Wikipedia csbwiki https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Media Specjalnô Diskùsëjô Brëkòwnik Diskùsëjô brëkòwnika Wiki Diskùsëjô Wiki Òbrôzk Diskùsëjô òbrôzków MediaWiki Diskùsëjô MediaWiki Szablóna Diskùsëjô Szablónë Pòmòc Diskùsëjô Pòmòcë Kategòrëjô Diskùsëjô Kategòrëji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 1888 193862 191814 2026-04-05T05:50:19Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Grenlandzkô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193862 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Kongeriget Danmark | miono = Królestwò Dëńsczi | miono-genitiw = Dëńsczi | fana = Flag_of_Denmark.svg | herb = National coat of arms of Denmark.svg | na karce = LocationDenmark.png | mòtto = Forbundne, forpligtede, for Kongeriget Danmark | jãzëk = [[dëńsczi]] | stolëca = Kòpenhaga | fòrma państwa = Kònstitucëjnô mònarchijô | wiéchrzëzna = 43.094 | procent-wòdë = 1,6 | lëdztwò = 5 748 769 | rok = 2017 | dëtk = Króna | kòd dëtka = DKK | czasowô cona = +1 | swiãto = [[5 czerwińca]] | himn = - Kong Christian stod ved højen mast <br />- Der er et yndigt land | kòd = DNK | Internet = .dk | telefón = 45 |Mònarcha=Fridrik X|Premiéra=Mette Frederiksen }} '''Dëńskô''' ([[dënsczi jãzëk|dënsczi]] ''Danmark'') je państwã w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]], słëchającym do [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Stolëcznym gardã Dëńsczi je [[Kòpenhaga]]. Jińszé wôżné gardë to: [[Odense]], [[Aalborg]] ë [[Århus]]. Dosc wiôlgą autonomijã òd Dëńsczi mają [[Farersczé Òstrowë]] i [[Grenlandzkô]]. Dëńskô je kònstitucyjną mònarchią. Królã òd 2024 je Fridrik X. == Òbaczë téż == * [[Grenlandzkô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô: Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Dëńskô| ]] macau12jo8xxxqr2jq4j34q6kidqkya 193865 193862 2026-04-05T05:52:48Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Grenlandzkô]] * [[Norweskô]] * [[Niemieckô]] 193865 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Kongeriget Danmark | miono = Królestwò Dëńsczi | miono-genitiw = Dëńsczi | fana = Flag_of_Denmark.svg | herb = National coat of arms of Denmark.svg | na karce = LocationDenmark.png | mòtto = Forbundne, forpligtede, for Kongeriget Danmark | jãzëk = [[dëńsczi]] | stolëca = Kòpenhaga | fòrma państwa = Kònstitucëjnô mònarchijô | wiéchrzëzna = 43.094 | procent-wòdë = 1,6 | lëdztwò = 5 748 769 | rok = 2017 | dëtk = Króna | kòd dëtka = DKK | czasowô cona = +1 | swiãto = [[5 czerwińca]] | himn = - Kong Christian stod ved højen mast <br />- Der er et yndigt land | kòd = DNK | Internet = .dk | telefón = 45 |Mònarcha=Fridrik X|Premiéra=Mette Frederiksen }} '''Dëńskô''' ([[dënsczi jãzëk|dënsczi]] ''Danmark'') je państwã w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]], słëchającym do [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Stolëcznym gardã Dëńsczi je [[Kòpenhaga]]. Jińszé wôżné gardë to: [[Odense]], [[Aalborg]] ë [[Århus]]. Dosc wiôlgą autonomijã òd Dëńsczi mają [[Farersczé Òstrowë]] i [[Grenlandzkô]]. Dëńskô je kònstitucyjną mònarchią. Królã òd 2024 je Fridrik X. == Òbaczë téż == * [[Grenlandzkô]] * [[Norweskô]] * [[Niemieckô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô: Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Dëńskô| ]] 9iuidtjc4jvr1eliyf3yyk98tzrly20 10 2448 193809 193775 2026-04-04T22:51:08Z DawnyTest 14843 193809 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" {| align=right | {| border="1" align=right padding="2" cellpadding="4" cellspacing="0" width="300" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" !colspan="2" style="border: 1px #aaaaaa solid;"|<big>{{{miono}}}</big><br>''{{{gwôsné miono}}}'' {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{lata jistnienia<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |<center>{{{lata jistnienia}}}</center> |reźka=style="background:var(--background-color-base, white); color:var(--color-base, black); text-align:center; font-weight:bold; border:1px solid #aaa;" }} |- style="background:#efefef;" align="center" |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{#if:{{{fana|}}}|{{#if:{{{miono-genitiw|}}}|[[Òbrôzk:{{{fana}}}|border|125px|Fana {{{miono-genitiw}}}]]<br>[[Fana {{{miono-genitiw}}}|Fana]]|miono-genitiw?}}|🏁}} |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|{{#if:{{{herb|}}}|{{#if:{{{miono-genitiw|}}}|[[Òbrôzk:{{{herb}}}|75px|Herb {{{miono-genitiw}}}]]<br>[[Herb {{{miono-genitiw}}}|Herb]]|miono-genitiw?}}|🛡️}} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{mòtto<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |<center><small>''[[Mòtto]]: {{{mòtto}}}''</small></center> |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} {{Szablóna:Infobox nagłówk dodôj|{{{himn<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}} |<center>''[[Himn]]: {{{himn}}}''</center> |pole=style="background:#efefef; text-align:center; border:1px solid #aaa;" }} |- style="background:#efefef;" align="center" |colspan="2" style="border: 1px #aaaaaa solid;" |[[Òbrôzk:{{{na karce}}}|250px|{{{miono}}} na karce]] |- {{Infobox réżka dodaj|{{{jãzëk<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Jãzëk|Òficjalny jãzëk]]| {{{jãzëk}}}}} |- |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|[[Stolëca]] |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|[[{{{stolëca}}}]] |- |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|[[Fòrma państwa]] |style="border: 1px #aaaaaa solid;"|[[{{{fòrma państwa}}}]] |- {{Infobox réżka dodaj|{{{kònstitucjô<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Kònstitucjô]]| {{{kònstitucjô}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Mònarcha<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|{{Infobox-państwò/mònarcha}}| {{{Mònarcha}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Prezydeńt<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|{{Infobox-państwò/prezydeńt}}| {{{Prezydeńt}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Premiéra<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Premiéra]]| {{{Premiéra}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{data ùsôdzenia<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Data ùsôdzenia| {{{data ùsôdzenia}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{data lëkwidacji<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Data lëkwidacji| {{{data lëkwidacji}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{wiéchrzëzna<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Wiéchrzëzna<br>{{#if:{{{procent-wòdë|}}}|% wòdë}}| {{{wiéchrzëzna}}} {{#if:{{{wiéchrzëzna|}}}|km²}} <br> {{#if:{{{procent-wòdë|}}}|{{{procent-wòdë}}}%}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{lëdztwò<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Lëdztwò]] {{#if:{{{rok|}}}|({{{rok}}}}})| {{{lëdztwò}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{dëtk<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Dëtk]]| {{{dëtk}}} {{#if:{{{kòd dëtka|}}}|({{{kòd dëtka}}})}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{czasowô cona<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Czasowô cona]]| {{#if:{{{czasowô cona|}}}|[[UTC]]}} {{{czasowô cona}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{swiãto<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Nôrodné swiãto]]| {{{swiãto}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{kòd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[ISO 3166-1|Kòd ISO 3166]]| {{{kòd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{Internet<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[TLD|Internet]]| {{{Internet}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{aùtowi kòd<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|[[Aùtowi kòd]]| {{{aùtowi kòd}}}}} |- {{Infobox réżka dodaj|{{{telefón<includeonly>||sugerowany</includeonly>}}}|Telefón| {{{telefón}}}}} |} |} ihpoc1i8da95y708573r1s0b0xg8r90 0 2939 193784 191636 2026-04-04T16:01:11Z DawnyTest 14843 193784 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Asia (orthographic projection).svg|thumb|300px|right|Azëjô]] '''Azëjô''' – dzél swiata, razã z [[Eùropa|Eùropą]] robi [[Eùrazëjô|Eùrazëjã]], nôwikszi kòntinent na [[Zemia|Zemi]]. Rozcygô sã òd [[Eùropa|Eùropë]] na zôpadze do [[Spòkójny Òcean|Spòkójnégò Òceanu]] na pòrénkù. Òd pôłniowégò zôpadu graniczë z [[Afrika|Afriką]], òd pôłniô z [[Aùstralëjô (kòntinent)|Aùstralëjô]] ë [[Jindijsczi Òcean|Jindijsczim Òceanem]]. W Azëji mieszkô 2/3 wszëtczich lëdzy Zemi. == Wiôldżé òbéńdë Azëji == * [[Zôpadnô Azëjô]] ** [[Blisczi Pòrénk]] ** [[Kaukaz]] ** [[Strzédny Pòrénk]] * [[Strzédnô Azëjô]] * [[Pôłnowô Azëjô]] ([[subkòntinent jindijsczi]]) * [[Pôłniowò-Pòrénkòwô Azëjô]] * [[Pòrénszô Azëjô]] ([[Pòrénszô Azëjô|Daleczi Pòrénk]]) * [[Sybiriô]] ([[Sybiriô|Nordowô Azëjô]]) * [[Azëjatëcczé Tigrë]] Na pòczątkù [[2006]] rokù w Azëji bëłë państwa: * [[Afganistón]] * [[Saudëjskô Arabijô]] * [[Armenijô]] * [[Aùstralëjô]] ([[Òstrów Gòdów]] ë [[Kòkòsowe Òstrowë]]) * [[Azerbejdżan]] * [[Bahrajn]] * [[Bangladesz]] * [[Bhutan]] * [[Brunei|Brunejô]]<ref>Biuletin Radzëzne Kaszëbsczégò Jãzëka 2007, Ùchwôlënk Nr 6/RKJ/07 z dnia 8-12-2007 r. w sprawie niechtërnëch geògrafnëch pòzwów, s. 42</ref> * [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinë]] * [[Cyper]] * [[Nordowy Cyper|Nordowi Cyper]] * [[Egipt]] ([[Pòłòstrów Synaj]]) * [[Filipinë]] * [[Greckô]] (małô òbéńda na òstowach [[Sporadë]], [[Chijos]] ë [[Lesbos]] je w Azëji na azëjaticczim kòntinentalnim szelfie kòl strądu [[Tëreckô|Tërecji]] * [[Grëzóńskô]] * [[Indie]] * [[Jindonezjô]] * [[Irak]] * [[Iran]] * [[Izrael]] * [[Japòńskô]] * [[Jemen]] * [[Jordaniô]] * [[Kambòdżô]] * [[Katar]] * [[Kazachstan]] * [[Kirgistan]] * [[Repùblika Kòreji|Półniowò Kòreja]] * [[Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika|Nordowô Kòreja]] * [[Kùwejt]] * [[Laòs]] * [[Liban]] * [[Malediwë]] * [[Malezjô]] * [[Mòngolskô]] * [[Myanmar|Myanmar (dôwni Birma)]] * [[Nepal]] * [[Òman]] * [[Pakistan]] * [[Ruskô]] * [[Singapùr]] * [[Sri Lanka]] * [[Syrëjô]] * [[Tadżikistan]] * [[Tajlandiô]] * [[Tajwan]] * [[Pòrënkòwi Timor]] * [[Tëreckô]] * [[Turkmenistan]] * [[Ùzbekistan]] * [[Wietnam]] * [[Zjednóné Arabsczie Emiratë]] Nôwikszim państwã w Azëji je [[Ruskô]] (téż z eùropejsczim dzélã), a nôlëdniszim azjacczim [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinë]]. == Nôtërne leżnoscë == === Wëzdrzatk plónu === [[Òbrôzk:Asia_satellite_orthographic.jpg|thumb|250px|right|Azëjô - satelitarni odjimk]] Azëjô je - pò Eùropie - nôbarżi rozkawałkòwónim dzélã swiata. Strzédna dôlëzna òd [[mòrze|mòrza]] je 756&nbsp;km a nôwëżi kòl 2360&nbsp;km. Ne wôrtoscë są nôwiksze westrzód wszestczich dzélów swiata, a to dlôte, że Azëjô je baro równoleżnikòwò ë pôłnikòwò rozcygniona. Dôlëzna strądu Azëji razã je 70,6 tës. km ë je miészô blós òd nej w [[Nordowô Amerikô|Nordowi Americe]]. [[Pòłòstrów|Pòłòstrowë]] są na wnetka 1/5 (19,5%) wiéchrzëznie Azëji. Nôwiksze to: [[Arabsczi Półòstrów]] (27&nbsp;330 tës. km²), [[Jindochińsczi Pòłòstrów]] (2174 tës. km²), [[Jindijsczi Półòstrów]] (2088 tës. km²), [[Miészô Azëjô]] (501 tës. km²), [[Półòstrów Tajmyr]] (400 tës. km²), [[Kamczatka]] (370 tës. km²) ë [[Kòrejansczi Półòstrów]] (220 tës. km²). [[Òstrów|Òstrowë]] są na dosc môłim môlu Azëji, bo na blós 6,17% wiéchrzëznie. Ròwnak je westrzód nich nôwikszô na swiece [[Malajskô Òstrowina]], chtërna je na 1,7 mln km² (z [[Bòrneò]] 735,9 tës. km², [[Sumatra|Sumatrą]] 433,8 tës. km², [[Celebes]]em 189 tës. km² ë [[Jawa|Jawą]] 126,7 tës. km²), òkòma te [[Filipinë]] (300 tës. km², z òstrowã [[Luzon]] 105,7 tës. km² ë [[Mindanaò]] 95,6 tës. km²), òstrowina [[Japòńsczie Òstrowë|Japòńsczich Òstrowów]] (369 tës. km², z [[Honshu]] 230,5 tës. km² ë [[Hokkaidō|Hokkaido]] 77,9 tës. km²), ë téż [[Sachalin]] (76,4 tës. km²), [[Cejlon]] (65,6 tës. km²), [[Tajwan (òstròw)|Tajwan]] (35,8 tës. km²), [[Hajnan]] (34,1 tës. km²), òstrowinë: [[Nordowô Zemia|Nordowi Zemi]] (37,9 tës. km²), [[Nowòsybirsczie Òstrowë|Nowòsybirsczich Òstrowów]] (38,5 tës. km²). Midzë półòstrowama ë òstrowama Azëji je wiele mòcno wcãtich hôwingów ë przëstrądnich - òtemkłich, półzamkłich ë zamkłich - mòrsczich wlëgów. Nôwôżniészé z nich są na [[Atlantëcczi Òcean|Atlantëcczim Òceanie]]: [[Westrzódzemné Mòrze]], [[Czôrne Mòrze]], [[Karsczie Mòrze]], [[Mòrze Łaptiewów]], [[Pòrankòwòsybirsczie Mòrze]], [[Czukòcczie Mòrze]], [[Mòrze Beringa]], [[Òchòcczie Mòrze]], [[Japòńsczie Mòrze]], [[Żôłté Mòrze]], [[Pòrankòwòchińsczie Mòrze]], [[Pôłniowòchińsczie Mòrze]], [[Arabsczie Mòrze]], [[Czerwióne Mòrze]], [[Jindonezijsczie Westrzódzemne Mòrze]] (miôno dlô wszetczich mòrz wkòł Malajscziej Òstrowinë ë Filipinów) a téż Hôwindżi: [[Bengalskô Hôwinga|Benglaskô]] ë [[Perskô Hôwinga|Perskô]]. [[Òbrôzk:Himalaya annotated.jpg|300px|left|thumb|Satelitarni odjimk Himalajów z miônoma niechtërnych gòr]] Azëjô je - nie zdrzącë na [[Antarktida]] - dzélã swiata ò nôwiższi strzédny wëszawie, chtërna je 990 m [[n.r.m.]] Môlë niżi 300 m n.r.m. są na wiéchrzëwiznie blós 32,4%, môlë chtërne są wëszi 1000 m n.r.m. są na blós 30,4%. Nôwëszô wëszawa Azëji - [[Mount Everest]] (8848 m n.r.m.) je téż nôwëszim szczitã swiata. Nôgłãbszô òbniżëna [[Ùmarłe Mòrze|Ùmartégò Mòrza]] (405 m p.r.m.) téż je nóniższim môlã na kòpniach zemsczi kùgli. Azëjo pòdnôszë sã w wëstrzédnym dzélu ë pòstãpno òbniżô sã we wszëtczich czerënkach. Niżne môlë są w norodowo-zôpadnim dzélu: [[Tùranskô Niżawa]], [[Zôpadnosybirskô Niżawa]] ë [[Norodowòsybirskô Niżawa]], na pòrénkù je [[Norodowòchińskô Niżawa]], na pôłnim [[Niżawa Gangesu]], [[Niżawa Jindusu|Jindusu]] ë [[Niżawa Mezopòtamiji|Mezopòtamiji]]. Wiôldżie wëszawne môlë: na nordze [[Westrzódsybirskô Wëszawa]], na zôpadze [[Kazascze Pògòrze]] ë na pôłnim [[Wëszawa Dekan]] na [[Arabsczi Półòstrów|Arabsczim Pòłòstrowie]]. Wëszawa Dekan pòstãpô w pòrénk ë zôpôd rańtowama gòrama (Pòrénkòwe ë Zôpôdne Ghatë). Rańtowé gòrë są téż na zôpadnëch ë pôłniowëch strądach Arabsczégò Półòstrowa. Wësok pòłożoné wëszawë, òbeszłé gòrsczima pasmama, są całownim dzélã Zôpadny ë Centralny Azëji. Na zôpadze są to Wëszawë: Anatolijskô, Armeńskô ë Jirańskô. Westrzód wielnych régów gór nôleżi wëmienic górë: [[Pòntijsczie Górë|Pòntijsczie]], [[Taurus]], [[Kaukaz]], [[Elburs]], [[Kopet-dag]], [[Zagros]] ë [[Mekran]]. Dali w pòrénk wiżô gòrsczich pasm rosce. Je tuwò nôwiôldżi na swiece wãzeł górów - [[Pamir]], chtëren je zwóny Dakã Swiata. Tam zbiegiwóją sã jedurne na swiece régë gòr wëższé òd 7000 m n.r.m.: [[Tien-szan]], [[Hindukusz]], [[Karakòrum]], [[Himalaje]] téż Kùnlun ë [[Sino-Tybeteńsczie Gòrë]]. Pôłniowim przëdłëżeniã Sino-Tibetańsczich Górów są gòrsczié pasma Jindochinsczégò Półòstrowa ë Malajsczej Òstrowine. Midzë Himalajama a Kunlunem je nôwëższô na swiece [[Tybetańskô Wëszawa]], a midzë Kunlunem a Tien-szanem wëszawô [[Kaszgarskô Wlëga]]. Barżi na nordowi pòrénk je [[Mòngòlskô Wëszawa]], chtërna je òkrążona pasmama: Ałtaju, Sajanów, Jabònowich Gór ë Wiôldżigô Chiganu. Pòrénkòwy dzél Syberëji to môl wëszawnô-gòrsczi. Szeroczi plaskatowëszańc (m.jin. Wëszawë: Ałdańskô, Zejsko-Burejskô, Anadirskô) òddzélone są górama, m.jin.: Czersczégo, Wierchojansczima, Kołymsczima, Kòriacczima ë Sichòte Aliń, ë téż górama Kamczatczi. Gòrsczie môlë przëwôżeją na Kòrejańsczim Pòłòstrowie, w pôłniowich Chinach, na Japòńsczich òstrowach, Tajwanie ë Filipinach. Na zacht òbéńdach (kòl 16,5 mln km²) Azeji są pùstinie, chtërne są w conach zwartnikòwej (Arabsczi Pòłòstrów, [[Hindustańskô Niżawa]]), pòdzwartnikòwej (pùstinie Jiranu) jakno téż w letnéj, kòntinentalnej ([[Turańskô Niżawa]], [[Kaszgarskô Wlëga]]. == Lëdztwò == W Azëji mieszkô kòle 3,5 mld lëdzy, co je kòl 60% lëdzy na swiece (felëje pòdôwkòw ò azjëtycczim dzélu Ruskô). Òbénda ta cechùje sã wysoczim strzédnim wskôzywôczã zwëczajnégò przërôstaniô lëdztwa (17%), przë czim nôwëższi je w Syrëji (37,1%), Irakù (36,8%) ë Jemenie (36,7%) a nôniższi w Japòńsczi (3,2%). Strzédnô gãstwa zalëdzeniô je héwó 108 sztatùr/km². Rozkwatérowanié lëdzy je baro nierównomiarowé. Òbéńdë Hindujistańscziej Niżawë, Jawë ë Nordowochińsczi Niżawë są nôbarżi zalëdzone na swiece (wiãcy jakno 600 sztatùr/km²). Jinsze òbéńdë (jakno wësoczé górë, pùstinie Strzédny Azëji, dalekô Norda) są z wiksza niezalëdzone. Nôwiksze gardë Azëji to [[Seùl]] (11,6 mln), [[Mùmbaj|Mùmbaj (Bombaj)]] (9,9 mln), [[Szanghaj]] (9,1 mln), [[Dżakarta]] (9,2 mln), [[Tokijo]] (8,0 mln), [[Delhi]] (7,2 mln), [[Karaczi]] (6,7 mln), [[Pekin]] (7,0 mln), [[Teheran]] (6,8 mln), [[Sztambùl]] (7,6 mln) ë [[Bangkòk]] (5,6 mln). Nôwiksze karna gardów to: Seul (16,3 mln), [[Chongqing]] (15,0 mln), [[Òsaka]] (13,8 mln), Szanghaj (13 mln), Bombaj (12,6 mln), Tokio (11,8 mln), [[Kalkùta]] (11,0 mln) ë Pekin (10,5 mln). W Azëji je 48 państwów (z Ruską a bez Egiptu ë Grecczi) ë 2 zanôléżne òbéńdë - [[Palestinskô Aùtonomijô|Plestinską Aùtonomiją]] ë [[Makaù]] (do [[gòdnik]]a [[1999]] rokù). {{commons|Asia}} == Przëpisë == [[Kategòrëjô:Azëjô|*]] [[Kategòrëjô:Geògrafijô]] <references /> {{Azëjô}} 0bbwg24veihs6hzhcnju060450qtclt 193785 193784 2026-04-04T16:01:32Z DawnyTest 14843 /* Lëdztwò */ 193785 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Asia (orthographic projection).svg|thumb|300px|right|Azëjô]] '''Azëjô''' – dzél swiata, razã z [[Eùropa|Eùropą]] robi [[Eùrazëjô|Eùrazëjã]], nôwikszi kòntinent na [[Zemia|Zemi]]. Rozcygô