25:11Z Hivja 64112 /* ئازار */ 1579262 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، شێرپەنجەی [[سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کوردی نیشتەجێی ئەڵمانیا، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] 60rdi58xo7f06om1i0lw5gtnbu2pmjj 1579265 1579262 2026-04-29T19:32:49Z Hivja 64112 1579265 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، شێرپەنجەی [[سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کوردی نیشتەجێی ئەڵمانیا، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] 3z3v6mmbk0lvc91x652s3816bn12o42 1579266 1579265 2026-04-29T19:33:28Z Hivja 64112 1579266 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، شێرپەنجەی [[سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کوردی نیشتەجێی ئەڵمانیا، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] ltr23kakzsqugttwywf5x66knku3jm5 1579271 1579266 2026-04-29T19:43:04Z Hivja 64112 1579271 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٨ === * [[ڕۆجێر کریستیانسێن]]، ٧٢، دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، شێرپەنجەی [[سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کوردی نیشتەجێی ئەڵمانیا، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] gn8fq1klx3kor0zca5n09hgf4v18dnz 1579273 1579271 2026-04-29T19:43:57Z Hivja 64112 1579273 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٨ === * [[ڕۆجەر کریستیانسێن]]، ٧٢، دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، شێرپەنجەی [[سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کوردی نیشتەجێی ئەڵمانیا، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] 834dcl2ljxw2sdx8st66vimiqmeu1lq 1579281 1579273 2026-04-29T19:51:57Z Hivja 64112 /* ئازار */ 1579281 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٨ === * [[ڕۆجەر کریستیانسێن]]، ٧٢، دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، شێرپەنجەی [[سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کوردی نیشتەجێی ئەڵمانیا، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ١١ === * [[ڕۆبێرت ترێبۆر]]، ٧١، ئەکتەری ئەمریکی، [[ژەهراویبوونی خوێن]].<ref>{{Cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-trebor-hercules-legendary-journeys-xena-1236181863/ |title=Robert Trebor, 'Hercules: The Legendary Journeys' Actor, Dies at 71 |work=The Hollywood Reporter |first=Mike |last=Barnes |date=April 4, 2025}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] rt6afebqvvocgh7g4oc6whqpca3y17r 1579320 1579281 2026-04-29T20:10:58Z Hivja 64112 /* تەممووز */ 1579320 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[ڕەبیع مەدخەلی]]، ٩٢، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سوننە و مامۆستای زانکۆی سعوودی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=2025-07-09 |title=سبب وفاة الشيخ ربيع المدخلي وموعد جنازته وسيرته الذاتية الكاملة - النصر الإخباري |url=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/ |access-date=2025-07-10 |language=ar}}</ref> === ٨ === * [[ڕۆجەر کریستیانسێن]]، ٧٢، دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، شێرپەنجەی [[سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کوردی نیشتەجێی ئەڵمانیا، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ١١ === * [[ڕۆبێرت ترێبۆر]]، ٧١، ئەکتەری ئەمریکی، [[ژەهراویبوونی خوێن]].<ref>{{Cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-trebor-hercules-legendary-journeys-xena-1236181863/ |title=Robert Trebor, 'Hercules: The Legendary Journeys' Actor, Dies at 71 |work=The Hollywood Reporter |first=Mike |last=Barnes |date=April 4, 2025}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] 38snvoc3cuym76arbk63z942uy6mego 1579321 1579320 2026-04-29T20:15:57Z Hivja 64112 /* ئاب */ 1579321 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٢٨ === * [[ڕاندی بوون]]، ٨٣، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |last=Barnes |first=Mike |title=Randy Boone, Actor on ‘The Virginian,’ Dies at 83 |website=The Hollywood Reporter |date=August 31, 2025 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/randy-boone-dead-the-virginian-1236358143/ |access-date=August 31, 2025}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[ڕەبیع مەدخەلی]]، ٩٢، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سوننە و مامۆستای زانکۆی سعوودی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=2025-07-09 |title=سبب وفاة الشيخ ربيع المدخلي وموعد جنازته وسيرته الذاتية الكاملة - النصر الإخباري |url=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/ |access-date=2025-07-10 |language=ar}}</ref> === ٨ === * [[ڕۆجەر کریستیانسێن]]، ٧٢، دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، شێرپەنجەی [[سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کوردی نیشتەجێی ئەڵمانیا، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ١١ === * [[ڕۆبێرت ترێبۆر]]، ٧١، ئەکتەری ئەمریکی، [[ژەهراویبوونی خوێن]].<ref>{{Cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-trebor-hercules-legendary-journeys-xena-1236181863/ |title=Robert Trebor, 'Hercules: The Legendary Journeys' Actor, Dies at 71 |work=The Hollywood Reporter |first=Mike |last=Barnes |date=April 4, 2025}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] f7xjloj4s645q8i1cbzumjqgjbli98h 1579349 1579321 2026-04-29T23:12:51Z Hivja 64112 /* ئاب */ 1579349 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٢٨ === * [[ڕاندی بوون]]، ٨٣، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |last=Barnes |first=Mike |title=Randy Boone, Actor on ‘The Virginian,’ Dies at 83 |website=The Hollywood Reporter |date=August 31, 2025 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/randy-boone-dead-the-virginian-1236358143/ |access-date=August 31, 2025}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ١٠ === * [[دەیڤد کێچوم]]، ٩٧، ئەکتەر و [[کۆمیدیا|کۆمیدیان]]ی ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2025-08-22 |title=David Ketchum, the Cooped-Up Agent 13 on ‘Get Smart,’ Dies at 97 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/david-ketchum-dead-get-smart-agent-13-1236351427/ |access-date=2025-08-22 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[ڕەبیع مەدخەلی]]، ٩٢، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سوننە و مامۆستای زانکۆی سعوودی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=2025-07-09 |title=سبب وفاة الشيخ ربيع المدخلي وموعد جنازته وسيرته الذاتية الكاملة - النصر الإخباري |url=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/ |access-date=2025-07-10 |language=ar}}</ref> === ٨ === * [[ڕۆجەر کریستیانسێن]]، ٧٢، دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، شێرپەنجەی [[سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کوردی نیشتەجێی ئەڵمانیا، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ١١ === * [[ڕۆبێرت ترێبۆر]]، ٧١، ئەکتەری ئەمریکی، [[ژەهراویبوونی خوێن]].<ref>{{Cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-trebor-hercules-legendary-journeys-xena-1236181863/ |title=Robert Trebor, 'Hercules: The Legendary Journeys' Actor, Dies at 71 |work=The Hollywood Reporter |first=Mike |last=Barnes |date=April 4, 2025}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] jqslbqd81bdizxaga5k71bo4k3yka7u 1579354 1579349 2026-04-29T23:25:09Z Hivja 64112 1579354 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٢٨ === * [[ڕاندی بوون]]، ٨٣، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |last=Barnes |first=Mike |title=Randy Boone, Actor on ‘The Virginian,’ Dies at 83 |website=The Hollywood Reporter |date=August 31, 2025 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/randy-boone-dead-the-virginian-1236358143/ |access-date=August 31, 2025}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ١٠ === * [[دەیڤد کێچوم]]، ٩٧، ئەکتەر و [[کۆمیدیا|کۆمیدیان]]ی ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2025-08-22 |title=David Ketchum, the Cooped-Up Agent 13 on ‘Get Smart,’ Dies at 97 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/david-ketchum-dead-get-smart-agent-13-1236351427/ |access-date=2025-08-22 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[ڕەبیع مەدخەلی]]، ٩٢، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سوننە و مامۆستای زانکۆی سعوودی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=2025-07-09 |title=سبب وفاة الشيخ ربيع المدخلي وموعد جنازته وسيرته الذاتية الكاملة - النصر الإخباري |url=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/ |access-date=2025-07-10 |language=ar}}</ref> === ٨ === * [[ڕۆجەر کریستیانسێن]]، ٧٢، دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> * [[چارڵز ستراوس]]، ٩٦، مۆسیقاژەن، ھۆنراوەنووس و ئاوازدانەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{cite news|url = https://www.broadwayworld.com/article/Broadway-Composer-Charles-Strouse-Passes-Away-at-96-20250515|title = Broadway Composer Charles Strouse Passes Away at 96|last = Rabinowitz|first = Chloe|work = Broadway World|date = May 15, 2025|accessdate = May 15, 2025}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، شێرپەنجەی [[سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کوردی نیشتەجێی ئەڵمانیا، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ١١ === * [[ڕۆبێرت ترێبۆر]]، ٧١، ئەکتەری ئەمریکی، [[ژەهراویبوونی خوێن]].<ref>{{Cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-trebor-hercules-legendary-journeys-xena-1236181863/ |title=Robert Trebor, 'Hercules: The Legendary Journeys' Actor, Dies at 71 |work=The Hollywood Reporter |first=Mike |last=Barnes |date=April 4, 2025}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] nsnmuw4myyobi7t45at8ld5d2p3kalz 1579360 1579354 2026-04-29T23:34:57Z Hivja 64112 /* ئاب */ 1579360 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٣٠ === * [[ئەبوو عوبەیدە]]، ٤٠، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام]] (٢٠٠٧–٢٠٢٥)، [[تیرۆرکردنی ئەبوو عوبەیدە|تیرۆرکردن لەلایەن ئیسرائیل]].<ref>{{Cite news|title=Israeli strike targets Hamas spokesperson Abu Obeida in Gaza: Reports|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/08/30/israeli-strike-targets-hamas-spokesperson-abu-obeida-in-gaza-reports|access-date=30 August 2025|website=Al-Arabiya}}</ref> === ٢٨ === * [[ڕاندی بوون]]، ٨٣، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |last=Barnes |first=Mike |title=Randy Boone, Actor on ‘The Virginian,’ Dies at 83 |website=The Hollywood Reporter |date=August 31, 2025 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/randy-boone-dead-the-virginian-1236358143/ |access-date=August 31, 2025}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ١٠ === * [[دەیڤد کێچوم]]، ٩٧، ئەکتەر و [[کۆمیدیا|کۆمیدیان]]ی ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2025-08-22 |title=David Ketchum, the Cooped-Up Agent 13 on ‘Get Smart,’ Dies at 97 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/david-ketchum-dead-get-smart-agent-13-1236351427/ |access-date=2025-08-22 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[ڕەبیع مەدخەلی]]، ٩٢، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سوننە و مامۆستای زانکۆی سعوودی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=2025-07-09 |title=سبب وفاة الشيخ ربيع المدخلي وموعد جنازته وسيرته الذاتية الكاملة - النصر الإخباري |url=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/ |access-date=2025-07-10 |language=ar}}</ref> === ٨ === * [[ڕۆجەر کریستیانسێن]]، ٧٢، دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> * [[چارڵز ستراوس]]، ٩٦، مۆسیقاژەن، ھۆنراوەنووس و ئاوازدانەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{cite news|url = https://www.broadwayworld.com/article/Broadway-Composer-Charles-Strouse-Passes-Away-at-96-20250515|title = Broadway Composer Charles Strouse Passes Away at 96|last = Rabinowitz|first = Chloe|work = Broadway World|date = May 15, 2025|accessdate = May 15, 2025}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، شێرپەنجەی [[سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کوردی نیشتەجێی ئەڵمانیا، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ١١ === * [[ڕۆبێرت ترێبۆر]]، ٧١، ئەکتەری ئەمریکی، [[ژەهراویبوونی خوێن]].<ref>{{Cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-trebor-hercules-legendary-journeys-xena-1236181863/ |title=Robert Trebor, 'Hercules: The Legendary Journeys' Actor, Dies at 71 |work=The Hollywood Reporter |first=Mike |last=Barnes |date=April 4, 2025}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] s2jkycl7f8weg3wg63lp2n787c66pcz 1579362 1579360 2026-04-29T23:45:08Z Hivja 64112 1579362 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٣٠ === * [[ئەبوو عوبەیدە]]، ٤٠، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام]] (٢٠٠٧–٢٠٢٥)، [[تیرۆرکردنی ئەبوو عوبەیدە|تیرۆرکردن لەلایەن ئیسرائیل]].<ref>{{Cite news|title=Israeli strike targets Hamas spokesperson Abu Obeida in Gaza: Reports|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/08/30/israeli-strike-targets-hamas-spokesperson-abu-obeida-in-gaza-reports|access-date=30 August 2025|website=Al-Arabiya}}</ref> === ٢٨ === * [[ڕاندی بوون]]، ٨٣، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |last=Barnes |first=Mike |title=Randy Boone, Actor on ‘The Virginian,’ Dies at 83 |website=The Hollywood Reporter |date=August 31, 2025 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/randy-boone-dead-the-virginian-1236358143/ |access-date=August 31, 2025}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ١٠ === * [[دەیڤد کێچوم]]، ٩٧، ئەکتەر و [[کۆمیدیا|کۆمیدیان]]ی ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2025-08-22 |title=David Ketchum, the Cooped-Up Agent 13 on ‘Get Smart,’ Dies at 97 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/david-ketchum-dead-get-smart-agent-13-1236351427/ |access-date=2025-08-22 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[ڕەبیع مەدخەلی]]، ٩٢، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سوننە و مامۆستای زانکۆی سعوودی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=2025-07-09 |title=سبب وفاة الشيخ ربيع المدخلي وموعد جنازته وسيرته الذاتية الكاملة - النصر الإخباري |url=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/ |access-date=2025-07-10 |language=ar}}</ref> === ٨ === * [[ڕۆجەر کریستیانسێن]]، ٧٢، دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> * [[چارڵز ستراوس]]، ٩٦، مۆسیقاژەن، ھۆنراوەنووس و ئاوازدانەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{cite news|url = https://www.broadwayworld.com/article/Broadway-Composer-Charles-Strouse-Passes-Away-at-96-20250515|title = Broadway Composer Charles Strouse Passes Away at 96|last = Rabinowitz|first = Chloe|work = Broadway World|date = May 15, 2025|accessdate = May 15, 2025}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، شێرپەنجەی [[سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کوردی نیشتەجێی ئەڵمانیا، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ١١ === * [[ڕۆبێرت ترێبۆر]]، ٧١، ئەکتەری ئەمریکی، [[ژەهراویبوونی خوێن]].<ref>{{Cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-trebor-hercules-legendary-journeys-xena-1236181863/ |title=Robert Trebor, 'Hercules: The Legendary Journeys' Actor, Dies at 71 |work=The Hollywood Reporter |first=Mike |last=Barnes |date=April 4, 2025}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٨ === * [[جۆزێف وامبۆ]]، ٨٨، نووسەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref name=McFadden>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2025/02/28/books/joseph-wambaugh-dead.html |title=Joseph Wambaugh, Author With a Cop's-Eye View, Is Dead at 88 |last=McFadden |first=Robert D. |authorlink=Robert D. McFadden |date=February 28, 2025 |accessdate=February 28, 2025 |newspaper=The New York Times |url-access=limited}}</ref> === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] ntwn9pezvrx9at371xpo5pswiv97nh0 1579365 1579362 2026-04-29T23:54:04Z Hivja 64112 /* ئایار */ 1579365 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٣٠ === * [[ئەبوو عوبەیدە]]، ٤٠، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام]] (٢٠٠٧–٢٠٢٥)، [[تیرۆرکردنی ئەبوو عوبەیدە|تیرۆرکردن لەلایەن ئیسرائیل]].<ref>{{Cite news|title=Israeli strike targets Hamas spokesperson Abu Obeida in Gaza: Reports|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/08/30/israeli-strike-targets-hamas-spokesperson-abu-obeida-in-gaza-reports|access-date=30 August 2025|website=Al-Arabiya}}</ref> === ٢٨ === * [[ڕاندی بوون]]، ٨٣، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |last=Barnes |first=Mike |title=Randy Boone, Actor on ‘The Virginian,’ Dies at 83 |website=The Hollywood Reporter |date=August 31, 2025 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/randy-boone-dead-the-virginian-1236358143/ |access-date=August 31, 2025}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ١٠ === * [[دەیڤد کێچوم]]، ٩٧، ئەکتەر و [[کۆمیدیا|کۆمیدیان]]ی ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2025-08-22 |title=David Ketchum, the Cooped-Up Agent 13 on ‘Get Smart,’ Dies at 97 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/david-ketchum-dead-get-smart-agent-13-1236351427/ |access-date=2025-08-22 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[ڕەبیع مەدخەلی]]، ٩٢، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سوننە و مامۆستای زانکۆی سعوودی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=2025-07-09 |title=سبب وفاة الشيخ ربيع المدخلي وموعد جنازته وسيرته الذاتية الكاملة - النصر الإخباري |url=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/ |access-date=2025-07-10 |language=ar}}</ref> === ٨ === * [[ڕۆجەر کریستیانسێن]]، ٧٢، دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> * [[چارڵز ستراوس]]، ٩٦، مۆسیقاژەن، ھۆنراوەنووس و ئاوازدانەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{cite news|url = https://www.broadwayworld.com/article/Broadway-Composer-Charles-Strouse-Passes-Away-at-96-20250515|title = Broadway Composer Charles Strouse Passes Away at 96|last = Rabinowitz|first = Chloe|work = Broadway World|date = May 15, 2025|accessdate = May 15, 2025}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کورد–ئەڵمانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٧ === * [[جۆ دۆن بیکەر]]، ٨٩، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{cite web |last1=Langer |first1=Emily |title=Joe Don Baker, tough guy actor in 'Walking Tall,' dies at 89 |url=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2025/05/15/joe-don-baker-actor-dead/ |website=The Washington Post |access-date=May 15, 2025}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ١١ === * [[ڕۆبێرت ترێبۆر]]، ٧١، ئەکتەری ئەمریکی، [[ژەهراویبوونی خوێن]].<ref>{{Cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-trebor-hercules-legendary-journeys-xena-1236181863/ |title=Robert Trebor, 'Hercules: The Legendary Journeys' Actor, Dies at 71 |work=The Hollywood Reporter |first=Mike |last=Barnes |date=April 4, 2025}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٨ === * [[جۆزێف وامبۆ]]، ٨٨، نووسەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref name=McFadden>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2025/02/28/books/joseph-wambaugh-dead.html |title=Joseph Wambaugh, Author With a Cop's-Eye View, Is Dead at 88 |last=McFadden |first=Robert D. |authorlink=Robert D. McFadden |date=February 28, 2025 |accessdate=February 28, 2025 |newspaper=The New York Times |url-access=limited}}</ref> === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] hl9wog2ef713dtx84784t0oemvrmwws 1579366 1579365 2026-04-29T23:54:38Z Hivja 64112 1579366 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٣٠ === * [[ئەبوو عوبەیدە]]، ٤٠، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام]] (٢٠٠٧–٢٠٢٥)، [[تیرۆرکردنی ئەبوو عوبەیدە|تیرۆرکردن لەلایەن ئیسرائیل]].<ref>{{Cite news|title=Israeli strike targets Hamas spokesperson Abu Obeida in Gaza: Reports|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/08/30/israeli-strike-targets-hamas-spokesperson-abu-obeida-in-gaza-reports|access-date=30 August 2025|website=Al-Arabiya}}</ref> === ٢٨ === * [[ڕاندی بوون]]، ٨٣، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |last=Barnes |first=Mike |title=Randy Boone, Actor on ‘The Virginian,’ Dies at 83 |website=The Hollywood Reporter |date=August 31, 2025 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/randy-boone-dead-the-virginian-1236358143/ |access-date=August 31, 2025}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ١٠ === * [[دەیڤد کێچوم]]، ٩٧، ئەکتەر و [[کۆمیدیا|کۆمیدیان]]ی ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2025-08-22 |title=David Ketchum, the Cooped-Up Agent 13 on ‘Get Smart,’ Dies at 97 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/david-ketchum-dead-get-smart-agent-13-1236351427/ |access-date=2025-08-22 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[ڕەبیع مەدخەلی]]، ٩٢، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سوننە و مامۆستای زانکۆی سعوودی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=2025-07-09 |title=سبب وفاة الشيخ ربيع المدخلي وموعد جنازته وسيرته الذاتية الكاملة - النصر الإخباري |url=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/ |access-date=2025-07-10 |language=ar}}</ref> === ٨ === * [[ڕۆجەر کریستیانسێن]]، ٧٢، دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> * [[چارڵز ستراوس]]، ٩٦، مۆسیقاژەن، ھۆنراوەنووس و ئاوازدانەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{cite news|url = https://www.broadwayworld.com/article/Broadway-Composer-Charles-Strouse-Passes-Away-at-96-20250515|title = Broadway Composer Charles Strouse Passes Away at 96|last = Rabinowitz|first = Chloe|work = Broadway World|date = May 15, 2025|accessdate = May 15, 2025}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کورد–ئەڵمانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٧ === * [[جۆ دۆن بەیکەر]]، ٨٩، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{cite web |last1=Langer |first1=Emily |title=Joe Don Baker, tough guy actor in 'Walking Tall,' dies at 89 |url=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2025/05/15/joe-don-baker-actor-dead/ |website=The Washington Post |access-date=May 15, 2025}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ١١ === * [[ڕۆبێرت ترێبۆر]]، ٧١، ئەکتەری ئەمریکی، [[ژەهراویبوونی خوێن]].<ref>{{Cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-trebor-hercules-legendary-journeys-xena-1236181863/ |title=Robert Trebor, 'Hercules: The Legendary Journeys' Actor, Dies at 71 |work=The Hollywood Reporter |first=Mike |last=Barnes |date=April 4, 2025}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٨ === * [[جۆزێف وامبۆ]]، ٨٨، نووسەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref name=McFadden>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2025/02/28/books/joseph-wambaugh-dead.html |title=Joseph Wambaugh, Author With a Cop's-Eye View, Is Dead at 88 |last=McFadden |first=Robert D. |authorlink=Robert D. McFadden |date=February 28, 2025 |accessdate=February 28, 2025 |newspaper=The New York Times |url-access=limited}}</ref> === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] 1gix1z6bz6vut8pjevq1rvg25vt8qsg 1579372 1579366 2026-04-30T00:06:21Z Hivja 64112 /* ئاب */ 1579372 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٣٠ === * [[ئەبوو عوبەیدە]]، ٤٠، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام]] (٢٠٠٧–٢٠٢٥)، [[تیرۆرکردنی ئەبوو عوبەیدە|تیرۆرکردن لەلایەن ئیسرائیل]].<ref>{{Cite news|title=Israeli strike targets Hamas spokesperson Abu Obeida in Gaza: Reports|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/08/30/israeli-strike-targets-hamas-spokesperson-abu-obeida-in-gaza-reports|access-date=30 August 2025|website=Al-Arabiya}}</ref> === ٢٨ === * [[ڕاندی بوون]]، ٨٣، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |last=Barnes |first=Mike |title=Randy Boone, Actor on ‘The Virginian,’ Dies at 83 |website=The Hollywood Reporter |date=August 31, 2025 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/randy-boone-dead-the-virginian-1236358143/ |access-date=August 31, 2025}}</ref> === ٢٣ === * [[جێری ئادلەر]]، ٩٦، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر و دەرھێنەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |last=Walcott |first=Escher |date=August 24, 2025 |title='Iconic' Actor Jerry Adler, Star of 'The Sopranos' and 'The Good Wife,' Dies at 96 |url=https://people.com/jerry-adler-sopranos-star-dies-96-11796497 |access-date=August 24, 2025 |website=People.com |language=en}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ١٠ === * [[دەیڤد کێچوم]]، ٩٧، ئەکتەر و [[کۆمیدیا|کۆمیدیان]]ی ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2025-08-22 |title=David Ketchum, the Cooped-Up Agent 13 on ‘Get Smart,’ Dies at 97 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/david-ketchum-dead-get-smart-agent-13-1236351427/ |access-date=2025-08-22 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[ڕەبیع مەدخەلی]]، ٩٢، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سوننە و مامۆستای زانکۆی سعوودی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=2025-07-09 |title=سبب وفاة الشيخ ربيع المدخلي وموعد جنازته وسيرته الذاتية الكاملة - النصر الإخباري |url=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/ |access-date=2025-07-10 |language=ar}}</ref> === ٨ === * [[ڕۆجەر کریستیانسێن]]، ٧٢، دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> * [[چارڵز ستراوس]]، ٩٦، مۆسیقاژەن، ھۆنراوەنووس و ئاوازدانەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{cite news|url = https://www.broadwayworld.com/article/Broadway-Composer-Charles-Strouse-Passes-Away-at-96-20250515|title = Broadway Composer Charles Strouse Passes Away at 96|last = Rabinowitz|first = Chloe|work = Broadway World|date = May 15, 2025|accessdate = May 15, 2025}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کورد–ئەڵمانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٧ === * [[جۆ دۆن بەیکەر]]، ٨٩، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{cite web |last1=Langer |first1=Emily |title=Joe Don Baker, tough guy actor in 'Walking Tall,' dies at 89 |url=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2025/05/15/joe-don-baker-actor-dead/ |website=The Washington Post |access-date=May 15, 2025}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ١١ === * [[ڕۆبێرت ترێبۆر]]، ٧١، ئەکتەری ئەمریکی، [[ژەهراویبوونی خوێن]].<ref>{{Cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-trebor-hercules-legendary-journeys-xena-1236181863/ |title=Robert Trebor, 'Hercules: The Legendary Journeys' Actor, Dies at 71 |work=The Hollywood Reporter |first=Mike |last=Barnes |date=April 4, 2025}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٨ === * [[جۆزێف وامبۆ]]، ٨٨، نووسەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref name=McFadden>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2025/02/28/books/joseph-wambaugh-dead.html |title=Joseph Wambaugh, Author With a Cop's-Eye View, Is Dead at 88 |last=McFadden |first=Robert D. |authorlink=Robert D. McFadden |date=February 28, 2025 |accessdate=February 28, 2025 |newspaper=The New York Times |url-access=limited}}</ref> === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] sir321eiymp4anjht53mpp5xdni0zg5 1579382 1579372 2026-04-30T00:17:57Z Hivja 64112 /* نیسان */ 1579382 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٣٠ === * [[ئەبوو عوبەیدە]]، ٤٠، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام]] (٢٠٠٧–٢٠٢٥)، [[تیرۆرکردنی ئەبوو عوبەیدە|تیرۆرکردن لەلایەن ئیسرائیل]].<ref>{{Cite news|title=Israeli strike targets Hamas spokesperson Abu Obeida in Gaza: Reports|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/08/30/israeli-strike-targets-hamas-spokesperson-abu-obeida-in-gaza-reports|access-date=30 August 2025|website=Al-Arabiya}}</ref> === ٢٨ === * [[ڕاندی بوون]]، ٨٣، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |last=Barnes |first=Mike |title=Randy Boone, Actor on ‘The Virginian,’ Dies at 83 |website=The Hollywood Reporter |date=August 31, 2025 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/randy-boone-dead-the-virginian-1236358143/ |access-date=August 31, 2025}}</ref> === ٢٣ === * [[جێری ئادلەر]]، ٩٦، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر و دەرھێنەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |last=Walcott |first=Escher |date=August 24, 2025 |title='Iconic' Actor Jerry Adler, Star of 'The Sopranos' and 'The Good Wife,' Dies at 96 |url=https://people.com/jerry-adler-sopranos-star-dies-96-11796497 |access-date=August 24, 2025 |website=People.com |language=en}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ١٠ === * [[دەیڤد کێچوم]]، ٩٧، ئەکتەر و [[کۆمیدیا|کۆمیدیان]]ی ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2025-08-22 |title=David Ketchum, the Cooped-Up Agent 13 on ‘Get Smart,’ Dies at 97 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/david-ketchum-dead-get-smart-agent-13-1236351427/ |access-date=2025-08-22 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[ڕەبیع مەدخەلی]]، ٩٢، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سوننە و مامۆستای زانکۆی سعوودی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=2025-07-09 |title=سبب وفاة الشيخ ربيع المدخلي وموعد جنازته وسيرته الذاتية الكاملة - النصر الإخباري |url=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/ |access-date=2025-07-10 |language=ar}}</ref> === ٨ === * [[ڕۆجەر کریستیانسێن]]، ٧٢، دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> * [[چارڵز ستراوس]]، ٩٦، مۆسیقاژەن، ھۆنراوەنووس و ئاوازدانەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{cite news|url = https://www.broadwayworld.com/article/Broadway-Composer-Charles-Strouse-Passes-Away-at-96-20250515|title = Broadway Composer Charles Strouse Passes Away at 96|last = Rabinowitz|first = Chloe|work = Broadway World|date = May 15, 2025|accessdate = May 15, 2025}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کورد–ئەڵمانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٧ === * [[جۆ دۆن بەیکەر]]، ٨٩، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{cite web |last1=Langer |first1=Emily |title=Joe Don Baker, tough guy actor in 'Walking Tall,' dies at 89 |url=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2025/05/15/joe-don-baker-actor-dead/ |website=The Washington Post |access-date=May 15, 2025}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٦ === * [[جێرمیا پۆل ئۆستریکەر]]، ٨٧، [[ستێرفیزیک|فیزیکزانی ئەستێرەیی]]ی ئەمریکی و مامۆستای [[ئەستێرەناسی]] لە [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]]، نەخۆشیی گورچیلە.<ref>{{cite web |last1=Overbye |first1=Dennis |title=Jeremiah Ostriker, Who Plumbed Dark Forces That Shape Universe, Dies at 87 |url=https://www.nytimes.com/2025/04/07/science/space/jeremiah-ostriker-dead.html |website=The New York Times |access-date=April 7, 2025}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ١١ === * [[ڕۆبێرت ترێبۆر]]، ٧١، ئەکتەری ئەمریکی، [[ژەهراویبوونی خوێن]].<ref>{{Cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-trebor-hercules-legendary-journeys-xena-1236181863/ |title=Robert Trebor, 'Hercules: The Legendary Journeys' Actor, Dies at 71 |work=The Hollywood Reporter |first=Mike |last=Barnes |date=April 4, 2025}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٨ === * [[جۆزێف وامبۆ]]، ٨٨، نووسەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref name=McFadden>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2025/02/28/books/joseph-wambaugh-dead.html |title=Joseph Wambaugh, Author With a Cop's-Eye View, Is Dead at 88 |last=McFadden |first=Robert D. |authorlink=Robert D. McFadden |date=February 28, 2025 |accessdate=February 28, 2025 |newspaper=The New York Times |url-access=limited}}</ref> === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] ks0pspwgqgqevgs1kue6g39dpqnj25r 1579385 1579382 2026-04-30T00:25:44Z Hivja 64112 /* ٢٠ */ 1579385 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٣٠ === * [[ئەبوو عوبەیدە]]، ٤٠، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام]] (٢٠٠٧–٢٠٢٥)، [[تیرۆرکردنی ئەبوو عوبەیدە|تیرۆرکردن لەلایەن ئیسرائیل]].<ref>{{Cite news|title=Israeli strike targets Hamas spokesperson Abu Obeida in Gaza: Reports|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/08/30/israeli-strike-targets-hamas-spokesperson-abu-obeida-in-gaza-reports|access-date=30 August 2025|website=Al-Arabiya}}</ref> === ٢٨ === * [[ڕاندی بوون]]، ٨٣، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |last=Barnes |first=Mike |title=Randy Boone, Actor on ‘The Virginian,’ Dies at 83 |website=The Hollywood Reporter |date=August 31, 2025 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/randy-boone-dead-the-virginian-1236358143/ |access-date=August 31, 2025}}</ref> === ٢٣ === * [[جێری ئادلەر]]، ٩٦، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر و دەرھێنەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |last=Walcott |first=Escher |date=August 24, 2025 |title='Iconic' Actor Jerry Adler, Star of 'The Sopranos' and 'The Good Wife,' Dies at 96 |url=https://people.com/jerry-adler-sopranos-star-dies-96-11796497 |access-date=August 24, 2025 |website=People.com |language=en}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ١٠ === * [[دەیڤد کێچوم]]، ٩٧، ئەکتەر و [[کۆمیدیا|کۆمیدیان]]ی ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2025-08-22 |title=David Ketchum, the Cooped-Up Agent 13 on ‘Get Smart,’ Dies at 97 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/david-ketchum-dead-get-smart-agent-13-1236351427/ |access-date=2025-08-22 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[ڕەبیع مەدخەلی]]، ٩٢، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سوننە و مامۆستای زانکۆی سعوودی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=2025-07-09 |title=سبب وفاة الشيخ ربيع المدخلي وموعد جنازته وسيرته الذاتية الكاملة - النصر الإخباري |url=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/ |access-date=2025-07-10 |language=ar}}</ref> === ٨ === * [[ڕۆجەر کریستیانسێن]]، ٧٢، دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> * [[چارڵز ستراوس]]، ٩٦، مۆسیقاژەن، ھۆنراوەنووس و ئاوازدانەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{cite news|url = https://www.broadwayworld.com/article/Broadway-Composer-Charles-Strouse-Passes-Away-at-96-20250515|title = Broadway Composer Charles Strouse Passes Away at 96|last = Rabinowitz|first = Chloe|work = Broadway World|date = May 15, 2025|accessdate = May 15, 2025}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کورد–ئەڵمانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٧ === * [[جۆ دۆن بەیکەر]]، ٨٩، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{cite web |last1=Langer |first1=Emily |title=Joe Don Baker, tough guy actor in 'Walking Tall,' dies at 89 |url=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2025/05/15/joe-don-baker-actor-dead/ |website=The Washington Post |access-date=May 15, 2025}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٦ === * [[جێرمیا پۆل ئۆستریکەر]]، ٨٧، [[ستێرفیزیک|فیزیکزانی ئەستێرەیی]]ی ئەمریکی و مامۆستای [[ئەستێرەناسی]] لە [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]]، نەخۆشیی گورچیلە.<ref>{{cite web |last1=Overbye |first1=Dennis |title=Jeremiah Ostriker, Who Plumbed Dark Forces That Shape Universe, Dies at 87 |url=https://www.nytimes.com/2025/04/07/science/space/jeremiah-ostriker-dead.html |website=The New York Times |access-date=April 7, 2025}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ١١ === * [[ڕۆبێرت ترێبۆر]]، ٧١، ئەکتەری ئەمریکی، [[ژەهراویبوونی خوێن]].<ref>{{Cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-trebor-hercules-legendary-journeys-xena-1236181863/ |title=Robert Trebor, 'Hercules: The Legendary Journeys' Actor, Dies at 71 |work=The Hollywood Reporter |first=Mike |last=Barnes |date=April 4, 2025}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٨ === * [[جۆزێف وامبۆ]]، ٨٨، نووسەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref name=McFadden>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2025/02/28/books/joseph-wambaugh-dead.html |title=Joseph Wambaugh, Author With a Cop's-Eye View, Is Dead at 88 |last=McFadden |first=Robert D. |authorlink=Robert D. McFadden |date=February 28, 2025 |accessdate=February 28, 2025 |newspaper=The New York Times |url-access=limited}}</ref> === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> * [[پیتەر جەیسن]]، ٨٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجە]].<ref>{{Cite web |url=https://deadline.com/2025/02/peter-jason-dead-1236297197/ |title=Peter Jason Dies: ‘Deadwood’ Actor And Favorite Of John Carpenter And Walter Hill Was 80 |first1=Greg |last1=Evans |website=Deadline |date=February 21, 2025 |access-date=February 21, 2025}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، [[شێرپەنجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] rj9d1qa52yiejuac6cgrvlflk6jldca 1579386 1579385 2026-04-30T00:26:30Z Hivja 64112 /* ١٨ */ 1579386 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٣٠ === * [[ئەبوو عوبەیدە]]، ٤٠، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام]] (٢٠٠٧–٢٠٢٥)، [[تیرۆرکردنی ئەبوو عوبەیدە|تیرۆرکردن لەلایەن ئیسرائیل]].<ref>{{Cite news|title=Israeli strike targets Hamas spokesperson Abu Obeida in Gaza: Reports|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/08/30/israeli-strike-targets-hamas-spokesperson-abu-obeida-in-gaza-reports|access-date=30 August 2025|website=Al-Arabiya}}</ref> === ٢٨ === * [[ڕاندی بوون]]، ٨٣، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |last=Barnes |first=Mike |title=Randy Boone, Actor on ‘The Virginian,’ Dies at 83 |website=The Hollywood Reporter |date=August 31, 2025 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/randy-boone-dead-the-virginian-1236358143/ |access-date=August 31, 2025}}</ref> === ٢٣ === * [[جێری ئادلەر]]، ٩٦، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر و دەرھێنەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |last=Walcott |first=Escher |date=August 24, 2025 |title='Iconic' Actor Jerry Adler, Star of 'The Sopranos' and 'The Good Wife,' Dies at 96 |url=https://people.com/jerry-adler-sopranos-star-dies-96-11796497 |access-date=August 24, 2025 |website=People.com |language=en}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ١٠ === * [[دەیڤد کێچوم]]، ٩٧، ئەکتەر و [[کۆمیدیا|کۆمیدیان]]ی ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2025-08-22 |title=David Ketchum, the Cooped-Up Agent 13 on ‘Get Smart,’ Dies at 97 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/david-ketchum-dead-get-smart-agent-13-1236351427/ |access-date=2025-08-22 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[ڕەبیع مەدخەلی]]، ٩٢، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سوننە و مامۆستای زانکۆی سعوودی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=2025-07-09 |title=سبب وفاة الشيخ ربيع المدخلي وموعد جنازته وسيرته الذاتية الكاملة - النصر الإخباري |url=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/ |access-date=2025-07-10 |language=ar}}</ref> === ٨ === * [[ڕۆجەر کریستیانسێن]]، ٧٢، دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> * [[چارڵز ستراوس]]، ٩٦، مۆسیقاژەن، ھۆنراوەنووس و ئاوازدانەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{cite news|url = https://www.broadwayworld.com/article/Broadway-Composer-Charles-Strouse-Passes-Away-at-96-20250515|title = Broadway Composer Charles Strouse Passes Away at 96|last = Rabinowitz|first = Chloe|work = Broadway World|date = May 15, 2025|accessdate = May 15, 2025}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کورد–ئەڵمانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٧ === * [[جۆ دۆن بەیکەر]]، ٨٩، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{cite web |last1=Langer |first1=Emily |title=Joe Don Baker, tough guy actor in 'Walking Tall,' dies at 89 |url=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2025/05/15/joe-don-baker-actor-dead/ |website=The Washington Post |access-date=May 15, 2025}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٦ === * [[جێرمیا پۆل ئۆستریکەر]]، ٨٧، [[ستێرفیزیک|فیزیکزانی ئەستێرەیی]]ی ئەمریکی و مامۆستای [[ئەستێرەناسی]] لە [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]]، نەخۆشیی گورچیلە.<ref>{{cite web |last1=Overbye |first1=Dennis |title=Jeremiah Ostriker, Who Plumbed Dark Forces That Shape Universe, Dies at 87 |url=https://www.nytimes.com/2025/04/07/science/space/jeremiah-ostriker-dead.html |website=The New York Times |access-date=April 7, 2025}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ١١ === * [[ڕۆبێرت ترێبۆر]]، ٧١، ئەکتەری ئەمریکی، [[ژەهراویبوونی خوێن]].<ref>{{Cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-trebor-hercules-legendary-journeys-xena-1236181863/ |title=Robert Trebor, 'Hercules: The Legendary Journeys' Actor, Dies at 71 |work=The Hollywood Reporter |first=Mike |last=Barnes |date=April 4, 2025}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٨ === * [[جۆزێف وامبۆ]]، ٨٨، نووسەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref name=McFadden>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2025/02/28/books/joseph-wambaugh-dead.html |title=Joseph Wambaugh, Author With a Cop's-Eye View, Is Dead at 88 |last=McFadden |first=Robert D. |authorlink=Robert D. McFadden |date=February 28, 2025 |accessdate=February 28, 2025 |newspaper=The New York Times |url-access=limited}}</ref> === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> * [[پیتەر جەیسن]]، ٨٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجە]].<ref>{{Cite web |url=https://deadline.com/2025/02/peter-jason-dead-1236297197/ |title=Peter Jason Dies: ‘Deadwood’ Actor And Favorite Of John Carpenter And Walter Hill Was 80 |first1=Greg |last1=Evans |website=Deadline |date=February 21, 2025 |access-date=February 21, 2025}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] 3s030lbvukpgiexf0ucwlf9pweuyrbk 1579392 1579386 2026-04-30T00:41:01Z Hivja 64112 /* نیسان */ 1579392 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٣٠ === * [[ئەبوو عوبەیدە]]، ٤٠، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام]] (٢٠٠٧–٢٠٢٥)، [[تیرۆرکردنی ئەبوو عوبەیدە|تیرۆرکردن لەلایەن ئیسرائیل]].<ref>{{Cite news|title=Israeli strike targets Hamas spokesperson Abu Obeida in Gaza: Reports|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/08/30/israeli-strike-targets-hamas-spokesperson-abu-obeida-in-gaza-reports|access-date=30 August 2025|website=Al-Arabiya}}</ref> === ٢٨ === * [[ڕاندی بوون]]، ٨٣، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |last=Barnes |first=Mike |title=Randy Boone, Actor on ‘The Virginian,’ Dies at 83 |website=The Hollywood Reporter |date=August 31, 2025 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/randy-boone-dead-the-virginian-1236358143/ |access-date=August 31, 2025}}</ref> === ٢٣ === * [[جێری ئادلەر]]، ٩٦، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر و دەرھێنەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |last=Walcott |first=Escher |date=August 24, 2025 |title='Iconic' Actor Jerry Adler, Star of 'The Sopranos' and 'The Good Wife,' Dies at 96 |url=https://people.com/jerry-adler-sopranos-star-dies-96-11796497 |access-date=August 24, 2025 |website=People.com |language=en}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ١٠ === * [[دەیڤد کێچوم]]، ٩٧، ئەکتەر و [[کۆمیدیا|کۆمیدیان]]ی ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2025-08-22 |title=David Ketchum, the Cooped-Up Agent 13 on ‘Get Smart,’ Dies at 97 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/david-ketchum-dead-get-smart-agent-13-1236351427/ |access-date=2025-08-22 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[ڕەبیع مەدخەلی]]، ٩٢، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سوننە و مامۆستای زانکۆی سعوودی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=2025-07-09 |title=سبب وفاة الشيخ ربيع المدخلي وموعد جنازته وسيرته الذاتية الكاملة - النصر الإخباري |url=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/ |access-date=2025-07-10 |language=ar}}</ref> === ٨ === * [[ڕۆجەر کریستیانسێن]]، ٧٢، دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> * [[چارڵز ستراوس]]، ٩٦، مۆسیقاژەن، ھۆنراوەنووس و ئاوازدانەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{cite news|url = https://www.broadwayworld.com/article/Broadway-Composer-Charles-Strouse-Passes-Away-at-96-20250515|title = Broadway Composer Charles Strouse Passes Away at 96|last = Rabinowitz|first = Chloe|work = Broadway World|date = May 15, 2025|accessdate = May 15, 2025}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کورد–ئەڵمانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٧ === * [[جۆ دۆن بەیکەر]]، ٨٩، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{cite web |last1=Langer |first1=Emily |title=Joe Don Baker, tough guy actor in 'Walking Tall,' dies at 89 |url=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2025/05/15/joe-don-baker-actor-dead/ |website=The Washington Post |access-date=May 15, 2025}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١٥ === * [[پاتریک ئادیارت]]، ٨٢، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref>{{Cite web |url=https://extratv.com/2025/04/16/patrick-adiarte-dancer-king-flower-drum-song-obituary/ |title=Patrick Adiarte, Legendary 'The King and I' Dancer & 'Brady Bunch' Guest, Dies at 82 |website=ExtraTV.com |date=April 16, 2025 |access-date=April 18, 2025}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٦ === * [[جێرمیا پۆل ئۆستریکەر]]، ٨٧، [[ستێرفیزیک|فیزیکزانی ئەستێرەیی]]ی ئەمریکی و مامۆستای [[ئەستێرەناسی]] لە [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]]، نەخۆشیی گورچیلە.<ref>{{cite web |last1=Overbye |first1=Dennis |title=Jeremiah Ostriker, Who Plumbed Dark Forces That Shape Universe, Dies at 87 |url=https://www.nytimes.com/2025/04/07/science/space/jeremiah-ostriker-dead.html |website=The New York Times |access-date=April 7, 2025}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، سیەسۆ.<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ١١ === * [[ڕۆبێرت ترێبۆر]]، ٧١، ئەکتەری ئەمریکی، [[ژەهراویبوونی خوێن]].<ref>{{Cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-trebor-hercules-legendary-journeys-xena-1236181863/ |title=Robert Trebor, 'Hercules: The Legendary Journeys' Actor, Dies at 71 |work=The Hollywood Reporter |first=Mike |last=Barnes |date=April 4, 2025}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٨ === * [[جۆزێف وامبۆ]]، ٨٨، نووسەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref name=McFadden>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2025/02/28/books/joseph-wambaugh-dead.html |title=Joseph Wambaugh, Author With a Cop's-Eye View, Is Dead at 88 |last=McFadden |first=Robert D. |authorlink=Robert D. McFadden |date=February 28, 2025 |accessdate=February 28, 2025 |newspaper=The New York Times |url-access=limited}}</ref> === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> * [[پیتەر جەیسن]]، ٨٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجە]].<ref>{{Cite web |url=https://deadline.com/2025/02/peter-jason-dead-1236297197/ |title=Peter Jason Dies: ‘Deadwood’ Actor And Favorite Of John Carpenter And Walter Hill Was 80 |first1=Greg |last1=Evans |website=Deadline |date=February 21, 2025 |access-date=February 21, 2025}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] twiqzeq72c100xtl9atijnb5hgxitql 1579400 1579392 2026-04-30T00:48:12Z Hivja 64112 /* شوبات */ 1579400 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٣٠ === * [[ئەبوو عوبەیدە]]، ٤٠، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام]] (٢٠٠٧–٢٠٢٥)، [[تیرۆرکردنی ئەبوو عوبەیدە|تیرۆرکردن لەلایەن ئیسرائیل]].<ref>{{Cite news|title=Israeli strike targets Hamas spokesperson Abu Obeida in Gaza: Reports|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/08/30/israeli-strike-targets-hamas-spokesperson-abu-obeida-in-gaza-reports|access-date=30 August 2025|website=Al-Arabiya}}</ref> === ٢٨ === * [[ڕاندی بوون]]، ٨٣، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |last=Barnes |first=Mike |title=Randy Boone, Actor on ‘The Virginian,’ Dies at 83 |website=The Hollywood Reporter |date=August 31, 2025 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/randy-boone-dead-the-virginian-1236358143/ |access-date=August 31, 2025}}</ref> === ٢٣ === * [[جێری ئادلەر]]، ٩٦، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر و دەرھێنەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |last=Walcott |first=Escher |date=August 24, 2025 |title='Iconic' Actor Jerry Adler, Star of 'The Sopranos' and 'The Good Wife,' Dies at 96 |url=https://people.com/jerry-adler-sopranos-star-dies-96-11796497 |access-date=August 24, 2025 |website=People.com |language=en}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ١٠ === * [[دەیڤد کێچوم]]، ٩٧، ئەکتەر و [[کۆمیدیا|کۆمیدیان]]ی ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2025-08-22 |title=David Ketchum, the Cooped-Up Agent 13 on ‘Get Smart,’ Dies at 97 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/david-ketchum-dead-get-smart-agent-13-1236351427/ |access-date=2025-08-22 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[ڕەبیع مەدخەلی]]، ٩٢، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سوننە و مامۆستای زانکۆی سعوودی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=2025-07-09 |title=سبب وفاة الشيخ ربيع المدخلي وموعد جنازته وسيرته الذاتية الكاملة - النصر الإخباري |url=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/ |access-date=2025-07-10 |language=ar}}</ref> === ٨ === * [[ڕۆجەر کریستیانسێن]]، ٧٢، دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> * [[چارڵز ستراوس]]، ٩٦، مۆسیقاژەن، ھۆنراوەنووس و ئاوازدانەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{cite news|url = https://www.broadwayworld.com/article/Broadway-Composer-Charles-Strouse-Passes-Away-at-96-20250515|title = Broadway Composer Charles Strouse Passes Away at 96|last = Rabinowitz|first = Chloe|work = Broadway World|date = May 15, 2025|accessdate = May 15, 2025}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کورد–ئەڵمانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٧ === * [[جۆ دۆن بەیکەر]]، ٨٩، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{cite web |last1=Langer |first1=Emily |title=Joe Don Baker, tough guy actor in 'Walking Tall,' dies at 89 |url=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2025/05/15/joe-don-baker-actor-dead/ |website=The Washington Post |access-date=May 15, 2025}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١٥ === * [[پاتریک ئادیارت]]، ٨٢، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref>{{Cite web |url=https://extratv.com/2025/04/16/patrick-adiarte-dancer-king-flower-drum-song-obituary/ |title=Patrick Adiarte, Legendary 'The King and I' Dancer & 'Brady Bunch' Guest, Dies at 82 |website=ExtraTV.com |date=April 16, 2025 |access-date=April 18, 2025}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٦ === * [[جێرمیا پۆل ئۆستریکەر]]، ٨٧، [[ستێرفیزیک|فیزیکزانی ئەستێرەیی]]ی ئەمریکی و مامۆستای [[ئەستێرەناسی]] لە [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]]، نەخۆشیی گورچیلە.<ref>{{cite web |last1=Overbye |first1=Dennis |title=Jeremiah Ostriker, Who Plumbed Dark Forces That Shape Universe, Dies at 87 |url=https://www.nytimes.com/2025/04/07/science/space/jeremiah-ostriker-dead.html |website=The New York Times |access-date=April 7, 2025}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، سیەسۆ.<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ١١ === * [[ڕۆبێرت ترێبۆر]]، ٧١، ئەکتەری ئەمریکی، [[ژەهراویبوونی خوێن]].<ref>{{Cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-trebor-hercules-legendary-journeys-xena-1236181863/ |title=Robert Trebor, 'Hercules: The Legendary Journeys' Actor, Dies at 71 |work=The Hollywood Reporter |first=Mike |last=Barnes |date=April 4, 2025}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٨ === * [[جۆزێف وامبۆ]]، ٨٨، نووسەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref name=McFadden>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2025/02/28/books/joseph-wambaugh-dead.html |title=Joseph Wambaugh, Author With a Cop's-Eye View, Is Dead at 88 |last=McFadden |first=Robert D. |authorlink=Robert D. McFadden |date=February 28, 2025 |accessdate=February 28, 2025 |newspaper=The New York Times |url-access=limited}}</ref> === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> * [[پیتەر جەیسن]]، ٨٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجە]].<ref>{{Cite web |url=https://deadline.com/2025/02/peter-jason-dead-1236297197/ |title=Peter Jason Dies: ‘Deadwood’ Actor And Favorite Of John Carpenter And Walter Hill Was 80 |first1=Greg |last1=Evans |website=Deadline |date=February 21, 2025 |access-date=February 21, 2025}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ١٠ === * [[پیتەر تویاسۆسۆپۆ]]، ٦١، ئەکتەر و یاریزانی [[تۆپی پێی ئەمریکی|تۆپی پێ]]ی ئەمریکی، [[نەخۆشیی دڵ و لوولەکانی خوێن]].<ref>{{Cite web |last=Petski |first=Denise |date=2025-02-11 |title=Peter Navy Tuiasosopo Dies: 'Street Fighter', 'Necessary Roughness' Actor Was 61 |url=https://deadline.com/2025/02/peter-navy-tuiasosopo-dead-actor-1236284912/ |access-date=2025-02-11 |website=Deadline |language=en-US |archive-date=February 11, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250211023016/https://deadline.com/2025/02/peter-navy-tuiasosopo-dead-actor-1236284912/ |url-status=live}}</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] 7jfyp50todv3ea1w6qj953cr8fp8l6z 1579404 1579400 2026-04-30T01:01:10Z Hivja 64112 /* ١٠ */ 1579404 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٣٠ === * [[ئەبوو عوبەیدە]]، ٤٠، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام]] (٢٠٠٧–٢٠٢٥)، [[تیرۆرکردنی ئەبوو عوبەیدە|تیرۆرکردن لەلایەن ئیسرائیل]].<ref>{{Cite news|title=Israeli strike targets Hamas spokesperson Abu Obeida in Gaza: Reports|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/08/30/israeli-strike-targets-hamas-spokesperson-abu-obeida-in-gaza-reports|access-date=30 August 2025|website=Al-Arabiya}}</ref> === ٢٨ === * [[ڕاندی بوون]]، ٨٣، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |last=Barnes |first=Mike |title=Randy Boone, Actor on ‘The Virginian,’ Dies at 83 |website=The Hollywood Reporter |date=August 31, 2025 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/randy-boone-dead-the-virginian-1236358143/ |access-date=August 31, 2025}}</ref> === ٢٣ === * [[جێری ئادلەر]]، ٩٦، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر و دەرھێنەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |last=Walcott |first=Escher |date=August 24, 2025 |title='Iconic' Actor Jerry Adler, Star of 'The Sopranos' and 'The Good Wife,' Dies at 96 |url=https://people.com/jerry-adler-sopranos-star-dies-96-11796497 |access-date=August 24, 2025 |website=People.com |language=en}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ١٠ === * [[ئەنەس شەریف]]، ڕۆژنامەنووس و ڤیدیۆگرافەرێکی فەلەستینی و ھەواڵنێری [[کەناڵی ئەلجەزیرە]]، [[تیرۆرکردنی ئەنەس شەریف|تیرۆرکردن لەلایەن ئیسرائیل]].<ref name="AlJazeeraAug10">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Al Jazeera journalist Anas al-Sharif killed in Israeli attack in Gaza City|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/8/10/al-jazeera-journalist-anas-al-sharif-killed-in-israeli-attack-in-gaza-city|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Al Jazeera}}</ref> * [[دەیڤد کێچوم]]، ٩٧، ئەکتەر و [[کۆمیدیا|کۆمیدیان]]ی ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2025-08-22 |title=David Ketchum, the Cooped-Up Agent 13 on ‘Get Smart,’ Dies at 97 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/david-ketchum-dead-get-smart-agent-13-1236351427/ |access-date=2025-08-22 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[ڕەبیع مەدخەلی]]، ٩٢، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سوننە و مامۆستای زانکۆی سعوودی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=2025-07-09 |title=سبب وفاة الشيخ ربيع المدخلي وموعد جنازته وسيرته الذاتية الكاملة - النصر الإخباري |url=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/ |access-date=2025-07-10 |language=ar}}</ref> === ٨ === * [[ڕۆجەر کریستیانسێن]]، ٧٢، دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> * [[چارڵز ستراوس]]، ٩٦، مۆسیقاژەن، ھۆنراوەنووس و ئاوازدانەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{cite news|url = https://www.broadwayworld.com/article/Broadway-Composer-Charles-Strouse-Passes-Away-at-96-20250515|title = Broadway Composer Charles Strouse Passes Away at 96|last = Rabinowitz|first = Chloe|work = Broadway World|date = May 15, 2025|accessdate = May 15, 2025}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کورد–ئەڵمانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٧ === * [[جۆ دۆن بەیکەر]]، ٨٩، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{cite web |last1=Langer |first1=Emily |title=Joe Don Baker, tough guy actor in 'Walking Tall,' dies at 89 |url=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2025/05/15/joe-don-baker-actor-dead/ |website=The Washington Post |access-date=May 15, 2025}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١٥ === * [[پاتریک ئادیارت]]، ٨٢، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref>{{Cite web |url=https://extratv.com/2025/04/16/patrick-adiarte-dancer-king-flower-drum-song-obituary/ |title=Patrick Adiarte, Legendary 'The King and I' Dancer & 'Brady Bunch' Guest, Dies at 82 |website=ExtraTV.com |date=April 16, 2025 |access-date=April 18, 2025}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٦ === * [[جێرمیا پۆل ئۆستریکەر]]، ٨٧، [[ستێرفیزیک|فیزیکزانی ئەستێرەیی]]ی ئەمریکی و مامۆستای [[ئەستێرەناسی]] لە [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]]، نەخۆشیی گورچیلە.<ref>{{cite web |last1=Overbye |first1=Dennis |title=Jeremiah Ostriker, Who Plumbed Dark Forces That Shape Universe, Dies at 87 |url=https://www.nytimes.com/2025/04/07/science/space/jeremiah-ostriker-dead.html |website=The New York Times |access-date=April 7, 2025}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، سیەسۆ.<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ١١ === * [[ڕۆبێرت ترێبۆر]]، ٧١، ئەکتەری ئەمریکی، [[ژەهراویبوونی خوێن]].<ref>{{Cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-trebor-hercules-legendary-journeys-xena-1236181863/ |title=Robert Trebor, 'Hercules: The Legendary Journeys' Actor, Dies at 71 |work=The Hollywood Reporter |first=Mike |last=Barnes |date=April 4, 2025}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٨ === * [[جۆزێف وامبۆ]]، ٨٨، نووسەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref name=McFadden>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2025/02/28/books/joseph-wambaugh-dead.html |title=Joseph Wambaugh, Author With a Cop's-Eye View, Is Dead at 88 |last=McFadden |first=Robert D. |authorlink=Robert D. McFadden |date=February 28, 2025 |accessdate=February 28, 2025 |newspaper=The New York Times |url-access=limited}}</ref> === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> * [[پیتەر جەیسن]]، ٨٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجە]].<ref>{{Cite web |url=https://deadline.com/2025/02/peter-jason-dead-1236297197/ |title=Peter Jason Dies: ‘Deadwood’ Actor And Favorite Of John Carpenter And Walter Hill Was 80 |first1=Greg |last1=Evans |website=Deadline |date=February 21, 2025 |access-date=February 21, 2025}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ١٠ === * [[پیتەر تویاسۆسۆپۆ]]، ٦١، ئەکتەر و یاریزانی [[تۆپی پێی ئەمریکی|تۆپی پێ]]ی ئەمریکی، [[نەخۆشیی دڵ و لوولەکانی خوێن]].<ref>{{Cite web |last=Petski |first=Denise |date=2025-02-11 |title=Peter Navy Tuiasosopo Dies: 'Street Fighter', 'Necessary Roughness' Actor Was 61 |url=https://deadline.com/2025/02/peter-navy-tuiasosopo-dead-actor-1236284912/ |access-date=2025-02-11 |website=Deadline |language=en-US |archive-date=February 11, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250211023016/https://deadline.com/2025/02/peter-navy-tuiasosopo-dead-actor-1236284912/ |url-status=live}}</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] 5xignm4g36lvwh5hx8w1trszjeviuau 1579406 1579404 2026-04-30T01:07:54Z Hivja 64112 /* ٦ */ 1579406 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٣٠ === * [[ئەبوو عوبەیدە]]، ٤٠، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام]] (٢٠٠٧–٢٠٢٥)، [[تیرۆرکردنی ئەبوو عوبەیدە|تیرۆرکردن لەلایەن ئیسرائیل]].<ref>{{Cite news|title=Israeli strike targets Hamas spokesperson Abu Obeida in Gaza: Reports|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/08/30/israeli-strike-targets-hamas-spokesperson-abu-obeida-in-gaza-reports|access-date=30 August 2025|website=Al-Arabiya}}</ref> === ٢٨ === * [[ڕاندی بوون]]، ٨٣، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |last=Barnes |first=Mike |title=Randy Boone, Actor on ‘The Virginian,’ Dies at 83 |website=The Hollywood Reporter |date=August 31, 2025 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/randy-boone-dead-the-virginian-1236358143/ |access-date=August 31, 2025}}</ref> === ٢٣ === * [[جێری ئادلەر]]، ٩٦، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر و دەرھێنەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |last=Walcott |first=Escher |date=August 24, 2025 |title='Iconic' Actor Jerry Adler, Star of 'The Sopranos' and 'The Good Wife,' Dies at 96 |url=https://people.com/jerry-adler-sopranos-star-dies-96-11796497 |access-date=August 24, 2025 |website=People.com |language=en}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ١٠ === * [[ئەنەس شەریف]]، ڕۆژنامەنووس و ڤیدیۆگرافەرێکی فەلەستینی و ھەواڵنێری [[کەناڵی ئەلجەزیرە]]، [[تیرۆرکردنی ئەنەس شەریف|تیرۆرکردن لەلایەن ئیسرائیل]].<ref name="AlJazeeraAug10">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Al Jazeera journalist Anas al-Sharif killed in Israeli attack in Gaza City|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/8/10/al-jazeera-journalist-anas-al-sharif-killed-in-israeli-attack-in-gaza-city|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Al Jazeera}}</ref> * [[دەیڤد کێچوم]]، ٩٧، ئەکتەر و [[کۆمیدیا|کۆمیدیان]]ی ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2025-08-22 |title=David Ketchum, the Cooped-Up Agent 13 on ‘Get Smart,’ Dies at 97 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/david-ketchum-dead-get-smart-agent-13-1236351427/ |access-date=2025-08-22 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[ڕەبیع مەدخەلی]]، ٩٢، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سوننە و مامۆستای زانکۆی سعوودی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=2025-07-09 |title=سبب وفاة الشيخ ربيع المدخلي وموعد جنازته وسيرته الذاتية الكاملة - النصر الإخباري |url=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/ |access-date=2025-07-10 |language=ar}}</ref> === ٨ === * [[ڕۆجەر کریستیانسێن]]، ٧٢، دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> * [[چارڵز ستراوس]]، ٩٦، مۆسیقاژەن، ھۆنراوەنووس و ئاوازدانەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{cite news|url = https://www.broadwayworld.com/article/Broadway-Composer-Charles-Strouse-Passes-Away-at-96-20250515|title = Broadway Composer Charles Strouse Passes Away at 96|last = Rabinowitz|first = Chloe|work = Broadway World|date = May 15, 2025|accessdate = May 15, 2025}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کورد–ئەڵمانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٧ === * [[جۆ دۆن بەیکەر]]، ٨٩، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{cite web |last1=Langer |first1=Emily |title=Joe Don Baker, tough guy actor in 'Walking Tall,' dies at 89 |url=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2025/05/15/joe-don-baker-actor-dead/ |website=The Washington Post |access-date=May 15, 2025}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١٥ === * [[پاتریک ئادیارت]]، ٨٢، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref>{{Cite web |url=https://extratv.com/2025/04/16/patrick-adiarte-dancer-king-flower-drum-song-obituary/ |title=Patrick Adiarte, Legendary 'The King and I' Dancer & 'Brady Bunch' Guest, Dies at 82 |website=ExtraTV.com |date=April 16, 2025 |access-date=April 18, 2025}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٦ === * [[جێرمیا پۆل ئۆستریکەر]]، ٨٧، [[ستێرفیزیک|فیزیکزانی ئەستێرەیی]]ی ئەمریکی و مامۆستای [[ئەستێرەناسی]] لە [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]]، نەخۆشیی گورچیلە.<ref>{{cite web |last1=Overbye |first1=Dennis |title=Jeremiah Ostriker, Who Plumbed Dark Forces That Shape Universe, Dies at 87 |url=https://www.nytimes.com/2025/04/07/science/space/jeremiah-ostriker-dead.html |website=The New York Times |access-date=April 7, 2025}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، سیەسۆ.<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ١١ === * [[ڕۆبێرت ترێبۆر]]، ٧١، ئەکتەری ئەمریکی، [[ژەهراویبوونی خوێن]].<ref>{{Cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-trebor-hercules-legendary-journeys-xena-1236181863/ |title=Robert Trebor, 'Hercules: The Legendary Journeys' Actor, Dies at 71 |work=The Hollywood Reporter |first=Mike |last=Barnes |date=April 4, 2025}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٨ === * [[جۆزێف وامبۆ]]، ٨٨، نووسەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref name=McFadden>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2025/02/28/books/joseph-wambaugh-dead.html |title=Joseph Wambaugh, Author With a Cop's-Eye View, Is Dead at 88 |last=McFadden |first=Robert D. |authorlink=Robert D. McFadden |date=February 28, 2025 |accessdate=February 28, 2025 |newspaper=The New York Times |url-access=limited}}</ref> === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> * [[پیتەر جەیسن]]، ٨٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجە]].<ref>{{Cite web |url=https://deadline.com/2025/02/peter-jason-dead-1236297197/ |title=Peter Jason Dies: ‘Deadwood’ Actor And Favorite Of John Carpenter And Walter Hill Was 80 |first1=Greg |last1=Evans |website=Deadline |date=February 21, 2025 |access-date=February 21, 2025}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ١٠ === * [[پیتەر تویاسۆسۆپۆ]]، ٦١، ئەکتەر و یاریزانی [[تۆپی پێی ئەمریکی|تۆپی پێ]]ی ئەمریکی، [[نەخۆشیی دڵ و لوولەکانی خوێن]].<ref>{{Cite web |last=Petski |first=Denise |date=2025-02-11 |title=Peter Navy Tuiasosopo Dies: 'Street Fighter', 'Necessary Roughness' Actor Was 61 |url=https://deadline.com/2025/02/peter-navy-tuiasosopo-dead-actor-1236284912/ |access-date=2025-02-11 |website=Deadline |language=en-US |archive-date=February 11, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250211023016/https://deadline.com/2025/02/peter-navy-tuiasosopo-dead-actor-1236284912/ |url-status=live}}</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> * [[ئارام فەتاح خەراجیانی]]، ٤٣–٤٤، پاڵەوانی لەشجوانیی کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=هۆکاری گیان لەدەستدانی پاڵەوانە کوردەکە لەگەڵ وریا حمە کەریم چی بوو؟ |ناونیشان=https://www.speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=141175&Jor=7 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوت=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] bxwmu7q0h8nxfzszx57wlbeow5w4epp 1579408 1579406 2026-04-30T01:22:17Z Hivja 64112 /* کانوونی یەکەم */ 1579408 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == === ٢٦ === * [[بەھرام بەیزایی]]، ٨٧، نووسەر و دەرھێنەری فیلم و شانۆی ئێرانی، [[شێرپەنجە]].<ref>{{Cite web |date=27 December 2025 |title=Renowned Iranian playwright Bahram Beyzai passes away |url=https://en.mehrnews.com/news/240207/Renowned-Iranian-playwright-Bahram-Beyzai-passes-away |access-date=2025-12-27 |website=Mehr News Agency |language=en}}</ref> == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٣٠ === * [[ئەبوو عوبەیدە]]، ٤٠، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام]] (٢٠٠٧–٢٠٢٥)، [[تیرۆرکردنی ئەبوو عوبەیدە|تیرۆرکردن لەلایەن ئیسرائیل]].<ref>{{Cite news|title=Israeli strike targets Hamas spokesperson Abu Obeida in Gaza: Reports|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/08/30/israeli-strike-targets-hamas-spokesperson-abu-obeida-in-gaza-reports|access-date=30 August 2025|website=Al-Arabiya}}</ref> === ٢٨ === * [[ڕاندی بوون]]، ٨٣، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |last=Barnes |first=Mike |title=Randy Boone, Actor on ‘The Virginian,’ Dies at 83 |website=The Hollywood Reporter |date=August 31, 2025 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/randy-boone-dead-the-virginian-1236358143/ |access-date=August 31, 2025}}</ref> === ٢٣ === * [[جێری ئادلەر]]، ٩٦، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر و دەرھێنەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |last=Walcott |first=Escher |date=August 24, 2025 |title='Iconic' Actor Jerry Adler, Star of 'The Sopranos' and 'The Good Wife,' Dies at 96 |url=https://people.com/jerry-adler-sopranos-star-dies-96-11796497 |access-date=August 24, 2025 |website=People.com |language=en}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ١٠ === * [[ئەنەس شەریف]]، ڕۆژنامەنووس و ڤیدیۆگرافەرێکی فەلەستینی و ھەواڵنێری [[کەناڵی ئەلجەزیرە]]، [[تیرۆرکردنی ئەنەس شەریف|تیرۆرکردن لەلایەن ئیسرائیل]].<ref name="AlJazeeraAug10">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Al Jazeera journalist Anas al-Sharif killed in Israeli attack in Gaza City|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/8/10/al-jazeera-journalist-anas-al-sharif-killed-in-israeli-attack-in-gaza-city|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Al Jazeera}}</ref> * [[دەیڤد کێچوم]]، ٩٧، ئەکتەر و [[کۆمیدیا|کۆمیدیان]]ی ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2025-08-22 |title=David Ketchum, the Cooped-Up Agent 13 on ‘Get Smart,’ Dies at 97 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/david-ketchum-dead-get-smart-agent-13-1236351427/ |access-date=2025-08-22 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[ڕەبیع مەدخەلی]]، ٩٢، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سوننە و مامۆستای زانکۆی سعوودی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=2025-07-09 |title=سبب وفاة الشيخ ربيع المدخلي وموعد جنازته وسيرته الذاتية الكاملة - النصر الإخباري |url=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/ |access-date=2025-07-10 |language=ar}}</ref> === ٨ === * [[ڕۆجەر کریستیانسێن]]، ٧٢، دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> * [[چارڵز ستراوس]]، ٩٦، مۆسیقاژەن، ھۆنراوەنووس و ئاوازدانەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{cite news|url = https://www.broadwayworld.com/article/Broadway-Composer-Charles-Strouse-Passes-Away-at-96-20250515|title = Broadway Composer Charles Strouse Passes Away at 96|last = Rabinowitz|first = Chloe|work = Broadway World|date = May 15, 2025|accessdate = May 15, 2025}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کورد–ئەڵمانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٧ === * [[جۆ دۆن بەیکەر]]، ٨٩، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{cite web |last1=Langer |first1=Emily |title=Joe Don Baker, tough guy actor in 'Walking Tall,' dies at 89 |url=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2025/05/15/joe-don-baker-actor-dead/ |website=The Washington Post |access-date=May 15, 2025}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١٥ === * [[پاتریک ئادیارت]]، ٨٢، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref>{{Cite web |url=https://extratv.com/2025/04/16/patrick-adiarte-dancer-king-flower-drum-song-obituary/ |title=Patrick Adiarte, Legendary 'The King and I' Dancer & 'Brady Bunch' Guest, Dies at 82 |website=ExtraTV.com |date=April 16, 2025 |access-date=April 18, 2025}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٦ === * [[جێرمیا پۆل ئۆستریکەر]]، ٨٧، [[ستێرفیزیک|فیزیکزانی ئەستێرەیی]]ی ئەمریکی و مامۆستای [[ئەستێرەناسی]] لە [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]]، نەخۆشیی گورچیلە.<ref>{{cite web |last1=Overbye |first1=Dennis |title=Jeremiah Ostriker, Who Plumbed Dark Forces That Shape Universe, Dies at 87 |url=https://www.nytimes.com/2025/04/07/science/space/jeremiah-ostriker-dead.html |website=The New York Times |access-date=April 7, 2025}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، سیەسۆ.<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ١١ === * [[ڕۆبێرت ترێبۆر]]، ٧١، ئەکتەری ئەمریکی، [[ژەهراویبوونی خوێن]].<ref>{{Cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-trebor-hercules-legendary-journeys-xena-1236181863/ |title=Robert Trebor, 'Hercules: The Legendary Journeys' Actor, Dies at 71 |work=The Hollywood Reporter |first=Mike |last=Barnes |date=April 4, 2025}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٨ === * [[جۆزێف وامبۆ]]، ٨٨، نووسەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref name=McFadden>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2025/02/28/books/joseph-wambaugh-dead.html |title=Joseph Wambaugh, Author With a Cop's-Eye View, Is Dead at 88 |last=McFadden |first=Robert D. |authorlink=Robert D. McFadden |date=February 28, 2025 |accessdate=February 28, 2025 |newspaper=The New York Times |url-access=limited}}</ref> === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> * [[پیتەر جەیسن]]، ٨٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجە]].<ref>{{Cite web |url=https://deadline.com/2025/02/peter-jason-dead-1236297197/ |title=Peter Jason Dies: ‘Deadwood’ Actor And Favorite Of John Carpenter And Walter Hill Was 80 |first1=Greg |last1=Evans |website=Deadline |date=February 21, 2025 |access-date=February 21, 2025}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ١٠ === * [[پیتەر تویاسۆسۆپۆ]]، ٦١، ئەکتەر و یاریزانی [[تۆپی پێی ئەمریکی|تۆپی پێ]]ی ئەمریکی، [[نەخۆشیی دڵ و لوولەکانی خوێن]].<ref>{{Cite web |last=Petski |first=Denise |date=2025-02-11 |title=Peter Navy Tuiasosopo Dies: 'Street Fighter', 'Necessary Roughness' Actor Was 61 |url=https://deadline.com/2025/02/peter-navy-tuiasosopo-dead-actor-1236284912/ |access-date=2025-02-11 |website=Deadline |language=en-US |archive-date=February 11, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250211023016/https://deadline.com/2025/02/peter-navy-tuiasosopo-dead-actor-1236284912/ |url-status=live}}</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> * [[ئارام فەتاح خەراجیانی]]، ٤٣–٤٤، پاڵەوانی لەشجوانیی کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=هۆکاری گیان لەدەستدانی پاڵەوانە کوردەکە لەگەڵ وریا حمە کەریم چی بوو؟ |ناونیشان=https://www.speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=141175&Jor=7 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوت=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] 2ks7qkvskbs7j2vppi16ya9dgngwxk7 1579415 1579408 2026-04-30T01:30:56Z Hivja 64112 /* کانوونی یەکەم */بۆ دواتر چاکتریان دەکەم 1579415 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == === ٣٠ === * [[خالیدە زیا]] * [[ئیسیا ویتلۆک جونیۆر]] === ٢٦ === * [[بەھرام بەیزایی]]، ٨٧، نووسەر و دەرھێنەری فیلم و شانۆی ئێرانی، [[شێرپەنجە]].<ref>{{Cite web |date=27 December 2025 |title=Renowned Iranian playwright Bahram Beyzai passes away |url=https://en.mehrnews.com/news/240207/Renowned-Iranian-playwright-Bahram-Beyzai-passes-away |access-date=2025-12-27 |website=Mehr News Agency |language=en}}</ref> === ١٤ === [[ڕۆب ڕینەر]] === ٤ === [[کاری-ھیرۆیوکی تاگاوا]] == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٣٠ === * [[ئەبوو عوبەیدە]]، ٤٠، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام]] (٢٠٠٧–٢٠٢٥)، [[تیرۆرکردنی ئەبوو عوبەیدە|تیرۆرکردن لەلایەن ئیسرائیل]].<ref>{{Cite news|title=Israeli strike targets Hamas spokesperson Abu Obeida in Gaza: Reports|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/08/30/israeli-strike-targets-hamas-spokesperson-abu-obeida-in-gaza-reports|access-date=30 August 2025|website=Al-Arabiya}}</ref> === ٢٨ === * [[ڕاندی بوون]]، ٨٣، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |last=Barnes |first=Mike |title=Randy Boone, Actor on ‘The Virginian,’ Dies at 83 |website=The Hollywood Reporter |date=August 31, 2025 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/randy-boone-dead-the-virginian-1236358143/ |access-date=August 31, 2025}}</ref> === ٢٣ === * [[جێری ئادلەر]]، ٩٦، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر و دەرھێنەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |last=Walcott |first=Escher |date=August 24, 2025 |title='Iconic' Actor Jerry Adler, Star of 'The Sopranos' and 'The Good Wife,' Dies at 96 |url=https://people.com/jerry-adler-sopranos-star-dies-96-11796497 |access-date=August 24, 2025 |website=People.com |language=en}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ١٠ === * [[ئەنەس شەریف]]، ڕۆژنامەنووس و ڤیدیۆگرافەرێکی فەلەستینی و ھەواڵنێری [[کەناڵی ئەلجەزیرە]]، [[تیرۆرکردنی ئەنەس شەریف|تیرۆرکردن لەلایەن ئیسرائیل]].<ref name="AlJazeeraAug10">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Al Jazeera journalist Anas al-Sharif killed in Israeli attack in Gaza City|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/8/10/al-jazeera-journalist-anas-al-sharif-killed-in-israeli-attack-in-gaza-city|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Al Jazeera}}</ref> * [[دەیڤد کێچوم]]، ٩٧، ئەکتەر و [[کۆمیدیا|کۆمیدیان]]ی ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2025-08-22 |title=David Ketchum, the Cooped-Up Agent 13 on ‘Get Smart,’ Dies at 97 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/david-ketchum-dead-get-smart-agent-13-1236351427/ |access-date=2025-08-22 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[ڕەبیع مەدخەلی]]، ٩٢، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سوننە و مامۆستای زانکۆی سعوودی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=2025-07-09 |title=سبب وفاة الشيخ ربيع المدخلي وموعد جنازته وسيرته الذاتية الكاملة - النصر الإخباري |url=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/ |access-date=2025-07-10 |language=ar}}</ref> === ٨ === * [[ڕۆجەر کریستیانسێن]]، ٧٢، دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> * [[چارڵز ستراوس]]، ٩٦، مۆسیقاژەن، ھۆنراوەنووس و ئاوازدانەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{cite news|url = https://www.broadwayworld.com/article/Broadway-Composer-Charles-Strouse-Passes-Away-at-96-20250515|title = Broadway Composer Charles Strouse Passes Away at 96|last = Rabinowitz|first = Chloe|work = Broadway World|date = May 15, 2025|accessdate = May 15, 2025}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کورد–ئەڵمانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٧ === * [[جۆ دۆن بەیکەر]]، ٨٩، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{cite web |last1=Langer |first1=Emily |title=Joe Don Baker, tough guy actor in 'Walking Tall,' dies at 89 |url=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2025/05/15/joe-don-baker-actor-dead/ |website=The Washington Post |access-date=May 15, 2025}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١٥ === * [[پاتریک ئادیارت]]، ٨٢، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref>{{Cite web |url=https://extratv.com/2025/04/16/patrick-adiarte-dancer-king-flower-drum-song-obituary/ |title=Patrick Adiarte, Legendary 'The King and I' Dancer & 'Brady Bunch' Guest, Dies at 82 |website=ExtraTV.com |date=April 16, 2025 |access-date=April 18, 2025}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٦ === * [[جێرمیا پۆل ئۆستریکەر]]، ٨٧، [[ستێرفیزیک|فیزیکزانی ئەستێرەیی]]ی ئەمریکی و مامۆستای [[ئەستێرەناسی]] لە [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]]، نەخۆشیی گورچیلە.<ref>{{cite web |last1=Overbye |first1=Dennis |title=Jeremiah Ostriker, Who Plumbed Dark Forces That Shape Universe, Dies at 87 |url=https://www.nytimes.com/2025/04/07/science/space/jeremiah-ostriker-dead.html |website=The New York Times |access-date=April 7, 2025}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، سیەسۆ.<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ١١ === * [[ڕۆبێرت ترێبۆر]]، ٧١، ئەکتەری ئەمریکی، [[ژەهراویبوونی خوێن]].<ref>{{Cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-trebor-hercules-legendary-journeys-xena-1236181863/ |title=Robert Trebor, 'Hercules: The Legendary Journeys' Actor, Dies at 71 |work=The Hollywood Reporter |first=Mike |last=Barnes |date=April 4, 2025}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٨ === * [[جۆزێف وامبۆ]]، ٨٨، نووسەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref name=McFadden>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2025/02/28/books/joseph-wambaugh-dead.html |title=Joseph Wambaugh, Author With a Cop's-Eye View, Is Dead at 88 |last=McFadden |first=Robert D. |authorlink=Robert D. McFadden |date=February 28, 2025 |accessdate=February 28, 2025 |newspaper=The New York Times |url-access=limited}}</ref> === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> * [[پیتەر جەیسن]]، ٨٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجە]].<ref>{{Cite web |url=https://deadline.com/2025/02/peter-jason-dead-1236297197/ |title=Peter Jason Dies: ‘Deadwood’ Actor And Favorite Of John Carpenter And Walter Hill Was 80 |first1=Greg |last1=Evans |website=Deadline |date=February 21, 2025 |access-date=February 21, 2025}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ١٠ === * [[پیتەر تویاسۆسۆپۆ]]، ٦١، ئەکتەر و یاریزانی [[تۆپی پێی ئەمریکی|تۆپی پێ]]ی ئەمریکی، [[نەخۆشیی دڵ و لوولەکانی خوێن]].<ref>{{Cite web |last=Petski |first=Denise |date=2025-02-11 |title=Peter Navy Tuiasosopo Dies: 'Street Fighter', 'Necessary Roughness' Actor Was 61 |url=https://deadline.com/2025/02/peter-navy-tuiasosopo-dead-actor-1236284912/ |access-date=2025-02-11 |website=Deadline |language=en-US |archive-date=February 11, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250211023016/https://deadline.com/2025/02/peter-navy-tuiasosopo-dead-actor-1236284912/ |url-status=live}}</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> * [[ئارام فەتاح خەراجیانی]]، ٤٣–٤٤، پاڵەوانی لەشجوانیی کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=هۆکاری گیان لەدەستدانی پاڵەوانە کوردەکە لەگەڵ وریا حمە کەریم چی بوو؟ |ناونیشان=https://www.speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=141175&Jor=7 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوت=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] q77o27x2v43s2792dtrxrzun6dcqcnk 1579416 1579415 2026-04-30T01:31:19Z Hivja 64112 1579416 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٥دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == === ٣٠ === * [[خالیدە زیا]] * [[ئیسیا ویتلۆک جونیۆر]] === ٢٦ === * [[بەھرام بەیزایی]]، ٨٧، نووسەر و دەرھێنەری فیلم و شانۆی ئێرانی، [[شێرپەنجە]].<ref>{{Cite web |date=27 December 2025 |title=Renowned Iranian playwright Bahram Beyzai passes away |url=https://en.mehrnews.com/news/240207/Renowned-Iranian-playwright-Bahram-Beyzai-passes-away |access-date=2025-12-27 |website=Mehr News Agency |language=en}}</ref> === ١٤ === * [[ڕۆب ڕینەر]] === ٤ === * [[کاری-ھیرۆیوکی تاگاوا]] == تشرینی دووەم == === ٦ === * [[جەیمس واتسن]]، ٩٧، زانا و ژینناسی ئەمریکی و براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبێل]] (١٩٦٢)، بەساڵاچوون.<ref name=NYTobit>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dean |یەکەم=Cornelia |سەردێڕ=James Watson, Co-Discoverer of the Structure of DNA, Is Dead at 97 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/11/07/science/james-watson-dead.html |وێبگە=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٣ === * [[دیک چەینی]]، ٨٤، سیاسەتوانی ئەمریکی و [[جێگری سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (٢٠٠١–٢٠٠٩)، [[سیەسۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Former US Vice-President Dick Cheney dies aged 84 |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251104115647/https://www.bbc.com/news/live/c4gpxe1kg8kt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[بی بی سی نیووز|BBC News]]}}</ref> == تشرینی یەکەم == === ٥ === * [[کێن جاکۆبس]]، ٩٢، دەرھێنەری ئەمریکی، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ken Jacobs, Pioneering Experimental Filmmaker, Dies at 92|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/ken-jacobs-dead-experimental-film-1236541528/|دوایین=Saperstein|یەکەم=Pat|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ڕۆن دین]]، ٨٧، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە نەخۆشخانە.