Wikipedia cowiki https://co.wikipedia.org/wiki/Pagina_maestra MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Media Speciale Discussione Utente Discussioni utente Wikipedia Discussioni Wikipedia File Discussioni file MediaWiki Discussioni MediaWiki Template Discussioni template Aiuto Discussioni aiuto Categoria Discussioni categoria TimedText TimedText talk Modulo Discussioni modulo Evento Discussioni evento Marradi 0 7515 405530 399981 2026-08-18T11:11:03Z Fausta Samaritani 15085 405530 wikitext text/x-wiki '''Marradi''' hè una cumuna [[toscana]] di a [[pruvincia di Firenze]]. [[File:Marradi - view of the village 2.JPG|thumb|250px|right|Marradi]] == Storia == == Giugrafia == == Monumenti == == Demugrafia == Teni 3.616 abitanti. === Riferimenti === === Liami === [[Categoria:Cumuna di Toscana]] gfszfefero2ox6sq66rvmmjuf8uw7ou Saccu 0 10554 405515 404043 2026-08-17T14:57:04Z Fausta Samaritani 15085 405515 wikitext text/x-wiki [[Image:Burberry handbag.jpg|thumb|right|Un saccu di donna]] Un '''saccu''' hè un ogettu chì s'usa nurmalamenti par metta cosi drentu com'è par asempiu a [[farina]], u [[carbonu]], o ancu rumenzulu o altri ughjetti. I sacchi sò fatti di [[carta]], di [[plasticu]] o ancu di [[tela]]. Un picculu saccu hè un sacchittinu. ==Citazioni== Accadi chì u saccu fussi mintuvatu in a litteratura o in a cultura corsa. Par asempiu: * in u pruverbiu: ''Saccu biotu ùn pò stà rittu.'' * in u pruverbiu: ''Saccu biotu ùn pò stà rittu, troppu pienu ùn si pò torcia.'' == Da vede dinò == * [[Cuscinu]] [[Categoria:Ogetti]] s5bzhaf7gs8mbuadntd4bmfomqwu1a7 Pruvincia di Biella 0 13565 405511 359126 2026-08-17T14:39:43Z Fausta Samaritani 15085 fix 405511 wikitext text/x-wiki A '''Pruvincia di Biella''' hè una pruvincia di u [[Piemonte]]. U so capilocu hè [[Biella]]. == Storia == == Giugrafia == == Monumenti == == Demugrafia == A superficia hè 914 km² cù una densità di 204,88 ab./km². Hà 82 cumune è cumporta 187.440 abitanti. == Rifarenzi == == Liami == [[categoria:Piemonte]] n0gtgy1xip14m8dxoty4zczif8lhq47 405512 405511 2026-08-17T14:44:51Z Fausta Samaritani 15085 file 405512 wikitext text/x-wiki [[File:Al cospetto del Mont Mars, versante valdostano, nel cuore della sua Riserva.jpg|thumb|300px|right|U Monte Mars]] A '''Pruvincia di Biella''' hè una pruvincia di u [[Piemonte]]. U so capilocu hè [[Biella]]. == Storia == == Giugrafia == == Monumenti == == Demugrafia == A superficia hè 914 km² cù una densità di 204,88 ab./km². Hà 82 cumune è cumporta 187.440 abitanti. == Rifarenzi == == Liami == [[categoria:Piemonte]] lo4ucp8ivgyy4mxr8dvbetch01hqeiz Matthew W. Taylor 0 15253 405531 376081 2026-08-18T11:13:14Z Fausta Samaritani 15085 categuria 405531 wikitext text/x-wiki {{c-supranu}} '''Matthew William Taylor''' hè un [[cinemà|attore]] [[Stati Uniti d'America|americanu]]. == Biugrafia == [[Categoria:Attore|Taylor, Matthew W.]] [[Categoria:Biugrafia|Taylor, Matthew W.]] [[Categoria:Americanu|Taylor, Matthew W.]] [[Categoria:Attori americani|Taylor, Matthew W.]] ar7l0o2q47zv5f836rdgq3dsmrsl2u8 Nibulosa à emissioni 0 16582 405523 382048 2026-08-18T00:43:23Z InternetArchiveBot 17916 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 405523 wikitext text/x-wiki [[Image:Cone Nebula (NGC 2264) Star-Forming Pillar of Gas and Dust.jpg|upright=1.1|thumb|Ditagliu di a [[Nibulosa Conu]] in un'imaghjina di u [[Telescopiu Spaziali Hubble]].]] Una '''nibulosa à emissioni ''' (o ''nebulosa à emissione'') hè un [[nibulosa|nivulu intarstiddari]] di [[gasu]] [[iunisazioni|iunizatu]] chì emetti [[luci]] di parichji culori. L'urighjina più cumunu di l'iunisazioni sò [[fotonu|fotoni]] à alta energia emessi da una [[stedda]] calda vicina. S'è a stedda hè una ghjovana stedda massiccia, [[classificazioni stiddari|tipu O o B]], a nibulosa hè chjamata [[rigioni H II]]. S'idda hè prudutta da una stedda sfraiata in una [[nannara bianca]], a nibulosa hè chjamata [[nibulosa planitaria]]. [[File:IC 410 & NGC 1893-2.jpg|upright=1.1|thumb|A nibulosa IC 410 in a custiddazioni di Auriga ripresa incù un telescopiu RC 8" è camera CCD à alta risuluzioni.]] == Infurmazioni generali == Di solitu, una ghjovana stedda iunizighja parti di u stessu nivulu da u quali idda hè nata. Solu i grandi è caldi steddi poni rilascià a quantità d'energia richiesta par iunizà una parti significativa di u nivulu. Più spissu, un [[ammassu stiddari|ammassu]] intrevu di ghjovani steddi cunveni in 'ssu scopu. U culori di a nibulosa dipendi da a so cumpusizioni chimica è da u liveddu d'iunisazioni. Par via di l'ampia privalenza d'[[Idrugenu]] in u gasu intarstiddari, è i rilativamenti bassi energii richiesti par a so iunisazioni, monda nibulosi à emissioni sò russi. S'idda hè dispunibili più energia, altri elementi poni essa iunizati è sò pussibuli nibulosi verdi è turchini. Asaminendu u [[spettru elettrumagneticu|spettru]] di i nibulosi, l'astrunomi ni diducini a so cumpusizioni chimica. A maiò parti di i nibulosi à emissioni hè cumposta par circa u 90% da idrugenu, par u restu [[eliu]], [[ossigenu]], [[azotu]], è altri elementi. Dui di i più belli nibulosi à emissioni visibili da l'[[emisferu buriali]] sò a [[Nibulosa Laguna]] è a [[Nibulosa di Orione]]. U cumplessu nibulosu più lucicanti di u celi hè inveci quiddu di a [[Nibulosa di a Carena]].