sã òd [[Eùropa|Eùropë]] na zôpadze do [[Spòkójny Òcean|Spòkójnégò Òceanu]] na pòrénkù. Òd pôłniowégò zôpadu graniczë z [[Afrika|Afriką]], òd pôłniô z [[Aùstralëjô (kòntinent)|Aùstralëjô]] ë [[Jindijsczi Òcean|Jindijsczim Òceanem]]. W Azëji mieszkô 2/3 wszëtczich lëdzy Zemi. == Wiôldżé òbéńdë Azëji == * [[Zôpadnô Azëjô]] ** [[Blisczi Pòrénk]] ** [[Kaukaz]] ** [[Strzédny Pòrénk]] * [[Strzédnô Azëjô]] * [[Pôłnowô Azëjô]] ([[subkòntinent jindijsczi]]) * [[Pôłniowò-Pòrénkòwô Azëjô]] * [[Pòrénszô Azëjô]] ([[Pòrénszô Azëjô|Daleczi Pòrénk]]) * [[Sybiriô]] ([[Sybiriô|Nordowô Azëjô]]) * [[Azëjatëcczé Tigrë]] Na pòczątkù [[2006]] rokù w Azëji bëłë państwa: * [[Afganistón]] * [[Saudëjskô Arabijô]] * [[Armenijô]] * [[Aùstralëjô]] ([[Òstrów Gòdów]] ë [[Kòkòsowe Òstrowë]]) * [[Azerbejdżan]] * [[Bahrajn]] * [[Bangladesz]] * [[Bhutan]] * [[Brunei|Brunejô]]<ref>Biuletin Radzëzne Kaszëbsczégò Jãzëka 2007, Ùchwôlënk Nr 6/RKJ/07 z dnia 8-12-2007 r. w sprawie niechtërnëch geògrafnëch pòzwów, s. 42</ref> * [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinë]] * [[Cyper]] * [[Nordowy Cyper|Nordowi Cyper]] * [[Egipt]] ([[Pòłòstrów Synaj]]) * [[Filipinë]] * [[Greckô]] (małô òbéńda na òstowach [[Sporadë]], [[Chijos]] ë [[Lesbos]] je w Azëji na azëjaticczim kòntinentalnim szelfie kòl strądu [[Tëreckô|Tërecji]] * [[Grëzóńskô]] * [[Indie]] * [[Jindonezjô]] * [[Irak]] * [[Iran]] * [[Izrael]] * [[Japòńskô]] * [[Jemen]] * [[Jordaniô]] * [[Kambòdżô]] * [[Katar]] * [[Kazachstan]] * [[Kirgistan]] * [[Repùblika Kòreji|Półniowò Kòreja]] * [[Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika|Nordowô Kòreja]] * [[Kùwejt]] * [[Laòs]] * [[Liban]] * [[Malediwë]] * [[Malezjô]] * [[Mòngolskô]] * [[Myanmar|Myanmar (dôwni Birma)]] * [[Nepal]] * [[Òman]] * [[Pakistan]] * [[Ruskô]] * [[Singapùr]] * [[Sri Lanka]] * [[Syrëjô]] * [[Tadżikistan]] * [[Tajlandiô]] * [[Tajwan]] * [[Pòrënkòwi Timor]] * [[Tëreckô]] * [[Turkmenistan]] * [[Ùzbekistan]] * [[Wietnam]] * [[Zjednóné Arabsczie Emiratë]] Nôwikszim państwã w Azëji je [[Ruskô]] (téż z eùropejsczim dzélã), a nôlëdniszim azjacczim [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinë]]. == Nôtërne leżnoscë == === Wëzdrzatk plónu === [[Òbrôzk:Asia_satellite_orthographic.jpg|thumb|250px|right|Azëjô - satelitarni odjimk]] Azëjô je - pò Eùropie - nôbarżi rozkawałkòwónim dzélã swiata. Strzédna dôlëzna òd [[mòrze|mòrza]] je 756&nbsp;km a nôwëżi kòl 2360&nbsp;km. Ne wôrtoscë są nôwiksze westrzód wszestczich dzélów swiata, a to dlôte, że Azëjô je baro równoleżnikòwò ë pôłnikòwò rozcygniona. Dôlëzna strądu Azëji razã je 70,6 tës. km ë je miészô blós òd nej w [[Nordowô Amerikô|Nordowi Americe]]. [[Pòłòstrów|Pòłòstrowë]] są na wnetka 1/5 (19,5%) wiéchrzëznie Azëji. Nôwiksze to: [[Arabsczi Półòstrów]] (27&nbsp;330 tës. km²), [[Jindochińsczi Pòłòstrów]] (2174 tës. km²), [[Jindijsczi Półòstrów]] (2088 tës. km²), [[Miészô Azëjô]] (501 tës. km²), [[Półòstrów Tajmyr]] (400 tës. km²), [[Kamczatka]] (370 tës. km²) ë [[Kòrejansczi Półòstrów]] (220 tës. km²). [[Òstrów|Òstrowë]] są na dosc môłim môlu Azëji, bo na blós 6,17% wiéchrzëznie. Ròwnak je westrzód nich nôwikszô na swiece [[Malajskô Òstrowina]], chtërna je na 1,7 mln km² (z [[Bòrneò]] 735,9 tës. km², [[Sumatra|Sumatrą]] 433,8 tës. km², [[Celebes]]em 189 tës. km² ë [[Jawa|Jawą]] 126,7 tës. km²), òkòma te [[Filipinë]] (300 tës. km², z òstrowã [[Luzon]] 105,7 tës. km² ë [[Mindanaò]] 95,6 tës. km²), òstrowina [[Japòńsczie Òstrowë|Japòńsczich Òstrowów]] (369 tës. km², z [[Honshu]] 230,5 tës. km² ë [[Hokkaidō|Hokkaido]] 77,9 tës. km²), ë téż [[Sachalin]] (76,4 tës. km²), [[Cejlon]] (65,6 tës. km²), [[Tajwan (òstròw)|Tajwan]] (35,8 tës. km²), [[Hajnan]] (34,1 tës. km²), òstrowinë: [[Nordowô Zemia|Nordowi Zemi]] (37,9 tës. km²), [[Nowòsybirsczie Òstrowë|Nowòsybirsczich Òstrowów]] (38,5 tës. km²). Midzë półòstrowama ë òstrowama Azëji je wiele mòcno wcãtich hôwingów ë przëstrądnich - òtemkłich, półzamkłich ë zamkłich - mòrsczich wlëgów. Nôwôżniészé z nich są na [[Atlantëcczi Òcean|Atlantëcczim Òceanie]]: [[Westrzódzemné Mòrze]], [[Czôrne Mòrze]], [[Karsczie Mòrze]], [[Mòrze Łaptiewów]], [[Pòrankòwòsybirsczie Mòrze]], [[Czukòcczie Mòrze]], [[Mòrze Beringa]], [[Òchòcczie Mòrze]], [[Japòńsczie Mòrze]], [[Żôłté Mòrze]], [[Pòrankòwòchińsczie Mòrze]], [[Pôłniowòchińsczie Mòrze]], [[Arabsczie Mòrze]], [[Czerwióne Mòrze]], [[Jindonezijsczie Westrzódzemne Mòrze]] (miôno dlô wszetczich mòrz wkòł Malajscziej Òstrowinë ë Filipinów) a téż Hôwindżi: [[Bengalskô Hôwinga|Benglaskô]] ë [[Perskô Hôwinga|Perskô]]. [[Òbrôzk:Himalaya annotated.jpg|300px|left|thumb|Satelitarni odjimk Himalajów z miônoma niechtërnych gòr]] Azëjô je - nie zdrzącë na [[Antarktida]] - dzélã swiata ò nôwiższi strzédny wëszawie, chtërna je 990 m [[n.r.m.]] Môlë niżi 300 m n.r.m. są na wiéchrzëwiznie blós 32,4%, môlë chtërne są wëszi 1000 m n.r.m. są na blós 30,4%. Nôwëszô wëszawa Azëji - [[Mount Everest]] (8848 m n.r.m.) je téż nôwëszim szczitã swiata. Nôgłãbszô òbniżëna [[Ùmarłe Mòrze|Ùmartégò Mòrza]] (405 m p.r.m.) téż je nóniższim môlã na kòpniach zemsczi kùgli. Azëjo pòdnôszë sã w wëstrzédnym dzélu ë pòstãpno òbniżô sã we wszëtczich czerënkach. Niżne môlë są w norodowo-zôpadnim dzélu: [[Tùranskô Niżawa]], [[Zôpadnosybirskô Niżawa]] ë [[Norodowòsybirskô Niżawa]], na pòrénkù je [[Norodowòchińskô Niżawa]], na pôłnim [[Niżawa Gangesu]], [[Niżawa Jindusu|Jindusu]] ë [[Niżawa Mezopòtamiji|Mezopòtamiji]]. Wiôldżie wëszawne môlë: na nordze [[Westrzódsybirskô Wëszawa]], na zôpadze [[Kazascze Pògòrze]] ë na pôłnim [[Wëszawa Dekan]] na [[Arabsczi Półòstrów|Arabsczim Pòłòstrowie]]. Wëszawa Dekan pòstãpô w pòrénk ë zôpôd rańtowama gòrama (Pòrénkòwe ë Zôpôdne Ghatë). Rańtowé gòrë są téż na zôpadnëch ë pôłniowëch strądach Arabsczégò Półòstrowa. Wësok pòłożoné wëszawë, òbeszłé gòrsczima pasmama, są całownim dzélã Zôpadny ë Centralny Azëji. Na zôpadze są to Wëszawë: Anatolijskô, Armeńskô ë Jirańskô. Westrzód wielnych régów gór nôleżi wëmienic górë: [[Pòntijsczie Górë|Pòntijsczie]], [[Taurus]], [[Kaukaz]], [[Elburs]], [[Kopet-dag]], [[Zagros]] ë [[Mekran]]. Dali w pòrénk wiżô gòrsczich pasm rosce. Je tuwò nôwiôldżi na swiece wãzeł górów - [[Pamir]], chtëren je zwóny Dakã Swiata. Tam zbiegiwóją sã jedurne na swiece régë gòr wëższé òd 7000 m n.r.m.: [[Tien-szan]], [[Hindukusz]], [[Karakòrum]], [[Himalaje]] téż Kùnlun ë [[Sino-Tybeteńsczie Gòrë]]. Pôłniowim przëdłëżeniã Sino-Tibetańsczich Górów są gòrsczié pasma Jindochinsczégò Półòstrowa ë Malajsczej Òstrowine. Midzë Himalajama a Kunlunem je nôwëższô na swiece [[Tybetańskô Wëszawa]], a midzë Kunlunem a Tien-szanem wëszawô [[Kaszgarskô Wlëga]]. Barżi na nordowi pòrénk je [[Mòngòlskô Wëszawa]], chtërna je òkrążona pasmama: Ałtaju, Sajanów, Jabònowich Gór ë Wiôldżigô Chiganu. Pòrénkòwy dzél Syberëji to môl wëszawnô-gòrsczi. Szeroczi plaskatowëszańc (m.jin. Wëszawë: Ałdańskô, Zejsko-Burejskô, Anadirskô) òddzélone są górama, m.jin.: Czersczégo, Wierchojansczima, Kołymsczima, Kòriacczima ë Sichòte Aliń, ë téż górama Kamczatczi. Gòrsczie môlë przëwôżeją na Kòrejańsczim Pòłòstrowie, w pôłniowich Chinach, na Japòńsczich òstrowach, Tajwanie ë Filipinach. Na zacht òbéńdach (kòl 16,5 mln km²) Azeji są pùstinie, chtërne są w conach zwartnikòwej (Arabsczi Pòłòstrów, [[Hindustańskô Niżawa]]), pòdzwartnikòwej (pùstinie Jiranu) jakno téż w letnéj, kòntinentalnej ([[Turańskô Niżawa]], [[Kaszgarskô Wlëga]]. == Lëdztwò == W Azëji mieszkô kòle 3,5 mld lëdzy, co je kòl 60% lëdzy na swiece (felëje pòdôwkòw ò azjëtycczim dzélu Ruskô). Òbénda ta cechùje sã wysoczim strzédnim wskôzywôczã zwëczajnégò przërôstaniô lëdztwa (17%), przë czim nôwëższi je w Syrëji (37,1%), Irakù (36,8%) ë Jemenie (36,7%) a nôniższi w Japòńsczi (3,2%). Strzédnô gãstwa zalëdzeniô je héwó 108 sztatùr/km². Rozkwatérowanié lëdzy je baro nierównomiarowé. Òbéńdë Hindujistańscziej Niżawë, Jawë ë Nordowochińsczi Niżawë są nôbarżi zalëdzone na swiece (wiãcy jakno 600 sztatùr/km²). Jinsze òbéńdë (jakno wësoczé górë, pùstinie Strzédny Azëji, dalekô Norda) są z wiksza niezalëdzone. Nôwiksze gardë Azëji to [[Seùl]] (11,6 mln), [[Mùmbaj|Mùmbaj (Bombaj)]] (9,9 mln), [[Szanghaj]] (9,1 mln), [[Dżakarta]] (9,2 mln), [[Tokijo]] (8,0 mln), [[Delhi]] (7,2 mln), [[Karaczi]] (6,7 mln), [[Pekin]] (7,0 mln), [[Teheran]] (6,8 mln), [[Sztambùl]] (7,6 mln) ë [[Bangkòk]] (5,6 mln). Nôwiksze karna gardów to: Seul (16,3 mln), [[Chongqing]] (15,0 mln), [[Òsaka]] (13,8 mln), Szanghaj (13 mln), Bombaj (12,6 mln), Tokio (11,8 mln), [[Kalkùta]] (11,0 mln) ë Pekin (10,5 mln). W Azëji je 48 państwów (z Ruską a bez Egiptu ë Grecczi) ë 2 zanôléżne òbéńdë - [[Palestinskô Aùtonomijô|Plestinską Aùtonomiją]] ë [[Makaù]] (do [[gòdnik]]a [[1999]] rokù). == Przëpisë == [[Kategòrëjô:Azëjô|*]] [[Kategòrëjô:Geògrafijô]] <references /> {{Azëjô}}{{commons|Asia}} gbbnmt3n52memiu9m4as5f3jp9ng4op 0 3320 193867 192007 2026-04-05T08:00:10Z DawnyTest 14843 193867 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=조선민주주의인민공화국|miono=Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika|fana=Flag of North Korea.svg|herb=Emblem of North Korea.svg|himn=[[Himn Nordowi Kòreji|Aegukka]]|na karce=Locator map of North Korea.svg|Prezydeńt=Kim Dzong un|Premiéra=Pak Thae-song|wiéchrzëzna=120 540|procent-wòdë=0,1|rok=2005|lëdztwò=22 912 177|dëtk=[[nordowòkòrejańsczi won]]|kòd dëtka=KPW|czasowô cona=+9:00|kòd=KP|Internet=''felënk (zarezerwowóné je .kp)''|telefón=+850|stolëca=P'yŏngyang|fòrma państwa=totalitarizm|miono-genitiw=Nordowi Kòreji}} {{Pòrtal|Kòreja}} '''Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika''' (kòr. 조선민주주의인민공화국, hanja 朝鮮民主主義人民共和國, MCR. Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk, Nordowô Kòreja, skrodz. KLDR)) je pòrénkòwòazjatëcczim państwã, chtërne pòwsta w nordowim dzélu [[Kòreja|Kòrejańsczégò Półòstrowa]] pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] na òbéńdach zajëmniãtich przez [[Czerwionô Armija|Czerwioną Armijã]]. Òficjalno je to kòmùnisticznô jednopartijna systema, chtërnej prowôdnikã je Kim Dzong Un. Totalitarną wëszëznã sprôwiô òpiartô na deji [[dżucze]] [[Partëja Ròbòtë Kòreji]]. Greńczy z [[Ruskô|Ruską]] na nordowim pòrénkù, [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinama]] na nordze, [[Repùblika Kòreji|Pôłniową Kòreją]] na pôłnim. W Chinach a téż w sami Nordowi Kòreji, krôj zwóny je Pukchosŏn ("Nordowi Chosŏn"; 북조선; 北朝鮮). Bukhan ("Nordowi Han"; 북한; 北韓) to òglowé miono westrzód mieszkańców Pôłniowi Kòreji na krôj sąsadów. == Historëjô == Pò japòńsczi òkùpacëji Kòreji, chtërna skùńczëła sã razã z przegraną Japòńsczi w II swiatowi wòjnie w [[1945]], Kòreja òsta pòdzélonô na dwa partë zdłużą 38 równoleżnika. Sowiecczi Związk kòntrolowôł nordowi dzél a USA pôłniowi. Kòrejanë z zelgã pòwitôle wëzwòlenié òd Japònów, leno nie chcele zgòdzëc sã na wprowôdzanié cëzëch praw na òbéńdã półòstrowa. Rusczé ë Amerikane nie chcele zôs zgòdzëc sã na wespólne sprôwianié Kòreją. Dotëgòwało to do ùsôdzeniô w [[1948]] rokù apartnëch rządów w nordowim ë pôłniowim parce, jaczé zarôzkù ògłoszëłë sã jedinyma legalnëma rządama całowny Kòreji. Narôstającé napiãcé ë greńcowi biôtczi midze òba krôjama doprowôdzëłë do domôcy [[kòrejańskô wòjna|kòrejańsczi wòjnë]]. [[25 czerwińca]] [[1950]] rokù (Nordowô) [[Kòrejańskô Lëdowô Armija]] narëszëła 38 równoleżnik abë sparłãczëc òba państwa w jedną pòliticzną systemã pòd swòjim przédnictwã. Wòjna dérała do [[27 lëpińca]] [[1953]] rokù, czedë òddzélë [[ÒZN|Zrzëszonéch Nôrodów]], Kòrejańsczi Lëdowi Armiji ë [[Armijô Chińsczëch Dobrowòlników]] pòdpisale przedspòkój (zgòdã na spòkój) ë ùsôdzëlë [[Kòrejańskô Zdemilitarizowónô Cona|Zdemilitarizowóną Conã]] midze Nordową a Pôłniową Kòreją. === Przédnicë === <gallery> Kim Il Sung Portrait-4.jpg|Kim Ir Sen (1972-1994)<ref>Jako prezydeńt</ref> Kim Jong il Portrait-2.jpg|Kim Dzong Il (1994-2011) Kim Jong-un and Vladimir Putin (2023-09-13) 12 (cropped).jpg|Kim Dzong Un (2011-) </gallery> == Ùrzãdny pòdzélk == [[Òbrôzk:North_Korea_Div.png|right|thumb|250px|Ùrzãdnô karta Nordowi Kòreji]] Nordowô Kòreja pòdzélonô je na dzewiãc prowincjów, trzë specjalnë òbéńdë ë dwa gardë sprôwióny bez rząd (''chikhalsi'', 직할시, 直轄市). {| border="1" class="infobox" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border-collapse: collapse; ;" ! Miono !! Hangeul !! Hanja |- !colspan="3"| Prowincëje |- | [[Chagang-do]] || 자강도 || 慈江道 |- | [[Nordowi Hamgyŏng]] || 함경북도 || 咸鏡北道 |- | [[Pôłniowi Hamgyŏng]] || 함경남도 || 咸鏡南道 |- | [[Nordowi Hwanghae]] || 황해북도 || 黃海北道 |- | [[Pôłniowi Hwanghae]] || 황해남도 || 黃海南道 |- | [[Kangwŏn-do]] || 강원도 || 江原道 |- | [[Nordowi P'yŏngan]] || 평안북도 || 平安北道 |- | [[Pôłniowi P'yŏngan]] || 평안남도 || 平安南道 |- | [[Ryanggang-do]]&nbsp;^{<small>*</small>} || 량강도 || 兩江道 |- !colspan="3"| Òbéńdë |- | [[Kaesŏng Kong-ŏp Chigu]] || 개성공업지구 || 開城工業地區 |- | [[Kŭmgangsan Kwangwang Chigu]] || 금강산관광지구 || 金剛山觀光地區 |- | [[Sinŭiju T'ŭkpyŏl Haengjŏnggu]] || 신의주특별행정구 || 新義州特別行政區 |- !colspan="3"| Gardë sprôwióny direkt bez rząd |- | [[P'yŏngyang]] || 평양직할시 || 平壤直轄市 |- | [[Rasŏn]] || 라선(라진-선봉)직할시 || 羅先(羅津-先鋒)直轄市 |} ^{<small>*</small>} Czasã pisóné "Yanggang". ; <span style="font-size:120%;">Przédny gardë</span> * [[Sinuiju]] * [[Kaesong]] * [[Nampho]] * [[Chongjin]] * [[Wonsan]] * [[Hoeryong]] * [[Hamhung]] * [[Haeju]] * [[Kanggye]] * [[Hyesan]] {{kòreja-stub}} {{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Nordowô Kòreja|!]] 06hbp849z1n5w74zgtqxtaqxzzyxzz2 193868 193867 2026-04-05T08:02:40Z DawnyTest 14843 Dofùlowanié infoboksu 193868 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=조선민주주의인민공화국|miono=Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika|fana=Flag of North Korea.svg|herb=Emblem of North Korea.svg|himn=[[Himn Nordowi Kòreji|Aegukka]]|na karce=Locator map of North Korea.svg|Prezydeńt=Kim Dzong un|Premiéra=Pak Thae-song|wiéchrzëzna=120 540|procent-wòdë=0,1|rok=2005|lëdztwò=22 912 177|dëtk=[[nordowòkòrejańsczi won]]|kòd dëtka=KPW|czasowô cona=+9:00|kòd=KP|Internet=''felënk (zarezerwowóné je .kp)''|telefón=+850|stolëca=P'yŏngyang|fòrma państwa=totalitarizm|miono-genitiw=Nordowi Kòreji|data ùsôdzenia=15 zélnika 1945|aùtowi kòd=KP|jãzëk=kòrejańsczi}} {{Pòrtal|Kòreja}} '''Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika''' (kòr. 조선민주주의인민공화국, hanja 朝鮮民主主義人民共和國, MCR. Chosŏn Minjujuŭi Inmin Konghwaguk, Nordowô Kòreja, skrodz. KLDR)) je pòrénkòwòazjatëcczim państwã, chtërne pòwsta w nordowim dzélu [[Kòreja|Kòrejańsczégò Półòstrowa]] pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] na òbéńdach zajëmniãtich przez [[Czerwionô Armija|Czerwioną Armijã]]. Òficjalno je to kòmùnisticznô jednopartijna systema, chtërnej prowôdnikã je Kim Dzong Un. Totalitarną wëszëznã sprôwiô òpiartô na deji [[dżucze]] [[Partëja Ròbòtë Kòreji]]. Greńczy z [[Ruskô|Ruską]] na nordowim pòrénkù, [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinama]] na nordze, [[Repùblika Kòreji|Pôłniową Kòreją]] na pôłnim. W Chinach a téż w sami Nordowi Kòreji, krôj zwóny je Pukchosŏn ("Nordowi Chosŏn"; 북조선; 北朝鮮). Bukhan ("Nordowi Han"; 북한; 北韓) to òglowé miono westrzód mieszkańców Pôłniowi Kòreji na krôj sąsadów. == Historëjô == Pò japòńsczi òkùpacëji Kòreji, chtërna skùńczëła sã razã z przegraną Japòńsczi w II swiatowi wòjnie w [[1945]], Kòreja òsta pòdzélonô na dwa partë zdłużą 38 równoleżnika. Sowiecczi Związk kòntrolowôł nordowi dzél a USA pôłniowi. Kòrejanë z zelgã pòwitôle wëzwòlenié òd Japònów, leno nie chcele zgòdzëc sã na wprowôdzanié cëzëch praw na òbéńdã półòstrowa. Rusczé ë Amerikane nie chcele zôs zgòdzëc sã na wespólne sprôwianié Kòreją. Dotëgòwało to do ùsôdzeniô w [[1948]] rokù apartnëch rządów w nordowim ë pôłniowim parce, jaczé zarôzkù ògłoszëłë sã jedinyma legalnëma rządama całowny Kòreji. Narôstającé napiãcé ë greńcowi biôtczi midze òba krôjama doprowôdzëłë do domôcy [[kòrejańskô wòjna|kòrejańsczi wòjnë]]. [[25 czerwińca]] [[1950]] rokù (Nordowô) [[Kòrejańskô Lëdowô Armija]] narëszëła 38 równoleżnik abë sparłãczëc òba państwa w jedną pòliticzną systemã pòd swòjim przédnictwã. Wòjna dérała do [[27 lëpińca]] [[1953]] rokù, czedë òddzélë [[ÒZN|Zrzëszonéch Nôrodów]], Kòrejańsczi Lëdowi Armiji ë [[Armijô Chińsczëch Dobrowòlników]] pòdpisale przedspòkój (zgòdã na spòkój) ë ùsôdzëlë [[Kòrejańskô Zdemilitarizowónô Cona|Zdemilitarizowóną Conã]] midze Nordową a Pôłniową Kòreją. === Przédnicë === <gallery> Kim Il Sung Portrait-4.jpg|Kim Ir Sen (1972-1994)<ref>Jako prezydeńt</ref> Kim Jong il Portrait-2.jpg|Kim Dzong Il (1994-2011) Kim Jong-un and Vladimir Putin (2023-09-13) 12 (cropped).jpg|Kim Dzong Un (2011-) </gallery> == Ùrzãdny pòdzélk == [[Òbrôzk:North_Korea_Div.png|right|thumb|250px|Ùrzãdnô karta Nordowi Kòreji]] Nordowô Kòreja pòdzélonô je na dzewiãc prowincjów, trzë specjalnë òbéńdë ë dwa gardë sprôwióny bez rząd (''chikhalsi'', 직할시, 直轄市). {| border="1" class="infobox" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border-collapse: collapse; ;" ! Miono !! Hangeul !! Hanja |- !colspan="3"| Prowincëje |- | [[Chagang-do]] || 자강도 || 慈江道 |- | [[Nordowi Hamgyŏng]] || 함경북도 || 咸鏡北道 |- | [[Pôłniowi Hamgyŏng]] || 함경남도 || 咸鏡南道 |- | [[Nordowi Hwanghae]] || 황해북도 || 黃海北道 |- | [[Pôłniowi Hwanghae]] || 황해남도 || 黃海南道 |- | [[Kangwŏn-do]] || 강원도 || 江原道 |- | [[Nordowi P'yŏngan]] || 평안북도 || 平安北道 |- | [[Pôłniowi P'yŏngan]] || 평안남도 || 平安南道 |- | [[Ryanggang-do]]&nbsp;^{<small>*</small>} || 량강도 || 兩江道 |- !colspan="3"| Òbéńdë |- | [[Kaesŏng Kong-ŏp Chigu]] || 개성공업지구 || 