<ref>{{Cite web |last=Pedersen |first=Erik |date=2025-10-08 |title=Ron Dean Dies: Actor In 'The Fugitive', 'The Breakfast Club' & Three Tom Cruise Films Was 87 |url=https://deadline.com/2025/10/ron-dean-dead-the-fugitive-the-dark-knight-breakfast-club-frasier-1236573733/ |access-date=2025-10-09 |website=Deadline |language=en-US}}</ref> == ئەیلوول == === ٢٣ === * [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، ٨١، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]]، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> === ٢٢ === * [[ھێنری جاگلۆم]]، ٨٧، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk |یەکەم١=Chris |دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Mike|سەردێڕ=Henry Jaglom, Moviemaker Who Worked Outside the Mainstream, Dies at 87 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/henry-jaglom-dead-safe-place-eating-last-summer-hamptons-1236378418/ |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٦ === * [[ڕۆبێرت ڕێدفۆرد]]، ٨٩، ئەکتەر و دەرھێنەری فیلمی ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref name=nytobit>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Robert Redford, Screen Idol Turned Director and Activist, Dies at 89 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ئیش=The New York Times |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|زمان=en-US |دوایین=Barnes |یەکەم=Brooks |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250916121230/https://www.nytimes.com/2025/09/16/movies/robert-redford-dead.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[عامر محەممەد ڕەشید]]، ٨٦، سیاسەتوانی پێشووی عێراقی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ئاب == === ٣٠ === * [[ئەبوو عوبەیدە]]، ٤٠، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام]] (٢٠٠٧–٢٠٢٥)، [[تیرۆرکردنی ئەبوو عوبەیدە|تیرۆرکردن لەلایەن ئیسرائیل]].<ref>{{Cite news|title=Israeli strike targets Hamas spokesperson Abu Obeida in Gaza: Reports|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2025/08/30/israeli-strike-targets-hamas-spokesperson-abu-obeida-in-gaza-reports|access-date=30 August 2025|website=Al-Arabiya}}</ref> === ٢٨ === * [[ڕاندی بوون]]، ٨٣، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |last=Barnes |first=Mike |title=Randy Boone, Actor on ‘The Virginian,’ Dies at 83 |website=The Hollywood Reporter |date=August 31, 2025 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/randy-boone-dead-the-virginian-1236358143/ |access-date=August 31, 2025}}</ref> === ٢٣ === * [[جێری ئادلەر]]، ٩٦، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر و دەرھێنەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |last=Walcott |first=Escher |date=August 24, 2025 |title='Iconic' Actor Jerry Adler, Star of 'The Sopranos' and 'The Good Wife,' Dies at 96 |url=https://people.com/jerry-adler-sopranos-star-dies-96-11796497 |access-date=August 24, 2025 |website=People.com |language=en}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانک کاپریۆ]]، ٨٨، دادوەر و سیاسەتوانی ئەمریکی، نەخۆشی.<ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> * [[ژێرار شالیان]]، ٩١، نووسەر و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی، بەساڵاچوون.<ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> === ١٠ === * [[ئەنەس شەریف]]، ڕۆژنامەنووس و ڤیدیۆگرافەرێکی فەلەستینی و ھەواڵنێری [[کەناڵی ئەلجەزیرە]]، [[تیرۆرکردنی ئەنەس شەریف|تیرۆرکردن لەلایەن ئیسرائیل]].<ref name="AlJazeeraAug10">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Al Jazeera journalist Anas al-Sharif killed in Israeli attack in Gaza City|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/8/10/al-jazeera-journalist-anas-al-sharif-killed-in-israeli-attack-in-gaza-city|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Al Jazeera}}</ref> * [[دەیڤد کێچوم]]، ٩٧، ئەکتەر و [[کۆمیدیا|کۆمیدیان]]ی ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{Cite web |last=Barnes |first=Mike |date=2025-08-22 |title=David Ketchum, the Cooped-Up Agent 13 on ‘Get Smart,’ Dies at 97 |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/david-ketchum-dead-get-smart-agent-13-1236351427/ |access-date=2025-08-22 |website=The Hollywood Reporter |language=en-US}}</ref> === ٧ === * [[جیم لۆڤێڵ]]، ٩٧، ئەستێرەگەڕی ئەمریکی ([[جێمینای ١٢]]، [[ئەپۆلۆ ٨]] و [[ئەپۆلۆ ١٣]])، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dudek |یەکەم=Mitch |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Jim Lovell, Apollo 13 astronaut who settled in Lake Forest, dies at 97 |ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/obituaries/2025/08/08/jim-lovell-obituary-apollo-13-astronaut-dies-at-97 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Chicago Sun-Times}}</ref> === ٥ === * [[نەرمین قادر]]، ٦٣، خانمەکتەر و شانۆکاری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51636 |سەردێڕ=نەرمین قادر هونەرمەند و شانۆکاری کورد کۆچی دوایی کرد |وێبگە=NRT TV |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == تەممووز == === ٢٧ === * [[کوردۆی شاعیر]]، ٤٤، شاعیری کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٦ === * [[زیاد ڕەحبانی]]، ٦٩، ئاوازدانەر، نووسەر و مۆسیقاژەنی لوبنانی، جەڵدەی دڵ.<ref>{{Cite web |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/26/ziad-rahbani-pioneering-lebanese-musician-and-composer-dies-at-69 |title=Ziad Rahbani, pioneering Lebanese musician and composer, dies at 69 |access-date=26 July 2025 |website=Al Jazeera}}</ref> === ٢٤ === * [[ھاڵک ھۆگان]]، ٧١، زۆرانبازی پیشەگەری ئەمریکی، وەستانی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://kfdm.com/news/local/hulk-hogan-dies-at-71|سەردێڕ=Hulk Hogan dies at 71|بڵاوکەرەوە=KFDM|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[جیمی ھانت]]، ٨٥، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوای جەڵدەی دڵ.<ref name=Barnes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jimmy-hunt-dead-invaders-from-mars-1236324837/|سەردێڕ=Jimmy Hunt, Young Star of 'Invaders From Mars,' Dies at 85|نووسەر=Barnes, Mike|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٥|newspaper=The Hollywood Reporter}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد بوخاری]]، ٨٢، سیاسەتوان، ئەفسەری سەربازیی نێجیریایی و سەرۆک کۆماری نێجیریا (٢٠١٥–٢٠٢٣)، نەخۆشیی درێژخایەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nigeria's ex-President Muhammadu Buhari dies in London aged 82 |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/7/13/nigerias-former-president-muhammadu-buhari-dies-in-london-aged-82 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=Al Jazeera}}</ref> === ١١ === * [[ڕێنی کیربی]]، ٧٠، ئەکتەری ئەمریکی، نیشانەکانی دوایی و تەشەنای سوورێنە، گورچیلە و میزڵدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Shallow Hal actor dies aged 70 after being hospitalised for two months as his family pay tribute |ناونیشان= https://www.mirror.co.uk/3am/celebrity-news/breaking-rene-kirby-dead-shallow-35605141.amp |وێبگە=Mirror |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[ڕەبیع مەدخەلی]]، ٩٢، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سوننە و مامۆستای زانکۆی سعوودی، بەساڵاچوون.<ref>{{Cite web |date=2025-07-09 |title=سبب وفاة الشيخ ربيع المدخلي وموعد جنازته وسيرته الذاتية الكاملة - النصر الإخباري |url=https://www.elnassrnews.com/31747/death-sheikh-rabee-almadkhali/ |access-date=2025-07-10 |language=ar}}</ref> === ٨ === * [[ڕۆجەر کریستیانسێن]]، ٧٢، دەرھێنەری تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |title=Roger Secrist Christiansen |url=https://obits.cleveland.com/us/obituaries/theday/name/roger-christiansen-obituary?id=59197308 |website=Legacy |access-date=18 August 2025}}</ref> === ٣ === * [[دیۆگۆ جۆتا]]، ٢٨، یاریزانی تۆپی پێی پورتوگالی، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Diogo Jota: Liverpool forward dies in car accident in Spain |ناونیشان=https://www.skysports.com/football/news/32461/13391754/diogo-jota-liverpool-forward-dies-in-car-accident-in-spain |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Sky Sports}}</ref> * [[مایکڵ مادسن]]، ٦٧، ئەکتەر، بەرھەمھێنەر، نووسەر و شاعیری ئەمریکی، [[وەستانی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barnes |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Michael Madsen, Reservoir Dogs' Actor, Dies at 67 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/michael-madsen-dead-reservoir-dogs-1236306069/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == حوزەیران == === ٢٦ === * [[ڕیک ھورست]]، ٧٩، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web|title=Rick Hurst, Cletus Hogg on ‘The Dukes of Hazzard,’ Dies at 79|last=Moses|first=Claire|date=June 27, 2025|url=https://www.nytimes.com/2025/06/27/obituaries/rick-hurst-dead.html|website=The New York Times|access-date=June 27, 2025}}</ref> === ٢١ === * [[بێھنام شەھریاری]]، ٥٦، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] و بەرپرسی باڵای [[ھێزی قودس]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israel says it killed Iran's military coordinator with Hamas |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cn9yxrxwzzzo |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> === ١٩ === * [[گەیلارد سارتەین]]، ٧٨، ئەکتەری ئەمریکی، مردنی سروشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gailard Sartain, Actor in 'Hee Haw' and 'Mississippi Burning,' Dies at 78|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/gailard-sartain-dead-hee-haw-mississippi-burning-1236295853/|دوایین=Barnes|یەکەم=Mike|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٨ === * [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]، ٤٩، [[قەشە]]ی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]]ی عێراقی، نادیار.<ref>[https://sematv.net/ar/2025/06/12431 سمو الامير يعزي بوفاة المطران ثابت حبيب منصور مكو] {{in lang|ar}}</ref> === ١٧ === * [[عەلی شادمانی]]، ٦٢، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی، ئەندامی سوپای پاسداران و فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Israeli military says it killed Iran's wartime chief of staff |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/israeli-military-says-it-killed-irans-armed-forces-chief-staff-2025-06-17/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد کازمی]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازیی ئێرانی و سەرۆکی [[ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ڕێکخراوەی ھەواڵگریی سوپای پاسداران]]، [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشی ئیسرائیل]].<ref name="TimesDeath">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Netanyahu says Israel killed IRGC intelligence chief and his deputy |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Times of Israel |ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/netanyahu-confirms-israel-killed-irgc-intelligence-chief-and-his-deputy/ |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٣ === * کوژرانی ئێرانییە بەناوبانگەکان لە [[ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران (حوزەیرانی ٢٠٢٥)|ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران]]: ** [[فەرەیدوون عەباسی]]، ٦٦، زانای ئەتۆمی، سیاسەتوان و سەرۆکی زانکۆ، [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|نوێنەری پەرلەمان]] (٢٠٢٢–٢٠٢٤)، سەرۆکی [[ڕێکخراوەی وزەی ئەتۆمیی ئێران]] (٢٠١١–٢٠١٣) و سەرۆکی [[زانکۆی ئیمام حوسێن]] (٢٠٠١–٢٠١١).<ref>[https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/تسنیم-شهادت-فریدون-عباسی-و-طهرانچی تسنیم: شهادت فریدون عباسی و طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613153614/https://www.entekhab.ir/fa/news/871083/%D8%AA%D8%B3%D9%86%DB%8C%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%A7%D8%AF%D8%AA-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%B7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%8C |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> ** [[محەممەد باقری]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦وە).<ref>[https://www.bartarinha.ir/بخش-اخبار-روز-20/1520640-سرلشکر-باقری-به-شهادت-رسید فارس: سرلشکر باقری به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[ئەمیرعەلی حاجیزادە]]، ٦٣، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|ھێزی ھەوابۆشاییی سوپای پاسداران]] (لە ٢٠٠٩وە).<ref>[https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-confirms-irgc-air-force-chief-top-echelon-killed-in-israeli-strike/ IDF confirms IRGC air force chief, top echelon killed in Israeli strike]</ref> ** [[غوڵامعەلی ڕەشید]]، ٧١–٧٢، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[بارەگای ناوەندیی خاتەم ئەلئەنبیا]] (لە ٢٠١٦وە) و جێگری سەرۆکی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (١٩٩٩–٢٠١٦).<ref>[https://www.khabaronline.ir/news/2077403/فوری-یک-مقام-ارشد-سپاه-در-حمله-اسرائیل-به-شهادت-رسید فوری/ یک مقام ارشد سپاه در حمله اسرائیل به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[حوسێن سەلامی]]، ٦٤–٦٥، ئەفسەری سەربازی، فەرماندەی [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسداران]] (لە ٢٠١٩وە).<ref>[https://www.ettelaat.com/news/98605/سردار-سلامی-فرمانده-کل-سپاه-به-شهادت-رسید فرمانده کل سپاه به شهادت رسید] {{in lang|fa}}</ref> ** [[مەھدی ڕەبانی]]، ؟، ئەفسەری سەربازی و جێگری ئۆپەراسیۆنەکانی [[بارەگای گشتیی ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|بارەگای گشتی]] (لە ٢٠١٦ەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isfahan Governor expresses condolences to family of Martyr General Rabbani |ناونیشان=https://farsnews.ir/esfahansabz/1749835445819837161 |agency=Fars News Agency |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> ** [[محەممەدمەھدی تێھرانچی]]، ٦٠، [[فیزیکی تیۆریک|فیزیکزانی تیۆریک]].<ref>[https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 ترور دانشمندان هسته‌ای ایران توسط رژیم اسرائیل/ تصویر دکتر طهرانچی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250613160520/https://www.shahrekhabar.com/news/174978000070682 |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ }} {{in lang|fa}}</ref> === ١٠ === * [[کەریم شنگالی]]، ٧٥، سیاسەتوانی کورد و [[وەزارەتی ناوخۆ (ھەرێمی کوردستان)|وەزیری پێشووی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان]] (٢٠٠١–٢٠١٩)، نەخۆشی.<ref name="K24-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/845075 |سەردێڕ=تەرمی کەریم شنگالی گەیشتەوە هەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=Kurdistan 24 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[کریس ڕۆبینسۆن]]، ٨٦، دەرھێنەری فیلم، سیناریۆنووس و ئەکتەری ئەمریکی، [[سستبوونی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soapoperadigest.com/content/general-hospital-star-chris-robinson-dies-at-86/|سەردێڕ=''General Hospital'' Star Chris Robinson Dies at 86|یەکەم=Chris|دوایین=Eades|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Soap Opera Digest|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> === ١ === * [[جۆناتان جۆس]]، ٥٩، ئەکتەر و مۆسیقاژەنی ئەمریکی، تەقەکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salinas |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ='I shot him': Suspect admitted to killing actor Jonathan Joss amid ongoing feud, report states |ناونیشان=https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=KSAT-TV |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250603225353/https://www.ksat.com/news/local/2025/06/03/i-shot-him-suspect-admitted-to-killing-actor-jonathan-joss-amid-ongoing-feud-report-states/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئایار == === ٢٧ === * [[ئێد گەیڵ]]، ٦١، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئەمریکی، نادیار.<ref name="obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ='Chucky' Actor Ed Gale Dead at 61 |ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/05/28/ed-gale-chucky-childs-play-actor-dead-hospice/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=TMZ |زمان=en}}</ref> === ٢٥ === * [[فیل ڕۆبەرتسۆن]]، ٧٩، ڕاوچیی پیشەیی، بازرگان، کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی و ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Duck Dynasty Star Phil Robertson Dies at 79 Following Alzheimer's Diagnosis |ناونیشان=https://people.com/phil-robertson-dead-duck-dynasty-star-was-79-11741649 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ئیش=People}}</ref> === ٢٢ === * [[جەیمز لۆیدۆڤیچ پاتەرسۆن]]، ٩١، نووسەر و ئەکتەری ڕووسی–ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In memory of a friend |ناونیشان=https://rospisatel.ru/sobytija2025/142.html}}</ref> === ٢٠ === * [[جۆرج وێندت]]، ٧٦، ئەکتەری ئەمریکی، مردن لە خەودا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://www.nytimes.com/2025/05/20/arts/television/george-wendt-dead.html|سەردێڕ= George Wendt, a.k.a. Norm From 'Cheers,' Is Dead at 76|دوایین= Williams|یەکەم= Alex|ڕێکەوت= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|newspaper = The New York Times|دەستپێگەیشتنی ناونیشان= limited}}</ref> === ١٩ === * [[کۆڵتۆن فۆرد]]، ٦٢، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەرمەنی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|سەردێڕ=Former adult film star and pop singer Colton Ford dead at 62|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Dallas Voice|یەکەم=Rich|دوایین=Lopez|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250528133905/https://dallasvoice.com/former-adult-film-star-and-pop-singer-colton-ford-dead-at-62/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[محەممەد عەباس بارام]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، [[جەڵدەی دڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/48829|سەردێڕ=هونەرمەندی ناوداری کورد محەمەد عەباس بارام کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=[[ئێن ئاڕ تی]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> * [[چارڵز ستراوس]]، ٩٦، مۆسیقاژەن، ھۆنراوەنووس و ئاوازدانەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{cite news|url = https://www.broadwayworld.com/article/Broadway-Composer-Charles-Strouse-Passes-Away-at-96-20250515|title = Broadway Composer Charles Strouse Passes Away at 96|last = Rabinowitz|first = Chloe|work = Broadway World|date = May 15, 2025|accessdate = May 15, 2025}}</ref> === ١٣ === * [[محەممەد سینوار]]، ٤٩، شەڕکەری فەلەستینی و سەرکردەی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>https://asharq.com/politics/137584/إسرائيل-قتلنا-محمد-السنوار-الحية-والحداد-الهدفين-المقبلين/</ref> * [[خۆزێ موخیکا]]، ٨٩، سیاسەتوانی ئوروگوایی و چلەمین سەرۆک کۆماری [[ئوروگوای]]، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref>[https://en.ara.cat/misc/pepe-mujica-the-humble-philosopher-president-dies_1_5378778.html Pepe Mujica, the humble philosopher president, dies]</ref> === ٨ === * [[خەتەر]]، ٤٣، کارساز و ڕاپەری کورد–ئەڵمانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.n-tv.de/leute/Gangster-Rapper-Xatar-ist-tot-article25757826.html|سەردێڕ=in Koelner Wohnung aufgefunden|ئیش=n-tv|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> === ٧ === * [[جۆ دۆن بەیکەر]]، ٨٩، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{cite web |last1=Langer |first1=Emily |title=Joe Don Baker, tough guy actor in 'Walking Tall,' dies at 89 |url=https://www.washingtonpost.com/obituaries/2025/05/15/joe-don-baker-actor-dead/ |website=The Washington Post |access-date=May 15, 2025}}</ref> === ٣ === * [[سری سورەیا ئوندەر]]، ٦٢، دەرھێنەری فیلم، ئەکتەر، نووسەر، کەسایەتیی سیاسیی تورک و ئەندامی [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان|دەم پارتی]]، تێکچوونی فرە ئەندامی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Sırrı Süreyya Önder hayatını kaybetti |ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/articles/cd6jd230l41o |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> == نیسان == === ٢١ === * [[پاپا فرانسیس]]، ٨٨، [[پاپا]]ی کڵێسای کاتۆلیکی ئەرژەنتینی (لەوەتەی ٢٠١٣)، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/836171/k24_sdapp |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=پاپا فرانسیس کۆچی دوایی کرد}}</ref> === ١٥ === * [[پاتریک ئادیارت]]، ٨٢، ئەکتەری ئەمریکی، [[سیەسۆ]].<ref>{{Cite web |url=https://extratv.com/2025/04/16/patrick-adiarte-dancer-king-flower-drum-song-obituary/ |title=Patrick Adiarte, Legendary 'The King and I' Dancer & 'Brady Bunch' Guest, Dies at 82 |website=ExtraTV.com |date=April 16, 2025 |access-date=April 18, 2025}}</ref> === ١١ === * [[ئاڤاشین]]، ٦٦، شاعیر و وەرگێڕی کورد، نەخۆشی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://www.kurdpress.com/x4fCT کوردپرێس: ''مامۆستا «ئاڤاشین» ھەڵبەستوانی کورد کۆچی دواییی کرد'' (بە فارسی)، نووسراو لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥؛]{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdpress.com/x4fCT |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٥.</ref> === ٨ === * [[نیکی کات]]، ٥٤، ئەکتەری ئەمریکی، [[خۆکوژی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2025/04/nicky-katt-dead-cause-dazed-and-confused-1236368019/|سەردێڕ=Nicky Katt Died By Suicide, Family Confirms; 'Dazed & Confused' Star Discovered On April 8 In Apartment|وێبگە=Deadline|یەکەم١=Dominic|دوایین١=Patten|یەکەم٢=Denise|دوایین٢=Petski|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref> === ٦ === * [[جێرمیا پۆل ئۆستریکەر]]، ٨٧، [[ستێرفیزیک|فیزیکزانی ئەستێرەیی]]ی ئەمریکی و مامۆستای [[ئەستێرەناسی]] لە [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]]، نەخۆشیی گورچیلە.<ref>{{cite web |last1=Overbye |first1=Dennis |title=Jeremiah Ostriker, Who Plumbed Dark Forces That Shape Universe, Dies at 87 |url=https://www.nytimes.com/2025/04/07/science/space/jeremiah-ostriker-dead.html |website=The New York Times |access-date=April 7, 2025}}</ref> === ١ === * [[ڤال کیلمێر]]، ٦٥، ئەکتەری ئەمریکی، سیەسۆ.<ref name="Weber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Weber |یەکەم=Bruce |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Val Kilmer, Film Star Who Played Batman and Jim Morrison, Dies at 65 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/04/01/movies/val-kilmer-dead.html |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٥|newspaper=The New York Times}}</ref> == ئازار == === ٣٠ === * [[ڕیچارد نۆرتۆن]]، ٧٥، [[ھونەری جەنگی|ھونەرمەندی جەنگی]]، ئەکتەر و [[مەترسیکار]]ی ئوسترالی–ئەمریکی، نادیار.<ref>{{Cite news |last=Sullivan |first=Matthew |date=30 March 2025 |title=Aussie martial arts legend and Hollywood trainer Richard Norton dies |url=https://www.news.com.au/sport/boxing/aussie-martial-arts-legend-and-hollywood-trainer-richard-norton-dies/news-story/073b8196ba8ee37565147a5fa1c03571 |access-date=30 March 2025 |work=news.com.au}}</ref> === ٢٩ === * [[ڕیچارد چەمبەرلین]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/news/richard-chamberlain-dead-dies-shogun-thorn-birds-1236351970/ |سەردێڕ=Richard Chamberlain, TV's Dr. Kildare, ''Shogun'', ''Thorn Birds'' Star, Dies at 90 |دوایین=Natale |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ئیش=Variety |زمان=en-US}}</ref> === ٢٣ === * [[سەڵاح بەردەویل]]، ٦٥، ئەندامی مەکتەبی سیاسیی [[حەماس]] و وتەبێژی ڕێکخراوەی ئیسلامیی فەلەستین، بۆردوومانی [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئیسرائیل]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/palestinians/50-of-dead-in-gaza-protest-were-hamas-activists-says-hamas-official-1.6094899|سەردێڕ=50 of Dead in Gaza Protests Were Hamas Activists, Says Senior Hamas Official|دوایین=Khoury|یەکەم=Jack|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|ئیش=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠١٨|زمان=en}}</ref> === ١٨ === * [[عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی]]، ٨٤، سیاسەتوانی کورد و ڕێبەری پێشووی [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]]، نەخۆشی.<ref name="فرات ٢">[https://anfsorani.com/هۆرامی/amyarymdarw-kwrdy-bdwlhman-hajy-yhmdy-gshmr-by-66533 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''سیاسەتوانی کورد عەبدولڕەحمان حاجی ئەحمەدی شەھید بوو'' (بە ھەورامی)، نووسراو لە ١٨ی ئازاری ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥.</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، شەڕکەری فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، بۆردومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> * [[عیسام دەعالیس]]، ٥٨، سیاستەوانی فەلەستینی و [[حکوومەتی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ی حەماس|سەرۆکی کۆمیتەی بەڕێوەبەرایەتیی حکوومەتی حەماس]] (٢٠٢١–٢٠٢٥)، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{cite web |last=Yohanan |first=Nurit |date=18 March 2025 |title=Hamas names 4 senior officials killed in wave of IDF strikes on Gaza |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/hamas-names-4-senior-officials-killed-in-wave-of-idf-strikes-on-gaza/ |accessdate=18 March 2025 |work=The Times of Israel}}</ref> === ١٧ === * [[ئەبوو ئیسحاق حوەینی]]، ٦٨، زانای سوننە، فەرموودەناس و بانگخوازی میسری، [[جەڵدەی مێشک]].<ref>[https://www.watanserb.com/en/2025/03/17/salafi-scholar-abu-ishaq-al-huwaini-passes-away-after-health-deterioration/ Salafi Scholar Abu Ishaq Al-Huwaini Passes Away After Health Deterioration]</ref> * [[ئەبوو حەمزە]]، ٢٩، کەسایەتیی میدیاییی فەلەستینی و وتەبێژی [[لیواکانی قودس]]، باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، بۆردوومانی ئیسرائیل.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشھاد أبوو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref> === ١١ === * [[ڕۆبێرت ترێبۆر]]، ٧١، ئەکتەری ئەمریکی، [[ژەهراویبوونی خوێن]].<ref>{{Cite news |url=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/robert-trebor-hercules-legendary-journeys-xena-1236181863/ |title=Robert Trebor, 'Hercules: The Legendary Journeys' Actor, Dies at 71 |work=The Hollywood Reporter |first=Mike |last=Barnes |date=April 4, 2025}}</ref> === ٩ === * [[سیمۆن فیشەر-بێکەر]]، ٦٣، ئەکتەری شانۆ، تەلەڤیزیۆن و سینەمای بەریتانی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rosenbloom |یەکەم=Alli |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|سەردێڕ=Actor Simon Fisher-Becker, known for ‘Harry Potter’ and ‘Doctor Who,’ dead at 63 |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2025/03/10/entertainment/simon-fisher-becker-death/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=CNN |زمان=en}}</ref> === ٣ === * [[کرەیگ ڕیچارد نێڵسۆن]]، ٧٧، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{cite web |url=https://www.serenityfhs.com/obituaries/craig-nelson-6/#!/Obituary |title=Craig Richard Nelson |date=March 3, 2025}}</ref> == شوبات == === ٢٨ === * [[جۆزێف وامبۆ]]، ٨٨، نووسەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سوورێنە]].<ref name=McFadden>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2025/02/28/books/joseph-wambaugh-dead.html |title=Joseph Wambaugh, Author With a Cop's-Eye View, Is Dead at 88 |last=McFadden |first=Robert D. |authorlink=Robert D. McFadden |date=February 28, 2025 |accessdate=February 28, 2025 |newspaper=The New York Times |url-access=limited}}</ref> === ٢٥ === * [[ڕۆبێرتۆ ئۆرچی]]، ٥١، سیناریۆنووس و بەرھەمھێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆنی مەکسیکی-ئەمریکی، نەخۆشیی گورچیلە.<ref name = Andreeva>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان= https://deadline.com/2025/02/roberto-orci-dead-star-trek-transformers-writer-producer-1236301807/|سەردێڕ= Roberto Orci Dies: 'Star Trek', 'Transformers' & 'Hawaii Five-0' Writer-Producer Was 51|دوایین= Andreeva|یەکەم= Nellie|ڕێکەوت= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش= Deadline Hollywood}}</ref> === ٢٠ === * [[فرانکێتین]]، ٨٨، نووسەر، شاعیر و [[شانۆنامەنووس]] و [[وێنەکێش]]ی ھایتی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Louis |یەکەم١=Olivier Rony |ناونیشان=https://vantbefinfo.com/haiti-pleure-franck-etienne-le-premier-ministre-salue-la-memoire-dun-geant-de-la-culture/ |سەردێڕ=Haïti pleure Franck Étienne : Le Premier ministre salue la mémoire d'un géant de la culture |trans-title=Haiti mourns Franck Étienne: Prime Minister salutes the memory of a cultural giant |ئیش=Vant Bèf Info (VBI) |ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٥|زمان=fr-FR}}</ref> * [[پیتەر جەیسن]]، ٨٠، ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجە]].<ref>{{Cite web |url=https://deadline.com/2025/02/peter-jason-dead-1236297197/ |title=Peter Jason Dies: ‘Deadwood’ Actor And Favorite Of John Carpenter And Walter Hill Was 80 |first1=Greg |last1=Evans |website=Deadline |date=February 21, 2025 |access-date=February 21, 2025}}</ref> === ١٨ === * [[ئەڵڵاموراد ڕەشتیانی]]، ٧٤، ھونەرمەند و ئەکتەری کورد، شێرپەنجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1802202523|سەردێڕ=هونەرمەند ئەڵڵاموراد رەشتیانی کۆچی دواییکرد|نووسەر=ژیلا ئەسعەد|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٧ === * [[جین ھاکمان]]، ٩٥، ئەکتەری ئەمریکی، نادیار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devlin |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Mummification: what is it and how can it occur? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2025/feb/28/mummification-what-is-it-and-how-can-it-occur-gene-hackman |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=The Guardian |زمان=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> === ١٦ === * [[کیم سای-ڕۆن]]، ٢٤، خانمەکتەری کۆریی باشووری، [[خۆکوشتن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Korean actress Kim Sae-ron, 24, found dead|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|وێبگە=The Korea Herald|دوایین=Davies|یەکەم=Maia|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250218162020/https://www.bbc.com/news/articles/c626p25egddo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ١٥ === * [[کاھتالی مچە]]، ٧٢، گۆرانیبێژی کورد، شێرپەنجە.<ref name="فرات ۱">[https://anfkurdi.com/Cand-U-huner/kahtali-mice-jiyana-xwe-ji-dest-da-194188 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''کاھتالح مچە کۆچی دوایی کردد'' (بە کرمانجی)، نووسراو لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥؛] سەردان لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٥.</ref> === ١٠ === * [[پیتەر تویاسۆسۆپۆ]]، ٦١، ئەکتەر و یاریزانی [[تۆپی پێی ئەمریکی|تۆپی پێ]]ی ئەمریکی، [[نەخۆشیی دڵ و لوولەکانی خوێن]].<ref>{{Cite web |last=Petski |first=Denise |date=2025-02-11 |title=Peter Navy Tuiasosopo Dies: 'Street Fighter', 'Necessary Roughness' Actor Was 61 |url=https://deadline.com/2025/02/peter-navy-tuiasosopo-dead-actor-1236284912/ |access-date=2025-02-11 |website=Deadline |language=en-US |archive-date=February 11, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250211023016/https://deadline.com/2025/02/peter-navy-tuiasosopo-dead-actor-1236284912/ |url-status=live}}</ref> === ٦ === * [[وریا حەمەکەریم]]، ٣٧، [[ڕۆژنامەنووس]] و پێشکەشکاری کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Corporation |یەکەم=Nalia |سەردێڕ=وریا حەمە کەریم بە رووداوێکی ھاتووچۆ گیانی لەدەستدا |ڕێکەوت =٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://www.nrttv.com/detail/45509 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |وێبگە=nrttv.com}}</ref> * [[ئارام فەتاح خەراجیانی]]، ٤٣–٤٤، پاڵەوانی لەشجوانیی کورد، ڕووداوی ھاتوچۆ.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=هۆکاری گیان لەدەستدانی پاڵەوانە کوردەکە لەگەڵ وریا حمە کەریم چی بوو؟ |ناونیشان=https://www.speemedia.com/dreja.aspx?=hewal&jmare=141175&Jor=7 |وێبگە=speemedia.com |ڕێکەوت=٦ی شوباتی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٥}}</ref> == کانوونی دووەم == === ٣٠ === * [[دیک باتۆن]]، ٩٥، یاریزانی [[خلیسکێنەی سەر سەھۆڵ]]ی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |سەردێڕ=Dick Button, Figure Skating Champion and Commentator, Dies at 95 |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|دوایین=Goldstein |یەکەم=Richard |newspaper=The New York Times |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250131181525/https://www.nytimes.com/2025/01/30/sports/dick-button-dead.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢٩ === * [[سەلوان مۆمیکا]]، ٣٨، چالاکوانی [[ڕەخنەگرتن لە ئیسلام|دژە ئیسلام]]ی عێراقی، [[برینی فیشەک]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Uppgifter: Koranbrännaren Salwan Momika skjuten till döds|ناونیشان=https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130085358/https://www.svt.se/nyheter/lokalt/sodertalje/person-hittad-skjuten-i-sodertalje|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=SVT Nyheter|زمان=sv}}</ref> === ٢٤ === * [[موکەڕەم تاڵەبانی]]، ١٠١، نووسەر و سیاسەتوانی کورد، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/culture/24012025|سەردێڕ=موکەڕەم تاڵەبانی، نووسەر و سیاسەتڤانی کورد کۆچی دواییکرد|زمان=کوردی|بڵاوکەرەوە=[[تۆڕی میدیاییی ڕووداو|ڕووداو]]|نووسەر=سۆران حوسێن|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> * [[ئایریس کەمینگز]]، ١٠٤، [[فڕۆکەوان]] و مەلەوانی ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iris Cummings Critchell, 104, Dies; Olympic Swimmer Turned Aviator|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2025/01/29/sports/iris-cummings-critchell-dead.html|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|دوایین=Goldstein|یەکەم=Richard|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٩ === * [[باڤێ تەیار]]، ٦٧، ئەکتەری کۆمیدیانی کورد، بۆردوومانی [[ھێزە چەکدارەکانی تورکیا|تورکیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/kurmanci/kurdistan/190120254|سەردێڕ=Tirkiyeyê êrişî sivîlan kiribû: Bavê Teyar jî canê xwe ji dest da|وێبگە=Rûdaw.net}}</ref> * [[پیەر مێرتەنس]]، ٨٥، [[پارێزەر]] و ڕەخنەگری بەلجیکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Belga |یەکەم=Belga |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=L'écrivain belge Pierre Mertens est décédé |ناونیشان=https://www.dhnet.be/actu/belgique/2025/01/19/lecrivain-belge-pierre-mertens-est-decede-SXM4QAS3HJGTVI4ANYJTCNS42A/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=DHnet |زمان=fr}}</ref> === ١٦ === * [[بۆب ئویکەر]]، ٩٠، یاریزانی [[بەیسبۆڵ]] و ئەکتەری ئەمریکی، [[شێرپەنجەی سییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Koseluk|یەکەم١=Chris|سەردێڕ=Bob Uecker, Light-Hitting Catcher Turned Comic Actor and Broadcaster, Dies at 90|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/tv/tv-news/bob-uecker-dead-catcher-mr-belvedere-major-league-1236110105/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=The Hollywood Reporter|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ١٥ === * [[دەیڤد لینچ]]، ٧٨، دەرهێنەر، مۆسیقاژەن و ئەکتەری ئەمریکی، کاریگەرییەکانی نەخۆشیی [[ئەمفیزم]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tmz.com/2025/01/16/legendary-director-david-lynch-dead-at-78/|سەردێڕ=David Lynch, 'Blue Velvet' Director, Dead at 78|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=TMZ|وتەگێڕانەوە=A family member tells TMZ … Lynch passed away Wednesday at his daughter's house – where he was staying during the devastating wildfires in Los Angeles.}}</ref> === ١٢ === * [[کلۆد جارمان جونیۆر]]، ٩٠، ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Barnes |یەکەم١=Mike |سەردێڕ=Claude Jarman Jr., Young Star of 'The Yearling,' Dies at 90 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/claude-jarman-dead-yearling-juvenile-oscar-1236107296/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٩ === * [[بیڵ بێرج]]، ٨٦، کۆمیدیان و ئەکتەری ئەمریکی، بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2025/film/obituaries-people-news/bill-byrge-dead-ernest-1236271773/|سەردێڕ=Bill Byrge, Who Played Bobby in ‘Ernest’ Movies, Dies at 92|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> === ٢ === * [[فەردی تایفوور]]، ٧٩، گۆرانیبێژ، ئەکتەر، دەرھێنەر، [[ھۆنراوەنووس]] و [[سیناریۆنووس]]ی تورک، [[سستیی گورچیلە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ntv.com.tr/turkiye/arabesk-muziginin-unlu-ismi-ferdi-tayfur-hayatini-kaybetti,0qHzpjIzVE24mogri5YcZg |سەردێڕ=Arabesk müziğinin ünlü ismi Ferdi Tayfur hayatını kaybetti |زمان=tr |وێبگە=ntv.com.tr |ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥| ]] 0fhpa5oqk455d1l7408altoe9fagp2g 14 279705 1579419 1411307 2026-04-30T01:39:31Z Hivja 64112 1579419 wikitext text/x-wiki {{دەروازە|ژیاننامە|مەرگ}} {{پۆلی کۆمنز|2025 deaths}} [[پۆل:مردووانی دەیەی ٢٠٢٠|٢٠٢٥]] [[پۆل:مردووان بەپێی ساڵ|٢٠٢٥]] r26xbhgbnmtx465zhr7kybm1bfx6tqo 0 279783 1579125 1578581 2026-04-29T12:20:32Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579125 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کۆمەڵگەی دیبەگ تەپە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.42864| 44.27859}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''کۆمەڵگەی دیبەگ تەپە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.42864| 44.27859 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی یایچی]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٩٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کۆمەڵگەی دیبەگ تەپە''' (''{{lang-ar| مجمع دیبک تبە}})، ({{lang-en| Dibag Tapa Compex }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی یایچی]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[یایچی]] بە دووری (١٠)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''کۆمەڵگەی دیبەگ تەپە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[دیبەگ تەپە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[تۆپزاوای حەسەن بەگ]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە شاری [[کەرکووک]]. * لە ڕۆژئاواوە شارەدێی [[یایچی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کۆمەڵگەی دیبەگ تەپە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11380239248#map=14/35.42854/44.27846 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی یایچی]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] lkrdx830gt27qaf7eortrtty1o5zubv 0 279906 1579099 1578659 2026-04-29T12:16:12Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579099 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گردی چاڵاو | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.40255| 44.29975}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گردی چاڵاو''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.40255| 44.29975 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی یایچی]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٨١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گردی چاڵاو''' (''{{lang-ar| کردي جالاو}})، ({{lang-en| Grdi Challaw }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی یایچی]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[یایچی]] بە دووری (١٠)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''گردی چاڵاو''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[کوێخا جومعە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[قەتش تەپە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە شاری [[کەرکووک]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[تۆپزاوای حەسەن بەگ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گردی چاڵاو | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/2488265973#map=14/35.40066/44.29985 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی یایچی]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] h6jdsf9bmdrrn2sk0nd7aan1qjxwa0o 0 280070 1579115 1578604 2026-04-29T12:18:52Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579115 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کەساحیە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.46528| 44.21328}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کەساحیە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.46528| 44.21328 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی یایچی]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٥٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کەساحیە''' (''{{lang-ar| کثاحیة}})، ({{lang-en| Kathahia }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی یایچی]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[یایچی]] بە دووری (٣٫٣)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''کەساحیە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[ئەبوسەباح]]. * لە باشوورەوە گوندی [[باوەساف]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[قزلیاری تازە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[مەلا عەبدوڵڵا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کەساحیە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11377161755#map=14/35.46518/44.21328 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] و [[عەرەب]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی یایچی]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 4h41jt97x6d2xs964vgi7w5nwqkksvs 0 280416 1579002 1578988 2026-04-29T12:01:22Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579002 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئیدریس خەباز | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.49123| 44.16122}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ئیدریس خەباز''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.49123| 44.16122 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی مەلا عەبدوڵڵا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٦١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئیدریس خەباز''' (''{{lang-ar| إدریس خباز}})، ({{lang-en| Idris Khabaz }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی مەلا عەبدوڵڵا]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[مەلا عەبدوڵڵا]] بە دووری (٧)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''ئیدریس خەباز''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[ئیدریس ھەیاس]]. * لە باشوورەوە گوندی [[ھندی تەپە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[ئەبوسەباح]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[سەخرە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئیدریس خەباز | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11169712165 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] و [[عەرەب]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٢١) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١١٢) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی مەلا عەبدوڵڵا]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] gst3bytzvrfkzak8zpjzop90b3ix021 0 280417 1579001 1578990 2026-04-29T12:01:12Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579001 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئیدریس خەزعەل | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.47693| 44.14838}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ئیدریس خەزعەل''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.47693| 44.14838 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی مەلا عەبدوڵڵا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٥٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئیدریس خەزعەل''' (''{{lang-ar| إدریس خزعل}})، ({{lang-en| Idris Ghazal }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی مەلا عەبدوڵڵا]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[مەلا عەبدوڵڵا]] بە دووری (٥)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''ئیدریس خەزعەل''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[سابونچی]]. * لە باشوورەوە گوندی [[بوەیتر]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[کەساحیە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[سەخرە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئیدریس خەزعەل | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/2488269344 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] و [[عەرەب]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٣٣) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١١٧) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی مەلا عەبدوڵڵا]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] nmrbhfu2ncns7o76f4hy9bsh07and7j 0 280549 1579066 1578773 2026-04-29T12:11:02Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579066 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھندی تەپەی تازە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.44971| 44.19239}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ھندی تەپەی تازە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.44971| 44.19239 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی مەلا عەبدوڵڵا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٥١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھندی تەپەی تازە''' (''{{lang-ar| هندي تبة الجدیدة}})، ({{lang-en| New Hndi Tapa}}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی مەلا عەبدوڵڵا]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[مەلا عەبدوڵڵا]] بە دووری (١٠)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''ھندی تەپەی تازە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[ڕەمڵ]]. * لە باشوورەوە گوندی [[تەل عەزیز]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[ئەبوعەساف]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[ھندی تەپە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ھندی تەپەی تازە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/9954345500#map=14/35.45092/44.19053 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] و [[عەرەب]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی مەلا عەبدوڵڵا]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] hc0lfjlp2iedqzgiqhpak8b4kb10nlz 0 280550 1579067 1578771 2026-04-29T12:11:12Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579067 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھندی تەپە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.45417| 44.17278}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ھندی تەپە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.45417| 44.17278 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی مەلا عەبدوڵڵا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٥٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھندی تەپە''' (''{{lang-ar| هندي تبة}})، ({{lang-en| Hndi Tapa}}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی مەلا عەبدوڵڵا]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[مەلا عەبدوڵڵا]] بە دووری (١٢)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''ھندی تەپە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[ئیدریس خەباز]]. * لە باشوورەوە گوندی [[شەرەفیە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[ھندی تەپەی تازە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[مولتەقا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ھندی تەپە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/9954352738#map=14/35.45448/44.17319 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] و [[عەرەب]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢٥١) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢٢٣) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی مەلا عەبدوڵڵا]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] j9ewtdhuemykcsyenqsey9z4er28mw4 0 280554 1579107 1578626 2026-04-29T12:17:32Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579107 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کەوازی کورد | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.40722| 44.11337}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کەوازی کورد''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.40722| 44.11337 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی مەلا عەبدوڵڵا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٣٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کەوازی کورد''' یان '''کەوازی قەرەبێت''' (''{{lang-ar| کواز کورد}})، ({{lang-en| Kawazi Kurd}}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی مەلا عەبدوڵڵا]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[مەلا عەبدوڵڵا]] بە دووری (٨)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''کەوازی کورد''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[ناسڕیە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[تەلوەرد]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[تەل عەزیز]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[بریمە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کەوازی کورد | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11169758318 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٩٤) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٤١) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی مەلا عەبدوڵڵا]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] g9qphwo6q46glkh2fdg4p973f5v4i0h 0 280555 1579108 1578624 2026-04-29T12:17:42Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579108 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کەوازی عەرەب | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.40015| 44.09848}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کەوازی عەرەب''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.40015| 44.09848 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی مەلا عەبدوڵڵا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٢٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کەوازی عەرەب''' یان '''کەوازی حاجی جەمیل''' (''{{lang-ar| کواز عرب}})، ({{lang-en| Kawazi Arab}}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی مەلا عەبدوڵڵا]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[مەلا عەبدوڵڵا]] بە دووری (٨)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''کەوازی عەرەب''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[خەڵەف]]. * لە باشوورەوە گوندی [[عەلی غێر]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[تەل عەزیز]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[عەتشانەی خواروو]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کەوازی عەرەب | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/2486472669 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[عەرەب]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٩٤) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢٦٠) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی مەلا عەبدوڵڵا]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] iad1bx5wvfspktij5sggijacef9fjb0 0 281533 1579119 1578597 2026-04-29T12:19:32Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579119 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کێف | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.56352| 44.14914}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کێف''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.56352| 44.14914 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٨٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کێف''' یان '''ئیدریس تەمر''' (''{{lang-ar| کیف}})، ({{lang-en| Kef }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[دووبز]] بە دووری (١٧)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''کێف''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[تەلعەزیز]]. * لە باشوورەوە گوندی [[سابونچی]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[قوتانی گەورە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[مامە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کێف | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/2488269350 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٣٠٩) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٤٤٤) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] go6yv1wvr9yjtj19shvqgh9m0tppqzy 0 281534 1578999 1578995 2026-04-29T12:00:52Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1578999 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئیدریس ھەیاس | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.53315| 44.17218}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ئیدریس ھەیاس''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.53315| 44.17218 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٧٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئیدریس ھەیاس''' یان '''ئیدریس عەرەب''' (''{{lang-ar| إدریس هیاس}})، ({{lang-en| Idris Hayas }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[دووبز]] بە دووری (٢٣)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''ئیدریس ھەیاس''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[مەرعی]]. * لە باشوورەوە گوندی [[ئیدریس خەباز]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[چراغ]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[سابونچی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئیدریس ھەیاس | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11331982037#map=14/35.53331/44.17246 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٦٢) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] glppow2xdll4ebdsgcaenyfwiwosrn8 0 281753 1579405 1461096 2026-04-30T01:03:08Z Hivja 64112 1579405 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q106925230}} '''ناجی ماھیر ئەبوو سەیف'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=من ھو أبوو حمزة الناطق العسکری لسرایا القدس الذی قضی فی قصف إسرائیلی؟ |ناونیشان=https://janoubia.com/2025/03/18/من-Ù |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥ |وێبگە=janoubia.com }}{{بەستەری مردوو|url=https://janoubia.com/2025/03/18/%C3%99 |date=ئایاری ٢٠٢٥ }}</ref> ناسراو بە '''ئەبوو حەمزە'''، وتەبێژی فەرمی میدیایی [[لیواکانی قودس]] باڵی سەربازی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین|بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامییە لە فەلەستین]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://felesteen.ps/post/55315/سرایا-القدس-صواریخنا-وصلت-إلی-قلب-الاحتلال |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210521153628/https://felesteen.ps/post/55315/سرایا-القدس-صواریخنا-وصلت-إلی-قلب-الاحتلال |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=فلسطین أون لاین |زمان=ar}}</ref> بە سەرنجدان بەوەی کە بە کەسی سەرەکی [[جەنگی دەروونی|شەڕی دەروونی]] [[شەڕی زانیاری|و شەڕی میدیایی]] دادەنرێت کە لە لایەن [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین|بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامییەوە]] بەڕێوە دەبرێت. [[تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان|تۆڕی کۆمەڵایەتی]] [[تویتەر]] چەند جارێک ھەژمارەکەی داخستووە، دواھەمینیان لە ١١ی ئایاری ٢٠٢١ بووە؛ ئەمەش لە چەند کاتژمێرەکانی دوای ئاگربەستی [[گرژییەکانی ٢٠٢١ی ئیسرائیل و فەلەستین|شەڕی شمشێری قودس]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://arabic.rt.com/middle_east/1230564-موقع-تویتر-یحظر-حساب-أبو-حمزة-الناطق-العسکری-لسرایا-القدس/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210521153652/https://arabic.rt.com/middle_east/1230564-موقع-تویتر-یحظر-حساب-أبو-حمزة-الناطق-العسکری-لسرایا-القدس/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=RT Arabic |زمان=ar}}</ref> == مردن == [[لیواکانی قودس]] باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، لە ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ بەرامبەر بە ١٧ی ڕەمەزانی ١٤٤٦ی کۆچی، ڕای گەیاند کە ئەبوو حەمزە لە کاتی ئەنجامدانی کردەیەکی سەربازیدا کوژرا. وردەکارییەکانی مردنەکەی بە تەواوی ئاشکرا نەکران، بەڵام کۆچی دواییی ئەو بە زیانێکی گەورە بۆ بزووتنەوەی بەرگریی فەلەستینی دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد أبو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ئەبوو عوبەیدە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|شەڕ|ڕۆژنامەوانی|فەلەستین}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:مسوڵمانانی فەلەستین]] [[پۆل:خەڵکی کەرتی غەززە]] [[پۆل:کەسە نەناسراوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مردووان بە ھێرشی ئاسمانی ئیسرائیل]] omhcow52b0erg60quvvqfb3vactnupl 1579439 1579405 2026-04-30T09:01:58Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1579439 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q106925230}} '''ناجی ماھیر ئەبوو سەیف'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=من ھو أبوو حمزة الناطق العسکری لسرایا القدس الذی قضی فی قصف إسرائیلی؟ |ناونیشان=https://janoubia.com/2025/03/18/من-Ù |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥ |وێبگە=janoubia.com }}{{بەستەری مردوو|url=https://janoubia.com/2025/03/18/%C3%99 |date=ئایاری ٢٠٢٥ }}</ref> ناسراو بە '''ئەبوو حەمزە'''، وتەبێژی فەرمی میدیایی [[لیواکانی قودس]] باڵی سەربازی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین|بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامییە لە فەلەستین]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://felesteen.ps/post/55315/سرایا-القدس-صواریخنا-وصلت-إلی-قلب-الاحتلال |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210521153628/https://felesteen.ps/post/55315/سرایا-القدس-صواریخنا-وصلت-إلی-قلب-الاحتلال |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=فلسطین أون لاین |زمان=ar}}</ref> بە سەرنجدان بەوەی کە بە کەسی سەرەکی [[جەنگی دەروونی|شەڕی دەروونی]] [[شەڕی زانیاری|و شەڕی میدیایی]] دادەنرێت کە لە لایەن [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین|بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامییەوە]] بەڕێوە دەبرێت. [[تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان|تۆڕی کۆمەڵایەتی]] [[تویتەر]] چەند جارێک ھەژمارەکەی داخستووە، دواھەمینیان لە ١١ی ئایاری ٢٠٢١ بووە؛ ئەمەش لە چەند کاتژمێرەکانی دوای ئاگربەستی [[گرژییەکانی ٢٠٢١ی ئیسرائیل و فەلەستین|شەڕی شمشێری قودس]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://arabic.rt.com/middle_east/1230564-موقع-تویتر-یحظر-حساب-أبو-حمزة-الناطق-العسکری-لسرایا-القدس/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210521153652/https://arabic.rt.com/middle_east/1230564-موقع-تویتر-یحظر-حساب-أبو-حمزة-الناطق-العسکری-لسرایا-القدس/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=RT Arabic |زمان=ar}}</ref> == مردن == [[لیواکانی قودس]] باڵی سەربازیی [[بزووتنەوەی جیھادی ئیسلامی لە فەلەستین]]، لە ١٧ی ئازاری ٢٠٢٥ بەرامبەر بە ١٧ی ڕەمەزانی ١٤٤٦ی کۆچی، ڕای گەیاند کە ئەبوو حەمزە لە کاتی ئەنجامدانی کردەیەکی سەربازیدا کوژرا. وردەکارییەکانی مردنەکەی بە تەواوی ئاشکرا نەکران، بەڵام کۆچی دواییی ئەو بە زیانێکی گەورە بۆ بزووتنەوەی بەرگریی فەلەستینی دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد أبو حمزة الناطق العسکری باسم سرایا القدس |ناونیشان=https://www.shorouknews.com/news/view.aspx?cdate=18032025&id=409e216e-5035-4446-b761-f7557433d078 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=shorouknews.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=استشهاد الناطق العسکری باسم سرایا القدس (أبو حمزة) |ناونیشان=https://www.khaberni.com/news/699299 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=khaberni.com}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ئەبوو عوبەیدە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|شەڕ|ڕۆژنامەوانی|فەلەستین}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:مسوڵمانانی فەلەستین]] [[پۆل:خەڵکی کەرتی غەززە]] [[پۆل:کەسە نەناسراوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مردووان بە ھێرشی ئاسمانی ئیسرائیل]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥]] tbptgyt5whk4csptprhcru9l9mmb02l 0 282560 1579097 1578679 2026-04-29T12:16:02Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579097 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گوبێبە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.48329| 44.00721}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گوبێبە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.48329| 44.00721 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٧٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گوبێبە''' (''{{lang-ar| کوبیبة}})، ({{lang-en| Gubeba }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[دووبز]] بە دووری (٣٨)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''گوبێبە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[مامە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[ئەبوسەخڕە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[سەخرە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[ئەمزیریە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوبێبە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/2482641170 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[عەرەب]] و [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٥٨٤) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای دووبز]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 7034377aermz7bwj8tjx1sdly8wvpon 0 282634 1579075 1578749 2026-04-29T12:12:32Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579075 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گەڵۆزی | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.72935| 44.21037}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گەڵۆزی''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.72935| 44.21037 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی پردێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٨٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گەڵۆزی''' (''{{lang-ar| کلوزي}})، ({{lang-en| Gallozi }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی پردێ]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[پردێ]] بە دووری (٨)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''گەڵۆزی''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[سێبیران]]. * لە باشوورەوە گوندی [[گورزەیی]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[گەوەنی]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[کتکەی تازە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گەڵۆزی | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/8088118964#map=13/35.72769/44.20943 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٥٠٠) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٩٢٤) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی پردێ]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] ig9pgdvfygmqxvrsd69o0gj6f3era6l 0 282635 1579076 1578746 2026-04-29T12:12:42Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579076 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گەوەنی | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.72401| 44.24478}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گەوەنی''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.72401| 44.24478 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی پردێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٩٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گەوەنی''' (''{{lang-ar| کوني}})، ({{lang-en| Gawani }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی پردێ]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[پردێ]] بە دووری (١٢)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''گەوەنی''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[سەربیر]]. * لە باشوورەوە گوندی [[نەبیاوەی تازە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[ڕۆژبەیانی]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[گەڵۆزی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گەوەنی | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11331345245#map=13/35.72394/44.24469 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٣٢) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٣٦) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی پردێ]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] ru0hf1jv2prh5s7nev81i41wlhybuek 0 282652 1579080 1578719 2026-04-29T12:13:22Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579080 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گۆڵدەرەی گەورە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.64206| 44.3722}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گۆڵدەرەی گەورە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.64206| 44.3722 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی پردێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٩٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گۆڵدەرەی گەورە''' (''{{lang-ar| کولدرة الکبیر}})، ({{lang-en| Great Golldara }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی پردێ]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[پردێ]] بە دووری (٣٨)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''گۆڵدەرەی گەورە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[دووبزنی]]. * لە باشوورەوە گوندی [[حەساری گەورە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[وەلی پاشا]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[گۆڵدەرەی گچکە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گۆڵدەرەی گەورە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/7963063659 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢٢٢) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢٣١) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی پردێ]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 5pgue9vxmewjie7dupf3r68q5z4cl3y 0 282655 1579081 1578717 2026-04-29T12:13:32Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579081 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گۆڵدەرەی گچکە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.64292| 44.32521}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گۆڵدەرەی گچکە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.64292| 44.32521 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی پردێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٤٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گۆڵدەرەی گچکە''' (''{{lang-ar| کولدرة الصغیر}})، ({{lang-en| Little Golldara }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی پردێ]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[پردێ]] بە دووری (٢٣)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''گۆڵدەرەی گچکە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[زەردک، پردێ|زەردک]]. * لە باشوورەوە گوندی [[دارەمانی گچکە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[گۆڵدەرەی گەورە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[کەڵوڕی باڵتۆپە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گۆڵدەرەی گچکە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/2479362123#map=13/35.64223/44.32451 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٦٤) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢١٥) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی پردێ]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 08rhu4p95ezo7jw4l7s0lsk3p39kkao 0 282809 1579104 1578632 2026-04-29T12:17:02Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579104 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کەڵوڕی باڵتۆبە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.63904| 44.30366}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کەڵوڕی باڵتۆبە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.63904| 44.30366 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی پردێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٤٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کەڵوڕی باڵتۆبە''' (''{{lang-ar| کلور بالتوبة}})، ({{lang-en| Kallur Balltopa }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی پردێ]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[پردێ]] بە دووری (٢١)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''کەڵوڕی باڵتۆبە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[بیبانی گچکە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[ھەنجیرە، یایچی|ھەنجیرە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[گۆڵدەرەی گچکە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[کەڵوڕی بنار]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کەڵوڕی باڵتۆبە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/7985023326 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٩٠) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٥٩) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی پردێ]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 5l3xb1b9nwswbt1oqxxc4gt6ljgjj90 0 282810 1579103 1578634 2026-04-29T12:16:52Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579103 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کەڵوڕی بنار | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.64417| 44.27778}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کەڵوڕی بنار''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.64417| 44.27778 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی پردێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٣٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کەڵوڕی بنار''' (''{{lang-ar| کلور بنار}})، ({{lang-en| Kallur Bnar }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی پردێ]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[پردێ]] بە دووری (٢٠)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''کەڵوڕی بنار''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[یارمجەی کۆن]]. * لە باشوورەوە گوندی [[قوتانی خەلیفە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[کەڵوڕی باڵتۆبە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[قەرەدەرە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کەڵوڕی بنار | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/10223021834#map=13/35.64321/44.27748 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٣٦٩) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٤٣٧) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی پردێ]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 52cz5oruil44cfbng9py34ytvozbg8l 0 282813 1579043 1578840 2026-04-29T12:07:22Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579043 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = یارمجەی کۆن | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.68781| 44.28039}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی یارمجەی کۆن''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.68781| 44.28039 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی پردێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣١٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''یارمجەی کۆن''' (''{{lang-ar| یارمجة القدیم}})، ({{lang-en| Old Yarmja }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی پردێ]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[پردێ]] بە دووری (١٨)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''یارمجەی کۆن''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[قادرباغر]]. * لە باشوورەوە گوندی [[بیبانی گچکە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[زەردک، پردێ|زەردک]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[نەبیاوای تازە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یارمجەی کۆن | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/9935441247#map=13/35.68561/44.28383 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢٥١) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢٨٤) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی پردێ]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] juc2x69vkcc0rldz1gigs1hgzqqde7g 0 282814 1579044 1578838 2026-04-29T12:07:32Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579044 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = یارمجەی تازە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.67421| 44.25973}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی یارمجەی تازە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.67421| 44.25973 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی پردێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٠٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''یارمجەی تازە''' (''{{lang-ar| یارمجة الجدیدة}})، ({{lang-en| New Yarmja }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی پردێ]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[پردێ]] بە دووری (١٥)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''یارمجەی تازە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[ڕۆژبەیانی]]. * لە باشوورەوە گوندی [[قەزنەفەر]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[زەردک، پردێ|زەردک]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[نەبیاوای کۆن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یارمجەی تازە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/9669522675#map=13/35.67445/44.25842 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی پردێ]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] dlg8xg7z0olwiyfhk19f4n2sewzcaij 0 282832 1579110 1578620 2026-04-29T12:18:02Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579110 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کەندی بەکر | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.51687| 43.75236}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کەندی بەکر''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.51687| 43.75236 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سەرگەڕان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٠٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کەندی بەکر''' (''{{lang-ar| کندي بکر}})، ({{lang-en| Kandi Bakr }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سەرگەڕان]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[سەرگەڕان]] بە دووری (٣٣)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''کەندی بەکر''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[گردڕەوە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[حلوەی ناوەڕاست]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[عەتیرە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[جەدیدە، زاب|جەدیدە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کەندی بەکر | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11335688056 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٤٣) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی سەرگەڕان]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] ea5eu319gfik4gq3y8tz8j3op92fjkz 0 282835 1579100 1578656 2026-04-29T12:16:22Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579100 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گردڕەوە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.53765| 43.75308}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گردڕەوە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.53765| 43.75308 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سەرگەڕان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢١٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گردڕەوە''' (''{{lang-ar| کردروة}})، ({{lang-en| Grdrawa }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سەرگەڕان]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[سەرگەڕان]] بە دووری (٢٧)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''گردڕەوە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[خربە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[کەندی بەکر]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[دوانزە ھەوار]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[مەتار]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گردڕەوە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/#map=14/35.53313/43.74902 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٣٨) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٩٥) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی سەرگەڕان]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] hxhm3c96rtbl3muuv8mxtyfcemeyefl 0 282897 1579057 1578809 2026-04-29T12:09:42Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579057 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەمین مردی | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.5592| 43.83733}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ھەمین مردی''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.5592| 43.83733 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سەرگەڕان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٢١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھەمین مردی''' (''{{lang-ar| همین مردي}})، ({{lang-en| Hamin Mrdy }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سەرگەڕان]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[سەرگەڕان]] بە دووری (٣١)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''ھەمین مردی''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[قەرەبۆتک]]. * لە باشوورەوە گوندی [[خازر، سەرگەڕان|خازر]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[گڕاو]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[ھەمزە ئاغا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ھەمین مردی | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11335855219 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٣٠) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢١) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی سەرگەڕان]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] jgnr11esejlvds96ad4uf4igup5rsuh 0 282898 1579058 1578807 2026-04-29T12:09:52Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579058 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەمزە ئاغا | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.56157| 43.80989}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ھەمزە ئاغا''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.56157| 43.80989 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سەرگەڕان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٢٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھەمزە ئاغا''' (''{{lang-ar| همزة آغا}})، ({{lang-en| Hamza Agha }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سەرگەڕان]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[سەرگەڕان]] بە دووری (٣٢)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''ھەمزە ئاغا''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[قەڵاتە سۆرانی بامەند]]. * لە باشوورەوە گوندی [[عومەر ئەفەندی]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[ھەمین مردی]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[دووسەرەی ژێری]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ھەمزە ئاغا | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/2482626194 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٧٦) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٤٩) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی سەرگەڕان]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] ovu0jfk0k4081r94motzkgc0u44k1eq 0 282903 1579085 1578706 2026-04-29T12:14:12Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579085 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گڕاو | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.56903| 43.9025}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گڕاو''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.56903| 43.9025 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سەرگەڕان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٢١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گڕاو''' (''{{lang-ar| کراو}})، ({{lang-en| Graw }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سەرگەڕان]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[سەرگەڕان]] بە دووری (٢٤)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''گڕاو''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[سێ بیران]]. * لە باشوورەوە گوندی [[مەحگوڕ]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[تویلعە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[ھەمین مردی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گڕاو | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/2482637191#map=13/35.56826/43.90291 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٧٧) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢٦٧) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی سەرگەڕان]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] jemf8bf0wcka3dwtwb3bjk5fsw8i5nk 0 282904 1579078 1578726 2026-04-29T12:13:02Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579078 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گەزوەشان | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.60711| 43.91902}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گەزوەشان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.60711| 43.91902 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سەرگەڕان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٠٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گەزوەشان''' (''{{lang-ar| کزوشان}})، ({{lang-en| Gazwashan }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سەرگەڕان]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[سەرگەڕان]] بە دووری (١٨)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''گەزوەشان''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[شەعل]]. * لە باشوورەوە گوندی [[تویلعە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[مەڵحەی خواروو]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[قەڵاتە سۆرانی بامەند]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گەزوەشان | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/2482637192#map=13/35.60735/43.91802 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢٢٩) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٣٥٦) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی سەرگەڕان]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 6rxu6qqkd7o7xz2izdxx0zqkq4yx09w 0 282910 1579193 1551027 2026-04-29T15:07:51Z Hivja 64112 /* مردووان */ 1579193 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''١ی ڕەبیعولئاخیر''' یان '''١ی ڕەبیعی دووەم''' یان '''١/٤ (یەکەم ڕۆژی مانگی چوارەم)''' نەوەدھەمین ڕۆژی ساڵە (یان نەوەد و یەکەم ئەگەر مانگی سەفەر ڕۆژی سییەمین بێت) بەپێی [[ڕۆژژمێری کۆچی|ساڵنامەی کۆچی مانگی]]. ٢٦٤ یان ٢٦٥ ڕۆژ ماوە تا کۆتایی ساڵ. == ڕووداوەکان == == لەدایکبووان == * ٦٧٠ کۆچی - [[غەزان خان|مەحمود غازان]] سوڵتانی ئیلخانات. * ١٣٣٦ کۆچی - ڕوحییە خالد، ئەکتەری میسری. * ١٣٣٩ی کۆچی - فەوزی عەبدولحافیز، سەربازی میسری. * ١٣٥٠ی کۆچی - شازادە تەلال بن عەبدولعەزیز ئال سعود شازادەیەکی سعودیە و دامەزرێنەری بزووتنەوەی شازادە ئازادەکان. * ١٣٦٤ی کۆچی - نەباھەت جەھری، ئەکتەری [[تورکەکانی ئەنادۆڵ|تورک]]. * ١٣٨٣ کۆچی - محەممەدی شەشەم پاشای [[مەغریب]]. * ١٣٨٨ کۆچی - نەعیمە جەزائیری، گۆرانیبێژی جەزائیری. * ١٣٨٩ی کۆچی - نەعیم سادافی، یاریزانی [[تۆپی پێ]]ی [[گەلانی ئێرانی|ئێران]]. * ١٣٩٤ کۆچی - ئەشرەف موسلیحی، ئەکتەری میسری. == مردووان == * ١٢٩٠ کۆچی - [[ڕیفاعە تەھتاوی]]، یەکێک لە سەرکردەکانی بزووتنەوەی ڕێنێسانس و چاکسازیی عەرەبی لە میسر، و دامەزرێنەری قوتابخانەی زمانەکان. * ١٣٠٩ی کۆچی - حوسێن بن عەلی تولقی، فەقێیەکی مالیکی جەزائیری و سۆفی عوسمانی. * ١٤٢٦ کۆچی - مەعروف ڕەفیق مەحمود، شاعیری [[فەلەستین]]ی. * ١٤٤٧ کۆچی - [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]].<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.alyaum.com/article/1081829 ڕۆژنامەی ئەمڕۆ: لەم ڕۆژەدا ڕوویدا.] * [http://islamstory.com/ar/حدث-فی-شھر-ربیع-الأول ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.] {{مانگەکانی کۆچی}} {{تووڵی دەروازە|مێژووی ئیسلام|ڕۆژژمێر|کات|ڕۆژژمێری کۆچی}} [[پۆل:ڕەبیعەلئاخیر]] [[پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی]] os6jtpvzs1d5lv4xv3v91cqq5koguum 1579301 1579193 2026-04-29T20:03:04Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1579301 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} '''١ی ڕەبیعولئاخیر''' یان '''١ی ڕەبیعی دووەم''' یان '''١/٤ (یەکەم ڕۆژی مانگی چوارەم)''' نەوەدھەمین ڕۆژی ساڵە (یان نەوەد و یەکەم ئەگەر مانگی سەفەر ڕۆژی سییەمین بێت) بەپێی [[ڕۆژژمێری کۆچی|ساڵنامەی کۆچی مانگی]]. ٢٦٤ یان ٢٦٥ ڕۆژ ماوە تا کۆتایی ساڵ. == ڕووداوەکان == == لەدایکبووان == * ٦٧٠ کۆچی - [[غەزان خان|مەحمود غازان]] سوڵتانی ئیلخانات. * ١٣٣٦ کۆچی - ڕوحییە خالد، ئەکتەری میسری. * ١٣٣٩ی کۆچی - فەوزی عەبدولحافیز، سەربازی میسری. * ١٣٥٠ی کۆچی - شازادە تەلال بن عەبدولعەزیز ئال سعود شازادەیەکی سعودیە و دامەزرێنەری بزووتنەوەی شازادە ئازادەکان. * ١٣٦٤ی کۆچی - نەباھەت جەھری، ئەکتەری [[تورکەکانی ئەنادۆڵ|تورک]]. * ١٣٨٣ کۆچی - محەممەدی شەشەم پاشای [[مەغریب]]. * ١٣٨٨ کۆچی - نەعیمە جەزائیری، گۆرانیبێژی جەزائیری. * ١٣٨٩ی کۆچی - نەعیم سادافی، یاریزانی [[تۆپی پێ]]ی [[گەلانی ئێرانی|ئێران]]. * ١٣٩٤ کۆچی - ئەشرەف موسلیحی، ئەکتەری میسری. == مردووان == * ١٢٩٠ کۆچی - [[ڕیفاعە تەھتاوی]]، یەکێک لە سەرکردەکانی بزووتنەوەی ڕێنێسانس و چاکسازیی عەرەبی لە میسر، و دامەزرێنەری قوتابخانەی زمانەکان. * ١٣٠٩ی کۆچی - حوسێن بن عەلی تولقی، فەقێیەکی مالیکی جەزائیری و سۆفی عوسمانی. * ١٤٢٦ کۆچی - مەعروف ڕەفیق مەحمود، شاعیری [[فەلەستین]]ی. * ١٤٤٧ کۆچی - [[عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ]]، [[عالم (ئیسلام)|زانا]]ی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]].