<ref>McArthur, Frommert and Kronberg. "Messier 42" ''Messier Object 42''. 12 April 2006. 17 July 2007.[http://seds.org/messier/m/m042.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19990428062435/http://seds.org/messier/m/m042.html |date=1999-04-28 }}</ref> I Nibulosi à emissioni ani spissu tacchi scuri chì sò u risultatu di [[nivulu di polvara|nivuli di polvara]] chì bloccani a [[luci]]. I cumbinazioni di nibulosi à emissioni è nivuli di polvara "disegnani" formi chì s'assumigliani à ughjetti cunnisciuti, infatti molti nibulosi portani u nomu di sti ughjetti, com'è a [[Nibulosa Nordu America]] o a [[Nibulosa Conu]]. Parichji nibulosi sò cumposti tantu da parti à [[nibulosa à riflissioni|riflissioni]] ch'è à emissioni, com'è a [[Nibulosa Trifida]]. ==Noti== <references/> ==Da vida dinò== *[[Nibulosa à riflissioni]] *[[Rigioni H II]] ==Fonti== 'Ss'articulu pruveni in parti o in tutalità da l'articulu currispundenti di a wikipedia in talianu. [[Categoria:Classificazioni di i nibulosi]] [[Categoria:Nibulosi à emissioni| ]] h4s5gi04jizyh1yvaubonumxk6q09nk Categoria:Arma à focu 14 18398 405517 347918 2026-08-17T15:02:43Z Fausta Samaritani 15085 categuria 405517 wikitext text/x-wiki <brV [[Categoria:Guerra]] 6qmvkrhww3l9nto4984y8esvzi1k5rf Calanche di Piana 0 19588 405522 375508 2026-08-18T00:04:41Z InternetArchiveBot 17916 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 405522 wikitext text/x-wiki [[File:04_Calanche_Piana.jpg|thumb|250px|E calanche di Piana]] E '''Calanche di Piana''' (o [[calanchi di Piana]]) sò [[calanca|calanche]] situate annantu à a costa punente di a [[Corsica]], in u paese di [[Piana]], trà [[Aiacciu]] è [[Calvi]], annantu à u stradone di u cantu di u mare.<ref>'Ss'articulu pruvene in parte da l'articulu currispundente di a wikipedia in francese.</ref> == Geugrafia == === Geolugia === [[File:Piana-Les Calanche RD81.jpg|250px|thumb|U stradone in e calanche]] E Calanche sò una furmazione geologica di [[Roccia plutonica|rocce plutoniche]] chì facenu parte di l'inseme chjamatu "Corsica cristallina" à [[Roccia magmatica|rocce magmatiche]], à u punente di a linia partendu da [[Calvi]] è ghjunghjendu sin' à [[Sulinzara]]. === Rilievu === [[File:Piana le Dardo dans les Calanche.jpg|thumb|250px|U fiumicellu u Dardu in e calanche]] E calanche si prisentanu sottu à a forma d'una piccula catena muntosa à forma di "V" orientata versu a dritta di e Rocce Turchine, chì smarra à u nordu sopra à a cala di [[Dardu]] situatu annantu à a sponda sudu di u [[golfu di Portu]] è si termineghja à u sudu à u ponte di Cavallaghju. U puntu più altu si stabilisce à 698 metri. À mezu si trova un scogliu, duminatu da u Capu Ghjineparu (515 metri). E calanche sò percorse da u fiumicellu di [[Dardu]] chì nasce sottu à u Capu di u Vitullu (1311 m). E so acque eranu in tempi di una volta usate per fà voglie un mulinu à u locu dettu ''U Mulinu'' sottu à u ponte di Cavallaghju. === Accessu === Hè impussibile d'accede à u mare dapoi a strada in e calanche di Piana. == Patrimoniu mundiale == Incù u [[golfu di Portu]], u [[golfu di Girulata]] è a [[riserva di Scandula]] più à u nordu, e calanche di Piana sò iscritti dapoi u [[1983]] annantu à u [[Patrimoniu mundiale di l'Unesco]]. == Girandulate == [[File:Corse-04848-calanche de Piana-coeur.jpg|thumb|250px|U scogliu chjamatu ''u core'']] E calanche di Piana sò percorse da parechji stradelli : * u ''stradellu bassu'' versu u "Castellu" : hè un stradellu chì principia in u locu dettu "a Testa di u Cane" è chì porta sin'à u scogliu dettu "Castellu" (332 metri). U stradellu hè una longa falata atturchjata versu l'orlu di e scugliere chì strapiombanu u golfu di Portu, à mezu à un ciambugliu di petre. 