開城工業地區 |- | [[Kŭmgangsan Kwangwang Chigu]] || 금강산관광지구 || 金剛山觀光地區 |- | [[Sinŭiju T'ŭkpyŏl Haengjŏnggu]] || 신의주특별행정구 || 新義州特別行政區 |- !colspan="3"| Gardë sprôwióny direkt bez rząd |- | [[P'yŏngyang]] || 평양직할시 || 平壤直轄市 |- | [[Rasŏn]] || 라선(라진-선봉)직할시 || 羅先(羅津-先鋒)直轄市 |} ^{<small>*</small>} Czasã pisóné "Yanggang". ; <span style="font-size:120%;">Przédny gardë</span> * [[Sinuiju]] * [[Kaesong]] * [[Nampho]] * [[Chongjin]] * [[Wonsan]] * [[Hoeryong]] * [[Hamhung]] * [[Haeju]] * [[Kanggye]] * [[Hyesan]] {{kòreja-stub}} {{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Nordowô Kòreja|!]] nbgkkzw6yqjhxncc0vwpyn0jelv3fc8 0 3668 193864 193218 2026-04-05T05:52:00Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Dëńskô]] * [[Norweskô]] * [[Grenlandzkô]] 193864 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Ísland | miono = Islandëjô | miono-genitiw = Islandëjsczi | fana = Flag of Iceland.svg| herb = Coat of arms of Iceland.svg | na karce = Europe_location_ISL.png| jãzëk = [[Islandsczi jãzëk|islandsczi]], dëńsczi | stolëca = Reykjavík | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 103.125 | procent-wòdë = - | lëdztwò = 383,726 | rok = 2024 | dëtk = islandskô króna | kòd dëtka = ISK | czasowô cona = +0 | swiãto = [[17 czerwińca]]<ref>[https://reykjavik.is/en/june17 June 17th] Reykjavík [2025-08-31]</ref> | himn = Lofsöngur | kòd = IS | Internet = .is | telefón = 345 |Prezydeńt=Halla Tómasdóttir|Premiéra=Kristrún Frostadóttir}} '''Islandëjô''' (''Ísland'') je państwã w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]]. Są tu géjzerë, fiordë, a przede wszëtczim stolemné lodowé górë i baro cwiardi nôtëra. * stoleczny gard: [[Reykjavík]] * lëdztwò: 383,726 mieszkańców (2024)<ref>[https://www.statice.is/publications/news-archive/inhabitants/the-population-on-1-january-2024 The country's population was 383,726 at the beginning of 2024] Statistic Iceland [2025-08-31]</ref> * wiéchrzëzna: 103.125&nbsp;km² [[Òbrôzk:Strokkur geyser eruption, close-up view.jpg|mały|left|[[Gejzer]] w Islandie]] == Òbaczë téż == * [[Dëńskô]] * [[Norweskô]] * [[Grenlandzkô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Islandëjô]] [[Kategòrëjô: Eùropejsczé państwa]] 7pb6nwhshcucayblqa8cxvrvo71r361 0 4346 193793 192757 2026-04-04T20:45:01Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193793 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Język polski w Europie.png.jpg|mały|Pòlsczi jãzëk w europie]] '''Pòlsczi jãzëk''' (''język polski'') – jãzëk z [[zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczégò]] karna [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]]. == Alfabét == [[A]]a, [[Ą]]ą, [[B]]b, [[C]]c, [[Ć]]ć, [[D]]d, [[E]]e, [[Ę]]ę, [[F]]f, [[G]]g, [[H]]h, [[I]]i, [[J]]j, [[K]]k, [[L]]l, [[Ł]]ł, [[M]]m, [[N]]n, [[Ń]]ń, [[O]]o, [[Ó]]o, [[P]]p, [[Q]]q, [[R]]r, [[S]]s, [[Ś]]ś, [[T]]t, [[U]]u, [[V]]v, [[W]]w, [[X]]x, [[Y]]y, [[Z]]z, [[Ź]]ź, [[Ż]]ż, == Òbôczë téż == * [[Kaszëbsczi jãzëk]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{stub}} [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] qribsd66pfjy5gxp5cz1c05yr313pqu 0 4631 193780 192832 2026-04-04T15:57:17Z DawnyTest 14843 je nowi premier 193780 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Federalnô Demòkraticznô Repùblika Nepalu|gwôsné miono=सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल <center>Saṅghīya Lokatāntrika Gaṇatantra Nepāla</center>|fana=Flag of Nepal.svg|miono-genitiw=Nepalu|herb=Emblem of Nepal.svg|mòtto=जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी <center>(Matka ë tatczëzna są wôżniészé nawetka òd rôju)|himn=सयौं थुँगा फूलका <br>Jesmë setkama kwiatów <center>[[File:Sayaun Thunga Phool Ka (instrumental).ogg]]</center>|na karce=LocationNepal.svg|jãzëk=nepalsczi|stolëca=Katmandu|fòrma państwa=repùblika|Prezydeńt=Ram Chandra Poudel|Premiéra=Balen Shah|wiéchrzëzna=147 181|lëdztwò=29,4 mln|rok=2017|dëtk=nepalskô rupia|kòd dëtka=NPR|czasowô cona=+5:45|kòd=NP|Internet=.np .नेपाल|aùtowi kòd=NEP|telefón=+977}} '''Nepal''' (òficjalnô pòzwa: '''Federalnô Demòkraticznô Repùblika Nepalu''') – państwo w westrzédny [[Azëjô|Azje]], bez przëstãpù do mòrza, grańczi z [[Indie|Indiama]] i [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinama]]. Wiéchrzëzna 147 181 km²; wielëna lëdztwa wnet 29,4 mln (stój na lëpińc 2017)<ref>[https://web.archive.org/web/20101229013308/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/np.html Nepal w „The World Factbook”]</ref>. Stolëca –Katmandu. Głową państwa je prezydent (òd 2023 [[Ram Chandra Poudel]], przédnikã rządu je premier (òd 2025 [[Sushila Karki]]). Na pògrańczim Nepalu z Chinama je nôwëższi czëp na swiece – góra Mount Everest. <br><gallery class=center caption="Nepal"> Kathmandu-Durbar Square-18-Mini vor-Vishnu-Pratapamalla-Jagannath-2013-gje.jpg|Kathmandu Pashupatinath-Mrigasthali-20-Glocke-2013-gje.jpg|Pashupatinath Bhaktapur-Palastplatz 10 mit Goldenem Tor-Bhupatindramalla-Saeule-Vatsala-gje.jpg|Bhaktapur Changu Narayan-22-Butterlichter-2014-gje.jpg|Changu Narayan Patan-Palastplatz-12-Tauben-2013-gje.jpg|Patan Dingboche to Chhukung-52-Eisbach-2007-gje.jpg|Himalaya Mustang-Ghami to Lo Gekar-30-2015-gje.jpg|Mustang Prithvi Highway-86-Schlaglochbeseitigung-2013-gje.jpg|Transport </gallery> == Przëpisczi == {{przëpisë}}{{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] 1m7txrhkncd11km7rjovzz0ccnaij52 193781 193780 2026-04-04T15:57:51Z DawnyTest 14843 193781 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Federalnô Demòkraticznô Repùblika Nepalu|gwôsné miono=सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल <center>Saṅghīya Lokatāntrika Gaṇatantra Nepāla</center>|fana=Flag of Nepal.svg|miono-genitiw=Nepalu|herb=Emblem of Nepal.svg|mòtto=जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी <center>(Matka ë tatczëzna są wôżniészé nawetka òd rôju)|himn=सयौं थुँगा फूलका <br>Jesmë setkama kwiatów <center>[[File:Sayaun Thunga Phool Ka (instrumental).ogg]]</center>|na karce=LocationNepal.svg|jãzëk=nepalsczi|stolëca=Katmandu|fòrma państwa=repùblika|Prezydeńt=Ram Chandra Poudel|Premiéra=Balen Shah|wiéchrzëzna=147 181|lëdztwò=29,4 mln|rok=2017|dëtk=nepalskô rupia|kòd dëtka=NPR|czasowô cona=+5:45|kòd=NP|Internet=.np .नेपाल|aùtowi kòd=NEP|telefón=+977}} '''Nepal''' (òficjalnô pòzwa: '''Federalnô Demòkraticznô Repùblika Nepalu''') – państwo w westrzédny [[Azëjô|Azje]], bez przëstãpù do mòrza, grańczi z [[Indie|Indiama]] i [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinama]]. Wiéchrzëzna 147 181 km²; wielëna lëdztwa wnet 29,4 mln (stój na lëpińc 2017)<ref>[https://web.archive.org/web/20101229013308/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/np.html Nepal w „The World Factbook”]</ref>. Stolëca –Katmandu. Głową państwa je prezydent (òd 2023 [[Ram Chandra Poudel]], przédnikã rządu je premier (òd 2026 Balen Shah). Na pògrańczim Nepalu z Chinama je nôwëższi czëp na swiece – góra Mount Everest. <br><gallery class=center caption="Nepal"> Kathmandu-Durbar Square-18-Mini vor-Vishnu-Pratapamalla-Jagannath-2013-gje.jpg|Kathmandu Pashupatinath-Mrigasthali-20-Glocke-2013-gje.jpg|Pashupatinath Bhaktapur-Palastplatz 10 mit Goldenem Tor-Bhupatindramalla-Saeule-Vatsala-gje.jpg|Bhaktapur Changu Narayan-22-Butterlichter-2014-gje.jpg|Changu Narayan Patan-Palastplatz-12-Tauben-2013-gje.jpg|Patan Dingboche to Chhukung-52-Eisbach-2007-gje.jpg|Himalaya Mustang-Ghami to Lo Gekar-30-2015-gje.jpg|Mustang Prithvi Highway-86-Schlaglochbeseitigung-2013-gje.jpg|Transport </gallery> == Przëpisczi == {{przëpisë}}{{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] bpe3anzwq1i0epre2t88sveviy4zpvq 193782 193781 2026-04-04T15:58:48Z DawnyTest 14843 193782 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Federalnô Demòkraticznô Repùblika Nepalu|gwôsné miono=सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल <center>Saṅghīya Lokatāntrika Gaṇatantra Nepāla</center>|fana=Flag of Nepal.svg|miono-genitiw=Nepalu|herb=Emblem of Nepal.svg|mòtto=जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी <center>(Matka ë tatczëzna są wôżniészé nawetka òd rôju)|himn=सयौं थुँगा फूलका <br>Jesmë setkama kwiatów <center>[[File:Sayaun Thunga Phool Ka (instrumental).ogg]]</center>|na karce=LocationNepal.svg|jãzëk=nepalsczi|stolëca=Katmandu|fòrma państwa=repùblika|Prezydeńt=Ram Chandra Poudel|Premiéra=Balen Shah|wiéchrzëzna=147 181|lëdztwò=29,4 mln|rok=2017|dëtk=nepalskô rupia|kòd dëtka=NPR|czasowô cona=+5:45|kòd=NP|Internet=.np .नेपाल|aùtowi kòd=NEP|telefón=+977}} '''Nepal''' (òficjalnô pòzwa: '''Federalnô Demòkraticznô Repùblika Nepalu''') – państwo w westrzédny [[Azëjô|Azje]], bez przëstãpù do mòrza, grańczi z [[Indie|Indiama]] i [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinama]]. Wiéchrzëzna 147 181 km²; wielëna lëdztwa wnet 29,4 mln (stój na lëpińc 2017)<ref>[https://web.archive.org/web/20101229013308/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/np.html Nepal w „The World Factbook”]</ref>. Stolëca – Katmandu. Głową państwa je prezydent (òd 2023 [[Ram Chandra Poudel]], przédnikã rządu je premier (òd 2026 Balen Shah). Na pògrańczim Nepalu z Chinama je nôwëższi czëp na swiece – góra Mount Everest. <br><gallery class=center caption="Nepal"> Kathmandu-Durbar Square-18-Mini vor-Vishnu-Pratapamalla-Jagannath-2013-gje.jpg|Kathmandu Pashupatinath-Mrigasthali-20-Glocke-2013-gje.jpg|Pashupatinath Bhaktapur-Palastplatz 10 mit Goldenem Tor-Bhupatindramalla-Saeule-Vatsala-gje.jpg|Bhaktapur Changu Narayan-22-Butterlichter-2014-gje.jpg|Changu Narayan Patan-Palastplatz-12-Tauben-2013-gje.jpg|Patan Dingboche to Chhukung-52-Eisbach-2007-gje.jpg|Himalaya Mustang-Ghami to Lo Gekar-30-2015-gje.jpg|Mustang Prithvi Highway-86-Schlaglochbeseitigung-2013-gje.jpg|Transport </gallery> == Przëpisczi == {{przëpisë}}{{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] i6ib4pfnmhvp4nxtldx5teg6fi5gpe8 0 4632 193787 192186 2026-04-04T16:08:44Z DawnyTest 14843 193787 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=中华人民共和国|miono=Chińskô Lëdowô Repùblika|fana=Flag of the People's Republic of China.svg|herb=National Emblem of the People's Republic of China.svg|miono-genitiw=Chin|na karce=China in its region (claimed hatched).svg|jãzëk=chińsczi|stolëca=Pekin|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=9.596.960|procent-wòdë=2,82|rok=2021|swiãto=1 pazdzérznika|czasowô cona=+8|kòd dëtka=CNY, ¥|dëtk=yuan|lëdztwò=1 411 778 724|himn=义勇军进行曲<br> (Marsz chãtnych) <center>[[File:March of the Volunteers instrumental.ogg]]</center>|kòd=CN|Internet=.cn|telefón=86|Prezydeńt=Xi Jinping|Premiéra=Li Qiang|data ùsôdzenia=1 pazdzérznika 1949}} '''Chińskô Lëdowô Repùblika, Chinë''' je państwã w pòrénkòwi [[Azëjô|Azëji]]. Stolecznym gardã je [[Pekin]]. == Historiô == [[Òbrôzk:The Great Wall of China at Jinshanling.jpg|lewo|mały|189x189px|Chińskô Wiôlgô Scanã]] Chinë to jedna z nôstarszich cywilizacëji na swiece. Zaczãło sã ok. III tësąclata p.n.e., jak tam bëło wiele państwów i dinastëjów. W III stalata przed Christusã czezer [[Qin Shi Huang]] stwòrzëł jedno państwò chińsczé i zaczął bùdowac [[Chińskô Wiôlgô Scanã|wiôlgô scanã]]<ref>[https://www.national-geographic.pl/historia/qin-shi-huang-kim-byl-i-z-czego-zaslynal-pierwszy-cesarz-chin/ Qin Shi Huang – kim był pierwszy cesarz Chin?] National Geographic</ref>. W V stalata pòwstaje Kònfucjanizm, chińsczi religijno-filozoficzny systema, chtërnego zôczątkował Kònfucjusz a chtërën skłôda sã z piãcu głównych cnót: dobrocë (仁, ''Ren''), prawosci (義, ''Yi''), przyzwoitosci lub zwëku (禮, ''Li''), mądrosci (智, ''Zhi'') i wiernosci (信, ''Xin'')<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/history/confucianism-ancient-world Confucianism in the Ancient World] EBSCO</ref>. Pòtemù Chinë przechôdzëłe różné dinastëje, midze innymi: Han (206 p.n.e. – 220 n.e.<ref>[https://www.metmuseum.org/essays/han-dynasty-206-b-c-220-a-d Han Dynasty (206 B.C.–220 A.D.)] Met Museum</ref>), Tang (618–907<ref>[https://asia-archive.si.edu/learn/for-educators/teaching-china-with-the-smithsonian/explore-by-dynasty/tang-dynasty/ Tang dynasty, 618–907] National Museum of Asian Art</ref>), Song (960–1279<ref>[https://asia-archive.si.edu/learn/for-educators/teaching-china-with-the-smithsonian/explore-by-dynasty/song-dynasty/#:~:text=The%20Song%20dynasty%20(960%E2%80%931279)%20was%20a%20time,*%20**Ceramics%20made%20in%20the%20Song%20dynasty** Song dynasty, 960–1279] National Museum of Asian Art</ref>), [[mòngolskô]] dinastëjô Yuan (1279–1368)<ref>[http://www.chinaknowledge.de/History/Yuan/yuan.html Yuan Dynasty 元 (1279-1368)] ChinaKnowledge.de</ref>, Ming (1368–1644)<ref>[https://asia-archive.si.edu/learn/for-educators/teaching-china-with-the-smithsonian/explore-by-dynasty/ming-dynasty/ Ming dynasty, 1368–1644] National Museum of Asian Art</ref> i Qing (1644–1912), w jich czasach bëł rozwòj, wynalazczi, np. drëk (VII-VIII stalat<ref>Chia L. [https://oxfordre.com/asianhistory/display/10.1093/acrefore/9780190277727.001.0001/acrefore-9780190277727-e-205?d=%2F10.1093%2Facrefore%2F9780190277727.001.0001%2Facrefore-9780190277727-e-205&p=emailAEYCIh1juezh.#:~:text=The%20earliest%20known%20texts%20written,to%20early%208th%20century%20ce. Print Culture and the Circulation of Knowledge in Imperial China, 8th–17th Centuriesce.] [2020-03-31] Oxford Research Encyclopedias - Asian History [2025-09-07]</ref>), pich (IX stalat<ref>Paradowski R.J. [https://www.ebsco.com/research-starters/history/invention-gunpowder-and-guns Invention of Gunpowder and Guns] EBSCO Knowledge Advantage [2025-09-07]</ref>) czy kòmpas (IV stalat p.n.e.<ref>[https://nationalmaglab.org/magnet-academy/history-of-electricity-magnetism/museum/early-chinese-compass-400-bc/ Early Chinese Compass – 400 BC] National Maglab</ref>) a téż rozszérzenié grańc państwa. W XIX wëkù Chinë bëłë òsłabioné, stracëłë wiele teritoriów i mioły dôwac prawa cudzym państwom. W 1911 z przëczënë rewolucëji òstała òbalonô slédnô dinastëjô, dinastëjô Qing i powstałó Chińskô Repùblika<ref>Wood M. Chiny. Portret Cywilizacji. Wydawnictwo W.A.B. 2022, s. 560-562 ISBN 978-83-831-8197-4</ref>. 7 lëpińca 1937 [[Japòńskô]] zaatakòwałô Chinë czim zaczãłô [[II swiatowô wòjna|II swiatowô wòjnã]] w Azëji (incident na mòsce Marco Polo)<ref>[https://www.thoughtco.com/world-war-ii-in-asia-195787 World War II in Asia] ThoughtCo</ref>. Z przëczënë wòjnë domôcej naczãtô bez [[Mao Zedong|Mao Zedonga]], rząd Chińsczi Repùbliki wiornął na òstrów [[Tajwan (òstrów)|Tajwan]] gdze do dzys ma [[Tajwan|swòje państwò]]<ref>[https://history.state.gov/milestones/1945-1952/chinese-rev The Chinese Revolution of 1949] Office of the Historian</ref>, a 1 pazdzérznika 1949 pòwstałó Chińskô Lëdowô Repùblika<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/politics-and-government/mao-zedong-proclaims-communist-peoples-republic-china Mao Zedong Proclaims a Communist People's Republic in China] EBSCO</ref>. == Władza == Chińskô Lëdowô Repùblika je państwã monopartyjnym, jediną partią je Kòmùnistycznô Partiô Chin<ref name=":0">[https://www.bbc.co.uk/bitesize/guides/z9yfrdm/revision/2 What type of government does China have?] BBC [2025-09-06]</ref>. Parlament, Nôrodny Lëdowy Kòngres ma 2977 człónków<ref>[https://english.www.gov.cn/news/topnews/202302/25/content_WS63f9670ac6d0a757729e736b.html Deputies to 14th NPC broadly representative] [2023-02-25] The State Council of People's Republic of China [2025-09-06]</ref>. Przednikã kraju je prowôdnik, downi wëbiérany na 5 lat i mògł bëc wëbrany znowa le od 2018 mòże pełnic ùrząd dosmiertnie<ref name=":0" />. Wedle konstitucëji ChLR je socjalisticznô repùblikã<ref>[https://english.www.gov.cn/archive/lawsregulations/201911/20/content_WS5ed8856ec6d0b3f0e9499913.html Art. 1. konstitucëji]</ref>. * prowôdnik: Xi Jinping * wiceprowôdnik: Wang Qishan<ref>[https://www.globaltimes.cn/page/202512/1350024.shtml Chinese vice president meets German FM] Global Times</ref><ref>[https://english.www.gov.cn/news/202501/21/content_WS678f017dc6d0868f4e8ef05e.html Chinese VP attends Trump's inauguration ceremony] State Council</ref> * premiér: Li Qiang<ref name=":1">[https://english.www.gov.cn/institutions Institutions] State Council</ref> * wicepremiérzy: Ding Xuexiang, He Lifeng, Zhang Guoqing, Liu Guozhong<ref name=":1" /> == Demografiô == Lëdztwò w 2024 bëło 1,416,043,270. Chinë sã drëdżim nôbarżi zalëdnionym państwã swiata<ref>[https://worldpopulationreview.com/countries Total Population by Country 2025] World Population Review</ref>. Strzednô długosc żëca w 2021 dlô chłopów bëła 75, dlô biôłków 80.5<ref>[https://data.who.int/countries/156 Health data overview for the People’s Republic of China] World Health Organization</ref>. Nôwikszã grupą w 2021 bëli Chińczicë Han (91.1%)<ref name=":2">[https://web.archive.org/web/20211220073104/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/#people-and-society China] The World Factbook</ref>. Nôwikszã religiją bëłë chińsczi lëdowë religije (21.9%), na drëdzim molu buddizm (18.2%), zaòstałë [[chrzescëjanizna]] (5.1%), [[islam]] (1.8%), [[hinduizm]] (< 0.1%), [[judajizm]] (< 0.1%), jine, w tim [[Taoizm|taoiści]] - 0.7%, swiécczi 52.1%<ref name=":2" />. Panëje państwowy bezbòżnictwò<ref name=":2" />. == Geografiô == === Wiéchrzëzna === * całownô: 9,596,960 km² * wiéchrzëzna lądu: 9,326,410 km² * wiéchrzëzna wòdów: 270,550 km² * môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 5. === Długosc greńc === {| class="wikitable" |+Długosc<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Chiny;4169020.html Chiny] Encyklopedia PWN</ref> !Sąsôd !Długosc (km) |- |[[Ruskô]] |3645 |- |[[Mòngolskô]] |4677 |- |[[Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika|Nordowô Koreja]] |1416 |- |[[Wietnam]] |1281 |- |[[Laòs]] |423 |- |[[Myanmar|Mjanma]] |2185 |- |[[Indie]] |3380 |- |[[Bhutan]] |470 |- |[[Nepal]] |1236 |- |[[Pakistan]] |523 |- |[[Afganistón]] |76 |- |[[Tadżikistan]] |414 |- |[[Kirgistan]] |858 |- |[[Kazachstan]] |1533 |} === Brzegòwô liniô === 18,000 km<ref name=":3">[https://in.china-embassy.gov.cn/eng/zggk/201010/t20101023_2234758.htm Geography] Embassy of the People's Republic of China in India</ref> === Klimat === Klimat wszelejaczi: ùmiarkòwóny, tropikalny, górsczi ë pustinny<ref>[https://bluegreenatlas.com/climate/china_climate.html The climate of China] Blue Green Atlas [2026-02-14]</ref> === Ùsztôłcenié terenu === W wikszosci górzësti, wësoczé plaskòwëżë, piôszczëzna na zôpodzé, deltë, ë górë na pòrënku. === Wësokòsc terenu === * strzédnô wësokòsc: 1,840 m. n.r.m. * nôniższô wësokòsc: -154 m. n.r.m. (Turpan Pendi) * nôwëższi czëp: 8,849 m. n.r.m. (Mount Everest) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë 55.3% (w tim 11.6% òrnëch gruńtów) * lasë 23.8% (wôrtoscë szacowóné na 2023) === Òstrówë === Na teritorialnych wòdach je 5400 òstrowów. Nôwikszã z nich je Tajwan (chtërnã Chinë uznélą za swojã dzél) o wiéchrzëznie 36 000 km², pòtemù je òstrów Hajnan, chtëren mô 34 000 km² wiéchrzëzni<ref name=":3" />. === Mòrza === Kòntinentalny Chinë sã òtoczone òd wschodu i pôłnia mòrzami Bohai, Żôłtim Mòrzem, Wschòdnochińsczim i Pôłniowochińsczim o łączny wiéchrzëzni 4,73 miliónów km². Mòrze Bohai je morzem kòntinentalnym a zaòstałe sã marginalnëmi mòrzami [[Spòkójny Òcean|Spòkójnégò Òceanu]]<ref name=":3" />. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20260203002620/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ Chinë w „The World Factbook”] {{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] [[Kategòrëjô:Chinë]] 87qfqd3drlnj76a8zyw78g00v9h4lck 193869 193787 2026-04-05T08:04:08Z DawnyTest 14843 193869 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=中华人民共和国|miono=Chińskô Lëdowô Repùblika|fana=Flag of the People's Republic of China.svg|herb=National Emblem of the People's Republic of China.svg|miono-genitiw=Chin|na karce=China in its region (claimed hatched).svg|jãzëk=chińsczi|stolëca=Pekin|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=9.596.960|procent-wòdë=2,82|rok=2021|swiãto=1 pazdzérznika|czasowô cona=+8|kòd dëtka=CNY, ¥|dëtk=yuan|lëdztwò=1 411 778 724|himn=义勇军进行曲<br> (Marsz chãtnych) <center>[[File:March of the Volunteers instrumental.ogg]]</center>|kòd=CN|Internet=.cn|telefón=86|Prezydeńt=Xi Jinping|Premiéra=Li Qiang|data ùsôdzenia=1 pazdzérznika 1949|aùtowi kòd=CHN}} '''Chińskô Lëdowô Repùblika, Chinë''' je państwã w pòrénkòwi [[Azëjô|Azëji]]. Stolecznym gardã je [[Pekin]]. == Historiô == [[Òbrôzk:The Great Wall of China at Jinshanling.jpg|lewo|mały|189x189px|Chińskô Wiôlgô Scanã]] Chinë to jedna z nôstarszich cywilizacëji na swiece. Zaczãło sã ok. III tësąclata p.n.e., jak tam bëło wiele państwów i dinastëjów. W III stalata przed Christusã czezer [[Qin Shi Huang]] stwòrzëł jedno państwò chińsczé i zaczął bùdowac [[Chińskô Wiôlgô Scanã|wiôlgô scanã]]<ref>[https://www.national-geographic.pl/historia/qin-shi-huang-kim-byl-i-z-czego-zaslynal-pierwszy-cesarz-chin/ Qin Shi Huang – kim był pierwszy cesarz Chin?] National Geographic</ref>. W V stalata pòwstaje Kònfucjanizm, chińsczi religijno-filozoficzny systema, chtërnego zôczątkował Kònfucjusz a chtërën skłôda sã z piãcu głównych cnót: dobrocë (仁, ''Ren''), prawosci (義, ''Yi''), przyzwoitosci lub zwëku (禮, ''Li''), mądrosci (智, ''Zhi'') i wiernosci (信, ''Xin'')<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/history/confucianism-ancient-world Confucianism in the Ancient World] EBSCO</ref>. Pòtemù Chinë przechôdzëłe różné dinastëje, midze innymi: Han (206 p.n.e. – 220 n.e.<ref>[https://www.metmuseum.org/essays/han-dynasty-206-b-c-220-a-d Han Dynasty (206 B.C.–220 A.D.)] Met Museum</ref>), Tang (618–907<ref>[https://asia-archive.si.edu/learn/for-educators/teaching-china-with-the-smithsonian/explore-by-dynasty/tang-dynasty/ Tang dynasty, 618–907] National Museum of Asian Art</ref>), Song (960–1279<ref>[https://asia-archive.si.edu/learn/for-educators/teaching-china-with-the-smithsonian/explore-by-dynasty/song-dynasty/#:~:text=The%20Song%20dynasty%20(960%E2%80%931279)%20was%20a%20time,*%20**Ceramics%20made%20in%20the%20Song%20dynasty** Song dynasty, 960–1279] National Museum of Asian Art</ref>), [[mòngolskô]] dinastëjô Yuan (1279–1368)<ref>[http://www.chinaknowledge.de/History/Yuan/yuan.html Yuan Dynasty 元 (1279-1368)] ChinaKnowledge.de</ref>, Ming (1368–1644)<ref>[https://asia-archive.si.edu/learn/for-educators/teaching-china-with-the-smithsonian/explore-by-dynasty/ming-dynasty/ Ming dynasty, 1368–1644] National Museum of Asian Art</ref> i Qing (1644–1912), w jich czasach bëł rozwòj, wynalazczi, np. drëk (VII-VIII stalat<ref>Chia L. [https://oxfordre.com/asianhistory/display/10.1093/acrefore/9780190277727.001.0001/acrefore-9780190277727-e-205?d=%2F10.1093%2Facrefore%2F9780190277727.001.0001%2Facrefore-9780190277727-e-205&p=emailAEYCIh1juezh.#:~:text=The%20earliest%20known%20texts%20written,to%20early%208th%20century%20ce. Print Culture and the Circulation of Knowledge in Imperial China, 8th–17th Centuriesce.] [2020-03-31] Oxford Research Encyclopedias - Asian History [2025-09-07]</ref>), pich (IX stalat<ref>Paradowski R.J. [https://www.ebsco.com/research-starters/history/invention-gunpowder-and-guns Invention of Gunpowder and Guns] EBSCO Knowledge Advantage [2025-09-07]</ref>) czy kòmpas (IV stalat p.n.e.<ref>[https://nationalmaglab.org/magnet-academy/history-of-electricity-magnetism/museum/early-chinese-compass-400-bc/ Early Chinese Compass – 400 BC] National Maglab</ref>) a téż rozszérzenié grańc państwa. W XIX wëkù Chinë bëłë òsłabioné, stracëłë wiele teritoriów i mioły dôwac prawa cudzym państwom. W 1911 z przëczënë rewolucëji òstała òbalonô slédnô dinastëjô, dinastëjô Qing i powstałó Chińskô Repùblika<ref>Wood M. Chiny. Portret Cywilizacji. Wydawnictwo W.A.B. 2022, s. 560-562 ISBN 978-83-831-8197-4</ref>. 7 lëpińca 1937 [[Japòńskô]] zaatakòwałô Chinë czim zaczãłô [[II swiatowô wòjna|II swiatowô wòjnã]] w Azëji (incident na mòsce Marco Polo)<ref>[https://www.thoughtco.com/world-war-ii-in-asia-195787 World War II in Asia] ThoughtCo</ref>. Z przëczënë wòjnë domôcej naczãtô bez [[Mao Zedong|Mao Zedonga]], rząd Chińsczi Repùbliki wiornął na òstrów [[Tajwan (òstrów)|Tajwan]] gdze do dzys ma [[Tajwan|swòje państwò]]<ref>[https://history.state.gov/milestones/1945-1952/chinese-rev The Chinese Revolution of 1949] Office of the Historian</ref>, a 1 pazdzérznika 1949 pòwstałó Chińskô Lëdowô Repùblika<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/politics-and-government/mao-zedong-proclaims-communist-peoples-republic-china Mao Zedong Proclaims a Communist People's Republic in China] EBSCO</ref>. == Władza == Chińskô Lëdowô Repùblika je państwã monopartyjnym, jediną partią je Kòmùnistycznô Partiô Chin<ref name=":0">[https://www.bbc.co.uk/bitesize/guides/z9yfrdm/revision/2 What type of government does China have?] BBC [2025-09-06]</ref>. Parlament, Nôrodny Lëdowy Kòngres ma 2977 człónków<ref>[https://english.www.gov.cn/news/topnews/202302/25/content_WS63f9670ac6d0a757729e736b.html Deputies to 14th NPC broadly representative] [2023-02-25] The State Council of People's Republic of China [2025-09-06]</ref>. Przednikã kraju je prowôdnik, downi wëbiérany na 5 lat i mògł bëc wëbrany znowa le od 2018 mòże pełnic ùrząd dosmiertnie<ref name=":0" />. Wedle konstitucëji ChLR je socjalisticznô repùblikã<ref>[https://english.www.gov.cn/archive/lawsregulations/201911/20/content_WS5ed8856ec6d0b3f0e9499913.html Art. 1. konstitucëji]</ref>. * prowôdnik: Xi Jinping * wiceprowôdnik: Wang Qishan<ref>[https://www.globaltimes.cn/page/202512/1350024.shtml Chinese vice president meets German FM] Global Times</ref><ref>[https://english.www.gov.cn/news/202501/21/content_WS678f017dc6d0868f4e8ef05e.html Chinese VP attends Trump's inauguration ceremony] State Council</ref> * premiér: Li Qiang<ref name=":1">[https://english.www.gov.cn/institutions Institutions] State Council</ref> * wicepremiérzy: Ding Xuexiang, He Lifeng, Zhang Guoqing, Liu Guozhong<ref name=":1" /> == Demografiô == Lëdztwò w 2024 bëło 1,416,043,270. Chinë sã drëdżim nôbarżi zalëdnionym państwã swiata<ref>[https://worldpopulationreview.com/countries Total Population by Country 2025] World Population Review</ref>. Strzednô długosc żëca w 2021 dlô chłopów bëła 75, dlô biôłków 80.5<ref>[https://data.who.int/countries/156 Health data overview for the People’s Republic of China] World Health Organization</ref>. Nôwikszã grupą w 2021 bëli Chińczicë Han (91.1%)<ref name=":2">[https://web.archive.org/web/20211220073104/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/#people-and-society China] The World Factbook</ref>. Nôwikszã religiją bëłë chińsczi lëdowë religije (21.9%), na drëdzim molu buddizm (18.2%), zaòstałë [[chrzescëjanizna]] (5.1%), [[islam]] (1.8%), [[hinduizm]] (< 0.1%), [[judajizm]] (< 0.1%), jine, w tim [[Taoizm|taoiści]] - 0.7%, swiécczi 52.1%<ref name=":2" />. Panëje państwowy bezbòżnictwò<ref name=":2" />. == Geografiô == === Wiéchrzëzna === * całownô: 9,596,960 km² * wiéchrzëzna lądu: 9,326,410 km² * wiéchrzëzna wòdów: 270,550 km² * môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 5. === Długosc greńc === {| class="wikitable" |+Długosc<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Chiny;4169020.html Chiny] Encyklopedia PWN</ref> !Sąsôd !Długosc (km) |- |[[Ruskô]] |3645 |- |[[Mòngolskô]] |4677 |- |[[Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika|Nordowô Koreja]] |1416 |- |[[Wietnam]] |1281 |- |[[Laòs]] |423 |- |[[Myanmar|Mjanma]] |2185 |- |[[Indie]] |3380 |- |[[Bhutan]] |470 |- |[[Nepal]] |1236 |- |[[Pakistan]] |523 |- |[[Afganistón]] |76 |- |[[Tadżikistan]] |414 |- |[[Kirgistan]] |858 |- |[[Kazachstan]] |1533 |} === Brzegòwô liniô === 18,000 km<ref name=":3">[https://in.china-embassy.gov.cn/eng/zggk/201010/t20101023_2234758.htm Geography] Embassy of the People's Republic of China in India</ref> === Klimat === Klimat wszelejaczi: ùmiarkòwóny, tropikalny, górsczi ë pustinny<ref>[https://bluegreenatlas.com/climate/china_climate.html The climate of China] Blue Green Atlas [2026-02-14]</ref> === Ùsztôłcenié terenu === W wikszosci górzësti, wësoczé plaskòwëżë, piôszczëzna na zôpodzé, deltë, ë górë na pòrënku. === Wësokòsc terenu === * strzédnô wësokòsc: 1,840 m. n.r.m. * nôniższô wësokòsc: -154 m. n.r.m. (Turpan Pendi) * nôwëższi czëp: 8,849 m. n.r.m. (Mount Everest) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë 55.3% (w tim 11.6% òrnëch gruńtów) * lasë 23.8% (wôrtoscë szacowóné na 2023) === Òstrówë === Na teritorialnych wòdach je 5400 òstrowów. Nôwikszã z nich je Tajwan (chtërnã Chinë uznélą za swojã dzél) o wiéchrzëznie 36 000 km², pòtemù je òstrów Hajnan, chtëren mô 34 000 km² wiéchrzëzni<ref name=":3" />. === Mòrza === Kòntinentalny Chinë sã òtoczone òd wschodu i pôłnia mòrzami Bohai, Żôłtim Mòrzem, Wschòdnochińsczim i Pôłniowochińsczim o łączny wiéchrzëzni 4,73 miliónów km². Mòrze Bohai je morzem kòntinentalnym a zaòstałe sã marginalnëmi mòrzami [[Spòkójny Òcean|Spòkójnégò Òceanu]]<ref name=":3" />. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20260203002620/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ Chinë w „The World Factbook”] {{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] [[Kategòrëjô:Chinë]] 32qw1es70o5s2p2yyf0ts293us3o9aw 0 4652 193779 192611 2026-04-04T14:45:31Z DawnyTest 14843 193779 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Repùblika Związku Myanmaru|gwôsné miono=ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်‌<br>Pyidaungzu Thammada Myanma Naingngandaw|fana=Flag of Myanmar.svg|miono-genitiw=Myanmaru|herb=Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg|himn=ကမ္ဘာမကျေ<br>(Do kùńca swiata) <center>[[File:U.S. Navy Band - Kaba Ma Kyei.oga]]</center>|na karce=Myanmar in its region.svg|jãzëk=birmańsczi|stolëca=Naypyidaw|fòrma państwa=repùblika|Prezydeńt=(p.ò) Min Aung Hlaing|Premiéra=Nyo Saw|wiéchrzëzna=676 578|data ùsôdzenia=[[4 stëcznika]] 1948|procent-wòdë=|lëdztwò=55,184,819<ref>''[https://www.worldometers.info/world-population/myanmar-population/ Myanmar Population <small>(LIVE)</small>]'' [online], Worldometer [dost. 2026-03-22] (<abbr>an.</abbr>).</ref>|rok=2026|dëtk=kiat|kòd dëtka=MMK|czasowô cona=+6:30|kòd=MM|Internet=.mm|aùtowi kòd=MYA|telefón=95}} '''Myanmar''', do 1989 '''Birma'''<ref>''[https://www.bbc.com/news/magazine-16000467 Who, What, Why: Should it be Burma or Myanmar?]'', „BBC News”, 2 gòdnika 2011 [dost.2026-04-04] (<abbr>an.</abbr>).</ref> je państwã w [[Azëjô|Azëji]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}}{{stub}} {{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] enls4ufmtwhwuam1fczyhq4voz8prgv 0 4653 193776 193329 2026-04-04T12:05:03Z DawnyTest 14843 193776 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = ‏د افغانستان اسلامي امارت‎ | miono = Islamsczi Emirat Afganistónu | miono-genitiw = Afganistónu| fana = Flag_of_Taliban.svg | herb = Arms of the Islamic Emirate of Afghanistan.svg| na karce = LocationAfghanistan.svg| mòtto = لا إله إلا الله محمد رسول الله <br>(Nié mô Bòga nad Allaha a Mahomet je jegò prorokã) | jãzëk = paszto | stolëca = Kabul | fòrma państwa = emirat | wiéchrzëzna = 652 864 | procent-wòdë = ~0| lëdztwò = 39 907 500 | rok = 2020 | dëtk = afgani | kòd dëtka = AFN | czasowô cona = +4:30 | swiãto = [[24 czerwińca]]| himn = دا د باتورانو کور (To je dóm bòhaterów)| kòd = AF | Internet = .af | telefón = 93 | Mònarcha=Hibatullah Achundzada| Premiéra=Hasan Achund|aùtowi kòd=AFG}} '''Afganistón''' ([[Persczi jãzëk|Persczi]] i [[Jãzëk Paszto|Paszto]]: افغانستان) je państwã w [[Azëjô|Azëji]], bez przëstãpù do mòrza. Greńczë z [[Pakistan|Pakistanã]], [[Iran|Iranã]], [[Turkmenistan|Turkmenistanã]], [[Tadżikistan|Tadżikistanã]], [[Ùzbekistan|Ùzbekistanã]] i [[Chińskô Lëdowô Repùblika|Chinami]]<ref>[https://web.archive.org/web/20250806213722/https://www.afghanembassy.au/about-afghanistan/brief-country-profile.html BRIEF COUNTRY PROFILE] Embassy of the Islamic Republic of Afghanistan, Canberra [2025-09-10]</ref>. Stolecznym gardã je [[Kabul]]. Rząd Afganistónu òd 2021, czedë władzã przejimieli Talibowie, je nëuznoném na midzënôrodny arenie. Przédnikã kraju je emir, Hibatullah Achundzada, chtëren mo plac w Kandaharze. Premiérem w stolëcy je mułła Hasan Achund. Prawo je òpiarte na prawie szariatu<ref>[https://www.pism.pl/publikacje/afganistan-rok-po-przejeciu-wladzy-przez-talibow Afganistan rok po przejęciu władzy przez talibów] [2022-08-11] PISM [2025-09-06]</ref><ref>[https://www.national-geographic.pl/historia/jak-wyglada-dzisiaj-afganistan-to-kraj-na-styku-wielu-kultur-religii-i-wplywow/#afganistan-jest-dzis-zarzadzany-przez-talibow Jak wygląda dzisiaj Afganistan? To kraj na styku wielu kultur, religii i wpływów] National Geographic [2025-09-06]</ref>. [[Islam|Mahòmetanizm]] wic je tam państwòwą religiją. == Przëpisë == {{Przëpisë}}{{stub}} {{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] cxzj5dd2v20h4a3s7dusru8ozhns1hx 0 5388 193818 187377 2026-04-05T05:06:05Z Iketsi 3254 Òbôczë téż; [[File:→[[Òbrôzk:; |thumb→|mały 193818 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Puszcza Darżlubska - Diabelski Kamień 01.jpg|mały|Diôbli kam]] [[Òbrôzk:Glacial Transportation and Deposition.jpg|mały|Òksëpë na [[Lodofôłt|lodofôłce]]]] '''Diôbli kam''' abò '''eratik''' - to je pòlodofôłtowi òksëp. Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òne są robòtą [[stolem|stolemów]], chtërnëch pòtemù zastąpił diôbeł, skądka diôbli kam abò diôbelsczi kam. Takô pòwiôstka je np. ò [[Kamiané Jezoro|Kamianym Jezorze]] w rezerwace [[Trulôczowé Błota]]. Tegò eratikù je widzec na brzegù te jezora. Niejedné kamë to są zaklãti lëdze abò zwierzãta - je rzeczenié òbrócëc sã (chùtczi) w kam. Zeswiôdczają to pòdania, a zwëskôł je lëterackò np. [[Alojzy Nôgel]]. Kaszëbskô wierzeniowô frazeòlogia, wërosłô ze znankòwiznë kama, dosta sã do pòezji. == Òbôczë téż == * [[Firn]] * [[Lodofôłt]] == Lëteratura == [[Bernard Zëchta|B. Sychta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. 214 - 215 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Glacjologiô]] kypyw7w0nk7dptj8vwwo823joob5i81 193819 193818 2026-04-05T05:06:19Z Iketsi 3254 * 193819 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Puszcza Darżlubska - Diabelski Kamień 01.jpg|mały|Diôbli kam]] [[Òbrôzk:Glacial Transportation and Deposition.jpg|mały|Òksëpë na [[Lodofôłt|lodofôłce]]]] '''Diôbli kam''' abò '''eratik''' - to je pòlodofôłtowi òksëp. Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òne są robòtą [[stolem|stolemów]], chtërnëch pòtemù zastąpił diôbeł, skądka diôbli kam abò diôbelsczi kam. Takô pòwiôstka je np. ò [[Kamiané Jezoro|Kamianym Jezorze]] w rezerwace [[Trulôczowé Błota]]. Tegò eratikù je widzec na brzegù te jezora. Niejedné kamë to są zaklãti lëdze abò zwierzãta - je rzeczenié òbrócëc sã (chùtczi) w kam. Zeswiôdczają to pòdania, a zwëskôł je lëterackò np. [[Alojzy Nôgel]]. Kaszëbskô wierzeniowô frazeòlogia, wërosłô ze znankòwiznë kama, dosta sã do pòezji. == Òbôczë téż == * [[Firn]] * [[Lodofôłt]] == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta|B. Sychta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. 