<ref>{{Cite web |date=23 September 2025 |title=Grand Mufti of Saudi Arabia has passed away: Royal Court |url=https://english.alarabiya.net/News/saudi-arabia/2025/09/23/grand-mufti-of-saudi-arabia-has-passed-away-royal-court- |access-date=23 September 2025 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.alyaum.com/article/1081829 ڕۆژنامەی ئەمڕۆ: لەم ڕۆژەدا ڕوویدا.] * [http://islamstory.com/ar/حدث-فی-شھر-ربیع-الأول ماڵپەڕی چیرۆکی ئیسلام: لە مانگی ڕەبیع الاول ڕوویدا.] {{مانگەکانی کۆچی}} {{تووڵی دەروازە|مێژووی ئیسلام|ڕۆژژمێر|کات|ڕۆژژمێری کۆچی}} [[پۆل:ڕەبیعەلئاخیر]] [[پۆل:ڕۆژەکانی ڕۆژژمێری کۆچی]] b3dhzaampppqgxj9vt7ahq7c6opw8hl 0 283049 1579079 1578721 2026-04-29T12:13:12Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579079 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گێسمە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.62317| 43.94008}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گێسمە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.62317| 43.94008 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سەرگەڕان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢١٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گێسمە''' (''{{lang-ar| کیسمة}})، ({{lang-en| Gesma }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سەرگەڕان]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[سەرگەڕان]] بە دووری (١٦)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''گێسمە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[شێخ فسقە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[تویلعە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[بای حەسەن]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[قەرەبۆتک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گێسمە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/2482637193#map=13/35.62303/43.94049 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٩٥) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١٤٩) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی سەرگەڕان]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] h4x19fumab51221k8lzn1c8g6017smf 0 283055 1579111 1578618 2026-04-29T12:18:12Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579111 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کەنداڵ | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.67082| 43.86497}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کەنداڵ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.67082| 43.86497 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سەرگەڕان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٥٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کەنداڵ''' (''{{lang-ar| کندال}})، ({{lang-en| Kandal }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سەرگەڕان]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[سەرگەڕان]] بە دووری (٨)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''کەنداڵ''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[لھێبان]]. * لە باشوورەوە گوندی [[قەرەبۆتک]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[شێخ فسقە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[چوارگۆمان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کەنداڵ | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11347272119 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٣٠٩) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٥٠) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی سەرگەڕان]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 4nywg0r8i1elw43aqfj88imlszpldlw 0 283068 1579101 1578652 2026-04-29T12:16:32Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579101 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گابەرەکە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.68749| 43.99227}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گابەرەکە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.68749| 43.99227 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی سەرگەڕان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٤٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گابەرەکە''' یان '''گابەڵەکە''' (''{{lang-ar| کابرکة}})، ({{lang-en| Gabaraka }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی سەرگەڕان]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[سەرگەڕان]] بە دووری (١٨)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''گابەرەکە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[سەربەشاخ]]. * لە باشوورەوە گوندی [[درکەی گچە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[شەناغە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[شێخ فسقە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گابەرەکە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11409180141#map=13/35.68337/43.98222 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢٠٥) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٤٨٩) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی سەرگەڕان]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 0b03gf6z64dam8y56y81tp9kri82pcq 0 283189 1579122 1578587 2026-04-29T12:20:02Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579122 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کۆمەڵگەی گەرمیان | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای داقووق.png{{!}} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.10156| 44.4704}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''کۆمەڵگەی گەرمیان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.10156| 44.4704 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای داقووق]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢١٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کۆمەڵگەی گەرمیان''' (''{{lang-ar| مجمع الکرمیان}})، ({{lang-en| Garmian Collective }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (٦)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''کۆمەڵگەی گەرمیان''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[چەورکەی تازە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[حەفتەغاری دارا بەگ]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[قەڵغانلوی گەورە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[تۆپزاوا، داقووق|تۆپزاوا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کۆمەڵگەی گەرمیان | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11393404581 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٤٨٩) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] * [[قەزای داقووق]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای داقووق}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 9m2rj8esn9x0v48xnodzwexq5vqrh9a 0 283935 1579220 1563304 2026-04-29T16:42:36Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ١٦ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579220 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person |name = ئەردەشێر پێشەنگ |image = Ardeshir_Pashang_at_Press_conference.jpg |caption = ئەردەشێر پێشەنگ لە ساڵی ٢٠١٧ |birth_name = ئەردەشێر پێشەنگ |birth_date = {{Birth date and age|١٩٧٩|١٢|٢٢}} |birth_place = [[کرماشان]]، [[ئێران]] |occupation = کەسایەتیی تەلەڤیزیۆنی، زانای سیاسی، ڕۆژنامەنووس و توێژەر |years_active = ٢٠٠١–ئێستا | website = {{وێبگەی فەرمی|https://web.archive.org/web/20201106073647/http://www.pashang.ir/}} }} '''ئەردەشیر پێشەنگ''' ({{بە فارسی|اردشیر پشنگ}}؛ لەدایکبووی ٢٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٩)<ref name=":02">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.faratab.com/news/4962|سەردێڕ=the biography of Kurdish-Iranian journalist "Ardeshir Pashang" on Faratab|بڵاوکەرەوە=Faratab News Agency}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.faratab.com/news/4962 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> سیاسەتمەدار، رۆژنامەنووس و لێکۆڵەری کورده کە سەرنجی سەرەکی لەسەر لێکۆڵینەوەکان لەسەر کوردستان و پرسەکانی ئێرانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی ئازاری ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.cmess.ir/Page/Person/699/699 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Center For Scientific Research And Middle East Strategic Studies |سەردێڕ=Articles by Ardeshir Pashang, researcher on Kurdish and Iranian issues, on the official website of the "Center for Scientific Research and Strategic Studies of the Middle East"}}</ref> ئەو لە شیکارییەکانیدا چاویەکی رەخنەگرانە بەکاردەهێنێت و تەوەرەکانی وەک مافەکانی مرۆڤ، دیموکراسی و پەیوەندییە سیاسییەکان لە ناوچەکەدا دەخاتە بەرچاو. پەشەنگ خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆس لە زانستە سیاسییەکان و بڕوانامەی ماستەر و دکتۆرا لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://kfuture.media/author/ardeshirpashang/ |وێبگە=kfuture.media |سەردێڕ=A review of the exclusive writings of "Ardeshir Pashang", senior researcher on Middle East issues for the Kurdish media outlet kfuture.media}}</ref> ئەو لە سەرەتاکانی ساڵانی ٢٠٠٠دا دەستی بە کارە رۆژنامەوانییەکەی کردووە و لەوەتەوە بەشداری لە پرۆژە میدیایی و پەروەردەییەکان لە ئێراندا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://fa.shafaqna.com/news/112374/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Shafaqna, International Shia News Agency |زمان=fa-IR |سەردێڕ=The danger of extremism and radicalism in the Middle East at the shafaqna roundtable with Ardeshir Pashang: ISIS is the product of Mossad's design, the Baathist organizational network, and the money of some Arabs/ The presence of dictators in the Middle East is a pain, and their departure is a greater pain!}}</ref> ئەو پارێزگاری لە ئاشتی، دیموکراسی پشتبەستوو بە مافەکانی مرۆڤ و گفتوگۆی چارەسەرکەر لە نێوان کۆمەڵگە مەدەنییەکانی وڵاتانی جۆراوجۆر دەکات. لە رێگەی کارەکانیەوە، پەشەنگ جەخت لە کەمکردنەوەی کێشە نالەبارەکانی ئایدیۆلۆژی و ناسیۆنالیزمی توندڕەو دەکات، بە مەبەستی پەرەپێدانی هەماهەنگی ناوچەیی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://kurdistanbas.com/ku/news/9588|وێبگە=Kurdistan Bas|سەردێڕ=Ardeshir Pashang: The change in the stance of the Bahçeli and Erdoğan government is part of a planned scenario.}}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanbas.com/ku/news/9588 |date=شوباتی ٢٠٢٦ }}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == ئەردەشیر پەشەنگ لە ٢٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٩ لە کرماشان، ئێران، لە خێزانێکی کوردی چینی ناوەند لەدایک بووە کە کەلتوورێکی بەهێزی ئێرانی و کوردی هەبووە. ئەو خوێندنی سەرەتایی، ناوەندی و ئامادەیی لە کرماشان تەواو کردووە. لە ساڵی ٢٠٠١، خزمەتی سەربازیی سەرەتایی خۆی لە هێزی ئاسمانیی ئێران لە تاران تەواو کرد. لە ساڳی ٢٠٠٣، لە پرۆگرامی زانستە سیاسییەکان لە زانکۆی رازی لە کرماشان وەرگیرا و بە سەرکەوتوویی لە ماوەی شەش وەری خوێندندا بڕوانامەی بەکالۆریۆس بەدەست هێنا. بەردەوام لە رێگەی ئەکادیمیکی خۆی، پەشەنگ لە ساڵی ٢٠٠٨ دەستی بە خوێندنی ماستەر کرد لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان لە زانکۆی تاران و لە ٢٠١١ دەرچوو.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.faratab.com/news/4960/%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%BE%D8%B4%D9%86%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%28%D8%B1%D8%B2%D9%88%D9%85%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C%29|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Faratab News Agency|زمان=fa-IR|سەردێڕ=Ardeshir Pashang at a Glance (Professional and Academic Resume)}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.faratab.com/news/4960/%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%BE%D8%B4%D9%86%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%28%D8%B1%D8%B2%D9%88%D9%85%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C%29 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٤|سەردێڕ=Biography of Ardeshir Pashang|ناونیشان=http://www.pashang.ir/news/27/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%BE%D8%B4%D9%86%DA%AF|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170911013248/http://www.pashang.ir/news/27/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%BE%D8%B4%D9%86%DA%AF|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Ardeshir Pashang's Official Website|زمان=fa-IR}}</ref> لە کاتی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ئێران لە ٢٠٠٩، بەشداریی پەشەنگ لە چالاکییە سیاسی و قوتابییەکان بووە هۆی دەستگیرکردنی. ئەو بۆ دوو هەفتە دەستبەسەر کرا و گوازرایەوە بۆ بەشی ٢٠٩ی زیندانی ئەوین، کە زیندانێکە ناسراوە بۆ زیندانییە سیاسییەکان. لە ساڵی ٢٠١٢، وەرگرتنی بۆ پرۆگرامی دکتۆرا لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان لە زانکۆی تاران بە نایاسایی هەڵوەشایەوە، کە ئەوە بووە هۆی ئەووە کە دکتۆراکەی لە زانکۆی ئازادی ئیسلامی، لقی زانست و لێکۆڵینەوە لە تاران، بکات.<ref name=":02" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> بەڵام، پرۆسەی وەرگرتنی لەم دامەزراوەیەدا پڕ لە کێشە بوو، چونکە ناوی بۆ زیاتر لە سێ مانگ لە لیستی وەرگیراوان و رەتکراواندا نەبوو. لە ماوەی خوێندنی دکتۆراکەی، پەشەنگ رووبەڕووی ئەستەمگەرییە سەخترەکان بووەوە، لەوانە درێژخایەنی لە پەسەندکردنی پێشنیاری تیزەکەی و بەرگریکردن لێی، کە بە هۆی فشارەکانی هەندێک لە دەسەڵاتدارانی زانکۆ و ئەندامانی فاکەڵتی بووە. سەرەڕای ئەم کێشانە، ئەو لە ساڵی ٢٠٢٣ بە سەرکەوتوویی تیزەکەی بەرگری کرد. خێزانی پەشەنگ، نەژادێکی کوردگۆی ناودارە کە مێژوویەکی دیاری هەیە لە چالاکیی سیاسی و کۆمەڵایەتی لە ئێران و کوردستان، کە رۆڵێکی گرنگی لە مێژووی هاوچەرخی ناوچەکەدا گێڕاوە. خێزانەکە بە چالاکی بەشدار بووە لە رووداوە گرنگەکان، لەوانە تێکۆشانی دەستووری لە ١٩١٢، بەرگری لە دژی رەزاشا لە ١٩٣١، پشتیوانی لە حکوومەتی محەمەد موسەدەق لە ١٩٥٣، و پشتیوانی لە بزووتنەوەی مەلا مستەفا بارزانی دژی رژێمی بەعس لە عێراق لە ١٩٦٠ تا ١٩٧٥. لە ساڵی ١٩٣١، دوو کەسایەتیی دیاری خێزانەکە، ئاغا عینایەت جوانرودی<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Who Was Agha Enayat Hedayati?|ناونیشان=https://jvrd.farhang.gov.ir/fa/mashahir/agaenaiat|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250530024328/https://jvrd.farhang.gov.ir/fa/mashahir/agaenaiat|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Ministry of Culture and Islamic Guidance|زمان=fa-IR|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و محەمەد رەشید بەگ،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.komarixwaz.com/fa/index.php/2011-10-20-08-16-42/181-2012-04-23-00-25-04 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdistan Republicans Movement |سەردێڕ=The Rule of Mohammad Beyg II (Vakil of Javanrud) Coinciding with the Kurdistan Republic in Mahabad}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/kordestan-36889/%D8%B9%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%88%DA%A9%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%DA%A9-%D8%B3%D9%86%D9%86%D8%AF%D8%AC |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Iranian Students' News Agency |زمان=fa |سەردێڕ=Vakil al-Molk Mansion in Sanandaj – Mohammad-rashid Beyg}}</ref> کە هەردووکیان باپیرەکانی ئەردەشیر پەشەنگ بوون، بە فەرمانی رەزاشا دەستگیر کران و بۆ یەک دەیە لە زیندانی قەسری قاجار لە تاران و دواتر لە ئەسفەهان زیندانی کران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.salampaveh.ir/46144/%d8%b4%d8%a7%d8%af%d8%b1%d9%88%d8%a7%d9%86-%d9%85%d8%b1%d8%ad%d9%88%d9%85-%d8%a2%d9%82%d8%a7%d8%b9%d9%86%d8%a7%db%8c%d8%aa-%d9%be%d8%a7%d9%88%d9%87-%d8%a7%db%8c-%d8%b3%db%8c%d8%b1%d9%88%d8%b3/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=Salam Paveh - News Agency |زمان=fa-IR |سەردێڕ=A Review of the Late Agha Enayat Pavehi, a Legendary Figure of the Kurds |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250611161455/http://www.salampaveh.ir/46144/%D8%B4%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B9%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D8%A7%D9%88%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B3/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئاغا عینایەت جوانرودی دواتر سەرگوزشتە پڕشێواوی خۆی و هاوڕێکانی لە کتێبێکدا بە هەردوو زمانی کوردی و فارسی نووسی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://books.vejin.net/fa/book/21 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250211151908/https://books.vejin.net/fa/book/21 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی شوباتی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=Vejin Book |زمان=fa |سەردێڕ=Works of Agha Enayat, Renowned Kurdish Poet and Fighter |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کە وەک بەڵگەیەکی مێژوویی گرنگ لە بەرگریکردنی خێزانەکە دژی ستمەکانی رژێمی پەهلەوی وەستاوە. هەروەها، "[[جیھان ئارا پاوەیی|جەهان ئارا خانم]]"،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=admin |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشان=https://sorankurdistani.com/2022/03/10/famous-kurdish-women/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdistan {{!}} The First Research Website on Kurdish Studies |زمان=fa-IR |سەردێڕ=Famous Kurdish Women}}</ref> خوشکی ئاغا عینایەت جوانرودی، لەگەڵ براکەی، وەک یەکێک لە شاعیر و ئەدیبانی دیار و پێشەنگ لە ناوچەی باشووری کوردستان ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.faratab.com/news/9291/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D8%A2%D8%B1%D8%A7-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%85-%28%D9%BE%D8%A7%D9%88%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%29|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Faratab News Agency|زمان=fa-IR|سەردێڕ=Unveiling of Jahan Ara Khanum (Pavehi)'s Divan}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.faratab.com/news/9291/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D8%A2%D8%B1%D8%A7-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%85-%28%D9%BE%D8%A7%D9%88%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%29 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Remembering Jahan Ara Khatun Pavehi, One of the Prominent Kurdish Figures|ناونیشان=http://www.pavehpress.ir/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B1%D8%A7-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%86-%D9%BE%D8%A7%D9%88%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%8C-%DB%8C%DA%A9%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151029075740/http://www.pavehpress.ir/%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B1%D8%A7-%D8%AE%D8%A7%D8%AA%D9%88%D9%86-%D9%BE%D8%A7%D9%88%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%8C-%DB%8C%DA%A9%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D9%85/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ئیش=Paveh Press|زمان=fa-IR}}</ref> == کار == ئەردەشیر پەشەنگ کەریەری رۆژنامەوانی خۆی<ref name=":14">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.faratab.com/news/4960/%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%BE%D8%B4%D9%86%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%28%D8%B1%D8%B2%D9%88%D9%85%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C%29|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Faratab News Agency|زمان=fa-IR|سەردێڕ=Ardeshir Pashang at a Glance (Professional and Academic Resume)}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.faratab.com/news/4960/%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%BE%D8%B4%D9%86%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%28%D8%B1%D8%B2%D9%88%D9%85%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C%29 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> لە تەمەنێکی کەمدا لەگەڵ ئاژانسی هەواڵی قوتابیانی ئێران (ISNA) دەستپێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1401072715238 |وێبگە=Iranian Students' News Agency |سەردێڕ=Iraq’s New Government Faces a More Restless and Protesting “Sadr”}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/99031911350 |وێبگە=Iranian Students' News Agency |سەردێڕ=Securing U.S. Forces in Iraq: The Core of Washington-Baghdad Negotiations!}}</ref> دواتر کاری خۆی بەرەو بڵاوکردنەوەی چەندین بڵاوکراوەی ناوخۆیی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.qudsonline.ir/news/695304|وێبگە=Guds Online|سەردێڕ=The Duality of Cooperation and Competition}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.qudsonline.ir/news/695304 |date=شوباتی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.tahlilbazaar.com/news/98010|وێبگە=Tahlil Bazaar|سەردێڕ=A New “Last Supper” Banquet with Iran and Others as Guests: Iraq Seeks Diversity and Balance in Trade Relations}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.tahlilbazaar.com/news/98010 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.irdiplomacy.ir/fa/news/17054 |وێبگە=Diplomacy of Iran |سەردێڕ=The Second Flag War Between Kurds and Arabs in Iraq }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.irdiplomacy.ir/fa/news/17054 |date=شوباتی ٢٠٢٦ }}</ref> و نێودەوڵەتی، وەک رۆژنامەی ئێران، شەرق،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.sharghdaily.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-100/847442-%D8%A7%D9%82%D9%84%DB%8C%D9%85-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%DB%8C%D8%A7-%D9%81%D8%B1%D8%B5%D8%AA |سەردێڕ=Ardeshir Pashang: The Kurdistan Region of Iraq: A Threat or an Opportunity |بڵاوکەرەوە=Shargh Newspaper}}</ref> تەعادل،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.taadolnewspaper.ir/fa/news/24175 |وێبگە=Taadol Newspaper |سەردێڕ=The Nuclear Last Supper with an Iranian Flavor}}</ref> خەبەرئۆنلاین،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/336807 |وێبگە=Khabaronline |سەردێڕ=The Duality of Crisis and Hope in Six Hubs of Middle East Transformation}}</ref> ئیرنا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/81996361 |وێبگە=Syrian Kurds Pursue the Model of “Democratic Self-Management” |سەردێڕ=Syrian Kurds Pursue the Model of “Democratic Self-Management”}}</ref> سپووتنیک،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://spnfa.ir/20240416/%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%A7%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D9%84-%DA%A9%D9%86%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D8%AF%D9%86-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D8%AA%D8%B9%D8%A7%D8%B1%D9%81-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D8%B4%D9%85%D9%86%DB%8C-20348544.html |سەردێڕ=An Exclusive Interview with Kurdish and Iranian Journalist Ardeshir Pashang on Iran-Israel Issues |بڵاوکەرەوە=Sputnik}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://spnfa.ir/20181122 |وێبگە=Sputnik |سەردێڕ=Archive of News and Key Events of 22.11.2018}}</ref> پیس مارک (چالاکانی مافەکانی مرۆڤ لە ئێران)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.peace-mark.org/en/conversation/166-15-2/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|زمان=en-US |سەردێڕ=Ardeshir Pisheng: The diversity of mother tongues in Iran is an opportunity, not a threat/ Azar Taherabadi.}}</ref> و یوونایتد وەرڵد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://unitedworldint.com/26338-the-effects-of-the-nuclear-deal-on-the-us-iran-uae-relations/ |سەردێڕ=The effects of the Nuclear Deal on the US-Iran-UAE relations}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://uwidata.com/experts/ardeshir-pashang/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191227101557/https://uwidata.com/experts/ardeshir-pashang/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Ardeshir Pashang - United World International}}</ref> فراوان کرد. پەشەنگ خاوەنی دکتۆرایە لە پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان و لێکۆڵەرێکی سەرەکییە کە شارەزایی لە کاروباری رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و لێکۆڵینەوەکانی کوردستانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://vista.ir/n/ecoiran-iiyn3 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Vista |زمان=fa |سەردێڕ=Turkey’s Resolve to Expand Regional Power: Is the Sultan Seeking New Territories?}}</ref> ئێستا، ئەو وەک سەرنووسەری ئاژانسی هەواڵی فەراتاب<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.faratab.com/blog/user/pashang |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=Faratab News Agency |زمان=fa-IR |سەردێڕ=The Chief Editor of Faratab }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.faratab.com/blog/user/pashang |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.magiran.com/author/profile/496720/%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%BE%D8%B4%D9%86%DA%AF |وێبگە=MagIran |سەردێڕ=Information bank of Iranian publications: Ardeshir Pashang}}</ref> کار دەکات و وەک رۆژنامەنووسێکی سەربەخۆ لە تاران، سەرنجی لەسەر شیکاری سیاسی و لێدوان لەسەر ناوچەکەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1396/01/20/1373125/%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%81%D9%82-%D8%A8%D8%B1-%D8%B3%D8%B1-%DA%A9%D8%B1%DA%A9%D9%88%DA%A9-%D9%87%D9%85-%D8%B3%D8%AE%D8%AA-%D9%88-%D9%87%D9%85-%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Tasnim News Agency |زمان=fa |سەردێڕ=Agreement on Kirkuk Is Both Difficult and Unlikely – Tasnim}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=International |یەکەم=United World |ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://unitedworldint.com/26338-the-effects-of-the-nuclear-deal-on-the-us-iran-uae-relations/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=United World International |زمان=en-US |سەردێڕ=The effects of the Nuclear Deal on the US-Iran-UAE relations}}</ref> هەروەها، ئەو سەرکردایەتی پرۆژە پەروەردەییەکان دەکات، لەوانە وۆرکشۆپەکانی رۆژنامەنووسی و نووسین،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.faratab.com/news/12187/%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%D9%81%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%28%D8%AA%D8%B1%D9%85-%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C%29|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Faratab News Agency|زمان=fa-IR|سەردێڕ=The Twelfth Professional Workshop on Writing and Journalism Training (Beginner Level)}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.faratab.com/news/12187/%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%D9%81%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%28%D8%AA%D8%B1%D9%85-%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C%29 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> و بە چالاکی بەشداری لە گفتوگۆ ئەکادیمییەکان لەسەر ژێئۆپۆلەتیکی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەکات، وەک بەشدارییەکەی لە کۆنفرانسی "رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە ناوەندی جەنگ و ئاشتی" لە زانکۆی کوردستان لە ساڵی ٢٠٢٥. == دەرکەوتنەکانی میدیایی == لە ماوەی ١٥ ساڵی رابردوودا، ئەردەشیر پەشەنگ وەک شارەزایەک لە کاروباری رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئێران و پرسەکانی کوردستان خزمەتی کردووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://tfpsq.net/fa/post.php?id=100 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=Tallahassee Fast Pitch Softball Association |سەردێڕ=Tehran Foreign Policy Studies Quarterly |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250918051533/https://tfpsq.net/fa/post.php?id=100 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و بەشداری لە چەندین پرۆگرامی تەلەفزیۆنی و رادیۆیی نێودەوڵەتی و ناوچەیی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://ecoiran.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-107/60170-%D8%A7%D9%84%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D9%86%D8%B8%D9%85-%D8%AA%DA%A9%D8%AB%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%AC%DB%8C |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Eco Iran |زمان=fa |سەردێڕ=The Model of Pluralistic Order in Foreign Policy}}</ref> لە نێوان ئەم میدیایانەدا، جەزیرە، رووداو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://x.com/RudawEnglish/status/1895400913306829244 |وێبگە=Rudaw English on X (Twitter) |سەردێڕ=Ardeshir Pashang at the Erbil Forum annual event organized by Rudaw Research Center in the capital of the Kurdistan}}</ref> کوردستان ٢٤،<ref>{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=np9oegePde0|سەردێڕ=Ardeshir Pashang’s Views and Analysis on the Russia-Ukraine War|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠٢٢|دوایین=Kurdistan24|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|via=YouTube}}</ref> تەلەفزیۆنی کوردستان، تەلەفزیۆنی، IRINN، سەحەر کوردی، سەحەر بۆسنیا، کوردسات، زاگرۆس تیڤی، راشیا تودەی، رادیۆی ئێران، رادیۆی گۆفتوگۆ، گەلی کوردستان، ئیکۆ ئێران<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://ecoiran.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A8%D9%88%D9%84%D8%AA%D9%86-125/57905-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D9%82%D8%A8%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Eco Iran |زمان=fa |سەردێڕ=Is Iran Entering the Mineral Rivalry Game?}}</ref> و پرێس تیڤی دیارن. پەشەنگ هەروەها لە دۆکیومێنتاری "سەرپاتیها" (٢٠٢٢) دەرکەوتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://kurdpress.com/news/36560/%D8%AA%D9%84%D9%86%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1-%D9%BE%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%BE%D8%B4%D9%86%DA%AF|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Kurd Press|زمان=fa|سەردێڕ=Sarpatiha's Documentary: Ardeshir Pashang}}{{بەستەری مردوو|url=https://kurdpress.com/news/36560/%D8%AA%D9%84%D9%86%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1-%D9%BE%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%BE%D8%B4%D9%86%DA%AF |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hamshahri.ir/movie/a0a4c4a0-5f9e-11ee-901e-f1721434921d |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Hamshahri |زمان=fa |سەردێڕ=Sarpatiha}}</ref> ئەم دۆکیومێنتارییە سەرنج دەداتە سەر رۆڵی یارمحەمەد خان کرماشانی و کەسایەتییە گرنگەکانی دیکە، وەک عەبدولکەریم بەگ، وەکیلی جوانرود، لە شۆڕشی دەستووری لە کرماشان. وشەی "سەرپاتی" لە کەلتووری کوردیدا بە مانای "سەر بەتاڵ" دێت، کە نیشانەی ئازادیخوازانیە کە لە شەوی ٤ی تشرینی یەکەمی ١٩١٢، لە ناوەندی شاری کرماشان کۆبوونەوە، بە چەک و بەبێ سەرپۆش، وەک نیشانەی پابەندبوونیان بە ئازادکردنی شارەکە لە دەسەڵاتی خودسەری. دۆکیومێنتارییەکە ئەم ساتەوەختە گرنگەی بزووتنەوەی دەستووری دەرخات، کە جەخت لە بوێری و هەوڵە ستراتیژییەکانی ئەم کەسایەتییانە دەکات. پەشەنگ وەک شارەزایەک بەشداری دەکات، کە زانیاری مێژوویی و شیکارییەکان لەسەر رووداوەکان پێشکەش دەکات، و شارەزایی خۆی لە لێکۆڵینەوەکانی کوردستان و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەکاردەهێنێت بۆ گوزارشتکردن لە گرنگی شۆڕشەکە لە مێژووی سیاسی ناوچەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1383455-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D8%B3%D8%B1%D9%BE%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%AC%D9%86%D8%A8%D8%B4-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7%D9%87-%D8%AE%D9%88%D8%A7%D9%87%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%87-%DA%86%DA%AF%D9%88%D9%86%D9%87-%D8%B4%DA%A9%D9%84-%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Ilna News Agency |زمان=fa |سەردێڕ=Screening of the documentary "Sarpatiha" on home entertainment network / How did the constitutional movement of Kermanshah take shape?}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://donya-e-eqtesad.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-32/3887607-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%B3%D8%B1%D9%BE%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B5%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B7%DB%8C%D8%AA |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Donya-e-Eqtesad Newspaper |زمان=fa |سەردێڕ=Unveiling of "Sarpatiha" on the anniversary of the issuance of the constitutional decree}}</ref> == چالاکییە پیشەییەکان == ==== ئاژانسی هەواڵی فەراتاب ==== لە ساڵی ٢٠١٤، ئەردەشیر پەشەنگ میدیای فەراتابی دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.faratab.com/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Faratab News Agency|سەردێڕ=the official website of Kurdish-Iranian news outlet "Faratab"}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.faratab.com/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> ئەم پلاتفۆرمە، کە بە هاوکاری گرووپێک لە نووسەر و رۆژنامەنووسی سەربەخۆ دامەزراوە، سەرنجی لەسەر بەرهەمهێنانی ناوەرۆکی شیکاریی و رەخنەییە. لە سەرەتای دامەزراندنەوەی، فەراتاب زیاتر لە ١٣,٠٠٠ راپۆرت، وتار، بابەت و چاوپێکەوتنی بڵاوکردووەتەوە. هەروەها، زیاتر لە ٥٦٠ بەشداریکەری سەربەخۆ کارەکانیان بە شێوەیەکی تایبەت لەسەر ئەم پلاتفۆرمە بڵاوکردووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.faratab.com/news/809/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%A7|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Faratab News Agency|زمان=fa-IR|سەردێڕ=About Faratb}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.faratab.com/news/809/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%A7 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> [[File:طرح_جلد_مجله_فراتاب.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D8%B7%D8%B1%D8%AD_%D8%AC%D9%84%D8%AF_%D9%85%D8%AC%D9%84%D9%87_%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D8%A8.jpg|وێنۆک|گۆڤاری فەراتاب، کە [[مەزھەر خالقی|مەزهەر خالقی]] تێدایە.]] ==== گۆڤاری مانگانەی فەراتاب ==== لە ساڵی ٢٠١٩، پەشەنگ یەکەمین چاپی چاپکراوی فەراتابی بڵاوکردەوە بە ناوی "فەراتابی مانگانە"، کە وێنەی گۆرانیبێژی کورد [[مەزھەر خالقی|مەزهەر خالقی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.faratab.com/news/11758/%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%BE%D8%B1%D8%AA%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%82%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%DA%A9%D9%8F%D8%B1%D8%AF%DB%8C|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Faratab News Agency|زمان=fa-IR|سەردێڕ=Mazhar Khaleghi’s Insightful Remarks on the Kurdish Faratab Monthly}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.faratab.com/news/11758/%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%BE%D8%B1%D8%AA%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%82%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%DA%A9%D9%8F%D8%B1%D8%AF%DB%8C |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.faratab.com/news/11355/%D9%85%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%82%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%82%DB%8C-%DA%A9%D9%8F%D8%B1%D8%AF%DB%8C%3A-%D8%B4%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%B1%DA%AF%D8%B2-%D9%86%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Faratab News Agency|زمان=fa-IR|سەردێڕ=Mazhar Khaleghi, Master of Kurdish Music: Shajarian Will Never Die}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.faratab.com/news/11355/%D9%85%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%82%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%82%DB%8C-%DA%A9%D9%8F%D8%B1%D8%AF%DB%8C%3A-%D8%B4%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%B1%DA%AF%D8%B2-%D9%86%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%AF |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> لەسەر بەرگی یەکەم بوو. عەباس وەلی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.faratab.com/news/11873/%DA%A9%D9%8F%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D9%81%D8%B3%E2%80%8C%DA%AF%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87%21|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Faratab News Agency|زمان=fa-IR|سەردێڕ=Kurds and the High-Stakes Role in Turkey’s Minimal Democracy!}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.faratab.com/news/11873/%DA%A9%D9%8F%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D9%81%D8%B3%E2%80%8C%DA%AF%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87%21 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> صادق زیباکەلام، قادر ناسری، ماجید ساڵح و نادر ئینتسار لە نێوان شیکەرەکانی ژمارەی یەکەمدا بوون. ==== کۆرسەکانی رۆژنامەنووسی ==== لە پێش چالاکییەکانی میدیایی، فەراتاب لە بواری پەروەردەی رۆژنامەنووسی و نووسین چالاک بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.faratab.com/category/187/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4%DB%8C |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=Faratab News Agency |زمان=fa-IR |سەردێڕ=Educational Workshops }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.faratab.com/category/187/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4%DB%8C |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> ١٦ کۆرسی راهێنانی پیشەیی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.faratab.com/news/12397/14%D9%85%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%D9%81%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%28%D8%AA%D8%B1%D9%85-%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C%29|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Faratab News Agency|زمان=fa-IR|سەردێڕ=Professional Workshop on Writing and Journalism Training|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|archive-url=https://web.archive.org/web/20250611161455/https://www.faratab.com/news/12397/14%D9%85%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%D9%81%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-(%D8%AA%D8%B1%D9%85-%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C)|url-status=dead}}</ref> لە بواری رۆژنامەنووسی، نووسین و براندینگ رێکخستووە، کە هەر یەکەیان سەرەتایی، ناوەندی و پێشکەوتوو پێکەوە گرتووە. بە کۆی گشتی، ٢٧٨ کەس لەم پرۆگرامانە دەرچوون، کە زۆرێکیان ئێستا لە تەلەفزیۆن، رادیۆ و ئاژانسەکانی هەواڵ لە زمانەکانی پارسی، کوردی و ئینگلیزی کار دەکەن. ئەردەشیر پەشەنگ بەرپرسی دیزاین و وانەبێژی ئەم کۆرسانە بووە. فەراتاب هەروەها لەگەڵ دامەزراوە پەروەردەیی و پیشەییە ناودارەکان هاوکاری کردووە، و پرۆگرامە هاوبەشەکان لەگەڵ دامەزراوەکانی وەک زانکۆی تاران، زانکۆی خەرازمی، زانکۆی تربیت موەددەرەس، زانکۆی عەللامە تاباتابایی، زانکۆی رازی لە کرماشان، زانکۆی زەنجان، ئۆتاقی بازرگانیی ئێران، دامەزراوەی هور، میدیای رووداو، زانکۆی سۆران لە هەرێمی کوردستان، ناوەندی لێکۆڵینەوەی ستراتیژی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، کۆمەڵەی ئێرانی بۆ لێکۆڵینەوەکانی رۆژئاوای ئاسیا و بڵاوکردنەوەی سالس رێکخستووە. == کتێبنامە == [[File:Ardeshir_Pashang_and_Nechirvan_Barzani.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Ardeshir_Pashang_and_Nechirvan_Barzani.jpg|وێنۆک|دیدار و گفتوگۆی ئەردەشیر پەشەنگ لەگەڵ سەرۆک [[نێچیرڤان بارزانی|نێچیروان بارزانی]]، سەرکردەی هەرێمی کوردستانی عێراق، و پێشکەشکردنی کتێبی ''کوردەکان لە ناوەندی جەنگی ئێران-عێراق'' لە لایەن پەشەنگ ەوە بە ئەو.]] * ''کوردەکان لە ناوەندی جەنگی ئێران-عێراق''، ئەردەشیر پەشەنگ، تاران: بڵاوکراوەی مەرز-و-بوم، کانوونی دووەمی ٢٠١٦.<ref name=":1" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/81970871/%D9%83%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%83%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%B1-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Islamic Republic News Agency |زمان=fa |سەردێڕ=The Book "Kurds in the Midst of the Iran-Iraq War" Published}}</ref> * ''تورکیا: رابردوو، ئێستا و داهاتوو''، ئەسەدەڵڵا عەسەری، ئەردەشیر پەشەنگ و هتد (کۆمەڵەی وتارەکان)، تاران: ناوەندی لێکۆڵینەوەی زانستی و لێکۆڵینەوەی ستراتیژی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئایاری ٢٠١٥.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ketab.ir/book/d251e09a-6137-44d7-b164-32b25cd4e686 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=Ketab |سەردێڕ=the book of: "Turkey: Past, Present, and Future" |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250611161454/https://ketab.ir/book/d251e09a-6137-44d7-b164-32b25cd4e686 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ''ئینسایکڵۆپیدیای کەسایەتی و خێزانە هاوچەرخەکانی عێراق''، صادق خەرازی، ئەردەشیر پەشەنگ و هتد، تاران: بڵاوکراوەی عەزام، حوزەیرانی ٢٠١٣.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.lib.ir/fa/book/99234140/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=Iran Libraries Information |سەردێڕ=Encyclopedia of Contemporary Iraqi Figures and Families }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.lib.ir/fa/book/99234140/%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%B1%D8%AC%D8%A7%D9%84-%D9%88-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82/ |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> * ''رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئاسیای ناوەندی و قەوقاز ٢٠١٢''، سەید سەلمان سەفەوی، ئەردەشیر پەشەنگ و هتد (کۆمەڵەی وتارەکانی ناوەندی لێکۆڵینەوەی ئاشتی نێودەوڵەتی)، سەرنوسەر: سەید سەلمان سەفەوی و هتد، ئەیلوولی ٢٠١٣. * ''رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، ئاسیای ناوەندی و قەوقاز ٢٠١١''، سەید سەلمان سەفەوی، ئەردەشیر پەشەنگ و هتد (کۆمەڵەی وتارەکانی ناوەندی لێکۆڵینەوەی ئاشتی نێودەوڵەتی)، قوم: بڵاوکراوەی سەلمان و ئازادە، ئەیلوولی ٢٠١٢.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.irdiplomacy.ir/fa/news/1899648/%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%D9%82%D9%81%D9%82%D8%A7%D8%B2-2011 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=Iranian Diplomacy |زمان=fa |سەردێڕ=Middle East, Central Asia, and Caucasus 2012 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250611161456/http://www.irdiplomacy.ir/fa/news/1899648/%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%D9%82%D9%81%D9%82%D8%A7%D8%B2-2011 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ''ئینسایکڵۆپیدیای کەسایەتییە هاوچەرخەکانی عێراق''، صادق خەرازی، ئەردەشیر پەشەنگ و هتد، تاران: ناوەندی بڵاوکردنەوەی مەجلیسی شۆرای ئیسلامی، ئایاری ٢٠١١. * ''دیپلۆماسی: یەک پلاتفۆرم، چەندین خەون: کەنداوی پارسی ٢٠١٠''، سەید سەلمان سەفەوی، ئەردەشیر پەشەنگ و هتد (کۆمەڵەی وتارەکانی ناوەندی لێکۆڵینەوەی ئاشتی نێودەوڵەتی)، قوم: بڵاوکراوەی سەلمان و ئازادە، کانوونی یەکەمی ٢٠١١.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/513182/%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Khabaronline |زمان=fa |سەردێڕ=Diplomacy: One Platform, Multiple Dreams: Persian Gulf 2010}}</ref> * ''رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و قەوقاز سیاسی ٢٠١٠''، سەید سەلمان سەفەوی، ئەردەشیر پەشەنگ و هتد (کۆمەڵەی وتارەکانی ناوەندی لێکۆڵینەوەی ئاشتی نێودەوڵەتی)، قوم: بڵاوکراوەی سەلمان و ئازادە، نیسانی ٢٠١١.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.farhangemrooz.com/print/51906/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D9%81%D9%82%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8%DB%8C|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Farhang Emrooz|زمان=fa|سەردێڕ=Introducing the book "Political Middle East and Caucasus"}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.farhangemrooz.com/print/51906/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D9%81%D9%82%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8%DB%8C |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> * ''کرماشان''، ئەردەشیر پەشەنگ (سەرنوسەر)، هەولێر (عێراق): بڵاوکراوەی ئاراس، حوزەیرانی ٢٠٠٩.<ref name=":1" /> * ''لە کرماشانەوە بۆ بارزان''، ئەردەشیر پەشەنگ (سەرنوسەر)، هەولێر (عێراق): بڵاوکراوەی ئاراس، ئایاری ٢٠٠٧.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Karimi |یەکەم=Soraya |ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ |ناونیشان=https://zagrosecology.com/majala-farhangi-hamzehee-kermashn/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |وێبگە=Zagros Ecology |زمان=fa-IR |سەردێڕ=From Kermanshan to Barzan, the origin of ancient world civilizations {{!}} Cultural Magazine interview with Professor Hamzeh }}{{بەستەری مردوو|url=https://zagrosecology.com/majala-farhangi-hamzehee-kermashn/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://x.com/ardeshirpashang/status/1904505505034244179 |وێبگە=X - Twitter |سەردێڕ=From Kermanshan to Barzan}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable sortable" |+دۆکیومێنتاری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.imdb.com/name/nm11108816/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=IMDb |زمان=en-US |سەردێڕ=Ardeshir Pashang {{!}} Writer}}</ref> !ساڵ !سەردێڕ |- |۲۰۰۷ |''ئاغا عینایەت'' |- |۲۰۱۱ |''زەیەلە'' |- |۲۰۱۷ |''هەڤپەیڤین'' |- |۲۰۱۹ |''لە مەهابادەوە'' |- |۲۰۲۲ |''سەرپاتی'' |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://web.archive.org/web/20201106073647/http://www.pashang.ir/}} * [http://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/08/18/1234405/حضور-کُردها-در-آزادسازی-رقه-موجب-تثبیت-داشته-های-آنها-می-شود ئەردەشێر پێشەنگ: بوونی کورد ئاسانکاری بۆ ڕزگارکردنی ڕەققە دەکات.] * [https://www.khabaronline.ir/news/1388072/عراق-معجزه-می-خواهد عێراق موعجیزەیەکی دەوێت.] * [http://www.faratab.com/news/10689 دڵی شەھیدی کوردانی شاخەکانی سووریا!]{{بەستەری مردوو|url=http://www.faratab.com/news/10689 |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} * [https://www.isna.ir/news/98091107505 ڕۆڵی ھێرش بۆ سەر نوێنەرایەتییە دیپلۆماسییەکانی ئێران لە عێراق چییە؟] * [https://www.mashreghnews.ir/news/1056984 جیھان زیاتر پێویستی بەو ژنانە ھەیە.] * [http://www.pavehpress.ir/عذرای-کم‌نظیر-اردشیرپشنگ/ خاڵێکی لاواز!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200802062034/http://www.pavehpress.ir/%D8%B9%D8%B0%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%85%E2%80%8C%D9%86%D8%B8%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D9%BE%D8%B4%D9%86%DA%AF/ |date= ٢ی ئابی ٢٠٢٠ }}، ئەرشیڤ لە ٢ی ئابی ٢٠٢٠. [http://www.pavehpress.ir/عذرای-کم‌نظیر-اردشیرپشنگ/ / ئەردەشیر پاشان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200802062034/http://www.pavehpress.ir/%D8%B9%D8%B0%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%85%E2%80%8C%D9%86%D8%B8%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D9%BE%D8%B4%D9%86%DA%AF/ |date= ٢ی ئابی ٢٠٢٠ }}، ئەرشیڤ لە ٢ی ئابی ٢٠٢٠. * [https://alikonline.ir/fa/news/political/سیاسی/item/6945-اردشیر-پشنگ-با-اشاره-به-نتایج-برگزاری-انتخابات-پارلمانی-کردستان-عراق-مطرح-کرد-تثبیت-احیای-قدرت-بارزانی-پس-از-حوادث-سال-گذشته سەبارەت بە ئەنجامی ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستانی عێراق، ئەردەشێر پێشەنگ ڕای گەیاند؛ بوژانەوەی دەسەڵاتی بارزانی دەای ڕووداوەکانی ساڵی ڕابردوو.]{{بەستەری مردوو}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|تەلەڤیزیۆن|سیاسەت|کوردستان|ئێران}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:خەڵکی کرماشان]] [[پۆل:سیاسەتوانانی کورد]] [[پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئێرانی]] [[پۆل:سیاسەتوانانی ئێرانی]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسانی کورد]] [[پۆل:زانایانی سیاسەت]] q4rxy6zqv3fwv3sqsha7ho757hlnndr 0 283959 1579034 1578861 2026-04-29T12:06:02Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579034 wikitext text/x-wiki '''یەکێتیی دژەکان''' ئەو بۆچوونە [[فەلسەفە|فەلسەفییە]]یە کە دەڵێ دژەکان (وەک ئەرێ و نەرێ، بوون و نەبوون، [[بێکۆتایی]] و کۆتاییھاتوو، [[ھەرھەمانی]] و [[جیاوازی (فەلسەفە)|جیاوازی]]) لێکبەستراو و ناوقەدلێکگرێدراون، چونکە ھەر کامەیان بەھۆی ئەوی ترەوە [[پێناسە|دەناسرێ]]. بە واتایەکی تر، ھەڵواسینیان بە یەکترەوە، یەکگرتوویان دەکا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Cambridge companion to early Greek philosophy|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Cambridge Univ. Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٤٤٦٦٧-٩|editor-last=Long|editor-first=Anthony A.|edition=8. printing|زنجیرە=Cambridge companions|شوێن=Cambridge}}</ref> دەڵێن یەکێتیی دژەکان یەکەمین بنەواشە لە بنەواشەکانی [[دیالێکتیک]]ی [[فریدریش ھێگڵ|ھێگڵە]]، کە «'''کۆبوونەوەی ناتەباکان'''»یشی پێ دەوترێ. لەکاتێکدا کە کۆبوونەوەی دوو دژ یا دوو ناتەبا لە لۆژیکی ئەرەستوودا [[یاسای ناتەبایی|مەحاڵ و نەلواوە]]، لە فەلسەفەی ھێگڵ و [[کارڵ مارکس|مارکسدا]] یەکەمین بنەواشە بە ئەژمار دێ. لەم بارەوە، ھەندێ وایان زانیوە کە دیالێکتیک لەگەڵ لۆژیکی ئەرەستوودا بە شەڕ ھاتووە، بەڵام وا نییە و ئەمە لە خراپ تێگەیشتنێک زیاتر نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=وحدت ضدین یا نخستین اصل دیالکتیک |ناونیشان=https://ensani.ir/fa/article/264036/وحدت-ضدین-یا-نخستین-اصل-دیالکتیک |وێبگە=پرتال جامع علوم انسانی |زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://ensani.ir/fa/article/264036/%D9%88%D8%AD%D8%AF%D8%AA-%D8%B6%D8%AF%DB%8C%D9%86-%DB%8C%D8%A7-%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%84-%D8%AF%DB%8C%D8%A7%D9%84%DA%A9%D8%AA%DB%8C%DA%A9 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == نموونە: نیشاندانی یەکێتیی بوون و نەبوون لە لۆژیکی ھێگڵدا == بنەڕەتی میتۆدی دیالێکتیک لەسەر ئەم دۆزینەوەیە دانراوە کە: بە پێچەوانەی ئەوەی تا ئێستا گومان براوە، ھەر [[تەسەوور]] و [[تێگەیشتە|تێگەیشتەیەک]]، دژەکەی لە نێو خۆیدا حەشار داوە. دەشکرێ ئەم دژەی لێ دەربکێشرێ و وەکوو [[فەسڵ (فەلسەفە)|جیاکەرێ]] بەکار بھێنرێ بۆ ئەوەی لە [[جنس (فەلسەفە)|جنس]]، [[جۆر (فەلسەفە)|جۆر]] دروست بکرێ ([[ناساندن بە جنس و جیاکەر]] ببینە). بۆ نموونە، ھێگڵ لە [[زانستی لۆژیک|زانستی لۆژیکەکەیدا]] بە «بوون»ەوە دەست پێ دەکا، بوونی پەتی، نەک جۆرێکی تایبەت لە بوون وەک ئەم قەڵەمە یا ئەو کتێبە. بوونێ کە ھیچ دیاریکراوێتییەکی نییە و ھەموو دیاریکراوێتییەکانمان لێ ستاندووە. لەم ڕووەوە، بەتەواوی بێشێوە و پووچەڵە و، چۆڵێتیی ڕووتە و ھیچ ناواخنێکی نییە. بە زمانێکی دیکە، وەکوو نەبوون وایە و، ھەر خودی نەبوونە. بەم چەشنە دەردەکەوێ کە تەسەووری ڕووتی بوون تەسەووری نەبوونیشی لە خۆ گرتووە. ئەم وتەیە کە بوون، نەبوونە، یا بوون و نەبوون عەینەن ھەمانن، نابێ بەم مانا پووچە لێک بدرێتەوە کە جۆرێکی تایبەت لە بوون وەکوو ئەم مێزە یا ئەم کورسییە فەرقێکی نییە لەگەڵ نەبوونیدا، یا بوون و نەبوونی خۆراک بۆ برسی عەینی شتە. بوون لێرە بوونی ڕووت و پەتییە، بەڵام مێز و کورسی و خۆراک زاتگەلێکن دیاریکراوێتیی دیکەیان ھەیە جیا لە بوون، ھەم ھەن ھەم بە چەشنێکی دیاریکراو ھەن. لە حاڵێکدا کە تێگەیشتەی ڕووت و پەتیی بوون دوای ڕووتکردنەوەی ھەموو دیاریکراوێتییە تایبەتەکانی مێز، یانی چوارگۆشەبوون و قاوەییبوون و ڕەقبوون، بۆ ئێمە بە دەست دێ. تەنیا ئەم ئەندێشە بەتەواوی بەتاڵەیە کە عەینەن ھەمان نەبوونە. ئەم بابەتە دەتوانرێ بە شێوەیەکی تر ڕوون بکرێتەوە. وتنی ئەوەی کە شتێ «ھەیە» بەڵام جگە لە «ھەبوون» ھیچ تایبەتمەندی و سیفەتێکی تری نییە وەکوو ئەوەیە بوترێ ئەو شتە لە بنەڕەتدا ھیچوپووچە. ئەم مێزە چوارگۆشە و قاوەیی و ڕەق و لەمانەیە. ئەگەر بتوانین شێوە و ڕەنگ و ڕەقی و ھەموو تایبەتمەندییەکانی لێ بگرین، ئیتر ھیچی لێ نامێنێ. کاتێ دەڵێین ئەم مێزە ھەیە بەڵام بێجگە ھەبوون ھیچ تایبەتمەندییەکی تر نییە، وەکوو ئەوە وایە بڵێین ئەم مێزە نییە. کەوایە بوونی ڕووت و پەتی، بەبێ ھیچ چەشنە دیاریکراوێتی، ھەمان نەبوونە، یانی بوون لەگەڵ نەبووندا یەکێکە. ئەم بنەواشەیە کە ھەر [[وتەزا|وتەزایەک]] لەخۆگری دژەکەی و، لە ڕاستیدا ھەر خودی دژەکەیەتی، ھەندێ جار بەم شێوەیە ڕاڤە بووە کە ھێگڵ [[یاسای ناتەبایی|یاسای ڕێتێنەچوونی ناتەباییی ئەرەستوو]] حاشا دەکا. ھەرھەمانیی بوون و نەبوون، لە ڕواڵەتدا، یاسای ناتەبایی دەشکێنێ. بەڵام ئەو کەسانەی تۆمەتی حاشاکردنی ئەو یاسایە لە ھێگڵ دەدەن، سەرنجیان بەوە نەداوە کە ھێگڵ خۆی یاسای ڕێتێنەچوونی ناتەبایی بە کار دێنێ بۆ نەھێشتنی ناکۆکیی نێوان وتەزاکانی بوون و نەبوون و دەرکێشانی وتەزای گۆڕان (یان بوونەشت) لێیان. ھێگڵ دەڵێ ئەقڵ ناتوانێ ناتەبایی و ناکۆکیی قبووڵ بکا و بۆ چارەسەرکردنی، وتەزای سێیەم لە وتەزاکانی یەکەم و دووەم دەردێنێ.<ref name=":03">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Stace|یەکەم=Walter Terence|سەردێڕ=The philosophy of Hegel}}</ref> == پێشینە == یەکێتیی دژەکان شتێ نییە کە ھێگڵ دایھێنابێ. ناوەرۆک و ناواخنی، بە داپۆشراوی، لە ھەموو فەلسەفەکانی پێش ھێگڵیشدا بووە. ئەوەی تازەیە ئەمەیە کە ھێگڵ یەکەم کەسە ئەم بنەواشەیەی بە شێوەی ئاشکرا وەکوو بنەواشەیەکی لۆژیکی دەربڕیوە. ھەر فەلسەفەیەک کە وەکوو [[ئێلیایییەکان]] یا ھیندییە کەونارەکان یا [[سپینۆزا]] جۆراوجۆریی جیھان بکا بە یەکێتی، ناچار دەبێ باوەڕ بێنێ بە یەکییەتیی دژەکان. ھەر یەک لەم فەلسەفانە بەم چەشنە مووچیاری دەکەن کە ڕاستی یەکدانەیە و «زۆری» بەدیھاتووی ھەر ئەم «یەک»ەیە. یا بە واتایەکی تر، زۆرێتی ھەر یەکێتییە و ئەم دوو تێگەیشتە ناتەبایە، یانی زۆرێتی و یەکێتی، ھەر ھەمان شتن.<ref name=":03"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:چەمکەکان لە مێتافیزیک]] [[پۆل:دیالێکتیک]] [[پۆل:ئەفلاتوونیزمی نوێ]] [[پۆل:ڕەوانبێژی]] cs5udmfot7dkx2apqwls02xgvderydn 0 284071 1579195 1487950 2026-04-29T15:21:55Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579195 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}}'''ئەبوو حەسەن نەدەوی''' (١٣٣٣–١٤٢٠ کۆچی / [[١٩١٤|١٩١٤–١٩٩٩]] [[١٩٩٩|ز]]) [[عالم (ئیسلام)|زانا و بانگخواز و بیرمەند و پەروەردەکاری ئەدەبی موسڵمانی]] ھیندی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://kfip.busyduck.org/sayyid-abul-hasan-ali-al-hasani-al-nadawi/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20130811200942/http://kfip.busyduck.org/sayyid-abul-hasan-ali-al-hasani-al-nadawi/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=24 دیسمبر 2017}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sheikhmohammed.com/vgn-ext-templating/v/index.jsp?vgnextoid=5ec1e1b363a34110VgnVCM1000003f140a0aRCRD&vgnextchannel=0561fd70bdc04310VgnVCM1000004d64a8c0RCRD&vgnextfmt=default&date=1060164937033 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924101218/http://www.sheikhmohammed.com/vgn-ext-templating/v/index.jsp?vgnextoid=5ec1e1b363a34110VgnVCM1000003f140a0aRCRD&vgnextchannel=0561fd70bdc04310VgnVCM1000004d64a8c0RCRD&vgnextfmt=default&date=1060164937033 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=أغسطس 2020}}</ref> یەکەم سەرۆکی ڕابیتەی جیھانی ئەدەبی ئیسلامی بووە. == نووسین و بەرھەمەکانی == * نُشِرَلە أوَّلُ مقالٍ بالعربیة فی مجلة المنار للسید ڕشید رضا عام ١٩٣١م حول حرکة أحمد بن عرفان (الشھید فی [[بالاکوت]] عام ١٨٣١م) * ظھر لە أوَّلُ کتاب بالأردیة عام [[١٩٣٨]] م بعنوان سیرة سید أحمد شھید ونال قبولاً واسعاً فی الأوساط الدینیة والدعویة. * ألّف کتابە مختارات فی أدب العرب عام ١٩٤٠م، وسلسلة [[قصص النبیین]] للأطفال وسلسلةً أخری للأطفال باسم: [[القراءة الراشدة]] فی الفترة ما بین ١٩٤٢–١٩٤٤م. * بدأ فی تالیف کتابە المشھور ماذا خسر العالم بانحطاط المسلمین عام ١٩٤٤ م، وأکملە عام ١٩٤٧م، وقد طُبِعت ترجمتُە الأردیةُ فی [[ھیندستان|الھند]] قبل ڕحلتە الأولی للحج عام ١٩٤٧م. * ألَّف - عام ١٩٤٧م - رسالة بعنوان: إلی مُمثِّلی البلاد الإسلامیة موجَّھةً إلی المندوبین المسلمین والعرب المشارکین فی المؤتمر الآسیوی المنعقد فی [[دەلھی|دلھی]]- علی دعوة من ڕئیس وزراء الھند وقتھا: [[جەواھرلەعل نەھرۆ|جواھر لال نھرو]] - فکانت أولَ رسالةٍ لە انتشرت فی الحجاز عند ڕحلتە الأولی. * کلَّفتە الجامعة الإسلامیة فی علیکرە (A.M.U.) [[ھیندستان|الھند]]، بووضع منھاج لطلبة اللیسانس فی التعلیم الدینی أسماە إسلامیات، وألقی فی الجامعة الملیة بدلھی- علی دعوة منھا- عام ١٩٤٢م محاضرةً طُبعت بعنوان: بین الدین والمدنِیَّةِ. * دُعِی أستاذاً زائِراً فی جامعة دمشق عام ١٩٥٦م، وألقی محاضرات بعنوان: التجدید والمجدِّدون فی تاریخ الفکر الإسلامی ضُمَّت - فیما بعد- إلی کتابە [[ڕجال الفکر والدعوة فی الإسلام]]. * ألقی محاضرات فی الجامعة الإسلامیة بالمدینة المنورة - علی دعوة من نائب ڕئیسھا [[عەبدولعەزیز کوڕی باز|عبد العزیز بن عبد اللە بن باز]]- عام ١٩٦٣م، طُبِعت بعنوان: النبوة والأنبیاء فی ضوء القرآن. * سافر إلی [[ڕیاز|الریاض]]- علی دعوة من وزیر المعارف السعودی - عام ١٩٦٨م للمشارکة فی دراسة خطة کلیة الشریعة، وألقی بھا عدَّةَ محاضرات فی [[زانکۆی شا سعوود|جامعة الریاض]] وفی کلیة المعلِّمین، وقد ضُمَّ بعضُھا إلی کتابە: نحو التربیة الإسلامیة الحرة فی الحکومات والبلاد الإسلامیة. * ألّف - بتوجیھٍ من شیخە [[عبد القادر الرای بوری]] - کتاباً حول القادیانیة، بعنوان: [[القادیانی والقادیانیة]] عام ١٩٥٨م. * ألَّف کتابە الصِّراع بین الفکرة الإسلامیة والفکرة الغربیة فی الأقطار الإسلامیة عام ١٩٦٥م، وکتابە الأرکان الأربعة عام ١٩٦٧م، والعقیدة والعبادة والسلوک عام ١٩٨٠م، و{{اقتباس مضمن|صورتان متضادتان لنتائج جھود الرسول الأعظم صلی اللە علییە وسلم الدعویة والتربویة وسیرة الجیل المثالی الأول عند أھل السنة والشیعة الإمامیة}}، عام ١٩٨٤م، والمرتضی فی سیرة أمیر المؤمنین علی بن أبی طالب عام [[١٩٨٨|١٩٨٨م]]. * لە کتاب بعنوان: «منذ خمسین عاما أرید أن أتحدث إلی الإخوان» [http://www.daawa-info.net/books1.php?parts=158&au=ÃÈæ%20ÇáÍÓä%20ÇáäÏæí لتصفح الکتاب]{{بەستەری مردوو|url=http://www.daawa-info.net/books1.php?parts=158&au=%C3%83%C3%88%C3%A6%20%C3%87%C3%A1%C3%8D%C3%93%C3%A4%20%C3%87%C3%A1%C3%A4%C3%8F%C3%A6%C3%AD |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} * ألف کتاب «السیرة النبویة» الذی یعتبر من أھم کتب السیرة المتناولة بأسلوب عصری بالصور والخرائط وقد صدر لذلک الکتاب عدة طبعات والأخیرة صدرت من المجمع الأسلامی العلمی بلکھنؤ (عام ١٤١٦ە - ١٩٩٥م) == مردن == ئەبوو حەسەن نەدەوی لە ڕۆژی ھەینی ٢٣ی ڕەمەزانی ساڵی ١٤٢٠ی کۆچی کۆچی دوایی کرد، کە دەکاتە [[٣١ی کانوونی یەکەم|٣١ی کانوونی دووەمی]] [[١٩٩٩]]. لە گوندی تەکیە کڵان، قەزای ڕای بارێلی (UP)، ھیندستان. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * أبوو الحسن الندوی علی موقع أرشیف الشارخ. * [https://web.archive.org/web/20160917091911/http://www.abulhasanalinadwi.org/arabic01.html مؤلفات أبی الحسن الندوی للتحمیل] * [https://abulhasanalinadwi.wordpress.com/2013/04/21/قائمة-مؤلفات-الشیخ-أبی-الحسن-علی-الندو/ قائمة مولفات أبی الحسن الندوی بالعربیة]{{بەستەری مردوو|url=https://abulhasanalinadwi.wordpress.com/2013/04/21/%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%85%D8%A9-%D9%85%D8%A4%D9%84%D9%81%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D8%A3%D8%A8%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D9%86-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%AF%D9%88/ |date=نیسانی ٢٠٢٥ }} * [http://ar.islamway.net/scholar/1494 صفحتە علی موقع طریق الإسلام]. * [http://saaid.net/book/open.php?cat=83&book=1911 تحمیل کتاب ماذا خسر العالم بانحطاط المسلمین] * [https://web.archive.org/web/20200223143206/http://www.anti-ahmadiyya.org/site/modules.php?name=myBooks2 تحمیل کتاب القادیانی والقادیانیة دراسة وتحلیل] * [https://web.archive.org/web/20081203003253/http://www.islam-online.net/iol-arabic/dowalia/mashaheer-13.asp ڕبانی الأمة وداعیة الإسلام العلامة أبوو الحسن الندوی بقلم أ.د. یوسف القرضاوی] * [https://web.archive.org/web/20060629222309/http://www.islam-online.net/iol-arabic/qadaya/alnadawi/nad.asp فقە الدعوة عند العلامة أبوو الحسن الندوی] * [https://web.archive.org/web/20090309214028/http://www.adabislami.org/arabic/Names.html نبذة عن] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیسلام|ھیندستان|فەلسەفە}} [[پۆل:مردووانی ١٩٩٩]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٤]] [[پۆل:موسڵمانانی ھیندی]] [[پۆل:چاکسازە مسوڵمانەکان]] [[پۆل:نوێکەرەوەکان]] [[پۆل:فەیلەسووفانی ھیندی]] [[پۆل:فەیلەسووفانی ھیندیی ھاوچەرخ]] [[پۆل:ماتوریدییەکان]] [[پۆل:حەنەفییەکان]] [[پۆل:ئیسلام لە ھیندستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٣]] bmsrxuqhdltqhc728i0t161cfgq2g76 1 284172 1579221 1563301 2026-04-29T16:42:49Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579221 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ئەردەشێر پێشەنگ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1433076 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200802062034/http://www.pavehpress.ir/%D8%B9%D8%B0%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%85%E2%80%8C%D9%86%D8%B8%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D9%BE%D8%B4%D9%86%DA%AF/ بۆ http://www.pavehpress.ir/%D8%B9%D8%B0%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%85%E2%80%8C%D9%86%D8%B8%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D9%BE%D8%B4%D9%86%DA%AF/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200802062034/http://www.pavehpress.ir/%D8%B9%D8%B0%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%85%E2%80%8C%D9%86%D8%B8%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D9%BE%D8%B4%D9%86%DA%AF/ بۆ http://www.pavehpress.ir/%D8%B9%D8%B0%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%DA%A9%D9%85%E2%80%8C%D9%86%D8%B8%DB%8C%D8%B1-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D9%BE%D8%B4%D9%86%DA%AF/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠١:١٧، ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەردەشێر پێشەنگ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1478320 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250611161454/https://ketab.ir/book/d251e09a-6137-44d7-b164-32b25cd4e686 بۆ https://ketab.ir/book/d251e09a-6137-44d7-b164-32b25cd4e686 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٤:٥٥، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ئەردەشێر پێشەنگ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1561726 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://kurdistanbas.com/ku/news/9588 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250611161455/http://www.salampaveh.ir/46144/%D8%B4%D8%A7%D8%AF%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85-%D8%A2%D9%82%D8%A7%D8%B9%D9%86%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D8%A7%D9%88%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B3/ بۆ http://www.salampaveh.ir/46144/%d8%b4%d8%a7%d8%af%d8%b1%d9%88%d8%a7%d9%86-%d9%85%d8%b1%d8%ad%d9%88%d9%85-%d8%a2%d9%82%d8%a7%d8%b9%d9%86%d8%a7%db%8c%d8%aa-%d9%be%d8%a7%d9%88%d9%87-%d8%a7%db%8c-%d8%b3%db%8c%d8%b1%d9%88%d8%b3/ زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.qudsonline.ir/news/695304 *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://www.irdiplomacy.ir/fa/news/17054 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250611161456/http://www.irdiplomacy.ir/fa/news/1899648/%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%D9%82%D9%81%D9%82%D8%A7%D8%B2-2011 بۆ http://www.irdiplomacy.ir/fa/news/1899648/%D8%AE%D8%A7%D9%88%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A2%D8%B3%DB%8C%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B1%DA%A9%D8%B2%DB%8C-%D9%88-%D9%82%D9%81%D9%82%D8%A7%D8%B2-2011 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٥:٥٤، ١١ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەردەشێر پێشەنگ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1563300 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250918051533/https://tfpsq.net/fa/post.php?id=100 بۆ https://tfpsq.net/fa/post.php?id=100 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١١:٣٠، ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەردەشێر پێشەنگ]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579220 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.faratab.com/news/4962 *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.faratab.com/news/4960/%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%BE%D8%B4%D9%86%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%28%D8%B1%D8%B2%D9%88%D9%85%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C%29 *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.faratab.com/news/9291/%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%D8%A2%D8%B1%D8%A7-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%85-%28%D9%BE%D8%A7%D9%88%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C%29 *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.faratab.com/news/4960/%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%BE%D8%B4%D9%86%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%DB%8C%DA%A9-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%28%D8%B1%D8%B2%D9%88%D9%85%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C%29 *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.tahlilbazaar.com/news/98010 *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.faratab.com/blog/user/pashang *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.faratab.com/news/12187/%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%D9%81%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%28%D8%AA%D8%B1%D9%85-%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C%29 *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://kurdpress.com/news/36560/%D8%AA%D9%84%D9%86%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D8%B1-%D9%BE%D8%AA%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D9%BE%D8%B4%D9%86%DA%AF *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.faratab.com/ *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.faratab.com/news/809/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%A7 *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.faratab.com/news/11758/%D8%A7%D8%B8%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%B1-%D9%BE%D8%B1%D8%AA%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D9%85%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%82%DB%8C-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%A7%D9%87%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%81%D8%B1%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%DA%A9%D9%8F%D8%B1%D8%AF%DB%8C *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.faratab.com/news/11355/%D9%85%D8%B8%D9%87%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%82%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF-%D9%85%D9%88%D8%B3%DB%8C%D9%82%DB%8C-%DA%A9%D9%8F%D8%B1%D8%AF%DB%8C%3A-%D8%B4%D8%AC%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%87%D8%B1%DA%AF%D8%B2-%D9%86%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%AF *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.faratab.com/news/11873/%DA%A9%D9%8F%D8%B1%D8%AF%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D9%81%D8%B3%E2%80%8C%DA%AF%DB%8C%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%85%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D9%82%D9%84%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87%21 *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.faratab.com/category/187/%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4%DB%8C *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250611161455/https://www.faratab.com/news/12397/14%D9%85%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%D9%81%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-(%D8%AA%D8%B1%D9%85-%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C) بۆ https://www.faratab.com/news/12397/14%D9%85%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DB%8C-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87%E2%80%8C%D9%86%DA%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AD%D8%B1%D9%81%D9%87%E2%80%8C%D8%A7%DB%8C-%28%D8%AA%D8%B1%D9%85-%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D8%A7%D8%AA%DB%8C%29 زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.farhangemrooz.com/print/51906/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%82%D9%81%D9%82%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8%DB%8C *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://zagrosecology.com/majala-farhangi-hamzehee-kermashn/ تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٦:٤٢، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) cyyz7huld30u76bqswnv6o6ld1vdi6q 0 285247 1579276 1532564 2026-04-29T19:49:29Z Hivja 64112 1579276 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی ڕەوشی پزیشکی|name=ژەھراوی بوونی خوێن|image=Sepsis-Mikrothomben1.JPG|caption=گۆڕانی ڕەنگی پێست و ھەوکردن بەھۆی ژەھراوی یان بۆگەن بوونی خوێنەوە.}}'''ژەھراویبوونی خوێن''' یان '''بۆگەنبوونی خوێن''' ({{بە ئینگلیزی|Sepsis}}) حاڵەتێکی مەترسیدارە بۆ سەر ژیان و کاتێک ڕوو دەدات کە وەڵامدانەوەی جەستە بۆ [[تەشەنا|ھەوکردن]] ببێتە ھۆی برینداربوونی [[شانە (ژینناسی)|شانە]] و ئەندامەکانی خۆی. ئەم نەخۆشییە ھەموو کەسێک تووشی دەبێت بەڵام ئەو کەسانەی کە بە تەمەنن، زۆر گەنجن، دووگیانن یان کێشەی تری تەندروستییان ھەیە، مەترسی زیاتریان لەسەرە. [١] [٢]. == ھۆکارەکان == ھەر جۆرە ھەوکردنێک دەبێتە ھۆی ژەھراوی بوونی خوێن. لەوانە ھەوکردنی بەکتریا، ڤایرۆسی یان قارچکی. باوترین ھۆکارەکانی بریتین لە ھەوکردنی: [٣] * سییەکان، وەک سیەسۆ. * گورچیلە، میزڵدان و بەشەکانی تری کۆئەندامی میز. * کۆئەندامی ھەرس. * سووڕی خوێن. * شوێنی قەستەرە. * برین یاخوود سووتاویی. == نیشانەکانی == ئەگەر بەپەلە چارەسەر نەکرێت، دەبێتە ھۆی تێکچوونی شانەکان، لەکارکەوتنی ئەندامەکان و مردن. نیشانەکانی بریتین لە: * تا، لەرز یان ھەستکردن بە سەرمایەکی زۆر. [٤] * سەرلێشێواوی یان سەرسووڕان. * ھەناسە تەنگی. * خێرا لێدانی دڵ. * دابەزینی پەستانی خوێن. * ئازارێکی زۆر یان ناڕەحەتی. * ئارەقکردن یاخوود تەڕبوونی پێست. * کەم میزکردن. ==چارەسەرکردن == چارەسەری ژەھراوی بوونی خوێن بریتییە لە پێدانی دژە زیندەیی و شلە لە ڕێگەی خوێنبەرەوە، بەکارھێنانی دەرمان بۆ بەرزکردنەوەی پەستانی خوێن ئەگەر پێویست بوو، زیادکردنی ھەناسەدان و کارکردنی ئەندامەکان لەگەڵ لابردنی سەرچاوەی ھەوکردنەکە. [٥] == سەرچاوەکان == [https://www.cdc.gov/sepsis/basic/qa.html https://www.cdc.gov/sepsis/basic/qa.html .1] [https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sepsis 2. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sepsis] [https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/sepsis/symptoms-causes/syc-20351214 ٣. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/sepsis/symptoms-causes/syc-20351214] [https://www.cdc.gov/sepsis/ 4.- 5. https://www.cdc.gov/sepsis/] {{پۆلی کۆمنز|Sepsis}} {{شریتی دەروازە|پزیشکی}} [[پۆل:نەخۆشییە چڵکییەکان]] [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] eil01woiobpstd9emuihm1j8v3qdrjv 1579277 1579276 2026-04-29T19:50:00Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[ژەهراوی بوونی خوێن]]ی گواستەوە بۆ [[ژەهراویبوونی خوێن]]: بەسەر یەکەوە 1579276 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی ڕەوشی پزیشکی|name=ژەھراوی بوونی خوێن|image=Sepsis-Mikrothomben1.JPG|caption=گۆڕانی ڕەنگی پێست و ھەوکردن بەھۆی ژەھراوی یان بۆگەن بوونی خوێنەوە.}}'''ژەھراویبوونی خوێن''' یان '''بۆگەنبوونی خوێن''' ({{بە ئینگلیزی|Sepsis}}) حاڵەتێکی مەترسیدارە بۆ سەر ژیان و کاتێک ڕوو دەدات کە وەڵامدانەوەی جەستە بۆ [[تەشەنا|ھەوکردن]] ببێتە ھۆی برینداربوونی [[شانە (ژینناسی)|شانە]] و ئەندامەکانی خۆی. ئەم نەخۆشییە ھەموو کەسێک تووشی دەبێت بەڵام ئەو کەسانەی کە بە تەمەنن، زۆر گەنجن، دووگیانن یان کێشەی تری تەندروستییان ھەیە، مەترسی زیاتریان لەسەرە. [١] [٢]. == ھۆکارەکان == ھەر جۆرە ھەوکردنێک دەبێتە ھۆی ژەھراوی بوونی خوێن. لەوانە ھەوکردنی بەکتریا، ڤایرۆسی یان قارچکی. باوترین ھۆکارەکانی بریتین لە ھەوکردنی: [٣] * سییەکان، وەک سیەسۆ. * گورچیلە، میزڵدان و بەشەکانی تری کۆئەندامی میز. * کۆئەندامی ھەرس. * سووڕی خوێن. * شوێنی قەستەرە. * برین یاخوود سووتاویی. == نیشانەکانی == ئەگەر بەپەلە چارەسەر نەکرێت، دەبێتە ھۆی تێکچوونی شانەکان، لەکارکەوتنی ئەندامەکان و مردن. نیشانەکانی بریتین لە: * تا، لەرز یان ھەستکردن بە سەرمایەکی زۆر. [٤] * سەرلێشێواوی یان سەرسووڕان. * ھەناسە تەنگی. * خێرا لێدانی دڵ. * دابەزینی پەستانی خوێن. * ئازارێکی زۆر یان ناڕەحەتی. * ئارەقکردن یاخوود تەڕبوونی پێست. * کەم میزکردن. ==چارەسەرکردن == چارەسەری ژەھراوی بوونی خوێن بریتییە لە پێدانی دژە زیندەیی و شلە لە ڕێگەی خوێنبەرەوە، بەکارھێنانی دەرمان بۆ بەرزکردنەوەی پەستانی خوێن ئەگەر پێویست بوو، زیادکردنی ھەناسەدان و کارکردنی ئەندامەکان لەگەڵ لابردنی سەرچاوەی ھەوکردنەکە. [٥] == سەرچاوەکان == [https://www.cdc.gov/sepsis/basic/qa.html https://www.cdc.gov/sepsis/basic/qa.html .1] [https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sepsis 2. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sepsis] [https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/sepsis/symptoms-causes/syc-20351214 ٣. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/sepsis/symptoms-causes/syc-20351214] [https://www.cdc.gov/sepsis/ 4.- 5. https://www.cdc.gov/sepsis/] {{پۆلی کۆمنز|Sepsis}} {{شریتی دەروازە|پزیشکی}} [[پۆل:نەخۆشییە چڵکییەکان]] [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] eil01woiobpstd9emuihm1j8v3qdrjv 1579279 1579277 2026-04-29T19:50:25Z Hivja 64112 1579279 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی ڕەوشی پزیشکی|name=ژەھراوی بوونی خوێن|image=Sepsis-Mikrothomben1.JPG|caption=گۆڕانی ڕەنگی پێست و ھەوکردن بەھۆی ژەھراوی یان بۆگەن بوونی خوێنەوە.}}'''ژەھراویبوونی خوێن''' یان '''بۆگەنبوونی خوێن''' ({{بە ئینگلیزی|Sepsis}}) حاڵەتێکی مەترسیدارە بۆ سەر ژیان و کاتێک ڕوو دەدات کە وەڵامدانەوەی جەستە بۆ [[تەشەنا|ھەوکردن]] ببێتە ھۆی برینداربوونی [[شانە (ژینناسی)|شانە]] و ئەندامەکانی خۆی. ئەم نەخۆشییە ھەموو کەسێک تووشی دەبێت بەڵام ئەو کەسانەی کە بە تەمەنن، زۆر گەنجن، دووگیانن یان کێشەی تری تەندروستییان ھەیە، مەترسی زیاتریان لەسەرە. == ھۆکارەکان == ھەر جۆرە ھەوکردنێک دەبێتە ھۆی ژەھراوی بوونی خوێن. لەوانە ھەوکردنی بەکتریا، ڤایرۆسی یان قارچکی. باوترین ھۆکارەکانی بریتین لە ھەوکردنی: [٣] * سییەکان، وەک سیەسۆ. * گورچیلە، میزڵدان و بەشەکانی تری کۆئەندامی میز. * کۆئەندامی ھەرس. * سووڕی خوێن. * شوێنی قەستەرە. * برین یاخوود سووتاویی. == نیشانەکانی == ئەگەر بەپەلە چارەسەر نەکرێت، دەبێتە ھۆی تێکچوونی شانەکان، لەکارکەوتنی ئەندامەکان و مردن. نیشانەکانی بریتین لە: * تا، لەرز یان ھەستکردن بە سەرمایەکی زۆر. [٤] * سەرلێشێواوی یان سەرسووڕان. * ھەناسە تەنگی. * خێرا لێدانی دڵ. * دابەزینی پەستانی خوێن. * ئازارێکی زۆر یان ناڕەحەتی. * ئارەقکردن یاخوود تەڕبوونی پێست. * کەم میزکردن. ==چارەسەرکردن == چارەسەری ژەھراوی بوونی خوێن بریتییە لە پێدانی دژە زیندەیی و شلە لە ڕێگەی خوێنبەرەوە، بەکارھێنانی دەرمان بۆ بەرزکردنەوەی پەستانی خوێن ئەگەر پێویست بوو، زیادکردنی ھەناسەدان و کارکردنی ئەندامەکان لەگەڵ لابردنی سەرچاوەی ھەوکردنەکە. [٥] == سەرچاوەکان == [https://www.cdc.gov/sepsis/basic/qa.html https://www.cdc.gov/sepsis/basic/qa.html .1] [https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sepsis 2. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sepsis] [https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/sepsis/symptoms-causes/syc-20351214 ٣. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/sepsis/symptoms-causes/syc-20351214] [https://www.cdc.gov/sepsis/ 4.- 5. https://www.cdc.gov/sepsis/] {{پۆلی کۆمنز|Sepsis}} {{شریتی دەروازە|پزیشکی}} [[پۆل:نەخۆشییە چڵکییەکان]] [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] 9kn3w43unil73pb3u2bgmya8sb8i4c8 1579329 1579279 2026-04-29T21:02:39Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1579329 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی ڕەوشی پزیشکی|name=ژەھراوی بوونی خوێن|image=Sepsis-Mikrothomben1.JPG|caption=گۆڕانی ڕەنگی پێست و ھەوکردن بەھۆی ژەھراوی یان بۆگەن بوونی خوێنەوە.}}'''ژەھراویبوونی خوێن''' یان '''بۆگەنبوونی خوێن''' ({{بە ئینگلیزی|Sepsis}}) حاڵەتێکی مەترسیدارە بۆ سەر ژیان و کاتێک ڕوو دەدات کە وەڵامدانەوەی جەستە بۆ [[تەشەنا|ھەوکردن]] ببێتە ھۆی برینداربوونی [[شانە (ژینناسی)|شانە]] و ئەندامەکانی خۆی. ئەم نەخۆشییە ھەموو کەسێک تووشی دەبێت بەڵام ئەو کەسانەی کە بە تەمەنن، زۆر گەنجن، دووگیانن یان کێشەی تری تەندروستییان ھەیە، مەترسی زیاتریان لەسەرە. == ھۆکارەکان == ھەر جۆرە ھەوکردنێک دەبێتە ھۆی ژەھراوی بوونی خوێن. لەوانە ھەوکردنی بەکتریا، ڤایرۆسی یان قارچکی. باوترین ھۆکارەکانی بریتین لە ھەوکردنی: [٣] * سییەکان، وەک سیەسۆ. * گورچیلە، میزڵدان و بەشەکانی تری کۆئەندامی میز. * کۆئەندامی ھەرس. * سووڕی خوێن. * شوێنی قەستەرە. * برین یاخوود سووتاویی. == نیشانەکانی == ئەگەر بەپەلە چارەسەر نەکرێت، دەبێتە ھۆی تێکچوونی شانەکان، لەکارکەوتنی ئەندامەکان و مردن. نیشانەکانی بریتین لە: * تا، لەرز یان ھەستکردن بە سەرمایەکی زۆر. [٤] * سەرلێشێواوی یان سەرسووڕان. * ھەناسە تەنگی. * خێرا لێدانی دڵ. * دابەزینی پەستانی خوێن. * ئازارێکی زۆر یان ناڕەحەتی. * ئارەقکردن یاخوود تەڕبوونی پێست. * کەم میزکردن. ==چارەسەرکردن == چارەسەری ژەھراوی بوونی خوێن بریتییە لە پێدانی دژە زیندەیی و شلە لە ڕێگەی خوێنبەرەوە، بەکارھێنانی دەرمان بۆ بەرزکردنەوەی پەستانی خوێن ئەگەر پێویست بوو، زیادکردنی ھەناسەدان و کارکردنی ئەندامەکان لەگەڵ لابردنی سەرچاوەی ھەوکردنەکە. [٥] == سەرچاوەکان == [https://www.cdc.gov/sepsis/basic/qa.html https://www.cdc.gov/sepsis/basic/qa.html .1] [https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sepsis 2. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sepsis] [https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/sepsis/symptoms-causes/syc-20351214 ٣. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/sepsis/symptoms-causes/syc-20351214] [https://www.cdc.gov/sepsis/ 4.- 5. https://www.cdc.gov/sepsis/] {{پۆلی کۆمنز|Sepsis}} {{شریتی دەروازە|پزیشکی}} [[پۆل:نەخۆشییە چڵکییەکان]] [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] [[پۆل:فریاکەوتنە پزیشکییەکان]] gm6avbyk4475hj6lkyi1ig4a1kemgni 0 285666 1579030 1578870 2026-04-29T12:05:32Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579030 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئاوایی فەریق | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای داقووق.png{{!}} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.00993| 44.42093}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ئاوایی فەریق''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.00993| 44.42093 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای داقووق]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٩٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئاوایی فەریق'''، (''{{lang-ar| اوايي فریق}})، ({{lang-en| Awayi Fariq}}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باشووری شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (١٩)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''ئاوایی فەریق''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[ئەبو سەراج]]. * لە باشوورەوە گوندی [[ئەبو نەجم]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[گوڵی تەپەی تازە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[تەل حەمە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سنوور | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/way/813762235|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] * [[قەزای داقووق]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای داقووق}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] rl8o8d9azvl7dorlg1bu9oc4iurvtwn 0 285680 1579087 1578697 2026-04-29T12:14:32Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579087 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گوڵی تەپە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای داقووق.png{{!}} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 34.9937| 44.47353}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گوڵی تەپە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 34.9937| 44.47353 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای داقووق]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٨٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گوڵی تەپە'''، (''{{lang-ar| کولي تبة}})، ({{lang-en| Goli Tapa}}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باشووری شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (١٣)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''گوڵی تەپە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[حەفتەغاری عەلی ئاغا]]. * لە باشوورەوە گوندی [[تەپە سەوز، دووز|تەپەسەوز]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[تازەدێ، داقووق|تازەدێ]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[ئەبو نەجم]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سنوور | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/way/1228416422|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢١٨) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢١٣) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] * [[قەزای داقووق]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای داقووق}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] m4fnhxfuojy85wtzu9qowmltmhp9181 0 285681 1579086 1578699 2026-04-29T12:14:22Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579086 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گوڵی تەپەی تازە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای داقووق.png{{!}} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.02142| 44.52175}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی گوڵی تەپەی تازە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.02142| 44.52175 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای داقووق]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٩٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گوڵی تەپەی تازە'''، (''{{lang-ar| کولي تبة جدیدة}})، ({{ lang-en| Goli Tapa Taza}}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باشووری شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (٩)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''گوڵی تەپەی تازە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[شۆراوی حەمە غەریب]]. * لە باشوورەوە گوندی [[تازەدێ، داقووق|تازەدێ]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[سنکور]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[گوڵی تەپە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سنوور | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/way/1228418120|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] * [[قەزای داقووق]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای داقووق}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] dyby8me328hahhbxgmujmf1m5jjfxmv 0 285716 1579117 1578600 2026-04-29T12:19:12Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579117 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کەریمی | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای داقووق.png{{!}} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.12956| 44.31457}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کەریمی''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.12956| 44.31457 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای داقووق]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٩٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کەریمی'''، (''{{lang-ar| کریمي}})، ({{lang-en| Karimi }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە ڕۆژاوای شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (١٧)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''کەریمی''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[کوڕەیجیە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[بانشاخی بچووک]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[زەبەع]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[یەرەغونی گەورە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = تەوێلە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/way/805516907|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[عەرەب]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (١١٥) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] * [[قەزای داقووق]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای داقووق}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 270zol7srcmt2cpn9yb9iwvwp5wjyj1 0 285718 1579112 1578613 2026-04-29T12:18:22Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579112 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کەمالیە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای داقووق.png{{!}} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.01552| 44.27407}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کەمالیە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.01552| 44.27407 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای داقووق]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٨٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کەمالیە'''، (''{{lang-ar| کمالیة}})، ({{lang-en| Kamalyia }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (٣٠)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''کەمالیە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[حەسەن شەلال]]. * لە باشوورەوە گوندی [[غەیدە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[سموود]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[شەفلەح]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = تەوێلە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/2489321690|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[عەرەب]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٥٥) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] * [[قەزای داقووق]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای داقووق}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] oxyrda71db9az0jesa6sbygk41o2kji 0 285729 1579114 1578606 2026-04-29T12:18:42Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579114 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کەسون کەنعان | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای داقووق.png{{!}} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 34.76154| 44.27752}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کەسون کەنعان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 34.76154| 44.27752 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای داقووق]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٤٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کەسون کەنعان'''، (''{{lang-ar| کسون کنعان}})، ({{lang-en| Kasun Kan'an}}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باشووری ڕۆژاوای شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (٦٩)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''کەسون کەنعان''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[مەیدان، داقووق|مەیدان]]. * لە باشوورەوە گوندی [[سڵێمان فازڵ]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[زەنجیلە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[محەمەد عەبدولعەزیز]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = تەوێلە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/way/1228386757|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[عەرەب]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] * [[قەزای داقووق]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای داقووق}} {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] g7n0f7dfrywf4mjq14z79tne21xeraf 0 286413 1579028 1578878 2026-04-29T12:05:12Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579028 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئاڤگەنی | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| عياضية }}<br>{{lang-en| Avgani }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[شارەدێ]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.48454| 42.42021}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شارەدێی ئاڤگەنی''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.48454| 42.42021 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای تەلەعفەر]] | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[شارەدێ]] | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٩٣٨ | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = بەڕێوبەری ناحیە | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٢٫٢٤ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٤٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = (٥٣،٠٠٠)<ref>https://www.iasj.net/iasj/download/40c3959215ff1eab</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢١]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ٥،٦٠٤ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئاڤگەنی''' شارەدێیەکە لە [[ناحیەی ئاڤگەنی]]، [[قەزای تەلەعفەر]]، [[پارێزگای نەینەوا]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە ڕۆژاوای شاری [[مووسڵ]] بە دووری (٦٥کم)، ژمارەی دانیشتووانی ٥٣ ھەزار و ٧٥٤ کەسە. ئەم شارەدێیە ناوەندی [[ناحیەی ئاڤگەنی]]ە.