'Ssu percorsu, d'una durata d'un'ora, ùn hè micca d'una grande difficultà ma ci sò e petricaghje. * u ''stradellu altu'' : un stradellu chì principia à menu di 200 metri à punente di "a Testa di u Cane", vicinu à a barra "e Rocce turchine", chì righjugne à u sudu a D81 trà u ponte di Cavallaghju è u ponte di Mezzanu passendu in e Rocce Turchine è u puntu più altu di e Calanche. * "l'anzianu stradellu da Piana à Ota" : stradellu partendu da l'oratoriu Santa Maritò situatu annantu à u stradone D81, pocu dopu à a barra di e Rocce turchine cullendu da Portu, per mezu à a travirsata di e Calanche, è chì righjugne u stradellu precedente. I dui ultimi stradelli permettenu ancu di ghjunghje in a furesta territuriale di Piana situata à livante di u paese. === Ligami esterni === * [http://www.otpiana.com/ Situ officiale di e calanche di Piana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110303063351/http://www.otpiana.com/ |date=2011-03-03 }} == Note == <references/> [[Categoria:Calanca|Piana]] [[Categoria:Corsica]] exo4hf8uo2e3alu94x23jmmo2oef5ns Stabat Mater Dolorosa 0 20296 405524 402604 2026-08-18T01:11:53Z InternetArchiveBot 17916 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 405524 wikitext text/x-wiki [[File:Weyden_Christ_on_the_Cross_with_Mary_and_St_John.jpg|thumb|200px|[[Rogier van der Weyden]] (c. 1460).]] '''''Stabat Mater''''' (traduzzione da u latinu: ''A Matre si tenia arritta'') hè una siquenza cumposta à u [[XIII sèculu]] è attribuita à u franciscanu talianu [[Jacopone da Todi]].<ref>'Ss'articulu pruvene in parte da l'articulu currispundente di a wikipedia in francese.</ref> Com'è a maiò parte di e sequenze, hè stata esclusa da a liturgia in a norma di u [[Missale rumanu]] fissata da u [[Cunciliu di Trento]] ([[1570]]), ma hè statu riintigrata in u [[1727]]. Hè cusì oghje a quinta è ultima di e siquenze auturizate. U testu di a siquenza evucheghja a suffrenza di [[Maria]] à u mumentu di a crucifissione di u so figliolu [[Ghjesù]] Cristu. Marc Honegger u difinisce cusì: "Puema in rima di vinti terzini di trè virsetti cilibrendu a cumpassione di a Verghjine per i dulori di u so figliolu crucifissatu". Maria ci hè prisintata più com'è una donna chì soffre ch'è com'è a righjina di u celu. U titulu hè simpliciamente un ''incipit'', e prime parole di ''Stabat Mater dolorosa'', u so prima virsettu, chì omu pò traduce cusì: "A Mamma si tenia arrittu, dugliosa...". I terzini 1 è 2 facenu riferimentu à una prufezia biblica di [[Simeone]], fatta à a Vergine mentre a [[Prisintazione à u Tempiu]] di Ghjesù, quaranta ghjorni dopu a so nascita: "È tù stessu, u to core serà infilzatu da una spada. Cusì seranu svilati i pinsamenti sicreti di un grande numeru." (Lucca, II, 35). I terzini 3 à 7 prisentanu una cuntimplazione di e suffrenze di a Vergine: "Cum'ella era trista, annientata, / A donna trà tutte binidetta...". I terzini 9 à 18 sò una prighera chì chere à a Vergine di unisce ci à a so suffrenza: "O Mamma, fonte di tennerezza...". I dui ultimi terzini sò una prighera à Cristu: "O Cristu, à l'ora di parte...". 'Ssu puema latinu medievale hè à spessu cunsideratu cum'è a sprissione classica di una nuvella forma di pietà, più empatica è emutiva, caratteristica di a fine di u [[Medievu]]. L'afflizzione n'hè u tema cintrale. U cridente hè più capace à risente u so dulore umanu di a mamma ch'è quellu di u figliolu d'essenza divina, ma dinù di natura divina. U tema di a Mater dolorosa s'iscrive dinù in a splusione di a divuzione mariale, promossa in particulare da l'ordine di i fratelli minori. A festa assuciata à 'ssa siquenza hè quella di Notre-Dame di i dulori, ogettu di una divuzione particulare chì s'instaureghja à a fine di u [[XV sècolo]] è à u principiu [[XVI sècolo]] in a teulugia di a [[Contra Riforma]], induve i [[Gesuiti]] averanu un grande rollu. 'Ssa festa era cilibrata per u più da i serviti di Maria à u [[XVII sècolo]]. Fubbe stesa à a Chjesa sana in u [[1814]] (hè stata fissata à u 15 di sittembre in u [[1912]]). U tema riligiosu di u ''Stabat Mater'' hè statu messu in musica da parechji cumpusitori, è illustratu da numerosi pittori. == Stabat Mater Dolorosa == Stabat Mater dolorosa<br /> Juxta crucem lacrimosa<br /> dum pendebat Filius. Cuius animam gementem,<br /> contristatam et dolentem,<br /> pertransivit gladius. O quam tristis et afflicta<br /> fuit illa benedicta<br /> Mater Unigeniti. Quæ mœrebat et dolebat,<br /> Pia Mater cum videbat<br /> Nati pœnas incliti. Quis est homo qui non fleret,<br /> Matrem Christi si videret<br /> in tanto supplicio? Quis non posset contristari,<br /> Christi Matrem contemplari<br /> dolentem cum Filio? Pro peccatis suæ gentis<br /> vidit Iesum in tormentis<br /> et flagellis subditum. Vidit suum dulcem natum<br /> morientem desolatum,<br /> dum emisit spiritum. Eia Mater, fons amoris,<br /> me sentire vim doloris<br /> fac, ut tecum lugeam. Fac ut ardeat cor meum<br /> in amando Christum Deum,<br /> ut sibi complaceam. Sancta