214 - 215 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Glacjologiô]] s3fb6sl1xgj12jv06gb8ftdzqc24ge0 193820 193819 2026-04-05T05:06:41Z Iketsi 3254 - → – 193820 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Puszcza Darżlubska - Diabelski Kamień 01.jpg|mały|Diôbli kam]] [[Òbrôzk:Glacial Transportation and Deposition.jpg|mały|Òksëpë na [[Lodofôłt|lodofôłce]]]] '''Diôbli kam''' abò '''eratik''' – to je pòlodofôłtowi òksëp. Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òne są robòtą [[stolem|stolemów]], chtërnëch pòtemù zastąpił diôbeł, skądka diôbli kam abò diôbelsczi kam. Takô pòwiôstka je np. ò [[Kamiané Jezoro|Kamianym Jezorze]] w rezerwace [[Trulôczowé Błota]]. Tegò eratikù je widzec na brzegù te jezora. Niejedné kamë to są zaklãti lëdze abò zwierzãta – je rzeczenié òbrócëc sã (chùtczi) w kam. Zeswiôdczają to pòdania, a zwëskôł je lëterackò np. [[Alojzy Nôgel]]. Kaszëbskô wierzeniowô frazeòlogia, wërosłô ze znankòwiznë kama, dosta sã do pòezji. == Òbôczë téż == * [[Firn]] * [[Lodofôłt]] == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta|B. Sychta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. 214 - 215 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Glacjologiô]] dkdqw3in6m15j8vt1e933okulatw259 193821 193820 2026-04-05T05:07:53Z Iketsi 3254 /* Òbôczë téż */ * [[Diôbli ògón]] * [[Diôbli pãpk]] * [[Diôbelsczé skrzëpce]] 193821 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Puszcza Darżlubska - Diabelski Kamień 01.jpg|mały|Diôbli kam]] [[Òbrôzk:Glacial Transportation and Deposition.jpg|mały|Òksëpë na [[Lodofôłt|lodofôłce]]]] '''Diôbli kam''' abò '''eratik''' – to je pòlodofôłtowi òksëp. Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òne są robòtą [[stolem|stolemów]], chtërnëch pòtemù zastąpił diôbeł, skądka diôbli kam abò diôbelsczi kam. Takô pòwiôstka je np. ò [[Kamiané Jezoro|Kamianym Jezorze]] w rezerwace [[Trulôczowé Błota]]. Tegò eratikù je widzec na brzegù te jezora. Niejedné kamë to są zaklãti lëdze abò zwierzãta – je rzeczenié òbrócëc sã (chùtczi) w kam. Zeswiôdczają to pòdania, a zwëskôł je lëterackò np. [[Alojzy Nôgel]]. Kaszëbskô wierzeniowô frazeòlogia, wërosłô ze znankòwiznë kama, dosta sã do pòezji. == Òbôczë téż == * [[Firn]] * [[Lodofôłt]] * [[Diôbli ògón]] * [[Diôbli pãpk]] * [[Diôbelsczé skrzëpce]] == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta|B. Sychta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. 214 - 215 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Glacjologiô]] s02xtardbpt4bg3e7ihkdxcl3w6mwma 0 5433 193822 193031 2026-04-05T05:08:25Z Iketsi 3254 Òbôczë téż 193822 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:XN Cytisus scoparius 00.jpg|mały|Brem — jak òn żôłto kwitnie]] '''Diôbli ògón''' abò '''jurk''' abò '''brëm''' (''Sarothamnus scoparius'' syn. ''Cytisus scoparius'') – roscëna, czerz z rodzëznë bòbòwatëch. Czedës [[Kaszëbi]] robilë z niegò miotłë. Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òn kwitnie np. w [[czerwińc]]u. == Òbôczë téż == * [[Diôbli kam]] * [[Diôbli ògón]] * [[Diôbli pãpk]] * [[Diôbelsczé skrzëpce]] == Lëteratura == * [[Eùgeniusz Gòłąbk|Gołąbk E.]]: Knéga psalmów / na pòdstawie Biblii Tysiąclecia (Wyd. IV, 1989) skaszëbił Eugeniusz Gołąbk. Gdańsk 1999, s. 224 *Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s.118. * [[Bernard Zëchta]], ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej'', Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. 67. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20221009041542/http://www.park.borytucholskie.info/rosliny_w_wierzeniach_i_zwyczajach-157 Jurk w [[Nôrodny Park Tëchòlsczé Bòrë|Nôrodnym Parkù Tëchòlsczé Bòrë]]] [[Kategòrëjô:Bibliowé roscënë‎]] [[Kategòrëjô:Kùltura]] 85qjpnbivc54opf9spdvf6ewoe351wz 193823 193822 2026-04-05T05:08:34Z Iketsi 3254 - 193823 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:XN Cytisus scoparius 00.jpg|mały|Brem — jak òn żôłto kwitnie]] '''Diôbli ògón''' abò '''jurk''' abò '''brëm''' (''Sarothamnus scoparius'' syn. ''Cytisus scoparius'') – roscëna, czerz z rodzëznë bòbòwatëch. Czedës [[Kaszëbi]] robilë z niegò miotłë. Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òn kwitnie np. w [[czerwińc]]u. == Òbôczë téż == * [[Diôbli kam]] * [[Diôbli pãpk]] * [[Diôbelsczé skrzëpce]] == Lëteratura == * [[Eùgeniusz Gòłąbk|Gołąbk E.]]: Knéga psalmów / na pòdstawie Biblii Tysiąclecia (Wyd. IV, 1989) skaszëbił Eugeniusz Gołąbk. Gdańsk 1999, s. 224 *Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s.118. * [[Bernard Zëchta]], ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej'', Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. 67. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20221009041542/http://www.park.borytucholskie.info/rosliny_w_wierzeniach_i_zwyczajach-157 Jurk w [[Nôrodny Park Tëchòlsczé Bòrë|Nôrodnym Parkù Tëchòlsczé Bòrë]]] [[Kategòrëjô:Bibliowé roscënë‎]] [[Kategòrëjô:Kùltura]] s378baaw4cnm8sg3ztdqjsz09qkj2ww 0 5482 193853 180326 2026-04-05T05:39:33Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193853 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pinar Sierra de Guadarrama 2005-09-13.JPG|mały|Chójczi - chòjna]] [[Òbrôzk:Pinus sylvestris MHNT.BOT.2005.0.971.jpg|mały|'' Pinus sylvestris '']] '''Zwëczajnô sosna abò chójka''' (''Pinus silvestris'' L.) – to je wiedno zeloné drzéwiã z rodzëznë sosnowatëch (''Pinaceae''). Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òna je nôczãscé spòtikónym drzewã. To biwają szlagùtë dobré na balczi. Colemało chójczi rosną abò w jednorodnëch drzéwiãcëznach (bòrë sosnowé, chòjnë) abò miészónëch - z [[bùk|bùkã]] abò [[dana|daną]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 46. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://www.kp.org.pl/pp/pdf2/pp-3-4%282008%29_WILGA%20WANTOCH-REKOWSKI.pdf {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] qq0sknk6241kjymiqjrh9yxex1s6w7k 193854 193853 2026-04-05T05:39:52Z Iketsi 3254 - → — 193854 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pinar Sierra de Guadarrama 2005-09-13.JPG|mały|Chójczi - chòjna]] [[Òbrôzk:Pinus sylvestris MHNT.BOT.2005.0.971.jpg|mały|'' Pinus sylvestris '']] '''Zwëczajnô sosna abò chójka''' (''Pinus silvestris'' L.) – to je wiedno zeloné drzéwiã z rodzëznë sosnowatëch (''Pinaceae''). Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òna je nôczãscé spòtikónym drzewã. To biwają szlagùtë dobré na balczi. Colemało chójczi rosną abò w jednorodnëch drzéwiãcëznach (bòrë sosnowé, chòjnë) abò miészónëch — z [[bùk|bùkã]] abò [[dana|daną]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 46. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://www.kp.org.pl/pp/pdf2/pp-3-4%282008%29_WILGA%20WANTOCH-REKOWSKI.pdf {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] kww1xon5vke0w43wl952yh2osinhjoa 0 6089 193866 191804 2026-04-05T07:56:28Z DawnyTest 14843 193866 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Principat d'Andorra | miono = Ksãstwò Andorsczi | miono-genitiw = Andorsczi | fana = Flag of Andorra.svg| herb = Coat of arms of Andorra.svg | na karce = Andorra_-_Location_Map_(2013)_-_AND_-_UNOCHA.svg| mòtto = Virtus Unita Fortior | jãzëk = [[Katalońsczi jãzëk jãzëk|katalońsczi]], szpańsczi | stolëca = Andorra la Vella | fòrma państwa = mònarchiô| wiéchrzëzna = 467 | lëdztwò = 77.281 | rok = 2016 | dëtk = Eùro | kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +0 | swiãto = [[8 séwnika]] | himn = El Gran Carlemany (Wiôldżi Karol) | kòd = AD | Internet = .ad | telefón = 376 |Mònarcha=Emmanuel Macron, Josep-Lluís Serrano Pentinat|Premiéra=Xavier Espot Zamora|aùtowi kòd=AND}} [[Òbrôzk:Landscape of Andorra.jpg|thumb|left|240px|Òkòlé Andorrë kòł grańcë z Francëją]] '''Andorra''' – to je môłé państwò w [[Eùropa|Eùropie]] midzë [[Francëjô|Francëją]] a [[Szpańskô|Szpańską]] w [[Pireneje|Pirenejach]]. Stolëcą Andorrë je gard [[Andorra la Vella]]. Tu lëdze gôdają pò [[Katalońsczi jãzëk|katalońskù]]. === Spòdlowé pòdôwczi === * lëdztwò: 77.281 mieszkańców ([[2016]]) * wiéchrzëzna: 467 km² <br> {{stub}} {{commons|Category:Andorra}} {{Eùropa}} {{Eùro}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] ng299hrn95c2bi6qhapo6fw1c05gmnk 0 6498 193870 191147 2026-04-05T11:35:06Z Kwamikagami 14758 193870 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Full Moon Luc Viatour.jpg|thumb|Widzënk Miesąca ze Zemi]] '''Miesąc''' (jiné miona: miesidz, ksãżëc; symbòl: [[Òbrôzk:Moon decrescent symbol (fixed width).svg|16px|☾]]) to je jedurny nôtërny satelita [[Zemia|Zemi]]. Òn krąży wkół Zemi ë mô rozmajité fazë. Na Miesącë bëlë w 1969 r. dwaji [[Zjednóné Kraje Americzi|Amerikanie]] - Neil Armstrong i Edwin "Buzz" Aldrin<ref>[https://www.rmg.co.uk/stories/space-astronomy/how-many-people-have-walked-on-moon How many people have walked on the Moon?] Royal Museums Greenwich</ref><ref>[https://www.nhm.ac.uk/discover/factfile-the-moon.html The Moon] Natural History Museum</ref>. Promiéń je 1,737.5 km. Masa je 7.35 x 10^22 kg. Wiéchrzëzna 38 millionów km&#xB2;<ref>[https://www.space.com/18135-how-big-is-the-moon.html How big is the moon?] Space</ref>. [[Òbrôzk:Youtubeastronautsonmoonot3.gif|center]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} === Lëteratura === [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, s. 262 {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} {{stub}} [[Kategòrëjô:Astronomijô]] ej8zja84brjctswuftmg8snyyohjq6x 0 6581 193788 192482 2026-04-04T16:10:14Z DawnyTest 14843 193788 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = 中華民國 Tajwan | miono = Tajwan | miono-genitiw = Tajwanu | fana = Flag of the Republic of China.svg | herb = National Emblem of the Republic of China.svg | na karce = LocationTaiwan.svg | mòtto = - Sanmin Zhuyi | jãzëk = [[chińsczi]] | stolëca = Taipei | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 35 980 | procent-wòdë = 10,33 | lëdztwò = 23,011,292<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/taiwan-population/ Taiwan Population <small>(LIVE)</small>] Worldometer [dost. 2026-03-16]</ref> | rok = 2026 | dëtk = nowi dolar tajwańsczi | kòd dëtka = TWD | czasowô cona = +8 | himn = Sanmin Zhuyi<br>Trzë lëdowe prawidła<center>[[File:National anthem of the Republic of China (Taiwan) 中華民國國歌(演奏版).ogg]]</center> | kòd = TW | Internet = .tw | telefón = 886 |Prezydeńt=Lai Ching-te|Premiéra=Cho Jung-tai|aùtowi kòd=RC}} '''Tajwan (Chińskô Repùblika)''' je państwã w [[Azëjô|Azëji]], na òstrówie o [[Tajwan (òstrów)|tim samim mionie]] (przódë Fòrmòzô). == Historiô == W XIX stalata bëła tuwò Repùblika Tajwanu (Fòrmòzë), chtërna òderwała sã ôd Chińsczégò Césarstwa, òstała pòdbita bez [[Japòńskô]]<ref>[https://www.taipeitimes.com/News/feat/archives/2018/06/04/2003694280 The rise and fall of the Republic of Formosa] Taipei Times, 2018-06-04 [dost. 2026-03-16] ([[Anielsczi jãzëk|an]].)</ref>, bëła w ich òwładze do 1945, czedë òstała zwarcëna Chinom. W 1949 wiornął tuwò rząd Czang-Kaj Szeka, z przëczënë wòjnë domôcej naczãtô bez kòmùnistów<ref>[https://web.archive.org/web/20260124234123/https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/panstwa/news-tajwan,nId,2025207 Tajwan] Encyklopedia Interia [dost. 2025-11-14] (pòl.) [zarchiwizowano z [https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/panstwa/news-tajwan,nId,2025207 tegò adresu] (2026-01-24)]</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} {{stub}} {{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] [[Kategòrëjô:Chinë]] co5wo5jjmb5w72x0lz7wwg516at3ac3 193789 193788 2026-04-04T16:11:32Z DawnyTest 14843 193789 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = 中華民國 <center>Zhōnghuá Mínguó</center> | miono = Chińskô Repùblika | miono-genitiw = Tajwanu | fana = Flag of the Republic of China.svg | herb = National Emblem of the Republic of China.svg | na karce = LocationTaiwan.svg | mòtto = - Sanmin Zhuyi | jãzëk = [[chińsczi]] | stolëca = Taipei | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 35 980 | procent-wòdë = 10,33 | lëdztwò = 23,011,292<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/taiwan-population/ Taiwan Population <small>(LIVE)</small>] Worldometer [dost. 2026-03-16]</ref> | rok = 2026 | dëtk = nowi dolar tajwańsczi | kòd dëtka = TWD | czasowô cona = +8 | himn = Sanmin Zhuyi<br>Trzë lëdowe prawidła<center>[[File:National anthem of the Republic of China (Taiwan) 中華民國國歌(演奏版).ogg]]</center> | kòd = TW | Internet = .tw | telefón = 886 |Prezydeńt=Lai Ching-te|Premiéra=Cho Jung-tai|aùtowi kòd=RC}} '''Tajwan (Chińskô Repùblika)''' je państwã w [[Azëjô|Azëji]], na òstrówie o [[Tajwan (òstrów)|tim samim mionie]] (przódë Fòrmòzô). == Historiô == W XIX stalata bëła tuwò Repùblika Tajwanu (Fòrmòzë), chtërna òderwała sã ôd Chińsczégò Césarstwa, òstała pòdbita bez [[Japòńskô]]<ref>[https://www.taipeitimes.com/News/feat/archives/2018/06/04/2003694280 The rise and fall of the Republic of Formosa] Taipei Times, 2018-06-04 [dost. 2026-03-16] ([[Anielsczi jãzëk|an]].)</ref>, bëła w ich òwładze do 1945, czedë òstała zwarcëna Chinom. W 1949 wiornął tuwò rząd Czang-Kaj Szeka, z przëczënë wòjnë domôcej naczãtô bez kòmùnistów<ref>[https://web.archive.org/web/20260124234123/https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/panstwa/news-tajwan,nId,2025207 Tajwan] Encyklopedia Interia [dost. 2025-11-14] (pòl.) [zarchiwizowano z [https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/panstwa/news-tajwan,nId,2025207 tegò adresu] (2026-01-24)]</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} {{stub}} {{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] [[Kategòrëjô:Chinë]] 0qvn5u8ra7e16lmadnsalerwg95s2mx 193790 193789 2026-04-04T16:20:39Z DawnyTest 14843 193790 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = 中華民國 <center>Zhōnghuá Mínguó</center> | miono = Chińskô Repùblika | miono-genitiw = Tajwanu | fana = Flag of the Republic of China.svg | herb = National Emblem of the Republic of China.svg | na karce = LocationTaiwan.svg | mòtto = - Sanmin Zhuyi | jãzëk = [[chińsczi]] | stolëca = Taipei | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 35 980 | procent-wòdë = 10,33 | lëdztwò = 23,011,292<ref>[https://www.worldometers.info/world-population/taiwan-population/ Taiwan Population <small>(LIVE)</small>] Worldometer [dost. 2026-03-16]</ref> | rok = 2026 | dëtk = nowi dolar tajwańsczi | kòd dëtka = TWD | czasowô cona = +8 | himn = Sanmin Zhuyi<br>Trzë lëdowe prawidła<center>[[File:National anthem of the Republic of China (Taiwan) 中華民國國歌(演奏版).ogg]]</center> | kòd = TW | Internet = .tw | telefón = 886 |Prezydeńt=Lai Ching-te|Premiéra=Cho Jung-tai|aùtowi kòd=RC}} '''Tajwan''' (chiń. upr. 台湾; chiń. trad. 臺灣 lub 台灣; pinyin ''Táiwān''), '''Chińskô Repùblika''' (chiń. upr. 中华民国; chiń. trad. 中華民國; pinyin ''Zhōnghuá Mínguó'') je państwã w pòrénkòwi [[Azëjô|Azëji]], na òstrówie o [[Tajwan (òstrów)|tim samim mionie]] (przódë Fòrmòzô). == Historiô == W XIX stalata bëła tuwò Repùblika Tajwanu (Fòrmòzë), chtërna òderwała sã ôd Chińsczégò Césarstwa, òstała pòdbita bez [[Japòńskô]]<ref>[https://www.taipeitimes.com/News/feat/archives/2018/06/04/2003694280 The rise and fall of the Republic of Formosa] Taipei Times, 2018-06-04 [dost. 2026-03-16] ([[Anielsczi jãzëk|an]].)</ref>, bëła w ich òwładze do 1945, czedë òstała zwarcëna Chinom. W 1949 wiornął tuwò rząd Czang-Kaj Szeka, z przëczënë wòjnë domôcej naczãtô bez kòmùnistów<ref>[https://web.archive.org/web/20260124234123/https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/panstwa/news-tajwan,nId,2025207 Tajwan] Encyklopedia Interia [dost. 2025-11-14] (pòl.) [zarchiwizowano z [https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/panstwa/news-tajwan,nId,2025207 tegò adresu] (2026-01-24)]</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} {{stub}} {{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] [[Kategòrëjô:Chinë]] r595ps983rqjucmnr1bpp5egnfqaskx 0 6594 193859 182661 2026-04-05T05:47:43Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Szchanie]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193859 wikitext text/x-wiki '''Wãbórk''' – biwô zrobiony z blachë, przóde béł z drewna, terô czãsto z plasticzëznë. Czasã wëzdrzi kąsk jak [[walc]]. Służi do noszeniô wòdë i jinszëch ceków, taczich jak np. [[mlékò]]. Mòże bëc téż ùżiwóny do sëpnëch materiałów, jak piôsk, wãdżiel czë [[zôrno]]. Wãbórk mô pałągòwaty chwët. Wãbórk mòże òbrëmic kòl 15 litrów. == Galeriô == <gallery> Òbrôzk:Seau à puits.jpg|Wãbórk z blachë Òbrôzk:Medinis kibiras. 