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پارێزگای نەینەوا}} {{پۆلی کۆمنز|Bartella}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|جوگرافیا}} [[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] bji6juknfclk455jay2a7dzotc6evwl 0 286815 1579323 1477852 2026-04-29T20:19:36Z Hivja 64112 1579323 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دیۆگۆ خۆسێ تێکسێرا دا سیلڤا''' (٤ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦ - ٣ی تەمموزی ٢٠٢٥)، بە '''دیۆگۆ جۆتا''' ناسراوە، {{Refn|''Jota'' is a nickname; "Diogo Jota" means "Diogo J." in Portuguese, the shortening of "Diogo José".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dn.pt/desporto/fc-porto/a-ascensao-de-jota-ate-virar-o-avancado-de-que-o-dragao-precisava-5421036.html |سەردێڕ=A ascensão de Jota até virar o avançado de que o dragão precisava|trans-title=Jota's ascension until he turned into the striker the dragon needed |وێبگە=Diário de Notícias |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|یەکەم=Paulo |دوایین=Paulos|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|زمان=pt}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://tribunaexpresso.pt/porto/2016-10-01-A-noite-foi-de-Jota-Jota-Jota/ |سەردێڕ=A noite foi de Jota Jota Jota|trans-title=The night was Jota Jota Jota |وێبگە=Tribuna Expresso |ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|یەکەم=Lídia Paralta |دوایین=Gomes|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|زمان=pt|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210823110622/https://tribunaexpresso.pt/porto/2016-10-01-A-noite-foi-de-Jota-Jota-Jota/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئابی ٢٠٢١}}</ref>}} [[تۆپی پێ|یاریزانێکی تۆپی پێی]] پیشەگەری پورتوگالی بوو کە وەک [[ھێرشبەر (تۆپی پێ)|هێرشبەر]] یان [[ناوەند (تۆپی پێ)|باڵی چەپ]] یاری دەکرد.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Euro 2020: Diogo Jota's Portugal eliminated at last-16 stage|ناونیشان=https://legacy.liverpoolfc.com/news/first-team/437020-euro-2020-diogo-jota-s-portugal-eliminated-at-last-16-stage|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Liverpool F.C.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Segar |یەکەم=David |دوایین٢=Sisneros |یەکەم٢=Matt |دوایین٣=Whitmore |یەکەم٣=Jonny |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://theanalyst.com/na/2024/01/ruthless-diogo-jota-liverpool-premier-league-title-race|سەردێڕ=Is Ruthless Diogo Jota Liverpool's Most Clinical Forward? |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=OptaAnalyst}}</ref> جۆتا لە یانەی پاسۆ دی فێرێرا دەستی بە ژیانی وەرزشی کردووە، پێش ئەوەی لە ساڵی ٢٠١٦ گرێبەست لەگەڵ یانەی [[ئەتلەتیکۆ مەدرید|ئەتلەتیکۆ مەدریدی]] [[لا لیگا|لالیگا]] بکات. دوای دوو وەرز لە [[خولی نایابی پورتوگال|خولی ئینگلیزی]] ، لە ساڵی ٢٠١٦ بە خواستن لە یانەی [[یانەی تۆپی پێی پۆرتۆ]] پرێمەرلیگا و لە ساڵی ٢٠١٧ بە خواستن درایە یانەی [[یانەی تۆپی پێ وۆڵڤەرهامپتۆن واندەرز|وۆڵڤەرهامپتۆن واندەرز]] لە [[پاڵەوانێتی پلە یەکی تۆپی پێی ئینگلیزی (چامپیۆنشیپ)|پاڵەوانێتی پلە یەکی تۆپی پێی ئینگلیزی]] . لە ساڵی ٢٠٢٠ گرێبەستی لەگەڵ [[یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول|لیڤەرپوول]] واژۆ کرد بە نرخی ٤١ ملیۆن پاوەند. جۆتا یاریزانێکی پێشووی لاوانی پورتوگال بووە و نوێنەرایەتی وڵاتەکەی کردووە لە ئاستی خوار ١٩ و ٢١ و٢٣ ساڵان . <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|trans-title=Portugal (under-20): André Horta and Diogo Jota called for training camp |ناونیشان=http://www.maisfutebol.iol.pt/liga/fc-porto/portugal-sub-20-andre-horta-e-diogo-jota-convocados-para-estagio|سەردێڕ=Portugal (sub-20): André Horta e Diogo Jota convocados para estágio |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191228131715/https://maisfutebol.iol.pt/liga/fc-porto/portugal-sub-20-andre-horta-e-diogo-jota-convocados-para-estagio |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|وێبگە=Maisfutebol |زمان=pt}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.record.pt/futebol/selecoes/selecao-olimpica/detalhe/portugal-mexico-em-direto.html|سەردێڕ=Portugal-México, 4–0|trans-title=Portugal-Mexico, 4–0|ئیش=Record|زمان=pt|ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612142517/http://www.record.pt/futebol/selecoes/selecao-olimpica/detalhe/portugal-mexico-em-direto.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> یەکەم یاری نێودەوڵەتی لە مانگی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ ئەنجامدا و لە پێکهاتەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]] و دوو پاڵەوانێتی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] ( [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] و [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤|٢٠٢٤]] ) هەڵبژێردرا. <ref name=":2" /> هەروەها لە ساڵانی ٢٠١٥ و ٢٠١٥ نازناوی [[خولی نەتەوەکانی ئەورووپا|خولی نەتەوەکانی ئەورووپای]] بەدەستهێناوە . جۆتا لە ٣ی تەمموزی ٢٠٢٥ لەگەڵ براکەی لە نزیک شارەوانیی پاڵاسیۆس دی سانبریا لە پارێزگای زامۆرای [[ئیسپانیا]] بەهۆی ڕووداوێکی ئۆتۆمبێلەوە گیانی لەدەستدا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Torcaz |یەکەم=Lidia |ناونیشان=https://www.marca.com/futbol/premier-league/2025/07/03/muere-futbolista-liverpool-diego-jota-accidente-trafico-provincia-zamora.html |سەردێڕ=Muere Diogo Jota, futbolista del Liverpool de 28 años de edad, en un accidente de tráfico en Zamora |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250703081246/https://www.marca.com/futbol/premier-league/2025/07/03/muere-futbolista-liverpool-diego-jota-accidente-trafico-provincia-zamora.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تەممووزی ٢٠٢٥ |وێبگە=[[ماركا (صحيفة)]] |زمان=es |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی تەممووزی ٢٠٢٥ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئاماژەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Diogo Jota}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|پورتوگال|تۆپی پێ}} [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠]] [[پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ]] [[پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئەتلەتیکۆ مەدرید]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] [[پۆل:دوایین مردنەکان]] t3cq17nma1ywklptqdekjeksqw5ffqq 1579324 1579323 2026-04-29T20:20:57Z Hivja 64112 1579324 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دیۆگۆ خۆسێ تێکسێرا دا سیلڤا''' (٤ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦ - ٣ی تەمموزی ٢٠٢٥)، بە '''دیۆگۆ جۆتا''' ناسراوە،{{Refn|''Jota'' is a nickname; "Diogo Jota" means "Diogo J." in Portuguese, the shortening of "Diogo José".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dn.pt/desporto/fc-porto/a-ascensao-de-jota-ate-virar-o-avancado-de-que-o-dragao-precisava-5421036.html |سەردێڕ=A ascensão de Jota até virar o avançado de que o dragão precisava|trans-title=Jota's ascension until he turned into the striker the dragon needed |وێبگە=Diário de Notícias |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|یەکەم=Paulo |دوایین=Paulos|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|زمان=pt}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://tribunaexpresso.pt/porto/2016-10-01-A-noite-foi-de-Jota-Jota-Jota/ |سەردێڕ=A noite foi de Jota Jota Jota|trans-title=The night was Jota Jota Jota |وێبگە=Tribuna Expresso |ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|یەکەم=Lídia Paralta |دوایین=Gomes|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|زمان=pt|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210823110622/https://tribunaexpresso.pt/porto/2016-10-01-A-noite-foi-de-Jota-Jota-Jota/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئابی ٢٠٢١}}</ref>}} [[تۆپی پێ|یاریزانێکی تۆپی پێی]] پیشەگەری پورتوگالی بوو کە وەک [[ھێرشبەر (تۆپی پێ)|هێرشبەر]] یان [[ناوەند (تۆپی پێ)|باڵی چەپ]] یاری دەکرد.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Euro 2020: Diogo Jota's Portugal eliminated at last-16 stage|ناونیشان=https://legacy.liverpoolfc.com/news/first-team/437020-euro-2020-diogo-jota-s-portugal-eliminated-at-last-16-stage|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Liverpool F.C.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Segar |یەکەم=David |دوایین٢=Sisneros |یەکەم٢=Matt |دوایین٣=Whitmore |یەکەم٣=Jonny |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://theanalyst.com/na/2024/01/ruthless-diogo-jota-liverpool-premier-league-title-race|سەردێڕ=Is Ruthless Diogo Jota Liverpool's Most Clinical Forward? |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=OptaAnalyst}}</ref> جۆتا لە یانەی پاسۆ دی فێرێرا دەستی بە ژیانی وەرزشی کردووە، پێش ئەوەی لە ساڵی ٢٠١٦ گرێبەست لەگەڵ یانەی [[ئەتلەتیکۆ مەدرید|ئەتلەتیکۆ مەدریدی]] [[لا لیگا|لالیگا]] بکات. دوای دوو وەرز لە [[خولی نایابی پورتوگال|خولی ئینگلیزی]] ، لە ساڵی ٢٠١٦ بە خواستن لە یانەی [[یانەی تۆپی پێی پۆرتۆ]] پرێمەرلیگا و لە ساڵی ٢٠١٧ بە خواستن درایە یانەی [[یانەی تۆپی پێ وۆڵڤەرهامپتۆن واندەرز|وۆڵڤەرهامپتۆن واندەرز]] لە [[پاڵەوانێتی پلە یەکی تۆپی پێی ئینگلیزی (چامپیۆنشیپ)|پاڵەوانێتی پلە یەکی تۆپی پێی ئینگلیزی]] . لە ساڵی ٢٠٢٠ گرێبەستی لەگەڵ [[یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول|لیڤەرپوول]] واژۆ کرد بە نرخی ٤١ ملیۆن پاوەند. جۆتا یاریزانێکی پێشووی لاوانی پورتوگال بووە و نوێنەرایەتی وڵاتەکەی کردووە لە ئاستی خوار ١٩ و ٢١ و٢٣ ساڵان . <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|trans-title=Portugal (under-20): André Horta and Diogo Jota called for training camp |ناونیشان=http://www.maisfutebol.iol.pt/liga/fc-porto/portugal-sub-20-andre-horta-e-diogo-jota-convocados-para-estagio|سەردێڕ=Portugal (sub-20): André Horta e Diogo Jota convocados para estágio |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191228131715/https://maisfutebol.iol.pt/liga/fc-porto/portugal-sub-20-andre-horta-e-diogo-jota-convocados-para-estagio |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|وێبگە=Maisfutebol |زمان=pt}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.record.pt/futebol/selecoes/selecao-olimpica/detalhe/portugal-mexico-em-direto.html|سەردێڕ=Portugal-México, 4–0|trans-title=Portugal-Mexico, 4–0|ئیش=Record|زمان=pt|ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612142517/http://www.record.pt/futebol/selecoes/selecao-olimpica/detalhe/portugal-mexico-em-direto.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> یەکەم یاری نێودەوڵەتی لە مانگی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ ئەنجامدا و لە پێکهاتەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]] و دوو پاڵەوانێتی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] ( [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] و [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤|٢٠٢٤]] ) هەڵبژێردرا. <ref name=":2" /> هەروەها لە ساڵانی ٢٠١٥ و ٢٠١٥ نازناوی [[خولی نەتەوەکانی ئەورووپا|خولی نەتەوەکانی ئەورووپای]] بەدەستهێناوە . جۆتا لە ٣ی تەمموزی ٢٠٢٥ لەگەڵ براکەی لە نزیک شارەوانیی پاڵاسیۆس دی سانبریا لە پارێزگای زامۆرای [[ئیسپانیا]] بەهۆی ڕووداوێکی ئۆتۆمبێلەوە گیانی لەدەستدا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Torcaz |یەکەم=Lidia |ناونیشان=https://www.marca.com/futbol/premier-league/2025/07/03/muere-futbolista-liverpool-diego-jota-accidente-trafico-provincia-zamora.html |سەردێڕ=Muere Diogo Jota, futbolista del Liverpool de 28 años de edad, en un accidente de tráfico en Zamora |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250703081246/https://www.marca.com/futbol/premier-league/2025/07/03/muere-futbolista-liverpool-diego-jota-accidente-trafico-provincia-zamora.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تەممووزی ٢٠٢٥ |وێبگە=[[ماركا (صحيفة)]] |زمان=es |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی تەممووزی ٢٠٢٥ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئاماژەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Diogo Jota}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|پورتوگال|تۆپی پێ}} [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠]] [[پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ]] [[پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئەتلەتیکۆ مەدرید]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] [[پۆل:دوایین مردنەکان]] ff86n9t9f7m82bll2rklnz09jrjwpc2 1579346 1579324 2026-04-29T23:05:28Z Hivja 64112 1579346 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دیۆگۆ خۆسێ تێکسێرا دا سیلڤا''' (٤ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦ - ٣ی تەمموزی ٢٠٢٥)، بە '''دیۆگۆ جۆتا''' ناسراوە،{{Refn|''Jota'' is a nickname; "Diogo Jota" means "Diogo J." in Portuguese, the shortening of "Diogo José".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dn.pt/desporto/fc-porto/a-ascensao-de-jota-ate-virar-o-avancado-de-que-o-dragao-precisava-5421036.html |سەردێڕ=A ascensão de Jota até virar o avançado de que o dragão precisava|trans-title=Jota's ascension until he turned into the striker the dragon needed |وێبگە=Diário de Notícias |ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|یەکەم=Paulo |دوایین=Paulos|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|زمان=pt}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://tribunaexpresso.pt/porto/2016-10-01-A-noite-foi-de-Jota-Jota-Jota/ |سەردێڕ=A noite foi de Jota Jota Jota|trans-title=The night was Jota Jota Jota |وێبگە=Tribuna Expresso |ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|یەکەم=Lídia Paralta |دوایین=Gomes|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|زمان=pt|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210823110622/https://tribunaexpresso.pt/porto/2016-10-01-A-noite-foi-de-Jota-Jota-Jota/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئابی ٢٠٢١}}</ref>}} [[تۆپی پێ|یاریزانێکی تۆپی پێی]] پیشەگەری پورتوگالی بوو کە وەک [[ھێرشبەر (تۆپی پێ)|هێرشبەر]] یان [[ناوەند (تۆپی پێ)|باڵی چەپ]] یاری دەکرد.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Euro 2020: Diogo Jota's Portugal eliminated at last-16 stage|ناونیشان=https://legacy.liverpoolfc.com/news/first-team/437020-euro-2020-diogo-jota-s-portugal-eliminated-at-last-16-stage|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Liverpool F.C.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Segar |یەکەم=David |دوایین٢=Sisneros |یەکەم٢=Matt |دوایین٣=Whitmore |یەکەم٣=Jonny |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://theanalyst.com/na/2024/01/ruthless-diogo-jota-liverpool-premier-league-title-race|سەردێڕ=Is Ruthless Diogo Jota Liverpool's Most Clinical Forward? |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=OptaAnalyst}}</ref> جۆتا لە یانەی پاسۆ دی فێرێرا دەستی بە ژیانی وەرزشی کردووە، پێش ئەوەی لە ساڵی ٢٠١٦ گرێبەست لەگەڵ یانەی [[ئەتلەتیکۆ مەدرید|ئەتلەتیکۆ مەدریدی]] [[لا لیگا|لالیگا]] بکات. دوای دوو وەرز لە [[خولی نایابی پورتوگال|خولی ئینگلیزی]] ، لە ساڵی ٢٠١٦ بە خواستن لە یانەی [[یانەی تۆپی پێی پۆرتۆ]] پرێمەرلیگا و لە ساڵی ٢٠١٧ بە خواستن درایە یانەی [[یانەی تۆپی پێ وۆڵڤەرهامپتۆن واندەرز|وۆڵڤەرهامپتۆن واندەرز]] لە [[پاڵەوانێتی پلە یەکی تۆپی پێی ئینگلیزی (چامپیۆنشیپ)|پاڵەوانێتی پلە یەکی تۆپی پێی ئینگلیزی]] . لە ساڵی ٢٠٢٠ گرێبەستی لەگەڵ [[یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول|لیڤەرپوول]] واژۆ کرد بە نرخی ٤١ ملیۆن پاوەند. جۆتا یاریزانێکی پێشووی لاوانی پورتوگال بووە و نوێنەرایەتی وڵاتەکەی کردووە لە ئاستی خوار ١٩ و ٢١ و٢٣ ساڵان . <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|trans-title=Portugal (under-20): André Horta and Diogo Jota called for training camp |ناونیشان=http://www.maisfutebol.iol.pt/liga/fc-porto/portugal-sub-20-andre-horta-e-diogo-jota-convocados-para-estagio|سەردێڕ=Portugal (sub-20): André Horta e Diogo Jota convocados para estágio |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191228131715/https://maisfutebol.iol.pt/liga/fc-porto/portugal-sub-20-andre-horta-e-diogo-jota-convocados-para-estagio |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|وێبگە=Maisfutebol |زمان=pt}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.record.pt/futebol/selecoes/selecao-olimpica/detalhe/portugal-mexico-em-direto.html|سەردێڕ=Portugal-México, 4–0|trans-title=Portugal-Mexico, 4–0|ئیش=Record|زمان=pt|ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612142517/http://www.record.pt/futebol/selecoes/selecao-olimpica/detalhe/portugal-mexico-em-direto.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> یەکەم یاری نێودەوڵەتی لە مانگی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ ئەنجامدا و لە پێکهاتەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]] و دوو پاڵەوانێتی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] ( [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] و [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤|٢٠٢٤]] ) هەڵبژێردرا. <ref name=":2" /> هەروەها لە ساڵانی ٢٠١٥ و ٢٠١٥ نازناوی [[خولی نەتەوەکانی ئەورووپا|خولی نەتەوەکانی ئەورووپای]] بەدەستهێناوە . جۆتا لە ٣ی تەمموزی ٢٠٢٥ لەگەڵ براکەی لە نزیک شارەوانیی پاڵاسیۆس دی سانبریا لە پارێزگای زامۆرای [[ئیسپانیا]] بەهۆی ڕووداوێکی ئۆتۆمبێلەوە گیانی لەدەستدا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Torcaz |یەکەم=Lidia |ناونیشان=https://www.marca.com/futbol/premier-league/2025/07/03/muere-futbolista-liverpool-diego-jota-accidente-trafico-provincia-zamora.html |سەردێڕ=Muere Diogo Jota, futbolista del Liverpool de 28 años de edad, en un accidente de tráfico en Zamora |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250703081246/https://www.marca.com/futbol/premier-league/2025/07/03/muere-futbolista-liverpool-diego-jota-accidente-trafico-provincia-zamora.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تەممووزی ٢٠٢٥ |وێبگە=[[ماركا (صحيفة)]] |زمان=es |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی تەممووزی ٢٠٢٥ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ئاماژەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Diogo Jota}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|پورتوگال|تۆپی پێ}} [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠]] [[پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ]] [[پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئینگلتەرا]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی لیڤەرپوول]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئەتلەتیکۆ مەدرید]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] c9ri24333ioyg8pxgfporyjinz11m4e 0 287542 1579189 1462612 2026-04-29T14:38:45Z Hivja 64112 1579189 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''زیاد ڕەحبانی''' (١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٦ – ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٥) [[ئاوازدانەر]]، [[نووسەر]] و [[مۆسیقاژەن]]ێکی لوبنانی بوو کە بە مۆسیقای مۆدێرن و شانۆنامە سیاسییە ڕەخنەییەکانی ناسراوە کە واقیعی خەمناکی لوبنانی بە نوکتەی وردەوە نیشان دەدات. شێوازەکەی زیاد ڕەحبانی بە گاڵتەجاڕی و قووڵایی مامەڵەکردن لەگەڵ بابەتەکەدا تایبەتمەند بوو، ھەروەھا بە ئاڤانگاردێکی کۆمۆنیستیش دادەنرێت. دامەزرێنەری قوتابخانەی [[مۆسیقای عەرەبی]] و شانۆی عەرەبی ھاوچەرخە. == پیشە == یەکەم کاری ھونەریی ناسراوی ڕەحبانی بریتی بوو لە «سەدیقی اللە» (ھاوڕێم خودا)، کە کۆمەڵە نووسینێک بوو لە نێوان ساڵانی ١٩٦٧ و ١٩٦٨ کاتێک لە تەمەنی ھەرزەکاریدا بوو. لە ساڵی ١٩٧٣، لە تەمەنی ١٧ ساڵیدا، ڕەحبانی یەکەم مۆسیقای بۆ دایکی، [[فەیرووز]]، ئامادە کرد. عاسی ڕەحبانی، باوکی، لە نەخۆشخانە بوو و دایکی فەیرووز بڕیار بوو ڕۆڵی سەرەکی لە شانۆگەریی «ئەلمەحەتە»ی براکانی ڕەحبانیدا بگێڕێت. مەنسوور ڕەحبانی، مامی، کە تێکستی گۆرانییەکی نووسیبوو دەربارەی دوورکەوتنەوەی زۆرەملێی عاسی ڕەحبانی، ئەرکی ئاوازدانانی گۆرانییەکەی بە زیاد ڕەحبانی سپارد. گۆرانیی «سألوني الناس» (خەڵکی لێیان پرسیم) بووە ھۆی ناساندنی ڕەحبانی لە جیھانی مۆسیقادا.<ref>https://era.library.ualberta.ca/items/e771e291-fbd0-49c0-8ab3-08a6d0bb07f7</ref><ref>https://www.amazon.com/Saalouni-El-Nas/dp/B003I0T9PQ</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=boNgOgj7_80</ref> ڕەحبانی بۆ یەکەم جار لەسەر شانۆ لە شانۆگەریی «ئەلمەحەتە» دەرکەوت و ڕۆڵی لێکۆڵەری دەگێڕا. ھەروەھا دواتر لە شانۆگەریی «ميس الريم»ی براکانی ڕەحبانیدا لە ڕۆڵی یەکێک لە پۆلیسەکاندا دەرکەوت. یەکەم ھەنگاوی ڕەحبانی بۆ ناو جیھانی شانۆ لەگەڵ شانۆی «بکنیا» لە «سهرية» دەستی پێکرد. دوابەدوای ئەوە، زنجیرەیەک شانۆگەریی زۆر سیاسی پێشکەش کرد. ئەکسام ئەلیووسف لە «درەوی دڕکەکان: شانۆی کۆمیدیای سیاسی لە [[سووریا]] و [[لوبنان]]» نووسیوویەتی: «لەم بارودۆخەدا، زیاد وەک گەنجێکی پێگەیشتوو، خۆی وەک [[شانۆنووس]]، [[دەرھێنەر]]، [[ئاوازدانەر]]، [[پیانۆژەن]] و [[ئەکتەر]] بەسەر دیمەنی ھونەریدا سەپاند. لە ماوەیەکی کورتدا، شانۆ ڕەسەنەکەی بووە جێی سەرنجی گەنجانێک کە تێیدا دەنگی نەوەیەکی ونبوویان دۆزییەوە کە لەناو جەنگ و توندوتیژیدا گیریان خواردبوو.» وەک ئەکتەر، جگە لە دەرکەوتنی لە شانۆگەرییەکانی خۆیدا، ڕەحبانی لە فیلمی «کۆلارەفرۆشەکە»ی ڕەندا شەھال سەباغ لە ساڵی ٢٠٠٣دا ڕۆڵی سەرەکی گێڕا.<ref>https://music.apple.com/us/album/sahriye-part-1/367626418</ref><ref>https://era.library.ualberta.ca/items/e771e291-fbd0-49c0-8ab3-08a6d0bb07f7</ref> === ھاوکارییەکان === پێشتر، لەکاتی و دوای [[شەڕی ناوخۆی لوبنان]]، ڕەحبانی چەندین ئەلبوومی بڵاوکردەوە و ھاوبەشی لە بڵاوکردنەوەیاندا کرد وەک: "بهال شکل-بەم شێوە"، "أبو علي"، "هللوجا"، "شريط غير حدودي-شریتێکی نا سنوور"، "هدوء نسبي-ھێمنییەکی ڕێژەیی"، "أنا مش كافر-من کافر نیم"، "حكايا الأطفال-بەسەرھاتی منداڵان"، "بما أنو-مادەم"، "مۆنۆدۆز" (لەگەڵ گۆرانیبێژ سەلما موسفی)، و "معلومات مش أكيدة-زانیاری پشتڕاستنەکراو" (لەگەڵ گۆرانیبێژ لەتیفە).<ref>https://music.apple.com/us/artist/ziyad-al-rahbani/129779214</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ziad Rahbani}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|فیلم|مۆسیقا|لوبنان|ژن}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:کوڕە گۆرانیبێژە لوبنانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە لوبنانییەکان]] rvto4vw3t7sjr7kfmnkn55tb8chz9jc 1579190 1579189 2026-04-29T14:40:25Z Hivja 64112 1579190 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''زیاد ڕەحبانی''' ({{بە عەرەبی|زياد الرحباني}}؛ ١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٦ – ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٥) [[ئاوازدانەر]]، [[نووسەر]] و [[مۆسیقاژەن]]ێکی لوبنانی بوو، کە بە مۆسیقای مۆدێرن و شانۆنامە سیاسییە ڕەخنەییەکانی ناسراوە. شێوازەکەی زیاد ڕەحبانی بە گاڵتەجاڕی و قووڵایی مامەڵەکردن لەگەڵ بابەتەکەدا تایبەتمەند بوو، ھەروەھا بە ئاڤانگاردێکی کۆمۆنیستیش دادەنرێت. دامەزرێنەری قوتابخانەی [[مۆسیقای عەرەبی]] و شانۆی عەرەبی ھاوچەرخە. == پیشە == یەکەم کاری ھونەریی ناسراوی ڕەحبانی بریتی بوو لە «سەدیقی اللە» (ھاوڕێم خودا)، کە کۆمەڵە نووسینێک بوو لە نێوان ساڵانی ١٩٦٧ و ١٩٦٨ کاتێک لە تەمەنی ھەرزەکاریدا بوو. لە ساڵی ١٩٧٣، لە تەمەنی ١٧ ساڵیدا، ڕەحبانی یەکەم مۆسیقای بۆ دایکی، [[فەیرووز]]، ئامادە کرد. عاسی ڕەحبانی، باوکی، لە نەخۆشخانە بوو و دایکی فەیرووز بڕیار بوو ڕۆڵی سەرەکی لە شانۆگەریی «ئەلمەحەتە»ی براکانی ڕەحبانیدا بگێڕێت. مەنسوور ڕەحبانی، مامی، کە تێکستی گۆرانییەکی نووسیبوو دەربارەی دوورکەوتنەوەی زۆرەملێی عاسی ڕەحبانی، ئەرکی ئاوازدانانی گۆرانییەکەی بە زیاد ڕەحبانی سپارد. گۆرانیی «سألوني الناس» (خەڵکی لێیان پرسیم) بووە ھۆی ناساندنی ڕەحبانی لە جیھانی مۆسیقادا.<ref>https://era.library.ualberta.ca/items/e771e291-fbd0-49c0-8ab3-08a6d0bb07f7</ref><ref>https://www.amazon.com/Saalouni-El-Nas/dp/B003I0T9PQ</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=boNgOgj7_80</ref> ڕەحبانی بۆ یەکەم جار لەسەر شانۆ لە شانۆگەریی «ئەلمەحەتە» دەرکەوت و ڕۆڵی لێکۆڵەری دەگێڕا. ھەروەھا دواتر لە شانۆگەریی «ميس الريم»ی براکانی ڕەحبانیدا لە ڕۆڵی یەکێک لە پۆلیسەکاندا دەرکەوت. یەکەم ھەنگاوی ڕەحبانی بۆ ناو جیھانی شانۆ لەگەڵ شانۆی «بکنیا» لە «سهرية» دەستی پێکرد. دوابەدوای ئەوە، زنجیرەیەک شانۆگەریی زۆر سیاسی پێشکەش کرد. ئەکسام ئەلیووسف لە «درەوی دڕکەکان: شانۆی کۆمیدیای سیاسی لە [[سووریا]] و [[لوبنان]]» نووسیوویەتی: «لەم بارودۆخەدا، زیاد وەک گەنجێکی پێگەیشتوو، خۆی وەک [[شانۆنووس]]، [[دەرھێنەر]]، [[ئاوازدانەر]]، [[پیانۆژەن]] و [[ئەکتەر]] بەسەر دیمەنی ھونەریدا سەپاند. لە ماوەیەکی کورتدا، شانۆ ڕەسەنەکەی بووە جێی سەرنجی گەنجانێک کە تێیدا دەنگی نەوەیەکی ونبوویان دۆزییەوە کە لەناو جەنگ و توندوتیژیدا گیریان خواردبوو.» وەک ئەکتەر، جگە لە دەرکەوتنی لە شانۆگەرییەکانی خۆیدا، ڕەحبانی لە فیلمی «کۆلارەفرۆشەکە»ی ڕەندا شەھال سەباغ لە ساڵی ٢٠٠٣دا ڕۆڵی سەرەکی گێڕا.<ref>https://music.apple.com/us/album/sahriye-part-1/367626418</ref><ref>https://era.library.ualberta.ca/items/e771e291-fbd0-49c0-8ab3-08a6d0bb07f7</ref> === ھاوکارییەکان === پێشتر، لەکاتی و دوای [[شەڕی ناوخۆی لوبنان]]، ڕەحبانی چەندین ئەلبوومی بڵاوکردەوە و ھاوبەشی لە بڵاوکردنەوەیاندا کرد وەک: "بهال شکل-بەم شێوە"، "أبو علي"، "هللوجا"، "شريط غير حدودي-شریتێکی نا سنوور"، "هدوء نسبي-ھێمنییەکی ڕێژەیی"، "أنا مش كافر-من کافر نیم"، "حكايا الأطفال-بەسەرھاتی منداڵان"، "بما أنو-مادەم"، "مۆنۆدۆز" (لەگەڵ گۆرانیبێژ سەلما موسفی)، و "معلومات مش أكيدة-زانیاری پشتڕاستنەکراو" (لەگەڵ گۆرانیبێژ لەتیفە).<ref>https://music.apple.com/us/artist/ziyad-al-rahbani/129779214</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ziad Rahbani}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|فیلم|مۆسیقا|لوبنان|ژن}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٦]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:کوڕە گۆرانیبێژە لوبنانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە لوبنانییەکان]] hpmfepjurgqbutitg4vtp57sayx3x0l 0 287605 1579313 1578976 2026-04-29T20:05:04Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1579313 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی |ناو = کوردۆ عەبدوڵڵا |وێنە = |قەبارەی وێنە = |شرۆڤەی وێنە = |ناوبانگ = کوردۆی شاعیر |ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨١ |شوێنی لەدایکبوون = [[پێنجوێن]]، [[عێراقی بەعس]] |ڕێکەوتی مردن = {{ڕێکەوتی مردن و تەمەن|٢٠٢٥|٧|٢٧|١٩٨١|٧|١}} |شوێنی مردن = [[سلێمانی]]، [[ھەرێمی کوردستان]] |ھۆکاری مردن = [[جەڵدەی دڵ]]<ref name="964-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320748/|سەردێڕ=كۆردۆ عەبدوڵا لە مزگەوتی گەورەی سلێمانی گیانی لەدەست دا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="politicpress-jaldai-dil">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://politicpress.com/175241/|سەردێڕ=کوردۆی شاعیر کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=Politic Press|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> |شوێنی گۆڕ = |نیشتەجێ = [[سلێمانی]] |پیشە = [[شاعیر]] |نەتەوە = [[کورد]] |ھاوسەر = |منداڵەکان = سێ؛ کارناس، لاناز و لیا<ref name="ava-lanaz">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ava.news/news/31707|سەردێڕ=كچێكی كوردۆی شاعیر ڕوونكردنەوە سەبارەت بە دۆخی ژیانی باوكی دەدات|بڵاوکەرەوە=AVA News|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> }} '''کوردۆ عەبدوڵڵا مووسا'''<ref name="kurdistanpress-interview">{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=kE-wA4j_v_0 |سەردێڕ=چاوپێکەوتن لەگەڵ شاعیر کوردۆ عەبدوڵڵا |medium=ڤیدیۆ |بڵاوکەرەوە=Kurdistan Press |وێبگە=YouTube |ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥ |کات=٠:٤٤}}</ref> (١٩٨١ لە [[پێنجوێن]] – ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٥ لە [[سلێمانی]])، ناسراو بە '''کوردۆی شاعیر'''، کەسایەتی و شاعیرێکی خەڵکی شاری سلێمانی بوو. ئەو بەھۆی دەرکەوتنەکانی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و خوێندنەوەی شیعرەوە ناسرابوو.<ref name="964-jaldai-dil"/> ژیانی بە سەختی و دۆخێکی خراپی ئابوورییەوە بەسەر بردووە و زۆربەی کات لەسەر شەقامەکانی سلێمانی دەمایەوە.<ref name="nrttv-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://nrttv.com/detail/51365|سەردێڕ=شاعیرێکی ناسراوی کورد کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=NRT TV|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> == ژیاننامە == کوردۆ عەبدوڵڵا لە ساڵی ١٩٨١ لە شارۆچکەی [[پێنجوێن]] لەدایک بووە.<ref name="ava-bio">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ava.news/news/31632|سەردێڕ=پرسەی کوردۆی شاعیر لە سلێمانی بەڕێوەدەچێت|بڵاوکەرەوە=AVA News|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> لە دەوروبەری ساڵانی ١٩٩٨ و ١٩٩٩ دەستی بە شیعر نووسین کردووە.<ref name="kurdistanpress-interview"/> سەرەڕای ئەوەی بەدەست نەخۆشیی دەروونییەوە دەیناڵاند،<ref name="ava-lanaz"/> ھەوادارێکی دیاری ئەدەب و شیعر بوو.<ref name="ava-bio"/> ئەو بەھۆی کێشەی خێزانی و بێبەشبوون لە منداڵەکانی، ھەمیشە وەک کەسێکی خەمبار دەردەکەوت و شیعرەکانی ڕەنگدانەوەی ژیان و خەمەکانی بوون.<ref name="964-jaldai-dil"/> ژیانی کوردۆ پڕ بوو لە سەختی؛ حکوومەت و لایەنە پەیوەندیدارەکان پشتگوێیان خستبوو و لە دۆخێکی خراپدا دەژیا.<ref name="nrttv-death"/> ماوەیەک لەسەر خواستی خۆی چووە «خەڵوەتگەی پیری» و لەوێ ژیاوە، پاشان بەھۆی نەبوونی شوێنی نیشتەجێبوون، ماوەیەک لە یەکێک لە کەلاوەکانی سلێمانیدا دەمایەوە.<ref name="ava-bio"/> زۆرجار لەلایەن ھەندێک گەنجەوە ڕووبەڕووی ئازار و ئەشکەنجە دەبووەوە، بەڵام لە ھەمان کاتدا خەڵکانێکی زۆر ھاوکارییان دەکرد.<ref name="shabaz-uzery">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/320797/|سەردێڕ=شاباز عوزێری: مەرگ رێگەی نەدا بەیەكەوە كارەكە تەواو بكەین|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="nrttv-death"/> بەپێی لێدوانی لانازی کچی، کوردۆ لە «دونیایەکی خەیاڵیدا» ژیاوە و حەزی بە ژیانی سەر شەقام بووە. بنەماڵەکەی چەندین جار ھەوڵیان داوە بیھێننەوە ماڵەوە و ماوەیەکی درێژیش ماوەتەوە، بەڵام دواجار گەڕاوەتەوە بۆ شێوازی ژیانی پێشووی خۆی. ھەروەھا چەندین جار بۆ وەرگرتنی چارەسەری دەروونی براوەتە نەخۆشخانە، بەڵام خۆی پابەندی بەکارھێنانی دەرمانەکانی نەبووە.<ref name="ava-lanaz"/> == بەرھەمەکان == کوردۆ خاوەنی سێ بەرھەمی شیعریی چاپکراو بووە:<ref name="kurdistanpress-interview"/> * '''چاوەکانم پڕ لە گریان''' (٢٠٠٥) * '''یادەکانم دوای دابڕان''' (٢٠٠٦) * '''کەی دێیتەوە''' (٢٠٢٣) جگە لەمانە، نامیلکەیەکی شیعریی تریشی ھەبوو کە ١٢٠ شیعری عاشقانەی لەخۆگرتبوو. دوای ١٤ ساڵ، بەھۆی نەبوونی توانای ماددی، لەلایەن ھاوڕێیەکییەوە ٥٠٠ دانەی لێ چاپ کرا. پێشەکیی کتێبەکە لەلایەن ئازاد پێنجوێنییەوە نووسرابوو. بۆ بژێوی ژیانی، لەلایەن ھاوڕێکانییەوە کەمپینێک بۆ فرۆشتنی بەرھەمەکەی لە بەردەرکی سەرای سلێمانی ڕێک خرا و نرخەکەی بەجێھێشتبوو بۆ کڕیارەکان.<ref name="kteb-campaign">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/12144/|سەردێڕ=کەمپینێک بۆ فرۆشتنی بەرھەمی شاعیرێک راگەیەندرا|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> شیعرەکانی زیاتر لەسەر شێوازی کێش و سەروا (ڕۆمانتیک و ڕۆمانسی) بوون، لەگەڵ ئەوەشدا شیعری ئازادیشی نووسیوە.<ref name="kurdistanpress-interview"/> == پەیوەندی لەگەڵ میدیا و کەسایەتییەکان == کوردۆ بەھۆی دڵسافی و ڕاستگۆییەکەیەوە ناسرا بوو. شاباز عوزێری، شاعیر و ھاوڕێی نزیکی، باسی لەوە کردووە کە کوردۆ ئەوەندە بەوەفا بووە، ئەگەر کەسێک یەک ڕۆژ ھەواڵی پرسیبا، لەبیری نەدەکرد.<ref name="shabaz-uzery"/> ھەروەھا بڕیار بوو لەگەڵ شاباز عوزێری لە ڕێگەی ڕێکخراوی «ڤێرسا»وە پڕۆژەیەک بۆ خزمەتکردنی نووسەرە گەنجەکان ئەنجام بدەن، بەڵام مەرگ ڕێگەی نەدا پێکەوە کارەکە تەواو بکەن.<ref name="shabaz-uzery"/> چەند شیعرێکی کوردۆ لەلایەن ھونەرمەندانەوە کراون بە گۆرانی، لەوانە: * شیعری «دیدەنی» لەلایەن ھونەرمەند '''سامان کورد'''ەوە کراوە بە گۆرانی. * شیعری «چاوەکانم پڕ لە گریان» لەلایەن ھونەرمەند '''بەرزۆ'''ی ھەولێرییەوە کراوە بە گۆرانی.<ref name="kurdistanpress-interview"/> == مردن == کوردۆی شاعیر لە ئێوارەی ڕۆژی یەکشەممە، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٥، لە تەمەنی ٤٤ ساڵیدا<ref name="shabaz-uzery"/> لەناو مزگەوتی گەورەی سلێمانی کۆچی دوایی کرد.<ref name="nrttv-death"/> بەپێی گێڕانەوەی شایەتحاڵان، کوردۆ دوای نوێژی نیوەڕۆ بۆ پشوودان لە مزگەوتەکە ڕاکشاوە و خەوی لێکەوتووە. دوای نزیکەی سێ کاتژمێر، کاتێک خەڵک ھەوڵیان داوە بەخەبەری بێننەوە، بۆیان دەرکەوتووە کە گیانی لەدەستداوە و جەستەی سارد بووەتەوە.<ref name="nrttv-death"/><ref name="964-jaldai-dil"/> سەرەتا تەرمەکەی بۆ پزیشکی دادی سلێمانی گواسترایەوە بۆ لێکۆڵینەوە.<ref name="ava-death">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ava.news/news/31540|سەردێڕ=کوردۆی شاعیر کۆچی دوایی کرد|بڵاوکەرەوە=AVA News|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> دواتر، ئەنجامی توێکاری دەریخست کە ھۆکاری مردنەکەی [[جەڵدەی دڵ]] بووە.<ref name="politicpress-jaldai-dil"/><ref name="964-jaldai-dil"/> === کاردانەوەکان === کۆچی دوایی کوردۆ کاردانەوەیەکی بەرفراوانی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا لێکەوتەوە و خەڵکێکی زۆر ھاوخەمیی خۆیان دەربڕی.<ref name="ava-bio"/> ڕۆژی دواتر پرسەکەی لە شاری سلێمانی بەڕێوەچوو.<ref name="ava-bio"/> ھەروەھا لە بەردەرکی سەرای سلێمانی، لەو شوێنەی کە زۆرجار لێی دەمایەوە و دەخەوت، یادێک بۆی ڕێک خرا. بەشێک لە ئامادەبووانی یادەکە ڕەخنەیان لەوە گرت کە «میللەتێکی زیندووکوژی مردوو پەرستین»، چونکە تا لە ژیاندا بوو کەس ڕێزی نەدەگرت، بەڵام دوای مردنی ھەمووان شێعرەکانی دەڵێنەوە و باسی دەکەن.<ref name="yad-sara">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ku.964media.com/321065/|سەردێڕ=لە بەردەرکی سەرا یادێک بۆ کوردۆی شاعیر بەڕێوەدەچێت|بڵاوکەرەوە=964media.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> دوای کۆچی دوایی و بڵاوبوونەوەی دەنگۆ سەبارەت بە پەیوەندیی لەگەڵ خێزانەکەی، لانازی کچی لە لێدوانێکدا ڕایگەیاند کە ئەوان «ھەرگیز حاشایان لە باوکیان نەکردووە» و ڕوونی کردەوە کە شێوازی ژیانی باوکی پەیوەندی بە حەزی خۆی و ناجێگیریی باری دەروونییەوە ھەبووە نەک پشتگوێخستنی لەلایەن ئەوانەوە.<ref name="ava-lanaz"/> == ژیانی تایبەتی == کوردۆ عەبدوڵڵا باوکی سێ منداڵ بوو بە ناوەکانی کارناس، لاناز و لیا. ئەو چەند ساڵێک پێش مردنی لە ھاوسەرەکەی جیا ببووەوە.<ref name="ava-lanaz"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:شاعیرە کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:خەڵکی پێنجوێن]] [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] ofw8p0jtuqgbxd5pk50vadxcesovgvc 0 287845 1579172 1505021 2026-04-29T14:06:48Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[سابت حەبیب یووسف ئال ماکۆ]]ی بە بێ بەجێھشتنی ڕەوانەکەرێک گواستەوە بۆ [[سابت حەبیب یووسف ئال مێکۆ]]: Mekko 1505021 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Databox}}'''سابت حەبیب ئال ماکۆ''' (١٤ی شوباتی ١٩٧٦ – ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥) [[قەشە]] بووە لە [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کڵێسای کاسۆلیکی کلدان]]، کە لە کۆتایی ژیانیدا وەک قەشەی ئەپستۆریای کلدانی [[ئەلقۆش]] کاری کردووە. ئەو بە زانیاری قووڵی لە میراتی قەشەیی و زمانەوانیی ئەپستۆریاکەدا جیاواز بوو، ھەروەھا ڕۆڵێکی دیار و بەرچاوی ھەبوو لە پاراستنی زمان و ڕێوڕەسمە ناوخۆییەکان، جگە لە خۆبەخشی بۆ دابینکردنی چاودێری ڕۆحی و کۆمەڵایەتی بۆ خەڵکی ئەپستۆریاکە.<ref name="مولد تلقائيا1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.catholic-hierarchy.org/bishop/balmekko.html?utm_source=chatgpt.com|سەردێڕ=Bishop Paul Thabet Habib Yousif Al Mekko [Catholic-Hierarchy] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.catholic-hierarchy.org}}</ref> == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|عێراق}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] 7os2qtyb0th457ukbw96l03nwm3bjwr 1579173 1579172 2026-04-29T14:07:07Z Hivja 64112 1579173 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Databox}}'''سابت حەبیب ئال ماکۆ''' (١٤ی شوباتی ١٩٧٦ – ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥) [[قەشە]] بووە لە [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کڵێسای کاسۆلیکی کلدان]]، کە لە کۆتایی ژیانیدا وەک قەشەی ئەپستۆریای کلدانی [[ئەلقۆش]] کاری کردووە. ئەو بە زانیاری قووڵی لە میراتی قەشەیی و زمانەوانیی ئەپستۆریاکەدا جیاواز بوو، ھەروەھا ڕۆڵێکی دیار و بەرچاوی ھەبوو لە پاراستنی زمان و ڕێوڕەسمە ناوخۆییەکان، جگە لە خۆبەخشی بۆ دابینکردنی چاودێری ڕۆحی و کۆمەڵایەتی بۆ خەڵکی ئەپستۆریاکە.<ref name="مولد تلقائيا1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.catholic-hierarchy.org/bishop/balmekko.html?utm_source=chatgpt.com|سەردێڕ=Bishop Paul Thabet Habib Yousif Al Mekko [Catholic-Hierarchy] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.catholic-hierarchy.org}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|عێراق}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] e1h6qyvae3p8niq0o0un30y7924r7i0 1579174 1579173 2026-04-29T14:07:45Z Hivja 64112 /* سەرچاوەکان */ 1579174 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Databox}}'''سابت حەبیب ئال ماکۆ''' (١٤ی شوباتی ١٩٧٦ – ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥) [[قەشە]] بووە لە [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کڵێسای کاسۆلیکی کلدان]]، کە لە کۆتایی ژیانیدا وەک قەشەی ئەپستۆریای کلدانی [[ئەلقۆش]] کاری کردووە. ئەو بە زانیاری قووڵی لە میراتی قەشەیی و زمانەوانیی ئەپستۆریاکەدا جیاواز بوو، ھەروەھا ڕۆڵێکی دیار و بەرچاوی ھەبوو لە پاراستنی زمان و ڕێوڕەسمە ناوخۆییەکان، جگە لە خۆبەخشی بۆ دابینکردنی چاودێری ڕۆحی و کۆمەڵایەتی بۆ خەڵکی ئەپستۆریاکە.<ref name="مولد تلقائيا1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.catholic-hierarchy.org/bishop/balmekko.html?utm_source=chatgpt.com|سەردێڕ=Bishop Paul Thabet Habib Yousif Al Mekko [Catholic-Hierarchy] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.catholic-hierarchy.org}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئایین|مەسیحییەت|عێراق}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] els14u7b17bafuj78qd1s5lt1vmtp0e 1579176 1579174 2026-04-29T14:11:05Z Hivja 64112 1579176 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''سابت حەبیب ئال مێکۆ''' (١٤ی شوباتی ١٩٧٦ – ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥) [[قەشە]]یەکی عێراقیی سەر بە [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی]] بوو، کە لە کۆتایی ژیانیدا وەک قەشەی ئەپستۆریای کلدانی [[ئەلقۆش]] کاری کرد. ئەو زانیاریی قووڵی لە میراتی قەشەیی و زمانەوانیی ئەپستۆریادا ھەبوو. ھەروەھا ڕۆڵێکی دیار و بەرچاوی ھەبوو لە پاراستنی زمان و ڕێوڕەسمە ناوخۆییەکان، جگە لە خۆبەخشی بۆ دابینکردنی چاودێری ڕۆحی و کۆمەڵایەتی بۆ ئەپستۆریاکان.<ref name="مولد تلقائيا1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.catholic-hierarchy.org/bishop/balmekko.html?utm_source=chatgpt.com|سەردێڕ=Bishop Paul Thabet Habib Yousif Al Mekko [Catholic-Hierarchy] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.catholic-hierarchy.org}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئایین|مەسیحییەت|عێراق}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] jgwu76at18sl09wmulvo861aqfb2nff 1579177 1579176 2026-04-29T14:11:55Z Hivja 64112 1579177 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''سابت حەبیب ئال مێکۆ''' (١٤ی شوباتی ١٩٧٦ – ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥) [[قەشە]]یەکی عێراقیی سەر بە [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی]] بوو، کە لە کۆتایی ژیانیدا وەک قەشەی ئەپستۆریای کلدانی [[ئەلقۆش]] کاری کرد. ئەو زانیاریی قووڵی لە میراتی قەشەیی و زمانەوانیی ئەپستۆریادا ھەبوو. ھەروەھا ڕۆڵێکی دیار و بەرچاوی ھەبوو لە پاراستنی زمان و ڕێوڕەسمە ناوخۆییەکان، جگە لە خۆبەخشی بۆ دابینکردنی چاودێری ڕۆحی و کۆمەڵایەتی بۆ ئەپستۆریاکان.<ref name="مولد تلقائيا1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.catholic-hierarchy.org/bishop/balmekko.html?utm_source=chatgpt.com|سەردێڕ=Bishop Paul Thabet Habib Yousif Al Mekko [Catholic-Hierarchy] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.catholic-hierarchy.org}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئایین|مەسیحییەت|کوردستان|عێراق}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] 20dnz7dmhlszpjfax51gvuds0mqqd7z 1579178 1579177 2026-04-29T14:13:29Z Hivja 64112 1579178 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''سابت حەبیب ئال مێکۆ''' (١٤ی شوباتی ١٩٧٦ – ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥) [[قەشە]]یەکی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]] بوو، کە لە کۆتایی ژیانیدا وەک قەشەی ئەپستۆریای کلدانی [[ئەلقۆش]] کاری دەکرد. ئەو زانیاریی قووڵی لە میراتی قەشەیی و زمانەوانیی ئەپستۆریادا ھەبوو. ھەروەھا ڕۆڵێکی دیار و بەرچاوی ھەبوو لە پاراستنی زمان و ڕێوڕەسمە ناوخۆییەکان، جگە لە خۆبەخشی بۆ دابینکردنی چاودێری ڕۆحی و کۆمەڵایەتی بۆ ئەپستۆریاکان.<ref name="مولد تلقائيا1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.catholic-hierarchy.org/bishop/balmekko.html?utm_source=chatgpt.com|سەردێڕ=Bishop Paul Thabet Habib Yousif Al Mekko [Catholic-Hierarchy] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.catholic-hierarchy.org}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئایین|مەسیحییەت|کوردستان|عێراق}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] aflh65sey4b1cvymn1bd69kn1a5y97c 1579201 1579178 2026-04-29T16:02:49Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Thabet Habib Yousif Al Mekko}} 1579201 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''سابت حەبیب ئال مێکۆ''' (١٤ی شوباتی ١٩٧٦ – ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥) [[قەشە]]یەکی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]] بوو، کە لە کۆتایی ژیانیدا وەک قەشەی ئەپستۆریای کلدانی [[ئەلقۆش]] کاری دەکرد. ئەو زانیاریی قووڵی لە میراتی قەشەیی و زمانەوانیی ئەپستۆریادا ھەبوو. ھەروەھا ڕۆڵێکی دیار و بەرچاوی ھەبوو لە پاراستنی زمان و ڕێوڕەسمە ناوخۆییەکان، جگە لە خۆبەخشی بۆ دابینکردنی چاودێری ڕۆحی و کۆمەڵایەتی بۆ ئەپستۆریاکان.<ref name="مولد تلقائيا1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.catholic-hierarchy.org/bishop/balmekko.html?utm_source=chatgpt.com|سەردێڕ=Bishop Paul Thabet Habib Yousif Al Mekko [Catholic-Hierarchy] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.catholic-hierarchy.org}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئایین|مەسیحییەت|کوردستان|عێراق}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Thabet Habib Yousif Al Mekko}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] 6gif6worlznby47pf0qcyv7eyorlzvn 1579300 1579201 2026-04-29T20:02:54Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1579300 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''سابت حەبیب ئال مێکۆ''' (١٤ی شوباتی ١٩٧٦ – ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥) [[قەشە]]یەکی [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]] بوو، کە لە کۆتایی ژیانیدا وەک قەشەی ئەپستۆریای کلدانی [[ئەلقۆش]] کاری دەکرد. ئەو زانیاریی قووڵی لە میراتی قەشەیی و زمانەوانیی ئەپستۆریادا ھەبوو. ھەروەھا ڕۆڵێکی دیار و بەرچاوی ھەبوو لە پاراستنی زمان و ڕێوڕەسمە ناوخۆییەکان، جگە لە خۆبەخشی بۆ دابینکردنی چاودێری ڕۆحی و کۆمەڵایەتی بۆ ئەپستۆریاکان.<ref name="مولد تلقائيا1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.catholic-hierarchy.org/bishop/balmekko.html?utm_source=chatgpt.com|سەردێڕ=Bishop Paul Thabet Habib Yousif Al Mekko [Catholic-Hierarchy] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.catholic-hierarchy.org}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئایین|مەسیحییەت|کوردستان|عێراق}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Thabet Habib Yousif Al Mekko}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] 4eo674z4zeoqlu7fbg8gtk7g2ohff5u 0 288961 1579143 1510837 2026-04-29T13:05:30Z Hivja 64112 1579143 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فرانک کاپریۆ''' (٢٤ی تشرینی دووەمی ١٩٣٦ – ٢٠ی ئابی ٢٠٢٥)<ref>{{Cite news |last=DaSilva |first=Melanie |date=August 20, 2025 |title=Judge Frank Caprio, known for 'Caught in Providence,' dies at 88 |url=https://www.wpri.com/news/local-news/providence/judge-frank-caprio-known-for-caught-in-providence-dies-at-88/ |access-date=August 20, 2025 |publisher=WPRI-TV}}</ref><ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> دادوەر و سیاسەتمەدارێکی ئەمریکی بوو کە وەک سەرۆکی دادوەرانی دادگای شارەوانیی [[پڕۆڤیدێنس|پڕۆڤیدێنس، ڕۆد ئایلەند]]، و سەرۆکی دەستەی بەڕێوەبەرانی ڕۆد ئایلەند بۆ خوێندنی باڵا کاری کردووە. ئەو کاری دادوەرییەکەی لە بەرنامەی ''کۆت ئین پڕۆڤیدێنس'' لە تەلەڤیزیۆن پەخش دەکرا. ھەروەھا لە زنجیرەی ''پارکینگ وۆرز''دا دەرکەوتنی ھەبووە، و دادوەریی چەندین دۆسیەی سەرپێچیی ھاتوچۆی کردووە. کەناڵی [[یووتیووب]]ی کۆت ئین پڕۆڤیدێنس ٢٫٩٢ ملیۆن بەشداربووی ھەیە. لە ساڵی ٢٠١٧دا، ڤیدیۆکانی لە ھۆڵی دادگادا بوونە [[ڤیدیۆی ڤایرۆسی]]، و زیاتر لە ١٥ ملیۆن بینەریان ھەبوو. تا ساڵی ٢٠٢٢، بینینەکانی ''کۆت ئین پڕۆڤیدێنس'' نزیک بووەوە لە ٥٠٠ ملیۆن. ئەو بە ھاوسۆزی و نوکتەی سووکی لە دادگادا ناسرا. کاپریۆ کە [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|دیموکرات]] بوو، لە دەیەی ١٩٦٠دا لە ئەنجومەنی شاری پڕۆڤیدێنسدا کاری کردووە، و بە شێوەیەکی سەرنەکەوتوو خۆی بۆ ھەردوو پۆستی جێگری پارێزگار و داواکاری گشتی کاندید کرد. == ژیانی سەرەتایی و خوێندن == کاپریۆ لە گەڕەکی ئیتاڵی-ئەمریکیی فێدڕاڵ ھیڵ لە پڕۆڤیدێنس لەدایک بووە، دووەم کوڕی سێ کوڕی ئەنتۆنیۆ کاپریۆ بوو، کە کۆچبەرێک بوو لە تیانۆ، ئیتاڵیا، و فیلۆمینا کاپریۆ، کە خەڵکی ڕەسەنی [[پڕۆڤیدێنس]] بوو و خێزانەکەی لە [[ناپۆلی]]، ئیتاڵیاوە کۆچیان کردبوو.<ref name="RIM2019">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/|سەردێڕ=Judge Frank Caprio Wants Justice for All |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190806123200/https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> باوکی کاپریۆ، ئەنتۆنیۆ «توپ» کاپریۆ، کە میوەفرۆش و شیرفرۆش بوو،<ref name="RIM2019">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/|سەردێڕ=Judge Frank Caprio Wants Justice for All |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190806123200/https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٩}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/ "Judge Frank Caprio Wants Justice for All"]. February 20, 2019. [https://web.archive.org/web/20190806123200/https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/ Archived] from the original on August 6, 2019<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 19,</span> 2019</span>.</cite></ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠١٦|ناونیشان=http://www.independentri.com/independents/ind/south_kingstown/article_323b88b3-6c27-565c-a513-fe72f66e47aa.html|سەردێڕ=Caprio: Leave the ladder down, so others may follow |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190806123157/http://www.independentri.com/independents/ind/south_kingstown/article_323b88b3-6c27-565c-a513-fe72f66e47aa.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر ژیانی ھەبوو، و بە توندی منداڵەکانی فێر دەکرد کە بخوێنن و لەگەڵ ھەژاراندا بەسۆز بن، و لە کاتی کاری کوڕەکەیدا وەک دادوەر، بەردەوام بوو لە بوون بە «ئامادەییەکی بەھێز».<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.catholicnewsagency.com/news/266069/frank-caprio-famed-judge-known-for-showing-mercy-dies-at-88|سەردێڕ=Frank Caprio, famed judge known for showing mercy, dies at 88 |وێبگە=Catholic News Agency}}</ref> لە ساڵانی دواتریدا، توپ کاپریۆ وەک [[دەروونناس|دەروونناسێک]] کاری دەکرد، و نووسەرێکی بڵاوکراوە بوو لە بواری دەروونناسیی کۆمەڵایەتیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Byle |یەکەم=Hal |ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ١٩٦٨|ناونیشان=https://www.newspapers.com/image/57022849|سەردێڕ=Sep 20, 1968, page 12 - Newport Daily News at Newspapers.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٥|پەڕە=١٢|زمان=en |via=Newspapers.com}}</ref> کاپریۆ لە قوتابخانە گشتییەکانی پڕۆڤیدێنسدا خوێندوویەتی و لە ھەمان کاتدا وەک قاپشۆر و بۆیاخچیی پێڵاو کاری کردووە. لە قوتابخانەی ئامادەیی سێنترال دەرچووە، کە لە ساڵی ١٩٥٣دا نازناوی پاڵەوانێتیی ویلایەتی لە زۆرانبازیدا بەدەستھێناوە.<ref name="prov">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشان=https://news.providence.edu/providence-is-home-court-for-tv-judge-frank-caprio-58-08hon|سەردێڕ=Providence is home court for TV Judge Frank Caprio '58, '08Hon. {{!}} News {{!}} Providence College |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190806123206/https://news.providence.edu/providence-is-home-court-for-tv-judge-frank-caprio-58-08hon |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> لە ساڵی ١٩٥٨ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە کۆلێژی پڕۆڤیدێنس بەدەستھێناوە، کە زانکۆیەکی کاسۆلیکییە و لەلایەن فەرمانی دۆمینیکانەوە دامەزراوە. دوای دەرچوونی، دەستی بە وانەوتنەوەی حکوومەتی ئەمریکی کردووە لە قوتابخانەی ئامادەیی ھۆپ لە پڕۆڤیدێنس. لە کاتی وانەوتنەوە لە ھۆپ، کاپریۆ لە قوتابخانەی شەوانەی قوتابخانەی یاسای زانکۆی سަفۆک لە بۆستن خوێندوویەتی، و لە ساڵی ١٩٦٥ بڕوانامەی یاسای بەدەستھێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=8fy719Nr3V8|سەردێڕ=- YouTube |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191217032520/https://www.youtube.com/watch?v=8fy719Nr3V8 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=You tube (Caught in Providence Channel)}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.suffolk.edu/news-features/news/2025/08/21/13/45/judge-frank-caprio|سەردێڕ=Using the Law to Lift Up Lives - Suffolk University |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=www.suffolk.edu |زمان=en}}</ref> کاپریۆ ھەروەھا لە ساڵی ١٩٥٤ تا ١٩٦٢ لە [[پاسەوانی نەتەوەییی سوپا|پاسەوانی نیشتمانیی سوپای]] ڕۆد ئایلەند لە کەتیبەی ئەندازیاریی شەڕکەری ٨٧٦دا خزمەتی کردووە. لە ماوەی خزمەتکردنیدا لە پاسەوانی نیشتمانیی سوپادا، کاپریۆ لە کامپی ڤارنەم لە ناراگانسێت، [[ڕۆد ئایلەند]] و فۆرت ئیندیانتاون گاپ لە شارۆچکەی ڕۆژھەڵاتی ھانۆڤەر، [[پێنسیلڤانیا]] جێگیر کرابوو.<ref name="RIM2019">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/|سەردێڕ=Judge Frank Caprio Wants Justice for All |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190806123200/https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٩}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/ "Judge Frank Caprio Wants Justice for All"]. February 20, 2019. [https://web.archive.org/web/20190806123200/https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/ Archived] from the original on August 6, 2019<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 19,</span> 2019</span>.</cite></ref><ref name="prov">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشان=https://news.providence.edu/providence-is-home-court-for-tv-judge-frank-caprio-58-08hon|سەردێڕ=Providence is home court for TV Judge Frank Caprio '58, '08Hon. {{!}} News {{!}} Providence College |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190806123206/https://news.providence.edu/providence-is-home-court-for-tv-judge-frank-caprio-58-08hon |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٩}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://news.providence.edu/providence-is-home-court-for-tv-judge-frank-caprio-58-08hon "Providence is home court for TV Judge Frank Caprio '58 & '08Hon"]. news.providence.edu. May 8, 2019. [https://web.archive.org/web/20190806123206/https://news.providence.edu/providence-is-home-court-for-tv-judge-frank-caprio-58-08hon Archived] from the original on August 6, 2019<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 19,</span> 2019</span>.</cite></ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Frank Caprio (Judge)}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|مافەکانی مرۆڤ}} [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٦]] h5fev2nqnxj99prpv5zh05ok06t4u10 1579144 1579143 2026-04-29T13:06:19Z Hivja 64112 1579144 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فرانک کاپریۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Frank Caprio}}؛ ٢٤ی تشرینی دووەمی ١٩٣٦ – ٢٠ی ئابی ٢٠٢٥)<ref>{{Cite news |last=DaSilva |first=Melanie |date=August 20, 2025 |title=Judge Frank Caprio, known for 'Caught in Providence,' dies at 88 |url=https://www.wpri.com/news/local-news/providence/judge-frank-caprio-known-for-caught-in-providence-dies-at-88/ |access-date=August 20, 2025 |publisher=WPRI-TV}}</ref><ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> دادوەر و سیاسەتمەدارێکی ئەمریکی بوو کە وەک سەرۆکی دادوەرانی دادگای شارەوانیی [[پڕۆڤیدێنس|پڕۆڤیدێنس، ڕۆد ئایلەند]]، و سەرۆکی دەستەی بەڕێوەبەرانی ڕۆد ئایلەند بۆ خوێندنی باڵا کاری کردووە. ئەو کاری دادوەرییەکەی لە بەرنامەی ''کۆت ئین پڕۆڤیدێنس'' لە تەلەڤیزیۆن پەخش دەکرا. ھەروەھا لە زنجیرەی ''پارکینگ وۆرز''دا دەرکەوتنی ھەبووە، و دادوەریی چەندین دۆسیەی سەرپێچیی ھاتوچۆی کردووە. کەناڵی [[یووتیووب]]ی کۆت ئین پڕۆڤیدێنس ٢٫٩٢ ملیۆن بەشداربووی ھەیە. لە ساڵی ٢٠١٧دا، ڤیدیۆکانی لە ھۆڵی دادگادا بوونە [[ڤیدیۆی ڤایرۆسی]]، و زیاتر لە ١٥ ملیۆن بینەریان ھەبوو. تا ساڵی ٢٠٢٢، بینینەکانی ''کۆت ئین پڕۆڤیدێنس'' نزیک بووەوە لە ٥٠٠ ملیۆن. ئەو بە ھاوسۆزی و نوکتەی سووکی لە دادگادا ناسرا. کاپریۆ کە [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|دیموکرات]] بوو، لە دەیەی ١٩٦٠دا لە ئەنجومەنی شاری پڕۆڤیدێنسدا کاری کردووە، و بە شێوەیەکی سەرنەکەوتوو خۆی بۆ ھەردوو پۆستی جێگری پارێزگار و داواکاری گشتی کاندید کرد. == ژیانی سەرەتایی و خوێندن == کاپریۆ لە گەڕەکی ئیتاڵی-ئەمریکیی فێدڕاڵ ھیڵ لە پڕۆڤیدێنس لەدایک بووە، دووەم کوڕی سێ کوڕی ئەنتۆنیۆ کاپریۆ بوو، کە کۆچبەرێک بوو لە تیانۆ، ئیتاڵیا، و فیلۆمینا کاپریۆ، کە خەڵکی ڕەسەنی [[پڕۆڤیدێنس]] بوو و خێزانەکەی لە [[ناپۆلی]]، ئیتاڵیاوە کۆچیان کردبوو.<ref name="RIM2019">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/|سەردێڕ=Judge Frank Caprio Wants Justice for All |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190806123200/https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> باوکی کاپریۆ، ئەنتۆنیۆ «توپ» کاپریۆ، کە میوەفرۆش و شیرفرۆش بوو،<ref name="RIM2019">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/|سەردێڕ=Judge Frank Caprio Wants Justice for All |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190806123200/https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٩}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/ "Judge Frank Caprio Wants Justice for All"]. February 20, 2019. [https://web.archive.org/web/20190806123200/https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/ Archived] from the original on August 6, 2019<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 19,</span> 2019</span>.</cite></ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠١٦|ناونیشان=http://www.independentri.com/independents/ind/south_kingstown/article_323b88b3-6c27-565c-a513-fe72f66e47aa.html|سەردێڕ=Caprio: Leave the ladder down, so others may follow |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190806123157/http://www.independentri.com/independents/ind/south_kingstown/article_323b88b3-6c27-565c-a513-fe72f66e47aa.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر ژیانی ھەبوو، و بە توندی منداڵەکانی فێر دەکرد کە بخوێنن و لەگەڵ ھەژاراندا بەسۆز بن، و لە کاتی کاری کوڕەکەیدا وەک دادوەر، بەردەوام بوو لە بوون بە «ئامادەییەکی بەھێز».<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.catholicnewsagency.com/news/266069/frank-caprio-famed-judge-known-for-showing-mercy-dies-at-88|سەردێڕ=Frank Caprio, famed judge known for showing mercy, dies at 88 |وێبگە=Catholic News Agency}}</ref> لە ساڵانی دواتریدا، توپ کاپریۆ وەک [[دەروونناس|دەروونناسێک]] کاری دەکرد، و نووسەرێکی بڵاوکراوە بوو لە بواری دەروونناسیی کۆمەڵایەتیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Byle |یەکەم=Hal |ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ١٩٦٨|ناونیشان=https://www.newspapers.com/image/57022849|سەردێڕ=Sep 20, 1968, page 12 - Newport Daily News at Newspapers.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٥|پەڕە=١٢|زمان=en |via=Newspapers.com}}</ref> کاپریۆ لە قوتابخانە گشتییەکانی پڕۆڤیدێنسدا خوێندوویەتی و لە ھەمان کاتدا وەک قاپشۆر و بۆیاخچیی پێڵاو کاری کردووە. لە قوتابخانەی ئامادەیی سێنترال دەرچووە، کە لە ساڵی ١٩٥٣دا نازناوی پاڵەوانێتیی ویلایەتی لە زۆرانبازیدا بەدەستھێناوە.<ref name="prov">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشان=https://news.providence.edu/providence-is-home-court-for-tv-judge-frank-caprio-58-08hon|سەردێڕ=Providence is home court for TV Judge Frank Caprio '58, '08Hon. {{!}} News {{!}} Providence College |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190806123206/https://news.providence.edu/providence-is-home-court-for-tv-judge-frank-caprio-58-08hon |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> لە ساڵی ١٩٥٨ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە کۆلێژی پڕۆڤیدێنس بەدەستھێناوە، کە زانکۆیەکی کاسۆلیکییە و لەلایەن فەرمانی دۆمینیکانەوە دامەزراوە. دوای دەرچوونی، دەستی بە وانەوتنەوەی حکوومەتی ئەمریکی کردووە لە قوتابخانەی ئامادەیی ھۆپ لە پڕۆڤیدێنس. لە کاتی وانەوتنەوە لە ھۆپ، کاپریۆ لە قوتابخانەی شەوانەی قوتابخانەی یاسای زانکۆی سަفۆک لە بۆستن خوێندوویەتی، و لە ساڵی ١٩٦٥ بڕوانامەی یاسای بەدەستھێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=8fy719Nr3V8|سەردێڕ=- YouTube |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191217032520/https://www.youtube.com/watch?v=8fy719Nr3V8 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=You tube (Caught in Providence Channel)}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.suffolk.edu/news-features/news/2025/08/21/13/45/judge-frank-caprio|سەردێڕ=Using the Law to Lift Up Lives - Suffolk University |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=www.suffolk.edu |زمان=en}}</ref> کاپریۆ ھەروەھا لە ساڵی ١٩٥٤ تا ١٩٦٢ لە [[پاسەوانی نەتەوەییی سوپا|پاسەوانی نیشتمانیی سوپای]] ڕۆد ئایلەند لە کەتیبەی ئەندازیاریی شەڕکەری ٨٧٦دا خزمەتی کردووە. لە ماوەی خزمەتکردنیدا لە پاسەوانی نیشتمانیی سوپادا، کاپریۆ لە کامپی ڤارنەم لە ناراگانسێت، [[ڕۆد ئایلەند]] و فۆرت ئیندیانتاون گاپ لە شارۆچکەی ڕۆژھەڵاتی ھانۆڤەر، [[پێنسیلڤانیا]] جێگیر کرابوو.<ref name="RIM2019">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/|سەردێڕ=Judge Frank Caprio Wants Justice for All |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190806123200/https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٩}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/ "Judge Frank Caprio Wants Justice for All"]. February 20, 2019. [https://web.archive.org/web/20190806123200/https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/ Archived] from the original on August 6, 2019<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 19,</span> 2019</span>.</cite></ref><ref name="prov">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشان=https://news.providence.edu/providence-is-home-court-for-tv-judge-frank-caprio-58-08hon|سەردێڕ=Providence is home court for TV Judge Frank Caprio '58, '08Hon. {{!}} News {{!}} Providence College |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190806123206/https://news.providence.edu/providence-is-home-court-for-tv-judge-frank-caprio-58-08hon |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٩}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://news.providence.edu/providence-is-home-court-for-tv-judge-frank-caprio-58-08hon "Providence is home court for TV Judge Frank Caprio '58 & '08Hon"]. news.providence.edu. May 8, 2019. [https://web.archive.org/web/20190806123206/https://news.providence.edu/providence-is-home-court-for-tv-judge-frank-caprio-58-08hon Archived] from the original on August 6, 2019<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 19,</span> 2019</span>.</cite></ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Frank Caprio (Judge)}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|مافەکانی مرۆڤ}} [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٦]] cxp6qrg7g9v1ji3pspn7ohjz9zsod56 1579145 1579144 2026-04-29T13:06:41Z Hivja 64112 1579145 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فرانک کاپریۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Frank Caprio}}؛ ٢٤ی تشرینی دووەمی ١٩٣٦ – ٢٠ی ئابی ٢٠٢٥)<ref>{{Cite news |last=DaSilva |first=Melanie |date=August 20, 2025 |title=Judge Frank Caprio, known for 'Caught in Providence,' dies at 88 |url=https://www.wpri.com/news/local-news/providence/judge-frank-caprio-known-for-caught-in-providence-dies-at-88/ |access-date=August 20, 2025 |publisher=WPRI-TV}}</ref><ref>{{cite news |last=Parent |first=Tabitha |title=TikTok Famous Judge Frank Caprio Dies at Age 88 |url=https://people.com/judge-frank-caprio-dies-at-age-88-11794854 |work=People |publisher=Dotdash Meredith |date=August 20, 2025 |access-date=August 21, 2025}}</ref> دادوەر و سیاسەتوانێکی ئەمریکی بوو کە وەک سەرۆکی دادوەرانی دادگای شارەوانیی [[پڕۆڤیدێنس|پڕۆڤیدێنس، ڕۆد ئایلەند]]، و سەرۆکی دەستەی بەڕێوەبەرانی ڕۆد ئایلەند بۆ خوێندنی باڵا کاری کردووە. ئەو کاری دادوەرییەکەی لە بەرنامەی ''کۆت ئین پڕۆڤیدێنس'' لە تەلەڤیزیۆن پەخش دەکرا. ھەروەھا لە زنجیرەی ''پارکینگ وۆرز''دا دەرکەوتنی ھەبووە، و دادوەریی چەندین دۆسیەی سەرپێچیی ھاتوچۆی کردووە. کەناڵی [[یووتیووب]]ی کۆت ئین پڕۆڤیدێنس ٢٫٩٢ ملیۆن بەشداربووی ھەیە. لە ساڵی ٢٠١٧دا، ڤیدیۆکانی لە ھۆڵی دادگادا بوونە [[ڤیدیۆی ڤایرۆسی]]، و زیاتر لە ١٥ ملیۆن بینەریان ھەبوو. تا ساڵی ٢٠٢٢، بینینەکانی ''کۆت ئین پڕۆڤیدێنس'' نزیک بووەوە لە ٥٠٠ ملیۆن. ئەو بە ھاوسۆزی و نوکتەی سووکی لە دادگادا ناسرا. کاپریۆ کە [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|دیموکرات]] بوو، لە دەیەی ١٩٦٠دا لە ئەنجومەنی شاری پڕۆڤیدێنسدا کاری کردووە، و بە شێوەیەکی سەرنەکەوتوو خۆی بۆ ھەردوو پۆستی جێگری پارێزگار و داواکاری گشتی کاندید کرد. == ژیانی سەرەتایی و خوێندن == کاپریۆ لە گەڕەکی ئیتاڵی-ئەمریکیی فێدڕاڵ ھیڵ لە پڕۆڤیدێنس لەدایک بووە، دووەم کوڕی سێ کوڕی ئەنتۆنیۆ کاپریۆ بوو، کە کۆچبەرێک بوو لە تیانۆ، ئیتاڵیا، و فیلۆمینا کاپریۆ، کە خەڵکی ڕەسەنی [[پڕۆڤیدێنس]] بوو و خێزانەکەی لە [[ناپۆلی]]، ئیتاڵیاوە کۆچیان کردبوو.<ref name="RIM2019">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/|سەردێڕ=Judge Frank Caprio Wants Justice for All |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190806123200/https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> باوکی کاپریۆ، ئەنتۆنیۆ «توپ» کاپریۆ، کە میوەفرۆش و شیرفرۆش بوو،<ref name="RIM2019">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/|سەردێڕ=Judge Frank Caprio Wants Justice for All |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190806123200/https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٩}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/ "Judge Frank Caprio Wants Justice for All"]. February 20, 2019. [https://web.archive.org/web/20190806123200/https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/ Archived] from the original on August 6, 2019<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 19,</span> 2019</span>.</cite></ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠١٦|ناونیشان=http://www.independentri.com/independents/ind/south_kingstown/article_323b88b3-6c27-565c-a513-fe72f66e47aa.html|سەردێڕ=Caprio: Leave the ladder down, so others may follow |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190806123157/http://www.independentri.com/independents/ind/south_kingstown/article_323b88b3-6c27-565c-a513-fe72f66e47aa.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر ژیانی ھەبوو، و بە توندی منداڵەکانی فێر دەکرد کە بخوێنن و لەگەڵ ھەژاراندا بەسۆز بن، و لە کاتی کاری کوڕەکەیدا وەک دادوەر، بەردەوام بوو لە بوون بە «ئامادەییەکی بەھێز».<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.catholicnewsagency.com/news/266069/frank-caprio-famed-judge-known-for-showing-mercy-dies-at-88|سەردێڕ=Frank Caprio, famed judge known for showing mercy, dies at 88 |وێبگە=Catholic News Agency}}</ref> لە ساڵانی دواتریدا، توپ کاپریۆ وەک [[دەروونناس|دەروونناسێک]] کاری دەکرد، و نووسەرێکی بڵاوکراوە بوو لە بواری دەروونناسیی کۆمەڵایەتیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Byle |یەکەم=Hal |ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ١٩٦٨|ناونیشان=https://www.newspapers.com/image/57022849|سەردێڕ=Sep 20, 1968, page 12 - Newport Daily News at Newspapers.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٥|پەڕە=١٢|زمان=en |via=Newspapers.com}}</ref> کاپریۆ لە قوتابخانە گشتییەکانی پڕۆڤیدێنسدا خوێندوویەتی و لە ھەمان کاتدا وەک قاپشۆر و بۆیاخچیی پێڵاو کاری کردووە. لە قوتابخانەی ئامادەیی سێنترال دەرچووە، کە لە ساڵی ١٩٥٣دا نازناوی پاڵەوانێتیی ویلایەتی لە زۆرانبازیدا بەدەستھێناوە.<ref name="prov">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشان=https://news.providence.edu/providence-is-home-court-for-tv-judge-frank-caprio-58-08hon|سەردێڕ=Providence is home court for TV Judge Frank Caprio '58, '08Hon. {{!}} News {{!}} Providence College |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190806123206/https://news.providence.edu/providence-is-home-court-for-tv-judge-frank-caprio-58-08hon |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> لە ساڵی ١٩٥٨ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە کۆلێژی پڕۆڤیدێنس بەدەستھێناوە، کە زانکۆیەکی کاسۆلیکییە و لەلایەن فەرمانی دۆمینیکانەوە دامەزراوە. دوای دەرچوونی، دەستی بە وانەوتنەوەی حکوومەتی ئەمریکی کردووە لە قوتابخانەی ئامادەیی ھۆپ لە پڕۆڤیدێنس. لە کاتی وانەوتنەوە لە ھۆپ، کاپریۆ لە قوتابخانەی شەوانەی قوتابخانەی یاسای زانکۆی سަفۆک لە بۆستن خوێندوویەتی، و لە ساڵی ١٩٦٥ بڕوانامەی یاسای بەدەستھێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=8fy719Nr3V8|سەردێڕ=- YouTube |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191217032520/https://www.youtube.com/watch?v=8fy719Nr3V8 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=You tube (Caught in Providence Channel)}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.suffolk.edu/news-features/news/2025/08/21/13/45/judge-frank-caprio|سەردێڕ=Using the Law to Lift Up Lives - Suffolk University |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=www.suffolk.edu |زمان=en}}</ref> کاپریۆ ھەروەھا لە ساڵی ١٩٥٤ تا ١٩٦٢ لە [[پاسەوانی نەتەوەییی سوپا|پاسەوانی نیشتمانیی سوپای]] ڕۆد ئایلەند لە کەتیبەی ئەندازیاریی شەڕکەری ٨٧٦دا خزمەتی کردووە. لە ماوەی خزمەتکردنیدا لە پاسەوانی نیشتمانیی سوپادا، کاپریۆ لە کامپی ڤارنەم لە ناراگانسێت، [[ڕۆد ئایلەند]] و فۆرت ئیندیانتاون گاپ لە شارۆچکەی ڕۆژھەڵاتی ھانۆڤەر، [[پێنسیلڤانیا]] جێگیر کرابوو.<ref name="RIM2019">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/|سەردێڕ=Judge Frank Caprio Wants Justice for All |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190806123200/https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٩}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/ "Judge Frank Caprio Wants Justice for All"]. February 20, 2019. [https://web.archive.org/web/20190806123200/https://www.rimonthly.com/judge-frank-caprio/ Archived] from the original on August 6, 2019<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 19,</span> 2019</span>.</cite></ref><ref name="prov">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشان=https://news.providence.edu/providence-is-home-court-for-tv-judge-frank-caprio-58-08hon|سەردێڕ=Providence is home court for TV Judge Frank Caprio '58, '08Hon. {{!}} News {{!}} Providence College |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190806123206/https://news.providence.edu/providence-is-home-court-for-tv-judge-frank-caprio-58-08hon |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٩}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://news.providence.edu/providence-is-home-court-for-tv-judge-frank-caprio-58-08hon "Providence is home court for TV Judge Frank Caprio '58 & '08Hon"]. news.providence.edu. May 8, 2019. [https://web.archive.org/web/20190806123206/https://news.providence.edu/providence-is-home-court-for-tv-judge-frank-caprio-58-08hon Archived] from the original on August 6, 2019<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">May 19,</span> 2019</span>.</cite></ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Frank Caprio (Judge)}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|مافەکانی مرۆڤ}} [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٦]] p78ecxgxnrkw8tq3sv5wz7u7wl5nprf 0 289806 1579167 1510072 2026-04-29T13:57:53Z Hivja 64112 1579167 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''عامر محەممەد ڕەشید ئەلعوبەیدی''' (١٩٣٩ لە [[بەغدا]]، [[عێراق]] – ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ لە [[عەممان]]، [[ئوردن]]) سیاسەتوانێکی پێشووی عێراقی بوو. ئەو ھەتا کانوونی دووەمی ٢٠٠٣،<ref name="bbc">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٣|سەردێڕ=اقالة وزير النفط العراقي|زمان=en-GB|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/hi/arabic/news/newsid_2636000/2636067.stm|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241226214926/http://news.bbc.co.uk/hi/arabic/news/newsid_2636000/2636067.stm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کەمێک پێش [[داگیرکردنی عێراق ٢٠٠٣|داگیرکردنی عێراق]]، وەک وەزیری نەوتی [[عێراقی بەعس]] کاری کرد، لە دوای ئەو سەمیر عەبدولعەزیز ئەلنەجم جێی گرتەوە. عامر محەممەد لە ٢٨ی نیسانی ٢٠٠٣ لەلایەن ھێزەکانی ئەمریکاوە دەستبەسەر کرا، چونکە لە پلەی ٣٣ی پێڕستی [[کۆمەڵێک کارتی یاریکردن بۆ زۆرترین داواکراوە عێراقییەکان|داواکراوترین کارتی یاریکردنی عێراقییەکان]]دا بوو. لە مانگی ئازاری ٢٠١٢دا ئازاد کرا. لە ماوەی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا پۆستی سەرۆکی بەشی توێژینەوەی زانستی و پەرەپێدانی تەکنیکی ھێزە چەکدارەکانی بەدەست ھێنا. ئەو ھەروەھا وەک «باوکی مووشەکیی عێراقی بەعس» ناسرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٩]] [[پۆل:سەرکردەکانى حیزبی بەعسی عێراقی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی بەغدا]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] 34p6fpisncipjsjr3kecd62ww13ojjk 1579168 1579167 2026-04-29T13:58:12Z Hivja 64112 1579168 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''عامر محەممەد ڕەشید ئەلعوبەیدی''' (١٩٣٩ لە [[بەغدا]]، [[عێراق]] – ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ لە [[عەممان]]، [[ئوردن]]) سیاسەتوانێکی پێشووی عێراقی بوو. ئەو ھەتا کانوونی دووەمی ٢٠٠٣،<ref name="bbc">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٣|سەردێڕ=اقالة وزير النفط العراقي|زمان=en-GB|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/hi/arabic/news/newsid_2636000/2636067.stm|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241226214926/http://news.bbc.co.uk/hi/arabic/news/newsid_2636000/2636067.stm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کەمێک پێش [[داگیرکردنی عێراق ٢٠٠٣|داگیرکردنی عێراق]]، وەک وەزیری نەوتی [[عێراقی بەعس]] کاری کرد، لە دوای ئەو سەمیر عەبدولعەزیز ئەلنەجم جێی گرتەوە. عامر محەممەد لە ٢٨ی نیسانی ٢٠٠٣ لەلایەن ھێزەکانی ئەمریکاوە دەستبەسەر کرا، چونکە لە پلەی ٣٣ی پێڕستی [[کۆمەڵێک کارتی یاریکردن بۆ زۆرترین داواکراوە عێراقییەکان|داواکراوترین کارتی یاریکردنی عێراقییەکان]]دا بوو. لە مانگی ئازاری ٢٠١٢دا ئازاد کرا. لە ماوەی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا پۆستی سەرۆکی بەشی توێژینەوەی زانستی و پەرەپێدانی تەکنیکی ھێزە چەکدارەکانی بەدەست ھێنا. ئەو ھەروەھا وەک «باوکی مووشەکیی عێراقی بەعس» ناسرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews/201163|سەردێڕ=عامر محەمەد ڕەشید "باوكی موشه‌كی" به‌عس كۆچی دواییكرد|بڵاوکەرەوە=خەندان|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٩]] [[پۆل:سەرکردەکانى حیزبی بەعسی عێراقی]] [[پۆل:خەڵکی بەغدا]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] phlfhi4an673iopjvg9jfpb7sqocf79 0 289844 1579403 1475606 2026-04-30T00:57:01Z Hivja 64112 1579403 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}'''ئەنەس جەمال مەحموود شەریف''' ({{Langx|ar|أنس جمال محمود الشریف}}؛ ٣ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦ – ١٠ی ئابی ٢٠٢٥) ڕۆژنامەنووس و ڤیدیۆگرافەرێکی فەلەستینی بوو بۆ [[کەناڵی ئەلجەزیرە]] کاری دەکرد، بە ڕاپۆرتکردنی ھێڵی پێشەوە لە [[پارێزگای باکووری غەززە|باکووری غەززەوە]] لە کاتی [[شەڕی غەززە|شەڕی غەززەدا]] ناسراوە. لە ساڵی ٢٠٢٤ تیمی [[ڕۆیتەرز]]ی سەر بە ئەنەس خەڵاتی پولیتزەریان پێبەخشرا بۆ وێنەگرتنی ھەواڵی بەپەلە بەھۆی وێنە «خام و بەپەلە»ەکانیانەوە کە شەڕی غەززەیان بەڵگە کردووە. شەریف لەگەڵ چوار ڕۆژنامەنووس و دوو کەسی دیکە لە ھێرشێکی ئاسمانی ئیسرائیلدا کە خۆی و ڕۆژنامەنووسانی دیکەی کردە ئامانج لە خێمەیەکدا لە دەرەوەی نەخۆشخانەی شیفا لە [[غەززە|شاری غەززە]] لە ١٠ی ئابی ٢٠٢٥ کوژرا، لە کاتی مردنیدا ٢٣٤ ڕۆژنامەنووس لە کاتی شەڕی غەززەدا کوژراون.<ref name="AlJazeeraAug10">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Al Jazeera journalist Anas al-Sharif killed in Israeli attack in Gaza City|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/8/10/al-jazeera-journalist-anas-al-sharif-killed-in-israeli-attack-in-gaza-city|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=Al Jazeera}}</ref> پێش کوشتنی، [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ھێزەکانی بەرگری ئیسرائیل]] (IDF) شەریفیان تۆمەتبار کرد بەوەی کە ئەندامی [[حەماس|حەماسە]]. ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ و [[تۆڕی میدیاییی ئەلجەزیرە|کەناڵی جەزیرە]] ڕایان گەیاند کە ئەمە بیانوویەکە بۆ پاساوھێنانەوە بۆ کوشتنی ڕۆژنامەنووسان. لیژنەی پاراستنی ڕۆژنامەنووسان (CPJ) داوای لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی کرد کە پارێزگاری لە ڕۆژنامەنووسان بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Net |یەکەم=Bask |ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=وەسێتنامەی ئەنەس شەریف ئەو پەیامنێرەی کەناڵی جزیرە کەلەغەززە لە بۆردوومانێکی داگیرکەر شەھیدکرا |ناونیشان=https://www.basknet.net/writer/2025/20327/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=باسک نێت}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سوپای ئیسرائیل چوار ڕۆژنامەنووسی جەزیرەی تیرۆر کرد |ناونیشان=https://peyam.net/Dreje.aspx?Jimare=58191 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=peyam.net}}</ref><ref>https://kurdish-palinfo-com.webpkgcache.com/doc/-/s/kurdish.palinfo.com/2025/08/11/2147/</ref> بە گوتەی براکەی، ئیسرائیل چوار ڕۆژ پێش کوژرانی، ڕێگەی سەلامەتی بۆ شەریف بۆ چوونە دەرەوە لە غەززە پێشکەش کردووە ئەگەر واز لە ڕاپۆرتکردن بھێنێت، بەڵام ئەو ڕەتیکردووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/israel-offered-anas-al-sharif-safe-passage-out-gaza-if-he-stopped|سەردێڕ=Israel offered Anas al-Sharif safe passage out of Gaza if he stopped reporting |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=Middle East Eye |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=کوردستان 24 |یەکەم=Kurdistan24- |ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=ئیسرائیل چوار ڕۆژنامەنووسی جەزیرەی کوشت |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/story/857089/slug |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=ئیسرائیل چوار ڕۆژنامەنووسی جەزیرەی کوشت}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{فەیسبووک|ans.al.alshryf.2025}} * {{توویتەر|AnasAlSharif0}} * {{ئینستاگرام|anasjamal44}} * {{تێلێگرام|anas1020304050}} {{پۆلی کۆمنز|Anas Al-Sharif}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|فەلەستین}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٦]] ipaae203rwi8odqg7a3fwsl1a8q1ijg 0 289845 1579402 1556581 2026-04-30T00:55:26Z Hivja 64112 1579402 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}لە ١٠ی ئابی ٢٠٢٥، [[ئەنەس شەریف]]، ڕۆژنامەنووسێکی فەلەستینی کە لە [[تۆڕی میدیاییی ئەلجەزیرە]] کاردەکات، لە ھێرشێکی ئاسمانی ئیسرائیل بۆ سەر چادرێکی میدیایی لە دەرەوەی نەخۆشخانەی شیفا لە [[غەززە]] [[تیرۆرکردن|تیرۆر کرا]]. ھەروەھا لە ھێرشەکەدا چوار ھاوکارەکەی کوژران<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.metroo.org/dreja.aspx?=hewal&jmare=55527&Jor=1|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=www.metroo.org}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.metroo.org/dreja.aspx?=hewal&jmare=55527&Jor=1 |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ }}</ref>{{Spaced ndash}} محەممەد قرێقع و ئیبراھیم زاھر و محەممەد نەوفەل و موئمین عەلیوە{{Spaced ndash}} لەگەڵ دوو کەسی دیکە، لەنێویاندا برازای شەریف.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=بەردەوامی تیرۆرکردنی ڕۆژنامەنووسانی غەززە بێدەنگکردنی ڕاستییەکانە. |ناونیشان=https://rwnmedia.com/Dreje.aspx?Jimare=6256 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=rwnmedia.com}}</ref> ئەم ھێرشە بە شێوەیەکی بەرفراوان لەلایەن جەزیرە و ڕێکخراوەکانی ئازادی ڕۆژنامەگەری و [[دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستین]] بە ھێرشکردنە سەر ڕۆژنامەنووسان بە ئەنقەست شەرمەزار کرا، ھاوکات [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل]] بانگەشەی ئەوەیان کرد کە شەریف ئەندامی [[حەماس]]ە تۆمەتێک کە لەلایەن ئەلجەزیرە و لیژنەی پاراستنی ڕۆژنامەنووسان (CPJ) ڕەتکرایەوە. تیرۆرکردنەکە لە چوارچێوەی [[شەڕی غەززە]] ڕوویداوە و وەک بەشێک لە شێوازێکی فراوانتری توندوتیژی دژی ڕۆژنامەنووسان لە غەززە وەسف کراوە.<ref name="auto8">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://english.ahram.org.eg/NewsContent/58/1262/551025/War-on-Gaza/War-on-Gaza/Israel-assassinates-Al-Jazeera-correspondent-Anas-.aspx|سەردێڕ=Israel assassinates Al Jazeera reporter Anas Al-Sharif among 5 journalists in Gaza - War on Gaza - War on Gaza |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=Ahram Online}}</ref><ref name="auto6">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Stephen Quillen |دوایین٢=Caolán Magee |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/8/11/live-israel-claims-responsibility-for-murder-of-al-jazeeras-al-sharif|سەردێڕ=Updates: Global outrage grows after Israel kills Al Jazeera staff in Gaza |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2025/8/10/al-jazeera-journalist-anas-al-sharif-killed-in-israeli-attack-in-gaza-city|سەردێڕ=Anas al-Sharif among four Al Jazeera journalists killed by Israel in Gaza |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئیسرائیل|فەلەستین}} [[پۆل:تیرۆرکردنەکان لە دەوڵەتی فەلەستین]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:کەناڵی ئەلجەزیرە]] siaxs6otbkt5744382brcz1i8axms6q 0 289966 1579159 1479909 2026-04-29T13:35:34Z Hivja 64112 1579159 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتیی ئایینی |honorific_prefix=[[شێخ]] |image=المفتي عبد العزيز آل الشيخ صورة 2.jpg |caption=عەبدولعەزیز شێخ لە ٢٠١٢ |module={{Infobox officeholder|embed=yes | office = [[موفتیی گەورەی سعوودیە]] | monarch = [[فەھد کوڕی عەبدولعەزیز|فەھد]]، [[عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولعەزیز|عەبدوڵڵا]] و [[سەلمان کوڕی عەبدولعەزیز|سەلمان]] | term_start = ١٤ی ئایاری ١٩٩٩ | term_end = ٢٣ی ئەیلوول ٢٠٢٥ | predecessor = [[عەبدولعەزیز کوڕی باز]] | successor = [[ساڵح فەوزان]] }}|birth_date={{Birth date|١٩٤٣|١١|٣٠|df=y}}|birth_place=[[مەککە]]، [[عەرەبستانی سعوودی]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ= حقیقة وفاة مفتی عام السعودیة الشیخ (عبد العزیز ال شیخ)|ناونیشان= https://www.nmisr.com/arab-news/saudi-news/حقیقة-وفاة-مفتی-عام-السعودیة-الشیخ-عبد|newspaper= نجوم مصریة|ڕێکەوتی سەردان= ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20170801172156/https://www.nmisr.com/arab-news/saudi-news/%d8%ad%d9%82%d9%8a%d9%82%d8%a9-%d9%88%d9%81%d8%a7%d8%a9-%d9%85%d9%81%d8%aa%d9%89-%d8%b9%d8%a7%d9%85-%d8%a7%d9%84%d8%b3%d8%b9%d9%88%d8%af%d9%8a%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%b4%d9%8a%d8%ae-%d8%b9%d8%a8%d8%af|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|death_date={{Death date and age|٢٠٢٥|٠٩|٢٣|١٩٤٣|١١|٣٠|df=y}} |death_place= [[ڕیاز]]، عەرەبستانی سعوودی |other_names= |alma_mater=زانکۆی ئیمام محەممەد کوڕی سعوود |known_for= |nationality=سعوودی |religion=[[ئیسلام]] |denomination=[[سوننە]] |jurisprudence=[[حەنبەلی]] |creed=فەرموودەناس |lineage=بنەماڵەی ئال شێخ |movement=[[سەلەفی]] }} '''عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ''' ({{بە عەرەبی|عبد العزیز بن عبد اللە آل الشیخ}}؛ ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٤٣ – ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٥) [[عالم (ئیسلام)|زانا]]یەکی سعوودی و [[موفتی گەورەی سعوودیە]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=U.S. adapts cold-war idea to fight terrorists|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠٠٨|ئیش=[[The New York Times]]|دوایین=Schmitt, Eric|دوایین٢=Shanker, Thom|وتەگێڕانەوە=Saudi Arabia 's top cleric, Grand Mufti Sheik Abdul Aziz al-Asheik, gave a speech last October warning Saudis not to join unauthorized jihadist activities, a statement directed mainly at those considering going to Iraq to fight the American-led forces.}}</ref> ئەو ھەروەھا سەرۆکی ئەنجومەنی زانایانی باڵای ئایینی و لیژنەی لاوەکی و سەرۆکی لیژنەی ھەمیشەیی بۆ لێکۆڵینەوەی ئیسلامی و دەرکردنی فەتوا بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Abdulaziz Al Sheikh}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئیسلام|عەرەبستانی سعوودی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:موفتی گشتی سعودیە]] [[پۆل:سەلەفییەکانی عەرەبستانی سعوودی]] [[پۆل:قورئانخوێنە سعودییەکان]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٣]] b63oriq80qi3y8prbxh7hzio1v64i1f 1579160 1579159 2026-04-29T13:39:45Z Hivja 64112 1579160 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتیی ئایینی |honorific_prefix=[[شێخ]] |image=المفتي عبد العزيز آل الشيخ صورة 2.jpg |caption=عەبدولعەزیز شێخ لە ٢٠١٢ |module={{Infobox officeholder|embed=yes | office = [[موفتیی گەورەی سعوودیە]] | monarch = [[فەھد کوڕی عەبدولعەزیز|فەھد]]، [[عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولعەزیز|عەبدوڵڵا]] و [[سەلمان کوڕی عەبدولعەزیز|سەلمان]] | term_start = ١٤ی ئایاری ١٩٩٩ | term_end = ٢٣ی ئەیلوول ٢٠٢٥ | predecessor = [[عەبدولعەزیز کوڕی باز]] | successor = [[ساڵح فەوزان]] }}|birth_date={{Birth date|١٩٤٣|١١|٣٠|df=y}}|birth_place=[[مەککە]]، [[عەرەبستانی سعوودی]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ= حقیقة وفاة مفتی عام السعودیة الشیخ (عبد العزیز ال شیخ)|ناونیشان= https://www.nmisr.com/arab-news/saudi-news/حقیقة-وفاة-مفتی-عام-السعودیة-الشیخ-عبد|newspaper= نجوم مصریة|ڕێکەوتی سەردان= ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20170801172156/https://www.nmisr.com/arab-news/saudi-news/%d8%ad%d9%82%d9%8a%d9%82%d8%a9-%d9%88%d9%81%d8%a7%d8%a9-%d9%85%d9%81%d8%aa%d9%89-%d8%b9%d8%a7%d9%85-%d8%a7%d9%84%d8%b3%d8%b9%d9%88%d8%af%d9%8a%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%b4%d9%8a%d8%ae-%d8%b9%d8%a8%d8%af|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|death_date={{Death date and age|٢٠٢٥|٠٩|٢٣|١٩٤٣|١١|٣٠|df=y}} |death_place= [[ڕیاز]]، عەرەبستانی سعوودی |other_names= |alma_mater=زانکۆی ئیمام محەممەد کوڕی سعوود |known_for= |nationality=سعوودی |religion=[[ئیسلام]] |denomination=[[سوننە]] |jurisprudence=[[حەنبەلی]] |creed=فەرموودەناس |lineage=بنەماڵەی ئال شێخ |movement=[[سەلەفی]] }} '''عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ''' ({{بە عەرەبی|عبد العزیز بن عبد اللە آل الشیخ}}؛ ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٤٣ – ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٥) [[عالم (ئیسلام)|زانا]]یەکی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=U.S. adapts cold-war idea to fight terrorists|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠٠٨|ئیش=The New York Times|دوایین=Schmitt, Eric|دوایین٢=Shanker, Thom|وتەگێڕانەوە=Saudi Arabia 's top cleric, Grand Mufti Sheik Abdul Aziz al-Asheik, gave a speech last October warning Saudis not to join unauthorized jihadist activities, a statement directed mainly at those considering going to Iraq to fight the American-led forces.}}</ref> ئەو ھەروەھا سەرۆکی ئەنجومەنی زانایانی باڵای ئایینی و لیژنەی لاوەکی و سەرۆکی لیژنەی ھەمیشەیی بۆ لێکۆڵینەوەی ئیسلامی و دەرکردنی فەتوا بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Abdulaziz Al Sheikh}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئیسلام|عەرەبستانی سعوودی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:موفتی گشتی سعودیە]] [[پۆل:سەلەفییەکانی عەرەبستانی سعوودی]] [[پۆل:قورئانخوێنە سعودییەکان]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٣]] agnp1vg5ewoja7haqxexc1ob59zn82d 1579162 1579160 2026-04-29T13:42:56Z Hivja 64112 1579162 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتیی ئایینی |honorific_prefix=[[شێخ]] |image=المفتي عبد العزيز آل الشيخ صورة 2.jpg |caption=عەبدولعەزیز شێخ لە ٢٠١٢ |module={{Infobox officeholder|embed=yes | office = [[موفتیی گەورەی سعوودیە]] | monarch = [[فەھد کوڕی عەبدولعەزیز|فەھد]]، [[عەبدوڵڵا کوڕی عەبدولعەزیز|عەبدوڵڵا]] و [[سەلمان کوڕی عەبدولعەزیز|سەلمان]] | term_start = ١٤ی ئایاری ١٩٩٩ | term_end = ٢٣ی ئەیلوول ٢٠٢٥ | predecessor = [[عەبدولعەزیز کوڕی باز]] | successor = [[ساڵح فەوزان]] }}|birth_date={{Birth date|١٩٤٣|١١|٣٠|df=y}}|birth_place=[[مەککە]]، [[عەرەبستانی سعوودی]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ= حقیقة وفاة مفتی عام السعودیة الشیخ (عبد العزیز ال شیخ)|ناونیشان= https://www.nmisr.com/arab-news/saudi-news/حقیقة-وفاة-مفتی-عام-السعودیة-الشیخ-عبد|newspaper= نجوم مصریة|ڕێکەوتی سەردان= ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20170801172156/https://www.nmisr.com/arab-news/saudi-news/%d8%ad%d9%82%d9%8a%d9%82%d8%a9-%d9%88%d9%81%d8%a7%d8%a9-%d9%85%d9%81%d8%aa%d9%89-%d8%b9%d8%a7%d9%85-%d8%a7%d9%84%d8%b3%d8%b9%d9%88%d8%af%d9%8a%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%b4%d9%8a%d8%ae-%d8%b9%d8%a8%d8%af|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|death_date={{Death date and age|٢٠٢٥|٠٩|٢٣|١٩٤٣|١١|٣٠|df=y}} |death_place= [[ڕیاز]]، عەرەبستانی سعوودی |other_names= |alma_mater=زانکۆی ئیمام محەممەد کوڕی سعوود |known_for= |nationality=سعوودی |religion=[[ئیسلام]] |denomination=[[سوننە]] |jurisprudence=[[حەنبەلی]] |creed=فەرموودەناس |lineage=بنەماڵەی ئال شێخ |movement=[[سەلەفی]] }} '''عەبدولعەزیز کوڕی عەبدوڵڵا ئال شێخ''' ({{بە عەرەبی|عبد العزیز بن عبد اللە آل الشیخ}}؛ ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٤٣ لە [[مەککە]] – ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ لە [[ڕیاز]]) [[عالم (ئیسلام)|زانا]]یەکی سعوودی و [[موفتیی گەورەی سعوودیە]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=U.S. adapts cold-war idea to fight terrorists|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠٠٨|ئیش=The New York Times|دوایین=Schmitt, Eric|دوایین٢=Shanker, Thom|وتەگێڕانەوە=Saudi Arabia 's top cleric, Grand Mufti Sheik Abdul Aziz al-Asheik, gave a speech last October warning Saudis not to join unauthorized jihadist activities, a statement directed mainly at those considering going to Iraq to fight the American-led forces.