Mater, istud agas,<br /> Crucifixi fige plagas<br /> cordi meo valide. Tui nati vulnerati,<br /> tam dignati pro me pati,<br /> pœnas mecum divide. Fac me tecum pie flere,<br /> Crucifixo condolere,<br /> donec ego vixero. Iuxta crucem tecum stare,<br /> et me tibi sociare<br /> in planctu desidero. Virgo virginum præclara,<br /> mihi iam non sis amara:<br /> fac me tecum plangere. Fac ut portem Christi mortem,<br /> passionis fac consortem,<br /> et plagas recolere. Fac me plagis vulnerari,<br /> fac me cruce inebriari,<br /> et cruore Filii. Flammis ne urar succensus<br /> per te Virgo, sim defensus<br /> in die judicii Christe, cum sit hinc exire,<br /> da per Matrem me venire<br /> ad palmam victoriae. Quando corpus morietur,<br /> fac ut animæ donetur<br /> Paradisi gloria. Amen! In sempiterna sæcula. Amen. == Note == <references/> ==Bibliugrafia== - Dumenica Verdoni, ''[http://m3c.univ-corse.fr] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210707130858/https://m3c.univ-corse.fr/ |date=2021-07-07 }}omeka/items/show/122 ''A sittimana santa in Corsica'', Edizione Albiana, marzu 2003. [[Categoria:Cristianisimu]] 9mgtjo8pg56jbs3tyznalcoe7cgv7on Guglielmu I di Orange 0 23331 405521 385041 2026-08-17T23:42:15Z Oursana 9090 -+WilliamOfOrange1580.jpg 405521 wikitext text/x-wiki Guglielmu I d'Orange-Nassau (24 aprile 1533 - 10 lugliu 1584) in olandese Willem van Oranje, cunnisciutu ancu Guglielmu u Taciturnu (Willem de Zwijger)capu di a casa d'Orange-Nassau è u grande promotore di u muvimentu di l'indipendenza in l'[[Olanda]]. == Biugrafia == [[File:WilliamOfOrange1580.jpg|miniatura|Guglielmu I di Orange]] [[Categoria:Biugrafia]] ey60muqxudi8ko0t1d99szohbqhou7i 405525 405521 2026-08-18T09:03:33Z Fausta Samaritani 15085 405525 wikitext text/x-wiki '''Guglielmu I d'Orange-Nassau''' ([[24 d'aprile]] [[1533]] - [[10 di lugliu]] [[1584]]) in olandese ''Willem van Oranje'', cunnisciutu ancu ''Guglielmu u Taciturnu'' (''Willem de Zwijger''), capu di a casa d'Orange-Nassau è u grande promotore di u muvimentu di l'indipendenza in l'[[Olanda]]. == Biugrafia == [[File:WilliamOfOrange1580.jpg|thumb|250px|right||Guglielmu I di Orange]] [[Categoria:Biugrafia]] l9yiwxantreeggfv8awwgbfwd4nwqie Elbasan 0 25865 405513 401436 2026-08-17T14:48:24Z Fausta Samaritani 15085 file 405513 wikitext text/x-wiki [[File:Elbasan 1.jpg|thumb|300px|right|Elbasan]] [[File:Elbasan, řeka Shkumbin.jpg|thumb|300px|right|U fiume Shkumbin]] '''Elbasan''', hè a quarta cità più grande di u [[Albania]]. == Storia == == Giugrafia == == Monumenti == == Demugrafia == == Rifarenzi == == Liami == [[Categoria:Albania]] i8mkpb1xc8h7ko35g7xus0315wybzdi Globulariaceae 0 26641 405532 400513 2026-08-18T11:16:19Z Fausta Samaritani 15085 file 405532 wikitext text/x-wiki Famiglia di e '''Globulariaceae'''. [[File:Globularia trichosantha Kulnik włosokwiatowy 2016-05-02 02.jpg|thumb|200px|right|''[[Globularia trichosantha]]'']] [[File:Globularia bisnagarica in Aveyron (1).jpg|thumb|200px|right|''Globularia bisnagarica'']] === PIante === ;E [[Erba pughjola]]<br> [[Categoria:Globulariaceae]] 8c718r3tf4lnyp8tsb3ml76fz8i3vd2 Araliaceae 0 26682 405533 400670 2026-08-18T11:19:05Z Fausta Samaritani 15085 file 405533 wikitext text/x-wiki Famiglia di l''''Araliaceae'''. [[File:Bolintxu harana 05.jpg|thumb|200px|right|''[[Bolintxu harana]]'']] [[File:Bolintxu harana 07.jpg|thumb|200px|right|''Bolintxu harana'']] === Listinu di Araliaceae === ;H [[Hydrocotyle ranunculoides]]<br> [[Hydrocotyle vulgaris]]<br> [[Categoria:Araliaceae]] pc38vlrimnnbgfa2lke4u250pe0tlr2 405534 405533 2026-08-18T11:26:17Z Fausta Samaritani 15085 file 405534 wikitext text/x-wiki Famiglia di l''''Araliaceae'''. [[File:Heptapleurum rhododendrifolium CHB&CM08SIK52 Inflorescence.jpg|thumb|250px|right|''Heptapleurum rhododendrifolium'']] [[File:Hydrocotyle javanica 2.jpg|thumb|250px|right|''Hydrocotyle javanica'']] === Listinu di Araliaceae === ;H ''[[Hydrocotyle ranunculoides]]''<br> ''[[Hydrocotyle vulgaris]]''<br> [[Categoria:Araliaceae]] 5p3o02omzpgo6nzi2dcs0zmfv24e944 Atherinidae 0 27023 405510 402706 2026-08-17T14:37:24Z Fausta Samaritani 15085 file 405510 wikitext text/x-wiki Famiglia di l''''Atherinidae'''. [[File:Alepidomus evermanni.jpg|thumb|250px|right|''[[Alepidomus evermanni]]'']] [[File:Atherina boyeri Sardinia 02.jpg|thumb|250px|right|''Atherina boyeri'' ([[Sardegna]])]] === Listinu di l'Atherinidae === ;A ''[[Atherina boyeri]]''<br> ''[[Atherina hepsetus]]''<br> [[Categoria:Atherinidae]] h135cj19bch6m5pslyyfg6vb7y6zt0a Allium commutatum 0 27318 405514 404686 2026-08-17T14:51:21Z Fausta Samaritani 15085 categuria 405514 wikitext text/x-wiki {| align="right" rules="all" cellpadding="3" cellspacing="0" border="0" style="margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #999; background-color: #F6EBE4" ! colspan="3" style="background:#FF9999" | {| style="background:#FF9999" align="center" width="100%" | padding=0px| ! style="background:#FF9999" width="100%" |<span style="color:white; font-size:large;">''U purriolu''</span> | padding=0px| |} |----- | colspan=2 align="center" cellpadding="0" | [[File:Allium_commutatum2.jpg|250px]] |----- ! colspan=2 align="center" cellpadding="0" | <span style="color:black; font-size:x-small;">Allium commutatum</span> |----- ! colspan=2 bgcolor="pink" | [[Classifica scentifica]] |----- | Regnu | [[Plantae]] |----- | Divisione | [[Tracheophyta]] |----- | Sottudivisione | [[Spermatophytes]] |----- | Ordine | [[Asparagales]] |----- | Famiglia | [[Amaryllidaceae]] |----- | Generu | [[Allium]] |----- | align="center" bgcolor="pink" colspan="2" | [[Nome binuminale]] |----- | align="center" colspan="2" | Allium commutatum<br /><span style="color:black; font-size:x-small;">Guss, 1855</span> |----- | align="center" colspan=2 align="center" cellpadding="0" | [[File:Allium_commutatum.jpg|250px]] |----- |} U '''purriolu''' (''Allium commutatum'') (u termine latinu ''commutatum'' significa « cambievule ») hè una spezia di pianta di u generu ''Allium'', chì ragruppa l'aglia, e cipolle è i porri. Appartene à a famiglia di l'''Amaryllidaceae''. U purriolu hè una grande pianta vivace è vigurosa, chì cresce di regula nantu à e pendite scugliose chì circondanu u Mediterraniu. == Sinonimi == :''Allium aestivale'' J.J.Rodr. :''Allium ampeloprasum'' var. ''commutatum'' (Guss.) Fiori :''Allium bimetrale'' Gand. :''Allium pruinosum'' Candargy :''Allium rotundum'' subsp. ''commutatum'' (Guss.) Nyman :''Allium wildii'' Heldr. == Descrizzione == U purriolu hè una pianta maiò cù un fustu cilindricu. E foglie sò lineare. A spata, vale à dì a brattea membranosa chì copre l'infiurescenza, hà una sola valvula è ùn hè persistente. L'infiurescenza hè una umbella sferica chì porta numerosi fiori sustenuti da longhi pedicelli. I fiori anu una forma di campanella è ponu esse bianchi o rusulini, spessu strisciati di purpura. Una caratteristica rimarchevule di sta spezia hè chì, à u mumentu di a fiuritura, hè cumplettamente senza foglie. A fiuritura hè abbastanza tardiva per una pianta mediterranea è principia di regula da lugliu, o ancu più tardi. == Habitat == L'areale naturale di u purriolu si stende da a Corsica è l'Algeria sin'à a Turchia. U purriolu cresce soprattuttu nantu à e pendite rucciose vicinu à u mare. I bulbi sò assai resistenti à u sale è ponu ancu gallighjà, ciò chì ne permette a dispersione durante e timpeste marine. Si ponu truvà dinù individui posti prufundamente trà i ciottuli di e marine, induve i bulbi si rifughjanu dopu esse cascati da e pendite vicine. == Caratteristiche == === Ripruduzzione === :''Tipu d'infiorescenza'' : umbella :''Tipu d'impullinazione'' : entomogama (assicurata da l'insetti) :''Periodu di fiuriscimentu'' : da ghjugnu à aostu === Fruttu è disseminazione === :''Tipu di fruttu'' : capsula :''Modu di disseminazione'' : barocora (i granelli cascanu sottu l'effettu di a gravità) == Ambiente è ripartizione == :''Ambiente tipicu'' : frasche è pendite rucciose :''Areali di ripartizione'' : regione mediterranea [[Categoria:Amaryllidaceae]] 6birlh0irne5i0baqvstehdtidkz70e Scandalu di u plagiu di Voiceverse 0 27321 405516 405160 2026-08-17T15:01:17Z Fausta Samaritani 15085 405516 wikitext text/x-wiki U '''scandalu di u plagiu di Voiceverse''' hè natu in [[ghjennaghju]] [[2022]], dopu chì si hè scupertu chì a sucetà tecnulogica '''Voiceverse''' avia adupratu u serviziu gratuitu di [[sintesi vucale]] [[15.ai]] senza mintuvà a fonte. Voiceverse si prisentava cum'è una piattaforma basata annantu à a [[blockchain]], chì prupunia voci create cù l'[[intelligenza artificiale]] è vindute cum'è [[token non fungibile|token non fungibili]] (NFT). U 14 di ghjennaghju di u 2022, u creatore di 15.ai, cunnisciutu sottu à u pseudonimu [[15 (informaticu)|15]], hà publicatu i registri di u serviziu, chì mustravanu chì i campioni di voce prisentati da Voiceverse cum'è fruttu di a so propria tecnulugia eranu stati prudutti cù 15.ai. L'audio era statu mudificatu per piattà a so origine.<ref name="Phillips-2022">Tom Phillips, «[https://www.eurogamer.net/articles/2022-01-17-troy-baker-backed-nft-firm-admits-using-voice-lines-taken-from-another-service-without-permission Troy Baker-backed NFT firm admits using voice lines taken from another service without permission]», ''Eurogamer'', 2022-01-17 ([https://web.archive.org/web/20220117164033/https://www.eurogamer.net/articles/2022-01-17-troy-baker-backed-nft-firm-admits-using-voice-lines-taken-from-another-service-without-permission copia archiviata], 2022-01-17; cunsultatu u 2025-10-05).