2007-04-21.jpg|Drewniôk - wãbórk z drewna Òbrôzk:Seau incendie.jpg|Wãbórk do gaszeniô ògnia Òbrôzk:Seau à charbon.jpg|Wãbórk na wãdżiel Òbrôzk:Bucket.agr.jpg|Wãbórk z [[pòlipropëlen]]u (plasticzëznë) Òbrôzk:Sand bucket.jpg|Wãbòruszk (zabôwka) </gallery> == Òbaczë téż == * [[Szchanie]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Statczi]] cqb3r0s42ptji3yfgz96ycmtijr78f8 0 6692 193824 161357 2026-04-05T05:09:13Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193824 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Boletus satanas.JPG|mały|Diôbli pãpk]] '''Diôbli pãpk''' (''Boletus satanas'' Lenz.) – to je grzib z rodzëznë bòrzónowatëch (''Boletaceae''). Ten [[Pòtrusë|pòtrus]] mòże czedës rosł na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] w lasach kòl [[Cechòlewë|Cechòléw]]. == Òbôczë téż == * [[Diôbli kam]] * [[Diôbli ògón]] * [[Diôbelsczé skrzëpce]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Grzëbë]] busls8eqhs43rfuszluyd5b67qxy26p 0 7009 193815 187403 2026-04-05T04:10:17Z Iketsi 3254 - → – 193815 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bocage boulonnais.jpg|mały|Pùstczi]] '''Pùstczi'''<ref>hasło òprôcowóné na spòdlim ''Słowarza pòlskò-kaszëbsczégò'' E. Gòłąbka</ref> – môl zamieszkóny przez mało lëdzy np. gbùrów za wsą. Niejedny gódają, że to mòże bëc môl nijak nie zamieszkóny, jinaczi: bezlëdzé, pùstkòwié, pùstkòwizna, głëszëzna, głëszô dzëwizna. Szpôsowno abò zgardlëwie mòże rzec na nie: barabónë, përdëgónë, pùtawë, jôchë, pajączi (pajądżi), pajiczënë, pajónë, pòjéwczi (pòjówczi, pùjawë), wëgwizdowò, zarzëcé, dzura, òsék, sowińc (tzn. tam, gdze le sowë knipią); „zapadłô” wies, zapadłé (dzëczé) stronë. Pùstczi mògą òznôczac téż òkòlé dalek w kraju. Dzys czãsto zastãpiwô sã 'pùstczi' słowã 'wëbùdowanié' (pòlsczi: 'przysiółek', 'wybudowanie za wsią'). [[Òbrôzk:Habitat sur pilotis au Bénin.jpg|mały|Pùstczi]] Pòjãcé "Pùstków" stało sã wôżną figùrą w ùtwórstwie [[Jan Drzeżdżon|Jana Drzeżdżona]], òsoblëwie w [[Twôrz Smãtka|''Twarzë Smãtka'']]. Przëkładë zdaniów: "Mieszkac w pajiczënach"<ref> B. Sychta, ''Słownik gwar kaszubskich''</ref>. "Głëszô, jakbë chto òczarził"<ref> S. Ramułt, ''Słownik języka pomorskiego, czyli kaszubskiego''</ref>. "Nie wiém, jak ti lëdzë na taczim bezludkòwim mògą mieszkac?"<ref>E. Gòłąbk, ''Słowôrz pòlskò-kaszëbsczi''</ref>. == Dopisënczi == <references/> {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] l38s8qasystwm2hp5wzhn99ce68h6xe 0 7224 193832 162853 2026-04-05T05:15:55Z Iketsi 3254 {{Przëpisë}} 193832 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:20070124 sejm sala plenarna.jpg|mały|]] '''Ùstawa''' – w Pòlsce je ùstalonô w zgòdze z Konstëtucją, a ògłoszonô je pówszechno obrzésznym aktã prawnym. Ùstawa mô rangą niższą (mieszą mòc prawną) òd Kònstëtucji i ùmòwów miãdzënôrodnëch, chtërne są ratifikòwóné za zgòdô zacwierdzoną w ùstawie. Czasã rozporządzenié Prezydenta RP mô mòc ùstawë, a niższi òd nich są zwëczajné rozporządzenia (ministrów). <ref>Banaszak B., Prawo konstytucyjne, Warszawa 2004.</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Prawò]] thbtydscu5rrmirfuyuxynn6rmxiw85 0 7300 193810 192856 2026-04-04T23:43:22Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ [https://www.youtube.com/playlist?list=PLIiO0K_ItzXGgf2q7XozSFP2PTqQGl8Gp Perspectiva Kaszëbskô – Artur Jablonsczi] 193810 wikitext text/x-wiki '''Artur Jablonsczi''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] pisënk: '''Artur Jabłoński''') ùrodzył sã [[16 zélnika]] [[1970]] r. w [[Pùck|Pùckù]]. Skùńcził historëjã na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]]. W latach 1991–1998 béł redachtorã „Panoramë” ë kaszëbsczégò programù „Rodnô Zemia” w [[TVP3 Gdańsk|gduńsczim parce TVP S.A.]] Òd 1998 do 2009 r. A. Jabłońsczi béł [[Pùck|pùcczim]] starostą. Òd rujana 2009, mô swòją pòdjimiznã. W cządze 1990-1995 béł nôleżnikã, a w latach 1992-94 wiceprzédnikã Karna Sztudérów Pomorania. W 1990 r. nalôzł sã w cządnikù „Tatczëzna” ë dzejôł w nim do likwidacje pismiona w 1991 r. Òd 1997 r. je w [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczim Zrzeszenim]], jaczémù przédnikòwôł òd 2004 do 2010 r. Przënôleżi téż do Stowôrë Rozwiju [[Norda|Nordowëch Kaszëb]] „Norda” – Òbéńdowi Turisticzny Òrganizacëji, chtërną prowadzył w latach 2000-2007. W latach 2002–2004 béł przédnym redaktorã „Pòmeranii”<ref name="Pomerania 6/13">''Redaktór na krizys'', „Pomerania” 2013 nr 6, s. 8-9.</ref>. Je wespółzałóżcą ë przédnikã dzejający òd 2003 r. Stowôrë „Ziemia Pucka”, jakô pòwòła do jistnienia [[Radio Kaszëbë]] (nadôwô òd 2004 r.), a téż wespółzałóżcą niejistniejący ju telewizje [[CSB TV]]<ref name="Pomerania">''Swiat bez CSBTV'', Pomerania 2012, nr 3, s. 13-15.</ref>. Òd 2005 r. ùtwórca dzejô w Pòspólny Kòmisëji Rządu a Nôrodnëch i Etnicznëch Miészëznów, jaczi òd łżekwiôta 2008 r. je wespółprzédnikã. Zajimô sã téż ùsôdzanim prowadników. Mô jich wëdónëch pôrã: ''Na nordzie. Przewodnik po osobliwościach Ziemi Puckiej'' (1996), ''Wędrówki po Kaszubach. Opowieści o miejscach i ludziach'' (1997, 2. wëd. 1998 ), ''Norda na wakacje'' (2003; wespółùtwórstwò Jarosław Éllwart), ''Odkrywamy Nordę. Gmina Krokowa. Turystyczne przeboje gminy Krokowa'' (2004). Prócz tegò razã z Tadeùszã Stankewiczã przërëchtowôł albùm stôrich òdjimków ''Pozdrowienia z Pucka. Gruesse aus Putzig'' (1997), a z Mariuszã Szmëdką ùsôdzył dokôz ''Kaszubi w Ziemi Świętej. Niech sã swiãcy Twòje miono'' (2000). W 2009 r. w serie ''Biblioteka Jastarniańska'' ukôzôl sa repòrtôż ''Bóg z nami'', jaczi òpisëjë zetkanié Òjca Swiãtégò [[Jan Paweł II|Jana Pawła II]] z kaszëbsczima rëbôkama w [[Sopòt|Sopòtach]]. W 2013 wëszła drëkã jegò pòwiésc „Namerkôny”<ref>ArturJablonsczi, ''Namerkôny'', Wydawnictwo Region, Gdiniô 2013</ref>, pózdni – „Smùgã”<ref>Artur Jablonsczi, ''Smùgã'', Wydawnictwo Region, Gdiniô 2013.</ref>, a w 2015 – „Fényks”<ref>Artur Jablonsczi, ''Fényks'', Wydawnictwo Region, Gdiniô 2015.</ref>. A.Jabłończi òstôł ùtczony m.jin. nôdgrodą mn. Rómana Wróblewsczégò (1997) ë wëprzednieniony bez Polcul Foundation (1998 r.). Prezydent [[Bronisław Komorowski]] nadôł mù Strzébrzny Krziż Zawdzãczi za dzejanié dlô [[Nôrodné i etniczné miészëznë w Pòlsce|nôrodnëch ë etnicznych miészëznów w Pòlsce]] (2011 r.). == Przëpisczi == {{przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == * [https://web.archive.org/web/20151017060215/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/mne/mniejszosci/charakterystyka-mniejs/6480%2CCharakterystyka-mniejszosci-narodowych-i-etnicznych-w-Polsce.html#kaszubski Ùdzél Kaszëbów w miészëznowi ë regionalny pòliticzi Pòlsczi Repùbliczi] * [https://web.archive.org/web/20160415122454/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/mne/komisja-wspolna/sklad-i-regulamin/6831,Sklad-Komisji-Wspolnej-Rzadu-i-Mniejszosci-Narodowych-i-Etnicznych.html Terôczasni nôleżnicë Pòspólny Kòmisëji Rządu a Nôrodnëch i Etnicznëch Miészëznów] * https://radiokaszebe.pl/news/pomorancy-przyznali-medal-stolema-arturowi-jablonskiemu-csb-383 ([https://web.archive.org/web/20260327042138/https://archiwum.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/2026/01/artur-jablonski-medal-.mp3 audio]) * [https://www.youtube.com/playlist?list=PLIiO0K_ItzXGgf2q7XozSFP2PTqQGl8Gp Perspectiva Kaszëbskô – Artur Jablonsczi] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] jyum0ao27ke1o4cvnd2gxt8e2bfhdzz 0 7333 193860 173612 2026-04-05T05:48:08Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Wãbórk]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193860 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Maelkejunger aag fjelstrup haderslev 193x danske kvinders fotoarkiv.jpg|mały|right|150px|Szchanie w [[Dëńskô|Dëńsce]]]] '''Szchanie''' – bëłë zrobioné z drewna. Z jich pòmòcą mógł nosëc np. dwa wãbórczi wòdë. == Òbaczë téż == * [[Wãbórk]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Nôrzãdła]] t7h3o2f3nkonymjxwpbzvypa7e8c2j7 193861 193860 2026-04-05T05:49:30Z Iketsi 3254 Òbrôzk 193861 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Maelkejunger aag fjelstrup haderslev 193x danske kvinders fotoarkiv.jpg|mały|Szchanie w [[Dëńskô|Dëńsce]]]] '''Szchanie''' – bëłë zrobioné z drewna. Z jich pòmòcą mógł nosëc np. dwa wãbórczi wòdë. == Òbaczë téż == * [[Wãbórk]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Nôrzãdła]] afwykvgchsqdbub6sywq4yoatwxsudu 0 7463 193792 190144 2026-04-04T20:43:16Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193792 wikitext text/x-wiki '''Kaszëbienié''' - to je zastąpienié ''ć, ś, ź, dź'' przez c, s, z, dz (np. pò [[Pòlsczi jãzëk|pòlskù]] ''świat, zima, ziemia, rodzić, siedzieć'' to pò [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]] je: swiat, zëma, zemia, rodzëc, sedzec). [[Kaszëbsczi alfabét]] ju w 1850 rokù ni miôł ''ć, ś, ź''. == Òbôczë téż == * [[Pòlaszenié]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{stub}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk]] 2qnb8isrnwvi6km6iqc774snhf4e7b0 0 9076 193791 187263 2026-04-04T20:42:40Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193791 wikitext text/x-wiki [[File:Powiat Pucczi 2 ubt.jpeg|thumb|''Pòwiat pùcczi'' je to przikłôd pòlaszeniégò we słowiznie ë syntaksë. Barżi kaszëbskò bë bëło ''pùcczi pòwiôt'' abò téż ''pùcczi kréz''.]] '''Pòlaszenié''' (òd ''[[Pòlôczi|Pòlôch]]'') &mdash; pòwszédné zjawiszcze we terëczasni [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbiznie]], chtërno sã rzeszi z nierôz niewiadnëm zeszlachòwanim kaszëbsczi mowë z [[pòlsczi jãzëk|pòlaszëzną]]. Mòże tëkac sã wszëtczich aspektów [[jãzëk]]a, le nôczãscy ùkazywô sã we słowiznie ë wësłowie ë je zwëskã wszãdzebëcëznë pòlsczégò jãzëka. W ùrzãdach gminów, szkòłach, mediach ë kòscele tak biwało do 2005 rokù. Ks. dr Zëchta zanotérowôł (1970): "Gadôj abò pò kaszëbskù, abò pò pòlskù, bò nie cerpiã taczégò pòlaszeniégò.", a téż (1972): „W jimnazji we Wejrowie béł przed wòjną za wòznégò taczi Naczk - (...) - to ten wiedno tak knôpóm grozył pòlaszącë, czej òni gò nie chcelë słëchac: Ti smarkaczu, jak ti sã nie poprawisz, to ja ci wstrzimóm swiadectwo, bo pan direktor tilko podpisuje, a ja sztãplujã.” == Òbôczë téż == * [[Kaszëbienié]] == Lëteratura == * Sychta B.: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej.Wrocław-Warszawa-Kraków, t. IV (1970), s. 124. * Sychta B.: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej.Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, t. V (1972), s. 294. * [https://web.archive.org/web/20191028061846/http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20170000823/O/D20170823.pdf Dz.U. 2017 poz. 823] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk]] 501gx63kwaw4dcn5ch7v9vlz4uxxgk2 0 10193 193825 183397 2026-04-05T05:09:59Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193825 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:WdzydzeKiszewskie-skansen1.jpg|mały|Pierszi jinstrumeńt z lewi stronë to są diôbelsczé skrzëpce]] '''Diôbelsczé skrzëpce''' abò '''diôbli bas'''' - są mùzycznym [[jinstrument|jinstrumeńtã]], a mają gò w jinstrumeńtarium np. kaszëbsczé karna. W ùszłëch stalatach òn béł ùżiwóny w zadëszną noc, a grało sã na nim diôbelską mùzykã. Zwëk nen òpisôł [[Paweł Szefka]] w ksążce pt. ''Narzędzia i instrumenty muzyczne z Kaszub i Kociewia'' (1982). == Òbôczë téż == * [[Diôbli kam]] * [[Diôbli ògón]] * [[Diôbli pãpk]] == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1976, tom VII, ss. 7 - 8. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Mùzyka]] 3enivjnrk3lhw3oel5524ssv08qg8s5 193826 193825 2026-04-05T05:10:26Z Iketsi 3254 - → – 193826 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:WdzydzeKiszewskie-skansen1.jpg|mały|Pierszi jinstrumeńt z lewi stronë to są diôbelsczé skrzëpce]] '''Diôbelsczé skrzëpce''' abò '''diôbli bas'''' – są mùzycznym [[jinstrument|jinstrumeńtã]], a mają gò w jinstrumeńtarium np. kaszëbsczé karna. W ùszłëch stalatach òn béł ùżiwóny w zadëszną noc, a grało sã na nim diôbelską mùzykã. Zwëk nen òpisôł [[Paweł Szefka]] w ksążce pt. ''Narzędzia i instrumenty muzyczne z Kaszub i Kociewia'' (1982). == Òbôczë téż == * [[Diôbli kam]] * [[Diôbli ògón]] * [[Diôbli pãpk]] == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1976, tom VII, ss. 7 - 8. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Mùzyka]] iucjc0e196nhnyqbrjgvn0m6r55z21l 0 10319 193840 181259 2026-04-05T05:27:53Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Amerikańsczi aligator]] * [[Amerikańsczi krokòdil]] * [[Kùbańsczi krokòdil]] * [[Syjamsczi krokòdil]] 193840 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:ChineseAlligator.jpg|mały|right|Chińsczi aligator — głowa]] '''Chińsczi aligator''' (''Alligator sinensis'') – to je ôrt gadzënë z rodzëznë aligatorowatëch (''Alligatoridae''). Òn żëje w Chinach i je chróniony, a je w niebezpiekù, mòże wëdżinąc. Ten aligator je kòl 1.5 m dłudżi. == Òbaczë téż == * [[Amerikańsczi aligator]] * [[Amerikańsczi krokòdil]] * [[Kùbańsczi krokòdil]] * [[Syjamsczi krokòdil]] == Lëteratura == * Encyklopedia audiowizualna Britannica : zoologia. Cz. 1 / [zespół autorów i tłumaczy Wojciech Bresiński et al.], Poznań : Wydawnictwo Kurpisz, 2006, s. 10 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gadzënë]] 2qot3ldemxh1laz3fmus4m1w04jt9a0 0 10814 193857 175840 2026-04-05T05:42:46Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Rãcznô żôga]] 193857 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Sega circolare.jpg|mały|]] [[Òbrôzk:Table saw cutting wood at an angle, by BarelyFitz.jpg|mały|Krézżôga]] '''Krézżôga''' – to je maszina do cãcégò drewna abò np. betonu przë pòmòcë żôdżi, a je nią òkrãgłô zãbòwatô tôrcz. Nëkô jã zwiksza elektriszi mòtor. == Òbaczë téż == * [[Rãcznô żôga]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Elektromechanika]] ivqmfh1adan7fnbvsv3dyzlo1bypauk 193858 193857 2026-04-05T05:45:19Z Iketsi 3254 [[Òbrôzk:Pila tarczowa RB (cropped).jpg]] 193858 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pila tarczowa RB (cropped).jpg|mały|]] '''Krézżôga''' – to je maszina do cãcégò drewna abò np. betonu przë pòmòcë żôdżi, a je nią òkrãgłô zãbòwatô tôrcz. Nëkô jã zwiksza elektriszi mòtor. == Òbaczë téż == * [[Rãcznô żôga]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Elektromechanika]] huqrgq0mk2epkimnicy1el0og3jbwo1 0 10892 193817 187489 2026-04-05T05:05:32Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193817 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Firn field on the top of Säuleck.jpg|mały|Firnowé pòle]] '''Firn''' – to je lód – jegò przechódnô fòrma midzë sniegã a firnowim lodã. == Òbôczë téż == * [[Lodofôłt]] * [[Diôbli kam]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Glacjologiô]] kjmpbyh44sbaxyij7huvfyxp4rz972v 0 10898 193830 176132 2026-04-05T05:13:35Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193830 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Egypt-dust-aprill-2007-1.jpg|mały|Hamsyn w Egipce]] [[Òbrôzk:Windy Weather Carries Dust over Egypt and Saudi Arabia 2010-02-26.jpg|mały|]] '''Hamsyn''' – to je gòrący, sëchi, pòriwny wiater, chtëren piôszczi i wieje np. w [[Egipt|Egipce]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Wiater]] cednf53mqvog9guiadeg7zdfwky5bcf 0 10916 193851 176166 2026-04-05T05:38:36Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193851 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Campos de Amaranto, Temoac, Morelos.jpg|mały|''Amaranthus'']] [[Òbrôzk:Dulce de amaranto..JPG|mały|]] '''Gąska''' (''Amaranthus'' L.) – to je szlach roscënów z rodzëznë ''Amaranthaceae''. Wiele ji ôrtów je do jedzeniô, a roscą np. w [[Azëjô|Azje]] i [[Meksyk]]ù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] l0jhollr62u3jt4zqodjxlvb52xob2f 0 10918 193829 176171 2026-04-05T05:13:01Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193829 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Taxus baccata MHNT.jpg|mały|right|Zwëczajny cës]] '''Zwëczajny cës''' (''Taxus baccata'' L.) – to je ôrt drzewiãca z rodzëznë cësowatëch. Òn rosce m.jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] slpfrmt1qr4x1mc0n8pq0j5p7g8kb2q 0 10919 193833 177645 2026-04-05T05:16:36Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193833 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Baboons on rock.jpg|mały|Òliwkòwé pawiónë]] '''Pawión''' (''Papio'') – to je szlach môłpów z rodzëznë makakòwatëch. Òne zwiksza żëją w [[Afrika|Africe]]. Ôrtã je tu m.jin. [[òliwkòwi pawión]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Susczi]] tv5dqq44q8jwnhj4m5v21rlkl5mq3kp 0 10993 193850 176485 2026-04-05T05:38:03Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193850 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Clearcutting in Southern Finland.jpg|mały|Rãbiskò]] '''Rãbiskò''' – to je spùszczony szlach w [[las]]u. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Lesyństwò‎]] cysteh0e4674yxf4151301sgi49zfsx 0 10994 193856 193752 2026-04-05T05:41:50Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Krézżôga]] 193856 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Crosscut saw.JPG|mały|Rãcznô żôga]] '''Rãcznô żôga''' – to je rãczné [[nôrzãdo]], chtërno brëkùją np. do cãcégò drewna. Z dołu òna je zãbòwatô. == Òbaczë téż == * [[Nożëce do blachë]] * [[Krézżôga]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Nôrzãda]] 85ot1hs8m6ze7hha4datlpvfycr5c6p 0 11015 193831 190205 2026-04-05T05:14:37Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193831 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Piaśnica execution.jpg|mały|Przemòga w II swiatowi wòjnie]] '''Przemòga''' – to je nacëskanié na mëslenié, prowadzenié sã abò fizyczny stón człowieka, chòc òn sã na to nie zgòdzył. To dô m.jin. fizyczną i psychiczną przemògã. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20161024040230/http://www.niebieskalinia.info/index.php/przemoc-w-rodzinie/8-rodzaj-przemocy] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Prawò]] juj56blger8imadw8hapry9tnl6jsyd 0 11017 193837 176765 2026-04-05T05:24:24Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193837 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Crocodylus acutus mexico 02-edit1.jpg|mały|Amerikańsczi krokòdil]] '''Amerikańsczi krokòdil''' (''Crocodylus acutus'') – to je ôrt gadzënë z rodzëznë krokòdilowatëch. Òn żëje w Americe. == Òbaczë téż == * [[Amerikańsczi aligator]] == Lëteratura == * [[Jan Trepczik|J. Trepczyk]]: ''Słownik polsko-kaszubski'', [[Gduńsk]] [[1994]], t. I, ss. 23 i 265 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gadzënë]] 3owasynicess02b92m2l92tz86aqjkq 193839 193837 2026-04-05T05:26:28Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Chińsczi aligator]] * [[Kùbańsczi krokòdil]] * [[Syjamsczi krokòdil]] 193839 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Crocodylus acutus mexico 02-edit1.jpg|mały|Amerikańsczi krokòdil]] '''Amerikańsczi krokòdil''' (''Crocodylus acutus'') – to je ôrt gadzënë z rodzëznë krokòdilowatëch. Òn żëje w Americe. == Òbaczë téż == * [[Amerikańsczi aligator]] * [[Chińsczi aligator]] * [[Kùbańsczi krokòdil]] * [[Syjamsczi krokòdil]] == Lëteratura == * [[Jan Trepczik|J. Trepczyk]]: ''Słownik polsko-kaszubski'', [[Gduńsk]] [[1994]], t. I, ss. 23 i 265 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gadzënë]] 5r0z6x1lu4juai8rmx340pibvti8fa3 0 11018 193842 176742 2026-04-05T05:29:29Z Iketsi 3254 Òbaczë téż 193842 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Siamese Crocodiles.JPG|mały|Syjamsczé krokòdile]] '''Syjamsczi krokòdil''' (''Crocodylus siamensis'') – to je ôrt gadzënë z rodzëznë krokòdilowatëch. Òn żëje w Azje, ale mòże wëdżinąc. == Òbaczë téż == * [[Amerikańsczi aligator]] * [[Amerikańsczi krokòdil]] * [[Chińsczi aligator]] * [[Kùbańsczi krokòdil]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gadzënë]] jlao0rl6vajn36evwbj7264qmpba40h 193845 193842 2026-04-05T05:32:29Z Iketsi 3254 [[Òbrôzk:Siamesecroc.jpg]] 193845 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Siamesecroc.jpg|mały|Syjamsczé krokòdile]] '''Syjamsczi krokòdil''' (''Crocodylus siamensis'') – to je ôrt gadzënë z rodzëznë krokòdilowatëch. Òn żëje w Azje, ale mòże wëdżinąc. == Òbaczë téż == * [[Amerikańsczi aligator]] * [[Amerikańsczi krokòdil]] * [[Chińsczi aligator]] * [[Kùbańsczi krokòdil]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gadzënë]] 136ypsxs6m4bblyxc3lntmt4hqmpp6p 193846 193845 2026-04-05T05:33:35Z Iketsi 3254 [[Òbrôzk:Siamcroc.JPG]] 193846 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Siamcroc.JPG|mały|Syjamsczé krokòdile]] '''Syjamsczi krokòdil''' (''Crocodylus siamensis'') – to je ôrt gadzënë z rodzëznë krokòdilowatëch. Òn żëje w Azje, ale mòże wëdżinąc. == Òbaczë téż == * [[Amerikańsczi aligator]] * [[Amerikańsczi krokòdil]] * [[Chińsczi aligator]] * [[Kùbańsczi krokòdil]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gadzënë]] 64tjogom7pfmh4x730jyqj043n6r54y 0 11020 193835 176761 2026-04-05T05:22:56Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193835 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Naja siamensis by Danny S..jpg|mały|Syjamsczi òkùlôrnik]] '''Syjamsczi òkùlôrnik'''{{Zdrzódło}} (''Naja siamensis'') – to je òrt gadzënë z rodzëznë ''Elapidae''. Òn mòże dosc dalek plwac swój jôd, a żëje w [[Azëjô|Azje]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gadzënë]] fqn3rezu3lxpqz2h8x9htn8llmv1lr5 0 11022 193841 176759 2026-04-05T05:28:57Z Iketsi 3254 Òbaczë téż 193841 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Estocolm 2008 163.jpg|mały|Kùbańsczi krokòdil]] '''Kùbańsczi krokòdil'''{{Zdrzódło}} (''Crocodylus rhombifer'') – to je ôrt gadzënë z rodzëznë krokòdilowatëch. Òn żëje na Kùbie. == Òbaczë téż == * [[Amerikańsczi aligator]] * [[Amerikańsczi krokòdil]] * [[Chińsczi aligator]] * [[Syjamsczi krokòdil]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gadzënë]] 1sppe65mg3xh55kumsc1onx231480ss 193843 193841 2026-04-05T05:30:11Z Iketsi 3254 na [[Kùba|Kùbie]] 193843 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Estocolm 2008 163.jpg|mały|Kùbańsczi krokòdil]] '''Kùbańsczi krokòdil'''{{Zdrzódło}} (''Crocodylus rhombifer'') – to je ôrt gadzënë z rodzëznë krokòdilowatëch. Òn żëje na [[Kùba|Kùbie]]. == Òbaczë téż == * [[Amerikańsczi aligator]] * [[Amerikańsczi krokòdil]] * [[Chińsczi aligator]] * [[Syjamsczi krokòdil]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gadzënë]] f6bwz4z85rlqdlsm8blzamv6s7br9ym 193844 193843 2026-04-05T05:31:02Z Iketsi 3254 [[Òbrôzk:Cuban Crocodile Miami Metrozoo.jpg]] 193844 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Cuban Crocodile Miami Metrozoo.jpg|mały|Kùbańsczi krokòdil]] '''Kùbańsczi krokòdil'''{{Zdrzódło}} (''Crocodylus rhombifer'') – to je ôrt gadzënë z rodzëznë krokòdilowatëch. Òn żëje na [[Kùba|Kùbie]]. == Òbaczë téż == * [[Amerikańsczi aligator]] * [[Amerikańsczi krokòdil]] * [[Chińsczi aligator]] * [[Syjamsczi krokòdil]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gadzënë]] n7zbb03ybyrs6p5i7yh5de8i739yr42 0 11030 193836 176771 2026-04-05T05:24:17Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193836 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:American Alligator.jpg|mały|Amerikańsczi aligator]] '''Amerikańsczi aligator''' (''Alligator mississippiensis'') – to je ôrt gadzënë z rodzëznë aligatorowatëch. Òn żëje w [[Nordowô Amerika|Nordowi Americe]]. == Òbaczë téż == * [[Amerikańsczi krokòdil]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Gadzënë]] bkfphvul5l1o095j52tqfqyh0q1h7bx 193838 193836 2026-04-05T05:26:21Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Chińsczi aligator]] * [[Kùbańsczi krokòdil]] * [[Syjamsczi krokòdil]] 193838 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:American Alligator.jpg|mały|Amerikańsczi aligator]] '''Amerikańsczi aligator''' (''Alligator mississippiensis'') – to je ôrt gadzënë z rodzëznë aligatorowatëch. Òn żëje w [[Nordowô Amerika|Nordowi Americe]]. == Òbaczë téż == * [[Amerikańsczi krokòdil]] * [[Chińsczi aligator]] * [[Kùbańsczi krokòdil]] * [[Syjamsczi krokòdil]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Gadzënë]] 6iuthlzdagas7up0f9l7mgkpvo4353r 0 11031 193828 193555 2026-04-05T05:12:02Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Barograf]] 193828 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Modern Aneroid Barometer.jpg|mały|Barométer]] '''Barométer''' – to je przërëchtënk do mierzeniô [[Atmòsfericzné cësnienié|atmòsfericznégò cësnieniô]]. == Òbaczë téż == * [[Barograf]] * [[Gazomiérz]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Meteòrologiô]] nnnwk3dprkxq3yxpy2lljk8t3qvsu8u 0 11033 193827 187513 2026-04-05T05:11:24Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193827 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Barograph 01.jpg|left|170px|mały|Barograf]] [[Òbrôzk:Barograph dbx1 iso.jpg|mały|Nowòczsny barograf]]. '''Barograf''' – to je [[barométer]], chtëren zapisywô [[atmòsfericzné cësnienié]] przez dłëgszi czas. == Òbôczë téż == * [[Barométer]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Meteòrologiô]] 9p4rsoifl1jw9vcqkatyws76ss77p5t 0 11034 193816 187349 2026-04-05T05:04:12Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193816 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Parque estatal Chugach, Alaska, Estados Unidos, 2017-08-22, DD 60.jpg|mały|Lodofôłt]] '''Lodofôłt''' abò '''lodówc''' – to je masa lodu, chtërna pòmału płënie, a je z przesztôłceniô pòsôdów wiecznégò sniegù. Z niegò mòże wëchôdac [[lodowcowi jãzór]]. [[Òbrôzk:155 - Glacier Perito Moreno - Panorama de la partie nord - Janvier 2010.jpg|1000px|center|mały|Lodofôłt]] == Òbôczë téż == * [[Firn]] * [[Diôbli kam]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Glacjologiô]] 0zjnhrx1kj9oghyqibrqgz1je5wqzli 0 11050 193855 176873 2026-04-05T05:40:41Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193855 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bytów MZK ości do kłócia ryb p.jpg|mały|]] '''Òsce''' – bëłë do kłocô rëbów, tak je czedës mògł chwatac. Òne miéwałë trzë rodżi i bòdarzów szach. == Lëteratura == * Longin Malicki. Pożywienie rybne Kaszubów Wdzydzkich, Gdańsk : Muzeum Pomorskie, 1972, s. 10. * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1969, tom III, s. 338 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://zbiory.nmm.pl/node/72 Bodarz] * [https://pl.wikisource.org/wiki/Kaszubi_na_tle_etnografji_Polski/Rozdzia%C5%82_I] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rëbaczenié]] lm2mxsqnac1qhbvn2uhihl070g0l59m 0 11077 193852 187646 2026-04-05T05:39:06Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193852 wikitext text/x-wiki '''Płutkò''' – płiwało pò wòdze przë łowieniu rëbów. Płuta bëłë zrobioné np. z kòrë [[Sosna|chójczi]] i biwałë 15 cm dłudżi. == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1970, tom IV, s. 87 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rëbaczenié]] jtwb4t9sw97icebnnuiivgzvsnank4l 0 11356 193848 189806 2026-04-05T05:36:31Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193848 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Plac wolnosci magistrat poczta.jpg|mały|Biała Podlaska]] {{Gard-infobox| Gard=Biała Podlaska| dopełniacz=Białej Podlaskiej| céch=Òbrôzk:POL Biała Podlaska COA.svg| fana=Òbrôzk:POL Biała Podlaska flag.svg| karta=Òbrôzk:POL Biała Podlaska map.svg| wòjewództwò=lubelsczé| kréz=bialsczi| grodzki=| rodzaj_gminy=| gmina=| miejska=| bùrméster=Michał Litwiniuk| adres_um=ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 3| kod_poczt_um=21-500| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=49,4| stopniN=|minutN=|stopniE=|minutE=| wysokość=| rok=2016| lëdztwò=57.389 | gęstość=| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 83| pòcztowi kòd=21-500 do 21-502, 21-506, 21-527| registracëjné tôfle=LB| TERYT=| SIMC=| www=http://www.bialapodlaska.pl| }} '''Biała Podlaska''' – to gard ë gminô w [[bialsczi kréz|bialsczim krézu]], w [[Lubelsczé wòjewództwò|lubelsczim wòjewództwie]]. === Słôwny lëdze === * [[Józef Ignacy Kraszewski]] * [[Honorat Koźmiński]] * [[Roman Kłosowski]] * [[Marcin Wójcik]] * [[Bogusław Kaczyński]] * [[Wacław Kowalski]] * [[Karol Okrasa]] * [[Zofia Tajber]] * [[Roman Kulesza]] * [[Jacek Kaspszyk]] * [[Julian Bartoszewicz]] * [[Stanisław Brzóska]] * [[Franciszek Wężyk]] * [[Roman Zmorski]] * [[Jan Gloger]] * [[Roman Rogiński]] * [[Jan Gawiński]] * [[Władysław Wężyk]] * [[Ludwik Maciąg]] * [[Stefan Żeromski]] * [[Maksymilian Hartglas]] * [[Zbigniew Safjan]] * [[Krzysztof Skubiszewski]] * [[Małgorzata Markiewicz]] * [[Waldemar Golanko]] * [[Georgina Tarasiuk]] * [[Józef Oleksy]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Lubelsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] g7m7fv2ymyekvwco4qukvck4sf8ruvw 0 11382 193847 192813 2026-04-05T05:36:11Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 193847 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Aleppo Codex Joshua 1 1.jpg|mały|prawo|]] [[Òbrôzk:Rembrandt Harmensz. van Rijn 079.jpg|mały|prawo|Mòjżesz z [[dekalog]]ã]] '''Knéga Wińdzeniô''' (z [[Hebrajsczi jãzëk|hebrajsczégò]] וְאֵלֶּה שְׁמוֹת‎, we'elleh shəmōṯ,) – to je dzél Piãcoksãgù napisóny pierwòszno pò hebrajskù. Òna je w Stôrim Testameńce. Ji przełożënk z [[Hebrajsczi jãzëk|hebrajsczégò]] je dokôzã òjca profesora [[Adam Riszard Sykòra|Adama Sykòrë]], a pòmôga mù w robòce [[Danuta Pioch]]. == Lëteratura == * Knéga Wińdzeniô, Exodus z hebrajsczégò jãzëka na [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] przełożił ò [[Adam Riszard Sykòra|Adam Ryszard Sikora OFM]], Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie Zarząd Główny, Gduńsk 2016 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.youtube.com/watch?v=OK0PIodcA50&feature=youtu.be Knéga Wińdzeniô - do słëchaniô] * [http://www.dziennikbaltycki.pl/wiadomosci/koscierzyna/a/knega-windzenio-na-verba-sacra,9337960/ Verba Sacra] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Bibliô]] 0nj9199149zd2c6aqbrcja2is6vsaw4 10 11517 193783 192227 2026-04-04T16:00:38Z DawnyTest 14843 193783 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" width="100%" style="clear:both; width:55em;margin: 1.5em auto; border:1px solid #CCC; background-color:#FCFCFC; font-size:smaller; text-align:center" ! style="background:#ccccff" align="center" | [[Państwò|Państwa]] w [[Azëjô|Azëji]] |- | align="center" style="font-size: 90%" | [[Afganistón]] | [[Armenijô]] | [[Azerbejdżan]] | [[Bahrajn]] | [[Bangladesz]] | [[Bhutan]] | [[Brunei|Brunejô]] | [[Chińskô_Lëdowô_Repùblika|Chinë]] | [[Cyper]] | [[Filipinë]] | [[Grëzóńskô]] | [[Indie]] | [[Iran]] | [[Irak]] | [[Izrael]] | [[Japòńskô]] | [[Jemen]] | [[Jindonezjô]] | [[Jordaniô]] | [[Kambòdżô]] | [[Katar]] | [[Kazachstan]] | [[Kirgistan]] | [[Repùblika_Kòreji|Półniowò Kòreja]] | [[Nordowô Kòreja]] | [[Kùwejt]] | [[Laòs]] | [[Liban]] | [[Malediwë]] | [[Malezjô]] | [[Mòngolskô]] | [[Myanmar|Myanmar (dôwni Birma)]] | [[Nepal]] | [[Òman]] | [[Pakistan]] | [[Ruskô]] | [[Saudëjskô Arabijô]] | [[Singapùr]] | [[Sri Lanka]] | [[Syrëjô]] | [[Tadżikistan]] | [[Tajlandiô]] | [[Tajwan]] | [[Pòrënkòwi Timor]] | [[Tëreckô]] | [[Turkmenistan]] | [[Ùzbekistan]] | [[Wietnam]] | [[Zjednóné Arabsczé Emiratë]] |- | align="center" style="font-size: 90%" colspan="2" | '''Zanôléżné teritoria:''' [[Palestinskô]] | [[Makaù]] | [[Tibet]] |- | align="center" style="font-size: 90%" colspan="2" | '''Nëuznoné teritoria:''' [[Kurdistón]] | [[Nordowy Cyper]] |- | align="left" style="font-size: 90%" colspan="2" | '''Teritoria państwów butén Azëji:''' [[Aùstralëjô|Austr]]: [[Òstrów Gòdów]] ë [[Kòkòsowe Òstrowë]] | [[Egipt]]: [[Pòłòstrów Synaj|Synaj]] | [[Greckô]]: òstrowë [[Sporadë]], [[Chijos]] ë [[Lesbos]] |} <noinclude> [[Kategòrëjô:Azëjô| ]] </noinclude> 54w27scv0ycp3b9afpf27b54eqgfq8z 0 11686 193863 193400 2026-04-05T05:51:10Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Dëńskô]] * [[Islandëjô]] * [[Kanada]] 193863 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Kalaallit Nunaat |miono = Grenlandzkô/Grenlandëjô |miono-genitiw = Grenlandëji |fana = Flag of Greenland.svg |herb = Coat of arms of Greenland.svg |na karce = LocationGreenland.svg |mòtto = ''fëlëje òficjalné rzëczenié''<br />''Nieòficjalnô:'' |jãzëk = grenlandsczi |stolëca = Nuuk |fòrma państwa = mònarchia |wiéchrzëzna = 2.166.086 |procent-wòdë = 81.7 |lëdztwò = 55.877 |rok = 2018 |dëtk = dëńskô krone | kòd dëtka = DKK |czasowô cona = +0 do +4 |swiãto = [[21 czerwińca]] |himn = Nunarput utoqqarsuanngoravit |- = - |kòd = GL, GRL |Internet = .gl |telefón = 299|Mònarcha=Fridrik X|Premiéra=Jens-Frederik Nielsen|Prezydeńt= }} '''Grenlandzkô''', '''Grenlandiô''' abò '''Grenlandëjô''' (grenlandsczi: ''Kalaallit Nunaat'', dënsczi: ''Grønland'') – je teritorium na stolemnim òstrowe polarnim kol Nordowi Kanade. Stolëcznym gardã je [[Nuuk]]. Òstrów je zamieszkóni òd 4.500 lat przez eskimosczé plemiona Inuitów, chtërni przecygli z Kanade. Grenlandzkô bëła [[Dëńskô|dënskô]] koloniją òd 1814 do 1953 roku, i bëła dali dënsczim protektoratã, z dzélową autonomijã od 1979 roku. 21 czerwińca 2009 rokù Grenlandzkô dostôła dzélowa samòstójnotã, le kraj wcyg słëcha do Deńsczi w butnowëch sprawëch midzënôrodnich, monetarnich i dla wòjskòwi obarnë. == Galeriô == <gallery> Greenland_42.74746W_71.57394N.jpg|Satelitarni odjimek Grenlandzczi </gallery> == Òbaczë téż == * [[Dëńskô]] * [[Islandëjô]] * [[Kanada]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Grenlandzkô|*]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] g9rsfw2dfyucdy28jwoyv0xs6pfiwcx 0 12377 193777 191652 2026-04-04T12:27:27Z DawnyTest 14843 193777 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=England|miono=Anielskô|fana=Flag of England.svg|miono-genitiw=Anielsczi|herb=Royal arms of England.svg|mòtto=Dieu et mon droit<br>(Bóg i mòje prawò)|na karce=Europe location ENG2.png|jãzëk=Felënk, de facto [[Anielsczi jãzëk|anielsczi]]|stolëca=Londin|fòrma państwa=mònarchia|wiéchrzëzna=130 279|rok=2021|lëdztwò=56,489,800<ref>[https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/populationandhouseholdestimatesenglandandwales/census2021/ Population and household estimates, England and Wales: Census 2021]</ref>|dëtk=funt szterling|kòd dëtka=GBP|czasowô cona=0 (zëma)<br> [[UTC]] +1 (lato)|himn=God Save the King|kòd=|Internet=.uk|telefón=44|Mònarcha=Karól III}} '''Anielskô''' ([[Anielsczi jãzëk|an]]. England) – krôj w Eùropie, dzél [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britanji]], stolëcznym gardã je [[Londin]], dôwni bëło to samòstójne królestwò, chtërnë sparłãczëło sã personalny ùniją z Królestwem Szkocczi<ref>[https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/act-of-union-1707/overview/union-of-the-crowns/ Union of the Crowns] UK Parliament</ref> a pòtemù realny ùniją w 1707, czede pòwstało Zjednóne Królestwò Wiôldżi Britanji<ref>[https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/act-of-union-1707/ Act of Union 1707] UK Parliament</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}}{{stub}} 6d7ygxdnmgwo7vkym78klmruzodsx0d 193778 193777 2026-04-04T12:29:12Z DawnyTest 14843 193778 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=England|miono=Anielskô|fana=Flag of England.svg|miono-genitiw=Anielsczi|herb=Royal arms of England.svg|mòtto=Dieu et mon droit<br>(Bóg i mòje prawò)|na karce=Europe location ENG2.png|jãzëk=Felënk, de facto [[Anielsczi jãzëk|anielsczi]]|stolëca=Londin|fòrma państwa=mònarchia|wiéchrzëzna=130 279|rok=2021|lëdztwò=56,489,800<ref>''[https://www.ons.gov.uk/peoplepopulationandcommunity/populationandmigration/populationestimates/bulletins/populationandhouseholdestimatesenglandandwales/census2021/ Population and household estimates, England and Wales - Office for National Statistics]'' [online], www.ons.gov.uk [dost. 2026-04-04].