}}</ref> ئەو ھەروەھا سەرۆکی ئەنجومەنی زانایانی باڵای ئایینی و لیژنەی لاوەکی و سەرۆکی لیژنەی ھەمیشەیی بۆ لێکۆڵینەوەی ئیسلامی و دەرکردنی فەتوا بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Abdulaziz Al Sheikh}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|ئیسلام|عەرەبستانی سعوودی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:موفتی گشتی سعودیە]] [[پۆل:سەلەفییەکانی عەرەبستانی سعوودی]] [[پۆل:قورئانخوێنە سعودییەکان]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٣]] hnubjfpej2q4e64tsokle5vewd1630k 1 290088 1579340 1561838 2026-04-29T22:29:59Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579340 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[بارام مەهر پەیما]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1478545 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20241201211200/https://footballi.net/news/r/230086/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D9%86%D8%A7%D8%B8%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%84-%D9%88-%D8%AF%D8%A7%25 بۆ https://footballi.net/news/r/230086/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%D9%86%D8%A7%D8%B8%D8%B1-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D9%87-%D8%B4%D8%AF%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D9%84%D8%A7%D9%84-%D9%88-%D8%AF%D8%A7% زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٧:٤٦، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[بارام مەهر پەیما]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1561837 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20231119120207/https://davaran.ir/21419/%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%87%D8%B1%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%DA%A9%D8%B1/ بۆ https://davaran.ir/21419/%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%87%D8%B1%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%DA%A9%D8%B1/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240227095023/https://yarizan.ir/%D9%85%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D8%AF/ بۆ https://yarizan.ir/%D9%85%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A8%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%B2-%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D9%81-%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D8%A8%D8%AF/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20231119120207/https://davaran.ir/21419/%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%87%D8%B1%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%DA%A9%D8%B1/ بۆ https://davaran.ir/21419/%D8%A8%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85-%D9%85%D9%87%D8%B1%D9%BE%DB%8C%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C-%DA%A9%D8%B1/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٠:٢٧، ١١ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[بارام مەهر پەیما]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579339 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://the-ffiri.com/fa/news/15897 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240201082614/https://fut5al.ir/fa/1402/04/29/%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%B2%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%B1%D8%A8%DB%8C-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF/ بۆ https://fut5al.ir/fa/1402/04/29/%d8%af%d8%a7%d9%88%d8%b1%d8%b2%d9%86%db%8c-%d8%b3%d8%b1%d9%85%d8%b1%d8%a8%db%8c-%d8%aa%db%8c%d9%85-%d9%85%d9%84%db%8c-%d9%86%d8%a7%d8%b4%d9%86%d9%88%d8%a7%db%8c%d8%a7%d9%86-%d8%b4%d8%af/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٢:٢٩، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) 8c1ytnii3o392xj406jvxvx338gy2q7 0 290213 1579181 1532528 2026-04-29T14:27:13Z Hivja 64112 1579181 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە|image=Gérard Chaliand 202010.jpg}} '''ژێرار شالیان''' (١٥ی شوباتی ١٩٣٤ – ٢٠ی ئابی ٢٠٢٥) نووسەر، کوردستانناس و پسپۆرێکی فەڕەنسی بوو کە لە بوارەکانی جیۆستراتژی و بزووتنەوە ڕزگاریخوازەکان چالاکیی دەکرد.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=حەسەن زادە |یەکەم=ئاسۆ |ڕێکەوت=١ی خەرمانانی ٢٧٢٥ |سەردێڕ=بە یادی "ژێرار شالیان"، ھاوڕێی چەگوارا و قاسملوو |ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/2025/08/335 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=کوردستان مێدیا}}</ref> ژێرار شالیان پسپۆڕی [[پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|پەیوەندییە نێودەوڵەتی و ستراتیژییەکان]] و ململانێ چەکدارییەکان و بەتایبەتی ململانێ ناڕێکەکان ([[شەڕی گەریلایی|شەڕی گەریلا]]، [[تیرۆریزم|تیرۆر]])ە. شیکارییەکانی لەبارەی شۆڕشەکانی ئاسیا، ئەفریقا، ئەمریکای لاتین و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست، بە شێوەیەکی سەرەکی لەسەر بنەمای ئەزموونی مەیدانی لەگەڵ ھێزە شۆڕشگێڕەکان، لە زیاتر لە بیست کتێب و چەندین بابەتی ڕۆژنامەوانیدا بڵاو کراونەتەوە.<ref name=":0"/> == مردن == شالیان لە [[پاریس]] لە ٢٠ی ئابی ٢٠٢٥، کاتێک تەمەنی ٩١ ساڵ بوو کۆچی دواییی کرد.<ref>{{Cite news |last=Frachon |first=Alain |date=2025-08-20 |title=Gérard Chaliand, écrivain-voyageur, poète, aventurier, spécialiste des guerres et de géostratégie, est mort |url=https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2025/08/20/gerard-chaliand-ecrivain-voyageur-poete-aventurier-specialiste-des-guerres-et-de-geostrategie-est-mort_6632687_3382.html |access-date=2025-08-28 |work=Le Monde |language=fr}}</ref><ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> == بەشێک لە بەرھەمەکان == * کارەساتی کورد * مێژوویەکی جیھانیی جەنگ * مێژووی تیرۆر: لە سەردەمی کۆنەوە تاوەکو قاعیدە، کە لەگەڵ ئاڕنۆ بلین ئامادەی کردووە * ھونەری جەنگ لە مێژووی جیھان * ئەتڵەسی ستراتیژی * ئیمپراتۆریەتە کۆچەرییەکان == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|شەڕ|شیعر|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|فەڕەنسا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس]] 3wnxtd79abjwcj9ojs4m8nzyl2f0fki 1579182 1579181 2026-04-29T14:31:52Z Hivja 64112 1579182 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە|image=Gérard Chaliand 202010.jpg}} '''ژێرار شالیان''' (١٥ی شوباتی ١٩٣٤ – ٢٠ی ئابی ٢٠٢٥) نووسەر، کوردستانناس و پسپۆڕێکی فەڕەنسی بوو کە لە بوارەکانی جیۆستراتژی و بزووتنەوە ڕزگاریخوازەکان چالاکیی دەکرد.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=حەسەن زادە |یەکەم=ئاسۆ |ڕێکەوت=١ی خەرمانانی ٢٧٢٥ |سەردێڕ=بە یادی "ژێرار شالیان"، ھاوڕێی چەگوارا و قاسملوو |ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/2025/08/335 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=کوردستان مێدیا}}</ref> ژێرار شالیان پسپۆڕی [[پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|پەیوەندییە نێودەوڵەتی و ستراتیژییەکان]] و ململانێ چەکدارییەکان و بەتایبەتی ململانێ ناڕێکەکانە ([[شەڕی گەریلایی]] و [[تیرۆریزم]]). شیکارییەکانی لەبارەی شۆڕشەکانی ئاسیا، ئەفریقا، ئەمریکای لاتین و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست، بە شێوەیەکی سەرەکی لەسەر بنەمای ئەزموونی مەیدانی لەگەڵ ھێزە شۆڕشگێڕەکان، لە زیاتر لە بیست کتێب و چەندین بابەتی ڕۆژنامەوانیدا بڵاو کراونەتەوە.<ref name=":0"/> == مردن == شالیان لە [[پاریس]] لە ٢٠ی ئابی ٢٠٢٥، کاتێک تەمەنی ٩١ ساڵ بوو کۆچی دواییی کرد.<ref>{{Cite news |last=Frachon |first=Alain |date=2025-08-20 |title=Gérard Chaliand, écrivain-voyageur, poète, aventurier, spécialiste des guerres et de géostratégie, est mort |url=https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2025/08/20/gerard-chaliand-ecrivain-voyageur-poete-aventurier-specialiste-des-guerres-et-de-geostrategie-est-mort_6632687_3382.html |access-date=2025-08-28 |work=Le Monde |language=fr}}</ref><ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> == بەشێک لە بەرھەمەکان == * کارەساتی کورد * مێژوویەکی جیھانیی جەنگ * مێژووی تیرۆر: لە سەردەمی کۆنەوە تاوەکو قاعیدە، کە لەگەڵ ئاڕنۆ بلین ئامادەی کردووە * ھونەری جەنگ لە مێژووی جیھان * ئەتڵەسی ستراتیژی * ئیمپراتۆریەتە کۆچەرییەکان == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|شەڕ|شیعر|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|فەڕەنسا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس]] r7dfcuifl4ciwy3rwp6lee9wj9c1a6k 1579183 1579182 2026-04-29T14:32:36Z Hivja 64112 1579183 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە|image=Gérard Chaliand 202010.jpg}} '''ژێرار شالیان''' (١٥ی شوباتی ١٩٣٤ – ٢٠ی ئابی ٢٠٢٥) نووسەر، کوردستانناس و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی بوو کە لە بوارەکانی جیۆستراتژی و بزووتنەوە ڕزگاریخوازەکان چالاکیی دەکرد.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=حەسەن زادە |یەکەم=ئاسۆ |ڕێکەوت=١ی خەرمانانی ٢٧٢٥ |سەردێڕ=بە یادی "ژێرار شالیان"، ھاوڕێی چەگوارا و قاسملوو |ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/2025/08/335 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=کوردستان مێدیا}}</ref> ژێرار شالیان پسپۆڕی [[پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|پەیوەندییە نێودەوڵەتی و ستراتیژییەکان]] و ململانێ چەکدارییەکان و بەتایبەتی ململانێ ناڕێکەکانە ([[شەڕی گەریلایی]] و [[تیرۆریزم]]). شیکارییەکانی لەبارەی شۆڕشەکانی ئاسیا، ئەفریقا، ئەمریکای لاتین و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست، بە شێوەیەکی سەرەکی لەسەر بنەمای ئەزموونی مەیدانی لەگەڵ ھێزە شۆڕشگێڕەکان، لە زیاتر لە بیست کتێب و چەندین بابەتی ڕۆژنامەوانیدا بڵاو کراونەتەوە.<ref name=":0"/> == مردن == شالیان لە [[پاریس]] لە ٢٠ی ئابی ٢٠٢٥، کاتێک تەمەنی ٩١ ساڵ بوو کۆچی دواییی کرد.<ref>{{Cite news |last=Frachon |first=Alain |date=2025-08-20 |title=Gérard Chaliand, écrivain-voyageur, poète, aventurier, spécialiste des guerres et de géostratégie, est mort |url=https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2025/08/20/gerard-chaliand-ecrivain-voyageur-poete-aventurier-specialiste-des-guerres-et-de-geostrategie-est-mort_6632687_3382.html |access-date=2025-08-28 |work=Le Monde |language=fr}}</ref><ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> == بەشێک لە بەرھەمەکان == * کارەساتی کورد * مێژوویەکی جیھانیی جەنگ * مێژووی تیرۆر: لە سەردەمی کۆنەوە تاوەکو قاعیدە، کە لەگەڵ ئاڕنۆ بلین ئامادەی کردووە * ھونەری جەنگ لە مێژووی جیھان * ئەتڵەسی ستراتیژی * ئیمپراتۆریەتە کۆچەرییەکان == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|شەڕ|شیعر|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|فەڕەنسا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس]] nopjhafypjoby36xfasw7dz96mi51o2 1579187 1579183 2026-04-29T14:35:31Z Hivja 64112 1579187 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە|image=Gérard Chaliand 202010.jpg}} '''ژێرار شالیان''' ({{بە فەڕەنسی|Gérard Chaliand}}؛ ١٥ی شوباتی ١٩٣٤ – ٢٠ی ئابی ٢٠٢٥) نووسەر، کوردستانناس و پسپۆڕێکی [[جیۆپۆلەتیک]]ی فەڕەنسی بوو کە لە بوارەکانی جیۆستراتژی و بزووتنەوە ڕزگاریخوازەکان چالاکیی دەکرد.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=حەسەن زادە |یەکەم=ئاسۆ |ڕێکەوت=١ی خەرمانانی ٢٧٢٥ |سەردێڕ=بە یادی "ژێرار شالیان"، ھاوڕێی چەگوارا و قاسملوو |ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/2025/08/335 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=کوردستان مێدیا}}</ref> ژێرار شالیان پسپۆڕی [[پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|پەیوەندییە نێودەوڵەتی و ستراتیژییەکان]] و ململانێ چەکدارییەکان و بەتایبەتی ململانێ ناڕێکەکانە ([[شەڕی گەریلایی]] و [[تیرۆریزم]]). شیکارییەکانی لەبارەی شۆڕشەکانی ئاسیا، ئەفریقا، ئەمریکای لاتین و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست، بە شێوەیەکی سەرەکی لەسەر بنەمای ئەزموونی مەیدانی لەگەڵ ھێزە شۆڕشگێڕەکان، لە زیاتر لە بیست کتێب و چەندین بابەتی ڕۆژنامەوانیدا بڵاو کراونەتەوە.<ref name=":0"/> == مردن == شالیان لە [[پاریس]] لە ٢٠ی ئابی ٢٠٢٥، کاتێک تەمەنی ٩١ ساڵ بوو کۆچی دواییی کرد.<ref>{{Cite news |last=Frachon |first=Alain |date=2025-08-20 |title=Gérard Chaliand, écrivain-voyageur, poète, aventurier, spécialiste des guerres et de géostratégie, est mort |url=https://www.lemonde.fr/disparitions/article/2025/08/20/gerard-chaliand-ecrivain-voyageur-poete-aventurier-specialiste-des-guerres-et-de-geostrategie-est-mort_6632687_3382.html |access-date=2025-08-28 |work=Le Monde |language=fr}}</ref><ref name=nyt>{{Cite news |last=Nossiter |first=Adam |date=2025-08-27 |title=Gérard Chaliand, Intrepid Authority on Geopolitics, Dies at 91 |url=https://www.nytimes.com/2025/08/27/world/europe/gerard-chaliand-dead.html |access-date=2025-08-28 |work=The New York Times |language=en}}</ref> == بەشێک لە بەرھەمەکان == * کارەساتی کورد * مێژوویەکی جیھانیی جەنگ * مێژووی تیرۆر: لە سەردەمی کۆنەوە تاوەکو قاعیدە، کە لەگەڵ ئاڕنۆ بلین ئامادەی کردووە * ھونەری جەنگ لە مێژووی جیھان * ئەتڵەسی ستراتیژی * ئیمپراتۆریەتە کۆچەرییەکان == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|شەڕ|شیعر|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|فەڕەنسا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:شاعیرانی فەڕەنسی]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس]] bf0m05g33msoiz39t1m6a9u94wvj2z5 0 291115 1579021 1578917 2026-04-29T12:04:02Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579021 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی سیستەمی بەکارخەری | name = ئۆریجن ئۆ ئێس (وەشانی چینی و جیھانی) | logo = File:Origin os logo.png | screenshot = | caption = گرتەی شاشەی ئۆریجن ئۆ ئێس لەسەر مۆبایلی [[ڤیڤۆ ئێکس ١٠٠]] | developer = [[ڤیڤۆ]] | programmed in = [[C (programming language)|C]], [[سی++]], [[جاڤا]] | family = [[ئەندرۆید]] ([[لینوکس]]) | working state = چالاکە | source model = بەشێکی سەرچاوەکراوەیە | released = 1.0 (Based on [[Android 11]]) / {{start date and age|٢٠٢٠|١١|١٨}} | latest release version = 6.0 (Based on [[Android 16]]) | latest release date = {{start date and age|2025|10|10}} | marketing target = جیھان | language count = ٢٩+ | language = {{Ubl | 29+ languages | Deutsch – German | English – English | Español – Spanish | Filipino – Filipino | Français – French | Indonesia – Indonesian | Italiano – Italian | Melayu – Malay | Nederlands – Dutch | Português – Portuguese | Tiếng Việt – Vietnamese | Türkçe – Turkish | Русский – Russian | ئۇيغۇرلار – Uyghur | اردو – Urdu | العربية – Arabic | नेपाली – Nepali | हिन्दी – Hindi | বাংলা – Bangla | සිංහල – Sinhala | ไทย – Thai | བོད་ཡིག་ – Tibetan | ລາວ – Lao | မြန်မာ (Zawgyi) – Burmese (Zawgyi) | ខ្មែរ – Khmer | 한국어 – Korean | 日本語 – Japanese | 简体中文 (中国) – Simplified Chinese (China) | 繁體中文 (台灣) – Traditional Chinese (Taiwan) | 繁體中文 (香港) – Traditional Chinese (Hong Kong) }} | update model = | package manager = V-Appstore<ref group="lower-alpha" name="vivoappcn">(also called Vivo App Store) {{zh|s=Vivo应用商店|p=Vivo Yìngyòng Shāngdiàn}}; This app is only available in Chinese.</ref>{{ھن}}[[Google Play Store]]<ref group="lower-alpha" name="googleplaycn">It is not pre-installed on Chinese Vivo phones, but it is supported to install or sideload the Google Play Store on the Vivo App Store (V-Appstore).</ref> | supported platforms = [[ARM architecture family|ARM]] | kernel type = [[Linux|Linux Kernel]] | userland = | ui = Graphical user interface (multi-touch) | license = [[Proprietary]]{{ھن}}[[GNU General Public License]] (Linux Kernel)<ref name=Licenses>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://opensource.vivo.com/|سەردێڕ=vivo Open Source|بڵاوکەرەوە=vivo}}</ref> | preceded by = [[Funtouch OS]] 10 in November 2020 (China){{ھن}} [[Funtouch OS]] 15 in October 2025 (Global) | succeeded by = | website = {{URL|https://vivo.com/en/originos}} (Global){{ھن}} {{URL|https://vivo.com.cn/originos}} (Mainland China) }} '''ئۆریجن ئۆ ئێس''' ناسراو بە '''OriginOS''' (بە ھەموو پیتە بچووکەکان بە '''''orıgınos''''' دیزاینکراوە)، [[سیستمی بەکارخەری|سیستەمێکی کارپێکردنە]] کەلەسەر بنەمای [[ئەندرۆید]] لەلایەن ڤیڤۆ، کۆمپانیایەکی تەکنەلۆژیای فرەنەتەوەیی چینی لە ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ بە فەرمی بڵاوکرایەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Simons |یەکەم=Hadlee |ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.androidauthority.com/Vivo-originos-1178533|سەردێڕ=OriginOS: Features, availability, and everything you need to know (Updated)}}</ref> سیستەمی کارپێکردنی مۆبایلەکانی ڤیڤۆ و iQOO دەگرێتەوە و جێگرەوەی Funtouch OS بۆ ھەردوو وەشانی چینی و جیھانی. == دیزاین == Origin OS جێنشینی سیستەمی Funtouch OS ە، شێوازی دیزاینەکەی تەختتر و بینراوترە، ھەروەھا دیزاینێکی «بۆشایی ھاوتەریب» بۆ ئەو بەکارھێنەرانە دابین دەکات کە حەزیان لە سیستەمی کارپێکردنی بنەڕەتی Funtouch ە بەکارھێنەران دەتوانن لە نێوان ڕووکاری سادە و ڕووکاری نوێدا بگۆڕن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |trans-title=OriginOS - vivo smartphone official website |ناونیشان=https://www.vivo.com.cn/originos|سەردێڕ=OriginOS - vivo智能手机官方网站 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201128201823/https://www.vivo.com.cn/originos |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢١|زمان=zh-Hans}}</ref> لە ھەمان کاتدا ئۆریجن ئۆ ئێس پشتگیری لە خۆکارکردنی قەبارە و درێژی و ھتد لە ئایکۆنەکانی بەرنامەکان دەکات کە بە فەرمی پێی دەوترێت سیستەمی کلۆتسکی گرید.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=November 2020 |یەکەم=Balakumar K. 19 |ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.techradar.com/news/vivo-unveils-origin-os-will-it-be-less-polarizing-than-the-previous-one|سەردێڕ=Vivo unveils Origin OS - Will it be less polarizing than the previous one? |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210126030829/https://www.techradar.com/news/vivo-unveils-origin-os-will-it-be-less-polarizing-than-the-previous-one |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=TechRadar |زمان=en}}</ref> ھەروەھا ئۆریجن ئۆ ئێس تایبەتمەندی تایبەتی ھەیە وەک «پێکھاتە ئەتۆمییەکان» و «کاغەزی دیواری ڕەفتار»، یەکەمیان دەتوانرێت وەک وەشانی نوێکراوی کورتکراوەکانی سەر شاشەی [[ئەندرۆید]] و [[ئای ئۆ ئێس]] سەیر بکرێت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.zbdtv.com/bdkb/content/show/id/518.html|سەردێڕ=vivo发布新系统Origin OS 交互具有创意 桌面可随意添加组件|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢١|زمان=zh-hans}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.zbdtv.com/bdkb/content/show/id/518.html |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.thepaper.cn/newsDetail_forward_10189812|سەردێڕ=Origin OS，可能是蓝厂打的最漂亮的一场翻身仗_澎湃号·湃客_澎湃新闻-The Paper |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢١|زمان=zh-hans}}</ref> ئەمەی دووەمیان پەیوەستە بە ژمارەی ھەنگاوەکانی ڕۆیشتن و گۆڕانکارییەکانی کاغەزی داینامیکی سەر شاشەکە بە ژمارەی ھەنگاوەکانی ڕۆیشتن کۆنتڕۆڵ دەکرێن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Arpit |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.mysmartprice.com/gear/vivo-origin-os-features-android-11/|سەردێڕ=Vivo's Origin OS Launched: Top 5 Features of the New Skin Based on Android 11 Operating System - MySmartPrice |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201120080925/https://www.mysmartprice.com/gear/vivo-origin-os-features-android-11/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=MySmartPrice |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.thephonetalks.com/vivo-origin-os-review/|سەردێڕ=Vivo Origin OS Review - List of Devices To Get Update |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201128224723/https://www.thephonetalks.com/vivo-origin-os-review/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢١|زمان=en-US}}</ref> == مێژووی وەشانەکان == ئۆریجن ئۆ ئێس ١٫٠ لەسەر بنەمای سیستەمی کارپێکردنی [[ئەندرۆید ١١]] دامەزراوە بۆ یەکەمجار لەسەر زنجیرەی ڤیڤۆ ئێکس ٦٠ دانرا و دواتر وردە وردە لەگەڵ مۆبایلەکانی تری ڤیڤۆدا دەگونجێنرا<ref name="vivo">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://piunikaweb.com/2021/01/24/vivo-origin-os-what-we-know-about-this-funtouch-os-upgrade-so-far/|سەردێڕ=Vivo OriginOS update roll out tracker [Cont. updated] |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=PiunikaWeb}}</ref> ئۆریجن ئۆ ئێس ٥ (٥٫٠) لەسەر بنەمای سیستەمی کارپێکردنی ئەندرۆید ١٥ دروست کراوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Tomer |یەکەم=Shaurya |دوایین٢=Suvarna |یەکەم٢=Siddharth |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ |ناونیشان=https://www.gadgets360.com/mobiles/news/vivo-origin-os-5-update-android-15-features-release-date-compatible-models-6759464/amp |سەردێڕ=Vivo Introduces Android 15-Based Origin OS 5 for Smartphones |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ |وێبگە=Gadgets 360 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250130095334/https://www.gadgets360.com/mobiles/news/vivo-origin-os-5-update-android-15-features-release-date-compatible-models-6759464/amp |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئۆریجن ئۆ ئێس ٤ (٤٫٠) لەسەر بنەمای سیستەمی کارپێکردنی [[ئەندرۆید ١٤]] دروست کراوە و یارمەتیدانی زیرەکی جیھانی "Blue Heart Little V"ی زیادکردووە، بەگوێرەی ماڵپەڕی فەرمی لانسین شیاو ڤی، یان شیاو ڤی (AI Assistant)، لەسەر بنەمای تەکنەلۆژیای AI پەرەی پێدراوە و دەتوانێت ئەزموونی زیرەکی سیستەم بەسوودتر بۆ بەکارھێنەران بھێنێت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.vivo.com.cn/service/questions/all?categoryId=170&questionId=1397|سەردێڕ=蓝心小V有哪些功能？ {{!}} vivo官网 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|زمان=zh-Hans}}</ref> ھەروەھا Origin OS 4 زیاتر کاتی وەڵامدانەوە، دیزاینی ڕووکار باشتر دەکات و فۆنتەکانی vivo Sans زیاد دەکات<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.vivo.com.cn/originos|سەردێڕ=OriginOS - vivo智能手机官方网站 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240115163655/https://www.vivo.com.cn/originos |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|زمان=zh-Hans}}</ref> ئۆریجن ئۆ ئێس ٣ (٣٫٠) لەسەر بنەمای سیستەمی کارپێکردنی [[ئەندرۆید ١٣]] دامەزراوە ئۆریجن ئۆ ئێس ٦ (٦٫٠) لەسەر بنەمای سیستەمی کارپێکردنی [[ئەندرۆید ١٦]] دروست کراوە کە تایبەتمەندی Dynamic Glow ی ھەیە، پێکھاتەکان وەڵام دەدەنەوە و وردەکارییەکان لەژێر یاری ڕووناکیدا زیندوو دەبنەوە لەگەڵ جووڵەکان بە کاریگەری دڵۆپی ئاو دەناسێنێت، بە بزوێنەری Snap-up، سیستەمەکە دەتوانێت پەنجەرەی بلیتکردن دەستنیشان بکات (بۆ نموونە، بلیتی کۆنسێرت، فیلم، گەشت، یان شەمەندەفەر) و بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی کڕینەکان ئەنجام بدات، ھەروەھا ئەزموونێکی ٥ ساڵەی نەرم و نیان پێشکەش دەکات لەگەڵ بزوێنەری نەرمی ئۆریجن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.vivo.com/eu/originos|سەردێڕ=OriginOS 6 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=www.vivo.com}}</ref> == پەرەپێدان و بڵاوکردنەوە == ڤیڤۆ بە فەرمی لە ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ لە کۆنفرانسی گەشەپێدەرانی ڤیڤۆ لە [[شێنجێن|شاری شێنجن]] لە [[چین]] بە پاڵنەرێک بۆ چارەسەرکردنی پێشنیارەکانی بەکارھێنەران سەبارەت بە سیستەمی کارپێکردنی Funtouch و لەگەڵ ڕەوتە مۆدێرنەکان لە خۆکارکردنی ئەندرۆیددا ئەنجامدرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://m.gsmarena.com/vivo_now_has_a_new_launch_date_for_origin_os__november_18-news-46186.php|سەردێڕ=vivo now has a new launch date for Origin OS - November 18}}</ref> سیستەمی کارپێکردنی نوێی Origin OS پێشوەختە لەسەر زنجیرەی Vivo X60 دامەزراوە، کە یەکێک بوو لە یەکەم کۆمەڵە ئامێرەکان کە ئەم سیستەمە کارپێکردنە نوێیەی بەکارھێنا سیستەمەکە بە تێپەڕبوونی کات نوێکراوەتەوە بۆ ئەوەی بەردەوام بێت لە باشترکردنی کاراییەکەی زیادکردنی بژاردەی زیاتر بۆ تایبەتمەندکردنی بەکارھێنەر، و دابینکردنی ئاسایشی باشتر، ھەرچەندە ئۆریجن ئۆ ئێس تەنھا لە چین بەردەستەو ھێشتا لە ھیچ شوێنێکی دیکەدا پەرەپێدانی فەرمی نەبووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.xda-developers.com/the-vivo-x60-series-will-run-originos-vivos-successor-to-funtouchos|سەردێڕ=The Vivo X60 series will run OriginOS, Vivo's successor to FuntouchOS}}</ref><ref name="vivo"/> ئەم ھەنگاوە زیاتر بەشێکە لە ھەوڵە فراوانەکانی کۆمپانیای ڤیڤۆ بۆ بەھێزکردنی پەرەپێدانی نەرمەکاڵا ناوخۆییەکان و کەمکردنەوەی پشتبەستن بە دابینکەرانی نەرمەکاڵاکانی لایەنی سێیەم، ھەروەھا ئەمە ئامرازێکە کە کۆمپانیاکە دەتوانێت ئەزموونێکی بەکارھێنەری ناوخۆییتر بۆ بازاڕەکەی لە چین دروست بکات کە ئێستا کۆمپانیای ڤیڤۆ دواجار پلانی داناوە یان ڕای گەیاندووە کە مەودای کارکردنی بۆ بازاڕە نێودەوڵەتییەکان درێژ بکاتەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.gizmochina.com/2023/08/16/originos-remain-china-only-v29-long-software-support|سەردێڕ=Vivo confirms OriginOS will remain China-only, V29 to get long software support}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان|گرووپ=lower-alpha}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} [[پۆل:ئەندرۆید]] [[پۆل:ڤیڤۆ (کۆمپانیایەکی تەکنەلۆژی)]] [[پۆل:بابەتەکانی زمانی چینی سادەکراو]] [[پۆل:ڕووکاری تایبەتی سیستەمی ئەندرۆید]] qajdd5td7ena70boxyabyerfi1vzcnp 0 291614 1579061 1578801 2026-04-29T12:10:22Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579061 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەرماشێ | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای شێخان.png{{!}} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای شێخان]] و ناحیە و گوندەکانی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 36.83741| 43.38675}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ھەرماشێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.83741| 43.38675 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای شێخان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ئەترویش]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٤٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) و [[زمانی سوریانی|سریانی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھەرماشێ''' (''{{lang-ar| ارماش}})، ({{lang-en| Armash }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ئەترویش]]، [[قەزای شێخان]]، [[پارێزگای دھۆک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی [[ئەترویش]] بە دووری (٧)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == مێژوو == بەردێکی یادەوەری ئاشووری کۆن لەناو بەردی نزیک گوندەکەدا ھەڵکەندراوە. کەنیسەی مار ئەفریم لە ھەرماشێ لە سەدەی حەوتەمدا دروستکراوە. ئەو گوندە ژمارەیەکی بەرچاو لە خەڵکی تێدایە کە لە ناوچەی تخوما لە [[حەکاری (ناوچەی مێژوویی)|ھەکاری]] سەرچاوەیان گرتووە.<ref>Donabed, Sargon George (2015). Reforging a Forgotten History: Iraq and the Assyrians in the Twentieth Century. Edinburgh University Press.</ref> لە ساڵی ١٨٥٠دا ١٥-٢٢ بنەماڵە کە یەک کڵێسایان ھەبووە و قەشەیان نەبووە وەک بەشێک لە ئەپستۆریای کەنیسەی ڕۆژھەڵاتی مار ئەبراھامی گوندوک (نێرم)، بەپێی وتەی میسیۆنەری ئینگلیزی جۆرج پێرسی بادگەر.<ref>Donabed (2015), pp. 336–337; Aboona (2008), p. 290; Wilmshurst (2000), p. 154; Badger (1852), p. 392.</ref> لە ساڵی ١٩١٣دا ٣١٠ [[کڵێسای کاسۆلیکی کلدانی|کاسۆلیکی کلدانی]] لە ھەرماشێ ھەبوون، کە لەلایەن یەک کڵێسا و قەشەیەکەوە وەک بەشێک لە ئەپستۆریای ئامادییە خزمەتیان دەکرد. ئارماش لە ساڵی ١٩٥٧دا ٢٠٤ ئاشووری لە سێزدە ماڵدا نیشتەجێ بوو.<ref>http://www.aina.org/books/ecclesiastical-organisation-of-the-church-of-the-east.pdf</ref> گوندەکە لە ساڵی ١٩٦١ چەند جارێک تاڵان کرا و سووتێنرا.<ref>http://www.aina.org/reports/avod.pdf</ref> لە ساڵی ١٩٨٧ لەلایەن حکومەتی عێراقەوە وێران کرا، لەو کاتەدا گوندەکە پەنجا و پێنج خێزانی تێدا نیشتەجێ بوو و یەک قوتابخانەی ھەبوو، دانیشتوانی گوندەکەش لە [[ئەترویش]] نیشتەجێ کران کە کرایە شارۆچکەیەکی بەکۆمەڵ. کڵێسای مارت تێریزا لە ھەرماشێ لە کاتی [[شاڵاوی ئەنفال]]دا زیانی پێگەیشت.<ref>Donabed, Sargon George (2015). Reforging a Forgotten History: Iraq and the Assyrians in the Twentieth Century. Edinburgh University Press</ref> 40 بنەماڵەی ئاشووری لە دوای مانگی ئازاری ساڵی ١٩٩١ گەڕانەوە گوندەکە. کەناڵێکی ئاودێری لە ئارماش لە ساڵی ١٩٩٩ لەلایەن کۆمەڵەی ھاوکاری ئاشوورییەوە دروستکرا.<ref>http://www.assyrianaidiraq.org/projects/irrigation-drinking-water-projects</ref> تا ساڵی ٢٠٠٤ لە کۆی ٧٠ بنەماڵەی ئاشووری کە خەڵکی ھارماشێ بوون، ٤٠ بنەماڵە لە گوندەکەدا نیشتەجێ بوون، ١٧ بنەماڵە لە ناوچەکانی دیکەی [[عێراق]] نیشتەجێ بوون و ١٣ بنەماڵە پەیوەندییان بە ڕەوەندەوە کردبوو. لە ساڵی ٢٠٠٧دا ٤٦ ئاشووری ئاوارەبووی ناوخۆ لە ١٢ بنەماڵەدا لە [[بەغدا]]وە لە گوندەکەدا بوون. تا سەرەتای ساڵی ٢٠٠٩ سێ ئاشووری ئاوارە لە ناوخۆدا لە بنەماڵێکدا لە ھارماشێ نیشتەجێ بوون. ١٦٠ کاسۆلیکی کلدان لە ساڵی ٢٠١٢دا لە ئارماش نیشتەجێ بوون.<ref>https://web.archive.org/web/20201124160429/http://www.mena-rf.org/maps-downloads.html</ref> دامەزراوەی شلامە لە ساڵی ٢٠٢٤دا کەناڵێکی ئاودێری لە گوندەکەدا دروستکردووە، لەو ساڵەدا ژمارەی دانیشتوانی گوندەکە ١٥٧ کەس بووە.<ref>https://www.shlama.org/post/282-800-meters-of-irrigation-canal-in-armash</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] gtplzhpdb3v2nk6ixexrrr9juco7hj9 0 291655 1579065 1578781 2026-04-29T12:10:52Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579065 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھیزانکێ ژێری | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 36.86132| 43.68703}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ھیزانکێ ژێری''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.86132| 43.68703 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئامێدی]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی چەمانکێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٤٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) و [[زمانی سوریانی|سریانی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[مەسیحی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھیزانکێ ژێری''' (''{{lang-ar| ھیزانە السفلی}})، ({{lang-en|Lower Hezany }}، {{langx|syr|ܗܝܙܢܐ}}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی چەمانکێ]]، [[قەزای ئامێدی]]، [[پارێزگای دھۆک]]، [[باشووری کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی [[چەمانکێ]] بە دووری (٣٥)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> لە گوندەکەدا کڵێسایەکی مار گەیوارگیسی [[کڵێسای کۆنی ڕۆژھەڵات]] ھەیە.<ref>https://www.ishtartv.com/en/viewarticle,35526.html</ref> == مێژوو == دوای [[کۆمەڵکوژیی سەیفۆ|جینۆسایدی ئاشوورییەکان]] لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا، ھیزانکێ ژێری لە ساڵی ١٩٢٠دا [[ئاشوورییەکان]]ی [[تیاری]] خوارووی لێ نیشتەجێکرایەوە، کە ھەموویان لایەنگری کەنیسەی ڕۆژھەڵات بوون.<ref>https://utoronto.scholaris.ca/server/api/core/bitstreams/3ae867a1-c19c-48c5-a75a-daa1fc2c9335/content</ref> گوندەکە بەسەر ھیزانکێ ئێلێتا (ھیزانکێ ژووری) و ھیزانکێ ختێتا (ھیزانکێ ژێری) دابەش بوو.<ref>Donabed, Sargon George (2015). Reforging a Forgotten History: Iraq and the Assyrians in the Twentieth Century. Edinburgh University Press.</ref> لە ساڵی ١٩٣٨ ھیزانکێ ژێری ٢٥ کەسی تێدا نیشتەجێ بوو، کە ٥ بنەماڵەی تێدابوو، ھیزانکێ ژووری ژمارەی دانیشتووانی ١٥٥ کەس بوو، ٢٨ بنەماڵەی ھەبوو، بە گشتی ١٨٠ کەس بوو، لە ٣٣ بنەماڵەدا. ژمارەی دانیشتوانی ھیزانکێ ژێری بۆ ٢١٠ کەس زیادی کرد، لە کاتێکدا ھیزانکێ ژووری بە پێی سەرژمێری عێراق لە ساڵی ١٩٥٧ بۆ ٤٤ کەس کەمی کرد، کە کۆی گشتی ٢٥٤ کەس بوو.<ref>Donabed, Sargon George (2015). Reforging a Forgotten History: Iraq and the Assyrians in the Twentieth Century. Edinburgh University Press</ref> لە سەرەتای [[شۆڕشی ئەیلوول|شەڕی یەکەمی عێراق – کورد]] لە ساڵی ١٩٦١، ١٠٠ [[خێزان]] لە ٤٢ ماڵدا لە گوندەکەدا نیشتەجێ بوون. لە کاتی شەڕدا کوردانی دراوسێ بە شێوەیەکی نایاسایی دەستیان بەسەر ٦٠ دۆنم زەوی کشتوکاڵیدا گرت، و ھیزانکێ لە ساڵانی ١٩٦٤ و ١٩٦٩ لەلایەن ناڕێکییەکانی حکومەتەوە ڕوخێنرا. دواتر ژمارەی دانیشتووان لە ھیزانکێ ژێری بۆ ١٤٥ کەس کەمیکرد، و لە ھیزانکێ ژووری بۆ ٢٠ کەس، بە گشتی تا ساڵی ١٩٧٧ ١٦٥ کەس بوو. ئەو گوندە لە ساڵی ١٩٨٧ لە کاتی [[شاڵاوی ئەنفال]]دا لەلایەن [[حکوومەتی عێراق]]ەوە وێران کرا و ئەو ١١٠ خێزانەی کە مابوونەوە ئاوارە بوون.<ref>"Universal Periodic Review of the State of Iraq: Annex: Table for 94 cases showing the land grab of the Assyrian villages". Assyrian Aid Society. 28 March 2019. Retrieved 7 May 2020.</ref> ھێزانکێ لە دوای [[ڕاپەڕینی ١٩٩١|ڕاپەڕینەکانی ساڵی ١٩٩١ی عێراق]] لە لایەن ٥٠ بنەماڵەوە ئاوەدانکرایەوە. ئەگەرچی تەواوی دانیشتووانی [[ئاشوورییەکان]] بوو، بەڵام [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]] بە فەرمی ناوی [[کورد]]ی ھێزانکێی بەسەر گوندەکەدا سەپاند. گوندنشینان ڕایانگەیاندووە، لە ساڵانی ١٩٩٤ و ١٩٩٧دا تووشی زەوتکردنی زەوی و زاری نایاسایی بوون لەلایەن کوردەکانەوە.<ref>https://www.atour.com/government/pdf/ACE-TheStruggleToExist-Part3.pdf</ref> ئابڵوقەیەک کە چەکدارانی [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] لە مانگی ئابی ساڵی ١٩٩٩ بە قەدەغەکردنی گواستنەوەی خۆراک بۆ ناو گوندەکە بەسەر ھێزانکێ و حەوت گوندی تری ئاشووری لە دۆڵەکەدا سەپاند، کە وابەستەی خۆراکی [[ئاکرێ]] بوو، دوای دەستێوەردانی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] و [[لیژنەی نێونەتەوەییی خاچی سوور]] ھەڵگیرا.<ref>http://www.aina.org/releases/blockade.htm</ref> لە سەرەتای ساڵی ٢٠٠٩دا ٢٩ ئاشووری ئاوارە، کە ١٠ بنەماڵەیان ھەبوو، لە گوندەکەدا نیشتەجێ بوون. لە ساڵی ٢٠١٠ەوە، ھیزانکێ ژووری بەتەواوی چۆڵە و ھیزانکێ ژێری بەشێکی چۆڵە، سەرەڕای دروستکردنی خانوو لەلایەن [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]]ەوە، بەھۆی نەبوونی ژێرخانی ئابووری و خراپی دەرفەتی ئابووری. کەناڵەکانی ئاودێری لە گوندەکەدا لە مانگی ئایاری ٢٠١٣ لەلایەن کۆمەڵەی ھاوکاری ئاشوورییەوە نۆژەنکرانەوە. تا ساڵی ٢٠٢١، ١٥٣ ئاشووری لە ھێزانکێ نیشتەجێن.<ref>https://www.shlama.org/population?fbclid=IwAR0rMdQbvDzjzV0_CIWBCjOGCU4OSVLrbsltgKijiY1fqYC2H6VAoQ8hJ8M</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] jcman9i3fh76al70tfszk1g821rpde7 0 291680 1579367 1560349 2026-04-29T23:55:19Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579367 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥}} '''باڵاگیروە''' ({{Langx|Fa|منطقه بالاگریوه}}) ناوی ناوچەیەک لە ڕۆژئاوای ئێران کە ناوچەی باشووری پارێزگاکانی ئێستای [[لوڕستان]] و [[ئیلام]] و باکووری [[پارێزگای خووزستان|پارێزگای خووزستانی]] ئێستا لەخۆدەگرێت. ڕادەیەکەی لە ڕۆژئاواوە تا کەبیر کەو و لە باشوورەوە تا بەشی دارە گەرمەکان درێژ دەبێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی ئاداری ٢٠١٦ |سەردێڕ=بالاگریوه، بسته کاملی از گذشته ایران |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/94121408802/%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7%DA%AF%D8%B1%DB%8C%D9%88%D9%87-%D8%A8%D8%B3%D8%AA%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=ایسنا |زمان=fa}}</ref> ھۆزەکانی باڵارگریوە بریتین لە؛ دیرکەوەند، باھاروەند، رەشنوو، جۆدکی، قەڵاوەند و پاپی.<ref name=":0">چگنی، فرھاد (١٣٧٨ ھەتاوی) «[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/18725/%d8%a7%db%8c%d9%84-%d8%b3%da%af%d9%88%d9%86%d8%af-%d9%86%d8%a7%d9%85-%d9%88-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%ae-%d8%a7%d9%86 ایل سگوند، نام و تاریخ آن] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251118013301/https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/18725/%d8%a7%db%8c%d9%84-%d8%b3%da%af%d9%88%d9%86%d8%af-%d9%86%d8%a7%d9%85-%d9%88-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%ae-%d8%a7%d9%86 |date=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}» (بە فارسی)، لاپەڕە ٦٦ تا ٦٧</ref><ref name=":1">ئێزدەپەناھ، حەمید. [[iarchive:57466/page/n20/mode/1up|فەرھەنگی لەکی و لوڒی]] (١٩٧٨)؛ بەغدا. لاپەڕە ٢٠، بڵاوکەرەوە: کۆڕی زانیاری.</ref><ref>[https://rch.ac.ir/article/Details/12835?%D9%BE%D8%A7%D9%BE%DB%8C%E2%80%8C پاپی‌]{{بەستەری مردوو|url=https://rch.ac.ir/article/Details/12835?%D9%BE%D8%A7%D9%BE%DB%8C%E2%80%8C |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}، ''دانشنامه جهان اسلام'' (بە فارسی). لە ٢٣ی کانوونی یەکەم هێنراوە</ref> بە پێی ''دانشانامه جهان اسلام'' ھۆزی چەگینیش ھۆزێکی ئێلی باڵاگریوەیە.<ref>«[https://rch.ac.ir/article/Details/8147 چگنی (چگینی)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250525151447/https://rch.ac.ir/article/Details/8147 |date=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٥ }}». ''دانشنامه جهان اسلام'' (بە فارسی). لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.</ref> == مێژوو == پێش سەردەمی میر و ئێلەکانی جۆدکی قەڵاوەند و تا سەردەمی حوکمڕانی [[قاجاڕەکان]]، دانیشتووانی ناوچەی باڵاگریوە بەشێک بوون لە ئێلی ساکی. ساکوەندەکان یەکێک بوون لە گرنگترین ئێلەکانی [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]]، کە یارمەتی [[کەریم خانی زەند|کەریم خان زەند]]<nowiki/>یان دەدا لە کاتی دروستبوونی دەوڵەتی زەند چوونە لای [[شیراز]]، بەڵام دوای لەناوچوونی زەندییەکان گەڕایەوە بۆ [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]].<ref name=":0" /> دوای ئەوەی کە لە شیرازەوە گەڕانەوە بۆ لوڕستان، ئەم ئێلە لەگەڵ خێڵەکانی تری باڵاگریوە کە بریتین لەمانە (قەڵاوەند، جۆدکی، پاپی، نەجافەوەند)<ref name=":0" /><ref name=":1" /> دژی ساکیەکان شەڕیان کرد بۆ داگیرکردنی ناوچەی باڵاگریوە، کە ئەنجامەکەی کوشتنی حوسێن خان ساکی بوو، سەرۆکی ئێڵی ساکی، و گرتنی ناوچەی بەلدار. دوای ئەم شکستە، ساکیەکان لە [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]] و [[پارێزگای خووزستان|خووزستان]] پەرش و بڵاو بوون و بوونە ئێلێکی کۆچەری.<ref name=":0" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|کوردستان|ئێران|جوگرافیا|مێژوو}} [[پۆل: پارێزگای لوڕستان]] 52mkt0sle19goumrivw2rmmrl0pk4uz 0 291699 1579126 1578579 2026-04-29T12:20:42Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579126 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کۆمەڵگەھا باگێرا | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 36.96646| 43.16993}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کۆمەڵگەھا باگێرا''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.96646| 43.16993 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی زاویتە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٨٩٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کۆمەڵگەھا باگێرا''' یان '''باگێرا'''، (''{{lang-ar| مجمع باکیرا}})، ({{lang-en|Bagera collective }}) یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی زاویتە]]، [[قەزای دھۆک]]، [[پارێزگای دھۆک]]، [[باشووری کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[زاویتە]] بە دووری (٩)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == جوگرافیا == باگێرا دەکەوێتە کۆئۆردینیاتی 36.96678°N 43.16931°E لەناو دامێنی شاخاوییەکاندا کە بە دار و لەوەڕگەی سروشتی داپۆشراون. بە چەند گوندێکی بچووک دەورە دراوە، لە کاتێکدا ڕێگا ناوخۆییەکان بە [[قەزای ئامێدی]] و گوندەکانی دراوسێی [[ناحیەی شیلادزێ]] و [[ناحیەی دێرەلووک]]ەوە دەبەستنەوە. زەوی ناوچەکە شاخاوی و گردە و دۆڵی بچووکی تێدایە کە بۆ کشتوکاڵی نەریتی و بەخێوکردنی ئاژەڵ بەکاردەھێنرێت.<ref>https://mapcarta.com/Map</ref> == مێژوو == * کۆمەڵگەھا باگێرا دوای [[شاڵاوی ئەنفال]] درووستکرا بۆ کۆکردنەوەی گوندنشینانی ڕاگوێزراو، دوو گوندیکە ھەیە بە ناوی باگێرای ژێری([[باگێرا نسارا]]) و [[باگێرا ژووری]]، لەبەرئەوەی نزیک ئەم دوو گوندە دروستکرا بۆیە ھەمان ناویان پێدا. * باگێرا یەکێکە لە شارۆچکە کۆنەکانی [[پارێزگای دھۆک]] و پێدەچێت سەرچاوەکەی بۆ کۆمەڵگە کشتوکاڵییە تەقلیدییە گوندنشینەکان بگەڕێتەوە. ھاوشێوەی باقی [[پارێزگای دھۆک|دەڤەری دھۆک]] لە ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا لە کاتی [[شاڵاوی ئەنفال]]دا تووشی ئاوارەبوون بووەوە و بەشێکی زۆر لە دانیشتووانی بەرەو شارە گەورەکانی وەک [[دھۆک]] و [[ھەولێر]] ڕاگوێزران. * لە ساڵی ٢٠٢٠دا لە چوارچێوەی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکاندا بۆ سەر [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] (پەکەکە)، جەرگەی شارۆچکەکە کەوتە بەر ھێرشی ئاسمانی [[تورکیا]]، ئەمەش بووە ھۆی ئاوارەبوونی کاتی بەشێک لە خێزانەکان بەرەو گوندەکانی دراوسێ.<ref>https://web.archive.org/web/20201008182900/https://www.rudaw.net/arabic/kurdistan/200620202</ref> == دانیشتوان == ژمارەی دانیشتوانی کۆمەڵگەھا باگێرا تەنھا بە چەند سەد کەسێک دەخەمڵێندرێت کە زۆربەیان سەر بە خێزانە [[کورد]]ەکانن کە خەریکی کشتوکاڵ و ئاژەڵدارین. تا ئێستا ھیچ سەرژمێرییەکی فەرمی لەو شارۆچکەیە ئەنجام نەدراوە. == پەروەردە == شارۆچکەکە قوتابخانەیەکی بچووکی سەرەتایی ھەیە کە لە دوای ساڵی ٢٠٠٣ لەلایەن [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]]ەوە دامەزراوە بۆ دابینکردنی خوێندنی سەرەتایی بۆ منداڵانی ئەو ناوچەیە، بەڵام بەھۆی کەمی ژمارەی دانیشتوانەکەیەوە ھێشتا خزمەتگوزاری پەروەردەیی سنووردارە.<ref>http://www.krg.org/articles/detail.asp?rnr=87&lngnr=14&anr=18675{{بەستەری مردوو|url=http://www.krg.org/articles/detail.asp?rnr=87&lngnr=14&anr=18675 |date=شوباتی ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{گوندەکانی قەزای دھۆک}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] 2qsx0ior5punzi2l0r28mk6yo6lb1oi 0 291718 1579113 1578608 2026-04-29T12:18:32Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579113 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کەشان | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 37.26869| 43.01978}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کەشان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 37.26869| 43.01978 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای زاخۆ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی باتیفا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١١٠٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]](سوننە) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کەشان''' (''{{lang-ar| کشان}})، ({{lang-en|Kashan }}) یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی باتیفا]]، [[قەزای زاخۆ]]، [[پارێزگای دھۆک]]، [[باشووری کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٤| نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە ڕۆژاوای شارۆچکەی [[باتیفا]] بە دووری (٢٣)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> بە پێگەی جوگرافیای شاخاوی لە نزیک سنووری [[عێراق]] و [[تورکیا]] تایبەتمەندە. == مێژوو == لە ٢٣ی ئابی ٢٠١٨ گوندی کەشان لەلایەن فڕۆکە جەنگییەکانی [[تورکیا]]وە بۆردومانی ئاسمانی کرا، ئەمەش لە چوارچێوەی ھەڵمەتەکانی سوپای تورکیا بۆ سەر ئەو ناوچانەی کە پێدەچێت شانەکانی [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] (پەکەکە) لە باکووری [[عێراق]] داڵدەبدەن.<ref>https://arabic.anf-news.com/lmr-wlhy/%D8%A7%D9%84%D8%B7%D8%A7%D8%A6%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%B1%D9%83%D9%8A%D8%A9-%D8%AA%D9%82%D8%B5%D9%81-%D9%82%D8%B1%D9%8A%D8%A9-%D9%83%D8%B4%D8%A7%D9%86-42788</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق|ئاسیا}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] 8gm8ay9qwzzmgjylse7o7dbay6qiw6t 1 292086 1579368 1560350 2026-04-29T23:55:32Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579368 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[باڵاگریوە (ناوچە)]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1560349 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250525151447/https://rch.ac.ir/article/Details/8147 بۆ https://rch.ac.ir/article/Details/8147 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٦:٠٠، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[باڵاگریوە (ناوچە)]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579367 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20251118013301/https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/18725/%d8%a7%db%8c%d9%84-%d8%b3%da%af%d9%88%d9%86%d8%af-%d9%86%d8%a7%d9%85-%d9%88-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%ae-%d8%a7%d9%86 بۆ https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/18725/%d8%a7%db%8c%d9%84-%d8%b3%da%af%d9%88%d9%86%d8%af-%d9%86%d8%a7%d9%85-%d9%88-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%ae-%d8%a7%d9%86 زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://rch.ac.ir/article/Details/12835?%D9%BE%D8%A7%D9%BE%DB%8C%E2%80%8C تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٣:٥٥، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) ahl912douzzl7p63q30fnyiqofgh2mf 0 292394 1579069 1578768 2026-04-29T12:11:32Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579069 wikitext text/x-wiki '''مەندان''' یان '''مەندا'''، یەکێکە لە سێ تیرە یان لقە سەرەکییەکەی عەشیرەتی [[هەرکی]]. ئەم تیرەیە خاوەن مێژوویەکی دێرینن و بەشێکی گرنگی پێکهاتەی کۆمەڵایەتی و مێژوویی ئەم عەشیرەتە پێکدەهێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب |ناونیشان=کورد و کوردستان|سەردێڕ=ڕەنگدانەوەى بارودۆخى کۆمەڵایەتى ئافرەتى کورد لە باشوورى کوردستان لە ڕۆژنامەوانى کوردیدا (١٩٦٨-١٩٧٩) |نووسەر=محەمەد ئەمین زەکی بەگ |ساڵ=٢٠٠٢ |زمان=کوردی}}</ref> == ڕەگ و ڕیشە == مێژووی مەندان تێکەڵە بە مێژووی گشتی هەرکییەکان. بەپێی گێڕانەوە زارەکییەکان و سەرچاوە مێژووییەکان، مەندا یەکێک بووە لە لقە کۆچەرییەکانی هەرکی کە لە ناوچە شاخاوییەکانی باکووری کوردستان (وەک جۆلەمێرگ و شەمدینان) و باشووری کوردستان و ڕۆژهەڵاتی کوردستان (ناوچەی تەرگەوەڕ و مەرگەوەڕ) نیشتەجێ بوون. == پێکهاتەی کۆمەڵایەتی (مانەکان) == تیرەی مەندان لە ڕووی پێکهاتەی هۆزایەتییەوە لە چەندین بنەماڵە و ماڵی گەورە پێکدێت، کە گرنگترینیان ئەمانەن: * '''حەجی ئاغا''' * '''ماڵە زاهیر''' * '''هەسنی''' * '''ماڵە عیسا''' * '''بەدری''' * '''مام براهیما''' * '''ماڵە کورەرەش''' * '''ماڵە گیادین''' * '''ئاودیا''' * '''ئاقووبا''' * '''شابی''' * '''ماڵە حاج''' * '''مام حاجیکا''' * '''مام شێخا''' * '''کانیە سپی''' * '''ماڵە مەد حەمەدی''' * '''ماڵە کیوی''' * '''بابە زینی''' * '''ماڵە سیار''' * '''ماڵە حوسێن''' == جوگرافیای نیشتەجێبوون == مەندانەکان بە شێوەیەکی گشتی لەم ناوچانەدا دابەش بوون: # '''لە هاویناندا (کوێستان):''' ناوچە شاخاوییە بەرزەکانی سەر سنووری نێوان تورکیا و عێراق و ئێران (وەک دەوروبەری شەمدینان و مەرگەوەڕ). # '''لە زستاناندا (گەرمیان):''' دەشتاییەکانی دەوروبەری [[هەولێر]]، [[خەبات (شارۆچکە)|خەبات]]، [[بەردەڕەش]] و ئاکرێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=تیرە و هۆزەکانی کورد|سەردێڕ=هەڵسەنگاندنی دەستنووسی مێژووی کوردەلوژیای زانای کورد، قەناتی کوردۆ (کوردۆیڤ) |ماڵپەڕ=زانیاری |زمان=کوردی}}</ref> == ژیان و ئابووری == سەرچاوەی سەرەکیی داهاتی مەندانەکان لە مێژوودا ئاژەڵداری (مەڕ و بزن) بووە، کە بەرهەمەکانیان بۆ بژێوی و بازرگانی بەکارهێناوە. == ئەمانەش ببینە == * [[هەرکی]] * [[بنەجی (ھەرکی) | بنەجی]] * [[سەرھاتی (ھەرکی)|سەرهاتی]] * [[سیدا (ھەرکی)|سیدا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[کۆ پۆل:عەشیرەتە کوردەکان]] [[کۆ پۆل:هەرکی]] 4pq1tl5h331ze3ql7t2ne2p48d5i1bc 1579309 1579069 2026-04-29T20:04:24Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1579309 wikitext text/x-wiki '''مەندان''' یان '''مەندا'''، یەکێکە لە سێ تیرە یان لقە سەرەکییەکەی عەشیرەتی [[هەرکی]]. ئەم تیرەیە خاوەن مێژوویەکی دێرینن و بەشێکی گرنگی پێکهاتەی کۆمەڵایەتی و مێژوویی ئەم عەشیرەتە پێکدەهێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب |ناونیشان=کورد و کوردستان|سەردێڕ=ڕەنگدانەوەى بارودۆخى کۆمەڵایەتى ئافرەتى کورد لە باشوورى کوردستان لە ڕۆژنامەوانى کوردیدا (١٩٦٨-١٩٧٩) |نووسەر=محەمەد ئەمین زەکی بەگ |ساڵ=٢٠٠٢ |زمان=کوردی}}</ref> == ڕەگ و ڕیشە == مێژووی مەندان تێکەڵە بە مێژووی گشتی هەرکییەکان. بەپێی گێڕانەوە زارەکییەکان و سەرچاوە مێژووییەکان، مەندا یەکێک بووە لە لقە کۆچەرییەکانی هەرکی کە لە ناوچە شاخاوییەکانی باکووری کوردستان (وەک جۆلەمێرگ و شەمدینان) و باشووری کوردستان و ڕۆژهەڵاتی کوردستان (ناوچەی تەرگەوەڕ و مەرگەوەڕ) نیشتەجێ بوون. == پێکهاتەی کۆمەڵایەتی (مانەکان) == تیرەی مەندان لە ڕووی پێکهاتەی هۆزایەتییەوە لە چەندین بنەماڵە و ماڵی گەورە پێکدێت، کە گرنگترینیان ئەمانەن: * '''حەجی ئاغا''' * '''ماڵە زاهیر''' * '''هەسنی''' * '''ماڵە عیسا''' * '''بەدری''' * '''مام براهیما''' * '''ماڵە کورەرەش''' * '''ماڵە گیادین''' * '''ئاودیا''' * '''ئاقووبا''' * '''شابی''' * '''ماڵە حاج''' * '''مام حاجیکا''' * '''مام شێخا''' * '''کانیە سپی''' * '''ماڵە مەد حەمەدی''' * '''ماڵە کیوی''' * '''بابە زینی''' * '''ماڵە سیار''' * '''ماڵە حوسێن''' == جوگرافیای نیشتەجێبوون == مەندانەکان بە شێوەیەکی گشتی لەم ناوچانەدا دابەش بوون: # '''لە هاویناندا (کوێستان):''' ناوچە شاخاوییە بەرزەکانی سەر سنووری نێوان تورکیا و عێراق و ئێران (وەک دەوروبەری شەمدینان و مەرگەوەڕ). # '''لە زستاناندا (گەرمیان):''' دەشتاییەکانی دەوروبەری [[هەولێر]]، [[خەبات (شارۆچکە)|خەبات]]، [[بەردەڕەش]] و ئاکرێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=تیرە و هۆزەکانی کورد|سەردێڕ=هەڵسەنگاندنی دەستنووسی مێژووی کوردەلوژیای زانای کورد، قەناتی کوردۆ (کوردۆیڤ) |ماڵپەڕ=زانیاری |زمان=کوردی}}</ref> == ژیان و ئابووری == سەرچاوەی سەرەکیی داهاتی مەندانەکان لە مێژوودا ئاژەڵداری (مەڕ و بزن) بووە، کە بەرهەمەکانیان بۆ بژێوی و بازرگانی بەکارهێناوە. == ئەمانەش ببینە == * [[هەرکی]] * [[بنەجی (ھەرکی) | بنەجی]] * [[سەرھاتی (ھەرکی)|سەرهاتی]] * [[سیدا (ھەرکی)|سیدا]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[کۆ پۆل:عەشیرەتە کوردەکان]] [[کۆ پۆل:هەرکی]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} qjvirewnfbfktwttx7qi5q1ngs42waz 0 292395 1579071 1578765 2026-04-29T12:11:52Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579071 wikitext text/x-wiki '''سەرهاتی''' یان '''سەرهاتان'''، یەکێکە لە سێ تیرە یان لقە سەرەکییەکەی عەشیرەتی [[هەرکی]]. ئەم تیرەیە بەوە ناسراون کە مێژوویەکی دێرینیان لە بەرهەمهێنان و ئاژەڵداری و کۆچی وەرزی لە نێوان کوێستان و گەرمیاندا هەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب |ناونیشان=کورد و کوردستان|سەردێڕ=ڕەنگدانەوەى بارودۆخى کۆمەڵایەتى ئافرەتى کورد لە باشوورى کوردستان لە ڕۆژنامەوانى کوردیدا (١٩٦٨-١٩٧٩) |نووسەر=محەمەد ئەمین زەکی بەگ |ساڵ=٢٠٠٢ |زمان=کوردی}}</ref> == بنچینە و ناو == ناوی سەرهاتی لە ناوچەی '''سەرهەدەوە''' هاتووە، کە ئاماژەیە بۆ ئەوەی ڕەگ و ڕیشەی ئەم عەشیرەتە یان بەشێک لە نیشتەجێبوونی کۆنیان لەو ناوچەیە بووە. لە مێژووی هەرکییەکاندا، سەرهاتییەکان وەک کەسانی ئازا و دەستڕۆیشتوو لە پاراستنی مەڕو ماڵ و سنوورەکاندا باس دەکرێن. == پێکهاتەی کۆمەڵایەتی (مانەکان) == تیرەی سەرهاتی لە ڕووی پێکهاتەی هۆزایەتییەوە لە چەندین "ماڵ" یان بنەماڵەی گەورە پێکدێن، کە گرنگترینیان ئەمانەن: * '''ناوی''' * '''ماڵە شین''' * '''ماڵە شەم''' * '''ماڵە مەمەدی''' * '''مژدینی''' * '''سمایلی''' * '''ماڵە مەلا''' * '''ماڵە بەد''' * '''ماڵە حەیدێ''' * '''ماڵە پیر''' * '''هاجە سوور''' == جوگرافیای نیشتەجێبوون == سەرهاتییەکان بەسەر جوگرافیایەکی فرەواندا دابەش بوون لە باشوور و باکووری کوردستان: # '''لە هاویناندا (کوێستان):''' لە ناوچە شاخاوییە بەرزەکانی سەر سنووری نێوان [[تورکیا]] و [[عێراق]] (سەرسنووری ناوچەی شەمزینان و دەوروبەری). # '''لە زستاناندا (گەرمیان):''' لە دەشتاییەکانی دەوروبەری [[هەولێر]]، [[خەبات (شارۆچکە)|خەبات]]، [[ئاکرێ]] و بەردەڕەش لە هەرێمی کوردستان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=عەشیرەتی هەرکی و لقەکانی |ماڵپەڕ=ماڵپەڕی زانیاری |زمان=کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[هەرکی]] * [[مەندا (ھەرکی)]] * [[سیدا (ھەرکی)]] * [[بنەجی (ھەرکی)]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[کۆ پۆل:عەشیرەتە کوردەکان]] [[کۆ پۆل:هەرکی]] n1jrq90cz4201tu7am8ly9gv8c6rz3m 1579307 1579071 2026-04-29T20:04:04Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1579307 wikitext text/x-wiki '''سەرهاتی''' یان '''سەرهاتان'''، یەکێکە لە سێ تیرە یان لقە سەرەکییەکەی عەشیرەتی [[هەرکی]]. ئەم تیرەیە بەوە ناسراون کە مێژوویەکی دێرینیان لە بەرهەمهێنان و ئاژەڵداری و کۆچی وەرزی لە نێوان کوێستان و گەرمیاندا هەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب |ناونیشان=کورد و کوردستان|سەردێڕ=ڕەنگدانەوەى بارودۆخى کۆمەڵایەتى ئافرەتى کورد لە باشوورى کوردستان لە ڕۆژنامەوانى کوردیدا (١٩٦٨-١٩٧٩) |نووسەر=محەمەد ئەمین زەکی بەگ |ساڵ=٢٠٠٢ |زمان=کوردی}}</ref> == بنچینە و ناو == ناوی سەرهاتی لە ناوچەی '''سەرهەدەوە''' هاتووە، کە ئاماژەیە بۆ ئەوەی ڕەگ و ڕیشەی ئەم عەشیرەتە یان بەشێک لە نیشتەجێبوونی کۆنیان لەو ناوچەیە بووە. لە مێژووی هەرکییەکاندا، سەرهاتییەکان وەک کەسانی ئازا و دەستڕۆیشتوو لە پاراستنی مەڕو ماڵ و سنوورەکاندا باس دەکرێن. == پێکهاتەی کۆمەڵایەتی (مانەکان) == تیرەی سەرهاتی لە ڕووی پێکهاتەی هۆزایەتییەوە لە چەندین "ماڵ" یان بنەماڵەی گەورە پێکدێن، کە گرنگترینیان ئەمانەن: * '''ناوی''' * '''ماڵە شین''' * '''ماڵە شەم''' * '''ماڵە مەمەدی''' * '''مژدینی''' * '''سمایلی''' * '''ماڵە مەلا''' * '''ماڵە بەد''' * '''ماڵە حەیدێ''' * '''ماڵە پیر''' * '''هاجە سوور''' == جوگرافیای نیشتەجێبوون == سەرهاتییەکان بەسەر جوگرافیایەکی فرەواندا دابەش بوون لە باشوور و باکووری کوردستان: # '''لە هاویناندا (کوێستان):''' لە ناوچە شاخاوییە بەرزەکانی سەر سنووری نێوان [[تورکیا]] و [[عێراق]] (سەرسنووری ناوچەی شەمزینان و دەوروبەری). # '''لە زستاناندا (گەرمیان):''' لە دەشتاییەکانی دەوروبەری [[هەولێر]]، [[خەبات (شارۆچکە)|خەبات]]، [[ئاکرێ]] و بەردەڕەش لە هەرێمی کوردستان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=عەشیرەتی هەرکی و لقەکانی |ماڵپەڕ=ماڵپەڕی زانیاری |زمان=کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[هەرکی]] * [[مەندا (ھەرکی)]] * [[سیدا (ھەرکی)]] * [[بنەجی (ھەرکی)]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[کۆ پۆل:عەشیرەتە کوردەکان]] [[کۆ پۆل:هەرکی]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} jpyflbk8uitmtbaco9fo14u73ml9ed6 0 292396 1579070 1578766 2026-04-29T12:11:42Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579070 wikitext text/x-wiki '''سیدا''' یەکێکە لە سێ تیرە یان لقە سەرەکییەکەی عەشیرەتی [[هەرکی]]. ئەم تیرەیە بەوە ناسراون کە مێژوویەکی دێرینیان لە بەرهەمهێنان و ئاژەڵداری و کۆچی وەرزی لە نێوان کوێستان و گەرمیاندا هەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب |ناونیشان=کورد و کوردستان|سەردێڕ=ڕەنگدانەوەى بارودۆخى کۆمەڵایەتى ئافرەتى کورد لە باشوورى کوردستان لە ڕۆژنامەوانى کوردیدا (١٩٦٨-١٩٧٩) |نووسەر=محەمەد ئەمین زەکی بەگ |ساڵ=٢٠٠٢ |زمان=کوردی}}</ref> == ڕەگ و ڕیشە == مێژووی سیدا تێکەڵە بە مێژووی گشتی هەرکییەکان، کە بەپێی گێڕانەوە زارەکییەکان و مێژووییەکان، ڕەگ و ڕیشەیان دەگەڕێتەوە بۆ ناوچە شاخاوییەکانی سەر سنووری باکوور و باشووری کوردستان. لە مێژووی هەرکییەکاندا، سیداکان وەک کەسانی چالاک لە بەڕێوەبردنی کاروباری کۆمەڵایەتی و ئابووری عەشیرەتەکەدا ناسراون. == پێکهاتەی کۆمەڵایەتی (مانەکان) == تیرەی سیدا لە ڕووی پێکهاتەی هۆزایەتییەوە لە چەندین "ماڵ" یان بنەماڵەی گەورە پێکدێن، کە گرنگترینیان ئەمانەن: * '''خودین دای''' * '''میرزا شێخا''' * '''ماڵە سوار''' * '''مامیسا''' * '''کوردالی''' * '''کڕ''' * '''میساندینی''' * '''ماڵە خان''' * '''ماڵە چاوشین''' * '''لیاسی''' * '''ماڵە سین''' * '''ماڵە باس''' * '''ماڵە مەلحەم''' * '''ماڵە بی''' == جوگرافیای نیشتەجێبوون == سیداکان بەسەر جوگرافیایەکی فرەواندا دابەش بوون لە باشوور و باکووری کوردستان: # '''لە هاویناندا (کوێستان):''' لە ناوچە شاخاوییە بەرزەکانی سەر سنووری نێوان [[تورکیا]] و [[عێراق]] (سەرسنووری ناوچەی شەمزینان و دەوروبەری). # '''لە زستاناندا (گەرمیان):''' لە دەشتاییەکانی دەوروبەری [[هەولێر]]، [[خەبات (شارۆچکە)|خەبات]]، [[ئاکرێ]] و بەردەڕەش لە هەرێمی کوردستان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=عەشیرەتی هەرکی و لقەکانی |ماڵپەڕ=ماڵپەڕی زانیاری |زمان=کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[هەرکی]] * [[سەرھاتی (ھەرکی) | سەرهاتی]] * [[مەندا (ھەرکی) | مەندا]] * [[بنەجی (ھەرکی) | بنەجی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[کۆ پۆل:عەشیرەتە کوردەکان]] [[کۆ پۆل:هەرکی]] 21l5eu7uf9ijmrmztpeh9ire0lzqwst 1579308 1579070 2026-04-29T20:04:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1579308 wikitext text/x-wiki '''سیدا''' یەکێکە لە سێ تیرە یان لقە سەرەکییەکەی عەشیرەتی [[هەرکی]]. ئەم تیرەیە بەوە ناسراون کە مێژوویەکی دێرینیان لە بەرهەمهێنان و ئاژەڵداری و کۆچی وەرزی لە نێوان کوێستان و گەرمیاندا هەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب |ناونیشان=کورد و کوردستان|سەردێڕ=ڕەنگدانەوەى بارودۆخى کۆمەڵایەتى ئافرەتى کورد لە باشوورى کوردستان لە ڕۆژنامەوانى کوردیدا (١٩٦٨-١٩٧٩) |نووسەر=محەمەد ئەمین زەکی بەگ |ساڵ=٢٠٠٢ |زمان=کوردی}}</ref> == ڕەگ و ڕیشە == مێژووی سیدا تێکەڵە بە مێژووی گشتی هەرکییەکان، کە بەپێی گێڕانەوە زارەکییەکان و مێژووییەکان، ڕەگ و ڕیشەیان دەگەڕێتەوە بۆ ناوچە شاخاوییەکانی سەر سنووری باکوور و باشووری کوردستان. لە مێژووی هەرکییەکاندا، سیداکان وەک کەسانی چالاک لە بەڕێوەبردنی کاروباری کۆمەڵایەتی و ئابووری عەشیرەتەکەدا ناسراون. == پێکهاتەی کۆمەڵایەتی (مانەکان) == تیرەی سیدا لە ڕووی پێکهاتەی هۆزایەتییەوە لە چەندین "ماڵ" یان بنەماڵەی گەورە پێکدێن، کە گرنگترینیان ئەمانەن: * '''خودین دای''' * '''میرزا شێخا''' * '''ماڵە سوار''' * '''مامیسا''' * '''کوردالی''' * '''کڕ''' * '''میساندینی''' * '''ماڵە خان''' * '''ماڵە چاوشین''' * '''لیاسی''' * '''ماڵە سین''' * '''ماڵە باس''' * '''ماڵە مەلحەم''' * '''ماڵە بی''' == جوگرافیای نیشتەجێبوون == سیداکان بەسەر جوگرافیایەکی فرەواندا دابەش بوون لە باشوور و باکووری کوردستان: # '''لە هاویناندا (کوێستان):''' لە ناوچە شاخاوییە بەرزەکانی سەر سنووری نێوان [[تورکیا]] و [[عێراق]] (سەرسنووری ناوچەی شەمزینان و دەوروبەری). # '''لە زستاناندا (گەرمیان):''' لە دەشتاییەکانی دەوروبەری [[هەولێر]]، [[خەبات (شارۆچکە)|خەبات]]، [[ئاکرێ]] و بەردەڕەش لە هەرێمی کوردستان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=عەشیرەتی هەرکی و لقەکانی |ماڵپەڕ=ماڵپەڕی زانیاری |زمان=کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[هەرکی]] * [[سەرھاتی (ھەرکی) | سەرهاتی]] * [[مەندا (ھەرکی) | مەندا]] * [[بنەجی (ھەرکی) | بنەجی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[کۆ پۆل:عەشیرەتە کوردەکان]] [[کۆ پۆل:هەرکی]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 96a7xdpt6590gzcvuzzbu9p3hd2ze0g 0 292397 1579068 1578770 2026-04-29T12:11:22Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579068 wikitext text/x-wiki '''بنەجی''' یەکێکە لە لقە سەرەکی و بنەڕەتییەکانی عەشیرەتی [[هەرکی]]. ناوی "بنەجی" لە زمانی کوردیدا ئاماژەیە بۆ "بنەڕەت" یان "ڕەگ"، کە نیشانەی ئەوەیە ئەم تیرەیە ڕەگ و ڕیشەیەکی مێژوویی قووڵیان لە پێکهاتەی ئەم عەشیرەتەدا هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب |ناونیشان=کورد و کوردستان|سەردێڕ=ڕەنگدانەوەى بارودۆخى کۆمەڵایەتى ئافرەتى کورد لە باشوورى کوردستان لە ڕۆژنامەوانى کوردیدا (١٩٦٨-١٩٧٩) |نووسەر=محەمەد ئەمین زەکی بەگ |ساڵ=٢٠٠٢ |زمان=کوردی}}</ref> == مێژوو و بنەچە == بەپێی گێڕانەوە مێژووییەکان، بنەجییەکان وەک یەکێک لە ستوونە سەرەکییەکانی هەرکی ئەژمار دەکرێن. مێژووی ئەوان تێکەڵە بە مێژووی کۆچکردنی وەرزی و پاراستنی نەریتی هۆزایەتی. ئەوان لە مێژوودا بەوە ناسراون کە بەرپرسیارێتی پاراستنی بەشێک لەو ناوچە و گوندانەیان لەسەر بووە کە سنووری عەشیرەتەکە بووە. == ڕۆڵی مێژوویی و پەیوەندی بە بارزانییەکانەوە == یەکێک لە خاڵە هەرە دیارانەی مێژووی بنەجی، پەیوەندیی بەهێز و مێژووییانە لەگەڵ بنەماڵەی [[بارزان]] و شۆڕشەکانی [[بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کوردستان]]. * '''بەشداری لە شۆڕشەکان:''' بنەجییەکان بە چڕی بەشدارییان لە شۆڕشەکانی بارزاندا کردووە و پشتیوانییەکی بەهێزی سەرکردایەتی بوون. * '''فیداکاری:''' ئەم تیرەیە قوربانییەکی زۆریان لە پێناو ئازادی و دۆزی نەتەوەیی داوە، کە ئەمەش پەیوەندیی نێوان بنەجی و بارزانی کردووە بە پەیوەندییەکی مێژوویی و جێگیر. == پێکهاتەی کۆمەڵایەتی (لقەکان) == تیرەی بنەجی دابەش دەبێت بەسەر چەندین لکی سەرەکیدا: * '''دری''' * '''ستونی''' * '''بێداوب''' * '''ناوچەلی''' == جوگرافیای نیشتەجێبوون == بنەجییەکان هاوشێوەی لقەکانی تری هەرکی، ژیانیان بە شێوەی [[کۆچەری]] یان نیمچە کۆچەری بووە: * '''لە هاویناندا (کوێستان):''' بەرەو ناوچە شاخاوییە بەرزەکانی سەر سنووری نێوان [[تورکیا]] و [[عێراق]] (سەر سنووری ناوچەی شەمزینان و دەوروبەری) کۆچیان کردووە. * '''لە زستاناندا (گەرمیان):''' بەرەو دەشتاییەکانی دەوروبەری [[هەولێر]]، [[خەبات (شارۆچکە)|خەبات]] و [[ئاکرێ]] هاتوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=مێژووی عەشیرەتی هەرکی|سەردێڕ=میتۆدی به‌راوردكاری مێژوونووس جۆرج سارتۆن له‌ نووسینی مێژووی زانسته‌ ئیسلامیه‌كان، له‌ سه‌ده‌ی (2ك/8ز-5ك/11ز) له‌ په‌رتوكی (پێشه‌كیه‌ك بۆ مێژووی زانسته‌كان) |ماڵپەڕ=زانیاری |زمان=کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[هەرکی]] * [[سیدا (ھەرکی) | سیدا]] * [[مەندا (ھەرکی) | مەندا]] * [[سەرھاتی (ھەرکی)|سەرهاتی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[کۆ پۆل:عەشیرەتە کوردەکان]] [[کۆ پۆل:هەرکی]] [[کۆ پۆل:بارزان]] bpke0tmdmipbdz81d4ppyy3287ynf5u 1579310 1579068 2026-04-29T20:04:34Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1579310 wikitext text/x-wiki '''بنەجی''' یەکێکە لە لقە سەرەکی و بنەڕەتییەکانی عەشیرەتی [[هەرکی]]. ناوی "بنەجی" لە زمانی کوردیدا ئاماژەیە بۆ "بنەڕەت" یان "ڕەگ"، کە نیشانەی ئەوەیە ئەم تیرەیە ڕەگ و ڕیشەیەکی مێژوویی قووڵیان لە پێکهاتەی ئەم عەشیرەتەدا هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب |ناونیشان=کورد و کوردستان|سەردێڕ=ڕەنگدانەوەى بارودۆخى کۆمەڵایەتى ئافرەتى کورد لە باشوورى کوردستان لە ڕۆژنامەوانى کوردیدا (١٩٦٨-١٩٧٩) |نووسەر=محەمەد ئەمین زەکی بەگ |ساڵ=٢٠٠٢ |زمان=کوردی}}</ref> == مێژوو و بنەچە == بەپێی گێڕانەوە مێژووییەکان، بنەجییەکان وەک یەکێک لە ستوونە سەرەکییەکانی هەرکی ئەژمار دەکرێن. مێژووی ئەوان تێکەڵە بە مێژووی کۆچکردنی وەرزی و پاراستنی نەریتی هۆزایەتی. ئەوان لە مێژوودا بەوە ناسراون کە بەرپرسیارێتی پاراستنی بەشێک لەو ناوچە و گوندانەیان لەسەر بووە کە سنووری عەشیرەتەکە بووە. == ڕۆڵی مێژوویی و پەیوەندی بە بارزانییەکانەوە == یەکێک لە خاڵە هەرە دیارانەی مێژووی بنەجی، پەیوەندیی بەهێز و مێژووییانە لەگەڵ بنەماڵەی [[بارزان]] و شۆڕشەکانی [[بزووتنەوەی ڕزگاریخوازی کوردستان]]. * '''بەشداری لە شۆڕشەکان:''' بنەجییەکان بە چڕی بەشدارییان لە شۆڕشەکانی بارزاندا کردووە و پشتیوانییەکی بەهێزی سەرکردایەتی بوون. * '''فیداکاری:''' ئەم تیرەیە قوربانییەکی زۆریان لە پێناو ئازادی و دۆزی نەتەوەیی داوە، کە ئەمەش پەیوەندیی نێوان بنەجی و بارزانی کردووە بە پەیوەندییەکی مێژوویی و جێگیر. == پێکهاتەی کۆمەڵایەتی (لقەکان) == تیرەی بنەجی دابەش دەبێت بەسەر چەندین لکی سەرەکیدا: * '''دری''' * '''ستونی''' * '''بێداوب''' * '''ناوچەلی''' == جوگرافیای نیشتەجێبوون == بنەجییەکان هاوشێوەی لقەکانی تری هەرکی، ژیانیان بە شێوەی [[کۆچەری]] یان نیمچە کۆچەری بووە: * '''لە هاویناندا (کوێستان):''' بەرەو ناوچە شاخاوییە بەرزەکانی سەر سنووری نێوان [[تورکیا]] و [[عێراق]] (سەر سنووری ناوچەی شەمزینان و دەوروبەری) کۆچیان کردووە. * '''لە زستاناندا (گەرمیان):''' بەرەو دەشتاییەکانی دەوروبەری [[هەولێر]]، [[خەبات (شارۆچکە)|خەبات]] و [[ئاکرێ]] هاتوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=مێژووی عەشیرەتی هەرکی|سەردێڕ=میتۆدی به‌راوردكاری مێژوونووس جۆرج سارتۆن له‌ نووسینی مێژووی زانسته‌ ئیسلامیه‌كان، له‌ سه‌ده‌ی (2ك/8ز-5ك/11ز) له‌ په‌رتوكی (پێشه‌كیه‌ك بۆ مێژووی زانسته‌كان) |ماڵپەڕ=زانیاری |زمان=کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[هەرکی]] * [[سیدا (ھەرکی) | سیدا]] * [[مەندا (ھەرکی) | مەندا]] * [[سەرھاتی (ھەرکی)|سەرهاتی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[کۆ پۆل:عەشیرەتە کوردەکان]] [[کۆ پۆل:هەرکی]] [[کۆ پۆل:بارزان]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} eka85dlm07ymar5mlsawue9rhycpxbb 0 292995 1579448 1564587 2026-04-30T10:40:42Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو) #IABot (v2.0.9.5 1579448 wikitext text/x-wiki '''بەرپرسیارەتیی ئەخلاقی''' ئەوەیە کە کەسێک لەبەر کردن یا نەکردنی کارێک، وێکھاتوو لەگەڵ [[دەربەستی|دەربەستییەک]]، شیاوی [[پەسن]]، [[لۆمە]]، [[پاداش]]، یا [[سزا]] بێ.<ref>{{cite encyclopedia|last=Eshleman|first=Andrew|editor-first=Edward N.|editor-last=Zalta|editor-link=|encyclopedia=Stanford Encyclopedia of Philosophy|title=moral responsibility|url=http://plato.stanford.edu/entries/moral-responsibility/|year=2009|quote=Many have held that one distinct feature of persons is their ''status'' [emphasis added] as morally responsible agents|publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University|access-date=2005-12-12|archive-date=2023-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230817110927/https://plato.stanford.edu/entries/moral-responsibility/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|last=Klein|first=Martha|author-link=|editor-first=Ted|editor-last=Honderich|editor-link=|encyclopedia=Oxford Companion to Philosophy|title=responsibility|url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199264797.001.0001/acref-9780199264797-e-2205|year=2005|quote=The term 'moral responsibility' covers (i) the having of a moral obligation and (ii) the fulfilment of the criteria for deserving blame or praise (punishment or reward) for a morally significant act or omission.|doi=10.1093/acref/9780199264797.001.0001|isbn=978-0199264797|publisher=Oxford University Press|access-date=2014-02-03|archive-date=2015-12-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222083651/http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780199264797.001.0001/acref-9780199264797-e-2205|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> ئەوەش کە چ شتێ بە دەربەستیی ئەخلاقی دەژمێردرێ کەڵکەڵەی [[فەلسەفەی ئەخلاق|فەیلەسووفانی ئەخلاقە]]. چییەتی، پانتایی و، ھەلومەرجەکانی بەرپرسیارەتی لەو باسە فەلسەفییانەیە کە مشتومڕی زۆری لەسەرە. سەرچاوەی بەشێکی گەورەی ئەم مشتومڕانەش دەگەڕێتەوە بۆ چەمکی [[خواستی ئازاد|ئیختیار و ئازادیی ئیرادە]] و تواناییی مرۆڤ بۆ «دەستبەکاربوون بە شێوەیەکی تر».<ref>[https://ensani.ir/fa/article/564111/%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C مفھوم شناسی مسئولیت اخلاقی]{{بەستەری مردوو|url=https://ensani.ir/fa/article/564111/%D9%85%D9%81%D9%87%D9%88%D9%85-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%85%D8%B3%D8%A6%D9%88%D9%84%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%82%DB%8C |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} '''(فارسی)'''</ref> [[بکەرێتی|بکەری]] کردەوە بەرلەوەی کردەوەکە بە ئەنجام بگەیێنێ دەتوانێ ھەلومەرجەکە لێک باتەوە و بە گوێرەی بجووڵێتەوە. ئەوەی کە ئایا مرۆڤ خاوەنی خواست و ئیرادەی ئازادە یان نا، لە پرسیارە زۆر گرنگەکانی مژاری بەرپرسیارەتیی ئەخلاقییە. چۆن دەکرێ کەسێک کە ئیختیاری نییە بەرپرسی کردەوەکانی خۆی بێ؟ پێناوێ بەرپرسیارەتیی ئەخلاقی ھاوسەنگی [[بەرپرسیارەتیی یاسایی]] بێ. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|فەلسەفە}} [[پۆل:سایکۆلۆژیای ڕەوشت]] [[پۆل:فەلسەفەی ژیان]] 6r7fv4fi8aoio2mxou8sxywhllox1h6 0 293032 1579027 1578885 2026-04-29T12:05:02Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579027 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{سخ}} {{زانیاریدانی کەسایەتی نەخشێندراو|image=[[File:بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان.jpg|thumb|بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان]]|character_name=ئاهوراهەورامی}} '''<nowiki/>'<nowiki/>''بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان''''' [https://ainde.org/kurdi/index.php ناساندنی بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان] بە کورتی،ئەمە وێنای جوڵانەوەیەکی سیاسی مۆدێرن دەکات کە دەیەوێت لە چوارچێوەی نەریتی باوی پارتە کوردییەکان (کە زیاتر لەسەر سۆشیالیزم و ناسیۆنالیزمی کلاسیک وەستاون) بچێتە دەرەوە و مۆدێلێکی نوێ پێشکەش بکات. ساڵی ٢٠٢٠ دامەزراوە لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ckb.wikipedia.org/wiki/%DA%95%DB%86%DA%98%DA%BE%DB%95%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86|سەردێڕ=ڕۆژھەڵاتی کوردستان - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260122075329/https://ckb.wikipedia.org/wiki/%DA%95%DB%86%DA%98%DA%BE%DB%95%DA%B5%D8%A7%D8%AA%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</ref> دەکرێت لایەنە سەرەکییەکانی ئەم دیدگایە بەم شێوەیە شی بکەینەوە: ١. ئایدیۆلۆژیای چەپی نەتەوەیی تێکەڵکردنی بیری چەپ (کە جەخت لە دادپەروەری کۆمەڵایەتی، مافی کرێکاران و چینی هەژار دەکاتەوە) لەگەڵ نەتەوەییبوون (کە پرسی ڕزگاری کوردستان و ناسنامەی کوردی بە بنەما دەگرێت). ئەمە نیشانەی ئەوەیە بزووتنەوەکە دەیەوێت هاوسەنگییەک لە نێوان "مافە سیاسییەکان" و "مافە ئابوورییەکان"دا دروست بکات. ٢. [https://ainde.org/kurdi/pages.php?id=1 ئامانجە] سیاسییەکان (فیدڕالیزم و چارەی خۆنووسین) • مافی چارەی خۆنووسین: وەک پرەنسیپێکی نێودەوڵەتی، بزووتنەوەکە داوای دەکات وەک مافێکی سەرەتایی گەلی کورد. • فیدڕالیزم بۆ ئێران: ئەمە نیشانەی ئەوەیە کە بزووتنەوەکە لە ئێستادا لە چوارچێوەی سنوورە سیاسییەکانی ئێراندا کار بۆ دیموکراسییەت دەکات و پێی وایە سیستەمی فیدڕاڵی باشترین ڕێگەیە بۆ دابینکردنی مافی نەتەوە جیاوازەکان و دابەشکردنی دادپەروەرانەی دەسەڵات و سەروەت و سامان. ٣. تێڕوانینی تەکنۆکرات و تەکنۆلۆژی (خاڵی جیاکەرەوە) ئەمە ئەو بەشەیە کە بزووتنەوەکە لە پارتەکانی دیکە جیا دەکاتەوە: • تەکنۆکراسی: واتە بەڕێوەبردنی وڵات لەلایەن کەسانی پسپۆڕ و شارەزا (نەک تەنیا سیاسییەکان). ئەمە نیشانەی ئەوەیە بزووتنەوەکە گرنگی بە زانست و کارایی (Efficiency) دەدات لە حوکمڕانیدا. • تەکنۆلۆژیا: بەکارهێنانی تەکنۆلۆژیای سەردەم بۆ گەشەپێدان. لە جیهانی ئەمڕۆدا، هێز لە زانیاری و تەکنۆلۆژیادایە، ئەم بزووتنەوەیە دەیەوێت کۆمەڵگەی کوردی بکاتە کۆمەڵگەیەکی بەرهەمهێن لەم بوارەدا. ٤. بەسیستەمکردن و پاراستنی نەوەکانی داهاتوو بزووتنەوەکە تەنیا لە "دروشمی ئازادی"دا نەوەستاوە، بەڵکو دەچێتە ناو قۆناغی دامەزراوەیی (Institutionalization). مەبەست لێی ئەوەیە کە ئازادی بە تەنیا بەس نییە ئەگەر سیستەمێکی بەهێز نەبێت بیپارێزێت. بەسیستەمکردنی کۆمەڵگە واتە: • دابینکردنی ئاسایشی ئابووری و کۆمەڵایەتی. • پاراستنی نەوەکانی داهاتوو لە هەژاری، نەخوێندەواری و ناسەقامگیری سیاسی دروستکردنی ژێرخانێکی وا کە بە گۆڕانی کەسەکان، کۆمەڵگە تووشی داڕمان نەبێت. کورتەی پرۆژەکە: بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان وەک "بزووتنەوەیەکی عەقڵانی و پراگماتی" خۆی دەناسێنێت، کە دەیەوێت لە ڕێگەی زانست، تەکنۆلۆژیا و سیستەمێکی سیاسی فیدڕاڵییەوە، نەک تەنیا کورد لە ژێر دەستەیی ڕزگار بکات، بەڵکو بیخاتە سەر شاڕێی پێشکەوتنە جیهانییەکان و داهاتوویەکی گەرەنتی کراو بۆ نەوەکانی داهاتوو بونیاد بنێت. ستراتیژییەتی قۆناغی ناساندنی دیپلۆماسی؛ بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان قۆناغی ناساندنی دیپلۆماسی بۆ "بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان" یەکێکە لە هەستیارترین و گرنگترین وێستگەکانی تەمەنی بزووتنەوەکە. ئەم قۆناغە تەنها ناساندنی ناوێک نییە، بەڵکو گۆڕینی وێنەی بزووتنەوەکەیە لە "هێزێکی ناڕازی"یەوە بۆ "بەدیلێکی سیاسی و ئیداریی شەرعی" لەسەر ئاستی ناوخۆیی، ناوچەیی و نێودەوڵەتی. بۆ ئەوەی بزووتنەوەکە وەک هێزێکی تەکنۆکرات و خاوەن سیستەم خۆی بباتە پێشەوە، پێویستە کار لەسەر ئەم تەوەرە ستراتیژییانە بکات: ١. گۆڕینی گوتاری سیاسی: لە "شۆڕشگێڕی"یەوە بۆ "دەوڵەتسازی" زۆربەی پارتە کوردییەکان لە ڕابردوودا وەک هێزی "شەڕکەر" یان "گەڕیلا" ناسراون. بزووتنەوەی ئایندە دەبێت ئەم وێنەیە بێنێتە دەرەوە و جەخت بکاتەوە کە: • پەیام بۆ جیهان: ئێمە تەنها بۆ ئازادی تێناکۆشین، بەڵکو کار بۆ چەسپاندنی سەقامگیری و گەشەپێدانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەکەین لە ڕێگەی سیستەمێکی تەکنۆکراتی مۆدێرنەوە. • پەیام بۆ ناوخۆی ئێران: فیدڕالیزم تەنها داوایەکی نەتەوەیی کورد نییە، بەڵکو تاکە ڕێگەی عەقڵانییە بۆ ڕێگریکردن لە لێکترازان و دابینکردنی دادپەروەری بۆ هەموو نەتەوەکان. ٢. ناساندنی "تەکنۆکراسی" وەک خاڵی بەهێز دیپلۆماتکارانی بزووتنەوەکە دەبێت نیشانی بدەن کە ئەم بزووتنەوەیە خاوەنی نەخشەڕێگای زانستییە، نەک تەنها دروشمی سیاسی: • دروستکردنی پەیوەندی لەگەڵ سەنتەرەکانی لێکۆڵینەوە (Think Tanks) لە ئەوروپا و ئەمریکا. • نیشاندانی پڕۆژەی "حوکمڕانیی دیجیتاڵی" و "ئابووریی مۆدێرن" بۆ ڕاکێشانی سەرنجی وەبەرهێنەرانی بیانی و ناوەندە بڕیاردەرەکان. ٣. هاوپەیمانی لەگەڵ "ناوەند" و "نەتەوەکانی تر" بۆ ئەوەی بزووتنەوەکە وەک لایەنێکی مۆدێرن و کراوە بناسرێت، پێویستە لە قۆناغی دیپلۆماسیدا: • دیالۆگ لەگەڵ هێزە دیموکراتە ئێرانییەکان (فارس، ئازەری، بەلوچ و هتد) پەرە پێ بدات. • خۆی وەک "بەرەی عەقڵانی" نیشان بدات کە دەتوانێت ببێتە پردی پەیوەندی نێوان هەموو پێکهاتەکان بۆ گەیشتن بە سیستمێکی دیموکراسی. ٤. دیپلۆماسییەتی "چەپی نوێ" و شەرعییەتی جیهانی وەک بزووتنەوەیەکی چەپی نەتەوەیی، دەکرێت پەیوەندییەکی بەهێز لەگەڵ پارتە سۆشیال دیموکراتەکان و سەوزەکانی ئەوروپا دروست بکرێت. جەختکردنەوە لەسەر سێ تەوەری سەرەکی: • دادپەروەری کۆمەڵایەتی. • مافەکانی ژنان. • پاراستنی ژینگە. ئەم تەوەرانە شەرعییەتێکی مرۆیی و جیهانی بە بزووتنەوەکە دەبەخشن و دەرگای پەرلەمانەکانی جیهانی بۆ دەکەنەوە. ٥. دیپلۆماسیی دیجیتاڵی (Digital Diplomacy) بزووتنەوەکە دەبێت سوود لە تەکنۆلۆژیا وەربگرێت بۆ گەیاندنی دەنگی خۆی: • بەکارهێنانی پلاتفۆرمە مۆدێرنەکان بۆ گەیاندنی پەیام بە نەوەی نوێ لە ناوخۆ و دەرەوە. • نیشاندانی وێنەیەکی "سایبێری و عەقڵانی" لە بزووتنەوەکە، کە جیاواز بێت لە هێزە چەکدارییە کلاسیکییەکان. ٦. لۆبیکردن بۆ "مافی چارەی خۆنووسین" وەک مافێکی یاسایی پێویستە ئەم چەمکە لە "دروشمێکی سیاسی"یەوە بگۆڕدرێت بۆ "داوایەکی یاسایی و مرۆیی" لە چوارچێوەی پەیماننامە نێودەوڵەتییەکاندا، تاوەکو کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی وەک پڕۆژەیەکی یاسایی مامەڵەی لەگەڵ بکات. ئاستەنگەکان و ڕووبەڕووبوونەوەیان لە قۆناغی ناساندندا، بزووتنەوەکە ڕووبەڕووی دوو ئاستەنگی سەرەکی دەبێتەوە: 1. ڕکابەری پارتە کلاسیکەکان: کە ڕەنگە ئەم مۆدێلە نوێیە بە هەڕەشە ببینن. 2. دڵنیاکردنەوەی وڵاتانی ناوچەکە: زلهێزەکان لە "نائارامی" دەترسن؛ بۆیە دەبێت بزووتنەوەکە بیسەلمێنێت کە پڕۆژەکەی (Sustainability) تێدایە و دەبێتە هۆی گەشەی ئابووری و سەقامگیری، نەک ئاڵۆزی زیاتر. ئەنجام: قۆناغی ناساندنی دیپلۆماسی بۆ بزووتنەوەی ئایندەی کوردستان دەبێت لەسەر سێ کۆڵەکەی سەرەکی بوەستێت: (شەرعییەت، پسپۆڕی، سەقامگیری). بەم ستراتیژییەتە، بزووتنەوەکە دەتوانێت لە هێزێکی ناوخۆییەوە ببێتە ئەکتەرێکی کاریگەر و "مۆدێرن" کە جیهان ناچار بکات گوێی لێ بگرێت. <ref></ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 4u6t3gnchnmc8m97rdjoinki6q1j6go 0 293077 1579153 1577662 2026-04-29T13:25:16Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[شەڕی ئێران لەگەڵ ئەمریکا و ئیسرائیل (٢٠٢٦)]]ی گواستەوە بۆ [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران]] 1577662 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict|conflict=شەڕی ئێران ٢٠٢٦|width=|partof=|image=Operation-Roaring-Lion-0018.jpg|caption=|date=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦|place=[[ڕۆژاوای ئاسیا]]|coordinates=|map_type=|map_relief=|latitude=|longitude=|map_size=|map_marksize=|map_caption=|map_label=|territory=|result=|status=بەردەوامە|combatants_header=شەڕکەرەکان|combatant1={{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}{{ئاڵا|Hezbollah}}{{ھن}} [[حەشدی شەعبی]]{{ھن}}{{flagicon image|Kata'ib_Hezbollah_sans_logo.JPG}}[[حیزبوڵڵای عێراق]]|combatant2={{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئیسرائیل}}|combatant3=|commander1=|commander2=|commander3=|units1={{flagicon image|Flag_of_Iran.svg}} [[عەلی خامنەیی]]{{Assassinated}}{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Iran.svg}}[[مەسعوود پزیشکیان]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Iran.svg}}[[عەلی لاریجانی]]{{Assassinated}}{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Iran.svg}} [[موجتەبا خامنەیی]]{{WIA}}{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Iran.svg}} [[عەباس عێراقچی]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Iran.svg}}[[عەلیرەزا ئەعرافی]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Iran.svg}}[[عەزیز نەسیرزادە]]{{Assassinated}}{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Iran.svg}}[[عەبدولڕەحیم مووسەوی]]{{Assassinated}}{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Iran.svg}}[[محەممەد پاکپوور]]{{Assassinated}}|units2={{flagicon image|US_flag_49_stars.svg}}[[دۆناڵد ترەمپ]]{{ھن}}{{flagicon image|US_flag_49_stars.svg}}[[پیت ھێگسێت]]{{ھن}}{{flagicon image|US_flag_49_stars.svg}}[[دان کەین]]{{ھن}}{{flagicon image|US_flag_49_stars.svg}}[[براد کوپەر]]{{ھن}} {{flagicon image|Flag_of_Israel.svg}}[[بێنیامین نێتانیاھوو]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Israel.svg}}[[یسرائیل کاتز]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Israel.svg}}[[ئیال زەمیر]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag_of_Israel.svg}}[[تۆمەر بار]]|units3=|strength1={{ئاڵا|ئێران}}|strength2={{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئیسرائیل}}|strength3=|casualties1='''بەپێی ئێران:'''{{ھن}}١،٤٤٤ کەس کوژراوە، و ١٨،٥٥١ کەسیش بریندار بووە<ref>{{استشهاد بخبر|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/us-hegseth-claims-irans-new-supreme-leader-mojtaba-khamenei-injured|title=US’s Hegseth claims new Iran Supreme Leader Mojtaba Khamenei injured|work=Aljazeera|quote=1,444 people have been killed and 18,551 injured in US-Israeli attacks on Iran per Iranian Health Ministry}}</ref> ---- '''بەپێی ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئیسڕائیل:'''{{ھن}}٤،٠٠٠-٥،٠٠٠ سەربازی ئێرانی کوژراون (تەنھا بەھۆی ھێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل)<ref>{{استشهاد بخبر|last1=Fabian |first1=Emanuel |title=IDF: Between 4,000 and 5,000 Iranian troops have been killed by Israeli strikes since war’s start |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-between-4000-and-5000-iranian-troops-have-been-killed-by-israeli-strikes-since-wars-start/ |access-date=13 مارس 2026 |publisher=The Times of Israel |date=13 مارس 2026}}</ref>{{ھن}}زیاتر لە ١٠ ھەزار سەربازی ئێرانی کوژراون یان بریندار بوون (تەنھا بەھۆی ھێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل)<ref>{{استشهاد بخبر|title=בכיר צבאי: "האמריקנים לא האמינו שנצליח בעריפה; איראן סופרת מעל 10,000 נפגעים" |url=https://www.mako.co.il/news-military/2026_q1/Article-f92fae09426ec91027.htm?Partner=searchResults|access-date=2026-03-13|trans-title=Senior military official: "The Americans did not believe we would succeed in the attack; Iran counts over 10,000 casualties"| language=he}}</ref>{{ھن}}زیاتر لە ١٩٠ مووشەکی بالیستی لەناوبراون<ref>{{استشهاد بخبر|title=בכיר צבאי: "האמריקנים לא האמינו שנצליח בעריפה; איראן סופרת מעל 10,000 נפגעים" |url=https://www.mako.co.il/news-military/2026_q1/Article-f92fae09426ec91027.htm?Partner=searchResults|access-date=2026-03-13|trans-title=Senior military official: "The Americans did not believe we would succeed in the attack; Iran counts over 10,000 casualties"| language=he}}</ref>{{ھن}}٩٠ کەشتیی دەریایی نوقم بوونە یان زیانیان پێگەیشتووە<ref>{{استشهاد بخبر|url=https://www.cbsnews.com/news/us-fired-at-iranian-vessel-that-approached-aircraft-carrier-officials-say/|title=U.S. fired at Iranian vessel that approached aircraft carrier, officials say}}</ref><ref>{{استشهاد بخبر|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/iranian-army-says-least-104-killed-us-attack-iranian-warship-last-week-2026-03-08/|title=Iranian army says at least 104 killed in US attack on Iranian warship last week|work=Reuters|date=8 مارس 2026}}</ref><nowiki>}}</nowiki>{{ھن}}{{ئاڵا|Hezbollah}}: ٢٠٠ چەکدار کوژراون<ref>{{استشهاد بويب|date=2026-03-08 |title=Israel killed 200 Hezbollah fighters in Lebanon, IDF says |url=https://www.jpost.com/middle-east/article-889214 |access-date=2026-03-08 |website=The Jerusalem Post |language=en}}</ref>{{ھن}}حەشدی شەعبی: ٥٤ چەکدار کوژراون و ٨١ی دیکەش برینداربوون<ref name="Kurdistan 24-2026">{{استشهاد بويب|url=https://www.kurdistan24.net/en/story/897811/slug|title=Airstrike Targets PMF Base in Diyala, Drone Intercepted Near Baghdad Airport Amid Ongoing Strikes|date=4 مارس 2026|website=Kurdistan 24}}</ref><ref>{{استشهاد بويب|url=https://shafaq.com/en/Security/Airstrike-hits-PMF-in-Kirkuk-six-killed|title=Airstrike hits PMF in Kirkuk, six killed}}</ref><ref>{{استشهاد بويب|title=PMF: 27 members killed in 32 airstrikes on its sites across Iraq|url=https://shafaq.com/en/Security/PMF-27-members-killed-in-32-airstrikes-on-its-sites-across-Iraq}}</ref><ref>{{استشهاد بخبر|url=https://shafaq.com/en/Security/One-killed-seven-wounded-in-attack-on-PMF-site-in-Kirkuk|title=One killed, seven injured in attack on PMF site in Kirkuk}}</ref> ---- '''بەپێی ڕێکخراوە مرۆیییەکان:'''{{ھن}}مافەکانی مرۆڤ: ٣ ھەزار و ١٩ کەس کوژراون کە لانیکەم ھەزار و ٢٩٨ کەسیان ھاووڵاتیی مەدەنی بوونە.{{ھن}}'''بەپێی [[ڕێکخراوی ھەنگاو بۆ مافەکانی مرۆڤ|ھەنگاو]]:'''{{ھن}}لانیکەم ٤ ھەزار و ٣٠٠ کەس کوژراون کە سێ ھەزار و ٩١٠ سەرباز و ٣٩٠ ھاووڵاتیی مەدەنی بوون.|casualties2='''بەپێی ویلایەتە یەکگرتووەکان و ئیسڕائیل:'''{{ھن}}{{ئاڵا|ئیسرائیل}}:{{ھن}}٢ سەرباز کوژراون<ref>{{استشهاد بخبر|last1=Planas |first1=Roque |last2=Dunbar |first2=Marina |last3=Lowe |first3=Yohannes |last4=Datoo |first4=Siraj |last5=Ellis-Petersen |first5=Hannah |title=Middle East crisis live: Israel warns it will pursue Iran's next supreme leader; black smoke smothers Tehran after missiles strike oil depots |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/08/middle-east-crisis-live-china-warns-world-cannot-return-to-law-of-the-jungle-trump-says-iran-being-decimated |access-date=8 مارس 2026 |work=the Guardian |date=8 مارس 2026}}</ref>{{ھن}}٢٠ کوژراو{{ھن}}٢،٩٧٥ بریندار{{ھن}}برینداربوونی ١٤ ئەندامانی سوپا{{ھن}}{{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}}:{{ھن}}کوژرانی ١٣ ئەندامانی ھێزی سەربازی{{ھن}}برینداربوونی ٢٠٠ کەس{{ھن}}لانیکەم ١٧ شوێنی ئەمریکی لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست زیانیان بەرکەوتووە|casualties3={{ئاڵا|لوبنان}}: ٦٨٧ کوژراو و ١٧٧٤ بریندار{{ھن}}{{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}: ٣٠ کوژراوی ھێزە ئەمنی و ٢ کوژراوی مەدەنی، و برینداربوونی ٢ کەس{{ھن}}{{ئاڵا|کووەیت}}: چوار ئەندامی خزمەت و چوار ھاووڵاتیی مەدەنی گیانیان لەدەستداوە، ھەروەھا ٦٧ ئەندامی خزمەت و ٣٢ مەدەنی برینداربوون.{{ھن}}{{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}}: دوو سەرباز و چوار ھاووڵاتیی مەدەنی کوژراون و ١٣١ کەسیش بریندار بوون.{{ھن}}{{ئاڵا|بەحرەین}}: ٣ کوژراو و ٣٨ بریندار{{ھن}}{{ئاڵا|عەرەبستانی سعوودی}}: ٣ کوژراو و ٣٨ بریندار{{ھن}}{{ئاڵا|فەڕەنسا}}: سەربازێک کوژرا و چەندی دیکەش بریندار بوون{{ھن}}{{ئاڵا|عومان}}: ١ کەس کوژراوە{{ھن}}{{ئاڵا|قەتەر}}: ١٦ بریندار{{ھن}}{{ئاڵا|ئوردن}}: ١٩ بریندار{{ھن}}{{ئاڵا|ئازەربایجان}}: ٤ بریندار|notes=|campaignbox= }}لە ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦، [[ئیسرائیل]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] ھێرشی ئاسمانی لەناکاویان بۆ سەر چەندین شوێن و شار لە سەرانسەری [[ئێران]] دەستپێکرد و بەھۆیەوە [[سەید عەلی خامنەیی|عەلی خامنەیی]]، ڕێبەری شۆڕشی ئیسلامیی [[ئێران]] و ژمارەیەکی زۆر لە بەرپرسانی دیکەی ئێران [[کوشتنی عەلی خامنەیی|کوژران]]. ئێران بە ھێرشی مووشەکی و [[فڕۆکەی بێفڕۆکەوان]] بۆ سەر ئیسرائیل و بنکەکانی ئەمریکا و لە وڵاتانی ھاوپەیمانی ئەمریکا لە ناوچەکە وەڵامی دایەوە. دوای ئەوەی قەیرانی [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] لە ساڵی ٢٠٢٣ دەستیپێکرد، ئێران و ئیسرائیل لە ساڵی ٢٠٢٤ دا ھێرشی مووشەکییان کردە سەریەکتری و بۆ جارێکی دیکە لە [[شەڕی ئێران و ئیسرائیل|جەنگی دوازدە ڕۆژەدا]] لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٥ کە [[ھێرشی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆ سەر دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێران|ھێرشی ئاسمانی ئەمریکای بۆ سەر دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێران]] بەخۆیەوە بینی. لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ ھێزە ئەمنییەکانی ئێران لەکاتی یەکێک لە [[ناڕەزایەتییەکانی ئێران ٢٠٢٥–٢٠٢٦|گەورەترین ناڕەزایەتی]] لە دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئیسلامییەوە]] کە تێدا ھەزاران خۆپیشاندەریان کوژران و برینداربوون. [[دۆناڵد ترامپ|دۆناڵد ترەمپ]] سەرۆکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، ھەڕەشەی گرتنەبەری ڕێوشوێنی سەربازی لە دژی ڕژێمی ئێرانی کرد لەسەر ئەو کوشتنانە. ئێران و ئەمریکا لە مانگی شوباتدا [[دانوستانەکانی ئەمریکا و ئێران ٢٠٢٥|دانوستانی ناڕاستەوخۆی ئەتۆمییان]] ئەنجامدا، لەھەمانکاتدا ئەمریکا زۆرترین ھێزی سەربازی خۆی لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە دوای [[داگیرکردنی عێراق ٢٠٠٣|داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]ەوە ئەنجامدا. ھێرشە ھاوبەشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل لەکاتی نوێبوونەوەی دانوستانە ئەتۆمییەکانی ئێران و ئەمریکادا، عەلی خامنەیی، ڕێبەری باڵای ئێرانیان تیرۆر کرد. ھەروەھا بەرپرسانی دیکەی ئێرانیش کوژراون. پاشان ئێران سەدان [[فڕۆکەی بێفڕۆکەوان]] و [[مووشەکی بالیستیکی]] ئاراستەی ئامانجەکانی ئیسرائیل و بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا لە [[ھێرشی ئێران بۆ سەر بەحرەین ٢٠٢٦|بەحرەین]] و [[ھێرشی ئێران بۆ سەر ئوردن٢٠٢٦|ئوردن]] و [[ھێرشی ئێران بۆ سەر کووەیت ٢٠٢٦|کووەیت]] و [[ھێرشی ئێران بۆ سەر قەتەر ٢٠٢٦|قەتەر]] و [[ھێرشی ئێران بۆ سەر عەرەبستانی سعوودی ٢٠٢٦|عەرەبستانی سعوودی]] و [[ھێرشی ئێران بۆ سەر تورکیا ٢٠٢٦|تورکیا]] و [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]] کرد. لە ئێران زیانی گیانی مەدەنی ھەبووە، ھەروەھا زیان بە [[قوتابخانە]] و [[نەخۆشخانە]] و شوێنەوارە کولتوورییەکان کەوتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Brown |یەکەم=Paul |دوایین٢=Sardarizadeh |یەکەم٢=Shayan |دوایین٣=Murphy |یەکەم٣=Matt |ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cpw004xqxnjo|سەردێڕ=Iranian schools, hospital and landmarks among civilian sites hit during US-Israeli strikes |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=[[BBC Verify]]}}</ref> بینایەکی قوتابخانە لە ئێران بە ھەڵە وەک ئامانجێک بۆ ھێرشی مووشەکی ئەمریکا کرا بە ئامانج تێیدا و زیاتر لە ١٠٠ قوتابی کوژران. ئامانجە مەدەنییەکان لە [[ھێرشی ئێران بۆ سەر ئازەربایجان ٢٠٢٦|ئازەربایجان]] و [[ھێرشی ئێران بۆ سەر ھەرێمی کوردستان ٢٠٢٦|کوردستان]] و [[ھێرشی ئێران بۆ سەر عومان ٢٠٢٦|عومان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/azerbaijan-threatens-to-respond-after-iranian-drones-hit-airport-and-near-school/|سەردێڕ=Azerbaijan threatens to respond after Iranian drones hit airport and near school |وێبگە=[[The Times of Israel]]}}</ref> لەلایەن ئێرانەوە کرانە ئامانج. بنکەی سەربازی ئەکرۆتیری [[بەریتانیا]] لەسەر [[قوبرس]] لەلایەن فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوانەوە کرایە ئامانج. ململانێی نێوان [[حیزبوڵڵای لوبنان]] و ئیسرائیل، کە لە ساڵی ٢٠٢٤ەوە سنووردار بوو بە ھێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر [[حیزبوڵڵای لوبنان|حیزبوڵڵا لە لوبنان]]، پەرەی سەند بۆ [[شەڕی لوبنان لە ساڵی ٢٠٢٦]] کاتێک حیزبوڵڵا دەستیان بە ئاراستەکردنی مووشەک و فڕۆکەی بێفڕۆکەوان کردەوە بۆ سەر شوێنە سەربازییەکانی ئیسرائیل، ئیسرائیلیش ھێرشە ئاسمانییەکانی لە [[لوبنان]] زۆر فراوانتر کرد و بۆردومانی [[بەیرووت]]ی دەستپێکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/12/israel-attacks-central-beirut-in-escalation-of-deadly-assault-on-lebanon|سەردێڕ=Israel attacks central Beirut in escalation of deadly assault on Lebanon |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=[[Al Jazeera]] |زمان=en}}</ref> ئەمریکا ئامانجی ئۆپەراسیۆنەکەی ڕوون نەکردەوە؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Sarovic |یەکەم=Alexander |ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.spiegel.de/ausland/donald-trump-und-der-iran-krieg-praesident-siegessicher-kriegsziel-unbekannt-a-2df3b848-6ade-4cbb-a4c7-45ed6738fe63|سەردێڕ=(S+) Trump und Iran: Präsident siegessicher, Kriegsziel unbekannt |via=www.spiegel.de}}</ref> سەرۆک دۆناڵد ترەمپ و بەرپرسانی دیکەی ئەمریکا ھۆکاری جیاوازیان بۆ ھێرشەکە خستووەتەڕوو، لەوانە ئەوەی کە بۆ بەرپەرچدانەوەی ھەڕەشەی ئێران کە ببێتە خاوەن [[چەکی ئەتۆم]]، بۆ پێشگرتن لە تۆڵەسەندنەوەی ئێران لە سەروەت و سامانی ئەمریکا دوای ھێرشێکی حەتمی ئیسرائیل بۆ سەر ئێران، بۆ لەناوبردنی توانا مووشەکی و [[ھێزە چەکدارەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران|سەربازییەکانی]] ئێران بۆ دەستەبەرکردنی سامانە سروشتییەکانی<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=GOP Sen. Lindsey Graham Brags 'We Are Going to Make a Ton of Money' on Iran War |ناونیشان=https://people.com/lindsey-graham-brags-make-ton-of-money-iran-war-11922350 |journal=[[People (magazine)|People]] |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٦|وتەگێڕانەوە="Venezuela and Iran have 31% of the world's oil reserves. We're going to have a partnership with 31% of the known reserves. This is China's nightmare. This is a good investment," he said.