</ref><ref name="Innes-2022">Ruby Innes, «[https://www.kotaku.com.au/2022/01/voiceverse-caught-using-someone-elses-content/ Voiceverse Is The Latest NFT Company Caught Using Someone Else's Content]», ''Kotaku Australia'', 2022-01-18 ([https://web.archive.org/web/20240726140924/https://www.kotaku.com.au/2022/01/voiceverse-caught-using-someone-elses-content/ copia archiviata], 2024-07-26; cunsultatu u 2025-10-05).</ref> U listessu ghjornu, l'attore americanu [[Troy Baker]] avia annunziatu una cullaburazione cù Voiceverse. L'annunziu avia digià pruvucatu una forte reazzione negativa per via di e critiche contr'à i NFT è di u timore chì e voci generate da l'intelligenza artificiale pudessinu minaccià l'impieghi di l'attori di voce.<ref name="McWhertor-2022">Michael McWhertor, «[https://www.polygon.com/22883752/troy-baker-nfts-voice-last-of-us-bioshock/ The Last of Us voice actor promotes 'voice NFTs,' pulls out after criticism]», ''Polygon'', 2022-01-14 ([https://web.archive.org/web/20220114174747/https://www.polygon.com/22883752/troy-baker-nfts-voice-last-of-us-bioshock/ copia archiviata], 2022-01-14; cunsultatu u 2025-10-05).</ref> Dopu à a publicazione di e prove, Voiceverse hà ricunnisciutu chì a so squadra di prumuzione avia adupratu 15.ai senza dà u creditu necessariu mentre appruntava una dimustrazione tecnulogica per a cullaburazione cù Baker.<ref name="Phillips-2022"/><ref name="Innes-2022"/> Dopu à e critiche è à a scuperta di u plagiu, Baker hà messu fine à a cullaburazione u 31 di ghjennaghju di u 2022.<ref name="Peters-2022">Jay Peters, «[https://www.theverge.com/2022/1/31/22910633/troy-baker-voiceverse-nft-voice-actor-project-the-last-of-us The voice of Joel from The Last of Us steps away from NFT project after outcry]», ''The Verge'', 2022-01-31 ([https://web.archive.org/web/20220131192634/https://www.theverge.com/2022/1/31/22910633/troy-baker-voiceverse-nft-voice-actor-project-the-last-of-us copia archiviata], 2022-01-31; cunsultatu u 2025-10-05).</ref> L'incidentu hè statu dopu classificatu da l'AI, Algorithmic, and Automation Incidents and Controversies cum'è un casu di furtu è di plagiu.<ref name="AIAAIC">«[https://www.aiaaic.org/aiaaic-repository/ai-algorithmic-and-automation-incidents/voiceverse-nft-voice-theft Voiceverse NFT caught plagiarising voice lines from AI service 15.ai]», ''AI, Algorithmic, and Automation Incidents and Controversies'', ghjennaghju 2022 ([https://web.archive.org/web/20251004023459/https://www.aiaaic.org/aiaaic-repository/ai-algorithmic-and-automation-incidents/voiceverse-nft-voice-theft copia archiviata], 2025-10-04; cunsultatu u 2025-10-05).</ref> Voiceverse hà cessatu ogni attività u 27 di maghju di u 2026, dopu chì a so sucetà matrice, LOVO, Inc., avia dumandatu a liquidazione sottu à u Chapter 7 americanu.<ref name="Levy-2026">Annelise Levy, «[https://news.bloomberglaw.com/ip-law/voice-actors-suit-against-lovo-paused-amid-ai-firms-bankruptcy Voice Actors’ Suit Against Lovo Paused Amid AI Firm's Bankruptcy]», ''Bloomberg Law'', 2026-05-29; cunsultatu u 2026-07-03.</ref> == Noti == <references /> [[Categoria:Internet]] qfey1n85h2zf4tcsn2nd5jov8083mum 1502 0 27489 405507 405501 2026-08-17T14:23:07Z Fausta Samaritani 15085 file 405507 wikitext text/x-wiki U '''1502''' (MDII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVI sèculu. {{Annu|XV sèculu|XVI sèculu|XVII sèculu|1480|1490|1500|1510|1520|1498|1499|1500|1501|1502|1503|1504|1505|1506}} [[File:Columbus fourth voyage.jpg|thumb|350px|right|U quartu viaggiu di [[Cristoforu Columbu]]]] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1502 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1502] [[Categoria:Anni di u XVI seculu|#]] jmhvqa358rqf8hqty7mhst29qfzyo1v 1503 0 27490 405508 405502 2026-08-17T14:28:47Z Fausta Samaritani 15085 file 405508 wikitext text/x-wiki U '''1503''' (MDIII in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVI sèculu. {{Annu|XV sèculu|XVI sèculu|XVII sèculu|1480|1490|1500|1510|1520|1499|1500|1501|1502|1503|1504|1505|1506|1507}} [[File:Cranachdä.jpg|thumb|250px|right|[[Lucas Cranach u Vecchiu]] ([[1472]]-[[1553]]), ''Crucifissioni'']] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1503 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1503] [[Categoria:Anni di u XVI seculu|#]] 3u106jfxxuz9p8n7p0wtuikicv5w8tg 1504 0 27491 405509 405503 2026-08-17T14:32:24Z Fausta Samaritani 15085 file 