}}</ref> و دواجار بە ھێنانەدی ئۆپۆزیسیۆنی ئێران بۆ سەر دەسەڵات، گۆڕینی ڕژێم.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Glasser |یەکەم=Susan |بەستەری نووسەر=Susan Glasser |ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=Can Donald Trump Win a War with Iran If He Can't Explain Why He Started It? |ناونیشان=https://www.newyorker.com/news/letter-from-trumps-washington/can-donald-trump-win-a-war-with-iran-if-he-cant-explain-why-he-started-it |journal=[[The New Yorker]] |ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=2 March 2026 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> ئێران و ھەروەھا بەرپرسانی [[پنتاگۆن]] ئەو بانگەشانەیان ڕەتکردەوە کە گوایە ئێران ئامادەکاری بۆ ھێرشکردن کردووە.<ref name="Scahill-2026">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Scahill |یەکەم=Jeremy |ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.dropsitenews.com/p/exclusive-interview-iran-deputy-foreign-minister-esmail-baghaei-trump-israel-big-lie|سەردێڕ=EXCLUSIVE: Iran’s Deputy Foreign Minister Rejects Trump’s “Big Lie” About Why He Went to War |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=[[Drop Site News]] |زمان=en |وتەگێڕانەوە='They claim that Iran posed an imminent threat to the United States,' Baghaei added. 'Did we come to the Gulf of Mexico to target Los Angeles and other U.S. cities? Or did they come 6,500 miles away to Iranian shores?'}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Stewart |یەکەم=Phil |دوایین٢=Pamuk |یەکەم٢=Humeyra |ڕێکەوت=١ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/us/pentagon-tells-congress-no-sign-that-iran-was-going-attack-us-first-sources-say-2026-03-02/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=[[Reuters]]}}</ref> [[ئاژانسی نێونەتەوەییی وزەی ئەتۆمی|ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمی]] ڕای گەیاند کە ئەو دەستڕاگەیشتنەی نییە کە پێویستی پێیەتی بۆ دڵنیابوون لەوەی کە [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران|بەرنامەی ئەتۆمی ئێران]] بە تەنیا ئاشتیانە بێت، بەڵام لە کاتی ھێرشەکاندا ھیچ بەڵگەیەک لەسەر بەرنامەیەکی ستراکتۆری چەکی ئەتۆمی نەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-israel-us-strikes-2026/card/iaea-chief-says-iran-has-no-structured-program-to-build-nuclear-weapons-currently-1IYdJPyg8uIZqlGS8Gni|سەردێڕ=Iran Has No Structured Program to Build Nuclear Weapons, IAEA Says |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=The Wall Street Journal |زمان=en-US}}</ref> [[ئەنتۆنیۆ گوتیرێس]] سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان و چەند وڵاتێکی دیکە ھێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیلیان ئیدانە کرد؛ دواتر [[ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان|ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان]] بڕیارنامەیەکی دەرکرد کە ھێرشە تۆڵەسەندنەوەکانی ئێران بۆ سەر وڵاتانی کەنداو شەرمەزار دەکات. ڕەخنەگرانی مانگرتنە سەرەتاییەکان، لەوانەش شارەزایانی یاسایی، ئەو ھێرشانەیان بە پێشێلکردنی [[سەروەری]] ئێران وەسف کردووە بەپێی [[یاسای نێودەوڵەتی|یاسا نێونەتەوەیییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Schneid |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦|سەردێڕ=How the World Is Reacting to the Attack on Iran |ناونیشان=https://time.com/7381811/iran-war-world-leaders-reaction-russia-china-europe/ |journal=[[Time (magazine)|Time]] |زمان=en |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.philstar.com/world/2026/03/01/2511286/us-israel-defend-strikes-un-iran-alleges-war-crime|سەردێڕ=US, Israel defend strikes at UN as Iran alleges 'war crime' |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=The Philippine Star}}</ref>ململانێکان بووە ھۆی بەرزبوونەوەی دەستبەجێی نرخی [[نەوت]] و [[گاز]] و پچڕانی بەرفراوانی فڕۆکەوانی و گەشتیاری و بەرزبوونەوەی ناجێگیری لە بازاڕە داراییەکان.<ref name="Oxford Economics-2026">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.oxfordeconomics.com/resource/the-2026-iran-war-an-initial-take-and-implications|سەردێڕ=The 2026 Iran War, An Initial Take and Implications|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=Oxford Economics|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260309001808/https://www.oxfordeconomics.com/resource/the-2026-iran-war-an-initial-take-and-implications/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئێران [[تەنگاوی ھورمز|گەرووی ھورمز]]ی داخست و ھێرشی کردە سەر دامەزراوەکانی وزە و ناردنی نەوت و غازی جیھانی پەکخست. لە ٨ی نیساندا ئەمریکا ئاگربەستێکی دوو حەفتەیی ڕاگەیاند بۆ ئەوە کە بە ناوجێیەتیی [[پاکستان]] وتووێژێک بکرێت.<ref name="Pager-2026">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠٢٦|سەردێڕ=U.S., Iran and Israel Agree to Cease-Fire|ناونیشان=https://www.nytimes.com/live/2026/04/07/world/iran-war-trump-news/f1657559-8135-50c9-ad7f-63636e6a5106?smid=url-share|ڕێکەوتی سەردان=٧ی نیسانی ٢٠٢٦|ئیش=The New York Times|زمان=en-US|issn=0362-4331}}</ref> لە ماوەی ئاگربەستەکەدا ئێران و گرووپە هاوپەیمانەکانی هێرشەکانیان بۆ [[ھەرێمی کوردستان]] بەردەوام بوو کە ئەنجامی [[کوژرانی غەزال مەولان]] و چەند کەسی تر بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The Jerusalem Post: Ghazal, youngest female Kurdish Peshmerga, dies after IRGC strike and medical neglect|ناونیشان=https://www.jpost.com/international/article-893452}}</ref> ئیسرائیلیش دەستی لە بۆمببارانی لوبنان هەڵنەگرت و هەتا ١٣ی نیسان بە خەستی لوبنانی کوتا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Trump says US will blockade strait of Hormuz after Iran peace talks fail|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2026/apr/12/trump-says-us-will-blockade-strait-of-hormuz-as-iran-peace-talks-fail|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢٦|ئیش=[[The Guardian]]|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|2026 Iran war}} {{شریتی دەروازە|ڕووداوە بەردەوامەکان|ئیسرائیل|ئێران|شەڕ|ڕۆژھەڵاتی ناوین|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٢٠|سیاسەت}} [[پۆل:شەڕەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:شەڕەکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:شەڕەکانی سووریا]] [[پۆل:شەڕەکانی عەرەبستانی سعوودی]] [[پۆل:شەڕەکانی عێراق]] [[پۆل:شەڕەکانی ئێران]] [[پۆل:شەڕەکانی یۆنان]] [[پۆل:شەڕەکانی فەڕەنسا]] [[پۆل:عەلی خامنەیی]] [[پۆل:ململانێی بریکاریی ئێران و ئیسرائیل]] [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فارسی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عیبری]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[پۆل:ھەموو ناکۆکییە دروستیبوونەکان]] [[پۆل:شەڕەکانی فەلەستین]] [[پۆل:شەڕی ئێران لەگەڵ ئەمریکا و ئیسرائیل (٢٠٢٦)]] pv96c11vo43rjczqw3li934vo46vtjt 0 293299 1579039 1578850 2026-04-29T12:06:42Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579039 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:USS Abraham Lincoln (CVN-72) underway in the Atlantic Ocean on 30 January 2019 (190130-N-PW716-1312).JPG|وێنۆک| کەشتیی فڕۆکەھەڵگری یوو ئێس ئێس ئەبراھام لینکۆڵن]] '''یوو ئێس ئێس ئەبراهام لینکۆڵن (سی ڤی ئێن-٧٢)''' پێنجەم فڕۆکەھەڵگری پۆلی نیمیتزە لە [[ھێزی دەریاییی ویلایەتە یەکگرتووەکان|هێزی دەریاییی ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. ئەو سێیەم کەشتیی هێزی دەریایییە کە بە ناوی سەرۆکی پێشوو [[ئەبراھام لینکن|ئەبراهام لینکۆڵن]] ناونراوە. بەندەری نیشتمانییەکەی ئێن ئەی ئێس نۆرس ئایلەندە، لە سان دیێگۆ، کالیفۆرنیا؛ ئەو ئەندامی کەشتیگەلی پاسیفیکی ویلایەتە یەکگرتووەکانە. لە ڕووی کارگێڕییەوە بەرپرسیار بوو بەرامبەر فەرماندەی هێزە ئاسمانییە دەریایییەکانی پاسیفیک، و لە ڕووی کارپێکردنەوە وەک کەشتیی سەرەکیی گرووپی ٣ی هێرشبەری فڕۆکەھەڵگر خزمەت دەکات و میوانداری باڵی نۆیەمی ئاسمانیی فڕۆکەھەڵگر دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.airpac.navy.mil/Organization/Carrier-Air-Wing-CVW-9/|سەردێڕ=Carrier Air Wing (CVW) 9|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230113043358/https://www.airpac.navy.mil/Organization/Carrier-Air-Wing-CVW-9/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ١٢ی ئایاری ٢٠١٧دا گەڕێنرایەوە بۆ کەشتیگەلەکە، کە ئاماژەیە بۆ تەواوبوونی سەرکەوتووانەی دووبارە سووتەمەنی تێکردنەوە و نۆژەنکردنەوەی ئاڵۆز (ئاڕ سی ئۆ ئێچ) کە لە کارگەی کەشتیسازیی نیوپۆرت نیوز ئەنجامدرا. == گرووپی هێرشبەری فڕۆکەھەڵگری ئەبراهام لینکۆڵن == ئەبراهام لینکۆڵن بەشێکە لە گرووپی سێیەمی هێرشبەری فڕۆکەھەڵگر (سی ئێس جی-٣) کە باڵی نۆیەمی ئاسمانیی فڕۆکەھەڵگری (سی ڤی دەبلیو-٩) لەسەر جێگیر کراوە، کە تێیدا ئەبراهام لینکۆڵن وەک کەشتیی سەرەکیی گرووپە هێرشبەرەکە و بنکەی فەرماندەی سکوادرۆنی ٢١ی تێکشکێنەر خزمەت دەکات. {| class="wikitable sortable" !کۆد !نیشانە !سکوادرۆن !نازناو !فڕۆکەی سپێردراو |- |ڤی ئێف ئەی-١٤ |[[پەڕگە:VFA-14_Emblem.svg|ناوەڕاست|55x55پیکسڵ]] |سکوادرۆنی ١٤ی جەنگاوەری هێرشبەر |تۆپھاتەرز |[[بۆینگ ئێف/ئەی-١٨ئی/ئێف سووپەر ھۆرنێت|ئێف/ئەی-١٨ئی سووپەر ھۆرنێت]] |- |ڤی ئێف ئەی-٤١ |[[پەڕگە:VFA-41_Emblem.svg|ناوەڕاست|53x53پیکسڵ]] |سکوادرۆنی ٤١ی جەنگاوەری هێرشبەر |بڵاک ئەییسس |[[بۆینگ ئێف/ئەی-١٨ئی/ئێف سووپەر ھۆرنێت|ئێف/ئەی-١٨ئێف سووپەر ھۆرنێت]] |- |ڤی ئێم ئێف ئەی-٣١٤ |[[پەڕگە:Knight314.png|ناوەڕاست|43x43پیکسڵ]] |سکوادرۆنی ٣١٤ی هێرشبەری جەنگاوەری مارینز |بڵاک نایتس |[[ئێف-٣٥|ئێف-٣٥سی لایتنینگ ٢]] |- |ڤی ئێف ئەی-١٥١ |[[پەڕگە:VFA-151_Emblem.svg|ناوەڕاست|40x40پیکسڵ]] |سکوادرۆنی ١٥١ی جەنگاوەری هێرشبەر |ڤیجیلانتیس |[[بۆینگ ئێف/ئەی-١٨ئی/ئێف سووپەر ھۆرنێت|ئێف/ئەی-١٨ئی سووپەر ھۆرنێت]] |- |ڤی ئەی کیو-١٣٣ |[[پەڕگە:VAQ-133_Emblem.svg|ناوەڕاست|42x42پیکسڵ]] |سکوادرۆنی ١٣٣ی هێرشی ئەلیکترۆنی |ویزاردس |[[بۆینگ ئی ئەی-١٨ جی گراولەر|ئی ئەی-١٨جی گراولەر]] |- |ڤی ئەی دەبلیو-١١٧ |[[پەڕگە:Carrier Airborne Early Warning Squadron 117 (US Navy) - insignia.jpg|ناوەڕاست|40x40پیکسڵ]] |سکوادرۆنی ١١٧ی ئاگادارکردنەوەی پێشوەختەی ئاسمانیی فڕۆکەھەڵگر |وۆڵبانگەرز |ئی-٢دی ھۆک ئای |- |ئەیچ ئێس سی-١٤ |[[پەڕگە:Helicopter Sea Combat Squadron 14 (US Navy) emblem 2015.png|ناوەڕاست|43x43پیکسڵ]] |سکوادرۆنی ١٤ی شەڕی دەریاییی ھەلیکۆپتەر |چارجەرز |ئێم ئێچ-٦٠ئێس سیھۆک |- |ئەیچ ئێس ئێم-٧١ |[[پەڕگە:Helicopter Maritime Strike Squadron 71 (US Navy) insignia 2016.png|ناوەڕاست|47x47پیکسڵ]] |سکوادرۆنی ٧١ی هێرشی دەریاییی ھەلیکۆپتەر |ڕاپتەرز |ئێم ئێچ-٦٠ئاڕ سیھۆک |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|USS Abraham Lincoln (CVN 72) (ship, 1989)}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:Webarchive template wayback links]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} 8n53hyic000lz9v2rrjd0ozrks7prwi 2 293917 1579249 1577214 2026-04-29T18:12:23Z جيهان شيركو 51328 84-گردی مەتراب له گوندی باقرتە 85- شوينه وارى شاويس 1579249 wikitext text/x-wiki 1-'''ناوى شوێنەواره كانى قەزای ناوەندی [[ ھەولێر]] : [[File:قلعة_أربيل.png|قەڵای ھەولێر ساڵی ٢٠٢٤jpg|وێنۆک|500px|ناوەڕاست|[[ قەڵای ھەولێر]]]] 1-[[ قەڵای ھەولێر]] 2- مەزاری گەڕەکی عەرەبی لە هەولێر 3-گۆڕستانێکی ئاشووری لە نزیک قەڵای هەولێر، 4- خەرابەی ئیفراز 5- خەرابەی ئیمام سۆفی لە گوندی دارەتوو + گردی عه لى مه ولان + خەرابەی تڕخێنە 6- خەرابەی ئیمام تەها لە تۆپزاوا 7- خەاربەی ئۆرل برست 8 - گردی بەردینە لە تەندوورە + قەبرستانی یەکی گوند 9- خەرابەی پراغ 10- گردی پەلک لە گردەشێری زاب 11- خەرابەی پیرزین 12- خەرابەی بیرکۆلە 13- گردی تەرمووسک 14- گردی تلتا ( مەسینا ) عەنکاوە + گردی قەسر + گردی مار عودە + گردی یەڵدا 15- گردی گردەچاڵ 16- خەرابەی چالووکی گچکە 17- قەبرستانی جێژنیکانی ئەفەندی 18- خەرابەی جێژنیکانی عەرەب 19- گردی جنانلە کەسنەزانی ئیسماعیل ٢0- قەڵای جوانی لە گردەشێر + قەڵای فوکانیە 21- گردی گردجووتیار 22- گردی حاجی لەر لە تووڕەق 23- گردی حەسەن ئاکدار لە بێریات 24- خەرابەی حەسەن کایە لە باترنوخ 25- خەرابەی حەلواچی لە گوندی ڕەشکین + خەرابەی شێخ تەهای لە ڕەشکینی 26-گردی خەزنەی حاجی سادقی 27- گردی خەزنەی کەسنەزانی حاجی سمایلی 28- گردی خەزنەی داربەندی 29- خەرابەی خەلیلی خەرابەدراوی + قەبرستانی دەروێش عەبدوالله + گردی قادراغەی + گردەشێر لە گوندی خەرابەدراوی ''' 30- گردی دەلوگول 31- قەلای دێرێ 32- گردی گردەڕەش 33- گردی ڕەشکینی 34- گردی گردەڕەشەی زابی 35- گردی گردەزەردی 36- گردی ساروەی لە گوندی شێراوە 37- گردی سەعداوە 38- گردی سەید ئەحمەدی لە ساتووری 39- گردی سەید ئەحمەدی لە سوێری گردی سەید حوسێنی لە کوردەبان 40- خەرابەی سەیدان 41- قەبرستانی شاوێسی 42- گردی شوزال 43- قەبرستانی شوك 44- گردی شێخ ئەحمەدی لە لە جمکە 45- گردشێخ احمد لە قەراچۆغان+ گردی شێخ قەسرێ +گرد مەسینە گوندی قەڵاچۆغان 46- گردی شێراوە 47- خەرابەی شینماران لە گوندی گەڕيسۆری 48- گردی عەبدولعەزیزی لە گوندی ڕۆژینە 49- ئەشکەفتی عەدۆی لە گوندی شیوەڕەشی 50- گردعارەق 51- گردی عومەراوە لەگوندی سەرکەڕک 52- خەرابەی غایلە لە گوندی قۆڕیتان + خەرابەی قۆڕیتان 53- گردی قالینچ ئاغا لەناو شای هەولێر 54- گردی باخچان لەناو شای هەولێر 55- گردی کلک مشکی لەناو شای هەولێر 56- گردی قەتەوی 57- گردی قەراتگە لە گوندی کۆلەک 58- گردی قەراتگە لە گوندی قەرامورتکەی 59-خەرابەی وەستاعەرەبی لە گوندی بەرحوشتری 60-خەرابەی گوندی قەراتگە 61- خەرابەی قووچ لە گوندی سەیدان + خەرابەی کەمارە لە گوندی سەیدان 62- قەرابەی قولی لان 63- خەرابەی کانی قرژاڵە 64- کاولانی بن بێرنز 65- کاولەشاخۆڵان 66- کاولە قوچەبڵباس 67- جەرابەی کەڕک 68- گردی گەزنەی 69- گردی کەلکان + خەرابەی کەلکان خەرابەی قوچاغ لە گوندی بۆلاق 70- خەرابەی تیماری گچکە 71- خەرابەی گوندی کەورگۆسک 72- گردی مام چۆغان 73- خەرابەی گوندی مەموندان 74- گردی محورە لە گوندی پیڕەشی 75- مەلاچرک لە بەحرکەی 76- قەبرستانی مەلا بەعرور لە گوندی قەفەر 77- قەسری گوندی مەلاعومەر 78- گردی مەلاخەتیبی لەو گوندی کونەگورگ 79- قەبرستانی تیماری گەورە 80- گردی ئاخۆڵان 81- قاجى ره ش تربة سبى 82- گردی باستام لە جەمەدوبز 83- قووڵگەی مەرگ لە باغلومنارە 84-گردی مەتراب له گوندی باقرتە 85- شوينه وارى شاويس 2-'''ناوى شوێنەواره كانى [[قەزای قوشتەپە ]] سه ر به قه زاى [[ ھەولێر]] : quviq6vww91c2x1wg3de5954ydwmmh1 0 294323 1579054 1578816 2026-04-29T12:09:12Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579054 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{Databox|وێنە=2023-24_Bhutanese_National_Assembly_election_-_First_round_results_by_constituency_(vote_share).svg }}ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نیشتمانی لە [[بووتان]] لە ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ و ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ بەڕێوەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ecb.bt/wp-content/uploads/2023/11/NotiEng_03112023.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kuenselonline.com/ecb-announces-national-assembly-poll-dates-2/|سەردێڕ=ECB announces National Assembly poll dates|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Kuensel Online|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231130023544/https://kuenselonline.com/ecb-announces-national-assembly-poll-dates-2/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == پێشینە== لە [[ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نیشتمانیی بووتان ٢٠١٨|ھەڵبژاردنەکانی ٢٠١٨]]دا، پارتێک کە پێشتر نوێنەرایەتی نەبوو بە ناوی «درۆک نیامرووپ تشۆگپا» (DNT) زۆرینەی کورسییەکانی بردەوە، و ڕێبەرەکەیان «لۆتای تشێرینگ» بوو بە [[سەرۆک وەزیرانی بووتان|سەرۆک وەزیران]]. لە ماوەی نێوان ٢٠١٨–٢٠٢٣دا (DNT) چوار [[ھەڵبژاردنی لاوەکی]] بردەوە، کورسی «مۆنگگار»ی پاراست<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین١=Namgyal |یەکەم١=Tshering |سەردێڕ=Mongar : Karma Lhamo wins with DNT |ناونیشان=https://kuenselonline.com/mongar-karma-lhamo-wins-with-dnt/ |وێبگە=Kuensel |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231119034711/https://kuenselonline.com/mongar-karma-lhamo-wins-with-dnt/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و کورسییەکانی «چھۆکھۆر-تانگ»،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Breaking: Dawa wins Chhoekhor-Tang bye-election |ناونیشان=https://kuenselonline.com/breaking-dawa-wins-chhoekhor-tang-bye-election/ |وێبگە=Kuensel |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231113182307/https://kuenselonline.com/breaking-dawa-wins-chhoekhor-tang-bye-election/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> «نگانگلام»<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین١=Wangchuk |یەکەم١=Kelzang |سەردێڕ=Nganglam: DNT breaks DPT's hold in Nganglam |ناونیشان=https://kuenselonline.com/nganglam-dnt-breaks-dpts-hold-in-nganglam/ |وێبگە=Kuensel |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231114095451/https://kuenselonline.com/nganglam-dnt-breaks-dpts-hold-in-nganglam/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و «خامدانگ-رامجار»ی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین١=Dolkar |یەکەم١=Dechen |سەردێڕ=DNT wins Khamdang Ramjar bye-election |ناونیشان=https://kuenselonline.com/dnt-wins-khamdang-ramjar-bye-election/ |وێبگە=Kuensel |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231113183128/https://kuenselonline.com/dnt-wins-khamdang-ramjar-bye-election/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە «درۆک فوێنسوم تشۆگپا» (DPT) بردەوە، کە دوو کورسی یەکەم قەڵای (DPT) بوون و ئەو پارتە پێشتر ھەرگیز نەیدۆڕاندبوون. لە ٢٠٢٢ و ٢٠٢٣دا دوو پارتی نوێ بۆ ڕکابەریکردن لە ھەڵبژاردنەکانی ٢٠٢٣دا تۆمارکران «درۆک ثوێندرێل تشۆگپا» و «پارتی تێندرێلی بووتان». لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٣دا «پارتی کوێن-نیامی بووتان» (BKP) ناوی خۆی سڕییەوە دوای چەند ساڵێک لە چالاکی کەم و سەختی لە دابینکردنی [[بودجە]] و دۆزینەوەی سەرۆکێکی نوێ بۆ پارتەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین١=Dolkar |یەکەم١=Dechen |سەردێڕ=BKP deregisters with ECB |ناونیشان=https://kuenselonline.com/bkp-deregisters-with-ecb/ |وێبگە=Kuensel |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231104001259/https://kuenselonline.com/bkp-deregisters-with-ecb/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> (BKP) لە [[ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نیشتمانیی بووتان ٢٠١٨|ھەڵبژاردنەکانی ٢٠١٨]]دا پلەی چوارەمی بەدەستھێنابوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|دەیەی ٢٠٢٠|زانستی سیاسەت}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 5rvie4ky3chqnq8aosx0zfr07hgg5pf 0 294374 1579064 1578788 2026-04-29T12:10:42Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579064 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{Databox}}'''ھێرش بۆ سەر ڕۆژاوای کوردستان''' یان '''ھێرشی باکووری ڕۆژھەڵاتی سووریا لە ساڵی ٢٠٢٦''' ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی بوو کە لە ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ لەلایەن حکوومەتی سووریاوە دەستیپێکرد، دژی ئەو پێگانەی کە [[ھێزەکانی سووریای دیموکرات]] لە [[خۆبەڕێوەبەریی باکوور و ڕۆژھەڵاتی سووریا|باکووری ڕۆژھەڵاتی سووریا]] بەدەستیان ھێنابوو. ھێرشەکە لە ڕۆژھەڵاتی [[پارێزگای حەلەب]] لە دەوروبەری شارۆچکەکانی [[دێر حافر|دێرحافێر]] و مەسکەنە دەستیپێکرد و دواتر لە ١٧ی کانوونی دووەم فراوانتر بوو بۆ پارێزگاکانی [[پارێزگای ڕەققە|ڕەققە]] [[پارێزگای دێرەزۆر|و دێرەزوور]]. ھێرشەکە ئێوارەی ١٨ی مانگ بە واژووکردنی ڕێککەوتنێکی ١٤ خاڵیی لەلایەن [[ئەحمەد شەرع]] بە نێوەندگیریی [[تۆم بێرێک]] نێردەی تایبەتی [[ئەمریکا]] بۆ سووریا بە شێوەیەکی کاتی ڕاگیرا. لە ڕێککەوتنەکەدا مەرجی ئەوە خراوەتەڕوو کە [[حکوومەتی سووریا]] [[دێرەزوور]] و [[ڕەققە]] و [[حەسیچە]] کۆنتڕۆڵ بکاتەوە و سوپای سووریای دیموکرات بخرێتە ناو سوپای سووریاوە و ڕۆژی دواتر کۆبوونەوەیەک لەنێوان شەرع و [[مەزڵووم عەبدی]] ئەنجام بدرێت.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=18 يناير 2026 |ناونیشان=https://sana.sy/video/2377887/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260119010927/https://sana.sy/video/2377887/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=19 يناير 2026 |وێبگە=سانا |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕۆژێک دوای ڕێککەوتنەکە پێکدادان بەردەوام بوو، ھەر لایەنێک بەرامبەرەکەی بە پێشێلکردنی ئاگربەست تۆمەتبار کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jamal |یەکەم=Urooba |دوایین٢=Ali |یەکەم٢=Faisal |دوایین٣=Peter |یەکەم٣=Zsombor |دوایین٤=Magee |یەکەم٤=Caolán |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/1/19/syria-live-government-forces-take-control-after-heavy-fighting-with-sdf |سەردێڕ=Syria updates: SDF, government trade ceasefire violation accusations |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260128130610/https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/1/19/syria-live-government-forces-take-control-after-heavy-fighting-with-sdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=[[قناة الجزيرة الإنجليزية]] |زمان=en |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕاپۆرتە میدیاییەکان ئاماژەیان بەوە کردووە کە کۆبوونەوەی نێوان شەرع و مەزڵووم عەبدی ھیچ ئەنجامێکی نەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.mc-doualiya.com/%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B1%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D8%B3%D8%B7/20260120-%D9%85%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%B6%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%A7%D8%B4%D9%84%D8%A9-%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B1%D8%B9-%D9%88%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D9%8A-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81-%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%A5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D9%83%D8%A9-%D9%88%D9%82%D8%B5%D9%81-%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9-%D9%82%D8%B3%D8%AF|سەردێڕ=مفاوضات فاشلة بين الشرع وعبدي: خلاف حول إدارة الحسكة وقصف لمواقع قسد|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260206095501/https://www.mc-doualiya.com/%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B1%D9%82-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%88%D8%B3%D8%B7/20260120-%D9%85%D9%81%D8%A7%D9%88%D8%B6%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D8%A7%D8%B4%D9%84%D8%A9-%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B1%D8%B9-%D9%88%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D9%8A-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81-%D8%AD%D9%88%D9%84-%D8%A5%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D9%83%D8%A9-%D9%88%D9%82%D8%B5%D9%81-%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9-%D9%82%D8%B3%D8%AF|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=مونت كارلو الدولية|زمان=ar|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Monitor">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Zaman |یەکەم=Amberin |بەستەری نووسەر=Amberin Zaman |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.al-monitor.com/originals/2026/01/trump-demands-end-clashes-kurds-call-syrias-sharaa|سەردێڕ=Trump demands end to clashes with Kurds in call with Syria's Sharaa - AL-MONITOR: The Middle Eastʼs leading independent news source since 2012 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20260119233043/https://www.al-monitor.com/originals/2026/01/trump-demands-end-clashes-kurds-call-syrias-sharaa |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[المونيتور]] |زمان=en}}</ref> لە ٢٠ی مانگ، حکوومەتی سووریا ئاگربەستی ڕاگەیاند کە کاتژمێر ٨:٠٠ د. ن بەکاتی ناوخۆ دەستپێدەکات، چوار ڕۆژ مۆڵەتی بە ھێزەکانی سووریای دیموکرات (ھەسەدە) دا بۆ ئەوەی پلانێک بۆ تێکەڵبوونیان لەگەڵ دەوڵەتدا دابڕێژن پێش ئەوەی ھێزەکانی حکوومەت بچنە ناو شارەکانی حەسیچە و [[قامیشلۆ]].<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.bbc.com/arabic/articles/cql4kdx5ny1o|سەردێڕ=التوصل لتفاهم مشترك بين الحكومة السورية وقسد، ومهلة 4 أيام لوضع خطة تفصيلية|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260121224259/https://www.bbc.com/arabic/articles/cql4kdx5ny1o|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=BBC News عربي|زمان=ar|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئاگربەستەکە بۆ ماوەی ١٥ ڕۆژ درێژکرایەوە، کە لە کاتژمێر ١١:٠٠ی شەو بە کاتی ناوخۆی ٢٤ی ١ دەستی پێکرد، بۆ ئەوەی ڕێگە بدات ئەمریکا دیلەکانی داعش لە سووریاوە بۆ عێراق بگوازێتەوە.<ref name=":5">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://sana.sy/locals/2382689/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260125025334/https://sana.sy/locals/2382689/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=سانا|زمان=ar|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ٣٠ی کانوونی دووەم، حکوومەت ڕێککەوتنێکی ھەمەلایەنەی لەگەڵ ھێزەکانی سووریای دیموکرات ڕاگەیاند، کە گرنتی ئاگربەست و یەکخستنی وردە وردەی ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی [[ھێزەکانی پاراستنی گەل]] بە دامەزراوەکانی دەوڵەت (ئەمنی و سەربازی و ئیداری) و جێگیرکردنی ھێزی ئاسایشی ناوخۆ لە شارەکانی حەسیچە و قامیشلۆ ڕاگەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://english.enabbaladi.net/archives/2026/01/comprehensive-ceasefire-agreement-reached-between-syrian-government-and-sdf/|سەردێڕ=Comprehensive ceasefire agreement reached between Syrian government and SDF - Enab Baladi|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260210235232/https://english.enabbaladi.net/archives/2026/01/comprehensive-ceasefire-agreement-reached-between-syrian-government-and-sdf/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان= ٩ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{شریتی دەروازە|شەڕ|سووریا|دەیەی ٢٠٢٠}} [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] esn85twr20dmt2oa278go3tabto9z3e 0 294405 1579050 1578824 2026-04-29T12:08:32Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579050 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە سەرۆکایەتییەکان لە [[تایوان]] لە ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ بەڕێوەچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://web.cec.gov.tw/english/cms/pe|سەردێڕ=Central Election Commission:::Presidential Elections:::|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Central Election Commission|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191007193707/https://web.cec.gov.tw/english/cms/pe|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەڵبژاردنەکە ھاوکات لەگەڵ ھەڵبژاردنە یاسادانانەکان ئەنجامدرا. ئەمە پێنجەمین ھەڵبژاردنی ڕاستەوخۆ بوو بۆ سەرۆکی کۆماری چین. پێش ساڵی ١٩٩٦، سەرۆک لەلایەن کۆمەڵەی نیشتمانیی کۆماری چینەوە ھەڵدەبژێردرا نەک ڕاستەوخۆ لەلایەن گەلەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Republic of China presidential election, 2012}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} qafbeod7adn91fu4py8k5by38nc3vqm 0 294406 1579051 1578822 2026-04-29T12:08:42Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579051 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە سەرۆکایەتییەکان لە [[تایوان]] لە ٢٢ی ئازاری ٢٠٠٨ بەڕێوەچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://web.cec.gov.tw/english/cms/pe|سەردێڕ=Central Election Commission:::Presidential Elections:::|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Central Election Commission|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191007193707/https://web.cec.gov.tw/english/cms/pe|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کاندیدی کومینتانگ (کەی ئێم تی) ما ئینگ-جیو بە ٥٨٪ی دەنگەکان سەرکەوتنی بەدەستھێنا، و کۆتایی بە ھەشت ساڵ لە حوکمڕانیی پارتی پێشکەوتووی دیموکرات (دی پی پی) ھێنا. لەگەڵ ھەڵبژاردنی یاسادانانی ٢٠٠٨، سەرکەوتنە گەورەکەی ما کومینتانگی گەڕاندەوە بۆ دەسەڵات لە کۆماری چین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://china.usc.edu/ShowArticle.aspx?articleID=986|سەردێڕ=US-China Institute :: news & features :: usci symposium explores the taiwan vote|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140305213140/http://china.usc.edu/ShowArticle.aspx?articleID=986|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Republic of China presidential election, 2008}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} an8lbydu88wexnyzitlajpxm7xtqy03 0 294407 1579052 1578820 2026-04-29T12:08:52Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579052 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە سەرۆکایەتییەکان لە [[تایوان]] لە ٢٠ی ئازاری ٢٠٠٤ بەڕێوەچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://web.cec.gov.tw/english/cms/pe|سەردێڕ=Central Election Commission:::Presidential Elections:::|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Central Election Commission|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191007193707/https://web.cec.gov.tw/english/cms/pe|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕیفراندۆمێکی ڕاوێژکاری لە ھەمان ڕۆژدا سەبارەت بە پەیوەندییەکان لەگەڵ [[چین|کۆماری گەلی چین]] ئەنجامدرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Republic of China presidential election, 2004}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} hj2hoyzou6cbn262mdhvmzr9vkrgw6k 0 294583 1579096 1578681 2026-04-29T12:15:52Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579096 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''گودیا''' ({{IPAc-en|g|uː|.|ˈ|d|eɪ|.|ə}}، {{respell|goo|DAY|ə}}؛ بە [[زمانی سۆمەری|سۆمەری]]: {{script|Xsux|𒅗𒌤𒀀}}، ''Gu3-de2-a''؛ مردووی {{Circa}} ٢١٢٤ی پ.ز) فەرمانڕەوایەکی [[سۆمەر]]ی (''[[ئێنسی (سۆمەری)|ئێنسی]]'') بوو لە دەوڵەتی [[لاگاش]] لە باشووری [[مێزۆپۆتامیا]]، کە فەرمانڕەوایی کردووە لە نزیکەی ٢١٤٤–٢١٢٤ی پ.ز ([[کڕۆنۆلۆژیای ناوەڕاست|ک.ن]]). گەرچی بە ئەگەرێکی زۆرەوە خەڵکی ڕەسەنی لاگاش نەبووە، بەڵام ھاوسەرگیری لەگەڵ نینالا، کچی فەرمانڕەواکەی [[ئور-بابا]] کردووە، ئەمەش وای کردووە بچێتە ناو خێزانی شاھانەوە. لە دوای خۆی کوڕەکەی، [[ئور-نینگیرسووی دووەم]] جێگەی گرتەوە. گودیا لە سەردەمێکدا فەرمانڕەوایی کردووە کە [[گوتی|شانشینی گوتی]] فەرمانڕەوایی [[ماری، سووریا|ماری]]یان دەکرد.<ref name="MLD227">{{بیرخستنەوەی کتێب |دوایین١=Durand |یەکەم١=M.L. |سەردێڕ=Supplément au Dictionnaire de la Bible: TELL HARIRI/MARI: TEXTES |پەڕە=٢٢٧ |ڕێکەوت=٢٠٠٨ |ناونیشان=http://pix.archibab.fr/4Dcgi/11710M2807.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210414021857/http://pix.archibab.fr/4Dcgi/11710M2807.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە سەردەمی گودیادا، لاگاش سەردەمێکی زێڕینی بەخۆیەوە بینی، بە ڕواڵەت سەربەخۆیییەکی بەرچاوی ھەبوو لە [[گوتی|گوتییەکان]]، کە دانیشتووانێکی [[زمانی دابڕاو|زمان دابڕاو]] بوون و لە ناوچەکانی باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەودیو مێزۆپۆتامیاوە ھاتبوون.<ref name="MCC">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Corporation |یەکەم١=Marshall Cavendish |سەردێڕ=Ancient Egypt and the Near East: An Illustrated History |ڕێکەوت=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Marshall Cavendish |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦١٤-٧٩٣٤-٥|پەڕەکان=٥٤–٥٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3-kshvab3k4C&pg=PA54 |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Gudea}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 71yhg75hmhcawd4kovyo3ouow5wuazs 1 294861 1579155 1577252 2026-04-29T13:25:17Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[وتووێژ:شەڕی ئێران لەگەڵ ئەمریکا و ئیسرائیل (٢٠٢٦)]]ی گواستەوە بۆ [[وتووێژ:شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران]] 1576904 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[شەڕی ئێران ٢٠٢٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1576903 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20260309001808/https://www.oxfordeconomics.com/resource/the-2026-iran-war-an-initial-take-and-implications/ بۆ https://www.oxfordeconomics.com/resource/the-2026-iran-war-an-initial-take-and-implications زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٨:٠٦، ٢٤ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) 8iz50bu10toxlwklawm5xthmwv34nz6 0 294888 1579032 1578862 2026-04-29T12:05:52Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579032 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} [[ئوسترالیا]] خاوەنی [[ئابووری تێکەڵ|ئابوورییەکی تێکەڵی]] [[وڵاتی پێشکەوتوو|زۆر پێشکەوتووە]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Griggs|یەکەم=Lynden|سەردێڕ=Commercial and economic law in Australia|ڕێکەوت=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Kluwer Law International|ئەوانی تر=John McLaren, James Scheibner, George Cho, E. Eugene Clark|ژپنک=٩٧٨-٩٤-٠٣٥-٠٧٠١-٩|edition=3rd|شوێن=Alphen aan den Rijn, the Netherlands|پەڕە=٣٣٧|oclc=١١٠١١٧٧٣٢٩|وتەگێڕانەوە=Australia is a mixed market economy}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nieuwenhuysen|یەکەم=John|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=bAyB2IQWGREC&q=australian+market+economy|سەردێڕ=Reshaping Australia's Economy: Growth with Equity and Sustainability|دوایین٢=Lloyd|یەکەم٢=Peter|دوایین٣=Mead|یەکەم٣=Margaret|ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٠١١٢٠-٤|پەڕە=١٧٩}}</ref> ھەتا ساڵی ٢٠٢٥، ئوسترالیا [[پێڕستی وڵاتان بەپێی تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی|١٥ەمین گەورەترین ئابووریی نیشتمانی]] بوو بەپێی [[تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی|جی دی پیی ڕواڵەتی]] ([[تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی]])،<ref name="gdp-rank">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١٩|ناونیشان=https://data.worldbank.org/data-catalog/GDP-ranking-table|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠١٩|وێبگە=World Bank Open Data|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی شوباتی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180209055842/https://data.worldbank.org/data-catalog/GDP-ranking-table|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ٢٢ەمین گەورەترین بەپێی جی دی پیی ڕێکخراو بە پی پی پی،<ref name="gdpPPP-rank">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشان=https://data.worldbank.org/data-catalog/GDP-PPP-based-table|سەردێڕ=GDP ranking, PPP based {{!}} Data|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠١٩|وێبگە=World Bank Open Data|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180110194932/https://data.worldbank.org/data-catalog/GDP-PPP-based-table|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و ٢١ەمین گەورەترین ھەناردەکاری کاڵا و ٢٤ەمین گەورەترین ھاوردەکاری کاڵا بوو.<ref name="ciafactbook">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/australia/|سەردێڕ=Spotlighting The World Factbook as We Bid a Fond Farewell - CIA |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210109090604/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/australia |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧|وێبگە=[[The World Factbook]]}}</ref> ئوسترالیا ڕیکۆردی درێژترین ماوەی [[گەشەی ئابووری|گەشەی جی دی پیی]] بێپچڕانی لە [[وڵاتی پێشکەوتوو|جیھانی پێشکەوتوودا]] بەدەستھێنا لە وەرزی داراییی ئازاری ٢٠١٧دا. ئەمە ١٠٣ەمین وەرز و ٢٦ەمین ساڵ بوو لەوەتەی وڵاتەکە ڕووبەڕووی پاشەکشەیەکی تەکنیکی ببووەوە.<ref name="smh-Bagshaw-201706">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Bagshaw |یەکەم=Eryk |دوایین٢=Massola |یەکەم٢=James |ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.smh.com.au/business/the-economy/gdp-australia-grabs-record-for-longest-time-without-a-recession-20170606-gwm0o2.html|سەردێڕ=GDP: Australia grabs record for longest time without a recession |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧|وێبگە=[[The Sydney Morning Herald]]}}</ref> ھەتا حوزەیرانی ٢٠٢١، جی دی پیی وڵاتەکە بە ١٫٩٨ تریلیۆن دۆلار خەمڵێنرابوو.<ref name="abs-ecoIndicators">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.abs.gov.au/statistics/economy/key-indicators|سەردێڕ=Key economic indicators {{!}} Australian Bureau of Statistics |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Economy of Australia}} {{شریتی دەروازە|ئابووری}} [[پۆل:Webarchive template wayback links]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: ناونیشانی ڕووت]] [[پۆل:ھەڵەکانی شێوازی سەرچاوەی ١: سەردێڕی ون]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} mdqeuw8qkvd7c0c111dysbi1fsetmjw 0 295053 1579158 1578281 2026-04-29T13:31:17Z Serchia 5238 1579158 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = دکتۆر | ناو = ئەحمەدی مەلا | پاشگری ڕێزلێنان = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | وێنە = | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٥٧ | شوێنی لەدایکبوون = گوندی [[تۆمار]]، [[ناحیەی شوان]]، [[پارێزگای کەرکووک|کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = [[ئیسپانیا]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = دکتۆرا لە ئەدەبی بەراوردکاری | خوێندنگە = زانکۆی فرانش کۆمتێ (فەڕەنسا) | پیشە = [[نووسەر]]، [[شاعیر]]، [[وەرگێڕ]]، مامۆستای زانکۆ | ساڵانی چالاکی = ١٩٨٣ – ئێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | وەکیل = | ناوبانگ = | کارە دیارەکان = | شێواز = | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = | وادە = | پێش = | پاش = | حیزب = | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = | تۆمەت = | سزا = | دۆخی دادوەری = | ھاوسەر = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''ئەحمەدی مەلا''' (لەدایکبووی ١٩٥٧ لە [[پارێزگای کەرکووک|کەرکووک]]) نووسەر، شاعیر، وەرگێڕ و ئەکادیمییەکی [[کورد]]ە. خاوەنی چەندین بەرهەمی ئەدەبییە لە بوارەکانی شیعر و ڕۆمان، ھەروەھا کاری وەرگێڕانی بۆ چەندین شاکاری ئەدەبیی جیھانی لە زمانەکانی فەڕەنسی و ئیسپانییەوە بۆ زمانی کوردی کردووە و لە ھەمان کاتدا بەرهەمی کوردییشی بۆ زمانی فەڕەنسی وەرگێڕاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://cultureproject.org.uk/kurdish/interview-with-ahmed-mall/ |سەردێڕ=وتووێژ لەگەڵ د.ئەحمەدی مەلا |وێبگە=Culture Project |بڵاوکەرەوە=کولتور مەگەزین |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20081216223405367 |سەردێڕ=ئەحمەدی مەلا |نووسەر=<!--نەوتراوە--> |ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ |وێبگە=کوردپێدیا |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ژیان و خوێندن == ئەحمەدی مەلا لە ساڵی ١٩٥٧ لە گوندی [[تۆمار]]ی سەر بە [[ناحیەی شوان]] لە پارێزگای کەرکووک لەدایکبووە. قۆناغەکانی خوێندنی سەرەتایی و ناوەندیی لە شاری [[کەرکووک]] تەواو کردووە، و بۆ قۆناغی ئامادەیی چووەتە شاری [[بەغدا]]. لە ساڵی ١٩٨١ بە یەکجاری کوردستان جێدەھێڵێت و ڕوو دەکاتە ئەورووپا. سەرەتا ماوەیەک لە شاری [[جنێڤ]] لە [[سویس]] نیشتەجێ دەبێت و لەوێ دراما دەخوێنێت، پاشان لە ساڵی ١٩٨٨ دەچێتە وڵاتی [[فەڕەنسا]] بە مەبەستی درێژەدان بە خوێندن. لەوێ بڕوانامەی ماستەر لە زانستەکانی زمان بەدەست دەھێنێت، و دواتر لە ساڵی ١٩٩٩ بڕوانامەی دکتۆرا لە بواری [[ئەدەبی بەراوردکاری]] لە زانکۆی فرانش کۆمتێ ([[زانکۆی ماری و لویس پاستۆر]]) وەردەگرێت. تێزی دکتۆراکەی سەبارەت بە جیھانبینیی [[مەحوی]] بووە لەژێر ناونیشانی «مەحوی لە نێوان زاھیرییەت و باتینییەت دا، وێنەی مەعشووق و سەرچاوەکانی عەشق». == کار و بەرھەمەکان == سەرەتاکانی کاری ھونەریی ئەحمەدی مەلا بە شیعر، ھونەری شێوەکاری و شانۆ دەستی پێکردووە. پاشان جگە لە نووسینی شیعر و لێکۆڵینەوەی ئەدەبی، دەستی بە نووسینی ڕۆمان و کاری وەرگێڕانی ئەدەبیش کردووە. لەپاڵ کارە ئەدەبییەکانیدا، وەک ئەکادیمییەک لە زانکۆکانی ئەورووپا وانە دەڵێتەوە و ئێستا مامۆستای مێژووی زمان و ئەدەبیاتی فەڕەنسییە لە [[زانکۆی کاستییا لا مانچا]] لە ئیسپانیا. بەشێکی زۆر لە بەرھەمەکانی لەلایەن دەزگاکانی وەکوو [[دەزگای ئاراس]]، [[دەزگای سەردەم]]، و ھەروەھا [[دەزگای ئارمەتان]] لە پاریس چاپ و بڵاو کراونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |سەردێڕ=ئەحمەدی مەلا كۆمەڵێك شیعری عەبدوڵا پەشێو بۆ فڕەنسی وەردەگێڕێت |ناونیشان=https://wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=185235&Jor=5 |نووسەر=سۆران عەزیز |بڵاوکەرەوە=وشە |زمان=کوردی|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> === شیعر === ئەحمەدی مەلا خاوەنی چەندین کۆمەڵە شیعرە، لەوانە: * ''باران''، جنێڤ، ١٩٨٣. * ''زەردک''، جنێڤ، ١٩٨٨ (دواتر لەلایەن ئیسماعیل دەروێشەوە وەرگێڕدراوەتە سەر فەڕەنسی لە ١٩٩٣). * ''کتێبی شیعر''، پاریس، ١٩٩٦. * ''ئاقیقی زڕ و زستانێکی زۆر''، بزەنسۆن، ١٩٩٨. * ''مانگ و ھەڵپەڕین''، سیوداد ڕیال، ٢٠٠٠. * ''ئاسمانمان لە شەققەی باڵ بێزار کرد''، دەزگای گەلاوێژ، سلێمانی، ٢٠٠٧. * ''خەونەکانی زولەیخا''، کتێبی ھەنار، سلێمانی، ٢٠٠٩. * ''ھەرمێیەکانی فیرعەون''، کەرکووک، ٢٠١١. * ''ستایشی ئاو''، ٢٠٢٥. === ڕۆمان === * ''زاکیرەی با''، دەزگای سەردەم، سلێمانی، ٢٠٠١. * ''بلوژستان''، دەزگای ئاراس، ھەولێر، ٢٠٠٤. * ''پەناھەندە''، دەزگای ڕەنج، سلێمانی، ٢٠٠٦. === وەرگێڕان === ئەحمەدی مەلا ڕۆڵێکی گرنگی ھەبووە لە گواستنەوەی ئەدەبیاتی فەڕەنسی و جیھانی بۆ سەر زمانی کوردی، ھەروەھا ناساندنی ئەدەبی کوردی بە خوێنەرانی ئەورووپی. بەشێک لە وەرگێڕانەکانی بریتین لە: '''لە زمانەکانی ترەوە بۆ کوردی:''' * ''وەرزێک لە دۆزەخ و درەوشانەوە''، ئارتور ڕامبۆ (شیعر، ٢٠٠١). * ''گوڵی خراپە''، شارل بۆدلێر (شیعر، ٢٠٠١). * ''بەردی ھەتاو''، ئۆکتاڤیۆ پاز (شیعر، ٢٠٠١). * ''ئەکسیۆن ئێستی''، ئۆدیسیاس ئیلیتیس (شیعر، ٢٠٠٢). * ''سەمەرقەند''، ئەمین مەعلووف (ڕۆمان، ٢٠٠٢). * ''خاتوون T'' (La Lenteur)، میلان کوندێرا (ڕۆمان، ٢٠٠٣). * ''بورژوای نەجیبزادە''، مۆلیێر (شانۆ، ٢٠١١). '''لە کوردییەوە بۆ فەڕەنسی:''' * ''دیوانی مەحوی'' بە زمانی فەڕەنسی (De Cette Nuit Naissent des Aubes)، دەزگای ئارمەتان، پاریس، ٢٠٠١. * ''زاکیرەی با''، دەزگای ئارمەتان، پاریس، ٢٠١٤. * ''شیعری خانمانی کورد''، دەزگای ئارمەتان، پاریس، ٢٠٢١. * ''لە ئاسۆوە: خاک (À L'HORIZON: LA TERRE)''، ھەڵبژاردەیەک لە شیعرەکانی [[عەبدوڵڵا پەشێو]]، دەزگای ئارمەتان، پاریس، ٢٠٢٥. === لێکۆڵینەوە === * ''مەحوی لە نێوان زاھیرییەت و باتینییەت دا، وێنەی مەعشووق و سەرچاوەکانی عەشق'' (تێزی دکتۆرا)، دەزگای ئاراس، ٢٠٠٢. * ''بنبەست لە شیعری شێرکۆ بێکەس و چەند بابەتێکی دیکە''، بڵاوکراوەکانی نما، ٢٠١٢. * ''لە ڕێنیسانسی فەرەنسییەوە بۆ شکستی ڕێنیسانسی کوردی: لە مەعریفەی تاکڕەھەندەوە بۆ کرانەوە''، لێکۆڵینەوەیەکی بەراوردکارییە سەبارەت بە سەرهەڵدانی ڕێنیسانسی فەڕەنسی و گۆڕانکارییە بنچینەییەکانی کۆتایی سەدەی نۆزدە و سەرەتای سەدەی بیستەم لە کوردستان. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] 9myvkxec7gaxmpttkdyg6h933cyp77s 1579303 1579158 2026-04-29T20:03:24Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1579303 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = دکتۆر | ناو = ئەحمەدی مەلا | پاشگری ڕێزلێنان = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | وێنە = | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٥٧ | شوێنی لەدایکبوون = گوندی [[تۆمار]]، [[ناحیەی شوان]]، [[پارێزگای کەرکووک|کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = [[ئیسپانیا]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = دکتۆرا لە ئەدەبی بەراوردکاری | خوێندنگە = زانکۆی فرانش کۆمتێ (فەڕەنسا) | پیشە = [[نووسەر]]، [[شاعیر]]، [[وەرگێڕ]]، مامۆستای زانکۆ | ساڵانی چالاکی = ١٩٨٣ – ئێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | وەکیل = | ناوبانگ = | کارە دیارەکان = | شێواز = | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = | وادە = | پێش = | پاش = | حیزب = | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = | تۆمەت = | سزا = | دۆخی دادوەری = | ھاوسەر = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''ئەحمەدی مەلا''' (لەدایکبووی ١٩٥٧ لە [[پارێزگای کەرکووک|کەرکووک]]) نووسەر، شاعیر، وەرگێڕ و ئەکادیمییەکی [[کورد]]ە. خاوەنی چەندین بەرهەمی ئەدەبییە لە بوارەکانی شیعر و ڕۆمان، ھەروەھا کاری وەرگێڕانی بۆ چەندین شاکاری ئەدەبیی جیھانی لە زمانەکانی فەڕەنسی و ئیسپانییەوە بۆ زمانی کوردی کردووە و لە ھەمان کاتدا بەرهەمی کوردییشی بۆ زمانی فەڕەنسی وەرگێڕاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://cultureproject.org.uk/kurdish/interview-with-ahmed-mall/ |سەردێڕ=وتووێژ لەگەڵ د.ئەحمەدی مەلا |وێبگە=Culture Project |بڵاوکەرەوە=کولتور مەگەزین |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20081216223405367 |سەردێڕ=ئەحمەدی مەلا |نووسەر=<!--نەوتراوە--> |ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩ |وێبگە=کوردپێدیا |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ژیان و خوێندن == ئەحمەدی مەلا لە ساڵی ١٩٥٧ لە گوندی [[تۆمار]]ی سەر بە [[ناحیەی شوان]] لە پارێزگای کەرکووک لەدایکبووە. قۆناغەکانی خوێندنی سەرەتایی و ناوەندیی لە شاری [[کەرکووک]] تەواو کردووە، و بۆ قۆناغی ئامادەیی چووەتە شاری [[بەغدا]]. لە ساڵی ١٩٨١ بە یەکجاری کوردستان جێدەھێڵێت و ڕوو دەکاتە ئەورووپا. سەرەتا ماوەیەک لە شاری [[جنێڤ]] لە [[سویس]] نیشتەجێ دەبێت و لەوێ دراما دەخوێنێت، پاشان لە ساڵی ١٩٨٨ دەچێتە وڵاتی [[فەڕەنسا]] بە مەبەستی درێژەدان بە خوێندن. لەوێ بڕوانامەی ماستەر لە زانستەکانی زمان بەدەست دەھێنێت، و دواتر لە ساڵی ١٩٩٩ بڕوانامەی دکتۆرا لە بواری [[ئەدەبی بەراوردکاری]] لە زانکۆی فرانش کۆمتێ ([[زانکۆی ماری و لویس پاستۆر]]) وەردەگرێت. تێزی دکتۆراکەی سەبارەت بە جیھانبینیی [[مەحوی]] بووە لەژێر ناونیشانی «مەحوی لە نێوان زاھیرییەت و باتینییەت دا، وێنەی مەعشووق و سەرچاوەکانی عەشق». == کار و بەرھەمەکان == سەرەتاکانی کاری ھونەریی ئەحمەدی مەلا بە شیعر، ھونەری شێوەکاری و شانۆ دەستی پێکردووە. پاشان جگە لە نووسینی شیعر و لێکۆڵینەوەی ئەدەبی، دەستی بە نووسینی ڕۆمان و کاری وەرگێڕانی ئەدەبیش کردووە. لەپاڵ کارە ئەدەبییەکانیدا، وەک ئەکادیمییەک لە زانکۆکانی ئەورووپا وانە دەڵێتەوە و ئێستا مامۆستای مێژووی زمان و ئەدەبیاتی فەڕەنسییە لە [[زانکۆی کاستییا لا مانچا]] لە ئیسپانیا. بەشێکی زۆر لە بەرھەمەکانی لەلایەن دەزگاکانی وەکوو [[دەزگای ئاراس]]، [[دەزگای سەردەم]]، و ھەروەھا [[دەزگای ئارمەتان]] لە پاریس چاپ و بڵاو کراونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |سەردێڕ=ئەحمەدی مەلا كۆمەڵێك شیعری عەبدوڵا پەشێو بۆ فڕەنسی وەردەگێڕێت |ناونیشان=https://wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=185235&Jor=5 |نووسەر=سۆران عەزیز |بڵاوکەرەوە=وشە |زمان=کوردی|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> === شیعر === ئەحمەدی مەلا خاوەنی چەندین کۆمەڵە شیعرە، لەوانە: * ''باران''، جنێڤ، ١٩٨٣. * ''زەردک''، جنێڤ، ١٩٨٨ (دواتر لەلایەن ئیسماعیل دەروێشەوە وەرگێڕدراوەتە سەر فەڕەنسی لە ١٩٩٣). * ''کتێبی شیعر''، پاریس، ١٩٩٦. * ''ئاقیقی زڕ و زستانێکی زۆر''، بزەنسۆن، ١٩٩٨. * ''مانگ و ھەڵپەڕین''، سیوداد ڕیال، ٢٠٠٠. * ''ئاسمانمان لە شەققەی باڵ بێزار کرد''، دەزگای گەلاوێژ، سلێمانی، ٢٠٠٧. * ''خەونەکانی زولەیخا''، کتێبی ھەنار، سلێمانی، ٢٠٠٩. * ''ھەرمێیەکانی فیرعەون''، کەرکووک، ٢٠١١. * ''ستایشی ئاو''، ٢٠٢٥. === ڕۆمان === * ''زاکیرەی با''، دەزگای سەردەم، سلێمانی، ٢٠٠١. * ''بلوژستان''، دەزگای ئاراس، ھەولێر، ٢٠٠٤. * ''پەناھەندە''، دەزگای ڕەنج، سلێمانی، ٢٠٠٦. === وەرگێڕان === ئەحمەدی مەلا ڕۆڵێکی گرنگی ھەبووە لە گواستنەوەی ئەدەبیاتی فەڕەنسی و جیھانی بۆ سەر زمانی کوردی، ھەروەھا ناساندنی ئەدەبی کوردی بە خوێنەرانی ئەورووپی. بەشێک لە وەرگێڕانەکانی بریتین لە: '''لە زمانەکانی ترەوە بۆ کوردی:''' * ''وەرزێک لە دۆزەخ و درەوشانەوە''، ئارتور ڕامبۆ (شیعر، ٢٠٠١). * ''گوڵی خراپە''، شارل بۆدلێر (شیعر، ٢٠٠١). * ''بەردی ھەتاو''، ئۆکتاڤیۆ پاز (شیعر، ٢٠٠١). * ''ئەکسیۆن ئێستی''، ئۆدیسیاس ئیلیتیس (شیعر، ٢٠٠٢). * ''سەمەرقەند''، ئەمین مەعلووف (ڕۆمان، ٢٠٠٢). * ''خاتوون T'' (La Lenteur)، میلان کوندێرا (ڕۆمان، ٢٠٠٣). * ''بورژوای نەجیبزادە''، مۆلیێر (شانۆ، ٢٠١١). '''لە کوردییەوە بۆ فەڕەنسی:''' * ''دیوانی مەحوی'' بە زمانی فەڕەنسی (De Cette Nuit Naissent des Aubes)، دەزگای ئارمەتان، پاریس، ٢٠٠١. * ''زاکیرەی با''، دەزگای ئارمەتان، پاریس، ٢٠١٤. * ''شیعری خانمانی کورد''، دەزگای ئارمەتان، پاریس، ٢٠٢١. * ''لە ئاسۆوە: خاک (À L'HORIZON: LA TERRE)''، ھەڵبژاردەیەک لە شیعرەکانی [[عەبدوڵڵا پەشێو]]، دەزگای ئارمەتان، پاریس، ٢٠٢٥. === لێکۆڵینەوە === * ''مەحوی لە نێوان زاھیرییەت و باتینییەت دا، وێنەی مەعشووق و سەرچاوەکانی عەشق'' (تێزی دکتۆرا)، دەزگای ئاراس، ٢٠٠٢. * ''بنبەست لە شیعری شێرکۆ بێکەس و چەند بابەتێکی دیکە''، بڵاوکراوەکانی نما، ٢٠١٢. * ''لە ڕێنیسانسی فەرەنسییەوە بۆ شکستی ڕێنیسانسی کوردی: لە مەعریفەی تاکڕەھەندەوە بۆ کرانەوە''، لێکۆڵینەوەیەکی بەراوردکارییە سەبارەت بە سەرهەڵدانی ڕێنیسانسی فەڕەنسی و گۆڕانکارییە بنچینەییەکانی کۆتایی سەدەی نۆزدە و سەرەتای سەدەی بیستەم لە کوردستان. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٧]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] e27s1pvipcf8bs0sdd9mlrnxtw7mgav 0 295204 1579316 1578881 2026-04-29T20:05:34Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1579316 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }}   '''ئەیوب پاشای زیلان''' (یان '''ئەیوب سەبری پاشا)''' (١٨٤٣، [[یەریڤان]] ؟ – ١٩٢٣، [[پارێزگای ئاگری|ئاگری]] ؟) سەربازێکى پلە بەرزى لەشکر قەیسەرى رووسیا بە ڕەچەڵەک [[کورد]] بوو و دواتر هەڵگەڕایەوەو بوو بە جەنەراڵ لە لەشکرى نانیزامیی ناسراو بە سوارەی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|حەمیدى]] سەر بە دەوڵەتى عوسمانى. [[پەڕگە:Lynch Armenia Group of Kurd Hamidiye cavalry.png|وێنۆک|وێنەى ئەیوب سەبرى پاشاى زیلان]] == ژیاننامەى == بە ئەگەرێکی زۆرەوە لە ساڵی ١٨٤٣ لە [[یەریڤان]] (رەوان)ى سەر بە [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ئیمپراتۆریەتی ڕووسیا]] لەدایکبووەو خۆى لە هۆزی گەورەى زیلانە. باوکی ناوی جەعفەربەگ (١٨٠٦-١٨٧٧)بوو کە ژەنەڕاڵ بوو لە سوپای ئیمپراتۆری ڕووسیا. دوای کۆچی دوایی باوکی ساڵی ١٨٧٧، ئەیوب پاشا بۆ پلەی عەقید بەرزکرایەوە و کرا بە بەرپرسی ئەو فەوجەیەی کە باوکی فەرماندەیی دەکرد. لە ساڵی ١٨٧٦ بە نهێنی و لە ڕێگەی نێوەندگیریی پەیوەندیی بە ئەفسەرانى [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆریەتی عوسمانی]] کرد. لە 18ی تشرینی یەکەمی ساڵی 1١٨٧٧، [[ئەستەمبوڵ|ئاستانە]] داواکارییەکەی ئەیوب پاشاى قبوڵ کرد. لە ماوەیەکی کورتدا ئەیوب پاشا لەگەڵ هۆزەکەی کە نزیکەی ٦٠٠ ماڵ بوون ، لە خاکى ژێردەستى عوسمانیی نیشتەجێ کران. سەرەتا لە سنجەقى [[بازید]], پاشان گوازرایەوە بۆ [[ویلایەتی وان|پارێزگای وان]] . لە شەڕى دژ بە رووسیا، دەوڵەتى عوسمانى هەوڵى زۆرى دەدا تا هۆزەرەوەندەکانى کوردى رەوان و قەفقاس بۆ لاى رابکێشێت، بۆیە هاتنى ئەیوب پاشا بۆ ناو سەنگەرەکانى سوپای دەوڵەتی عوسمانی ورەى سەربازانى عوسمانی بەرز کردەوە.بەهۆی قارەمانێتی لە جەنگی ڕووسیا- عوسمانى لە ساڵانی ١٨٧٧-١٨٧٨ لە دژی [[ڕووسەکان|ڕووس]] و [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنەکان]]، خەڵاتی ڕێزلێنانی پلەی سێیەمی عوسمانیی پێبەخشرا ساڵى ١٨٩٦ کاتێک سوپاى حەمیدیە بە فەرمانى سوڵتان عەبدولحەمید پێکهێنرا ئەیوب پاشا پەى میراڵاى لە لەشکرى سوارەى حەمیدى. .هەروەها لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]] ڕۆڵێکی گرنگی لە شەڕەکانى بەرەى قەفقاس هەبوو. [[پەڕگە:DefenceOfBayazet.jpg|وێنۆک|دیمەنێکى جەنگى نێوان رووس و عوسمانى ١٨٧٧]] لە ساڵانى دەورى ١٩٢٣ لە تەمەنی ٧٩-٨٠ ساڵیدا کۆچی دوایی کردو گۆڕەکەی لە گوندی '''کوبقڕانى''' ژێرووە [http://کوبقڕانى%20ژێرووەhttps://ku.wikipedia.org/wiki/Kobqirana_Jor%C3%AEn] لە نزیک [[قەرەکۆسە]]ى پارێزگاى ئاگری. '''قەڵای ئەیوپ پاشا''' (قەڵای پازی) کە لە هەمان شوێن هەڵکەوتووە بە ناوی ئەو کراوە، کە ئێستا وێرانەیە، لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا وەک بنکەیەکی بەرگری لە دژی [[ئەرمەنییەکان|فیدائیانى ئەرمەن]] بەکارهاتووە. [[پەڕگە:ئاسەوارى قەڵاى ئەیوب پاشاى زیلان لە ئاگری.jpg|وێنۆک|ئاسەوارى قەڵاى ئەیوب پاشاى زیلان لە ئاگری]] == سەرچاوە == * ویکیپیدیاى تورکى [https://tr.wikipedia.org/wiki/Z%C3%AEl%C3%A2nl%C4%B1_Ey%C3%BCb_Pa%C5%9Fa] * گوندى کۆبقڕانى ژێروو،نەخشەى نیشانیان[https://web.archive.org/web/20201204204240/https://nisanyanmap.com/?yer=1851&haritasi=yukar%C4%B1k%C3%BCpk%C4%B1ran] * چەند تێبینیەک لەسەر قەڵاى ئەیوپ پاشا/کەلا پازى[https://www.sosyalarastirmalar.com/articles/some-notes-on-agri-eyup-pasha-pazi-castle.pdf] * ئیسماعیل حه‌قی پاشا ٤٠ هه‌زار گه‌نجی كوردی كرده‌ قوربانی بۆ سوڵتانی عوسمانی . پێگەى وشە [https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=67437&Jor=4] {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ڕووسەکانی بە ڕەچەڵەک کورد]] [[پۆل:مردووانی ١٩٢٣]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٤٣]] 10n4t1ptuuuwn0t721uov5lyavvktc4 0 295257 1579026 1578890 2026-04-29T12:04:52Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579026 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''سێباستیان کیمارو ساوی''' (لەدایکبووی ١٦ی ئازاری ١٩٩٥) ڕاکەرێکی ماوەدرێژی کینییە کە خاوەنی ژمارەی پێوانەیی جیھانییە لە [[ماڕاتۆن]]دا. ساوی یەکەم دەرکەوتنی لە ماڕاتۆنی ڤالێنسیا لە ساڵی ٢٠٢٤دا ئەنجام دا، و بە کاتی ٢:٠٢:٠٥ سەرکەوتنی بەدەستھێنا. لە ماڕاتۆنی لەندەن لە ساڵی ٢٠٢٦دا، بووە یەکەم کەس کە ماڕاتۆنێک بە کەمتر لە دوو کاتژمێر لە پێشبڕکێیەکی شایستە بە ژمارەی پێوانەییدا ڕابکات، و ژمارەی پێوانەیی جیھانیی ١:٥٩:٣٠ی تۆمار کرد. ناسناوی «بکوژە بێدەنگەکە»ی لێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Ingle |یەکەم=Sean |ناونیشان=https://www.theguardian.com/sport/2026/apr/24/silent-assassin-targets-world-record-in-London-Marathon |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥]] r5tokbzz9poby7wyw64oqew90a6l5q6 1579202 1579026 2026-04-29T16:08:12Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Sabastian Sawe}} 1579202 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''سێباستیان کیمارو ساوی''' (لەدایکبووی ١٦ی ئازاری ١٩٩٥) ڕاکەرێکی ماوەدرێژی کینییە کە خاوەنی ژمارەی پێوانەیی جیھانییە لە [[ماڕاتۆن]]دا. ساوی یەکەم دەرکەوتنی لە ماڕاتۆنی ڤالێنسیا لە ساڵی ٢٠٢٤دا ئەنجام دا، و بە کاتی ٢:٠٢:٠٥ سەرکەوتنی بەدەستھێنا. لە ماڕاتۆنی لەندەن لە ساڵی ٢٠٢٦دا، بووە یەکەم کەس کە ماڕاتۆنێک بە کەمتر لە دوو کاتژمێر لە پێشبڕکێیەکی شایستە بە ژمارەی پێوانەییدا ڕابکات، و ژمارەی پێوانەیی جیھانیی ١:٥٩:٣٠ی تۆمار کرد. ناسناوی «بکوژە بێدەنگەکە»ی لێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Ingle |یەکەم=Sean |ناونیشان=https://www.theguardian.com/sport/2026/apr/24/silent-assassin-targets-world-record-in-London-Marathon |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Sabastian Sawe}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥]] 28voio7dab0jqq45segxa0k0xqygmka 1579240 1579202 2026-04-29T17:04:09Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]] و [[دەروازە:وەرزش|وەرزش]] 1579240 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''سێباستیان کیمارو ساوی''' (لەدایکبووی ١٦ی ئازاری ١٩٩٥) ڕاکەرێکی ماوەدرێژی کینییە کە خاوەنی ژمارەی پێوانەیی جیھانییە لە [[ماڕاتۆن]]دا. ساوی یەکەم دەرکەوتنی لە ماڕاتۆنی ڤالێنسیا لە ساڵی ٢٠٢٤دا ئەنجام دا، و بە کاتی ٢:٠٢:٠٥ سەرکەوتنی بەدەستھێنا. لە ماڕاتۆنی لەندەن لە ساڵی ٢٠٢٦دا، بووە یەکەم کەس کە ماڕاتۆنێک بە کەمتر لە دوو کاتژمێر لە پێشبڕکێیەکی شایستە بە ژمارەی پێوانەییدا ڕابکات، و ژمارەی پێوانەیی جیھانیی ١:٥٩:٣٠ی تۆمار کرد. ناسناوی «بکوژە بێدەنگەکە»ی لێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Ingle |یەکەم=Sean |ناونیشان=https://www.theguardian.com/sport/2026/apr/24/silent-assassin-targets-world-record-in-London-Marathon |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Sabastian Sawe}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|وەرزش}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥]] eb42j1mksoq0j2hulz9620qiwe64ej9 1579290 1579240 2026-04-29T20:01:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ژکزی یەک سەرچاوە|ژکزی یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1579290 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''سێباستیان کیمارو ساوی''' (لەدایکبووی ١٦ی ئازاری ١٩٩٥) ڕاکەرێکی ماوەدرێژی کینییە کە خاوەنی ژمارەی پێوانەیی جیھانییە لە [[ماڕاتۆن]]دا. ساوی یەکەم دەرکەوتنی لە ماڕاتۆنی ڤالێنسیا لە ساڵی ٢٠٢٤دا ئەنجام دا، و بە کاتی ٢:٠٢:٠٥ سەرکەوتنی بەدەستھێنا. لە ماڕاتۆنی لەندەن لە ساڵی ٢٠٢٦دا، بووە یەکەم کەس کە ماڕاتۆنێک بە کەمتر لە دوو کاتژمێر لە پێشبڕکێیەکی شایستە بە ژمارەی پێوانەییدا ڕابکات، و ژمارەی پێوانەیی جیھانیی ١:٥٩:٣٠ی تۆمار کرد. ناسناوی «بکوژە بێدەنگەکە»ی لێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Ingle |یەکەم=Sean |ناونیشان=https://www.theguardian.com/sport/2026/apr/24/silent-assassin-targets-world-record-in-London-Marathon |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Sabastian Sawe}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|وەرزش}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥]] edyiwa4b8sierpqt94tqzvy27np0q16 0 295258 1579242 1578914 2026-04-29T17:04:49Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]]، [[دەروازە:دەیەی ٢٠٢٠|دەیەی ٢٠٢٠]] و [[دەروازە:زانستی سیاسەت|زانستی سیاسەت]] 1579242 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە پەرلەمانییەکان لە [[بولگاریا]] لە ١٩ی نیسانی ٢٠٢٦ بۆ ھەڵبژاردنی ٢٤٠ ئەندامی کۆمەڵەی نیشتمانی بەڕێوەچوون. دەنگدانەکە بەھۆی دەستلەکارکێشانەوەی حکوومەتی ژێلیازکۆڤ لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ لە دوای ناڕەزایەتییە بەرفراوانەکانی دژی گەندەڵی ڕاگەیەندرا. ئەمە حەوتەمین ھەڵبژاردنی پێشوەختەی وڵاتەکە بوو لەوەتەی نیسانی ٢٠٢١ەوە، کە ئەنجامی قەیرانێکی سیاسیی پێنج ساڵە بوو لە بولگاریا. کێشە سەرەکییەکانی ھەڵمەتەکە بریتی بوون لە [[گەندەڵیی ڕامیاری|گەندەڵیی سیاسی]]، تێچووی ژیان، دەستوەردانی بیانی لە ھەڵبژاردن، و تۆمەتەکانی کڕینی دەنگ.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|دەیەی ٢٠٢٠|زانستی سیاسەت}} 0uuto1a8j4nsrv1lm4erfssxrau7b2v 1579288 1579242 2026-04-29T20:00:54Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1579288 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە پەرلەمانییەکان لە [[بولگاریا]] لە ١٩ی نیسانی ٢٠٢٦ بۆ ھەڵبژاردنی ٢٤٠ ئەندامی کۆمەڵەی نیشتمانی بەڕێوەچوون. دەنگدانەکە بەھۆی دەستلەکارکێشانەوەی حکوومەتی ژێلیازکۆڤ لە ١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ لە دوای ناڕەزایەتییە بەرفراوانەکانی دژی گەندەڵی ڕاگەیەندرا. ئەمە حەوتەمین ھەڵبژاردنی پێشوەختەی وڵاتەکە بوو لەوەتەی نیسانی ٢٠٢١ەوە، کە ئەنجامی قەیرانێکی سیاسیی پێنج ساڵە بوو لە بولگاریا. کێشە سەرەکییەکانی ھەڵمەتەکە بریتی بوون لە [[گەندەڵیی ڕامیاری|گەندەڵیی سیاسی]]، تێچووی ژیان، دەستوەردانی بیانی لە ھەڵبژاردن، و تۆمەتەکانی کڕینی دەنگ.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|دەیەی ٢٠٢٠|زانستی سیاسەت}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} sgij9mq25bbj3vsavl149w8wn7am9rn 0 295259 1579022 1578913 2026-04-29T12:04:12Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579022 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە پەرلەمانییە پێشوەختەکان لە [[بولگاریا]] لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ بەڕێوەچوون،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/europe/bulgaria-hold-another-snap-parliamentary-election-oct-27-says-president-2024-08-26/ |وێبگە=[[Reuters]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/732377-central-election-commission-adopts-schedule-for-october-27-snap-parliamentary-el|سەردێڕ=Central Election Commission Adopts Schedule for October 27 Snap Parliamentary Elections |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=www.bta.bg |زمان=en}}</ref> دوای ئەوەی ھەر سێ ھەوڵەکە بۆ پێکھێنانی حکوومەت لە دوای دوایین ھەڵبژاردنەکانی حوزەیرانی ٢٠٢٤ شکستیان ھێنا. ئەمە شەشەمین ھەڵبژاردنی پێشوەختەی وڵاتەکە بوو لە ساڵی ٢٠٢١ەوە. ئەم زنجیرە ھەڵبژاردنە پێشوەختەیە ئەنجامی قەیرانێکی سیاسییە کە کاریگەری لەسەر وڵاتەکە ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} sqa4i1n2063ls3b6f1gr93pvudkfrrp 1579204 1579022 2026-04-29T16:08:32Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Bulgarian parliamentary election, October 2024}} 1579204 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە پەرلەمانییە پێشوەختەکان لە [[بولگاریا]] لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ بەڕێوەچوون،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/europe/bulgaria-hold-another-snap-parliamentary-election-oct-27-says-president-2024-08-26/ |وێبگە=[[Reuters]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/732377-central-election-commission-adopts-schedule-for-october-27-snap-parliamentary-el|سەردێڕ=Central Election Commission Adopts Schedule for October 27 Snap Parliamentary Elections |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=www.bta.bg |زمان=en}}</ref> دوای ئەوەی ھەر سێ ھەوڵەکە بۆ پێکھێنانی حکوومەت لە دوای دوایین ھەڵبژاردنەکانی حوزەیرانی ٢٠٢٤ شکستیان ھێنا. ئەمە شەشەمین ھەڵبژاردنی پێشوەختەی وڵاتەکە بوو لە ساڵی ٢٠٢١ەوە. ئەم زنجیرە ھەڵبژاردنە پێشوەختەیە ئەنجامی قەیرانێکی سیاسییە کە کاریگەری لەسەر وڵاتەکە ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Bulgarian parliamentary election, October 2024}} m36jrfj02kvh66ksn5gcm8hqc1pmyg8 1579299 1579204 2026-04-29T20:02:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1579299 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە پەرلەمانییە پێشوەختەکان لە [[بولگاریا]] لە ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ بەڕێوەچوون،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/europe/bulgaria-hold-another-snap-parliamentary-election-oct-27-says-president-2024-08-26/ |وێبگە=[[Reuters]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/732377-central-election-commission-adopts-schedule-for-october-27-snap-parliamentary-el|سەردێڕ=Central Election Commission Adopts Schedule for October 27 Snap Parliamentary Elections |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=www.bta.bg |زمان=en}}</ref> دوای ئەوەی ھەر سێ ھەوڵەکە بۆ پێکھێنانی حکوومەت لە دوای دوایین ھەڵبژاردنەکانی حوزەیرانی ٢٠٢٤ شکستیان ھێنا. ئەمە شەشەمین ھەڵبژاردنی پێشوەختەی وڵاتەکە بوو لە ساڵی ٢٠٢١ەوە. ئەم زنجیرە ھەڵبژاردنە پێشوەختەیە ئەنجامی قەیرانێکی سیاسییە کە کاریگەری لەسەر وڵاتەکە ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Bulgarian parliamentary election, October 2024}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} sp894onza4ht0s01zti2h2tbj2cv7ay 0 295260 1579023 1578912 2026-04-29T12:04:22Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579023 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە پەرلەمانییە پێشوەختەکان لە [[بولگاریا]] لە ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ بەڕێوەچوون،<ref name="9 June 2024 declared">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Matey Todorov |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/649949-president-radev-schedules-elections-for-june-9|سەردێڕ=President Radev Schedules Elections for June 9 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240410005800/https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/649949-president-radev-schedules-elections-for-june-9 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠٢٤}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://radiomoldova.md/p/33000 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240405181328/https://radiomoldova.md/p/33000 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=radiomoldova.md |زمان=en}}</ref> بۆ ھەڵبژاردنی ئەندامانی کۆمەڵەی نیشتمانی. ھەڵبژاردنەکە لەگەڵ ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ئەورووپا لە ھەمان ڕۆژدا ھاوکات بوو.<ref name="9 June 2024 declared"/><ref name=":0"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] bnvuk9jnnk8hfywqfw1qlb1xboy78mo 1579312 1579023 2026-04-29T20:04:54Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1579312 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە پەرلەمانییە پێشوەختەکان لە [[بولگاریا]] لە ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ بەڕێوەچوون،<ref name="9 June 2024 declared">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Matey Todorov |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/649949-president-radev-schedules-elections-for-june-9|سەردێڕ=President Radev Schedules Elections for June 9 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240410005800/https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/649949-president-radev-schedules-elections-for-june-9 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠٢٤}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://radiomoldova.md/p/33000 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240405181328/https://radiomoldova.md/p/33000 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=radiomoldova.md |زمان=en}}</ref> بۆ ھەڵبژاردنی ئەندامانی کۆمەڵەی نیشتمانی. ھەڵبژاردنەکە لەگەڵ ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ئەورووپا لە ھەمان ڕۆژدا ھاوکات بوو.<ref name="9 June 2024 declared"/><ref name=":0"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} britvw92i0z6plbox82gqxzdqfc7t3w 0 295261 1579024 1578911 2026-04-29T12:04:32Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579024 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە پەرلەمانییە پێشوەختەکان لە [[بولگاریا]] لە ٢ی نیسانی ٢٠٢٣ بۆ ھەڵبژاردنی ئەندامانی کۆمەڵەی نیشتمانی بەڕێوەچوو. ئەمانە سەرەتا بڕیار بوو پێش تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ ئەنجام بدرێن؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://data.ipu.org/node/26/elections|سەردێڕ=Bulgaria National Assembly April 2026 Election {{!}} Election results {{!}} Bulgaria |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230318180344/https://data.ipu.org/node/26/elections?chamber_id=13351 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Inter-Parliamentary Union Parline |زمان=en}}</ref> بەڵام، لەبەر ئەوەی ھیچ حکوومەتێک لەلایەن پەرلەمانی ٤٨ەمەوە پەسەند نەکرا، [[سەرۆک کۆماری بولگاریا]] [[ڕومێن ڕادێڤ]] لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٣دا ڕای گەیاند کە ھەڵبژاردنێکی پێشوەختە ڕادەگەیەنێت.<ref name=":1"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 0mi646u9zap7y1qolbmizh54bx2y4o9 1579203 1579024 2026-04-29T16:08:22Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Bulgarian parliamentary election, 2023}} 1579203 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە پەرلەمانییە پێشوەختەکان لە [[بولگاریا]] لە ٢ی نیسانی ٢٠٢٣ بۆ ھەڵبژاردنی ئەندامانی کۆمەڵەی نیشتمانی بەڕێوەچوو. ئەمانە سەرەتا بڕیار بوو پێش تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ ئەنجام بدرێن؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://data.ipu.org/node/26/elections|سەردێڕ=Bulgaria National Assembly April 2026 Election {{!}} Election results {{!}} Bulgaria |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230318180344/https://data.ipu.org/node/26/elections?chamber_id=13351 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Inter-Parliamentary Union Parline |زمان=en}}</ref> بەڵام، لەبەر ئەوەی ھیچ حکوومەتێک لەلایەن پەرلەمانی ٤٨ەمەوە پەسەند نەکرا، [[سەرۆک کۆماری بولگاریا]] [[ڕومێن ڕادێڤ]] لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٣دا ڕای گەیاند کە ھەڵبژاردنێکی پێشوەختە ڕادەگەیەنێت.<ref name=":1"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Bulgarian parliamentary election, 2023}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] to9ng0m1pfbt8q3p4mrx4brefjr1npf 1579239 1579203 2026-04-29T17:03:49Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]]، [[دەروازە:دەیەی ٢٠٢٠|دەیەی ٢٠٢٠]] و [[دەروازە:زانستی سیاسەت|زانستی سیاسەت]] 1579239 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە پەرلەمانییە پێشوەختەکان لە [[بولگاریا]] لە ٢ی نیسانی ٢٠٢٣ بۆ ھەڵبژاردنی ئەندامانی کۆمەڵەی نیشتمانی بەڕێوەچوو. ئەمانە سەرەتا بڕیار بوو پێش تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ ئەنجام بدرێن؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://data.ipu.org/node/26/elections|سەردێڕ=Bulgaria National Assembly April 2026 Election {{!}} Election results {{!}} Bulgaria |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230318180344/https://data.ipu.org/node/26/elections?chamber_id=13351 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Inter-Parliamentary Union Parline |زمان=en}}</ref> بەڵام، لەبەر ئەوەی ھیچ حکوومەتێک لەلایەن پەرلەمانی ٤٨ەمەوە پەسەند نەکرا، [[سەرۆک کۆماری بولگاریا]] [[ڕومێن ڕادێڤ]] لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٣دا ڕای گەیاند کە ھەڵبژاردنێکی پێشوەختە ڕادەگەیەنێت.<ref name=":1"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Bulgarian parliamentary election, 2023}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|دەیەی ٢٠٢٠|زانستی سیاسەت}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 9jp80wjgkbjxb553nwwdpqupwp27wdw 1579291 1579239 2026-04-29T20:01:24Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1579291 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە پەرلەمانییە پێشوەختەکان لە [[بولگاریا]] لە ٢ی نیسانی ٢٠٢٣ بۆ ھەڵبژاردنی ئەندامانی کۆمەڵەی نیشتمانی بەڕێوەچوو. ئەمانە سەرەتا بڕیار بوو پێش تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ ئەنجام بدرێن؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://data.ipu.org/node/26/elections|سەردێڕ=Bulgaria National Assembly April 2026 Election {{!}} Election results {{!}} Bulgaria |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230318180344/https://data.ipu.org/node/26/elections?chamber_id=13351 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Inter-Parliamentary Union Parline |زمان=en}}</ref> بەڵام، لەبەر ئەوەی ھیچ حکوومەتێک لەلایەن پەرلەمانی ٤٨ەمەوە پەسەند نەکرا، [[سەرۆک کۆماری بولگاریا]] [[ڕومێن ڕادێڤ]] لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٣دا ڕای گەیاند کە ھەڵبژاردنێکی پێشوەختە ڕادەگەیەنێت.<ref name=":1"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Bulgarian parliamentary election, 2023}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|دەیەی ٢٠٢٠|زانستی سیاسەت}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} f6f2dw0hhglsn1b2h81nm8j4k7w55n4 0 295262 1579314 1578909 2026-04-29T20:05:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1579314 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنە پەرلەمانییە پێشوەختەکان لە [[بولگاریا]] لە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ بۆ ھەڵبژاردنی ئەندامانی ٤٨ەمین کۆمەڵەی نیشتمانی بەڕێوەچوو. ھەڵبژاردنە پێشوەختەکە دوای ڕووخانی حکوومەتی پێتکۆڤ، کە ھاوپەیمانییەکی چوار پارت بوو، لە حوزەیرانی ٢٠٢٢دا ڕاگەیەندرا. ئەمە چوارەمین ھەڵبژاردنی پەرلەمانی بوو لەوەتەی ساڵی ٢٠٢١ەوە، کە بارودۆخێکی بێپێشینە بوو لە مێژووی بولگاریادا؛ ھەڵبژاردنەکانی پێشوو بریتین لە ھەڵبژاردنەکانی نیسان، تەممووز، و تشرینی دووەمی ٢٠٢١.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} dmsdkywzecurxl9qwr9wc66uc1zy83u 0 295263 1579025 1578908 2026-04-29T12:04:42Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579025 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی گشتیی بولگاریای ٢٠٢١''' ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە [[بولگاریا]] لە ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ بۆ ھەڵبژاردنی ھەم [[سەرۆک کۆماری بولگاریا|سەرۆک کۆمار]] و ھەم کۆمەڵەی نیشتمانی بەڕێوەچوو.<ref name="sofiaglobe.com">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشان=https://sofiaglobe.com/2021/09/11/bulgarias-president-parliamentary-and-presidential-elections-will-be-2-in-1-on-november-14/|سەردێڕ=Bulgaria’s President: Parliamentary and presidential elections will be ‘2 in 1’ on November 14 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210911091511/https://sofiaglobe.com/2021/09/11/bulgarias-president-parliamentary-and-presidential-elections-will-be-2-in-1-on-november-14/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=The Sofia Globe |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2021/11/14/bulgarians-vote-in-elections-for-third-time-this-year|سەردێڕ=Bulgarians vote in elections for third time this year |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211114072115/https://www.aljazeera.com/news/2021/11/14/bulgarians-vote-in-elections-for-third-time-this-year |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.com |زمان=en}}</ref> ئەمانە سێیەمین ھەڵبژاردنی پەرلەمانیی وڵاتەکە بوون لە ساڵی ٢٠٢١دا، بەھۆی ئەوەی ھیچ پارتێک نەیتوانی دوای ھەڵبژاردنەکانی نیسان و تەممووز حکوومەت پێکبھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2021/sep/11/crisis-hit-bulgaria-to-hold-new-snap-election-on-14-november|سەردێڕ=Crisis-hit Bulgaria to hold new snap election on 14 November |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210911115617/https://www.theguardian.com/world/2021/sep/11/crisis-hit-bulgaria-to-hold-new-snap-election-on-14-november |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=The Guardian |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.theintelligencer.com/news/article/Bulgaria-to-hold-3rd-parliamentary-election-of-16451138.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210911143046/https://www.theintelligencer.com/news/article/Bulgaria-to-hold-3rd-parliamentary-election-of-16451138.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=The Edwardsville Intelligencer |زمان=en-US}}</ref> گەڕی دووەمی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی لە ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ بەڕێوەچوو چونکە ھیچ کاندیدێک نەیتوانی زۆرینەی دەنگەکان لە گەڕی یەکەمدا بەدەستبھێنێت.<ref name="politico.eu">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.politico.eu/article/bulgaria-presidential-election-politics-crisis/|سەردێڕ=Bulgaria will hold November 14 presidential vote amid political crisis |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210902115308/https://www.politico.eu/article/bulgaria-presidential-election-politics-crisis/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=POLITICO |زمان=en-US}}</ref><ref name="reuters.com">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/europe/bulgaria-hold-presidential-election-nov14-2021-09-02/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210902070909/https://www.reuters.com/world/europe/bulgaria-hold-presidential-election-nov14-2021-09-02/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Reuters |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} 48834ur7f2t7icvhl1lnk7e4o6393vz 1579311 1579025 2026-04-29T20:04:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1579311 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی گشتیی بولگاریای ٢٠٢١''' ھەڵبژاردنە گشتییەکان لە [[بولگاریا]] لە ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ بۆ ھەڵبژاردنی ھەم [[سەرۆک کۆماری بولگاریا|سەرۆک کۆمار]] و ھەم کۆمەڵەی نیشتمانی بەڕێوەچوو.<ref name="sofiaglobe.com">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشان=https://sofiaglobe.com/2021/09/11/bulgarias-president-parliamentary-and-presidential-elections-will-be-2-in-1-on-november-14/|سەردێڕ=Bulgaria’s President: Parliamentary and presidential elections will be ‘2 in 1’ on November 14 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210911091511/https://sofiaglobe.com/2021/09/11/bulgarias-president-parliamentary-and-presidential-elections-will-be-2-in-1-on-november-14/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=The Sofia Globe |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2021/11/14/bulgarians-vote-in-elections-for-third-time-this-year|سەردێڕ=Bulgarians vote in elections for third time this year |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211114072115/https://www.aljazeera.com/news/2021/11/14/bulgarians-vote-in-elections-for-third-time-this-year |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.com |زمان=en}}</ref> ئەمانە سێیەمین ھەڵبژاردنی پەرلەمانیی وڵاتەکە بوون لە ساڵی ٢٠٢١دا، بەھۆی ئەوەی ھیچ پارتێک نەیتوانی دوای ھەڵبژاردنەکانی نیسان و تەممووز حکوومەت پێکبھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2021/sep/11/crisis-hit-bulgaria-to-hold-new-snap-election-on-14-november|سەردێڕ=Crisis-hit Bulgaria to hold new snap election on 14 November |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210911115617/https://www.theguardian.com/world/2021/sep/11/crisis-hit-bulgaria-to-hold-new-snap-election-on-14-november |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=The Guardian |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.theintelligencer.com/news/article/Bulgaria-to-hold-3rd-parliamentary-election-of-16451138.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210911143046/https://www.theintelligencer.com/news/article/Bulgaria-to-hold-3rd-parliamentary-election-of-16451138.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=The Edwardsville Intelligencer |زمان=en-US}}</ref> گەڕی دووەمی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی لە ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ بەڕێوەچوو چونکە ھیچ کاندیدێک نەیتوانی زۆرینەی دەنگەکان لە گەڕی یەکەمدا بەدەستبھێنێت.<ref name="politico.eu">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.politico.eu/article/bulgaria-presidential-election-politics-crisis/|سەردێڕ=Bulgaria will hold November 14 presidential vote amid political crisis |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210902115308/https://www.politico.eu/article/bulgaria-presidential-election-politics-crisis/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=POLITICO |زمان=en-US}}</ref><ref name="reuters.com">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/europe/bulgaria-hold-presidential-election-nov14-2021-09-02/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210902070909/https://www.reuters.com/world/europe/bulgaria-hold-presidential-election-nov14-2021-09-02/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Reuters |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 6nnj39csuzziqwbzkz3cyzui4lnuy0j 0 295264 1579207 1578907 2026-04-29T16:10:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Bulgarian presidential election, 2016}} 1579207 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی لە [[بولگاریا]] لە ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ بەڕێوەچوو، لەگەڵ ڕێفراندۆمێک لەسەر گۆڕانکاری لە سیستمی ھەڵبژاردن و دابینکردنی داراییی پارتە سیاسییەکان. گەڕی دووەم لە ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ بەڕێوەچوو، کە بووە ھۆی سەرکەوتنی [[ڕومێن ڕادێڤ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Bulgarian presidential election, 2016}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] mvhd8lwnguqa2wico0pdycnw592v65o 1579298 1579207 2026-04-29T20:02:34Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1579298 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی لە [[بولگاریا]] لە ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ بەڕێوەچوو، لەگەڵ ڕێفراندۆمێک لەسەر گۆڕانکاری لە سیستمی ھەڵبژاردن و دابینکردنی داراییی پارتە سیاسییەکان. گەڕی دووەم لە ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ بەڕێوەچوو، کە بووە ھۆی سەرکەوتنی [[ڕومێن ڕادێڤ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Bulgarian presidential election, 2016}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} g6q83k2mows0fgiwtin7jjzju5wezx0 0 295265 1579208 1578906 2026-04-29T16:10:51Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Bulgarian presidential election, 2011}} 1579208 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی لە [[بولگاریا]] لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ بەڕێوەچوو، لەگەڵ گەڕی دووەم لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١. سەرۆکی ئەو کاتە گیۆرگی پارڤانۆڤ شایستەی دووبارە ھەڵبژاردنەوە نەبوو؛ دەستووری بولگاریا سەرۆک بۆ دوو خول سنووردار دەکات. ھیچ کاندیدێک لە گەڕی یەکەمدا سەرکەوتنی ڕاستەوخۆی بەدەستنەھێنا، کە بووە ھۆی دروستبوونی گەڕی دووەم لە نێوان براوەی کۆتایی، ڕۆسن پلیڤنێلیێڤ لە پارتی گێرب، و ئیڤایڵۆ کاڵفین لە [[پارتی سۆسیالیستی بولگاری|پارتی سۆسیالیستی بولگاریا]].<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Bulgarian presidential election, 2011}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 8omxqhf0mza87khei7aav5mkoqkgg8x 1579236 1579208 2026-04-29T17:02:49Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]] و [[دەروازە:دەیەی ٢٠١٠|دەیەی ٢٠١٠]] 1579236 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی لە [[بولگاریا]] لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ بەڕێوەچوو، لەگەڵ گەڕی دووەم لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١. سەرۆکی ئەو کاتە گیۆرگی پارڤانۆڤ شایستەی دووبارە ھەڵبژاردنەوە نەبوو؛ دەستووری بولگاریا سەرۆک بۆ دوو خول سنووردار دەکات. ھیچ کاندیدێک لە گەڕی یەکەمدا سەرکەوتنی ڕاستەوخۆی بەدەستنەھێنا، کە بووە ھۆی دروستبوونی گەڕی دووەم لە نێوان براوەی کۆتایی، ڕۆسن پلیڤنێلیێڤ لە پارتی گێرب، و ئیڤایڵۆ کاڵفین لە [[پارتی سۆسیالیستی بولگاری|پارتی سۆسیالیستی بولگاریا]].<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Bulgarian presidential election, 2011}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|دەیەی ٢٠١٠}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 2g4ofrh5iqp9hlrs6mbgy1r6va4vit3 1579293 1579236 2026-04-29T20:01:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1579293 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی لە [[بولگاریا]] لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ بەڕێوەچوو، لەگەڵ گەڕی دووەم لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١. سەرۆکی ئەو کاتە گیۆرگی پارڤانۆڤ شایستەی دووبارە ھەڵبژاردنەوە نەبوو؛ دەستووری بولگاریا سەرۆک بۆ دوو خول سنووردار دەکات. ھیچ کاندیدێک لە گەڕی یەکەمدا سەرکەوتنی ڕاستەوخۆی بەدەستنەھێنا، کە بووە ھۆی دروستبوونی گەڕی دووەم لە نێوان براوەی کۆتایی، ڕۆسن پلیڤنێلیێڤ لە پارتی گێرب، و ئیڤایڵۆ کاڵفین لە [[پارتی سۆسیالیستی بولگاری|پارتی سۆسیالیستی بولگاریا]].<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Bulgarian presidential election, 2011}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|دەیەی ٢٠١٠}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} igqjvw2cnki5mbu1s4rqen8yt5jy4vd 0 295266 1579243 1578905 2026-04-29T17:05:09Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]] 1579243 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی لە [[بولگاریا]] لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ بەڕێوەچوو، وەک ئەوەی لە ٢٧ی تەممووزی ٢٠٠٦دا لەلایەن پەرلەمانی بولگاریاوە بڕیاری لێدرا. گەڕی دووەمی ھەڵبژاردن لە ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ بەڕێوەچوو، لەکاتێکدا [[ھەڵمەتی سیاسی|ھەڵمەتی ھەڵبژاردن]] لە ١٩ی ئەیلوول تا ٢٠ی تشرینی یەکەمی خایاند. لە ھەڵبژاردنەکەدا، گیۆرگی پارڤانۆڤ دووەم و کۆتا خولی خۆی وەک [[سەرۆک کۆماری بولگاریا]] بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] k0abiezmttua3ce4lkdwufikutnz5mf 1579287 1579243 2026-04-29T20:00:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1579287 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی لە [[بولگاریا]] لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ بەڕێوەچوو، وەک ئەوەی لە ٢٧ی تەممووزی ٢٠٠٦دا لەلایەن پەرلەمانی بولگاریاوە بڕیاری لێدرا. گەڕی دووەمی ھەڵبژاردن لە ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦ بەڕێوەچوو، لەکاتێکدا [[ھەڵمەتی سیاسی|ھەڵمەتی ھەڵبژاردن]] لە ١٩ی ئەیلوول تا ٢٠ی تشرینی یەکەمی خایاند. لە ھەڵبژاردنەکەدا، گیۆرگی پارڤانۆڤ دووەم و کۆتا خولی خۆی وەک [[سەرۆک کۆماری بولگاریا]] بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 7mzga9ubk7lf89m9n32d4sn1k7g6nx1 0 295267 1579315 1578903 2026-04-29T20:05:24Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1579315 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی لە [[بولگاریا]] لە ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١ بەڕێوەچوو، لەگەڵ گەڕی دووەم لە ١٨ی تشرینی دووەم. ئەنجامەکە سەرکەوتنی گیۆرگی پارڤانۆڤ بوو لە [[پارتی سۆسیالیستی بولگاری|پارتی سۆسیالیستی بولگاریا]]، کە ٥٤٫٠٪ی دەنگەکانی لە گەڕی دووەمدا بەدەستھێنا و سەرکەوت بەسەر سەرۆکی ئەو کاتە پێتار ستۆیانۆڤ. ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران ٤١٫٨٪ بوو لە گەڕی یەکەم و ٥٥٫١٪ لە گەڕی دووەم. پارڤانۆڤ لە ساڵی ٢٠٠٢ دەستی بەکار کرد، و بووە یەکەم کۆمۆنیستی پێشوو کە ئەو پۆستە بگرێتە دەست لە ساڵی ١٩٩٠ەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 0k5drz26e4tdj73mr14eds12b6zx28x 0 295270 1579206 1578920 2026-04-29T16:10:17Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|British Antarctic Territory}} 1579206 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەرێمی جەمسەری باشووری بەریتانیا''' (بی ئەی تی) کەرتێکی [[ئانتارکتیکا|ئانتارکتیکایە]] کە لەلایەن [[شانشینی یەکگرتوو]] وەک یەکێک لە ١٤ [[ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا|ھەرێمەکەی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا]] داوای کراوە، کە تا ئێستا گەورەترینیشیانە لە ڕووی ڕووبەرەوە. ناوچەی باشووری ھێڵی پانی ٦٠ پلەی باشوور و لە نێوان ھێڵەکانی درێژی ٢٠ پلەی ڕۆژاوا و ٨٠ پلەی ڕۆژاوا دەگرێتەوە، کە شێوەیەکی سێگۆشەیی پێکدەھێنێت کە تا [[جەمسەری باشوور]] درێژ دەبێتەوە، کە لەلایەن داواکارییەکانی جەمسەری باشووری [[ئەرژەنتین]] (ئانتارکتیکای ئەرژەنتین) و [[چیلی]] (ھەرێمی ئانتارکتیکای چیلی) دەکەوێتە سەر یەک. ھەرێمەکە لەلایەن کارمەندانی وێستگەکانی توێژینەوە و پاڵپشتییەوە نیشتەجێیە کە لەلایەن ڕووپێوی جەمسەری باشووری بەریتانی و ڕێکخراوەکانی ترەوە بەڕێوەدەبرێن، ھەروەھا وێستگەکانی ئەرژەنتین، چیلی و وڵاتانی تر. ھیچ دانیشتوویەکی ڕەسەنی تێدا نییە. لە ساڵی ٢٠١٢دا، بەشی باشووری ھەرێمەکە وەک ڕێزێک بۆ [[ئێلیزابێتی دووەم|شاژن ئێلیزابێتی دووەم]] ناوی نرا زەویی شاژن ئێلیزابێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|British Antarctic Territory}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٦٢]] [[پۆل:ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] crqddwpfi5btvknpa6owey2jxl4rl57 1579237 1579206 2026-04-29T17:03:09Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئانتارکتیکا|ئانتارکتیکا]]، [[دەروازە:شانشینی یەکگرتوو|شانشینی یەکگرتوو]] و [[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]] 1579237 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەرێمی جەمسەری باشووری بەریتانیا''' (بی ئەی تی) کەرتێکی [[ئانتارکتیکا|ئانتارکتیکایە]] کە لەلایەن [[شانشینی یەکگرتوو]] وەک یەکێک لە ١٤ [[ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا|ھەرێمەکەی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا]] داوای کراوە، کە تا ئێستا گەورەترینیشیانە لە ڕووی ڕووبەرەوە. ناوچەی باشووری ھێڵی پانی ٦٠ پلەی باشوور و لە نێوان ھێڵەکانی درێژی ٢٠ پلەی ڕۆژاوا و ٨٠ پلەی ڕۆژاوا دەگرێتەوە، کە شێوەیەکی سێگۆشەیی پێکدەھێنێت کە تا [[جەمسەری باشوور]] درێژ دەبێتەوە، کە لەلایەن داواکارییەکانی جەمسەری باشووری [[ئەرژەنتین]] (ئانتارکتیکای ئەرژەنتین) و [[چیلی]] (ھەرێمی ئانتارکتیکای چیلی) دەکەوێتە سەر یەک. ھەرێمەکە لەلایەن کارمەندانی وێستگەکانی توێژینەوە و پاڵپشتییەوە نیشتەجێیە کە لەلایەن ڕووپێوی جەمسەری باشووری بەریتانی و ڕێکخراوەکانی ترەوە بەڕێوەدەبرێن، ھەروەھا وێستگەکانی ئەرژەنتین، چیلی و وڵاتانی تر. ھیچ دانیشتوویەکی ڕەسەنی تێدا نییە. لە ساڵی ٢٠١٢دا، بەشی باشووری ھەرێمەکە وەک ڕێزێک بۆ [[ئێلیزابێتی دووەم|شاژن ئێلیزابێتی دووەم]] ناوی نرا زەویی شاژن ئێلیزابێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|British Antarctic Territory}} {{شریتی دەروازە|ئانتارکتیکا|شانشینی یەکگرتوو|جوگرافیا}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٦٢]] [[پۆل:ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] r35iu6isuw34do7qpzvft4m4t944xye 1579292 1579237 2026-04-29T20:01:34Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1579292 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''ھەرێمی جەمسەری باشووری بەریتانیا''' (بی ئەی تی) کەرتێکی [[ئانتارکتیکا|ئانتارکتیکایە]] کە لەلایەن [[شانشینی یەکگرتوو]] وەک یەکێک لە ١٤ [[ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا|ھەرێمەکەی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا]] داوای کراوە، کە تا ئێستا گەورەترینیشیانە لە ڕووی ڕووبەرەوە. ناوچەی باشووری ھێڵی پانی ٦٠ پلەی باشوور و لە نێوان ھێڵەکانی درێژی ٢٠ پلەی ڕۆژاوا و ٨٠ پلەی ڕۆژاوا دەگرێتەوە، کە شێوەیەکی سێگۆشەیی پێکدەھێنێت کە تا [[جەمسەری باشوور]] درێژ دەبێتەوە، کە لەلایەن داواکارییەکانی جەمسەری باشووری [[ئەرژەنتین]] (ئانتارکتیکای ئەرژەنتین) و [[چیلی]] (ھەرێمی ئانتارکتیکای چیلی) دەکەوێتە سەر یەک. ھەرێمەکە لەلایەن کارمەندانی وێستگەکانی توێژینەوە و پاڵپشتییەوە نیشتەجێیە کە لەلایەن ڕووپێوی جەمسەری باشووری بەریتانی و ڕێکخراوەکانی ترەوە بەڕێوەدەبرێن، ھەروەھا وێستگەکانی ئەرژەنتین، چیلی و وڵاتانی تر. ھیچ دانیشتوویەکی ڕەسەنی تێدا نییە. لە ساڵی ٢٠١٢دا، بەشی باشووری ھەرێمەکە وەک ڕێزێک بۆ [[ئێلیزابێتی دووەم|شاژن ئێلیزابێتی دووەم]] ناوی نرا زەویی شاژن ئێلیزابێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|British Antarctic Territory}} {{شریتی دەروازە|ئانتارکتیکا|شانشینی یەکگرتوو|جوگرافیا}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٦٢]] [[پۆل:ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 4bdb3qshwf7900355yie8c7dyra2hog 0 295272 1579020 1578923 2026-04-29T12:03:52Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1579020 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دوورگەکانی ڤێرجنی بەریتانیا''' ('''بی ڤی ئای''')، بە فەرمی '''دوورگەکانی ڤێرجن'''، [[ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا|ھەرێمێکی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیایە]] لە [[کاری بی]]، کە دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی [[پۆرتۆ ڕیکۆ]] و [[دوورگەکانی ڤیرجینیای ئەمریکا|دوورگەکانی ڤێرجنی ئەمریکا]] و باکووری ڕۆژاوای [[ئەنگویلا]]. دوورگەکان لە ڕووی جوگرافییەوە بەشێکن لە کۆمەڵە دوورگەی ڤێرجن و لە [[دوورگەکانی لیوارد]] لە [[ئەنتیلی بچووک]] و بەشێک لە [[ھیندستانی ڕۆژاوا|دوورگەکانی ھیندستانی ڕۆژاوا]] ھەڵکەوتوون. دوورگەکانی ڤێرجنی بەریتانیا لە دوورگە سەرەکییەکانی تورتۆلا، ڤێرجن گۆردا، ئەنیگادا و جۆست ڤان دایک، لەگەڵ زیاتر لە ٥٠ دوورگە و دوورگە بچووکەکانی تر پێکدێن.<ref name="Encyclopedia Britannica – BVI">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/British-Virgin-Islands |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref> نزیکەی ١٦ لە دوورگەکان نیشتەجێیان تێدایە. پایتەختەکەی، ڕۆود تاون، لەسەر تورتۆلایە کە گەورەترین دوورگەیە، و نزیکەی {{Convert|20|km|0}} درێژ و {{Convert|5|km|0}} پانە. ژمارەی دانیشتووانی دوورگەکان لە سەرژمێریی ٢٠١٠دا ٢٨٬٠٥٤ کەس بووە، کە ٢٣٬٤٩١ کەسیان لە تورتۆلا دەژیان؛ خەمڵاندنە ئێستایییەکان ژمارەی دانیشتووان بە ٣٥٬٨٠٢ کەس (تەممووزی ٢٠١٨) دادەنێن.<ref name="cia.gov"/> دوورگەکانی ڤێرجنی بەریتانیا سنوورێکی دەریایییان لەگەڵ [[دوورگەکانی ڤیرجینیای ئەمریکا|دوورگەکانی ڤێرجنی ئەمریکا]]دا ھەیە. ئابووریی ھەرێمەکە بە شێوەیەکی بەرچاو لەلایەن گەشتیاری و خزمەتگوزارییە دارایییەکانەوە زاڵە. لە ڕووی خزمەتگوزارییە دارایییەکانەوە، ھەرێمەکە وەک ناوەندێکی پێشەنگ بۆ خۆدزینەوە لە باج و شاردنەوەی دارایییەکان ناسراوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.transparency.org/en/news/dirty-money-hiding-spots-how-corruption-funds-disappear-overseas-billions-africa-assets|سەردێڕ=Dirty money’s hiding spots: How corruption funds disappear overseas -… |وێبگە=Transparency.org |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.icij.org/investigations/paradise-papers/british-virgin-islands-corruption-scandal-threatens-its-dependable-tax-haven-reputation/|سەردێڕ=British Virgin Islands corruption scandal threatens its dependable tax haven reputation - ICIJ |وێبگە=ICIJ |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Butts |یەکەم=Dylan |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2024/10/17/corporate-tax-abuse-highest-in-overseas-uk-territories-tjn-says.html#:~:text=Law%20and%20Regulations-,Overseas%20UK%20territories%20are%20the%20'biggest%20enablers%20of%20corporate,abuse,'%20tax%20advocacy%20group%20says&text=Advocacy%20group%20the%20Tax%20Justice,corporations%20underpay%20corporate%20income%20tax.|سەردێڕ=Overseas UK territories are the ‘biggest enablers of corporate tax abuse,’ tax advocacy group says |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.thebureauinvestigates.com/stories/2026-01-08/why-fraudsters-are-drawn-to-britains-overseas-territories|سەردێڕ=Why fraudsters are drawn to Britain’s overseas territories |وێبگە=TBIJ |زمان=en}}</ref> خەڵکی دوورگەکانی ڤێرجنی بەریتانیا ھاووڵاتیی ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیان و لە ساڵی ٢٠٠٢ەوە، ھاووڵاتیی بەریتانیشن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} [[پۆل:دوورگە بچووکە گەشەکردووەکان]] [[پۆل:ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی پشتڕاستکراو نین]] [[پۆل:ئەو وتارانەی بەئاشکرا دەقی ئینگلیزییان تێدایە]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی لاتینی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] j3uhqucu45auh94d2kk8vi16cilfo59 1579205 1579020 2026-04-29T16:08:42Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|British Virgin Islands}} 1579205 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دوورگەکانی ڤێرجنی بەریتانیا''' ('''بی ڤی ئای''')، بە فەرمی '''دوورگەکانی ڤێرجن'''، [[ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا|ھەرێمێکی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیایە]] لە [[کاری بی]]، کە دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی [[پۆرتۆ ڕیکۆ]] و [[دوورگەکانی ڤیرجینیای ئەمریکا|دوورگەکانی ڤێرجنی ئەمریکا]] و باکووری ڕۆژاوای [[ئەنگویلا]]. دوورگەکان لە ڕووی جوگرافییەوە بەشێکن لە کۆمەڵە دوورگەی ڤێرجن و لە [[دوورگەکانی لیوارد]] لە [[ئەنتیلی بچووک]] و بەشێک لە [[ھیندستانی ڕۆژاوا|دوورگەکانی ھیندستانی ڕۆژاوا]] ھەڵکەوتوون. دوورگەکانی ڤێرجنی بەریتانیا لە دوورگە سەرەکییەکانی تورتۆلا، ڤێرجن گۆردا، ئەنیگادا و جۆست ڤان دایک، لەگەڵ زیاتر لە ٥٠ دوورگە و دوورگە بچووکەکانی تر پێکدێن.<ref name="Encyclopedia Britannica – BVI">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/British-Virgin-Islands |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref> نزیکەی ١٦ لە دوورگەکان نیشتەجێیان تێدایە. پایتەختەکەی، ڕۆود تاون، لەسەر تورتۆلایە کە گەورەترین دوورگەیە، و نزیکەی {{Convert|20|km|0}} درێژ و {{Convert|5|km|0}} پانە. ژمارەی دانیشتووانی دوورگەکان لە سەرژمێریی ٢٠١٠دا ٢٨٬٠٥٤ کەس بووە، کە ٢٣٬٤٩١ کەسیان لە تورتۆلا دەژیان؛ خەمڵاندنە ئێستایییەکان ژمارەی دانیشتووان بە ٣٥٬٨٠٢ کەس (تەممووزی ٢٠١٨) دادەنێن.<ref name="cia.gov"/> دوورگەکانی ڤێرجنی بەریتانیا سنوورێکی دەریایییان لەگەڵ [[دوورگەکانی ڤیرجینیای ئەمریکا|دوورگەکانی ڤێرجنی ئەمریکا]]دا ھەیە. ئابووریی ھەرێمەکە بە شێوەیەکی بەرچاو لەلایەن گەشتیاری و خزمەتگوزارییە دارایییەکانەوە زاڵە. لە ڕووی خزمەتگوزارییە دارایییەکانەوە، ھەرێمەکە وەک ناوەندێکی پێشەنگ بۆ خۆدزینەوە لە باج و شاردنەوەی دارایییەکان ناسراوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.transparency.org/en/news/dirty-money-hiding-spots-how-corruption-funds-disappear-overseas-billions-africa-assets|سەردێڕ=Dirty money’s hiding spots: How corruption funds disappear overseas -… |وێبگە=Transparency.org |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.icij.org/investigations/paradise-papers/british-virgin-islands-corruption-scandal-threatens-its-dependable-tax-haven-reputation/|سەردێڕ=British Virgin Islands corruption scandal threatens its dependable tax haven reputation - ICIJ |وێبگە=ICIJ |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Butts |یەکەم=Dylan |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2024/10/17/corporate-tax-abuse-highest-in-overseas-uk-territories-tjn-says.html#:~:text=Law%20and%20Regulations-,Overseas%20UK%20territories%20are%20the%20'biggest%20enablers%20of%20corporate,abuse,'%20tax%20advocacy%20group%20says&text=Advocacy%20group%20the%20Tax%20Justice,corporations%20underpay%20corporate%20income%20tax.|سەردێڕ=Overseas UK territories are the ‘biggest enablers of corporate tax abuse,’ tax advocacy group says |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.thebureauinvestigates.com/stories/2026-01-08/why-fraudsters-are-drawn-to-britains-overseas-territories|سەردێڕ=Why fraudsters are drawn to Britain’s overseas territories |وێبگە=TBIJ |زمان=en}}</ref> خەڵکی دوورگەکانی ڤێرجنی بەریتانیا ھاووڵاتیی ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیان و لە ساڵی ٢٠٠٢ەوە، ھاووڵاتیی بەریتانیشن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|British Virgin Islands}} [[پۆل:دوورگە بچووکە گەشەکردووەکان]] [[پۆل:ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی پشتڕاستکراو نین]] [[پۆل:ئەو وتارانەی بەئاشکرا دەقی ئینگلیزییان تێدایە]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی لاتینی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] kyfvmhn31np27ln77t2hqaikie31bzj 1579238 1579205 2026-04-29T17:03:29Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:شانشینی یەکگرتوو|شانشینی یەکگرتوو]] و [[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]] 1579238 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دوورگەکانی ڤێرجنی بەریتانیا''' ('''بی ڤی ئای''')، بە فەرمی '''دوورگەکانی ڤێرجن'''، [[ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا|ھەرێمێکی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیایە]] لە [[کاری بی]]، کە دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی [[پۆرتۆ ڕیکۆ]] و [[دوورگەکانی ڤیرجینیای ئەمریکا|دوورگەکانی ڤێرجنی ئەمریکا]] و باکووری ڕۆژاوای [[ئەنگویلا]]. دوورگەکان لە ڕووی جوگرافییەوە بەشێکن لە کۆمەڵە دوورگەی ڤێرجن و لە [[دوورگەکانی لیوارد]] لە [[ئەنتیلی بچووک]] و بەشێک لە [[ھیندستانی ڕۆژاوا|دوورگەکانی ھیندستانی ڕۆژاوا]] ھەڵکەوتوون. دوورگەکانی ڤێرجنی بەریتانیا لە دوورگە سەرەکییەکانی تورتۆلا، ڤێرجن گۆردا، ئەنیگادا و جۆست ڤان دایک، لەگەڵ زیاتر لە ٥٠ دوورگە و دوورگە بچووکەکانی تر پێکدێن.<ref name="Encyclopedia Britannica – BVI">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/British-Virgin-Islands |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref> نزیکەی ١٦ لە دوورگەکان نیشتەجێیان تێدایە. پایتەختەکەی، ڕۆود تاون، لەسەر تورتۆلایە کە گەورەترین دوورگەیە، و نزیکەی {{Convert|20|km|0}} درێژ و {{Convert|5|km|0}} پانە. ژمارەی دانیشتووانی دوورگەکان لە سەرژمێریی ٢٠١٠دا ٢٨٬٠٥٤ کەس بووە، کە ٢٣٬٤٩١ کەسیان لە تورتۆلا دەژیان؛ خەمڵاندنە ئێستایییەکان ژمارەی دانیشتووان بە ٣٥٬٨٠٢ کەس (تەممووزی ٢٠١٨) دادەنێن.<ref name="cia.gov"/> دوورگەکانی ڤێرجنی بەریتانیا سنوورێکی دەریایییان لەگەڵ [[دوورگەکانی ڤیرجینیای ئەمریکا|دوورگەکانی ڤێرجنی ئەمریکا]]دا ھەیە. ئابووریی ھەرێمەکە بە شێوەیەکی بەرچاو لەلایەن گەشتیاری و خزمەتگوزارییە دارایییەکانەوە زاڵە. لە ڕووی خزمەتگوزارییە دارایییەکانەوە، ھەرێمەکە وەک ناوەندێکی پێشەنگ بۆ خۆدزینەوە لە باج و شاردنەوەی دارایییەکان ناسراوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.transparency.org/en/news/dirty-money-hiding-spots-how-corruption-funds-disappear-overseas-billions-africa-assets|سەردێڕ=Dirty money’s hiding spots: How corruption funds disappear overseas -… |وێبگە=Transparency.org |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.icij.org/investigations/paradise-papers/british-virgin-islands-corruption-scandal-threatens-its-dependable-tax-haven-reputation/|سەردێڕ=British Virgin Islands corruption scandal threatens its dependable tax haven reputation - ICIJ |وێبگە=ICIJ |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Butts |یەکەم=Dylan |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2024/10/17/corporate-tax-abuse-highest-in-overseas-uk-territories-tjn-says.html#:~:text=Law%20and%20Regulations-,Overseas%20UK%20territories%20are%20the%20'biggest%20enablers%20of%20corporate,abuse,'%20tax%20advocacy%20group%20says&text=Advocacy%20group%20the%20Tax%20Justice,corporations%20underpay%20corporate%20income%20tax.|سەردێڕ=Overseas UK territories are the ‘biggest enablers of corporate tax abuse,’ tax advocacy group says |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.thebureauinvestigates.com/stories/2026-01-08/why-fraudsters-are-drawn-to-britains-overseas-territories|سەردێڕ=Why fraudsters are drawn to Britain’s overseas territories |وێبگە=TBIJ |زمان=en}}</ref> خەڵکی دوورگەکانی ڤێرجنی بەریتانیا ھاووڵاتیی ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیان و لە ساڵی ٢٠٠٢ەوە، ھاووڵاتیی بەریتانیشن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|British Virgin Islands}} {{شریتی دەروازە|شانشینی یەکگرتوو|جوگرافیا}} [[پۆل:دوورگە بچووکە گەشەکردووەکان]] [[پۆل:ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی پشتڕاستکراو نین]] [[پۆل:ئەو وتارانەی بەئاشکرا دەقی ئینگلیزییان تێدایە]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی لاتینی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] bsnxaearhwycisca2ti1icdq5bx0v8m 0 295288 1579015 2026-04-29T12:03:17Z 1silent scientist 51740 بە وەرگێڕانی کردنەوەی بەش لە پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1351664348|Ali al-Zaidi]]» دروست کراوە. 1579015 wikitext text/x-wiki .... e8rhiz0tks39lthvf9x9y3pdkzx6oa0 1579063 1579015 2026-04-29T12:10:36Z 1silent scientist 51740 1579063 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = عەلی ئەلزەیدی | native_name = علي الزيدي | native_name_lang = ar | image = Ali Al-zaidi.png | image_size = | caption = زەیدی لە ٢٠٢٦ | office = [[سەرۆک وەزیرانی عێراق]] | status = [[سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراو|ڕاسپێردراو]] | term_start = دیاری دەکرێت | term_end = | deputy = | president = [[نزار ئامێدی]] | succeeding = [[محەممەد شیاع سوودانی]] | birth_date = {{birth year and age|١٩٨٦}} | birth_place = [[بەغدا]]، [[عێراق]]<ref name="Aljazeera">{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/amp/news/2026/4/28/who-is-ali-al-zaidi-the-businessman-named-as-iraqs-pm-designate|title=Who is Ali al-Zaidi, the businessman named as Iraq’s PM-designate?|website=Al Jazeera}}</ref> | party = [[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] | other_party = [[چوارچێوەی ھەماھەنگی|چوارچێوەی ھەماھەنگی]] | alma_mater = | occupation = {{hlist|[[بانکەوان]]|[[بازرگان]]|[[سیاسەتوان]]}} }} '''عەلی فالح کازم ئەلزەیدی''' (بە [[عەرەبی]]: علي فالح كاظم الزيدي؛ لەدایکبووی ١٩٨٦) بانکەوان، [[بازرگان]] و [[سیاسەتوان]]ێکی عێراقییە کە لە ٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦ەوە [[سەرۆک وەزیرانی عێراق|سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراوی عێراق]]ە.<ref name="Aljazeera"/><ref>{{cite web|url= https://www.france24.com/en/middle-east/20260427-iraq-s-president-ask-pm-designate-ali-al-zaidi-to-form-government|title= Iraq’s president asks PM-designate Ali al-Zaidi to form government|website=France 24}}</ref> == ژیان == ئەلزەیدی لە ساڵی ١٩٨٦ لە [[بەغدا]] لە خێزانێکی دیار لەدایکبووە کە بنەچەیان بۆ پارێزگای [[پارێزگای زیقار|زیقار]]ی باشووری [[عێراق]] دەگەڕێتەوە.<ref name="Aljazeera"/><ref name=":3">{{Cite web |last=الشرق |date=2026-04-27 |title=من هو علي الزيدي المرشح لرئاسة الوزراء في العراق؟ |url=https://asharq.com/politics/180977/%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%8A%D8%AF%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%B4%D8%AD-%D9%84%D9%85%D9%86%D8%B5%D8%A8-%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8I/ |access-date=2026-04-27 |website=Asharq News |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-27 |title=الإطار التنسيقي في العراق يرشح علي الزيدي لرئاسة الحكومة |url=https://www.amad.com.ps/ar/post/575100 |access-date=2026-04-27 |website=[[ئەمەد میدیا]] |language=ar}}</ref> ئەو خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسە لە یاسا و دارایی و ھەروەھا بڕوانامەی ماستەری لە دارایی و بانکەوانیدا ھەیە. ئەو ئەندامی [[سەندیکای پارێزەرانی عێراق]]ە.<ref name=":3"/> == ژیانی بازرگانی == ئەو وەک سەرۆکی گرووپی وەتەنییە پۆڵدینگ دەستنیشانکرا، کە کۆمەڵەیەکی [[کەرتی تایبەت]]ی فرەمانگرتووە<ref>{{cite web|url= https://shafaq.com/en/Report/Who-is-Ali-al-Zaidi-The-businessman-tapped-for-Iraq-s-premiership|title=Who is Ali Al-Zaidi? The businessman tapped for Iraq's premiership|website=Alshafaq}}</ref> کە لە ساڵی ٢٠١٧دا دامەزراوە.<ref name=":4">{{Cite web |last=تقي |first=غسان |date=2026-04-27 |title=علي الزيدي.. رجل أعمال يقود سباق تشكيل الحكومة في العراق |url=https://alhurra.com/19152 |access-date=2026-04-27 |website=Al-Hurra |language=ar}}</ref> ئەلزەیدی ھەروەھا سەرۆکایەتی ئەنجومەنی کارگێڕی لە [[زانکۆی شەعب]]، [[پەیمانگای پزیشکیی عەشتار]] دەکات، جگە لەوەی بەڕێوەبەری جێبەجێکار و خاوەنی [[کەناڵی دیجلە|دیجلە تیڤی]]،<ref>{{Cite web |date=2026-04-27 |title=العراق: الرئيس العراقي كلفه بتشكيل الحكومة.. من هو علي الزيدي؟ |url=https://www.alarabiya.net/arab-and-world/iraq/2026/04/27/%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8I-%D8%B3%D9%8A%D9%83%D9%84%D9%81%D9%87-%D8%A8%D8%AA%D8%B4%D9%83%D9%8A%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%83%D9%88%D9%85%D8%A9-%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%8A%D8%AF%D9%8A- |access-date=2026-04-27 |website=Al Arabiya |language=ar}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" /> و زنجیرە هایپەرمارکێتەکانی تەعاوونە لە بەغدا.<ref name=":0" /> ھەروەھا خاوەنی گرووپی ئەلعووەیسە، کە کۆمەڵەیەکە ١٥ کۆمپانیا لەخۆدەگرێت کە لە پیشەسازییە جیاوازەکانی وەک بازرگانی خۆراک، بەرھەمهێنانی کشتوکاڵی و ئاژەڵداری، بەڵێندەرایەتی، چاپکردن، خزمەتگوزارییە ئەمنییەکان، ئەلیکترۆنیات و نەوتدا کاردەکەن. ھەروەھا گرێبەستی لەگەڵ [[وەزارەتی بازرگانی (عێراق)|وەزارەتی بازرگانی]] ھەیە.<ref>{{cite web|url= https://english.aawsat.com/arab-world/5267628-who-iraq%E2%80%99s-pm-designate-al-zaidi|title=Who Is Iraq’s PM-Designate Al-Zaidi? |website=Asharq al-Awsat English}}</ref> ئەو پێشتر وەک سەرۆکی ئەنجومەنی کارگێڕی [[بانکی ئیسلامیی باشوور]] کاری کردووە تا دەستلەکارکێشانەوەی لە ساڵی ٢٠١٩،<ref>{{Cite web |date=2026-04-28 |title=حياة رئيس الوزراء الجديد قبل السلطة.. ماذا يعرف العراق عن علي الزيدي؟ |url=https://964media.com/676383/ |access-date=2026-04-28 |website=964 Media |language=ar}}</ref> کە ئەزموونی لە بەڕێوەبردنی بانک و حوکمڕانی دارایی بەدەستھێناوە. بانکەکە لە ساڵی ٢٠٢٤ لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە سزای بەسەردا سەپێندرا بەھۆی گومانی سپیکردنەوەی پارە، فێڵ و بەکارھێنانی نایاسایی دراوی ئەمریکی، ھەروەھا لەلایەن [[بانکی ناوەندیی عێراق]]یشەوە قەدەغە کرا.<ref>{{Cite web |date=27 April 2026 |title=Iraq's Shiite alliance nominates Ali al-Zaidi as PM candidate: What to know |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/04/iraqs-shiite-alliance-nominates-ali-al-zaidi-pm-candidate-what-know |access-date=27 April 2026 |website=Al-Monitor |language=en}}</ref> == ژیانی سیاسی == ئەلزەیدی پێش پاڵاوتنی وەک سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراو، لە ناوەندی سیاسی عێراقدا زۆر ناسراو نەبوو،<ref name=":4" /> و سەرچاوەکان بە «نوێھاتووێکی سیاسی» وەسفی دەکەن.<ref name=":5" /><ref>{{Cite news |last=Livni |first=Ephrat |date=2026-04-27 |title=Iraq's President Names Political Newcomer to Form Government |url=https://www.nytimes.com/2026/04/27/world/middleeast/iraq-prime-minister.html |access-date=2026-04-28 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> لە کەرتی گشتیدا، ئەلزەیدی پێشتر لەگەڵ [[وەزارەتی بازرگانی (عێراق)|وەزارەتی بازرگانی]] کاری کردووە، کە تێیدا بەڕێوەبردنی سیستەمی کارتی بەشەخۆراکی نیشتمانی لە ئەستۆ بووە.<ref name=":0" /> ===سەرۆکایەتی وەزیران=== لە ٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦، [[چوارچێوەی هەماهەنگی|چوارچێوەی ھەماھەنگی]] ئەلزەیدی وەک کاندیدی تەوافوقی بۆ جێگرتنەوەی [[محەممەد شیاع ئەلسوودانی]] دەستنیشان کرد.<ref name=":5" /> ئەو بە فەرمی لەلایەن سەرۆک کۆمار [[نزار ئامیدی]] ڕاسپێردرا بۆ پێکھێنانی حکوومەت ڕاستەوخۆ دوای پاڵاوتنی لەلایەن چوارچێوەی ھەماھەنگییەوە.<ref name=":0">{{Cite web |title=Iraq nominates businessman Ali al-Zaidi for prime minister |url=https://thenewregion.com/posts/5218 |access-date=2026-04-27 |website=The New Region |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=Iraqi president names Shia bloc candidate Ali al-Zaidi as PM-designate |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/27/iraqi-president-names-shia-bloc-candidate-ali-al-zaidi-as-pm-designate |access-date=2026-04-27 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> بەپێی [[دەستووری عێراق]]، ئەلزەیدی ٣٠ ڕۆژی لەبەردەمدایە بۆ ھەڵبژاردنی ئەندامانی کابینەکەی و ناساندنیان بە ئەنجومەنی نوێنەران بۆ وەرگرتنی متمانە.<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Iraqi president names Ali al-Zaidi as PM-designate to form new cabinet |url=https://english.news.cn/20260428/674fe74bcc8e45468ce9d3779be16b5b/c.html |access-date=2026-04-27 |website=english.news.cn |language=en}}</ref> ئەم بڕیارە دوای چەند ھەفتەیەک لە چەقبەستوویی لەناو ھاوپەیمانییەکەدا ھات، کە پێشتر پشتگیری لە [[نووری ئەلمالیکی]] سەرۆک وەزیرانی پێشوو کردبوو بەڵام دواتر کاندیدبوونی کێشایەوە دوای ئەوەی [[دۆناڵد ترامپ]] سەرۆکی ئەمریکا ھەڕەشەی بڕینی دەستڕاگەیشتنی عێراقی بە [[پێترۆدۆلار]] کرد بەھۆی ھەڵوێستی لایەنگری ئێرانی ئەلمالیکی.<ref name=":5">{{Cite web |date=2026-04-27 |title=Iraq's dominant bloc taps newcomer Ali al-Zaidi for prime minister after weeks of wrangling |url=https://apnews.com/article/iraq-prime-minister-parliament-alzaidi-bb629c0f14c6710cbb66500fe376218e |access-date=2026-04-27 |website=AP News |language=en}}</ref> پاڵاوتنی ئەلزەیدی دوای کۆبوونەوەیەک لە ماڵی سەرۆکی [[حەشدی شەعبی]] [[فالح فەیاز|فالح ئەلفەیاز]] لە بەغدا ھات، و لەلایەن ھەردوو ئەلمالیکی و سەرۆک وەزیرانی ئێستا ئەلسوودانی ڕێککەوتنی لەسەر کرا. بە وتەی ئەلسوودانی، «نەبوونی تەوافوق» لەسەر ناونانی کاندیدێک لە کاتی کۆبوونەوەکەدا ھەبووە، و ئەلزەیدی بۆ شکاندنی چەقبەستوویی سیاسی ھەڵبژێردراوە.<ref name=":0" /> [[فایەق زێدان]]، سەرۆکی [[ئەنجومەنی باڵای دادوەریی عێراق|ئەنجومەنی باڵای دادوەری]]، وەک کاندیدی چارەسەر بەشداری لە پاڵاوتنی ئەلزەیدی کردووە.<ref>{{Cite web |title=Ali al-Zaidi named Iraq's prime minister: Easy nomination, harder road ahead |url=https://shafaq.com/en/Report/Ali-al-Zaidi-named-Iraq-s-prime-minister-Easy-nomination-harder-road-ahead |access-date=2026-04-28 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> ئەلزەیدی لە یەکەم لێدوانی گشتی خۆیدا لە دوای پاڵاوتنی، ڕایگەیاند کە حکوومەتەکەی پەرە بە ھەوڵەکانی پێشوو دەدات بۆ باشترکردنی خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییەکان و بارودۆخەکان، لە ھەمان کاتدا ھەڵسەنگاندن بۆ مەترسییەکان و سوودوەرگرتن لە دەرفەتەکان دەکات. ئەو ھەروەھا ھانی ھاوکاری نێوان «ھێزە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکانی» عێراقی دا لە کاتی دەستنیشانکردنیدا، و نیەتی خۆی بۆ پاراستنی پەیوەندییە دیپلۆماسییە ھاوسەنگەکان چ لەسەر ئاستی ناوچەیی و چ لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی دووپاتکردەوە.<ref>{{Cite web |title=Ali Al-Zaidi: Tackling challenges will be a priority for new Iraqi government |url=https://shafaq.com/en/Iraq/Ali-Al-Zaidi-Tackling-challenges-will-be-a-priority-for-new-Iraqi-government |access-date=2026-04-27 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} ldd9vq2drdhy18jxpf7vlg8fs7to3ld 1579089 1579063 2026-04-29T12:14:50Z 1silent scientist 51740 /* ژیانی بازرگانی */ 1579089 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = عەلی ئەلزەیدی | native_name = علي الزيدي | native_name_lang = ar | image = Ali Al-zaidi.png | image_size = | caption = زەیدی لە ٢٠٢٦ | office = [[سەرۆک وەزیرانی عێراق]] | status = [[سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراو|ڕاسپێردراو]] | term_start = دیاری دەکرێت | term_end = | deputy = | president = [[نزار ئامێدی]] | succeeding = [[محەممەد شیاع سوودانی]] | birth_date = {{birth year and age|١٩٨٦}} | birth_place = [[بەغدا]]، [[عێراق]]<ref name="Aljazeera">{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/amp/news/2026/4/28/who-is-ali-al-zaidi-the-businessman-named-as-iraqs-pm-designate|title=Who is Ali al-Zaidi, the businessman named as Iraq’s PM-designate?|website=Al Jazeera}}</ref> | party = [[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] | other_party = [[چوارچێوەی ھەماھەنگی|چوارچێوەی ھەماھەنگی]] | alma_mater = | occupation = {{hlist|[[بانکەوان]]|[[بازرگان]]|[[سیاسەتوان]]}} }} '''عەلی فالح کازم ئەلزەیدی''' (بە [[عەرەبی]]: علي فالح كاظم الزيدي؛ لەدایکبووی ١٩٨٦) بانکەوان، [[بازرگان]] و [[سیاسەتوان]]ێکی عێراقییە کە لە ٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦ەوە [[سەرۆک وەزیرانی عێراق|سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراوی عێراق]]ە.<ref name="Aljazeera"/><ref>{{cite web|url= https://www.france24.com/en/middle-east/20260427-iraq-s-president-ask-pm-designate-ali-al-zaidi-to-form-government|title= Iraq’s president asks PM-designate Ali al-Zaidi to form government|website=France 24}}</ref> == ژیان == ئەلزەیدی لە ساڵی ١٩٨٦ لە [[بەغدا]] لە خێزانێکی دیار لەدایکبووە کە بنەچەیان بۆ پارێزگای [[پارێزگای زیقار|زیقار]]ی باشووری [[عێراق]] دەگەڕێتەوە.<ref name="Aljazeera"/><ref name=":3">{{Cite web |last=الشرق |date=2026-04-27 |title=من هو علي الزيدي المرشح لرئاسة الوزراء في العراق؟ |url=https://asharq.com/politics/180977/%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%8A%D8%AF%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%B4%D8%AD-%D9%84%D9%85%D9%86%D8%B5%D8%A8-%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8I/ |access-date=2026-04-27 |website=Asharq News |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-27 |title=الإطار التنسيقي في العراق يرشح علي الزيدي لرئاسة الحكومة |url=https://www.amad.com.ps/ar/post/575100 |access-date=2026-04-27 |website=[[ئەمەد میدیا]] |language=ar}}</ref> ئەو خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسە لە یاسا و دارایی و ھەروەھا بڕوانامەی ماستەری لە دارایی و بانکەوانیدا ھەیە. ئەو ئەندامی [[سەندیکای پارێزەرانی عێراق]]ە.<ref name=":3"/> == ژیانی بازرگانی == ئەو وەک سەرۆکی گرووپی وەتەنییە پۆڵدینگ دەستنیشانکرا، کە کۆمەڵەیەکی [[کەرتی تایبەت]]ی فرەبوارە<ref>{{cite web|url= https://shafaq.com/en/Report/Who-is-Ali-al-Zaidi-The-businessman-tapped-for-Iraq-s-premiership|title=Who is Ali Al-Zaidi? The businessman tapped for Iraq's premiership|website=Alshafaq}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٧دا دامەزراوە.<ref name=":4">{{Cite web |last=تقي |first=غسان |date=2026-04-27 |title=علي الزيدي.. رجل أعمال يقود سباق تشكيل الحكومة في العراق |url=https://alhurra.com/19152 |access-date=2026-04-27 |website=Al-Hurra |language=ar}}</ref> ئەلزەیدی ھەروەھا سەرۆکایەتی ئەنجومەنی کارگێڕی لە [[زانکۆی شەعب]]، [[پەیمانگای پزیشکیی عەشتار]] دەکات، جگە لەوەی بەڕێوەبەری جێبەجێکار و خاوەنی [[کەناڵی دیجلە|دیجلە تیڤی]]،<ref>{{Cite web |date=2026-04-27 |title=العراق: الرئيس العراقي كلفه بتشكيل الحكومة.. من هو علي الزيدي؟ |url=https://www.alarabiya.net/arab-and-world/iraq/2026/04/27/%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8I-%D8%B3%D9%8A%D9%83%D9%84%D9%81%D9%87-%D8%A8%D8%AA%D8%B4%D9%83%D9%8A%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%83%D9%88%D9%85%D8%A9-%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%8A%D8%AF%D9%8A- |access-date=2026-04-27 |website=Al Arabiya |language=ar}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" /> و زنجیرە ھایپەرمارکێتەکانی تەعاوونە لە [[بەغدا]].<ref name=":0" /> ھەروەھا خاوەنی گرووپی ئەلعووەیسە، کە کۆمەڵەیەکە ١٥ کۆمپانیا لەخۆدەگرێت کە لە پیشەسازییە جیاوازەکانی وەک بازرگانی خۆراک، بەرھەمھێنانی کشتوکاڵی و ئاژەڵداری، بەڵێندەرایەتی، چاپکردن، خزمەتگوزارییە ئەمنییەکان، ئەلیکترۆنیات و نەوتدا کاردەکەن. ھەروەھا گرێبەستی لەگەڵ [[وەزارەتی بازرگانی (عێراق)|وەزارەتی بازرگانی]] ھەیە.<ref>{{cite web|url= https://english.aawsat.com/arab-world/5267628-who-iraq%E2%80%99s-pm-designate-al-zaidi|title=Who Is Iraq’s PM-Designate Al-Zaidi? |website=Asharq al-Awsat English}}</ref> ئەو پێشتر وەک سەرۆکی ئەنجومەنی کارگێڕی [[بانکی ئیسلامیی باشوور]] کاری کردووە تا دەستلەکارکێشانەوەی لە ساڵی ٢٠١٩،<ref>{{Cite web |date=2026-04-28 |title=حياة رئيس الوزراء الجديد قبل السلطة.. ماذا يعرف العراق عن علي الزيدي؟ |url=https://964media.com/676383/ |access-date=2026-04-28 |website=964 Media |language=ar}}</ref> کە ئەزموونی لە بەڕێوەبردنی بانک و حوکمڕانی دارایی بەدەستھێناوە. بانکەکە لە ساڵی ٢٠٢٤ لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە سزای بەسەردا سەپێندرا بەھۆی گومانی سپیکردنەوەی پارە، فێڵ و بەکارھێنانی نایاسایی دراوی ئەمریکی، ھەروەھا لەلایەن [[بانکی ناوەندیی عێراق]]یشەوە قەدەغە کرا.<ref>{{Cite web |date=27 April 2026 |title=Iraq's Shiite alliance nominates Ali al-Zaidi as PM candidate: What to know |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/04/iraqs-shiite-alliance-nominates-ali-al-zaidi-pm-candidate-what-know |access-date=27 April 2026 |website=Al-Monitor |language=en}}</ref> == ژیانی سیاسی == ئەلزەیدی پێش پاڵاوتنی وەک سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراو، لە ناوەندی سیاسی عێراقدا زۆر ناسراو نەبوو،<ref name=":4" /> و سەرچاوەکان بە «نوێھاتووێکی سیاسی» وەسفی دەکەن.<ref name=":5" /><ref>{{Cite news |last=Livni |first=Ephrat |date=2026-04-27 |title=Iraq's President Names Political Newcomer to Form Government |url=https://www.nytimes.com/2026/04/27/world/middleeast/iraq-prime-minister.html |access-date=2026-04-28 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> لە کەرتی گشتیدا، ئەلزەیدی پێشتر لەگەڵ [[وەزارەتی بازرگانی (عێراق)|وەزارەتی بازرگانی]] کاری کردووە، کە تێیدا بەڕێوەبردنی سیستەمی کارتی بەشەخۆراکی نیشتمانی لە ئەستۆ بووە.<ref name=":0" /> ===سەرۆکایەتی وەزیران=== لە ٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦، [[چوارچێوەی هەماهەنگی|چوارچێوەی ھەماھەنگی]] ئەلزەیدی وەک کاندیدی تەوافوقی بۆ جێگرتنەوەی [[محەممەد شیاع ئەلسوودانی]] دەستنیشان کرد.<ref name=":5" /> ئەو بە فەرمی لەلایەن سەرۆک کۆمار [[نزار ئامیدی]] ڕاسپێردرا بۆ پێکھێنانی حکوومەت ڕاستەوخۆ دوای پاڵاوتنی لەلایەن چوارچێوەی ھەماھەنگییەوە.<ref name=":0">{{Cite web |title=Iraq nominates businessman Ali al-Zaidi for prime minister |url=https://thenewregion.com/posts/5218 |access-date=2026-04-27 |website=The New Region |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=Iraqi president names Shia bloc candidate Ali al-Zaidi as PM-designate |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/27/iraqi-president-names-shia-bloc-candidate-ali-al-zaidi-as-pm-designate |access-date=2026-04-27 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> بەپێی [[دەستووری عێراق]]، ئەلزەیدی ٣٠ ڕۆژی لەبەردەمدایە بۆ ھەڵبژاردنی ئەندامانی کابینەکەی و ناساندنیان بە ئەنجومەنی نوێنەران بۆ وەرگرتنی متمانە.<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Iraqi president names Ali al-Zaidi as PM-designate to form new cabinet |url=https://english.news.cn/20260428/674fe74bcc8e45468ce9d3779be16b5b/c.html |access-date=2026-04-27 |website=english.news.cn |language=en}}</ref> ئەم بڕیارە دوای چەند ھەفتەیەک لە چەقبەستوویی لەناو ھاوپەیمانییەکەدا ھات، کە پێشتر پشتگیری لە [[نووری ئەلمالیکی]] سەرۆک وەزیرانی پێشوو کردبوو بەڵام دواتر کاندیدبوونی کێشایەوە دوای ئەوەی [[دۆناڵد ترامپ]] سەرۆکی ئەمریکا ھەڕەشەی بڕینی دەستڕاگەیشتنی عێراقی بە [[پێترۆدۆلار]] کرد بەھۆی ھەڵوێستی لایەنگری ئێرانی ئەلمالیکی.<ref name=":5">{{Cite web |date=2026-04-27 |title=Iraq's dominant bloc taps newcomer Ali al-Zaidi for prime minister after weeks of wrangling |url=https://apnews.com/article/iraq-prime-minister-parliament-alzaidi-bb629c0f14c6710cbb66500fe376218e |access-date=2026-04-27 |website=AP News |language=en}}</ref> پاڵاوتنی ئەلزەیدی دوای کۆبوونەوەیەک لە ماڵی سەرۆکی [[حەشدی شەعبی]] [[فالح فەیاز|فالح ئەلفەیاز]] لە بەغدا ھات، و لەلایەن ھەردوو ئەلمالیکی و سەرۆک وەزیرانی ئێستا ئەلسوودانی ڕێککەوتنی لەسەر کرا. بە وتەی ئەلسوودانی، «نەبوونی تەوافوق» لەسەر ناونانی کاندیدێک لە کاتی کۆبوونەوەکەدا ھەبووە، و ئەلزەیدی بۆ شکاندنی چەقبەستوویی سیاسی ھەڵبژێردراوە.<ref name=":0" /> [[فایەق زێدان]]، سەرۆکی [[ئەنجومەنی باڵای دادوەریی عێراق|ئەنجومەنی باڵای دادوەری]]، وەک کاندیدی چارەسەر بەشداری لە پاڵاوتنی ئەلزەیدی کردووە.<ref>{{Cite web |title=Ali al-Zaidi named Iraq's prime minister: Easy nomination, harder road ahead |url=https://shafaq.com/en/Report/Ali-al-Zaidi-named-Iraq-s-prime-minister-Easy-nomination-harder-road-ahead |access-date=2026-04-28 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> ئەلزەیدی لە یەکەم لێدوانی گشتی خۆیدا لە دوای پاڵاوتنی، ڕایگەیاند کە حکوومەتەکەی پەرە بە ھەوڵەکانی پێشوو دەدات بۆ باشترکردنی خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییەکان و بارودۆخەکان، لە ھەمان کاتدا ھەڵسەنگاندن بۆ مەترسییەکان و سوودوەرگرتن لە دەرفەتەکان دەکات. ئەو ھەروەھا ھانی ھاوکاری نێوان «ھێزە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکانی» عێراقی دا لە کاتی دەستنیشانکردنیدا، و نیەتی خۆی بۆ پاراستنی پەیوەندییە دیپلۆماسییە ھاوسەنگەکان چ لەسەر ئاستی ناوچەیی و چ لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی دووپاتکردەوە.<ref>{{Cite web |title=Ali Al-Zaidi: Tackling challenges will be a priority for new Iraqi government |url=https://shafaq.com/en/Iraq/Ali-Al-Zaidi-Tackling-challenges-will-be-a-priority-for-new-Iraqi-government |access-date=2026-04-27 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} l9sefl2t3xbuw8mt4daxno2qvjz72du 1579241 1579089 2026-04-29T17:04:29Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]]، [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]]، [[دەروازە:عێراق|عێراق]] و [[دەروازە:زانستی سیاسەت|زانستی سیاسەت]] 1579241 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = عەلی ئەلزەیدی | native_name = علي الزيدي | native_name_lang = ar | image = Ali Al-zaidi.png | image_size = | caption = زەیدی لە ٢٠٢٦ | office = [[سەرۆک وەزیرانی عێراق]] | status = [[سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراو|ڕاسپێردراو]] | term_start = دیاری دەکرێت | term_end = | deputy = | president = [[نزار ئامێدی]] | succeeding = [[محەممەد شیاع سوودانی]] | birth_date = {{birth year and age|١٩٨٦}} | birth_place = [[بەغدا]]، [[عێراق]]<ref name="Aljazeera">{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/amp/news/2026/4/28/who-is-ali-al-zaidi-the-businessman-named-as-iraqs-pm-designate|title=Who is Ali al-Zaidi, the businessman named as Iraq’s PM-designate?|website=Al Jazeera}}</ref> | party = [[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] | other_party = [[چوارچێوەی ھەماھەنگی|چوارچێوەی ھەماھەنگی]] | alma_mater = | occupation = {{hlist|[[بانکەوان]]|[[بازرگان]]|[[سیاسەتوان]]}} }} '''عەلی فالح کازم ئەلزەیدی''' (بە [[عەرەبی]]: علي فالح كاظم الزيدي؛ لەدایکبووی ١٩٨٦) بانکەوان، [[بازرگان]] و [[سیاسەتوان]]ێکی عێراقییە کە لە ٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦ەوە [[سەرۆک وەزیرانی عێراق|سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراوی عێراق]]ە.<ref name="Aljazeera"/><ref>{{cite web|url= https://www.france24.com/en/middle-east/20260427-iraq-s-president-ask-pm-designate-ali-al-zaidi-to-form-government|title= Iraq’s president asks PM-designate Ali al-Zaidi to form government|website=France 24}}</ref> == ژیان == ئەلزەیدی لە ساڵی ١٩٨٦ لە [[بەغدا]] لە خێزانێکی دیار لەدایکبووە کە بنەچەیان بۆ پارێزگای [[پارێزگای زیقار|زیقار]]ی باشووری [[عێراق]] دەگەڕێتەوە.<ref name="Aljazeera"/><ref name=":3">{{Cite web |last=الشرق |date=2026-04-27 |title=من هو علي الزيدي المرشح لرئاسة الوزراء في العراق؟ |url=https://asharq.com/politics/180977/%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%8A%D8%AF%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%B4%D8%AD-%D9%84%D9%85%D9%86%D8%B5%D8%A8-%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8I/ |access-date=2026-04-27 |website=Asharq News |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-27 |title=الإطار التنسيقي في العراق يرشح علي الزيدي لرئاسة الحكومة |url=https://www.amad.com.ps/ar/post/575100 |access-date=2026-04-27 |website=[[ئەمەد میدیا]] |language=ar}}</ref> ئەو خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسە لە یاسا و دارایی و ھەروەھا بڕوانامەی ماستەری لە دارایی و بانکەوانیدا ھەیە. ئەو ئەندامی [[سەندیکای پارێزەرانی عێراق]]ە.<ref name=":3"/> == ژیانی بازرگانی == ئەو وەک سەرۆکی گرووپی وەتەنییە پۆڵدینگ دەستنیشانکرا، کە کۆمەڵەیەکی [[کەرتی تایبەت]]ی فرەبوارە<ref>{{cite web|url= https://shafaq.com/en/Report/Who-is-Ali-al-Zaidi-The-businessman-tapped-for-Iraq-s-premiership|title=Who is Ali Al-Zaidi? The businessman tapped for Iraq's premiership|website=Alshafaq}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٧دا دامەزراوە.<ref name=":4">{{Cite web |last=تقي |first=غسان |date=2026-04-27 |title=علي الزيدي.. رجل أعمال يقود سباق تشكيل الحكومة في العراق |url=https://alhurra.com/19152 |access-date=2026-04-27 |website=Al-Hurra |language=ar}}</ref> ئەلزەیدی ھەروەھا سەرۆکایەتی ئەنجومەنی کارگێڕی لە [[زانکۆی شەعب]]، [[پەیمانگای پزیشکیی عەشتار]] دەکات، جگە لەوەی بەڕێوەبەری جێبەجێکار و خاوەنی [[کەناڵی دیجلە|دیجلە تیڤی]]،<ref>{{Cite web |date=2026-04-27 |title=العراق: الرئيس العراقي كلفه بتشكيل الحكومة.. من هو علي الزيدي؟ |url=https://www.alarabiya.net/arab-and-world/iraq/2026/04/27/%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8I-%D8%B3%D9%8A%D9%83%D9%84%D9%81%D9%87-%D8%A8%D8%AA%D8%B4%D9%83%D9%8A%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%83%D9%88%D9%85%D8%A9-%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%8A%D8%AF%D9%8A- |access-date=2026-04-27 |website=Al Arabiya |language=ar}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" /> و زنجیرە ھایپەرمارکێتەکانی تەعاوونە لە [[بەغدا]].<ref name=":0" /> ھەروەھا خاوەنی گرووپی ئەلعووەیسە، کە کۆمەڵەیەکە ١٥ کۆمپانیا لەخۆدەگرێت کە لە پیشەسازییە جیاوازەکانی وەک بازرگانی خۆراک، بەرھەمھێنانی کشتوکاڵی و ئاژەڵداری، بەڵێندەرایەتی، چاپکردن، خزمەتگوزارییە ئەمنییەکان، ئەلیکترۆنیات و نەوتدا کاردەکەن. ھەروەھا گرێبەستی لەگەڵ [[وەزارەتی بازرگانی (عێراق)|وەزارەتی بازرگانی]] ھەیە.<ref>{{cite web|url= https://english.aawsat.com/arab-world/5267628-who-iraq%E2%80%99s-pm-designate-al-zaidi|title=Who Is Iraq’s PM-Designate Al-Zaidi? |website=Asharq al-Awsat English}}</ref> ئەو پێشتر وەک سەرۆکی ئەنجومەنی کارگێڕی [[بانکی ئیسلامیی باشوور]] کاری کردووە تا دەستلەکارکێشانەوەی لە ساڵی ٢٠١٩،<ref>{{Cite web |date=2026-04-28 |title=حياة رئيس الوزراء الجديد قبل السلطة.. ماذا يعرف العراق عن علي الزيدي؟ |url=https://964media.com/676383/ |access-date=2026-04-28 |website=964 Media |language=ar}}</ref> کە ئەزموونی لە بەڕێوەبردنی بانک و حوکمڕانی دارایی بەدەستھێناوە. بانکەکە لە ساڵی ٢٠٢٤ لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە سزای بەسەردا سەپێندرا بەھۆی گومانی سپیکردنەوەی پارە، فێڵ و بەکارھێنانی نایاسایی دراوی ئەمریکی، ھەروەھا لەلایەن [[بانکی ناوەندیی عێراق]]یشەوە قەدەغە کرا.<ref>{{Cite web |date=27 April 2026 |title=Iraq's Shiite alliance nominates Ali al-Zaidi as PM candidate: What to know |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/04/iraqs-shiite-alliance-nominates-ali-al-zaidi-pm-candidate-what-know |access-date=27 April 2026 |website=Al-Monitor |language=en}}</ref> == ژیانی سیاسی == ئەلزەیدی پێش پاڵاوتنی وەک سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراو، لە ناوەندی سیاسی عێراقدا زۆر ناسراو نەبوو،<ref name=":4" /> و سەرچاوەکان بە «نوێھاتووێکی سیاسی» وەسفی دەکەن.<ref name=":5" /><ref>{{Cite news |last=Livni |first=Ephrat |date=2026-04-27 |title=Iraq's President Names Political Newcomer to Form Government |url=https://www.nytimes.com/2026/04/27/world/middleeast/iraq-prime-minister.html |access-date=2026-04-28 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> لە کەرتی گشتیدا، ئەلزەیدی پێشتر لەگەڵ [[وەزارەتی بازرگانی (عێراق)|وەزارەتی بازرگانی]] کاری کردووە، کە تێیدا بەڕێوەبردنی سیستەمی کارتی بەشەخۆراکی نیشتمانی لە ئەستۆ بووە.<ref name=":0" /> ===سەرۆکایەتی وەزیران=== لە ٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦، [[چوارچێوەی هەماهەنگی|چوارچێوەی ھەماھەنگی]] ئەلزەیدی وەک کاندیدی تەوافوقی بۆ جێگرتنەوەی [[محەممەد شیاع ئەلسوودانی]] دەستنیشان کرد.<ref name=":5" /> ئەو بە فەرمی لەلایەن سەرۆک کۆمار [[نزار ئامیدی]] ڕاسپێردرا بۆ پێکھێنانی حکوومەت ڕاستەوخۆ دوای پاڵاوتنی لەلایەن چوارچێوەی ھەماھەنگییەوە.<ref name=":0">{{Cite web |title=Iraq nominates businessman Ali al-Zaidi for prime minister |url=https://thenewregion.com/posts/5218 |access-date=2026-04-27 |website=The New Region |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=Iraqi president names Shia bloc candidate Ali al-Zaidi as PM-designate |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/27/iraqi-president-names-shia-bloc-candidate-ali-al-zaidi-as-pm-designate |access-date=2026-04-27 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> بەپێی [[دەستووری عێراق]]، ئەلزەیدی ٣٠ ڕۆژی لەبەردەمدایە بۆ ھەڵبژاردنی ئەندامانی کابینەکەی و ناساندنیان بە ئەنجومەنی نوێنەران بۆ وەرگرتنی متمانە.<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Iraqi president names Ali al-Zaidi as PM-designate to form new cabinet |url=https://english.news.cn/20260428/674fe74bcc8e45468ce9d3779be16b5b/c.html |access-date=2026-04-27 |website=english.news.cn |language=en}}</ref> ئەم بڕیارە دوای چەند ھەفتەیەک لە چەقبەستوویی لەناو ھاوپەیمانییەکەدا ھات، کە پێشتر پشتگیری لە [[نووری ئەلمالیکی]] سەرۆک وەزیرانی پێشوو کردبوو بەڵام دواتر کاندیدبوونی کێشایەوە دوای ئەوەی [[دۆناڵد ترامپ]] سەرۆکی ئەمریکا ھەڕەشەی بڕینی دەستڕاگەیشتنی عێراقی بە [[پێترۆدۆلار]] کرد بەھۆی ھەڵوێستی لایەنگری ئێرانی ئەلمالیکی.<ref name=":5">{{Cite web |date=2026-04-27 |title=Iraq's dominant bloc taps newcomer Ali al-Zaidi for prime minister after weeks of wrangling |url=https://apnews.com/article/iraq-prime-minister-parliament-alzaidi-bb629c0f14c6710cbb66500fe376218e |access-date=2026-04-27 |website=AP News |language=en}}</ref> پاڵاوتنی ئەلزەیدی دوای کۆبوونەوەیەک لە ماڵی سەرۆکی [[حەشدی شەعبی]] [[فالح فەیاز|فالح ئەلفەیاز]] لە بەغدا ھات، و لەلایەن ھەردوو ئەلمالیکی و سەرۆک وەزیرانی ئێستا ئەلسوودانی ڕێککەوتنی لەسەر کرا. بە وتەی ئەلسوودانی، «نەبوونی تەوافوق» لەسەر ناونانی کاندیدێک لە کاتی کۆبوونەوەکەدا ھەبووە، و ئەلزەیدی بۆ شکاندنی چەقبەستوویی سیاسی ھەڵبژێردراوە.<ref name=":0" /> [[فایەق زێدان]]، سەرۆکی [[ئەنجومەنی باڵای دادوەریی عێراق|ئەنجومەنی باڵای دادوەری]]، وەک کاندیدی چارەسەر بەشداری لە پاڵاوتنی ئەلزەیدی کردووە.<ref>{{Cite web |title=Ali al-Zaidi named Iraq's prime minister: Easy nomination, harder road ahead |url=https://shafaq.com/en/Report/Ali-al-Zaidi-named-Iraq-s-prime-minister-Easy-nomination-harder-road-ahead |access-date=2026-04-28 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> ئەلزەیدی لە یەکەم لێدوانی گشتی خۆیدا لە دوای پاڵاوتنی، ڕایگەیاند کە حکوومەتەکەی پەرە بە ھەوڵەکانی پێشوو دەدات بۆ باشترکردنی خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییەکان و بارودۆخەکان، لە ھەمان کاتدا ھەڵسەنگاندن بۆ مەترسییەکان و سوودوەرگرتن لە دەرفەتەکان دەکات. ئەو ھەروەھا ھانی ھاوکاری نێوان «ھێزە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکانی» عێراقی دا لە کاتی دەستنیشانکردنیدا، و نیەتی خۆی بۆ پاراستنی پەیوەندییە دیپلۆماسییە ھاوسەنگەکان چ لەسەر ئاستی ناوچەیی و چ لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی دووپاتکردەوە.<ref>{{Cite web |title=Ali Al-Zaidi: Tackling challenges will be a priority for new Iraqi government |url=https://shafaq.com/en/Iraq/Ali-Al-Zaidi-Tackling-challenges-will-be-a-priority-for-new-Iraqi-government |access-date=2026-04-27 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق|زانستی سیاسەت}} coyebk0onbxmd5m87uucomfrsmh0p25 1579289 1579241 2026-04-29T20:01:04Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1579289 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{Infobox officeholder | name = عەلی ئەلزەیدی | native_name = علي الزيدي | native_name_lang = ar | image = Ali Al-zaidi.png | image_size = | caption = زەیدی لە ٢٠٢٦ | office = [[سەرۆک وەزیرانی عێراق]] | status = [[سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراو|ڕاسپێردراو]] | term_start = دیاری دەکرێت | term_end = | deputy = | president = [[نزار ئامێدی]] | succeeding = [[محەممەد شیاع سوودانی]] | birth_date = {{birth year and age|١٩٨٦}} | birth_place = [[بەغدا]]، [[عێراق]]<ref name="Aljazeera">{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/amp/news/2026/4/28/who-is-ali-al-zaidi-the-businessman-named-as-iraqs-pm-designate|title=Who is Ali al-Zaidi, the businessman named as Iraq’s PM-designate?|website=Al Jazeera}}</ref> | party = [[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] | other_party = [[چوارچێوەی ھەماھەنگی|چوارچێوەی ھەماھەنگی]] | alma_mater = | occupation = {{hlist|[[بانکەوان]]|[[بازرگان]]|[[سیاسەتوان]]}} }} '''عەلی فالح کازم ئەلزەیدی''' (بە [[عەرەبی]]: علي فالح كاظم الزيدي؛ لەدایکبووی ١٩٨٦) بانکەوان، [[بازرگان]] و [[سیاسەتوان]]ێکی عێراقییە کە لە ٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦ەوە [[سەرۆک وەزیرانی عێراق|سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراوی عێراق]]ە.<ref name="Aljazeera"/><ref>{{cite web|url= https://www.france24.com/en/middle-east/20260427-iraq-s-president-ask-pm-designate-ali-al-zaidi-to-form-government|title= Iraq’s president asks PM-designate Ali al-Zaidi to form government|website=France 24}}</ref> == ژیان == ئەلزەیدی لە ساڵی ١٩٨٦ لە [[بەغدا]] لە خێزانێکی دیار لەدایکبووە کە بنەچەیان بۆ پارێزگای [[پارێزگای زیقار|زیقار]]ی باشووری [[عێراق]] دەگەڕێتەوە.<ref name="Aljazeera"/><ref name=":3">{{Cite web |last=الشرق |date=2026-04-27 |title=من هو علي الزيدي المرشح لرئاسة الوزراء في العراق؟ |url=https://asharq.com/politics/180977/%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%8A%D8%AF%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%B4%D8%AD-%D9%84%D9%85%D9%86%D8%B5%D8%A8-%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8I/ |access-date=2026-04-27 |website=Asharq News |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-27 |title=الإطار التنسيقي في العراق يرشح علي الزيدي لرئاسة الحكومة |url=https://www.amad.com.ps/ar/post/575100 |access-date=2026-04-27 |website=[[ئەمەد میدیا]] |language=ar}}</ref> ئەو خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسە لە یاسا و دارایی و ھەروەھا بڕوانامەی ماستەری لە دارایی و بانکەوانیدا ھەیە. ئەو ئەندامی [[سەندیکای پارێزەرانی عێراق]]ە.<ref name=":3"/> == ژیانی بازرگانی == ئەو وەک سەرۆکی گرووپی وەتەنییە پۆڵدینگ دەستنیشانکرا، کە کۆمەڵەیەکی [[کەرتی تایبەت]]ی فرەبوارە<ref>{{cite web|url= https://shafaq.com/en/Report/Who-is-Ali-al-Zaidi-The-businessman-tapped-for-Iraq-s-premiership|title=Who is Ali Al-Zaidi? The businessman tapped for Iraq's premiership|website=Alshafaq}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٧دا دامەزراوە.<ref name=":4">{{Cite web |last=تقي |first=غسان |date=2026-04-27 |title=علي الزيدي.. رجل أعمال يقود سباق تشكيل الحكومة في العراق |url=https://alhurra.com/19152 |access-date=2026-04-27 |website=Al-Hurra |language=ar}}</ref> ئەلزەیدی ھەروەھا سەرۆکایەتی ئەنجومەنی کارگێڕی لە [[زانکۆی شەعب]]، [[پەیمانگای پزیشکیی عەشتار]] دەکات، جگە لەوەی بەڕێوەبەری جێبەجێکار و خاوەنی [[کەناڵی دیجلە|دیجلە تیڤی]]،<ref>{{Cite web |date=2026-04-27 |title=العراق: الرئيس العراقي كلفه بتشكيل الحكومة.. من هو علي الزيدي؟ |url=https://www.alarabiya.net/arab-and-world/iraq/2026/04/27/%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8I-%D8%B3%D9%8A%D9%83%D9%84%D9%81%D9%87-%D8%A8%D8%AA%D8%B4%D9%83%D9%8A%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%83%D9%88%D9%85%D8%A9-%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%8A%D8%AF%D9%8A- |access-date=2026-04-27 |website=Al Arabiya |language=ar}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" /> و زنجیرە ھایپەرمارکێتەکانی تەعاوونە لە [[بەغدا]].<ref name=":0" /> ھەروەھا خاوەنی گرووپی ئەلعووەیسە، کە کۆمەڵەیەکە ١٥ کۆمپانیا لەخۆدەگرێت کە لە پیشەسازییە جیاوازەکانی وەک بازرگانی خۆراک، بەرھەمھێنانی کشتوکاڵی و ئاژەڵداری، بەڵێندەرایەتی، چاپکردن، خزمەتگوزارییە ئەمنییەکان، ئەلیکترۆنیات و نەوتدا کاردەکەن. ھەروەھا گرێبەستی لەگەڵ [[وەزارەتی بازرگانی (عێراق)|وەزارەتی بازرگانی]] ھەیە.<ref>{{cite web|url= https://english.aawsat.com/arab-world/5267628-who-iraq%E2%80%99s-pm-designate-al-zaidi|title=Who Is Iraq’s PM-Designate Al-Zaidi? |website=Asharq al-Awsat English}}</ref> ئەو پێشتر وەک سەرۆکی ئەنجومەنی کارگێڕی [[بانکی ئیسلامیی باشوور]] کاری کردووە تا دەستلەکارکێشانەوەی لە ساڵی ٢٠١٩،<ref>{{Cite web |date=2026-04-28 |title=حياة رئيس الوزراء الجديد قبل السلطة.. ماذا يعرف العراق عن علي الزيدي؟ |url=https://964media.com/676383/ |access-date=2026-04-28 |website=964 Media |language=ar}}</ref> کە ئەزموونی لە بەڕێوەبردنی بانک و حوکمڕانی دارایی بەدەستھێناوە. بانکەکە لە ساڵی ٢٠٢٤ لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە سزای بەسەردا سەپێندرا بەھۆی گومانی سپیکردنەوەی پارە، فێڵ و بەکارھێنانی نایاسایی دراوی ئەمریکی، ھەروەھا لەلایەن [[بانکی ناوەندیی عێراق]]یشەوە قەدەغە کرا.<ref>{{Cite web |date=27 April 2026 |title=Iraq's Shiite alliance nominates Ali al-Zaidi as PM candidate: What to know |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/04/iraqs-shiite-alliance-nominates-ali-al-zaidi-pm-candidate-what-know |access-date=27 April 2026 |website=Al-Monitor |language=en}}</ref> == ژیانی سیاسی == ئەلزەیدی پێش پاڵاوتنی وەک سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراو، لە ناوەندی سیاسی عێراقدا زۆر ناسراو نەبوو،<ref name=":4" /> و سەرچاوەکان بە «نوێھاتووێکی سیاسی» وەسفی دەکەن.<ref name=":5" /><ref>{{Cite news |last=Livni |first=Ephrat |date=2026-04-27 |title=Iraq's President Names Political Newcomer to Form Government |url=https://www.nytimes.com/2026/04/27/world/middleeast/iraq-prime-minister.html |access-date=2026-04-28 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> لە کەرتی گشتیدا، ئەلزەیدی پێشتر لەگەڵ [[وەزارەتی بازرگانی (عێراق)|وەزارەتی بازرگانی]] کاری کردووە، کە تێیدا بەڕێوەبردنی سیستەمی کارتی بەشەخۆراکی نیشتمانی لە ئەستۆ بووە.<ref name=":0" /> ===سەرۆکایەتی وەزیران=== لە ٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦، [[چوارچێوەی هەماهەنگی|چوارچێوەی ھەماھەنگی]] ئەلزەیدی وەک کاندیدی تەوافوقی بۆ جێگرتنەوەی [[محەممەد شیاع ئەلسوودانی]] دەستنیشان کرد.<ref name=":5" /> ئەو بە فەرمی لەلایەن سەرۆک کۆمار [[نزار ئامیدی]] ڕاسپێردرا بۆ پێکھێنانی حکوومەت ڕاستەوخۆ دوای پاڵاوتنی لەلایەن چوارچێوەی ھەماھەنگییەوە.<ref name=":0">{{Cite web |title=Iraq nominates businessman Ali al-Zaidi for prime minister |url=https://thenewregion.com/posts/5218 |access-date=2026-04-27 |website=The New Region |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=Iraqi president names Shia bloc candidate Ali al-Zaidi as PM-designate |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/27/iraqi-president-names-shia-bloc-candidate-ali-al-zaidi-as-pm-designate |access-date=2026-04-27 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> بەپێی [[دەستووری عێراق]]، ئەلزەیدی ٣٠ ڕۆژی لەبەردەمدایە بۆ ھەڵبژاردنی ئەندامانی کابینەکەی و ناساندنیان بە ئەنجومەنی نوێنەران بۆ وەرگرتنی متمانە.<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Iraqi president names Ali al-Zaidi as PM-designate to form new cabinet |url=https://english.news.cn/20260428/674fe74bcc8e45468ce9d3779be16b5b/c.html |access-date=2026-04-27 |website=english.news.cn |language=en}}</ref> ئەم بڕیارە دوای چەند ھەفتەیەک لە چەقبەستوویی لەناو ھاوپەیمانییەکەدا ھات، کە پێشتر پشتگیری لە [[نووری ئەلمالیکی]] سەرۆک وەزیرانی پێشوو کردبوو بەڵام دواتر کاندیدبوونی کێشایەوە دوای ئەوەی [[دۆناڵد ترامپ]] سەرۆکی ئەمریکا ھەڕەشەی بڕینی دەستڕاگەیشتنی عێراقی بە [[پێترۆدۆلار]] کرد بەھۆی ھەڵوێستی لایەنگری ئێرانی ئەلمالیکی.<ref name=":5">{{Cite web |date=2026-04-27 |title=Iraq's dominant bloc taps newcomer Ali al-Zaidi for prime minister after weeks of wrangling |url=https://apnews.com/article/iraq-prime-minister-parliament-alzaidi-bb629c0f14c6710cbb66500fe376218e |access-date=2026-04-27 |website=AP News |language=en}}</ref> پاڵاوتنی ئەلزەیدی دوای کۆبوونەوەیەک لە ماڵی سەرۆکی [[حەشدی شەعبی]] [[فالح فەیاز|فالح ئەلفەیاز]] لە بەغدا ھات، و لەلایەن ھەردوو ئەلمالیکی و سەرۆک وەزیرانی ئێستا ئەلسوودانی ڕێککەوتنی لەسەر کرا. بە وتەی ئەلسوودانی، «نەبوونی تەوافوق» لەسەر ناونانی کاندیدێک لە کاتی کۆبوونەوەکەدا ھەبووە، و ئەلزەیدی بۆ شکاندنی چەقبەستوویی سیاسی ھەڵبژێردراوە.<ref name=":0" /> [[فایەق زێدان]]، سەرۆکی [[ئەنجومەنی باڵای دادوەریی عێراق|ئەنجومەنی باڵای دادوەری]]، وەک کاندیدی چارەسەر بەشداری لە پاڵاوتنی ئەلزەیدی کردووە.<ref>{{Cite web |title=Ali al-Zaidi named Iraq's prime minister: Easy nomination, harder road ahead |url=https://shafaq.com/en/Report/Ali-al-Zaidi-named-Iraq-s-prime-minister-Easy-nomination-harder-road-ahead |access-date=2026-04-28 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> ئەلزەیدی لە یەکەم لێدوانی گشتی خۆیدا لە دوای پاڵاوتنی، ڕایگەیاند کە حکوومەتەکەی پەرە بە ھەوڵەکانی پێشوو دەدات بۆ باشترکردنی خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییەکان و بارودۆخەکان، لە ھەمان کاتدا ھەڵسەنگاندن بۆ مەترسییەکان و سوودوەرگرتن لە دەرفەتەکان دەکات. ئەو ھەروەھا ھانی ھاوکاری نێوان «ھێزە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکانی» عێراقی دا لە کاتی دەستنیشانکردنیدا، و نیەتی خۆی بۆ پاراستنی پەیوەندییە دیپلۆماسییە ھاوسەنگەکان چ لەسەر ئاستی ناوچەیی و چ لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی دووپاتکردەوە.<ref>{{Cite web |title=Ali Al-Zaidi: Tackling challenges will be a priority for new Iraqi government |url=https://shafaq.com/en/Iraq/Ali-Al-Zaidi-Tackling-challenges-will-be-a-priority-for-new-Iraqi-government |access-date=2026-04-27 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق|زانستی سیاسەت}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 6k4byg6snn08lfoofv5h4kwmfd6durj 1579327 1579289 2026-04-29T21:02:13Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1579327 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{Infobox officeholder | name = عەلی ئەلزەیدی | native_name = علي الزيدي | native_name_lang = ar | image = Ali Al-zaidi.png | image_size = | caption = زەیدی لە ٢٠٢٦ | office = [[سەرۆک وەزیرانی عێراق]] | status = [[سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراو|ڕاسپێردراو]] | term_start = دیاری دەکرێت | term_end = | deputy = | president = [[نزار ئامێدی]] | succeeding = [[محەممەد شیاع سوودانی]] | birth_date = {{birth year and age|١٩٨٦}} | birth_place = [[بەغدا]]، [[عێراق]]<ref name="Aljazeera">{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/amp/news/2026/4/28/who-is-ali-al-zaidi-the-businessman-named-as-iraqs-pm-designate|title=Who is Ali al-Zaidi, the businessman named as Iraq’s PM-designate?|website=Al Jazeera}}</ref> | party = [[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] | other_party = [[چوارچێوەی ھەماھەنگی|چوارچێوەی ھەماھەنگی]] | alma_mater = | occupation = {{hlist|[[بانکەوان]]|[[بازرگان]]|[[سیاسەتوان]]}} }} '''عەلی فالح کازم ئەلزەیدی''' (بە [[عەرەبی]]: علي فالح كاظم الزيدي؛ لەدایکبووی ١٩٨٦) بانکەوان، [[بازرگان]] و [[سیاسەتوان]]ێکی عێراقییە کە لە ٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦ەوە [[سەرۆک وەزیرانی عێراق|سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراوی عێراق]]ە.<ref name="Aljazeera"/><ref>{{cite web|url= https://www.france24.com/en/middle-east/20260427-iraq-s-president-ask-pm-designate-ali-al-zaidi-to-form-government|title= Iraq’s president asks PM-designate Ali al-Zaidi to form government|website=France 24}}</ref> == ژیان == ئەلزەیدی لە ساڵی ١٩٨٦ لە [[بەغدا]] لە خێزانێکی دیار لەدایکبووە کە بنەچەیان بۆ پارێزگای [[پارێزگای زیقار|زیقار]]ی باشووری [[عێراق]] دەگەڕێتەوە.<ref name="Aljazeera"/><ref name=":3">{{Cite web |last=الشرق |date=2026-04-27 |title=من هو علي الزيدي المرشح لرئاسة الوزراء في العراق؟ |url=https://asharq.com/politics/180977/%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%8A%D8%AF%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%B4%D8%AD-%D9%84%D9%85%D9%86%D8%B5%D8%A8-%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8I/ |access-date=2026-04-27 |website=Asharq News |language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-27 |title=الإطار التنسيقي في العراق يرشح علي الزيدي لرئاسة الحكومة |url=https://www.amad.com.ps/ar/post/575100 |access-date=2026-04-27 |website=[[ئەمەد میدیا]] |language=ar}}</ref> ئەو خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسە لە یاسا و دارایی و ھەروەھا بڕوانامەی ماستەری لە دارایی و بانکەوانیدا ھەیە. ئەو ئەندامی [[سەندیکای پارێزەرانی عێراق]]ە.<ref name=":3"/> == ژیانی بازرگانی == ئەو وەک سەرۆکی گرووپی وەتەنییە پۆڵدینگ دەستنیشانکرا، کە کۆمەڵەیەکی [[کەرتی تایبەت]]ی فرەبوارە<ref>{{cite web|url= https://shafaq.com/en/Report/Who-is-Ali-al-Zaidi-The-businessman-tapped-for-Iraq-s-premiership|title=Who is Ali Al-Zaidi? The businessman tapped for Iraq's premiership|website=Alshafaq}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٧دا دامەزراوە.<ref name=":4">{{Cite web |last=تقي |first=غسان |date=2026-04-27 |title=علي الزيدي.. رجل أعمال يقود سباق تشكيل الحكومة في العراق |url=https://alhurra.com/19152 |access-date=2026-04-27 |website=Al-Hurra |language=ar}}</ref> ئەلزەیدی ھەروەھا سەرۆکایەتی ئەنجومەنی کارگێڕی لە [[زانکۆی شەعب]]، [[پەیمانگای پزیشکیی عەشتار]] دەکات، جگە لەوەی بەڕێوەبەری جێبەجێکار و خاوەنی [[کەناڵی دیجلە|دیجلە تیڤی]]،<ref>{{Cite web |date=2026-04-27 |title=العراق: الرئيس العراقي كلفه بتشكيل الحكومة.. من هو علي الزيدي؟ |url=https://www.alarabiya.net/arab-and-world/iraq/2026/04/27/%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8I-%D8%B3%D9%8A%D9%83%D9%84%D9%81%D9%87-%D8%A8%D8%AA%D8%B4%D9%83%D9%8A%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%83%D9%88%D9%85%D8%A9-%D9%85%D9%86-%D9%87%D9%88-%D8%B9%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%B2%D9%8A%D8%AF%D9%8A- |access-date=2026-04-27 |website=Al Arabiya |language=ar}}</ref><ref name=":0" /><ref name=":1" /> و زنجیرە ھایپەرمارکێتەکانی تەعاوونە لە [[بەغدا]].<ref name=":0" /> ھەروەھا خاوەنی گرووپی ئەلعووەیسە، کە کۆمەڵەیەکە ١٥ کۆمپانیا لەخۆدەگرێت کە لە پیشەسازییە جیاوازەکانی وەک بازرگانی خۆراک، بەرھەمھێنانی کشتوکاڵی و ئاژەڵداری، بەڵێندەرایەتی، چاپکردن، خزمەتگوزارییە ئەمنییەکان، ئەلیکترۆنیات و نەوتدا کاردەکەن. ھەروەھا گرێبەستی لەگەڵ [[وەزارەتی بازرگانی (عێراق)|وەزارەتی بازرگانی]] ھەیە.<ref>{{cite web|url= https://english.aawsat.com/arab-world/5267628-who-iraq%E2%80%99s-pm-designate-al-zaidi|title=Who Is Iraq’s PM-Designate Al-Zaidi? |website=Asharq al-Awsat English}}</ref> ئەو پێشتر وەک سەرۆکی ئەنجومەنی کارگێڕی [[بانکی ئیسلامیی باشوور]] کاری کردووە تا دەستلەکارکێشانەوەی لە ساڵی ٢٠١٩،<ref>{{Cite web |date=2026-04-28 |title=حياة رئيس الوزراء الجديد قبل السلطة.. ماذا يعرف العراق عن علي الزيدي؟ |url=https://964media.com/676383/ |access-date=2026-04-28 |website=964 Media |language=ar}}</ref> کە ئەزموونی لە بەڕێوەبردنی بانک و حوکمڕانی دارایی بەدەستھێناوە. بانکەکە لە ساڵی ٢٠٢٤ لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکانەوە سزای بەسەردا سەپێندرا بەھۆی گومانی سپیکردنەوەی پارە، فێڵ و بەکارھێنانی نایاسایی دراوی ئەمریکی، ھەروەھا لەلایەن [[بانکی ناوەندیی عێراق]]یشەوە قەدەغە کرا.<ref>{{Cite web |date=27 April 2026 |title=Iraq's Shiite alliance nominates Ali al-Zaidi as PM candidate: What to know |url=https://www.al-monitor.com/originals/2026/04/iraqs-shiite-alliance-nominates-ali-al-zaidi-pm-candidate-what-know |access-date=27 April 2026 |website=Al-Monitor |language=en}}</ref> == ژیانی سیاسی == ئەلزەیدی پێش پاڵاوتنی وەک سەرۆک وەزیرانی ڕاسپێردراو، لە ناوەندی سیاسی عێراقدا زۆر ناسراو نەبوو،<ref name=":4" /> و سەرچاوەکان بە «نوێھاتووێکی سیاسی» وەسفی دەکەن.<ref name=":5" /><ref>{{Cite news |last=Livni |first=Ephrat |date=2026-04-27 |title=Iraq's President Names Political Newcomer to Form Government |url=https://www.nytimes.com/2026/04/27/world/middleeast/iraq-prime-minister.html |access-date=2026-04-28 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> لە کەرتی گشتیدا، ئەلزەیدی پێشتر لەگەڵ [[وەزارەتی بازرگانی (عێراق)|وەزارەتی بازرگانی]] کاری کردووە، کە تێیدا بەڕێوەبردنی سیستەمی کارتی بەشەخۆراکی نیشتمانی لە ئەستۆ بووە.<ref name=":0" /> ===سەرۆکایەتی وەزیران=== لە ٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦، [[چوارچێوەی هەماهەنگی|چوارچێوەی ھەماھەنگی]] ئەلزەیدی وەک کاندیدی تەوافوقی بۆ جێگرتنەوەی [[محەممەد شیاع ئەلسوودانی]] دەستنیشان کرد.<ref name=":5" /> ئەو بە فەرمی لەلایەن سەرۆک کۆمار [[نزار ئامیدی]] ڕاسپێردرا بۆ پێکھێنانی حکوومەت ڕاستەوخۆ دوای پاڵاوتنی لەلایەن چوارچێوەی ھەماھەنگییەوە.<ref name=":0">{{Cite web |title=Iraq nominates businessman Ali al-Zaidi for prime minister |url=https://thenewregion.com/posts/5218 |access-date=2026-04-27 |website=The New Region |language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=Iraqi president names Shia bloc candidate Ali al-Zaidi as PM-designate |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/27/iraqi-president-names-shia-bloc-candidate-ali-al-zaidi-as-pm-designate |access-date=2026-04-27 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> بەپێی [[دەستووری عێراق]]، ئەلزەیدی ٣٠ ڕۆژی لەبەردەمدایە بۆ ھەڵبژاردنی ئەندامانی کابینەکەی و ناساندنیان بە ئەنجومەنی نوێنەران بۆ وەرگرتنی متمانە.<ref name=":2" /><ref>{{Cite web |title=Iraqi president names Ali al-Zaidi as PM-designate to form new cabinet |url=https://english.news.cn/20260428/674fe74bcc8e45468ce9d3779be16b5b/c.html |access-date=2026-04-27 |website=english.news.cn |language=en}}</ref> ئەم بڕیارە دوای چەند ھەفتەیەک لە چەقبەستوویی لەناو ھاوپەیمانییەکەدا ھات، کە پێشتر پشتگیری لە [[نووری ئەلمالیکی]] سەرۆک وەزیرانی پێشوو کردبوو بەڵام دواتر کاندیدبوونی کێشایەوە دوای ئەوەی [[دۆناڵد ترامپ]] سەرۆکی ئەمریکا ھەڕەشەی بڕینی دەستڕاگەیشتنی عێراقی بە [[پێترۆدۆلار]] کرد بەھۆی ھەڵوێستی لایەنگری ئێرانی ئەلمالیکی.<ref name=":5">{{Cite web |date=2026-04-27 |title=Iraq's dominant bloc taps newcomer Ali al-Zaidi for prime minister after weeks of wrangling |url=https://apnews.com/article/iraq-prime-minister-parliament-alzaidi-bb629c0f14c6710cbb66500fe376218e |access-date=2026-04-27 |website=AP News |language=en}}</ref> پاڵاوتنی ئەلزەیدی دوای کۆبوونەوەیەک لە ماڵی سەرۆکی [[حەشدی شەعبی]] [[فالح فەیاز|فالح ئەلفەیاز]] لە بەغدا ھات، و لەلایەن ھەردوو ئەلمالیکی و سەرۆک وەزیرانی ئێستا ئەلسوودانی ڕێککەوتنی لەسەر کرا. بە وتەی ئەلسوودانی، «نەبوونی تەوافوق» لەسەر ناونانی کاندیدێک لە کاتی کۆبوونەوەکەدا ھەبووە، و ئەلزەیدی بۆ شکاندنی چەقبەستوویی سیاسی ھەڵبژێردراوە.<ref name=":0" /> [[فایەق زێدان]]، سەرۆکی [[ئەنجومەنی باڵای دادوەریی عێراق|ئەنجومەنی باڵای دادوەری]]، وەک کاندیدی چارەسەر بەشداری لە پاڵاوتنی ئەلزەیدی کردووە.<ref>{{Cite web |title=Ali al-Zaidi named Iraq's prime minister: Easy nomination, harder road ahead |url=https://shafaq.com/en/Report/Ali-al-Zaidi-named-Iraq-s-prime-minister-Easy-nomination-harder-road-ahead |access-date=2026-04-28 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> ئەلزەیدی لە یەکەم لێدوانی گشتی خۆیدا لە دوای پاڵاوتنی، ڕایگەیاند کە حکوومەتەکەی پەرە بە ھەوڵەکانی پێشوو دەدات بۆ باشترکردنی خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییەکان و بارودۆخەکان، لە ھەمان کاتدا ھەڵسەنگاندن بۆ مەترسییەکان و سوودوەرگرتن لە دەرفەتەکان دەکات. ئەو ھەروەھا ھانی ھاوکاری نێوان «ھێزە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکانی» عێراقی دا لە کاتی دەستنیشانکردنیدا، و نیەتی خۆی بۆ پاراستنی پەیوەندییە دیپلۆماسییە ھاوسەنگەکان چ لەسەر ئاستی ناوچەیی و چ لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی دووپاتکردەوە.<ref>{{Cite web |title=Ali Al-Zaidi: Tackling challenges will be a priority for new Iraqi government |url=https://shafaq.com/en/Iraq/Ali-Al-Zaidi-Tackling-challenges-will-be-a-priority-for-new-Iraqi-government |access-date=2026-04-27 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|عێراق|زانستی سیاسەت}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:سیاسەتمەدارانی سەدەی ٢١ەمی عێراق]] [[پۆل:شیعە عێراقییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] 8fzlg8xt8dwhr0a69wucygj6q4t8o28 1 295289 1579130 2026-04-29T12:28:57Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579130 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئیسماعیل ڕەزوان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579129 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240904010950/https://paldf.net/f/ بۆ https://paldf.net/f/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٢:٢٨، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) rh0wfrc5q28p1nu4cb356pgam1ixes7 0 295290 1579152 2026-04-29T13:23:02Z Serchia 5238 نوێ 1579152 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = شاسوار ھەرشەمی | پاشگری ڕێزلێنان = | ناوی خۆماڵی = شاسوار ئەحمەد ھەرشەمی | زمانی ناوی خۆماڵی = کوردی | وێنە = | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٩ | شوێنی لەدایکبوون = گوندی پونگینە، [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]]، [[باشووری کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = [[ستۆکھۆڵم]]، [[سوید]] | نەتەوە = کورد | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = بەکالۆریۆس لە زانستی جیۆلۆجی، شارەزایی لە مێژوو و زمانە ھیندۆئەورووپییەکان | خوێندنگە = [[زانکۆی بەغدا]]، پەیمانگای گەشەی جیۆلۆجیی مۆسکۆ | پیشە = نووسەر، زمانناس، وەرگێڕ، مامۆستا، پێشمەرگەی دێرین | ساڵانی چالاکی = ١٩٧٦ - تائێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | وەکیل = | ناوبانگ = نووسین لە بوارەکانی زمانەوانی و مێژوو | کارە دیارەکان = فەرھەنگی ئێتیمۆلۆژیی زمانی کوردی، مێژووی ئارامییەکان لە کوردستان | شێواز = | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = | وادە = | پێش = | پاش = | حیزب = [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]] (پێشتر)، [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] (پێشتر) | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = | تۆمەت = | سزا = | دۆخی دادوەری = | ھاوسەر = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''شاسوار ئەحمەد ھەرشەمی''' ناسراو بە '''شاسوار ھەرشەمی''' (لەدایکبووی ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٩، ھەولێر) نووسەر، وەرگێڕ، زمانناس، مامۆستا و پێشمەرگەیەکی دێرینی کوردە.<ref name="kurdipedia">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014050320495676058 |سەردێڕ=شاسوار هەرشەمی |نووسەر=<!--نەوتراوە--> |ڕێکەوت= |وێبگە=کوردیپێدیا |بڵاوکەرەوە= |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ژیان == === ژیانی سەرەتایی و خوێندن === شاسوار ھەرشەمی لە ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٩ لە گوندی پونگینەی نزیک شاری [[ھەولێر]] لەدایک بووە، کە لەو کاتەدا باوکی لەو گوندەدا مامۆستا بووە. ھەر لە پۆلی چوارەمی سەرەتاییەوە خولیای خوێندنەوەی ھەبووە و سەرەتا لە کتێبەکانی باوکییەوە دەستی پێکردووە، تا دواتر خۆی کتێب و گۆڤاری کڕیوە و بەردەوام گرنگیی بە بوارەکانی زمان و مێژوو داوە. قۆناغەکانی خوێندنی تا ئامادەییی لە شاری ھەولێر تەواو کردووە. پاشان چووەتە [[زانکۆی بەغدا]] و لە بەشی زانستەکانی جیۆلۆجی خوێندوویەتی. دواتر بۆ درێژەدان بە خوێندن ڕووی لە یەکێتیی سۆڤیەت کردووە و لە ئەنستیتوتی گەشەی جیۆلۆجی لە مۆسکۆ خوێندوویەتی.<ref name="kurdipedia" /> === پێشمەرگایەتی و کاری سیاسی === لە ساڵی ١٩٧٦دا پەیوەندیی بە ڕێکخستنەکانی [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]]ەوە کردووە. لە نێوان ساڵانی ١٩٨١ بۆ ١٩٨٩ وەک پێشمەرگە بەشداریی لە خەباتی چەکداریی کوردیدا کردووە. لە ماوەی پێشمەرگایەتیدا لە چەندین بەش و ئۆرگانی جیاوازدا کاری کردووە؛ ماوەیەک ئەندامی ئەنجومەندی ناوەندیی یەکێتیی خوێندکارانی کوردستان بووە، ھەروەھا لە دەزگای ڕاگەیاندنی ناوەندیی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]، کۆمیتەی سەرکردایەتیی ھەولێر و مەڵبەندی سێی ھەولێر کاری کردووە. دواتر لە کەرتی ڕێکخستنی ڕانیە و سنووری دەشتی بیتوێن وەک کادیری ڕێکخستن چالاک بووە و پاشانیش لە ڕێکخراوی دووی کۆمەڵە درێژەی بە کارەکانی داوە.<ref name="kurdipedia" /> === چوونەدەرەوەی وڵات === لە کۆتاییی ساڵی ١٩٨٩دا بە زەمالەی خوێندن نێردراوەتە یەکێتیی سۆڤیەت. پاشان لە ساڵی ١٩٩١ ڕووی لە وڵاتی سوێد کردووە و لەوێ نیشتەجێ بووە. لە سوێد دەستی بە خوێندن کردووەتەوە و گرنگیی بە بواری مێژوو داوە. لە ماوەی نیشتەجێبوونیشی لەو وڵاتە، ساڵانە چەندین کۆرسی زانستیی لە بواری بەراوردکاریی پێوانەیی و زمانە ھیندۆئەورووپاییەکاندا خوێندووە. لە ناوەڕاستی نەوەدەکاندا وەک مامۆستای زمانی دایک، دەستی بە وانەگوتنەوە کردووە بۆ زمانەکانی کوردیی ناوەندی (سۆرانی)، کوردیی باکووری (کرمانجی) و عەرەبی. لە ساڵی ٢٠٠٠ەوە وەک مامۆستا لە ئامادەییەک لە شاری [[ستۆکھۆڵم]] دامەزراوە.<ref name="kurdipedia" /> == شارەزاییی زمانەوانی == شاسوار ھەرشەمی، جگە لە زمانی دایکی کە کوردییە و ھەردوو زاراوەی ناوەندی (سۆرانی) و باکووری (کرمانجی) بە باشی دەزانێت، شارەزاییی لە چەندین زمانی دیکەدا ھەیە، لەوانە: فارسی، عەرەبی، ڕووسی، سوێدی و ئینگلیزی.<ref name="kurdipedia" /> == بەرھەمەکان == شاسوار ھەرشەمی لە بوارەکانی زمانەوانی، مێژوو و وەرگێڕاندا خاوەنی چەندین بەرھەمی چاپکراوە و ھەروەھا کۆمەڵێک پەڕتووکیشی بۆ چاپ ئامادە کردووە. لەپاڵ ئەمانەشدا لە ساڵی ١٩٨٢ەوە تا ئێستا بە سەدان وتار و لێکۆڵینەوەی لە بوارەکانی ئەدەب، مێژوو و زماندا بڵاوکردووەتەوە. === بەرھەمە چاپکراوەکان === * ''مێژووی ئارامییەکان لە کوردستان'' (١٩٩٩)، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی. * ''کارنامەی ئەردەشێری بابەکان'' (٢٠٠٠)، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی. * ''سابیئە مەندائییەکان'' (٢٠٠٤)، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی. * ''ھەندێک زانیاریی گشتی لەبارەی زمانەوە'' (٢٠٠٩)، سەنتەری کوردۆلۆجی، سلێمانی. * ''فەرھەنگی ئێتیمۆلۆژیی زمانی کوردی'' (کە نزیکەی ٢٠,٠٩٦ لاپەڕەیە). * ''تەتەڵە'' (پازدە بابەتی مێژوویی، ٢٥٦ لاپەڕە). * ''داستانی گلگامێش'' (وەرگێڕان و پەراوێز بۆ کردن و لێکدانەوەی، ٣٤٣ لاپەڕە). بەشێک لەم بەرھەمە وەک وەرگێڕان لەسەر بنەمای لێکۆڵینەوە و بەراوردکاری لە ماڵپەڕەکاندا بڵاوکراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.historyofkurd.com/2016/04/20/%D8%A8%DB%95%D8%B4%DB%8E%DA%A9-%D9%84%DB%95-%D8%B4%DB%8C%D9%88%DB%95%D9%86%DB%8C-%DA%AF%D9%84%DA%AF%D8%A7%D9%85%DB%8E%D8%B4-%D8%A8%DB%86-%D8%A6%DB%95%D9%86%DA%A9%DB%8C%D8%AF%DB%86%DB%8C-%DA%BE%D8%A7/ |سەردێڕ=بەشێک لە شیوەنی گلگامێش بۆ ئەنکیدۆی ھاوڕێی. تابڵۆی ھەشتەمی داستانی گلگامێش |نووسەر=شاسوار هەرشەمی |ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠١٦ |وێبگە=History Of Kurdistan |بڵاوکەرەوە= |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩]] [[پۆل:خەڵکی ھەولێر]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:کوردانی سوید]] [[پۆل:زمانناسانی کورد]] [[پۆل:وەرگێڕە کوردەکان]] op1omemxreka4j43qgc16wg1kecfa03 1579157 1579152 2026-04-29T13:28:25Z Serchia 5238 /* بەرھەمە چاپکراوەکان */ 1579157 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = شاسوار ھەرشەمی | پاشگری ڕێزلێنان = | ناوی خۆماڵی = شاسوار ئەحمەد ھەرشەمی | زمانی ناوی خۆماڵی = کوردی | وێنە = | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٩ | شوێنی لەدایکبوون = گوندی پونگینە، [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]]، [[باشووری کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = [[ستۆکھۆڵم]]، [[سوید]] | نەتەوە = کورد | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = بەکالۆریۆس لە زانستی جیۆلۆجی، شارەزایی لە مێژوو و زمانە ھیندۆئەورووپییەکان | خوێندنگە = [[زانکۆی بەغدا]]، پەیمانگای گەشەی جیۆلۆجیی مۆسکۆ | پیشە = نووسەر، زمانناس، وەرگێڕ، مامۆستا، پێشمەرگەی دێرین | ساڵانی چالاکی = ١٩٧٦ - تائێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | وەکیل = | ناوبانگ = نووسین لە بوارەکانی زمانەوانی و مێژوو | کارە دیارەکان = فەرھەنگی ئێتیمۆلۆژیی زمانی کوردی، مێژووی ئارامییەکان لە کوردستان | شێواز = | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = | وادە = | پێش = | پاش = | حیزب = [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]] (پێشتر)، [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] (پێشتر) | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = | تۆمەت = | سزا = | دۆخی دادوەری = | ھاوسەر = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''شاسوار ئەحمەد ھەرشەمی''' ناسراو بە '''شاسوار ھەرشەمی''' (لەدایکبووی ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٩، ھەولێر) نووسەر، وەرگێڕ، زمانناس، مامۆستا و پێشمەرگەیەکی دێرینی کوردە.<ref name="kurdipedia">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014050320495676058 |سەردێڕ=شاسوار هەرشەمی |نووسەر=<!--نەوتراوە--> |ڕێکەوت= |وێبگە=کوردیپێدیا |بڵاوکەرەوە= |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ژیان == === ژیانی سەرەتایی و خوێندن === شاسوار ھەرشەمی لە ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٩ لە گوندی پونگینەی نزیک شاری [[ھەولێر]] لەدایک بووە، کە لەو کاتەدا باوکی لەو گوندەدا مامۆستا بووە. ھەر لە پۆلی چوارەمی سەرەتاییەوە خولیای خوێندنەوەی ھەبووە و سەرەتا لە کتێبەکانی باوکییەوە دەستی پێکردووە، تا دواتر خۆی کتێب و گۆڤاری کڕیوە و بەردەوام گرنگیی بە بوارەکانی زمان و مێژوو داوە. قۆناغەکانی خوێندنی تا ئامادەییی لە شاری ھەولێر تەواو کردووە. پاشان چووەتە [[زانکۆی بەغدا]] و لە بەشی زانستەکانی جیۆلۆجی خوێندوویەتی. دواتر بۆ درێژەدان بە خوێندن ڕووی لە یەکێتیی سۆڤیەت کردووە و لە ئەنستیتوتی گەشەی جیۆلۆجی لە مۆسکۆ خوێندوویەتی.<ref name="kurdipedia" /> === پێشمەرگایەتی و کاری سیاسی === لە ساڵی ١٩٧٦دا پەیوەندیی بە ڕێکخستنەکانی [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]]ەوە کردووە. لە نێوان ساڵانی ١٩٨١ بۆ ١٩٨٩ وەک پێشمەرگە بەشداریی لە خەباتی چەکداریی کوردیدا کردووە. لە ماوەی پێشمەرگایەتیدا لە چەندین بەش و ئۆرگانی جیاوازدا کاری کردووە؛ ماوەیەک ئەندامی ئەنجومەندی ناوەندیی یەکێتیی خوێندکارانی کوردستان بووە، ھەروەھا لە دەزگای ڕاگەیاندنی ناوەندیی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]، کۆمیتەی سەرکردایەتیی ھەولێر و مەڵبەندی سێی ھەولێر کاری کردووە. دواتر لە کەرتی ڕێکخستنی ڕانیە و سنووری دەشتی بیتوێن وەک کادیری ڕێکخستن چالاک بووە و پاشانیش لە ڕێکخراوی دووی کۆمەڵە درێژەی بە کارەکانی داوە.<ref name="kurdipedia" /> === چوونەدەرەوەی وڵات === لە کۆتاییی ساڵی ١٩٨٩دا بە زەمالەی خوێندن نێردراوەتە یەکێتیی سۆڤیەت. پاشان لە ساڵی ١٩٩١ ڕووی لە وڵاتی سوێد کردووە و لەوێ نیشتەجێ بووە. لە سوێد دەستی بە خوێندن کردووەتەوە و گرنگیی بە بواری مێژوو داوە. لە ماوەی نیشتەجێبوونیشی لەو وڵاتە، ساڵانە چەندین کۆرسی زانستیی لە بواری بەراوردکاریی پێوانەیی و زمانە ھیندۆئەورووپاییەکاندا خوێندووە. لە ناوەڕاستی نەوەدەکاندا وەک مامۆستای زمانی دایک، دەستی بە وانەگوتنەوە کردووە بۆ زمانەکانی کوردیی ناوەندی (سۆرانی)، کوردیی باکووری (کرمانجی) و عەرەبی. لە ساڵی ٢٠٠٠ەوە وەک مامۆستا لە ئامادەییەک لە شاری [[ستۆکھۆڵم]] دامەزراوە.<ref name="kurdipedia" /> == شارەزاییی زمانەوانی == شاسوار ھەرشەمی، جگە لە زمانی دایکی کە کوردییە و ھەردوو زاراوەی ناوەندی (سۆرانی) و باکووری (کرمانجی) بە باشی دەزانێت، شارەزاییی لە چەندین زمانی دیکەدا ھەیە، لەوانە: فارسی، عەرەبی، ڕووسی، سوێدی و ئینگلیزی.<ref name="kurdipedia" /> == بەرھەمەکان == شاسوار ھەرشەمی لە بوارەکانی زمانەوانی، مێژوو و وەرگێڕاندا خاوەنی چەندین بەرھەمی چاپکراوە و ھەروەھا کۆمەڵێک پەڕتووکیشی بۆ چاپ ئامادە کردووە. لەپاڵ ئەمانەشدا لە ساڵی ١٩٨٢ەوە تا ئێستا بە سەدان وتار و لێکۆڵینەوەی لە بوارەکانی ئەدەب، مێژوو و زماندا بڵاوکردووەتەوە. === بەرھەمە چاپکراوەکان === * ''مێژووی ئارامییەکان لە کوردستان'' (١٩٩٩)، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی. * ''کارنامەی ئەردەشێری بابەکان'' (٢٠٠٠)، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی. * ''سابیئە مەندائییەکان'' (٢٠٠٤)، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی. * ''ھەندێک زانیاریی گشتی لەبارەی زمانەوە'' (٢٠٠٩)، سەنتەری کوردۆلۆجی، سلێمانی. * ''تەتەڵە'' (پازدە بابەتی مێژوویی)، (٢٠١٩)، دەزگای ڕۆشنبیریی جەمال عیرفان، سلێمانی. * ''فەرھەنگی ئێتیمۆلۆژیی زمانی کوردی'' (کە نزیکەی ٢٠,٠٩٦ لاپەڕەیە)، (٢٠٢٢)، دەزگای ڕۆشنبیریی جەمال عیرفان، سلێمانی. * ''داستانی گلگامێش'' (وەرگێڕان و پەراوێز بۆ کردن و لێکدانەوەی، ٣٤٣ لاپەڕە). بەشێک لەم بەرھەمە وەک وەرگێڕان لەسەر بنەمای لێکۆڵینەوە و بەراوردکاری لە ماڵپەڕەکاندا بڵاوکراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.historyofkurd.com/2016/04/20/%D8%A8%DB%95%D8%B4%DB%8E%DA%A9-%D9%84%DB%95-%D8%B4%DB%8C%D9%88%DB%95%D9%86%DB%8C-%DA%AF%D9%84%DA%AF%D8%A7%D9%85%DB%8E%D8%B4-%D8%A8%DB%86-%D8%A6%DB%95%D9%86%DA%A9%DB%8C%D8%AF%DB%86%DB%8C-%DA%BE%D8%A7/ |سەردێڕ=بەشێک لە شیوەنی گلگامێش بۆ ئەنکیدۆی ھاوڕێی. تابڵۆی ھەشتەمی داستانی گلگامێش |نووسەر=شاسوار هەرشەمی |ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠١٦ |وێبگە=History Of Kurdistan |بڵاوکەرەوە= |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩]] [[پۆل:خەڵکی ھەولێر]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:کوردانی سوید]] [[پۆل:زمانناسانی کورد]] [[پۆل:وەرگێڕە کوردەکان]] c22ida0cnsknu87qhbwz37uhhfwgnq2 1579304 1579157 2026-04-29T20:03:34Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1579304 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = شاسوار ھەرشەمی | پاشگری ڕێزلێنان = | ناوی خۆماڵی = شاسوار ئەحمەد ھەرشەمی | زمانی ناوی خۆماڵی = کوردی | وێنە = | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٩ | شوێنی لەدایکبوون = گوندی پونگینە، [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]]، [[باشووری کوردستان]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = [[ستۆکھۆڵم]]، [[سوید]] | نەتەوە = کورد | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = بەکالۆریۆس لە زانستی جیۆلۆجی، شارەزایی لە مێژوو و زمانە ھیندۆئەورووپییەکان | خوێندنگە = [[زانکۆی بەغدا]]، پەیمانگای گەشەی جیۆلۆجیی مۆسکۆ | پیشە = نووسەر، زمانناس، وەرگێڕ، مامۆستا، پێشمەرگەی دێرین | ساڵانی چالاکی = ١٩٧٦ - تائێستا | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | وەکیل = | ناوبانگ = نووسین لە بوارەکانی زمانەوانی و مێژوو | کارە دیارەکان = فەرھەنگی ئێتیمۆلۆژیی زمانی کوردی، مێژووی ئارامییەکان لە کوردستان | شێواز = | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = | وادە = | پێش = | پاش = | حیزب = [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]] (پێشتر)، [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] (پێشتر) | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = | تۆمەت = | سزا = | دۆخی دادوەری = | ھاوسەر = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''شاسوار ئەحمەد ھەرشەمی''' ناسراو بە '''شاسوار ھەرشەمی''' (لەدایکبووی ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٩، ھەولێر) نووسەر، وەرگێڕ، زمانناس، مامۆستا و پێشمەرگەیەکی دێرینی کوردە.<ref name="kurdipedia">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014050320495676058 |سەردێڕ=شاسوار هەرشەمی |نووسەر=<!--نەوتراوە--> |ڕێکەوت= |وێبگە=کوردیپێدیا |بڵاوکەرەوە= |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == ژیان == === ژیانی سەرەتایی و خوێندن === شاسوار ھەرشەمی لە ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٩ لە گوندی پونگینەی نزیک شاری [[ھەولێر]] لەدایک بووە، کە لەو کاتەدا باوکی لەو گوندەدا مامۆستا بووە. ھەر لە پۆلی چوارەمی سەرەتاییەوە خولیای خوێندنەوەی ھەبووە و سەرەتا لە کتێبەکانی باوکییەوە دەستی پێکردووە، تا دواتر خۆی کتێب و گۆڤاری کڕیوە و بەردەوام گرنگیی بە بوارەکانی زمان و مێژوو داوە. قۆناغەکانی خوێندنی تا ئامادەییی لە شاری ھەولێر تەواو کردووە. پاشان چووەتە [[زانکۆی بەغدا]] و لە بەشی زانستەکانی جیۆلۆجی خوێندوویەتی. دواتر بۆ درێژەدان بە خوێندن ڕووی لە یەکێتیی سۆڤیەت کردووە و لە ئەنستیتوتی گەشەی جیۆلۆجی لە مۆسکۆ خوێندوویەتی.<ref name="kurdipedia" /> === پێشمەرگایەتی و کاری سیاسی === لە ساڵی ١٩٧٦دا پەیوەندیی بە ڕێکخستنەکانی [[کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]]ەوە کردووە. لە نێوان ساڵانی ١٩٨١ بۆ ١٩٨٩ وەک پێشمەرگە بەشداریی لە خەباتی چەکداریی کوردیدا کردووە. لە ماوەی پێشمەرگایەتیدا لە چەندین بەش و ئۆرگانی جیاوازدا کاری کردووە؛ ماوەیەک ئەندامی ئەنجومەندی ناوەندیی یەکێتیی خوێندکارانی کوردستان بووە، ھەروەھا لە دەزگای ڕاگەیاندنی ناوەندیی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]، کۆمیتەی سەرکردایەتیی ھەولێر و مەڵبەندی سێی ھەولێر کاری کردووە. دواتر لە کەرتی ڕێکخستنی ڕانیە و سنووری دەشتی بیتوێن وەک کادیری ڕێکخستن چالاک بووە و پاشانیش لە ڕێکخراوی دووی کۆمەڵە درێژەی بە کارەکانی داوە.<ref name="kurdipedia" /> === چوونەدەرەوەی وڵات === لە کۆتاییی ساڵی ١٩٨٩دا بە زەمالەی خوێندن نێردراوەتە یەکێتیی سۆڤیەت. پاشان لە ساڵی ١٩٩١ ڕووی لە وڵاتی سوێد کردووە و لەوێ نیشتەجێ بووە. لە سوێد دەستی بە خوێندن کردووەتەوە و گرنگیی بە بواری مێژوو داوە. لە ماوەی نیشتەجێبوونیشی لەو وڵاتە، ساڵانە چەندین کۆرسی زانستیی لە بواری بەراوردکاریی پێوانەیی و زمانە ھیندۆئەورووپاییەکاندا خوێندووە. لە ناوەڕاستی نەوەدەکاندا وەک مامۆستای زمانی دایک، دەستی بە وانەگوتنەوە کردووە بۆ زمانەکانی کوردیی ناوەندی (سۆرانی)، کوردیی باکووری (کرمانجی) و عەرەبی. لە ساڵی ٢٠٠٠ەوە وەک مامۆستا لە ئامادەییەک لە شاری [[ستۆکھۆڵم]] دامەزراوە.<ref name="kurdipedia" /> == شارەزاییی زمانەوانی == شاسوار ھەرشەمی، جگە لە زمانی دایکی کە کوردییە و ھەردوو زاراوەی ناوەندی (سۆرانی) و باکووری (کرمانجی) بە باشی دەزانێت، شارەزاییی لە چەندین زمانی دیکەدا ھەیە، لەوانە: فارسی، عەرەبی، ڕووسی، سوێدی و ئینگلیزی.<ref name="kurdipedia" /> == بەرھەمەکان == شاسوار ھەرشەمی لە بوارەکانی زمانەوانی، مێژوو و وەرگێڕاندا خاوەنی چەندین بەرھەمی چاپکراوە و ھەروەھا کۆمەڵێک پەڕتووکیشی بۆ چاپ ئامادە کردووە. لەپاڵ ئەمانەشدا لە ساڵی ١٩٨٢ەوە تا ئێستا بە سەدان وتار و لێکۆڵینەوەی لە بوارەکانی ئەدەب، مێژوو و زماندا بڵاوکردووەتەوە. === بەرھەمە چاپکراوەکان === * ''مێژووی ئارامییەکان لە کوردستان'' (١٩٩٩)، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی. * ''کارنامەی ئەردەشێری بابەکان'' (٢٠٠٠)، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی. * ''سابیئە مەندائییەکان'' (٢٠٠٤)، دەزگای چاپ و پەخشی سەردەم، سلێمانی. * ''ھەندێک زانیاریی گشتی لەبارەی زمانەوە'' (٢٠٠٩)، سەنتەری کوردۆلۆجی، سلێمانی. * ''تەتەڵە'' (پازدە بابەتی مێژوویی)، (٢٠١٩)، دەزگای ڕۆشنبیریی جەمال عیرفان، سلێمانی. * ''فەرھەنگی ئێتیمۆلۆژیی زمانی کوردی'' (کە نزیکەی ٢٠,٠٩٦ لاپەڕەیە)، (٢٠٢٢)، دەزگای ڕۆشنبیریی جەمال عیرفان، سلێمانی. * ''داستانی گلگامێش'' (وەرگێڕان و پەراوێز بۆ کردن و لێکدانەوەی، ٣٤٣ لاپەڕە). بەشێک لەم بەرھەمە وەک وەرگێڕان لەسەر بنەمای لێکۆڵینەوە و بەراوردکاری لە ماڵپەڕەکاندا بڵاوکراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.historyofkurd.com/2016/04/20/%D8%A8%DB%95%D8%B4%DB%8E%DA%A9-%D9%84%DB%95-%D8%B4%DB%8C%D9%88%DB%95%D9%86%DB%8C-%DA%AF%D9%84%DA%AF%D8%A7%D9%85%DB%8E%D8%B4-%D8%A8%DB%86-%D8%A6%DB%95%D9%86%DA%A9%DB%8C%D8%AF%DB%86%DB%8C-%DA%BE%D8%A7/ |سەردێڕ=بەشێک لە شیوەنی گلگامێش بۆ ئەنکیدۆی ھاوڕێی. تابڵۆی ھەشتەمی داستانی گلگامێش |نووسەر=شاسوار هەرشەمی |ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠١٦ |وێبگە=History Of Kurdistan |بڵاوکەرەوە= |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩]] [[پۆل:خەڵکی ھەولێر]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:کوردانی سوید]] [[پۆل:زمانناسانی کورد]] [[پۆل:وەرگێڕە کوردەکان]] 5ser9u8m31ze2r19i0mi7crsiids294 0 295291 1579154 2026-04-29T13:25:17Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[شەڕی ئێران لەگەڵ ئەمریکا و ئیسرائیل (٢٠٢٦)]]ی گواستەوە بۆ [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران]] 1579154 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران]] 9m9rzbn0pac646g34j5dup540hv3nb0 1 295292 1579156 2026-04-29T13:25:17Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[وتووێژ:شەڕی ئێران لەگەڵ ئەمریکا و ئیسرائیل (٢٠٢٦)]]ی گواستەوە بۆ [[وتووێژ:شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران]] 1579156 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[وتووێژ:شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران]] ocj6nquaodq0rw4nhoo1thji9b63ebn 0 295293 1579209 2026-04-29T16:12:10Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1350573795|British Indian Ocean Territory]]» 1579209 wikitext text/x-wiki The '''British Indian Ocean Territory''' ('''BIOT''') is a [[ھەرێمەکانی دەرەوەی بەریتانیا|British Overseas Territory]] situated in the [[ئۆقیانووسی ھیند|Indian Ocean]]. The territory comprises the seven atolls of the Chagos Archipelago with over 1,000 individual islands, many very small, amounting to a total land area of {{Convert|60|km2|sqmi}}.<ref name="CIA">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=27 March 2013 |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-indian-ocean-territory/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210117034125/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-indian-ocean-territory/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=17 January 2021 |ڕێکەوتی سەردان=16 June 2020 |وێبگە=World Factbook}}</ref> The largest and most southerly island is Diego Garcia, {{Convert|27|km2|sqmi}}, the site of a Joint Military Facility of the [[شانشینی یەکگرتوو|United Kingdom]] and the [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|United States]].<ref name="thakkar">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Chirayu Thakkar |ڕێکەوت=12 July 2021 |ناونیشان=https://WarOnTheRocks.com/2021/07/overcoming-the-diego-garcia-stalemate/ |وێبگە=WarOnTheRocks.com}}</ref> Official administration is remote from [[لەندەن|London]],<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.gov.uk/world/organisations/british-indian-ocean-territory |ڕێکەوتی سەردان=3 September 2023 |وێبگە=www.gov.uk |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://commonwealthchamber.com/associated-territories/british-indian-ocean-territory/ |ڕێکەوتی سەردان=3 September 2023 |وێبگە=Commonwealth Chamber of Commerce |زمان=en-US}}</ref> though the local capital is often regarded as being on Diego Garcia.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.dictionary.com/browse/british-indian-ocean-territory |ڕێکەوتی سەردان=3 September 2023 |وێبگە=Dictionary.com |زمان=en}}</ref> تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[مۆریس|Mauritius]] claims that the British government separated the Chagos Archipelago from Mauritius, creating a new colony, the British Indian Ocean Territory (BIOT). However, this is disputed by the United Kingdom, which insists that the Chagos Islands had no historical or cultural ties to Mauritius, and that they were only governed during the colonial period from Mauritius (2191&nbsp;km or 1361 miles away) as an administrative convenience as had been the practice when the islands were under French rule. Mauritius further claims that, to avoid accountability to the United Nations for its continued colonial rule, the UK has claimed that the Chagos had no permanent population, but that is disputed.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=15 February 2023 |ناونیشان=https://www.hrw.org/report/2023/02/15/thats-when-nightmare-started/uk-and-us-forced-displacement-chagossians-and |ڕێکەوتی سەردان=8 June 2025 |وێبگە=Human Right}}</ref> تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٦٥]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] ie6yleyzkwkbuaxwqkffl3e022elws1 1579212 1579209 2026-04-29T16:30:19Z Tessla 41338 شائەمراز 1579212 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەرێمی ئۆقیانووسی ھیندیی بەریتانیا''' (بی ئای ئۆ تی) [[ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا|ھەرێمێکی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیایە]] کە لە [[ئۆقیانووسی ھیند]]دا ھەڵکەوتووە. ھەرێمەکە لە حەوت ئاتۆڵی کۆمەڵە دوورگەی چاگۆس لەگەڵ زیاتر لە ١٬٠٠٠ دوورگەی تاکەکەسی پێکدێت، کە زۆربەیان زۆر بچووکن، و کۆی ڕووبەری زەوییەکەی دەگاتە {{Convert|60|km2|sqmi}}.<ref name="CIA">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=27 March 2013 |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-indian-ocean-territory/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210117034125/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-indian-ocean-territory/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=17 January 2021 |ڕێکەوتی سەردان=16 June 2020 |وێبگە=World Factbook}}</ref> گەورەترین و باشووریترین دوورگە دیێگۆ گارسیایە، {{Convert|27|km2|sqmi}}، کە شوێنی دامەزراوەیەکی سەربازیی ھاوبەشی [[شانشینی یەکگرتوو]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکانە]].<ref name="thakkar">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Chirayu Thakkar |ڕێکەوت=12 July 2021 |ناونیشان=https://warontherocks.com/2021/07/overcoming-the-diego-garcia-stalemate/ |وێبگە=WarOnTheRocks.com}}</ref> ئیدارەی فەرمی لە [[لەندەن]]ەوە دوورە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.gov.uk/world/organisations/british-indian-ocean-territory |ڕێکەوتی سەردان=3 September 2023 |وێبگە=www.gov.uk |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://commonwealthchamber.com/associated-territories/british-indian-ocean-territory/ |ڕێکەوتی سەردان=3 September 2023 |وێبگە=Commonwealth Chamber of Commerce |زمان=en-US}}</ref> ھەرچەندە زۆرجار پایتەختی ناوخۆیی بەوە دادەنرێت کە لەسەر دیێگۆ گارسیا بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.dictionary.com/browse/british-indian-ocean-territory |ڕێکەوتی سەردان=3 September 2023 |وێبگە=Dictionary.com |زمان=en}}</ref> [[مۆریس]] بانگەشەی ئەوە دەکات کە حکوومەتی بەریتانیا کۆمەڵە دوورگەی چاگۆسی لە مۆریس جیاکردووەتەوە، و کۆلۆنییەکی نوێی دروست کردووە کە ئەویش ھەرێمی ئۆقیانووسی ھیندیی بەریتانیایە (بی ئای ئۆ تی). بەڵام، ئەمە لەلایەن شانشینی یەکگرتووەوە تانەی لێدەدرێت، کە سوورە لەسەر ئەوەی دوورگەکانی چاگۆس ھیچ پەیوەندییەکی مێژوویی یان کولتوورییان بە مۆریسەوە نەبووە، و تەنھا لە ماوەی سەردەمی کۆلۆنیالیزمدا لە مۆریسەوە (٢١٩١ کم یان ١٣٦١ میل دوور) وەک ئاسانکارییەکی کارگێڕی بەڕێوەدەبران، وەک چۆن لە کاتی دەسەڵاتی فەڕەنسا بەسەر دوورگەکاندا باو بوو. مۆریس زیاتر بانگەشەی ئەوە دەکات کە، بۆ خۆدزینەوە لە لێپێچینەوە لە نەتەوە یەکگرتووەکان بەرامبەر بەردەوامیی دەسەڵاتی کۆلۆنیالیزمی، شانشینی یەکگرتوو بانگەشەی کردووە کە چاگۆس ھیچ دانیشتووانێکی ھەمیشەیی نییە، بەڵام تانە لەوە دەدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=15 February 2023 |ناونیشان=https://www.hrw.org/report/2023/02/15/thats-when-nightmare-started/uk-and-us-forced-displacement-chagossians-and |ڕێکەوتی سەردان=8 June 2025 |وێبگە=Human Right}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٦٥]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] fifjl5y3wdseqe12ll3w8an67327ukz 1579235 1579212 2026-04-29T17:02:29Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئاسیا|ئاسیا]]، [[دەروازە:شانشینی یەکگرتوو|شانشینی یەکگرتوو]] و [[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]] 1579235 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەرێمی ئۆقیانووسی ھیندیی بەریتانیا''' (بی ئای ئۆ تی) [[ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا|ھەرێمێکی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیایە]] کە لە [[ئۆقیانووسی ھیند]]دا ھەڵکەوتووە. ھەرێمەکە لە حەوت ئاتۆڵی کۆمەڵە دوورگەی چاگۆس لەگەڵ زیاتر لە ١٬٠٠٠ دوورگەی تاکەکەسی پێکدێت، کە زۆربەیان زۆر بچووکن، و کۆی ڕووبەری زەوییەکەی دەگاتە {{Convert|60|km2|sqmi}}.<ref name="CIA">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=27 March 2013 |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-indian-ocean-territory/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210117034125/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-indian-ocean-territory/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=17 January 2021 |ڕێکەوتی سەردان=16 June 2020 |وێبگە=World Factbook}}</ref> گەورەترین و باشووریترین دوورگە دیێگۆ گارسیایە، {{Convert|27|km2|sqmi}}، کە شوێنی دامەزراوەیەکی سەربازیی ھاوبەشی [[شانشینی یەکگرتوو]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکانە]].<ref name="thakkar">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Chirayu Thakkar |ڕێکەوت=12 July 2021 |ناونیشان=https://warontherocks.com/2021/07/overcoming-the-diego-garcia-stalemate/ |وێبگە=WarOnTheRocks.com}}</ref> ئیدارەی فەرمی لە [[لەندەن]]ەوە دوورە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.gov.uk/world/organisations/british-indian-ocean-territory |ڕێکەوتی سەردان=3 September 2023 |وێبگە=www.gov.uk |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://commonwealthchamber.com/associated-territories/british-indian-ocean-territory/ |ڕێکەوتی سەردان=3 September 2023 |وێبگە=Commonwealth Chamber of Commerce |زمان=en-US}}</ref> ھەرچەندە زۆرجار پایتەختی ناوخۆیی بەوە دادەنرێت کە لەسەر دیێگۆ گارسیا بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.dictionary.com/browse/british-indian-ocean-territory |ڕێکەوتی سەردان=3 September 2023 |وێبگە=Dictionary.com |زمان=en}}</ref> [[مۆریس]] بانگەشەی ئەوە دەکات کە حکوومەتی بەریتانیا کۆمەڵە دوورگەی چاگۆسی لە مۆریس جیاکردووەتەوە، و کۆلۆنییەکی نوێی دروست کردووە کە ئەویش ھەرێمی ئۆقیانووسی ھیندیی بەریتانیایە (بی ئای ئۆ تی). بەڵام، ئەمە لەلایەن شانشینی یەکگرتووەوە تانەی لێدەدرێت، کە سوورە لەسەر ئەوەی دوورگەکانی چاگۆس ھیچ پەیوەندییەکی مێژوویی یان کولتوورییان بە مۆریسەوە نەبووە، و تەنھا لە ماوەی سەردەمی کۆلۆنیالیزمدا لە مۆریسەوە (٢١٩١ کم یان ١٣٦١ میل دوور) وەک ئاسانکارییەکی کارگێڕی بەڕێوەدەبران، وەک چۆن لە کاتی دەسەڵاتی فەڕەنسا بەسەر دوورگەکاندا باو بوو. مۆریس زیاتر بانگەشەی ئەوە دەکات کە، بۆ خۆدزینەوە لە لێپێچینەوە لە نەتەوە یەکگرتووەکان بەرامبەر بەردەوامیی دەسەڵاتی کۆلۆنیالیزمی، شانشینی یەکگرتوو بانگەشەی کردووە کە چاگۆس ھیچ دانیشتووانێکی ھەمیشەیی نییە، بەڵام تانە لەوە دەدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=15 February 2023 |ناونیشان=https://www.hrw.org/report/2023/02/15/thats-when-nightmare-started/uk-and-us-forced-displacement-chagossians-and |ڕێکەوتی سەردان=8 June 2025 |وێبگە=Human Right}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شریتی دەروازە|ئاسیا|شانشینی یەکگرتوو|جوگرافیا}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٦٥]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] c4mdwwd53or2kzpq8hh0i2d1n2vdnu8 1579294 1579235 2026-04-29T20:01:54Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1579294 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ھەرێمی ئۆقیانووسی ھیندیی بەریتانیا''' (بی ئای ئۆ تی) [[ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا|ھەرێمێکی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیایە]] کە لە [[ئۆقیانووسی ھیند]]دا ھەڵکەوتووە. ھەرێمەکە لە حەوت ئاتۆڵی کۆمەڵە دوورگەی چاگۆس لەگەڵ زیاتر لە ١٬٠٠٠ دوورگەی تاکەکەسی پێکدێت، کە زۆربەیان زۆر بچووکن، و کۆی ڕووبەری زەوییەکەی دەگاتە {{Convert|60|km2|sqmi}}.<ref name="CIA">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=27 March 2013 |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-indian-ocean-territory/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210117034125/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-indian-ocean-territory/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=17 January 2021 |ڕێکەوتی سەردان=16 June 2020 |وێبگە=World Factbook}}</ref> گەورەترین و باشووریترین دوورگە دیێگۆ گارسیایە، {{Convert|27|km2|sqmi}}، کە شوێنی دامەزراوەیەکی سەربازیی ھاوبەشی [[شانشینی یەکگرتوو]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکانە]].<ref name="thakkar">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Chirayu Thakkar |ڕێکەوت=12 July 2021 |ناونیشان=https://warontherocks.com/2021/07/overcoming-the-diego-garcia-stalemate/ |وێبگە=WarOnTheRocks.com}}</ref> ئیدارەی فەرمی لە [[لەندەن]]ەوە دوورە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.gov.uk/world/organisations/british-indian-ocean-territory |ڕێکەوتی سەردان=3 September 2023 |وێبگە=www.gov.uk |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://commonwealthchamber.com/associated-territories/british-indian-ocean-territory/ |ڕێکەوتی سەردان=3 September 2023 |وێبگە=Commonwealth Chamber of Commerce |زمان=en-US}}</ref> ھەرچەندە زۆرجار پایتەختی ناوخۆیی بەوە دادەنرێت کە لەسەر دیێگۆ گارسیا بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.dictionary.com/browse/british-indian-ocean-territory |ڕێکەوتی سەردان=3 September 2023 |وێبگە=Dictionary.com |زمان=en}}</ref> [[مۆریس]] بانگەشەی ئەوە دەکات کە حکوومەتی بەریتانیا کۆمەڵە دوورگەی چاگۆسی لە مۆریس جیاکردووەتەوە، و کۆلۆنییەکی نوێی دروست کردووە کە ئەویش ھەرێمی ئۆقیانووسی ھیندیی بەریتانیایە (بی ئای ئۆ تی). بەڵام، ئەمە لەلایەن شانشینی یەکگرتووەوە تانەی لێدەدرێت، کە سوورە لەسەر ئەوەی دوورگەکانی چاگۆس ھیچ پەیوەندییەکی مێژوویی یان کولتوورییان بە مۆریسەوە نەبووە، و تەنھا لە ماوەی سەردەمی کۆلۆنیالیزمدا لە مۆریسەوە (٢١٩١ کم یان ١٣٦١ میل دوور) وەک ئاسانکارییەکی کارگێڕی بەڕێوەدەبران، وەک چۆن لە کاتی دەسەڵاتی فەڕەنسا بەسەر دوورگەکاندا باو بوو. مۆریس زیاتر بانگەشەی ئەوە دەکات کە، بۆ خۆدزینەوە لە لێپێچینەوە لە نەتەوە یەکگرتووەکان بەرامبەر بەردەوامیی دەسەڵاتی کۆلۆنیالیزمی، شانشینی یەکگرتوو بانگەشەی کردووە کە چاگۆس ھیچ دانیشتووانێکی ھەمیشەیی نییە، بەڵام تانە لەوە دەدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=15 February 2023 |ناونیشان=https://www.hrw.org/report/2023/02/15/thats-when-nightmare-started/uk-and-us-forced-displacement-chagossians-and |ڕێکەوتی سەردان=8 June 2025 |وێبگە=Human Right}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شریتی دەروازە|ئاسیا|شانشینی یەکگرتوو|جوگرافیا}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٦٥]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 132tujb98xdest6hya8mqiqgyvc9wfw 0 295294 1579213 2026-04-29T16:32:33Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1348603416|Pitcairn Islands]]» 1579213 wikitext text/x-wiki The '''Pitcairn Islands''' ({{IPAc-en|ˈ|p|ɪ|t|k|ɛər|n}} {{Respell|PIT|kairn}}; Pitkern: ''{{Lang|pih|Pitkern Ailen}}''), officially '''Pitcairn, Henderson, Ducie and Oeno Islands''',<ref name="BNA1981">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=September 2016 |ناونیشان=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1981/61 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180412135054/http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1981/61 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=12 April 2018 |ڕێکەوتی سەردان=21 September 2016}}</ref><ref name="Order2010">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=September 2016 |ناونیشان=http://www.legislation.gov.uk/uksi/2010/244/pdfs/uksi_20100244_en.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160910124941/http://www.legislation.gov.uk/uksi/2010/244/pdfs/uksi_20100244_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=10 September 2016 |ڕێکەوتی سەردان=8 October 2015}}</ref><ref name="PitcainLaws">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=September 2016 |ناونیشان=http://www.government.pn/Laws/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180129105738/http://www.government.pn/Laws/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=29 January 2018 |ڕێکەوتی سەردان=8 April 2012}}</ref><ref name="TheOverTerr">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=September 2016 |ناونیشان=https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/14929/ot-wp-0612.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171020062536/https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/14929/ot-wp-0612.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=20 October 2017 |ڕێکەوتی سەردان=21 September 2016}}</ref> are a group of four volcanic islands in the southern [[ئۆقیانووسی ئارام|Pacific Ocean]] that form the sole [[ھەرێمەکانی دەرەوەی بەریتانیا|British Overseas Territory]] in the Pacific Ocean. The four islands—Pitcairn, Henderson, Ducie and Oeno—are scattered across several hundred kilometres of ocean and have a combined land area of about 47 square kilometres (18 square miles). Henderson Island accounts for 86% of the land area, but only Pitcairn Island is inhabited. The inhabited islands nearest to the Pitcairn Islands are Mangareva (of French Polynesia), 688&nbsp;km (428 miles) to the west,[note 2] as well as [[دوورگەی زیندووبوونەوە|Easter Island]], 1,929&nbsp;km (1199 miles) to the east. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە The Pitcairn Islanders are descended primarily from nine British HMS <nowiki><i id="mwVw">Bounty</i></nowiki> mutineers and twelve Tahitian women. In 2023, the territory had a permanent population of 35, making it the smallest territory in the world by number of permanent residents. Owing to the island's extreme isolation and small population, incidents of widespread sexual abuse went undetected until 1999, culminating in a high-profile sexual assault trial in 2004. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:کۆلۆنیال و پارێزەرانی پێشووی بەریتانیا لە ئۆشیانیا]] [[پۆل:ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا]] [[پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان]] [[پۆل:دوورگەکانی پیتکێرن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 14lwj4nr215y94fdcx2tjmnh06srqi4 1579214 1579213 2026-04-29T16:33:58Z Tessla 41338 شائەمراز 1579214 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دوورگەکانی پیتکەرن'''، بە فەرمی '''دوورگەکانی پیتکەرن، ھێندێرسۆن، دووسی و ئۆینۆ'''،<ref name="BNA1981">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=September 2016 |ناونیشان=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1981/61 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180412135054/http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1981/61 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=12 April 2018 |ڕێکەوتی سەردان=21 September 2016}}</ref><ref name="Order2010">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=September 2016 |ناونیشان=http://www.legislation.gov.uk/uksi/2010/244/pdfs/uksi_20100244_en.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160910124941/http://www.legislation.gov.uk/uksi/2010/244/pdfs/uksi_20100244_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=10 September 2016 |ڕێکەوتی سەردان=8 October 2015}}</ref><ref name="PitcainLaws">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=September 2016 |ناونیشان=http://www.government.pn/Laws/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180129105738/http://www.government.pn/Laws/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=29 January 2018 |ڕێکەوتی سەردان=8 April 2012}}</ref><ref name="TheOverTerr">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=September 2016 |ناونیشان=https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/14929/ot-wp-0612.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171020062536/https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/14929/ot-wp-0612.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=20 October 2017 |ڕێکەوتی سەردان=21 September 2016}}</ref> کۆمەڵە دوورگەیەکی گڕکانین لە باشووری [[ئۆقیانووسی ئارام]] کە تاقە [[ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا|ھەرێمی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا]] لە ئۆقیانووسی ئارامدا پێکدەھێنن. چوار دوورگەکە—پیتکەرن، ھێندێرسۆن، دووسی و ئۆینۆ—بە سەر چەندین سەد کیلۆمەتر لە ئۆقیانووسەکەدا بڵاوبوونەتەوە و کۆی ڕووبەری زەوییەکەیان نزیکەی ٤٧ کیلۆمەتر دووجایە (١٨ میل دووجا). دوورگەی ھێندێرسۆن ٨٦٪ی ڕووبەری زەوییەکە پێکدەھێنێت، بەڵام تەنھا دوورگەی پیتکەرن نیشتەجێی تێدایە. نزیکترین دوورگە نیشتەجێکراوەکان لە دوورگەکانی پیتکەرن بریتین لە مانگارێڤا (سەر بە پۆلینێزیای فەڕەنسی)، کە ٦٨٨ کم (٤٢٨ میل) لە لای ڕۆژاوایە، ھەروەھا [[دوورگەی زیندووبوونەوە|دوورگەی ئیستەر]]، کە ١٬٩٢٩ کم (١١٩٩ میل) لە لای ڕۆژھەڵاتە. خەڵکی دوورگەکانی پیتکەرن بە پلەی یەکەم لە نەوەی نۆ یاخیبووی کەشتیی ئێچ ئێم ئێس باونتیی بەریتانی و دوازدە ژنی تاھیتیین. لە ساڵی ٢٠٢٣دا، ھەرێمەکە ژمارەی دانیشتووانی ھەمیشەیی ٣٥ کەس بوو، کە وای لێکرد ببێتە بچووکترین ھەرێمی جیھان لە ڕووی ژمارەی دانیشتووانی ھەمیشەیییەوە. بەھۆی دابڕانی زۆری دوورگەکە و کەمیی ژمارەی دانیشتووانەکەی، ڕووداوەکانی دەستدرێژیی سێکسی بەردەوام تا ساڵی ١٩٩٩ بە نادیاری مانەوە، کە لە کۆتاییدا لە ساڵی ٢٠٠٤دا بووە ھۆی دادگاییکردنێکی گەورەی دەستدرێژیی سێکسی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:کۆلۆنیال و پارێزەرانی پێشووی بەریتانیا لە ئۆشیانیا]] [[پۆل:ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا]] [[پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان]] [[پۆل:دوورگەکانی پیتکێرن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] fl7rdn4n9r08g8bewc7jmrxauasw1r2 1579234 1579214 2026-04-29T17:02:09Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئۆقیانووسیا|ئۆقیانووسیا]]، [[دەروازە:شانشینی یەکگرتوو|شانشینی یەکگرتوو]] و [[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]] 1579234 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دوورگەکانی پیتکەرن'''، بە فەرمی '''دوورگەکانی پیتکەرن، ھێندێرسۆن، دووسی و ئۆینۆ'''،<ref name="BNA1981">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=September 2016 |ناونیشان=http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1981/61 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180412135054/http://www.legislation.gov.uk/ukpga/1981/61 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=12 April 2018 |ڕێکەوتی سەردان=21 September 2016}}</ref><ref name="Order2010">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=September 2016 |ناونیشان=http://www.legislation.gov.uk/uksi/2010/244/pdfs/uksi_20100244_en.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160910124941/http://www.legislation.gov.uk/uksi/2010/244/pdfs/uksi_20100244_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=10 September 2016 |ڕێکەوتی سەردان=8 October 2015}}</ref><ref name="PitcainLaws">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=September 2016 |ناونیشان=http://www.government.pn/Laws/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180129105738/http://www.government.pn/Laws/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=29 January 2018 |ڕێکەوتی سەردان=8 April 2012}}</ref><ref name="TheOverTerr">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=September 2016 |ناونیشان=https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/14929/ot-wp-0612.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171020062536/https://www.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/14929/ot-wp-0612.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=20 October 2017 |ڕێکەوتی سەردان=21 September 2016}}</ref> کۆمەڵە دوورگەیەکی گڕکانین لە باشووری [[ئۆقیانووسی ئارام]] کە تاقە [[ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا|ھەرێمی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا]] لە ئۆقیانووسی ئارامدا پێکدەھێنن. چوار دوورگەکە—پیتکەرن، ھێندێرسۆن، دووسی و ئۆینۆ—بە سەر چەندین سەد کیلۆمەتر لە ئۆقیانووسەکەدا بڵاوبوونەتەوە و کۆی ڕووبەری زەوییەکەیان نزیکەی ٤٧ کیلۆمەتر دووجایە (١٨ میل دووجا). دوورگەی ھێندێرسۆن ٨٦٪ی ڕووبەری زەوییەکە پێکدەھێنێت، بەڵام تەنھا دوورگەی پیتکەرن نیشتەجێی تێدایە. نزیکترین دوورگە نیشتەجێکراوەکان لە دوورگەکانی پیتکەرن بریتین لە مانگارێڤا (سەر بە پۆلینێزیای فەڕەنسی)، کە ٦٨٨ کم (٤٢٨ میل) لە لای ڕۆژاوایە، ھەروەھا [[دوورگەی زیندووبوونەوە|دوورگەی ئیستەر]]، کە ١٬٩٢٩ کم (١١٩٩ میل) لە لای ڕۆژھەڵاتە. خەڵکی دوورگەکانی پیتکەرن بە پلەی یەکەم لە نەوەی نۆ یاخیبووی کەشتیی ئێچ ئێم ئێس باونتیی بەریتانی و دوازدە ژنی تاھیتیین. لە ساڵی ٢٠٢٣دا، ھەرێمەکە ژمارەی دانیشتووانی ھەمیشەیی ٣٥ کەس بوو، کە وای لێکرد ببێتە بچووکترین ھەرێمی جیھان لە ڕووی ژمارەی دانیشتووانی ھەمیشەیییەوە. بەھۆی دابڕانی زۆری دوورگەکە و کەمیی ژمارەی دانیشتووانەکەی، ڕووداوەکانی دەستدرێژیی سێکسی بەردەوام تا ساڵی ١٩٩٩ بە نادیاری مانەوە، کە لە کۆتاییدا لە ساڵی ٢٠٠٤دا بووە ھۆی دادگاییکردنێکی گەورەی دەستدرێژیی سێکسی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئۆقیانووسیا|شانشینی یەکگرتوو|جوگرافیا}} [[پۆل:کۆلۆنیال و پارێزەرانی پێشووی بەریتانیا لە ئۆشیانیا]] [[پۆل:ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا]] [[پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان]] [[پۆل:دوورگەکانی پیتکێرن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 8igpdl1nsl0ov1e9c2eoxs3dafifjst 0 295295 1579215 2026-04-29T16:36:10Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1351631938|Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha]]» 1579215 wikitext text/x-wiki '''Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.opsi.gov.uk/si/si2009/plain/uksi_20091751_en#sch1-pt5 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100312113746/http://www.opsi.gov.uk/si/si2009/plain/uksi_20091751_en#sch1-pt5 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=12 March 2010 |ڕێکەوتی سەردان=26 September 2009}}</ref> is a [[ھەرێمەکانی دەرەوەی بەریتانیا|British Overseas Territory]] located in the [[ئۆقیانووسی ئەتلانتیک|South Atlantic]] and consisting of the island of [[سانت ھێلانە|Saint Helena]], Ascension Island, and the [[کۆمەڵە دوورگە|archipelago]] of Tristan da Cunha (including Gough Island). Its name was Saint Helena and Dependencies until 1 September 2009, when a new constitution came into force, giving the three islands equal status as three territories, with a grouping under [[تاج (چەمک)|the Crown]]. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژاوای ئەفریقا]] [[پۆل:ڕۆژاوای ئەفریقا]] [[پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان]] [[پۆل:ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] jb0phar2dah0sir6fn9jrhph6j2dkrw 1579216 1579215 2026-04-29T16:37:08Z Tessla 41338 شائەمراز 1579216 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''سەینت ھێلینا، ئەسێنشێن و تریستان دا کونا'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.opsi.gov.uk/si/si2009/plain/uksi_20091751_en#sch1-pt5 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100312113746/http://www.opsi.gov.uk/si/si2009/plain/uksi_20091751_en#sch1-pt5 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=12 March 2010 |ڕێکەوتی سەردان=26 September 2009}}</ref> [[ھەرێمەکانی دەرەوەی بەریتانیا|ھەرێمێکی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیایە]] کە لە [[ئۆقیانووسی ئەتلانتیک|باشووری ئۆقیانووسی ئەتلانتیکدا]] ھەڵکەوتووە و لە دوورگەی [[سانت ھێلانە|سەینت ھێلینا]]، دوورگەی ئەسێنشێن، و [[کۆمەڵە دوورگە]]ی تریستان دا کونا (بە دوورگەی گۆفیشەوە) پێکدێت. ناوی سەینت ھێلینا و پاشکۆکانی بوو تا ١ی ئەیلوولی ٢٠٠٩، کاتێک دەستوورێکی نوێ کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە، کە پێگەی یەکسانی بە ھەر سێ دوورگەکە بەخشی وەک سێ ھەرێم، بە گرووپکردنێک لەژێر [[تاج (چەمک)|تاجدان]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژاوای ئەفریقا]] [[پۆل:ڕۆژاوای ئەفریقا]] [[پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان]] [[پۆل:ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] 77k2db83w997guy70tj3mq9tpd10oo3 1579233 1579216 2026-04-29T17:01:49Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئەفریقا|ئەفریقا]]، [[دەروازە:شانشینی یەکگرتوو|شانشینی یەکگرتوو]] و [[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]] 1579233 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''سەینت ھێلینا، ئەسێنشێن و تریستان دا کونا'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.opsi.gov.uk/si/si2009/plain/uksi_20091751_en#sch1-pt5 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100312113746/http://www.opsi.gov.uk/si/si2009/plain/uksi_20091751_en#sch1-pt5 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=12 March 2010 |ڕێکەوتی سەردان=26 September 2009}}</ref> [[ھەرێمەکانی دەرەوەی بەریتانیا|ھەرێمێکی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیایە]] کە لە [[ئۆقیانووسی ئەتلانتیک|باشووری ئۆقیانووسی ئەتلانتیکدا]] ھەڵکەوتووە و لە دوورگەی [[سانت ھێلانە|سەینت ھێلینا]]، دوورگەی ئەسێنشێن، و [[کۆمەڵە دوورگە]]ی تریستان دا کونا (بە دوورگەی گۆفیشەوە) پێکدێت. ناوی سەینت ھێلینا و پاشکۆکانی بوو تا ١ی ئەیلوولی ٢٠٠٩، کاتێک دەستوورێکی نوێ کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە، کە پێگەی یەکسانی بە ھەر سێ دوورگەکە بەخشی وەک سێ ھەرێم، بە گرووپکردنێک لەژێر [[تاج (چەمک)|تاجدان]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئەفریقا|شانشینی یەکگرتوو|جوگرافیا}} [[پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژاوای ئەفریقا]] [[پۆل:ڕۆژاوای ئەفریقا]] [[پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان]] [[پۆل:ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] jyhwsfjsrcgn56ogmpo3k1ochvqzb6p 1579295 1579233 2026-04-29T20:02:04Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1579295 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''سەینت ھێلینا، ئەسێنشێن و تریستان دا کونا'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.opsi.gov.uk/si/si2009/plain/uksi_20091751_en#sch1-pt5 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100312113746/http://www.opsi.gov.uk/si/si2009/plain/uksi_20091751_en#sch1-pt5 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=12 March 2010 |ڕێکەوتی سەردان=26 September 2009}}</ref> [[ھەرێمەکانی دەرەوەی بەریتانیا|ھەرێمێکی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیایە]] کە لە [[ئۆقیانووسی ئەتلانتیک|باشووری ئۆقیانووسی ئەتلانتیکدا]] ھەڵکەوتووە و لە دوورگەی [[سانت ھێلانە|سەینت ھێلینا]]، دوورگەی ئەسێنشێن، و [[کۆمەڵە دوورگە]]ی تریستان دا کونا (بە دوورگەی گۆفیشەوە) پێکدێت. ناوی سەینت ھێلینا و پاشکۆکانی بوو تا ١ی ئەیلوولی ٢٠٠٩، کاتێک دەستوورێکی نوێ کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە، کە پێگەی یەکسانی بە ھەر سێ دوورگەکە بەخشی وەک سێ ھەرێم، بە گرووپکردنێک لەژێر [[تاج (چەمک)|تاجدان]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئەفریقا|شانشینی یەکگرتوو|جوگرافیا}} [[پۆل:وڵاتەکانی ڕۆژاوای ئەفریقا]] [[پۆل:ڕۆژاوای ئەفریقا]] [[پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان]] [[پۆل:ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا]] [[پۆل:Webarchive template wayback links]] 5hd8tr5bfvlhki1e1r61rfheajniw9j 0 295296 1579217 2026-04-29T16:38:59Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1350717473|Ascension Island]]» 1579217 wikitext text/x-wiki '''Ascension Island''' is an isolated volcanic island, 7°56′ south of the [[ھێڵی کەمەرەیی|Equator]] in the [[ئۆقیانووسی ئەتلانتیک|South Atlantic Ocean]]. It is about {{Convert|960|mi}} from the coast of Africa and {{Convert|1,400|mi}} from the coast of [[ئەمریکای باشوور|South America]]. It is governed as part of the [[ھەرێمەکانی دەرەوەی بەریتانیا|British Overseas Territory]] of Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha,<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.opsi.gov.uk/si/si2009/plain/uksi_20091751_en#sch1-pt5 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100312113746/http://www.opsi.gov.uk/si/si2009/plain/uksi_20091751_en#sch1-pt5 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=12 March 2010 |ڕێکەوتی سەردان=26 September 2009}}</ref> of which the main island, [[سانت ھێلانە|Saint Helena]], is around {{Convert|800|mi}} to the southeast. The territory also includes the sparsely populated Tristan da Cunha archipelago, {{Convert|2,000|mi}} to the south, about halfway to the [[بازنەی جەمسەری باشوور|Antarctic Circle]]. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە Ascension Island was possibly discovered by the Portuguese seafarer João da Nova in 1501, before being named Ascension by Afonso de Albuquerque in 1503 on Ascension Day.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ascension.gov.ac/section/history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201009153254/https://www.ascension.gov.ac/section/history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=9 October 2020 |ڕێکەوتی سەردان=5 October 2020}}</ref> Ascension Island was garrisoned by the British Admiralty from 22 October 1815 to 1922 and was an important refuelling stop for ships and commercial airliners in the days of international air travel by [[فڕۆکەی دەریایی|flying boats]]. During [[جەنگی جیھانیی دووەم|World War II]], it was an important naval and air station, especially providing antisubmarine warfare bases in the Battle of the Atlantic. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە The island is the location of RAF Ascension Island, which is a Royal Air Force station, a [[دەزگای بۆشاییی ئەورووپی|European Space Agency]] rocket tracking station, a British-American signals intelligence facility and the [[خزمەتگوزاریی جیھانیی بی بی سی|BBC World Service]] Atlantic Relay Station. The island was used extensively as a staging point by the British military during the Falklands War. Ascension Island hosts one of four ground antennas that assist in the operation of the [[سیستمی شوێندۆزیی جیھانی|Global Positioning System]] (GPS) navigational system (the others are on Kwajalein Island, Diego Garcia, and [[کیپ کانیڤیرال|Cape Canaveral]]). [[ناسا|NASA]] operates a Meter Class Autonomous Telescope (MCAT) on Ascension Island for tracking orbital debris, which is potentially hazardous to operating spacecraft and astronauts, at a facility called the John Africano NASA/AFRL Orbital Debris Observatory.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Garcia |first=Mark |ڕێکەوت=11 August 2016 |ناونیشان=http://www.nasa.gov/feature/searching-for-space-junk-in-paradise |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160815115548/http://www.nasa.gov/feature/searching-for-space-junk-in-paradise/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=15 August 2016 |ڕێکەوتی سەردان=14 August 2016 |وێبگە=NASA}}</ref> تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:چەقی ناوەڕاستی ئەتڵەسی]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٢]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨١٥]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] ix33lgndg4ush2b98qg23m0amwwaagw 1579218 1579217 2026-04-29T16:40:05Z Tessla 41338 شائەمراز 1579218 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دوورگەی ئەسێنشێن''' دوورگەیەکی گڕکانیی دابڕاوە، ٧°٥٦′ لە باشووری [[ھێڵی کەمەرەیی]] لە [[ئۆقیانووسی ئەتلانتیک|باشووری ئۆقیانووسی ئەتلانتیکدا]] ھەڵکەوتووە. نزیکەی {{Convert|960|mi}} لە کەناراوەکانی ئەفریقا و {{Convert|1,400|mi}} لە کەناراوەکانی [[ئەمریکای باشوور|ئەمریکای باشوورەوە]] دوورە. وەک بەشێک لە [[ھەرێمەکانی دەرەوەی بەریتانیا|ھەرێمی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیای]] سەینت ھێلینا، ئەسێنشێن و تریستان دا کونا بەڕێوەدەبرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.opsi.gov.uk/si/si2009/plain/uksi_20091751_en#sch1-pt5 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100312113746/http://www.opsi.gov.uk/si/si2009/plain/uksi_20091751_en#sch1-pt5 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=12 March 2010 |ڕێکەوتی سەردان=26 September 2009}}</ref> کە دوورگە سەرەکییەکەی، [[سانت ھێلانە|سەینت ھێلینا]]، نزیکەی {{Convert|800|mi}} بەرەو باشووری ڕۆژھەڵاتە. ھەرێمەکە کۆمەڵە دوورگەی تریستان دا کونا کە نیشتەجێی کەمی تێدایە لەخۆدەگرێت، {{Convert|2,000|mi}} لە لای باشوورەوە، کە نزیکەی نیوەی ڕێگایە بۆ [[بازنەی جەمسەری باشوور]]. پێدەچێت دوورگەی ئەسێنشێن لەلایەن دەریاوانی پورتوگالی ژواو دا نۆڤا لە ساڵی ١٥٠١دا دۆزرابێتەوە، پێش ئەوەی لە ساڵی ١٥٠٣دا لەلایەن ئەفۆنسۆ دی ئەلبوکێرکەوە لە ڕۆژی «بەرزبوونەوە» دا ناوی بنرێت ئەسێنشێن.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ascension.gov.ac/section/history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201009153254/https://www.ascension.gov.ac/section/history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=9 October 2020 |ڕێکەوتی سەردان=5 October 2020}}</ref> دوورگەی ئەسێنشێن لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ١٨١٥ تا ١٩٢٢ لەلایەن دەریاوانی بەریتانییەوە پاسەوانی لێ دەکرا و وێستگەیەکی گرنگی سووتەمەنی بوو بۆ کەشتییەکان و فڕۆکە بازرگانییەکان لە سەردەمی گەشتی ئاسمانی نێونەتەوەییدا بە [[فڕۆکەی دەریایی|فڕۆکە دەریایییەکان]]. لە ماوەی [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانیی دووەمدا]]، وێستگەیەکی دەریایی و ئاسمانیی گرنگ بوو، بەتایبەتی دابینکردنی بنکەکانی جەنگی دژە ژێردەریا لە شەڕی ئەتڵەسیدا. دوورگەکە شوێنی ئاڕ ئەی ئێفی دوورگەی ئەسێنشێنە، کە وێستگەیەکی ھێزی ئاسمانیی شاھانەیە، وێستگەیەکی شوێنکەوتنی مووشەکی [[دەزگای بۆشاییی ئەورووپی|دەزگای بۆشاییی ئەورووپییە]]، دامەزراوەیەکی ھەواڵگریی ئاماژەی بەریتانی-ئەمریکییە و وێستگەی گواستنەوەی ئەتڵەسیی [[خزمەتگوزاریی جیھانیی بی بی سی|خزمەتگوزاریی جیھانیی بی بی سییە]]. دوورگەکە لەلایەن سوپای بەریتانیاوە وەک خاڵی کۆبوونەوە لە کاتی جەنگی فۆڵکلانددا بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکارھێنرا. دوورگەی ئەسێنشێن میوانداری یەکێک لە چوار ئەنتێنە زەمینییەکان دەکات کە یارمەتی کارپێکردنی سیستمی ڕێدۆزیی [[سیستمی شوێندۆزیی جیھانی]] (جی پی ئێس) دەدات (ئەوانی تر لە دوورگەی کواجالین، دیێگۆ گارسیا، و [[کیپ کانیڤیرال]]ن). [[ناسا]] تەلەسکۆپێکی خۆکار لە دوورگەی ئەسێنشێن بۆ شوێنکەوتنی پاشماوە خولگەیییەکان بەڕێوەدەبات، کە ئەگەری مەترسییان بۆ سەر مەکۆکە ئاسمانییەکان و ئاسمانییەکان ھەیە، لە دامەزراوەیەکدا کە پێی دەوترێت ڕوانگەی پاشماوە خولگەیییەکانی جۆن ئەفریکانۆ ناسا/ئەی ئێف ئاڕ ئێڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Garcia |first=Mark |ڕێکەوت=11 August 2016 |ناونیشان=http://www.nasa.gov/feature/searching-for-space-junk-in-paradise |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160815115548/http://www.nasa.gov/feature/searching-for-space-junk-in-paradise/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=15 August 2016 |ڕێکەوتی سەردان=14 August 2016 |وێبگە=NASA}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:چەقی ناوەڕاستی ئەتڵەسی]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٢]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨١٥]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] h144kkb7zcf63d5wmude3xn9qp14bkl 1579232 1579218 2026-04-29T17:01:29Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئەفریقا|ئەفریقا]]، [[دەروازە:شانشینی یەکگرتوو|شانشینی یەکگرتوو]] و [[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]] 1579232 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''دوورگەی ئەسێنشێن''' دوورگەیەکی گڕکانیی دابڕاوە، ٧°٥٦′ لە باشووری [[ھێڵی کەمەرەیی]] لە [[ئۆقیانووسی ئەتلانتیک|باشووری ئۆقیانووسی ئەتلانتیکدا]] ھەڵکەوتووە. نزیکەی {{Convert|960|mi}} لە کەناراوەکانی ئەفریقا و {{Convert|1,400|mi}} لە کەناراوەکانی [[ئەمریکای باشوور|ئەمریکای باشوورەوە]] دوورە. وەک بەشێک لە [[ھەرێمەکانی دەرەوەی بەریتانیا|ھەرێمی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیای]] سەینت ھێلینا، ئەسێنشێن و تریستان دا کونا بەڕێوەدەبرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.opsi.gov.uk/si/si2009/plain/uksi_20091751_en#sch1-pt5 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100312113746/http://www.opsi.gov.uk/si/si2009/plain/uksi_20091751_en#sch1-pt5 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=12 March 2010 |ڕێکەوتی سەردان=26 September 2009}}</ref> کە دوورگە سەرەکییەکەی، [[سانت ھێلانە|سەینت ھێلینا]]، نزیکەی {{Convert|800|mi}} بەرەو باشووری ڕۆژھەڵاتە. ھەرێمەکە کۆمەڵە دوورگەی تریستان دا کونا کە نیشتەجێی کەمی تێدایە لەخۆدەگرێت، {{Convert|2,000|mi}} لە لای باشوورەوە، کە نزیکەی نیوەی ڕێگایە بۆ [[بازنەی جەمسەری باشوور]]. پێدەچێت دوورگەی ئەسێنشێن لەلایەن دەریاوانی پورتوگالی ژواو دا نۆڤا لە ساڵی ١٥٠١دا دۆزرابێتەوە، پێش ئەوەی لە ساڵی ١٥٠٣دا لەلایەن ئەفۆنسۆ دی ئەلبوکێرکەوە لە ڕۆژی «بەرزبوونەوە» دا ناوی بنرێت ئەسێنشێن.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ascension.gov.ac/section/history |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201009153254/https://www.ascension.gov.ac/section/history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=9 October 2020 |ڕێکەوتی سەردان=5 October 2020}}</ref> دوورگەی ئەسێنشێن لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ١٨١٥ تا ١٩٢٢ لەلایەن دەریاوانی بەریتانییەوە پاسەوانی لێ دەکرا و وێستگەیەکی گرنگی سووتەمەنی بوو بۆ کەشتییەکان و فڕۆکە بازرگانییەکان لە سەردەمی گەشتی ئاسمانی نێونەتەوەییدا بە [[فڕۆکەی دەریایی|فڕۆکە دەریایییەکان]]. لە ماوەی [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانیی دووەمدا]]، وێستگەیەکی دەریایی و ئاسمانیی گرنگ بوو، بەتایبەتی دابینکردنی بنکەکانی جەنگی دژە ژێردەریا لە شەڕی ئەتڵەسیدا. دوورگەکە شوێنی ئاڕ ئەی ئێفی دوورگەی ئەسێنشێنە، کە وێستگەیەکی ھێزی ئاسمانیی شاھانەیە، وێستگەیەکی شوێنکەوتنی مووشەکی [[دەزگای بۆشاییی ئەورووپی|دەزگای بۆشاییی ئەورووپییە]]، دامەزراوەیەکی ھەواڵگریی ئاماژەی بەریتانی-ئەمریکییە و وێستگەی گواستنەوەی ئەتڵەسیی [[خزمەتگوزاریی جیھانیی بی بی سی|خزمەتگوزاریی جیھانیی بی بی سییە]]. دوورگەکە لەلایەن سوپای بەریتانیاوە وەک خاڵی کۆبوونەوە لە کاتی جەنگی فۆڵکلانددا بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکارھێنرا. دوورگەی ئەسێنشێن میوانداری یەکێک لە چوار ئەنتێنە زەمینییەکان دەکات کە یارمەتی کارپێکردنی سیستمی ڕێدۆزیی [[سیستمی شوێندۆزیی جیھانی]] (جی پی ئێس) دەدات (ئەوانی تر لە دوورگەی کواجالین، دیێگۆ گارسیا، و [[کیپ کانیڤیرال]]ن). [[ناسا]] تەلەسکۆپێکی خۆکار لە دوورگەی ئەسێنشێن بۆ شوێنکەوتنی پاشماوە خولگەیییەکان بەڕێوەدەبات، کە ئەگەری مەترسییان بۆ سەر مەکۆکە ئاسمانییەکان و ئاسمانییەکان ھەیە، لە دامەزراوەیەکدا کە پێی دەوترێت ڕوانگەی پاشماوە خولگەیییەکانی جۆن ئەفریکانۆ ناسا/ئەی ئێف ئاڕ ئێڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Garcia |first=Mark |ڕێکەوت=11 August 2016 |ناونیشان=http://www.nasa.gov/feature/searching-for-space-junk-in-paradise |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160815115548/http://www.nasa.gov/feature/searching-for-space-junk-in-paradise/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=15 August 2016 |ڕێکەوتی سەردان=14 August 2016 |وێبگە=NASA}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئەفریقا|شانشینی یەکگرتوو|جوگرافیا}} [[پۆل:چەقی ناوەڕاستی ئەتڵەسی]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٢]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨١٥]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 88ga0amgq4ll55c4ewv0io6xmkl6z8e 0 295297 1579219 2026-04-29T16:42:24Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1351697819|Tristan da Cunha]]» 1579219 wikitext text/x-wiki '''Tristan da Cunha''' ({{IPAc-en|ˌ|t|r|ɪ|s|t|ən|_|d|ə|_|ˈ|k|uː|n|(|j|)|ə}}), colloquially known as '''Tristan''', is a remote group of [[گڕکان|volcanic]] islands in the [[ئۆقیانووسی ئەتلانتیک|South Atlantic Ocean]]. It is one of three constituent parts of the [[ھەرێمەکانی دەرەوەی بەریتانیا|British Overseas Territory]] of [[سەینت ھێلینا، ئەسێنشێن و تریستان دا کونا|Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha]], with its own constitution.<ref name="Constitution">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=2009 |ناونیشان=http://www.legislation.gov.uk/uksi/2009/1751/schedule/made |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110511202653/http://www.legislation.gov.uk/uksi/2009/1751/schedule/made |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=11 May 2011 |ڕێکەوتی سەردان=5 January 2019 |وێبگە=The National Archives}}</ref> تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە The territory consists of the inhabited island Tristan da Cunha, which has a diameter of roughly {{Convert|11|km}} and an area of {{Convert|98|km2}}; the wildlife reserves of Gough Island and Inaccessible Island; and the smaller, uninhabited Nightingale Islands. {{ھەتا ڕێکەوتی|October 2018}}, the main island had 250&nbsp;permanent inhabitants, all of whom hold British Overseas Territories citizenship.<ref name="tristandc.com">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.tristandc.com/population.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211121070744/https://www.tristandc.com/population.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=21 November 2021 |ڕێکەوتی سەردان=28 November 2021}}</ref> The other islands are uninhabited, except for the South African personnel of a weather station on Gough Island. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە As there is no airstrip on the island, the only way of travelling to or from Tristan is by ship. There are six-day journeys from [[کەیپ تاون|Cape Town]], [[ئەفریقای باشوور|South Africa]], and some cruises offered departing from [[ئۆشوایە|Ushuaia]], [[ئەرژەنتین|Argentina]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Corne |first=Lucy |ناونیشان=https://www.lonelyplanet.com/articles/tristan-da-cunha-a-journey-to-the-centre-of-the-ocean |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200605115824/https://www.lonelyplanet.com/articles/tristan-da-cunha-a-journey-to-the-centre-of-the-ocean |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=5 June 2020 |ڕێکەوتی سەردان=9 April 2020 |وێبگە=Lonely Planet}}</ref> تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:چەقی ناوەڕاستی ئەتڵەسی]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨١٦]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] j71ru7djsaaniv6k6880gfzpmqbbf8o 1579222 1579219 2026-04-29T16:43:40Z Tessla 41338 شائەمراز 1579222 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''تریستان دا کونا'''، کە لە قسەکردنی باودا بە تریستان ناسراوە، کۆمەڵە دوورگەیەکی گڕکانیی دابڕاوە لە باشووری [[ئۆقیانووسی ئەتلانتیک]]دا. یەکێکە لە سێ بەشە پێکھێنەرەکەی ھەرێمی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیای [[سەینت ھێلینا، ئەسێنشێن و تریستان دا کونا]]، کە دەستووری تایبەت بە خۆی ھەیە.<ref name="Constitution">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=2009 |ناونیشان=http://www.legislation.gov.uk/uksi/2009/1751/schedule/made |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110511202653/http://www.legislation.gov.uk/uksi/2009/1751/schedule/made |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=11 May 2011 |ڕێکەوتی سەردان=5 January 2019 |وێبگە=The National Archives}}</ref> ھەرێمەکە لە دوورگەی نیشتەجێکراوی تریستان دا کونا پێکدێت، کە تیرەکەی نزیکەی {{Convert|11|km}} و ڕووبەرەکەی {{Convert|98|km2}}ە؛ پارێزراوەکانی ژیانی کێوی لە دوورگەی گۆف و دوورگەی ئینئاکسێسیبڵ؛ و دوورگەکانی نایتینگەڵ کە بچووکترن و کەسیان تێدا ناژی. {{ھەتا ڕێکەوتی|تشرینی یەکەم ٢٠١٨}}، دوورگە سەرەکییەکە ٢٥٠ دانیشتووی ھەمیشەیی ھەبووە، کە ھەموویان خاوەنی ھاووڵاتیی ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیان.<ref name="tristandc.com">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.tristandc.com/population.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211121070744/https://www.tristandc.com/population.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=21 November 2021 |ڕێکەوتی سەردان=28 November 2021}}</ref> دوورگەکانی تر کەسیان تێدا ناژی، جگە لە کارمەندانی ئەفریقای باشووری لە وێستگەیەکی کەشوھەوا لەسەر دوورگەی گۆف. لەبەر ئەوەی ھیچ فڕوخانەیەک لەسەر دوورگەکە نییە، تاقە ڕێگە بۆ گەشتکردن بۆ تریستان یان گەڕانەوە لێی بە کەشتییە. گەشتی شەش ڕۆژە لە [[کەیپ تاون]]، [[ئەفریقای باشوور]]ەوە ھەیە، و ھەندێک گەشتی دەریایی پێشکەش دەکرێن کە لە [[ئۆشوایە]]، [[ئەرژەنتین]]ەوە بەڕێ دەکەون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Corne |first=Lucy |ناونیشان=https://www.lonelyplanet.com/articles/tristan-da-cunha-a-journey-to-the-centre-of-the-ocean |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200605115824/https://www.lonelyplanet.com/articles/tristan-da-cunha-a-journey-to-the-centre-of-the-ocean |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=5 June 2020 |ڕێکەوتی سەردان=9 April 2020 |وێبگە=Lonely Planet}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:چەقی ناوەڕاستی ئەتڵەسی]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨١٦]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] avztl9yisv83cy232ty5x8mlfs1os7x 1579231 1579222 2026-04-29T17:01:09Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئەفریقا|ئەفریقا]]، [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]] و [[دەروازە:شانشینی یەکگرتوو|شانشینی یەکگرتوو]] 1579231 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''تریستان دا کونا'''، کە لە قسەکردنی باودا بە تریستان ناسراوە، کۆمەڵە دوورگەیەکی گڕکانیی دابڕاوە لە باشووری [[ئۆقیانووسی ئەتلانتیک]]دا. یەکێکە لە سێ بەشە پێکھێنەرەکەی ھەرێمی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیای [[سەینت ھێلینا، ئەسێنشێن و تریستان دا کونا]]، کە دەستووری تایبەت بە خۆی ھەیە.<ref name="Constitution">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=2009 |ناونیشان=http://www.legislation.gov.uk/uksi/2009/1751/schedule/made |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110511202653/http://www.legislation.gov.uk/uksi/2009/1751/schedule/made |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=11 May 2011 |ڕێکەوتی سەردان=5 January 2019 |وێبگە=The National Archives}}</ref> ھەرێمەکە لە دوورگەی نیشتەجێکراوی تریستان دا کونا پێکدێت، کە تیرەکەی نزیکەی {{Convert|11|km}} و ڕووبەرەکەی {{Convert|98|km2}}ە؛ پارێزراوەکانی ژیانی کێوی لە دوورگەی گۆف و دوورگەی ئینئاکسێسیبڵ؛ و دوورگەکانی نایتینگەڵ کە بچووکترن و کەسیان تێدا ناژی. {{ھەتا ڕێکەوتی|تشرینی یەکەم ٢٠١٨}}، دوورگە سەرەکییەکە ٢٥٠ دانیشتووی ھەمیشەیی ھەبووە، کە ھەموویان خاوەنی ھاووڵاتیی ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیان.<ref name="tristandc.com">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.tristandc.com/population.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211121070744/https://www.tristandc.com/population.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=21 November 2021 |ڕێکەوتی سەردان=28 November 2021}}</ref> دوورگەکانی تر کەسیان تێدا ناژی، جگە لە کارمەندانی ئەفریقای باشووری لە وێستگەیەکی کەشوھەوا لەسەر دوورگەی گۆف. لەبەر ئەوەی ھیچ فڕوخانەیەک لەسەر دوورگەکە نییە، تاقە ڕێگە بۆ گەشتکردن بۆ تریستان یان گەڕانەوە لێی بە کەشتییە. گەشتی شەش ڕۆژە لە [[کەیپ تاون]]، [[ئەفریقای باشوور]]ەوە ھەیە، و ھەندێک گەشتی دەریایی پێشکەش دەکرێن کە لە [[ئۆشوایە]]، [[ئەرژەنتین]]ەوە بەڕێ دەکەون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Corne |first=Lucy |ناونیشان=https://www.lonelyplanet.com/articles/tristan-da-cunha-a-journey-to-the-centre-of-the-ocean |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200605115824/https://www.lonelyplanet.com/articles/tristan-da-cunha-a-journey-to-the-centre-of-the-ocean |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=5 June 2020 |ڕێکەوتی سەردان=9 April 2020 |وێبگە=Lonely Planet}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئەفریقا|سیاسەت|شانشینی یەکگرتوو}} [[پۆل:چەقی ناوەڕاستی ئەتڵەسی]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨١٦]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] rxk5u3hy2zyxs6ah877qs5uw6aeohn3 3 295298 1579223 2026-04-29T16:44:46Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1579223 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- <b><span style="font-family:Oswald;color:black"></span> [[User:Tessla|<span style="font-family:Oswald;color:FF003A6A">Tessla</span>]] ([[User Talk:Tessla#top|<span style="font-family:Oswald;color:black">وتووێژ</span>]])</b> ١٦:٤٤، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) 1p5pkdsxcm8bkw2klvtm0azbqlz6q73 0 295299 1579224 2026-04-29T16:45:33Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1349949924|South Georgia and the South Sandwich Islands]]» 1579224 wikitext text/x-wiki '''South Georgia and the South Sandwich Islands''' ('''SGSSI''') is a [[ھەرێمەکانی دەرەوەی بەریتانیا|British Overseas Territory]] in the southern [[ئۆقیانووسی ئەتلانتیک|Atlantic Ocean]]. It is a remote and inhospitable collection of islands, consisting of South Georgia and a chain of smaller islands known as the South Sandwich Islands. South Georgia is {{Convert|165|km}} long and {{Convert|35|km}} wide and is by far the largest island in the territory. The South Sandwich Islands lie about {{Convert|700|km}} southeast of South Georgia. The territory's total land area is {{Convert|3903|km2|sqmi|0}}. The [[دوورگەکانی فۆڵکلاند|Falkland Islands]] are about {{Convert|1300|km}} west from its nearest point. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی لاتینی]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 6tau8jy4nih2cb4a2ix3qj0djrebbq9 1579225 1579224 2026-04-29T16:46:13Z Tessla 41338 شائەمراز 1579225 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''جۆرجیای باشوور و دوورگەکانی ساندویچی باشوور''' ('''ئێس جی ئێس ئێس ئای''') [[ھەرێمەکانی دەرەوەی بەریتانیا|ھەرێمێکی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیایە]] لە باشووری [[ئۆقیانووسی ئەتلانتیک|ئۆقیانووسی ئەتلانتیکدا]]. کۆمەڵە دوورگەیەکی دوورەدەست و نالەبارە بۆ ژیان، کە لە جۆرجیای باشوور و زنجیرەیەک دوورگەی بچووکتر پێکدێت کە بە دوورگەکانی ساندویچی باشوور ناسراون. جۆرجیای باشوور {{Convert|165|km}} درێژە و {{Convert|35|km}} پانە و تا ئێستا گەورەترین دوورگەیە لە ھەرێمەکەدا. دوورگەکانی ساندویچی باشوور نزیکەی {{Convert|700|km}} لە باشووری ڕۆژھەڵاتی جۆرجیای باشوورەوە ھەڵکەوتوون. کۆی ڕووبەری زەویی ھەرێمەکە {{Convert|3903|km2|sqmi|0}}ە. [[دوورگەکانی فۆڵکلاند]] نزیکەی {{Convert|1300|km}} لە لای ڕۆژاوای نزیکترین خاڵییەوە دوورن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی لاتینی]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] cit74e7z60jysy9d5czrvigfd21eqme 1579230 1579225 2026-04-29T17:00:49Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئەمریکای لاتین|ئەمریکای لاتین]]، [[دەروازە:ئەرژەنتین|ئەرژەنتین]]، [[دەروازە:ئانتارکتیکا|ئانتارکتیکا]]، [[دەروازە:شانشینی یەکگرتوو|شانشینی یەکگرتوو]] و [[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]] 1579230 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''جۆرجیای باشوور و دوورگەکانی ساندویچی باشوور''' ('''ئێس جی ئێس ئێس ئای''') [[ھەرێمەکانی دەرەوەی بەریتانیا|ھەرێمێکی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیایە]] لە باشووری [[ئۆقیانووسی ئەتلانتیک|ئۆقیانووسی ئەتلانتیکدا]]. کۆمەڵە دوورگەیەکی دوورەدەست و نالەبارە بۆ ژیان، کە لە جۆرجیای باشوور و زنجیرەیەک دوورگەی بچووکتر پێکدێت کە بە دوورگەکانی ساندویچی باشوور ناسراون. جۆرجیای باشوور {{Convert|165|km}} درێژە و {{Convert|35|km}} پانە و تا ئێستا گەورەترین دوورگەیە لە ھەرێمەکەدا. دوورگەکانی ساندویچی باشوور نزیکەی {{Convert|700|km}} لە باشووری ڕۆژھەڵاتی جۆرجیای باشوورەوە ھەڵکەوتوون. کۆی ڕووبەری زەویی ھەرێمەکە {{Convert|3903|km2|sqmi|0}}ە. [[دوورگەکانی فۆڵکلاند]] نزیکەی {{Convert|1300|km}} لە لای ڕۆژاوای نزیکترین خاڵییەوە دوورن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئەمریکای لاتین|ئەرژەنتین|ئانتارکتیکا|شانشینی یەکگرتوو|جوگرافیا}} [[پۆل:ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی لاتینی]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] lvop6clff4lejgg6si8vdssa30ufcl6 1579296 1579230 2026-04-29T20:02:14Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1579296 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''جۆرجیای باشوور و دوورگەکانی ساندویچی باشوور''' ('''ئێس جی ئێس ئێس ئای''') [[ھەرێمەکانی دەرەوەی بەریتانیا|ھەرێمێکی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیایە]] لە باشووری [[ئۆقیانووسی ئەتلانتیک|ئۆقیانووسی ئەتلانتیکدا]]. کۆمەڵە دوورگەیەکی دوورەدەست و نالەبارە بۆ ژیان، کە لە جۆرجیای باشوور و زنجیرەیەک دوورگەی بچووکتر پێکدێت کە بە دوورگەکانی ساندویچی باشوور ناسراون. جۆرجیای باشوور {{Convert|165|km}} درێژە و {{Convert|35|km}} پانە و تا ئێستا گەورەترین دوورگەیە لە ھەرێمەکەدا. دوورگەکانی ساندویچی باشوور نزیکەی {{Convert|700|km}} لە باشووری ڕۆژھەڵاتی جۆرجیای باشوورەوە ھەڵکەوتوون. کۆی ڕووبەری زەویی ھەرێمەکە {{Convert|3903|km2|sqmi|0}}ە. [[دوورگەکانی فۆڵکلاند]] نزیکەی {{Convert|1300|km}} لە لای ڕۆژاوای نزیکترین خاڵییەوە دوورن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئەمریکای لاتین|ئەرژەنتین|ئانتارکتیکا|شانشینی یەکگرتوو|جوگرافیا}} [[پۆل:ھەرێمەکانی دەرەوەی وڵاتی بەریتانیا]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی لاتینی]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] c3ur8x4tanodfs3axy69aq435bh4zl6 0 295300 1579226 2026-04-29T16:49:52Z Tessla 41338 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1350157101|Saint Pierre and Miquelon]]» 1579226 wikitext text/x-wiki '''Saint Pierre and Miquelon''' ({{IPAc-en|ˈ|m|iː|k|ə|l|ɒ|n}}, {{Respell|MEEK|ə|lon}}),<ref>{{Cite Merriam-Webster|Miquelon}}</ref> officially the '''Territorial Collectivity of Saint Pierre and Miquelon''' ({{Langx|fr|Collectivité territoriale de Saint-Pierre-et-Miquelon}}; {{IPA|fr|sɛ̃.pjɛ.ʁ‿e.mi.klɔ̃}}{{IPA|fr|sɛ̃.pjɛ.ʁ‿e.mi.klɔ̃}}{{IPA|fr|sɛ̃.pjɛ.ʁ‿e.mi.klɔ̃}}), is a self-governing territorial overseas collectivity of [[فەڕەنسا|France]] in the northwestern [[ئۆقیانووسی ئەتلانتیک|Atlantic Ocean]], located near the [[کەنەدا|Canadian]] province of [[نیوفاندلەند و لابرادۆر|Newfoundland and Labrador]].<ref name="cia">{{Citation |title=Saint Pierre and Miquelon |date=10 January 2023 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-pierre-and-miquelon/ |access-date=8 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210202195959/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-pierre-and-miquelon/ |archive-date=2 February 2021 |url-status=dead |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="britannica.com">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=7 January 2025 |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Saint-Pierre-and-Miquelon |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191215233911/https://www.britannica.com/place/Saint-Pierre-and-Miquelon |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=15 December 2019 |ڕێکەوتی سەردان=7 March 2025 |وێبگە=www.britannica.com |زمان=en}}</ref> St. Pierre and Miquelon is an [[کۆمەڵە دوورگە|archipelago]] of eight islands, covering {{Cvt|242|km2|sqmi|0}} of land.<ref name="cia" /> It had an estimated population of 5,513 in 2026<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.worldometers.info/world-population/saint-pierre-and-miquelon-population/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-04-16 |وێبگە=Worldometer |زمان=en}}</ref> and its residents are French citizens; they elect their own deputy to the [[ئەنجومەنی نەتەوەیی فەرەنسە|National Assembly]] and participate in senatorial and presidential elections. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە Saint Pierre and Miquelon is an overseas country and territory (OCT) of the [[یەکێتیی ئەورووپا|European Union]], although not an integral part of it. It is neither part of the Schengen area, nor of the European customs territory. On the other hand, the [[یۆرۆ|euro]] is the official currency in Saint Pierre and Miquelon,<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=31 December 1998 |ناونیشان=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:1999:030:0029:0030:EN:PDF |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090728054017/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:1999:030:0029:0030:EN:PDF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=28 July 2009 |ڕێکەوتی سەردان=30 May 2010 |وێبگە=[[EUR-Lex]]}}</ref> and its inhabitants have European Union citizenship. The territory is also part of the Regional Joint Cooperation Commission ([[کەنەدای ئەتڵەسی|Atlantic Canada]] Cooperation), the Halifax Search and Rescue Region and the Northwest Atlantic Fisheries Organization. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە The islands are in the Gulf of St. Lawrence near the entrance of Fortune Bay, which extends into the southwestern coast of [[دوورگەی نیوفاوندلاند|Newfoundland]], near the Grand Banks of Newfoundland.<ref name="iarc">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Premio Real |ڕێکەوت=22 February 2005 |ناونیشان=https://archive.org/details/saintpierreampmi15152gut |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120103043428/http://www.archive.org/details/saintpierreampmi15152gut |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 January 2012 |ڕێکەوتی سەردان=8 February 2013 |via=[[Internet Archive]]}}</ref> St. Pierre is {{Convert|19|km|nmi}} from Point May on the Burin Peninsula of Newfoundland and {{Convert|3819|km|mi|0}} from Brest, the nearest city in Metropolitan France.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.travelmath.com/flying-distance/from/Brest,+France/to/Saint+Pierre+and+Miquelon |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130531072935/http://www.travelmath.com/flying-distance/from/Brest,+France/to/Saint+Pierre+and+Miquelon |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=31 May 2013 |ڕێکەوتی سەردان=8 February 2013}}</ref> The tiny Canadian Green Island lies {{Convert|10|km|nmi}} east of Saint Pierre, roughly halfway to Point May. تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە تاقیکردنەوە [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٦]] [[پۆل:وڵاتانی فەڕەنسی زمان]] [[پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی فەڕەنسی ئاخێو]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی لاتینی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 2zcathmaxbyj19fec1lv9rxk9qaqogt 1579227 1579226 2026-04-29T16:51:02Z Tessla 41338 شائەمراز 1579227 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''سەینت پیێر و میکێلۆن'''<ref>{{Cite Merriam-Webster|Miquelon}}</ref> بە فەرمی '''کۆمەڵەی ھەرێمیی سەینت پیێر و میکێلۆن''' ({{Langx|fr|Collectivité territoriale de Saint-Pierre-et-Miquelon}})، کۆمەڵەیەکی ھەرێمیی دەرەوەی وڵاتی [[فەڕەنسا|فەڕەنسایە]] کە خاوەن خۆبەڕێوەبەرییە و لە باکووری ڕۆژاوای [[ئۆقیانووسی ئەتلانتیک|ئۆقیانووسی ئەتلانتیکدا]] ھەڵکەوتووە، کە دەکەوێتە نزیک پارێزگای [[نیوفاندلەند و لابرادۆر]]ی [[کەنەدا]].<ref name="cia">{{Citation |title=Saint Pierre and Miquelon |date=10 January 2023 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-pierre-and-miquelon/ |access-date=8 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210202195959/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-pierre-and-miquelon/ |archive-date=2 February 2021 |url-status=dead |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="britannica.com">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=7 January 2025 |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Saint-Pierre-and-Miquelon |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191215233911/https://www.britannica.com/place/Saint-Pierre-and-Miquelon |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=15 December 2019 |ڕێکەوتی سەردان=7 March 2025 |وێبگە=www.britannica.com |زمان=en}}</ref> سەینت پیێر و میکێلۆن [[کۆمەڵە دوورگە|کۆمەڵە دوورگەیەکی]] ھەشت دوورگەیییە، کە {{Cvt|242|km2|sqmi|0}} زەویی داپۆشیوە.<ref name="cia"/> ژمارەی دانیشتووانی خەمڵێنراوی ٥٬٥١٣ کەسی ھەبووە لە ساڵی ٢٠٢٦دا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.worldometers.info/world-population/saint-pierre-and-miquelon-population/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-04-16 |وێبگە=Worldometer |زمان=en}}</ref> و دانیشتووانەکەی ھاووڵاتیی فەڕەنسان؛ ئەوان جێگری خۆیان بۆ [[ئەنجومەنی نەتەوەیی فەرەنسە|ئەنجومەنی نەتەوەیی]] ھەڵدەبژێرن و بەشداری لە ھەڵبژاردنەکانی پیران و سەرۆکایەتیدا دەکەن. سەینت پیێر و میکێلۆن وڵات و ھەرێمێکی دەرەوەی وڵاتی (ئۆ سی تی) [[یەکێتیی ئەورووپا|یەکێتیی ئەورووپایە]]، ھەرچەندە بەشێکی تەواوکەری نییە. نە بەشێکە لە ناوچەی شینگن و نە بەشێکە لە ناوچەی گومرگی ئەورووپا. لە لایەکی ترەوە، [[یۆرۆ]] دراوی فەرمییە لە سەینت پیێر و میکێلۆن،<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=31 December 1998 |ناونیشان=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:1999:030:0029:0030:EN:PDF |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090728054017/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:1999:030:0029:0030:EN:PDF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=28 July 2009 |ڕێکەوتی سەردان=30 May 2010 |وێبگە=[[EUR-Lex]]}}</ref> و دانیشتووانەکەی ھاووڵاتییەتیی یەکێتیی ئەورووپایان ھەیە. ھەرێمەکە ھەروەھا بەشێکە لە کۆمیسیۆنی ھاوکاریی ھاوبەشی ھەرێمی (ھاوکاریی [[کەنەدای ئەتڵەسی|کەنەدای ئەتلەسی]])، ناوچەی گەڕان و ڕزگارکردنی ھالیفاکس و ڕێکخراوی ماسیگریی باکووری ڕۆژاوای ئەتلانتیک. دوورگەکان لە کەنداوی سەینت لۆرێنس لە نزیک دەروازەی کەنداوی فۆڕچنن، کە درێژ دەبێتەوە بۆ کەناراوەکانی باشووری ڕۆژاوای [[دوورگەی نیوفاوندلاند|نیوفاندلەند]]، لە نزیک گراند بانکس لە نیوفاندلەند.<ref name="iarc">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Premio Real |ڕێکەوت=22 February 2005 |ناونیشان=https://archive.org/details/saintpierreampmi15152gut |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120103043428/http://www.archive.org/details/saintpierreampmi15152gut |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 January 2012 |ڕێکەوتی سەردان=8 February 2013 |via=[[Internet Archive]]}}</ref> سەینت پیێر {{Convert|19|km|nmi}} لە پۆینت مەی لە نیمچەدوورگەی بورین لە نیوفاندلەندەوە دوورە و {{Convert|3819|km|mi|0}} لە برێستەوە دوورە، کە نزیکترین شاری فەڕەنسایە. دوورگەی سەوزی بچووکی کەنەدی {{Convert|10|km|nmi}} لە ڕۆژھەڵاتی سەینت پیێرەوە ھەڵکەوتووە، کە نزیکەی لە نیوەی ڕێگای پۆینت مەیدایە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٦]] [[پۆل:وڵاتانی فەڕەنسی زمان]] [[پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی فەڕەنسی ئاخێو]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی لاتینی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 41d9zntkgqfbtdpsu8dnq2ggzgh5cun 1579229 1579227 2026-04-29T17:00:29Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:مێژوو|مێژوو]]، [[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]]، [[دەروازە:فەڕەنسا|فەڕەنسا]] و [[دەروازە:کەنەدا|کەنەدا]] 1579229 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''سەینت پیێر و میکێلۆن'''<ref>{{Cite Merriam-Webster|Miquelon}}</ref> بە فەرمی '''کۆمەڵەی ھەرێمیی سەینت پیێر و میکێلۆن''' ({{Langx|fr|Collectivité territoriale de Saint-Pierre-et-Miquelon}})، کۆمەڵەیەکی ھەرێمیی دەرەوەی وڵاتی [[فەڕەنسا|فەڕەنسایە]] کە خاوەن خۆبەڕێوەبەرییە و لە باکووری ڕۆژاوای [[ئۆقیانووسی ئەتلانتیک|ئۆقیانووسی ئەتلانتیکدا]] ھەڵکەوتووە، کە دەکەوێتە نزیک پارێزگای [[نیوفاندلەند و لابرادۆر]]ی [[کەنەدا]].<ref name="cia">{{Citation |title=Saint Pierre and Miquelon |date=10 January 2023 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-pierre-and-miquelon/ |access-date=8 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210202195959/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-pierre-and-miquelon/ |archive-date=2 February 2021 |url-status=dead |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="britannica.com">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=7 January 2025 |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Saint-Pierre-and-Miquelon |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191215233911/https://www.britannica.com/place/Saint-Pierre-and-Miquelon |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=15 December 2019 |ڕێکەوتی سەردان=7 March 2025 |وێبگە=www.britannica.com |زمان=en}}</ref> سەینت پیێر و میکێلۆن [[کۆمەڵە دوورگە|کۆمەڵە دوورگەیەکی]] ھەشت دوورگەیییە، کە {{Cvt|242|km2|sqmi|0}} زەویی داپۆشیوە.<ref name="cia"/> ژمارەی دانیشتووانی خەمڵێنراوی ٥٬٥١٣ کەسی ھەبووە لە ساڵی ٢٠٢٦دا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.worldometers.info/world-population/saint-pierre-and-miquelon-population/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-04-16 |وێبگە=Worldometer |زمان=en}}</ref> و دانیشتووانەکەی ھاووڵاتیی فەڕەنسان؛ ئەوان جێگری خۆیان بۆ [[ئەنجومەنی نەتەوەیی فەرەنسە|ئەنجومەنی نەتەوەیی]] ھەڵدەبژێرن و بەشداری لە ھەڵبژاردنەکانی پیران و سەرۆکایەتیدا دەکەن. سەینت پیێر و میکێلۆن وڵات و ھەرێمێکی دەرەوەی وڵاتی (ئۆ سی تی) [[یەکێتیی ئەورووپا|یەکێتیی ئەورووپایە]]، ھەرچەندە بەشێکی تەواوکەری نییە. نە بەشێکە لە ناوچەی شینگن و نە بەشێکە لە ناوچەی گومرگی ئەورووپا. لە لایەکی ترەوە، [[یۆرۆ]] دراوی فەرمییە لە سەینت پیێر و میکێلۆن،<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=31 December 1998 |ناونیشان=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:1999:030:0029:0030:EN:PDF |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090728054017/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:1999:030:0029:0030:EN:PDF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=28 July 2009 |ڕێکەوتی سەردان=30 May 2010 |وێبگە=[[EUR-Lex]]}}</ref> و دانیشتووانەکەی ھاووڵاتییەتیی یەکێتیی ئەورووپایان ھەیە. ھەرێمەکە ھەروەھا بەشێکە لە کۆمیسیۆنی ھاوکاریی ھاوبەشی ھەرێمی (ھاوکاریی [[کەنەدای ئەتڵەسی|کەنەدای ئەتلەسی]])، ناوچەی گەڕان و ڕزگارکردنی ھالیفاکس و ڕێکخراوی ماسیگریی باکووری ڕۆژاوای ئەتلانتیک. دوورگەکان لە کەنداوی سەینت لۆرێنس لە نزیک دەروازەی کەنداوی فۆڕچنن، کە درێژ دەبێتەوە بۆ کەناراوەکانی باشووری ڕۆژاوای [[دوورگەی نیوفاوندلاند|نیوفاندلەند]]، لە نزیک گراند بانکس لە نیوفاندلەند.<ref name="iarc">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Premio Real |ڕێکەوت=22 February 2005 |ناونیشان=https://archive.org/details/saintpierreampmi15152gut |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120103043428/http://www.archive.org/details/saintpierreampmi15152gut |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 January 2012 |ڕێکەوتی سەردان=8 February 2013 |via=[[Internet Archive]]}}</ref> سەینت پیێر {{Convert|19|km|nmi}} لە پۆینت مەی لە نیمچەدوورگەی بورین لە نیوفاندلەندەوە دوورە و {{Convert|3819|km|mi|0}} لە برێستەوە دوورە، کە نزیکترین شاری فەڕەنسایە. دوورگەی سەوزی بچووکی کەنەدی {{Convert|10|km|nmi}} لە ڕۆژھەڵاتی سەینت پیێرەوە ھەڵکەوتووە، کە نزیکەی لە نیوەی ڕێگای پۆینت مەیدایە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شریتی دەروازە|مێژوو|جوگرافیا|فەڕەنسا|کەنەدا}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٦]] [[پۆل:وڵاتانی فەڕەنسی زمان]] [[پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی فەڕەنسی ئاخێو]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی لاتینی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] rge7s1ecpp8jwj2lnrurdc62gorvv1a 1579297 1579229 2026-04-29T20:02:24Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1579297 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''سەینت پیێر و میکێلۆن'''<ref>{{Cite Merriam-Webster|Miquelon}}</ref> بە فەرمی '''کۆمەڵەی ھەرێمیی سەینت پیێر و میکێلۆن''' ({{Langx|fr|Collectivité territoriale de Saint-Pierre-et-Miquelon}})، کۆمەڵەیەکی ھەرێمیی دەرەوەی وڵاتی [[فەڕەنسا|فەڕەنسایە]] کە خاوەن خۆبەڕێوەبەرییە و لە باکووری ڕۆژاوای [[ئۆقیانووسی ئەتلانتیک|ئۆقیانووسی ئەتلانتیکدا]] ھەڵکەوتووە، کە دەکەوێتە نزیک پارێزگای [[نیوفاندلەند و لابرادۆر]]ی [[کەنەدا]].<ref name="cia">{{Citation |title=Saint Pierre and Miquelon |date=10 January 2023 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-pierre-and-miquelon/ |access-date=8 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210202195959/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-pierre-and-miquelon/ |archive-date=2 February 2021 |url-status=dead |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref><ref name="britannica.com">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=7 January 2025 |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Saint-Pierre-and-Miquelon |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191215233911/https://www.britannica.com/place/Saint-Pierre-and-Miquelon |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=15 December 2019 |ڕێکەوتی سەردان=7 March 2025 |وێبگە=www.britannica.com |زمان=en}}</ref> سەینت پیێر و میکێلۆن [[کۆمەڵە دوورگە|کۆمەڵە دوورگەیەکی]] ھەشت دوورگەیییە، کە {{Cvt|242|km2|sqmi|0}} زەویی داپۆشیوە.<ref name="cia"/> ژمارەی دانیشتووانی خەمڵێنراوی ٥٬٥١٣ کەسی ھەبووە لە ساڵی ٢٠٢٦دا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.worldometers.info/world-population/saint-pierre-and-miquelon-population/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-04-16 |وێبگە=Worldometer |زمان=en}}</ref> و دانیشتووانەکەی ھاووڵاتیی فەڕەنسان؛ ئەوان جێگری خۆیان بۆ [[ئەنجومەنی نەتەوەیی فەرەنسە|ئەنجومەنی نەتەوەیی]] ھەڵدەبژێرن و بەشداری لە ھەڵبژاردنەکانی پیران و سەرۆکایەتیدا دەکەن. سەینت پیێر و میکێلۆن وڵات و ھەرێمێکی دەرەوەی وڵاتی (ئۆ سی تی) [[یەکێتیی ئەورووپا|یەکێتیی ئەورووپایە]]، ھەرچەندە بەشێکی تەواوکەری نییە. نە بەشێکە لە ناوچەی شینگن و نە بەشێکە لە ناوچەی گومرگی ئەورووپا. لە لایەکی ترەوە، [[یۆرۆ]] دراوی فەرمییە لە سەینت پیێر و میکێلۆن،<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=31 December 1998 |ناونیشان=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:1999:030:0029:0030:EN:PDF |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090728054017/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:1999:030:0029:0030:EN:PDF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=28 July 2009 |ڕێکەوتی سەردان=30 May 2010 |وێبگە=[[EUR-Lex]]}}</ref> و دانیشتووانەکەی ھاووڵاتییەتیی یەکێتیی ئەورووپایان ھەیە. ھەرێمەکە ھەروەھا بەشێکە لە کۆمیسیۆنی ھاوکاریی ھاوبەشی ھەرێمی (ھاوکاریی [[کەنەدای ئەتڵەسی|کەنەدای ئەتلەسی]])، ناوچەی گەڕان و ڕزگارکردنی ھالیفاکس و ڕێکخراوی ماسیگریی باکووری ڕۆژاوای ئەتلانتیک. دوورگەکان لە کەنداوی سەینت لۆرێنس لە نزیک دەروازەی کەنداوی فۆڕچنن، کە درێژ دەبێتەوە بۆ کەناراوەکانی باشووری ڕۆژاوای [[دوورگەی نیوفاوندلاند|نیوفاندلەند]]، لە نزیک گراند بانکس لە نیوفاندلەند.<ref name="iarc">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Premio Real |ڕێکەوت=22 February 2005 |ناونیشان=https://archive.org/details/saintpierreampmi15152gut |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120103043428/http://www.archive.org/details/saintpierreampmi15152gut |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=3 January 2012 |ڕێکەوتی سەردان=8 February 2013 |via=[[Internet Archive]]}}</ref> سەینت پیێر {{Convert|19|km|nmi}} لە پۆینت مەی لە نیمچەدوورگەی بورین لە نیوفاندلەندەوە دوورە و {{Convert|3819|km|mi|0}} لە برێستەوە دوورە، کە نزیکترین شاری فەڕەنسایە. دوورگەی سەوزی بچووکی کەنەدی {{Convert|10|km|nmi}} لە ڕۆژھەڵاتی سەینت پیێرەوە ھەڵکەوتووە، کە نزیکەی لە نیوەی ڕێگای پۆینت مەیدایە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شریتی دەروازە|مێژوو|جوگرافیا|فەڕەنسا|کەنەدا}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٤٦]] [[پۆل:وڵاتانی فەڕەنسی زمان]] [[پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی فەڕەنسی ئاخێو]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی لاتینی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 08kct2jtbmx3vds67jkmzlhprql8baj 0 295301 1579248 2026-04-29T17:43:17Z Ari Qasm 57423 Ari Qasm پەڕەی [[ئەندەلوس]]ی گواستەوە بۆ [[ئەندەلووس]]: چاککردن 1579248 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[ئەندەلووس]] fm005gq2zudkjvh2j7nj6br80yfkt1j 0 295302 1579260 2026-04-29T19:24:45Z MeerFarhad97 74793 پەڕەی دروست کرد بە «'''هێزی بۆشایی ئاسمانی ویلایەتە یەکگرتووەکان (USSF)''' لقی خزمەتگوزاری بۆشایی ئاسمانی هێزە چەکدارەکانی ئەمریکایە، و لە ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ دامەزراوە. بەشێکە لە وەزارەتی بەرگری ئەمریکا، یەکێکە لە شەش هێزە چەکدارەکان و یەکێکە لە هەشت خزمەتگوزارییە...»ەوە 1579260 wikitext text/x-wiki '''هێزی بۆشایی ئاسمانی ویلایەتە یەکگرتووەکان (USSF)''' لقی خزمەتگوزاری بۆشایی ئاسمانی هێزە چەکدارەکانی ئەمریکایە، و لە ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ دامەزراوە. بەشێکە لە وەزارەتی بەرگری ئەمریکا، یەکێکە لە شەش هێزە چەکدارەکان و یەکێکە لە هەشت خزمەتگوزارییە یەکپۆشەکانی ئەمریکا. ==سەرچاوەکان== * {{Cite book|last=Neufeld|first=Jacob|title=The Development of Ballistic Missiles in the United States Air Force 1945–1960|publisher=Office of Air Force History|location=Washington, D.C.|pages=|year=1990|isbn=978-0912799629|oclc=20826476|url=https://media.defense.gov/2010/Sep/24/2001329775/-1/-1/0/AFD-100924-024.pdf|access-date=19 August 2019|archive-date=18 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190818202337/https://media.defense.gov/2010/Sep/24/2001329775/-1/-1/0/AFD-100924-024.pdf|url-status=live}} * {{Cite book|last=Spires|first=David N.|title=Beyond Horizons: A Half Century of Air Force Leadership|edition=Revised|publisher=Air University Press|year=1998|location=Washington, D.C.|pages=|isbn=1585660604|url=https://media.defense.gov/2011/Jan/25/2001330110/-1/-1/0/AFD-110125-038.pdf|oclc=831675552|access-date=1 February 2021|archive-date=27 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027201807/https://media.defense.gov/2011/Jan/25/2001330110/-1/-1/0/AFD-110125-038.pdf|url-status=dead}} {{refend}} lmg3fbw7uemtwexclkygvql00ouc4ex 1579286 1579260 2026-04-29T20:00:34Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1579286 wikitext text/x-wiki '''هێزی بۆشایی ئاسمانی ویلایەتە یەکگرتووەکان (USSF)''' لقی خزمەتگوزاری بۆشایی ئاسمانی هێزە چەکدارەکانی ئەمریکایە، و لە ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ دامەزراوە. بەشێکە لە وەزارەتی بەرگری ئەمریکا، یەکێکە لە شەش هێزە چەکدارەکان و یەکێکە لە هەشت خزمەتگوزارییە یەکپۆشەکانی ئەمریکا. ==سەرچاوەکان== * {{Cite book|last=Neufeld|first=Jacob|title=The Development of Ballistic Missiles in the United States Air Force 1945–1960|publisher=Office of Air Force History|location=Washington, D.C.|pages=|year=1990|isbn=978-0912799629|oclc=20826476|url=https://media.defense.gov/2010/Sep/24/2001329775/-1/-1/0/AFD-100924-024.pdf|access-date=19 August 2019|archive-date=18 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190818202337/https://media.defense.gov/2010/Sep/24/2001329775/-1/-1/0/AFD-100924-024.pdf|url-status=live}} * {{Cite book|last=Spires|first=David N.|title=Beyond Horizons: A Half Century of Air Force Leadership|edition=Revised|publisher=Air University Press|year=1998|location=Washington, D.C.|pages=|isbn=1585660604|url=https://media.defense.gov/2011/Jan/25/2001330110/-1/-1/0/AFD-110125-038.pdf|oclc=831675552|access-date=1 February 2021|archive-date=27 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201027201807/https://media.defense.gov/2011/Jan/25/2001330110/-1/-1/0/AFD-110125-038.pdf|url-status=dead}} {{refend}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 7ma57iemjte0rwode3rj10ke6y9su2y 0 295303 1579275 2026-04-29T19:44:08Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[ڕۆجێر کریستیانسێن]]ی گواستەوە بۆ [[ڕۆجەر کریستیانسێن]]: بەپێی وتارەکانی تری هاوشێوە 1579275 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[ڕۆجەر کریستیانسێن]] 9wej58iwag6j6vidvhiu2tnvkpxegu9 0 295304 1579278 2026-04-29T19:50:01Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[ژەهراوی بوونی خوێن]]ی گواستەوە بۆ [[ژەهراویبوونی خوێن]]: بەسەر یەکەوە 1579278 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[ژەهراویبوونی خوێن]] 59nm7de41dqh713dt6fwncv0pf3y2r8 1 295305 1579338 2026-04-29T22:10:05Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579338 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[باتنایا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579337 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210818224543/https://www.iq.undp.org/content/iraq/en/home/presscenter/pressreleases/2019/05/30/restored-houses-bring-families-back-home-to-batnaya.html بۆ https://www.iq.undp.org/content/iraq/en/home/presscenter/pressreleases/2019/05/30/restored-houses-bring-families-back-home-to-batnaya.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٢:١٠، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) hwfcjj5pfsrwr3p3m7ka2zjub2zihr9 1 295306 1579344 2026-04-29T22:47:53Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579344 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[بازاڕی سنە]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579343 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210624195308/https://www.hamshahrionline.ir/news/163670/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D9%86%D8%AF%D8%AC-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 بۆ https://www.hamshahrionline.ir/news/163670/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85%DB%8C-%D8%B3%D9%86%D9%86%D8%AF%D8%AC-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://article.tebyan.net/54987/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%AA%D8%B5%D9%88%DB%8C%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D9%86%D9%86%D8%AF%D8%AC-1-- تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٢:٤٧، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) s3ib3y3m6iprr99lojuqhsyplwwogne 1 295307 1579357 2026-04-29T23:26:19Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579357 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[بانکی عۆدی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579355 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190202041529/https://www.bankaudigroup.com/group/corporate-profile بۆ https://www.bankaudigroup.com/group/corporate-profile زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190123223504/https://www.bankaudi.com.lb/about-the-bank/about-us/worldwide-correspondents بۆ https://www.bankaudi.com.lb/about-the-bank/about-us/worldwide-correspondents زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٣:٢٦، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) qghondcavn4owuc9l2zmu7ir40znpzg 1 295308 1579370 2026-04-29T23:59:02Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579370 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[باڵندەکانی دەم با]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579369 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220821180532/http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=4002 بۆ http://haje.ir/newsdetails.aspx?itemid=4002 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٣:٥٩، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) nlrdzonppzp3tyfgwtepgj0dmvjdnem 0 295309 1579379 2026-04-30T00:09:05Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[جێرمیا پ. ئۆستریکەر]]ی گواستەوە بۆ [[جێرمیا پۆل ئۆستریکەر]] 1579379 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[جێرمیا پۆل ئۆستریکەر]] f2jagqqbo0rd9kc7858ksm0a7szq1mj 1 295310 1579395 2026-04-30T00:41:22Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579395 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[بلاک ئادەم]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579393 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161230075913/http://www.ign.com/top/comic-book-villains/16.html بۆ https://www.ign.com/top/comic-book-villains/16.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٠:٤١، ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) geo4obpfjrzg4g78ty4xpjzyc01oa9k 0 295311 1579399 2026-04-30T00:44:19Z Hivja 64112 Hivja پەڕەی [[پیتەر "ناڤی" تویاسۆسۆپۆ]]ی گواستەوە بۆ [[پیتەر تویاسۆسۆپۆ]] 1579399 wikitext text/x-wiki #ڕەوانەکەر [[پیتەر تویاسۆسۆپۆ]] h8c9xf9u9yj60bxc9jywr1enrinyzl3 0 295312 1579417 2026-04-30T01:35:24Z Hivja 64112 پەڕەی دروست کرد بە «ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٦دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابو...»ەوە 1579417 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٦دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == == تشرینی یەکەم == == ئەیلوول == == ئاب == == تەممووز == == حوزەیران == == ئایار == ==نیسان == == ئازار == == شوبات == == کانوونی دووەم == == سەرچاوەکان == == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2026 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦| ]] 4nstiaz7qeuz2gb1io4g4r29ng12ozi 1579418 1579417 2026-04-30T01:38:37Z Hivja 64112 /* بەستەرە دەرەکییەکان */ 1579418 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٦دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == == تشرینی یەکەم == == ئەیلوول == == ئاب == == تەممووز == == حوزەیران == == ئایار == ==نیسان == == ئازار == == شوبات == == کانوونی دووەم == == سەرچاوەکان == == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2026 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦| ]] [[en:Deaths in 2026]] 1askldfwv5pbv7xbj45ij7jqe0l4chr 1579421 1579418 2026-04-30T06:00:20Z AramBot 39807 بۆت: خاوێنکردنەوەی بەستەرە کۆنەکانی نێوانویکی 1579421 wikitext text/x-wiki ئەم مردووانەی خوارەوە کەسە بەناوبانگەکانە کە لە ٢٠٢٦دا مردوون. نموونەی تۆمارکردنی ڕاپۆرتی زانیارییەکان وەک ئەم زنجیرەیەی خوارەوەیە: * ناو، تەمەن، وڵاتی ھاونیشتیمانی (لە لەدایکبوون)، بەدوایدا [[نەتەوە]] (ئەگەر بەسوودبێت)، ئەو بابەتەی کە پێی ناسرابوو، ھۆکاری مردن (ئەگەر زاندرا)، و سەرچاوە. == کانوونی یەکەم == == تشرینی دووەم == == تشرینی یەکەم == == ئەیلوول == == ئاب == == تەممووز == == حوزەیران == == ئایار == ==نیسان == == ئازار == == شوبات == == کانوونی دووەم == == سەرچاوەکان == == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|2026 deaths}} {{مردنەکان بەپێی مانگ و ساڵ}} {{تووڵی دەروازە|مەرگ|ژیاننامە|مێژوو|دەیەی ٢٠٢٠|کات}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦| ]] 4nstiaz7qeuz2gb1io4g4r29ng12ozi 14 295313 1579420 2026-04-30T01:40:37Z Hivja 64112 پەڕەی دروست کرد بە «{{دەروازە|ژیاننامە|مەرگ}} {{پۆلی کۆمنز|2026 deaths}} [[پۆل:مردووانی دەیەی ٢٠٢٠|٢٠٢٦]] [[پۆل:مردووان بەپێی ساڵ|٢٠٢٦]] [[en:Category:2025 deaths]]»ەوە 1579420 wikitext text/x-wiki {{دەروازە|ژیاننامە|مەرگ}} {{پۆلی کۆمنز|2026 deaths}} [[پۆل:مردووانی دەیەی ٢٠٢٠|٢٠٢٦]] [[پۆل:مردووان بەپێی ساڵ|٢٠٢٦]] [[en:Category:2025 deaths]] 86p9n34wrqc0cp6w3qhjxoshd64n3eg 1 295314 1579423 2026-04-30T07:33:21Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579423 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[بڵاوبوونەوەی ئیسلام لەناو کورددا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579422 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20210820200434/http://www.nosabooks.com/WebUI/book.aspx?simorgh=1&marckey=1298652&marckind=3 بۆ http://www.nosabooks.com/WebUI/book.aspx?simorgh=1&marckey=1298652&marckind=3 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٧:٣٣، ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) dqk54a2y6aaym1iix1zbyoyr9gsjp1p 1 295315 1579428 2026-04-30T07:44:13Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579428 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[بۆب ئایگەر]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579427 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200412074633/https://otp.tools.investis.com/clients/us/the_walt_disney_company/SEC/sec-show.aspx?Type=html&FilingId=13152350&CIK=0001001039&Index=10000 بۆ https://otp.tools.investis.com/clients/us/the_walt_disney_company/SEC/sec-show.aspx?Type=html&FilingId=13152350&CIK=0001001039&Index=10000 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٧:٤٤، ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) eajiyo9v2gle7qpqygzhjsexhdfy5ay 1 295316 1579430 2026-04-30T08:01:51Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە) #IABot (v2.0.9.5 1579430 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[بۆشاییی مەتری]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1579429 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160429025014/http://s3.picofile.com/file/7503086662/%D8%AA%D9%88%D9%BE%D9%88%D9%84%D9%88%DA%98%DB%8C_%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B4%DA%A9_%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3.pdf.html بۆ http://s3.picofile.com/file/7503086662/%D8%AA%D9%88%D9%BE%D9%88%D9%84%D9%88%DA%98%DB%8C_%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86_%D8%A7%D8%B4%DA%A9_%D9%85%D9%88%D8%B1%DB%8C%D8%B3.pdf.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٨:٠١، ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) d2gk40beamzbjdd7cilah3g13kraovx