405509 wikitext text/x-wiki U '''1504''' (MDIV in [[nùmeri rumani]]) hè un [[annu]] di u XVI sèculu. {{Annu|XV sèculu|XVI sèculu|XVII sèculu|1480|1490|1500|1510|1520|1500|1501|1502|1503|1504|1505|1506|1507|1508}} [[File:Rafael - Altar de Colonna.jpg|thumb|250px|right|[[Raffaellu Sanziu]], ''Madonna e Bambinu cù Santi'']] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[File:Commons logo semitrans white bg.svg|12px|bord]] Commons - Category:1504 [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:1504] [[Categoria:Anni di u XVI seculu|#]] 5e4zy7idmi6xj9ihqpcdahrttfbm8kx XVI sèculu 0 27493 405518 2026-08-17T16:38:18Z Fausta Samaritani 15085 XVI sèculu 405518 wikitext text/x-wiki <div class="center">[[I millennio]] | [[II millennio]] | [[III millennio]]</div> <div class="center">[[XIV sèculu]] | [[XV sèculu]] | XVI sèculu | [[XVII sèculu]] | [[XVIII sèculu]] |</div> <div class="center"> [[Anni 1500]] | [[Anni 1510]] | [[Anni 1520]] | [[Anni 1530]] | [[Anni 1540]] <br /> [[Anni 1550]] | [[Anni 1560]] | [[Anni 1570]] | [[Anni 1580]] | [[Anni 1590]] </div> <div class="center"> {| border="0" cellspacing="5" |- | [[1501]] || [[1502]] || [[1503]] || [[1504]] || [[1505]] | [[1506]] || [[1507]] || [[1508]] || [[1509]] || [[1510]] |- | [[1511]] || [[1512]] || [[1513]] || [[1514]] || [[1515]] | [[1516]] || [[1517]] || [[1518]] || [[1519]] || [[1520]] |- | [[1521]] || [[1522]] || [[1523]] || [[1524]] || [[1525]] | [[1526]] || [[1527]] || [[1528]] || [[1529]] || [[1530]] |- | [[1531]] || [[1532]] || [[1533]] || [[1534]] || [[1535]] | [[1536]] || [[1537]] || [[1538]] || [[1539]] || [[1540]] |- | [[1541]] || [[1542]] || [[1543]] || [[1544]] || [[1545]] | [[1546]] || [[1547]] || [[1548]] || [[1549]] || [[1550]] |- | [[1551]] || [[1552]] || [[1553]] || [[1554]] || [[1555]] | [[1556]] || [[1557]] || [[1558]] || [[1559]] || [[1560]] |- | [[1561]] || [[1562]] || [[1563]] || [[1564]] || [[1565]] | [[1566]] || [[1567]] || [[1568]] || [[1569]] || [[1570]] |- | [[1571]] || [[1572]] || [[1573]] || [[1574]] || [[1575]] | [[1576]] || [[1577]] || [[1578]] || [[1579]] || [[1580]] |- | [[1581]] || [[1582]] || [[1583]] || [[1584]] || [[1585]] | [[1586]] || [[1587]] || [[1588]] || [[1589]] || [[1590]] |- | [[1591]] || [[1592]] || [[1593]] || [[1594]] || [[1595]] | [[1596]] || [[1597]] || [[1598]] || [[1599]] || [[1600]] |} </div> == Evenimenti == == In [[Córsica]] == <gallery mode="packed" heights=180> Loriani-eglise Santa Catalina.jpg|[[Loriano]], Santa Catalina Castifao couvent St-François de Caccia.jpg|[[Castifau]], Cunventu di Santu Franciscu di Caccia Erbajolo clocher de Santa Maria Assunta.jpg|[[Erbajolu]], Santa Maria Assunta Centuri église Saint-Sylvestre.jpg|[[Centuri]], Santu Silvestru </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[Categoria:Sèculu XVI]] q4sabbjiqvmctxgiar0t2se3ijej4f0 405520 405518 2026-08-17T16:51:19Z Fausta Samaritani 15085 file 405520 wikitext text/x-wiki <div class="center">[[I millennio]] | [[II millennio]] | [[III millennio]]</div> <div class="center">[[XIV sèculu]] | [[XV sèculu]] | XVI sèculu | [[XVII sèculu]] | [[XVIII sèculu]] |</div> <div class="center"> [[Anni 1500]] | [[Anni 1510]] | [[Anni 1520]] | [[Anni 1530]] | [[Anni 1540]] <br /> [[Anni 1550]] | [[Anni 1560]] | [[Anni 1570]] | [[Anni 1580]] | [[Anni 1590]] </div> <div class="center"> {| border="0" cellspacing="5" |- | [[1501]] || [[1502]] || [[1503]] || [[1504]] || [[1505]] | [[1506]] || [[1507]] || [[1508]] || [[1509]] || [[1510]] |- | [[1511]] || [[1512]] || [[1513]] || [[1514]] || [[1515]] | [[1516]] || [[1517]] || [[1518]] || [[1519]] || [[1520]] |- | [[1521]] || [[1522]] || [[1523]] || [[1524]] || [[1525]] | [[1526]] || [[1527]] || [[1528]] || [[1529]] || [[1530]] |- | [[1531]] || [[1532]] || [[1533]] || [[1534]] || [[1535]] | [[1536]] || [[1537]] || [[1538]] || [[1539]] || [[1540]] |- | [[1541]] || [[1542]] || [[1543]] || [[1544]] || [[1545]] | [[1546]] || [[1547]] || [[1548]] || [[1549]] || [[1550]] |- | [[1551]] || [[1552]] || [[1553]] || [[1554]] || [[1555]] | [[1556]] || [[1557]] || [[1558]] || [[1559]] || [[1560]] |- | [[1561]] || [[1562]] || [[1563]] || [[1564]] || [[1565]] | [[1566]] || [[1567]] || [[1568]] || [[1569]] || [[1570]] |- | [[1571]] || [[1572]] || [[1573]] || [[1574]] || [[1575]] | [[1576]] || [[1577]] || [[1578]] || [[1579]] || [[1580]] |- | [[1581]] || [[1582]] || [[1583]] || [[1584]] || [[1585]] | [[1586]] || [[1587]] || [[1588]] || [[1589]] || [[1590]] |- | [[1591]] || [[1592]] || [[1593]] || [[1594]] || [[1595]] | [[1596]] || [[1597]] || [[1598]] || [[1599]] || [[1600]] |} </div> [[File:Armure du roi Henri II (Louvre, MR 425) - Dos.jpg|thumb|300px|center|Armatura di [[Enricu II di Francia]] (Louvre)]] == Evenimenti == == In [[Córsica]] == <gallery mode="packed" heights=170> Loriani-eglise Santa Catalina.jpg|[[Loriano]], Santa Catalina Castifao couvent St-François de Caccia.jpg|[[Castifau]], Cunventu di Santu Franciscu di Caccia Erbajolo clocher de Santa Maria Assunta.jpg|[[Erbajolu]], Santa Maria Assunta Centuri église Saint-Sylvestre.jpg|[[Centuri]], Santu Silvestru </gallery> == Riferimenti == == Ligami == [[Categoria:Sèculu XVI]] 3gx8r8hb5yw5n5dlm2b95qh9jqmxce3 Categoria:Sèculu XVI 14 27494 405519 2026-08-17T16:39:37Z Fausta Samaritani 15085 categuria 405519 wikitext text/x-wiki <br> [[Categoria:Sèculi]] 32cxje2zri9ynigw37zks96ronfjc69 Anni 1860 0 27495 405526 2026-08-18T09:05:09Z Fausta Samaritani 15085 Anni 1860 405526 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%;background-color:none;" |- ! align="left" | Sèculi: | align="center" | [[XVIII sèculu]] · '''[[XIX sèculu]]''' · [[XX sèculu]] |- ! align="left" | Decenni: | align="center" | [[Anni 1850]] · '''[[Anni 1860]]''' · [[Anni 1870]] |- ! align="left" | Anni: | align="center" | ([[1861]] · [[1862]] · [[1863]] · [[1864]] · [[1865]] · [[1866]] · [[1867]] · [[1868]] · [[1869]] · [[1870]]) |} == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> Musée Ingres-Bourdelle - Portrait d'Ingres à l'âge de vingt-quatre ans, 1807 - Marie-Anne-Julie Forestier - Joconde06070004421.jpg|<small>[[Jean-Auguste-Dominique Ingres]] ([[Montauban]], [[29 d'aostu]] [[1780]] - [[Paris]], [[14 di ghjennaghju]] 1867)</small> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [[Categoria:Decenni di u XIX seculu|#]] q7h1q9xfkvn5ybqrmuojqf9u5bd1nbw 405527 405526 2026-08-18T09:10:42Z Fausta Samaritani 15085 file 405527 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%;background-color:none;" |- ! align="left" | Sèculi: | align="center" | [[XVIII sèculu]] · '''[[XIX sèculu]]''' · [[XX sèculu]] |- ! align="left" | Decenni: | align="center" | [[Anni 1850]] · '''[[Anni 1860]]''' · [[Anni 1870]] |- ! align="left" | Anni: | align="center" | ([[1861]] · [[1862]] · [[1863]] · [[1864]] · [[1865]] · [[1866]] · [[1867]] · [[1868]] · [[1869]] · [[1870]]) |} [[File:Édouard Manet - Le Déjeuner sur l'herbe, 1863.jpg|thumb|300px|center|[[Édouard Manet]], ''Le Déjeuner sur l'herbe'', 1863]] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> Musée Ingres-Bourdelle - Portrait d'Ingres à l'âge de vingt-quatre ans, 1807 - Marie-Anne-Julie Forestier - Joconde06070004421.jpg|<small>[[Jean-Auguste-Dominique Ingres]] ([[Montauban]], [[29 d'aostu]] [[1780]] - [[Paris]], [[14 di ghjennaghju]] 1867)</small> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [[Categoria:Decenni di u XIX seculu|#]] 7ggjoc8dfuel86jyc2ojg8r98848vsy Anni 1870 0 27496 405528 2026-08-18T11:00:32Z Fausta Samaritani 15085 anni 1870 405528 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%;background-color:none;" |- ! align="left" | Sèculi: | align="center" | [[XVIII sèculu]] · '''[[XIX sèculu]]''' · [[XX sèculu]] |- ! align="left" | Decenni: | align="center" | [[Anni 1860]] · '''[[Anni 1870]]''' · [[Anni 1880]] |- ! align="left" | Anni: | align="center" | ([[1871]] · [[1872]] · [[1873]] · [[1874]] · [[1875]] · [[1876]] · [[1877]] · [[1878]] · [[1879]] · [[1880]]) |} == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> Gustave Flaubert par Pierre François Eugène Giraud.jpg|<small>[[Gustave Flaubert]] ([[Rouen]], [[12 di dicembre]] [[1821]] - Croisset, [[8 di maghju]] 1880)</small> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [[Categoria:Decenni di u XIX seculu|#]] iau2g5kl5ats8zqmj5p2sg3v1avmzg2 405529 405528 2026-08-18T11:08:29Z Fausta Samaritani 15085 file 405529 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%;background-color:none;" |- ! align="left" | Sèculi: | align="center" | [[XVIII sèculu]] · '''[[XIX sèculu]]''' · [[XX sèculu]] |- ! align="left" | Decenni: | align="center" | [[Anni 1860]] · '''[[Anni 1870]]''' · [[Anni 1880]] |- ! align="left" | Anni: | align="center" | ([[1871]] · [[1872]] · [[1873]] · [[1874]] · [[1875]] · [[1876]] · [[1877]] · [[1878]] · [[1879]] · [[1880]]) |} [[File:La colonne Vendôme renversée pendant la commune de Paris, A. Disderi, 1871.jpg|thumb|350px|center|Distruzione di a Colunna Vendôme, (1871)]] == Evenimenti == == Nàscite == <gallery> </gallery> == Morte == <gallery> Gustave Flaubert par Pierre François Eugène Giraud.jpg|<small>[[Gustave Flaubert]] ([[Rouen]], [[12 di dicembre]] [[1821]] - Croisset, [[8 di maghju]] 1880)</small> </gallery> == In [[Córsica]] == == Riferimenti == == Ligami == [[Categoria:Decenni di u XIX seculu|#]] inm7hgh2e6j76zredyg5bwl4hjyhsoy