</ref> |dëtk=funt szterling|kòd dëtka=GBP|czasowô cona=0 (zëma)<br> [[UTC]] +1 (lato)|himn=God Save the King|kòd=|Internet=.uk|telefón=44|Mònarcha=Karól III}} '''Anielskô''' ([[Anielsczi jãzëk|an]]. England) – krôj w Eùropie, dzél [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britanji]], stolëcznym gardã je [[Londin]], dôwni bëło to samòstójne królestwò, chtërnë sparłãczëło sã personalny ùniją z Królestwem Szkocczi<ref>[https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/act-of-union-1707/overview/union-of-the-crowns/ Union of the Crowns] UK Parliament</ref> a pòtemù realny ùniją w 1707, czede pòwstało Zjednóne Królestwò Wiôldżi Britanji<ref>[https://www.parliament.uk/about/living-heritage/evolutionofparliament/legislativescrutiny/act-of-union-1707/ Act of Union 1707] UK Parliament</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}}{{stub}} 958hjvgrxzwojeexsiglnkvzi1u4u9x 4 12528 193834 193765 2026-04-05T05:21:23Z Iketsi 3254 2026-04-04 193834 wikitext text/x-wiki *2026-03-27 <code>pl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|pl|N}}; {{/S+|Galerija|31162|pl}}; {{/S+|Zobacz też|213589|pl}}; {{/S+|Przypisy|1161185|pl}}; {{/S+|Linki zewnętrzne|2438|pl}}; {{/S+|\{\{Commons|12760|pl}}; *2026-03-27 <code>szl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|szl|N}}; {{/S+|Galeryjŏ|322|szl}}; ; {{/S+|Przipisy|1400|szl}}; {{/S+|Linki zewnyntrzne|126|szl}}; {{/S+|\{\{Commons|362|szl}}; *2026-03-27 <code>hsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|hsb|N}}; {{/S+|Galerija|66|hsb}}; ; {{/S+|Nóžki|3191|hsb}}; {{/S+|Žórła|6156|hsb}}; {{/S+|Wotkazaj|2297|hsb}}; {{/S+|\{\{Commons|5798|hsb}}; *2026-03-27 <code>dsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|dsb|N}}; {{/S+|Galerija|428|dsb}}; ; {{/S+|Žrědła|538|dsb}}; {{/S+|Wótkaze|387|dsb}}; {{/S+|\{\{Commons|1362|dsb}}; ---- {| class="wikitable" |+ ! !Kod !Art !<s>Galerëjô</s> !Òbaczë téż !\{\{Przëpisë !Bùtnowé lënczi !\{\{Commons |- |2026-03-29 |csb |5536 |43 (0.78%) |128 (2.31%) |120 (2.17%) |1473 (26.61%) |223 (4.03%) |- |2026-03-30 |csb |5536 |45 (0.81%) |138 (2.49%) |146 (2.64%) |1543 (27.87%) |259 (4.68%) |- |2026-03-31 |csb |5538 |46 (0.83%) |140 (2.53%) |150 (2.71%) |1620 (29.25%) |299 (5.4%) |- ! !Kod !Art !Galeriô !Òbaczë téż !\{\{Przëpisë !Bùtnowé lënczi !\{\{Commons |- |2026-04-01 |csb |5538 |56 (1.01%) |140 (2.53%) |160 (2.89%) |1619 (29.23%) |341 (6.16%) |- |2026-04-02 |csb |5538 |59 (1.07%) |143 (2.58%) |168 (3.03%) |1658 (29.94%) |393 (7.1%) |- |2026-04-03 |csb |5539 |61 (1.1%) |212 (3.83%) |174 (3.14%) |1782 (32.17%) |493 (8.9%) |- |2026-04-04 |csb |5541 |61 (1.1%) |212 (3.83%) |176 (3.18%) |1794 (32.38%) |505 (9.11%) |} ---- *2026-04-04 <code>'''csb'''</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|csb|N}}; {{/S+|Galeriô|61|csb}}; {{/S+|Òbaczë téż|212|csb}}; {{/S+|\{\{Przëpisë|176|csb}}; {{/S+|Bùtnowé lënczi|1794|csb}}; {{/S+|\{\{Commons|505|csb}}; ---- * 2026-04-02 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Dopisënczi|39|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Słôwny lëdze|20|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpisënczi|4|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Òbôczë téż|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Zdrzë téż|12|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpise|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Bùtnowé pòwrózczi|6|csb}} * 2026-04-03 {{/S+|Bùtnowë lënczi|61|csb}} → 0 (2026-04-03) * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowié|123|csb}} * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowia|6|csb}} b23qnxfqdrkbzequx3hodq08tpt9oo5 193849 193834 2026-04-05T05:37:13Z Iketsi 3254 +[[:Kategòrëjô:Starnë lënkùjącé do nieegzystëjących lopków]] 193849 wikitext text/x-wiki *2026-03-27 <code>pl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|pl|N}}; {{/S+|Galerija|31162|pl}}; {{/S+|Zobacz też|213589|pl}}; {{/S+|Przypisy|1161185|pl}}; {{/S+|Linki zewnętrzne|2438|pl}}; {{/S+|\{\{Commons|12760|pl}}; *2026-03-27 <code>szl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|szl|N}}; {{/S+|Galeryjŏ|322|szl}}; ; {{/S+|Przipisy|1400|szl}}; {{/S+|Linki zewnyntrzne|126|szl}}; {{/S+|\{\{Commons|362|szl}}; *2026-03-27 <code>hsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|hsb|N}}; {{/S+|Galerija|66|hsb}}; ; {{/S+|Nóžki|3191|hsb}}; {{/S+|Žórła|6156|hsb}}; {{/S+|Wotkazaj|2297|hsb}}; {{/S+|\{\{Commons|5798|hsb}}; *2026-03-27 <code>dsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|dsb|N}}; {{/S+|Galerija|428|dsb}}; ; {{/S+|Žrědła|538|dsb}}; {{/S+|Wótkaze|387|dsb}}; {{/S+|\{\{Commons|1362|dsb}}; ---- {| class="wikitable" |+ ! !Kod !Art !<s>Galerëjô</s> !Òbaczë téż !\{\{Przëpisë !Bùtnowé lënczi !\{\{Commons |- |2026-03-29 |csb |5536 |43 (0.78%) |128 (2.31%) |120 (2.17%) |1473 (26.61%) |223 (4.03%) |- |2026-03-30 |csb |5536 |45 (0.81%) |138 (2.49%) |146 (2.64%) |1543 (27.87%) |259 (4.68%) |- |2026-03-31 |csb |5538 |46 (0.83%) |140 (2.53%) |150 (2.71%) |1620 (29.25%) |299 (5.4%) |- ! !Kod !Art !Galeriô !Òbaczë téż !\{\{Przëpisë !Bùtnowé lënczi !\{\{Commons |- |2026-04-01 |csb |5538 |56 (1.01%) |140 (2.53%) |160 (2.89%) |1619 (29.23%) |341 (6.16%) |- |2026-04-02 |csb |5538 |59 (1.07%) |143 (2.58%) |168 (3.03%) |1658 (29.94%) |393 (7.1%) |- |2026-04-03 |csb |5539 |61 (1.1%) |212 (3.83%) |174 (3.14%) |1782 (32.17%) |493 (8.9%) |- |2026-04-04 |csb |5541 |61 (1.1%) |212 (3.83%) |176 (3.18%) |1794 (32.38%) |505 (9.11%) |} ---- *2026-04-04 <code>'''csb'''</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|csb|N}}; {{/S+|Galeriô|61|csb}}; {{/S+|Òbaczë téż|212|csb}}; {{/S+|\{\{Przëpisë|176|csb}}; {{/S+|Bùtnowé lënczi|1794|csb}}; {{/S+|\{\{Commons|505|csb}}; ---- * 2026-04-02 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Dopisënczi|39|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Słôwny lëdze|20|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpisënczi|4|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Òbôczë téż|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Zdrzë téż|12|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpise|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Bùtnowé pòwrózczi|6|csb}} * 2026-04-03 {{/S+|Bùtnowë lënczi|61|csb}} → 0 (2026-04-03) * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowié|123|csb}} * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowia|6|csb}} ---- * [[:Kategòrëjô:Starnë lënkùjącé do nieegzystëjących lopków]] foz34g2pqx2fbq5r3x1czld492hjudw 0 12544 193786 2026-04-04T16:06:32Z DawnyTest 14843 Przeczérowanié do [[Chińskô Lëdowô Repùblika]] 193786 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Chińskô Lëdowô Repùblika]] cvs150ikldjvhrxig0wei5q14uv9zvm 10 12545 193794 2026-04-04T20:47:26Z Jón Haase 19275 Ùsôdzonô nowô starna "{{Mùzyk infobox |Miono = |Apartné miono = |Òdjimk = |Òpisënk òdjimkù = |Alt òdjimczi = |Miono ë nôzwëskò = |Pseùdonim = |Data a môl ùrodzeniô = |Data a môl smiercë = |Jinstrument = |Ôrt głosu = |Ôrt = |Wark = |Aktiwnota = |Wëdôwizna = |Sparłãczeniô…" 193794 wikitext text/x-wiki {{Mùzyk infobox |Miono = |Apartné miono = |Òdjimk = |Òpisënk òdjimkù = |Alt òdjimczi = |Miono ë nôzwëskò = |Pseùdonim = |Data a môl ùrodzeniô = |Data a môl smiercë = |Jinstrument = |Ôrt głosu = |Ôrt = |Wark = |Aktiwnota = |Wëdôwizna = |Sparłãczeniô = |Współprôcownicë = |Wëapartniony Jinstrument = |Karno = |Òdznaczenia = |Faksymile = |Òpisënk faksymile = |commons = |www = }} 1irpyrxj15q0o8l1onjvv7onqecfp7f 193797 193794 2026-04-04T20:56:06Z Jón Haase 19275 193797 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczny artista infobox |Miono = |Apartné miono = |Òdjimk = |Òpisënk òdjimkù = |Alt òdjimczi = |Miono ë nôzwëskò = |Pseùdonim = |Data a môl ùrodzeniô = |Data a môl smiercë = |Jinstrument = |Ôrt głosu = |Ôrt = |Wark = |Aktiwnota = |Wëdôwizna = |Sparłãczeniô = |Współprôcownicë = |Wëapartniony Jinstrument = |Karno = |Òdznaczenia = |Faksymile = |Òpisënk faksymile = |commons = |www = }} 4ervrrrozwcbv6miehsrco65s2s82z7 193802 193797 2026-04-04T21:10:49Z Jón Haase 19275 193802 wikitext text/x-wiki {{Infobox |Miono = |Apartné miono = |Òdjimk = |Òpisënk òdjimkù = |Alt òdjimczi = |Miono ë nôzwëskò = |Pseùdonim = |Data a môl ùrodzeniô = |Data a môl smiercë = |Przëczëna smiercë = |Jinstrument = |Ôrt głosu = |Ôrt = |Wark = |Aktiwnota = |Wëdôwizna = |Sparłãczeniô = |Współprôcownicë = |Wëapartniony Jinstrument = |Karno = |Òdznaczenia = |Faksymile = |Òpisënk faksymile = |commons = |www = }} mxkj6b0zpnnnnqrkd0j3uzduw4pu7vm 193803 193802 2026-04-04T21:12:12Z Jón Haase 19275 193803 wikitext text/x-wiki {{Infobox | name = Mùzyczny artista infobox | title = Text in caption over infobox | subheader = Subheader of the infobox | header = (the rest of the infobox goes here) }} prd10nseur5gmxtmfhvviuyosiky0xy 193804 193803 2026-04-04T21:12:23Z Jón Haase 19275 193804 wikitext text/x-wiki {{Infobox | name = Mùzyczny artista infobox | title = Text in caption over infobox | subheader = Subheader of the infobox }} rn29un1595qnglelgpfu7tp54xz3ovs 193805 193804 2026-04-04T21:17:59Z Jón Haase 19275 193805 wikitext text/x-wiki {{Infobox |name = Infobox/doc |bodystyle = |titlestyle = |subheaderstyle = |subheaderstyle2 = |title = Test Infobox |subheader = Subheader above image |subheader2 = Second subheader |imagestyle = |captionstyle = |image = [[File:Example-serious.jpg|200px|alt=Example alt text]] |caption = Caption displayed below File:Example-serious.jpg |headerstyle = background: #ccf; color:inherit; |labelstyle = background: #ddf; color:inherit; |datastyle = |header1 = Header defined alone | label1 = | data1 = |header2 = | label2 = Label defined alone does not display (needs data, or is suppressed) | data2 = |header3 = | label3 = | data3 = Data defined alone |header4 = All three defined (header, label, data, all with same number) | label4 = does not display (same number as a header) | data4 = does not display (same number as a header) |header5 = | label5 = Label and data defined (label) | data5 = Label and data defined (data) |belowstyle = background: #ddf; color:inherit; |below = Below text }} s0z6myomgpqzf5bhtegoju5kaa59m2x 193806 193805 2026-04-04T21:35:00Z Jón Haase 19275 193806 wikitext text/x-wiki {{Infobox |above = |image = |caption = | label1 = Miono ë nôzwëskò | data1 = | label2 = Pseùdonim | data2 = | label3 = Data a môl ùrodzeniô | data3 = | label4 = Data a Môl smiercë | data4 = | label5 = Przëczëna smiercë | data5 = | label6 = Jinstrument | data6 = | label7 = Ôrt głosu | data7 = | label8 = Ôrt | data8 = | label9 = Wark | data9 = | label10 = Aktiwnota | data10 = | label11 = Wëdôwizna | data11 = | label12 = Sparłãczeniô | data12 = | label13 = Współprôcownicë | data13 = | label14 = Wëapartniony Jinstrument | data14 = | label15 = Karno | data15 = | label16 = Òdznaczenia | data16 = | label17 = Faksymile | data17 = | label18 = Òpisënk faksymile | data18 = | label19 = commons | data19 = | label20 = www | data20 = }} 3bca4qj9kfh8vsptsi89jji3yyvpwve 10 12546 193795 2026-04-04T20:52:31Z Jón Haase 19275 Ùsôdzonô nowô starna " <noinclude> <templatedata> { "params": { "Miono": {}, "Apartné miono": {}, "Òdjimk": {}, "Òpisënk òdjimkù": {}, "Alt òdjimczi": {}, "Miono ë nôzwëskò": {}, "Pseùdonim": {}, "Data a môl ùrodzeniô": {}, "Data a môl smiercë": {}, "Przëczëna smiercë": {}, "Jinstrument": {}, "Ôrt głosu": {}, "Ôrt": {}, "Wark": {}, "Aktiwnota": {}, "Wëdôwizna": {}, "Sparłãczeniô": {}, "Współprôcownicë": {}, "Wëapar…" 193795 wikitext text/x-wiki <noinclude> <templatedata> { "params": { "Miono": {}, "Apartné miono": {}, "Òdjimk": {}, "Òpisënk òdjimkù": {}, "Alt òdjimczi": {}, "Miono ë nôzwëskò": {}, "Pseùdonim": {}, "Data a môl ùrodzeniô": {}, "Data a môl smiercë": {}, "Przëczëna smiercë": {}, "Jinstrument": {}, "Ôrt głosu": {}, "Ôrt": {}, "Wark": {}, "Aktiwnota": {}, "Wëdôwizna": {}, "Sparłãczeniô": {}, "Współprôcownicë": {}, "Wëapartniony Jinstrument": {}, "Karno": {}, "Òdznaczenia": {}, "Faksymile": {}, "Òpisënk faksymile": {}, "commons": {}, "www": {} }, "format": "inline" } </templatedata> </noinclude> {{Mùzyk infobox |Miono = |Apartné miono = |Òdjimk = |Òpisënk òdjimkù = |Alt òdjimczi = |Miono ë nôzwëskò = |Pseùdonim = |Data a môl ùrodzeniô = |Data a môl smiercë = |Przëczëna smiercë = |Jinstrument = |Ôrt głosu = |Ôrt = |Wark = |Aktiwnota = |Wëdôwizna = |Sparłãczeniô = |Współprôcownicë = |Wëapartniony Jinstrument = |Karno = |Òdznaczenia = |Faksymile = |Òpisënk faksymile = |commons = |www = }} 3okrg31zbl44pf5rd42zpmz7wzpd2qy 193796 193795 2026-04-04T20:54:16Z Jón Haase 19275 193796 wikitext text/x-wiki {{Mùzyk infobox |Miono = |Apartné miono = |Òdjimk = |Òpisënk òdjimkù = |Alt òdjimczi = |Miono ë nôzwëskò = |Pseùdonim = |Data a môl ùrodzeniô = |Data a môl smiercë = |Przëczëna smiercë = |Jinstrument = |Ôrt głosu = |Ôrt = |Wark = |Aktiwnota = |Wëdôwizna = |Sparłãczeniô = |Współprôcownicë = |Wëapartniony Jinstrument = |Karno = |Òdznaczenia = |Faksymile = |Òpisënk faksymile = |commons = |www = }} 6o80rsuz34lo60grskn82h8jahvx9qq 193798 193796 2026-04-04T21:03:58Z Jón Haase 19275 193798 wikitext text/x-wiki <noinclude> <templatedata> { "params": { "Miono": {}, "Apartné miono": {}, "Òdjimk": {}, "Òpisënk òdjimkù": {}, "Alt òdjimczi": {}, "Miono ë nôzwëskò": {}, "Pseùdonim": {}, "Data a môl ùrodzeniô": {}, "Data a môl smiercë": {}, "Przëczëna smiercë": {}, "Jinstrument": {}, "Ôrt głosu": {}, "Ôrt": {}, "Wark": {}, "Aktiwnota": {}, "Wëdôwizna": {}, "Sparłãczeniô": {}, "Współprôcownicë": {}, "Wëapartniony Jinstrument": {}, "Karno": {}, "Òdznaczenia": {}, "Faksymile": {}, "Òpisënk faksymile": {}, "commons": {}, "www": {} }, "format": "inline" } </templatedata> </noinclude> pkcanx0uh599343upd9sz6v4p2wjw1g 193799 193798 2026-04-04T21:07:18Z Jón Haase 19275 193799 wikitext text/x-wiki {{Infobox |name = Infobox/doc |bodystyle = |titlestyle = |abovestyle = background: #cfc; color:inherit; |subheaderstyle = |subheaderstyle2 = |title = Test Infobox |above = Above text |subheader = Subheader above image |subheader2 = Second subheader |imagestyle = |captionstyle = |image = [[File:Example-serious.jpg|200px|alt=Example alt text]] |caption = Caption displayed below File:Example-serious.jpg |headerstyle = background: #ccf; color:inherit; |labelstyle = background: #ddf; color:inherit; |datastyle = |header1 = Header defined alone | label1 = | data1 = |header2 = | label2 = Label defined alone does not display (needs data, or is suppressed) | data2 = |header3 = | label3 = | data3 = Data defined alone |header4 = All three defined (header, label, data, all with same number) | label4 = does not display (same number as a header) | data4 = does not display (same number as a header) |header5 = | label5 = Label and data defined (label) | data5 = Label and data defined (data) |belowstyle = background: #ddf; color:inherit; |below = Below text }} be8otx4nqorfylr9nm9q4q5nbgbgzc8 193800 193799 2026-04-04T21:07:53Z Jón Haase 19275 193800 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczny artista infobox |name = Infobox/doc |bodystyle = |titlestyle = |abovestyle = background: #cfc; color:inherit; |subheaderstyle = |subheaderstyle2 = |title = Test Infobox |above = Above text |subheader = Subheader above image |subheader2 = Second subheader |imagestyle = |captionstyle = |image = [[File:Example-serious.jpg|200px|alt=Example alt text]] |caption = Caption displayed below File:Example-serious.jpg |headerstyle = background: #ccf; color:inherit; |labelstyle = background: #ddf; color:inherit; |datastyle = |header1 = Header defined alone | label1 = | data1 = |header2 = | label2 = Label defined alone does not display (needs data, or is suppressed) | data2 = |header3 = | label3 = | data3 = Data defined alone |header4 = All three defined (header, label, data, all with same number) | label4 = does not display (same number as a header) | data4 = does not display (same number as a header) |header5 = | label5 = Label and data defined (label) | data5 = Label and data defined (data) |belowstyle = background: #ddf; color:inherit; |below = Below text }} 5985y3zslp0dlhi4xusgzzlr3pq5qgh 193807 193800 2026-04-04T21:35:14Z Jón Haase 19275 UWAGA! Usunięcie treści (strona pozostała pusta)! 193807 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 12547 193801 2026-04-04T21:09:41Z Iketsi 3254 N 193801 wikitext text/x-wiki '''Japòńsczi jãzëk''' – == Òbôczë téż == * [[Kòrejańsczi jãzëk]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.youtube.com/watch?v=J6oKQXNpByk — カシューブ人とその言語　-ポーランドのエスニックマイノリティ- [[Kategòrëjô:Japòńsczi jãzëk]] dhue236ne5ts676tger7te66vb9ug70 193808 193801 2026-04-04T22:48:31Z Iketsi 3254 https://www.youtube.com/watch?v=upSxPxYqxFM 193808 wikitext text/x-wiki '''Japòńsczi jãzëk''' – == Òbôczë téż == * [[Kòrejańsczi jãzëk]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.youtube.com/watch?v=J6oKQXNpByk — カシューブ人とその言語　-ポーランドのエスニックマイノリティ- * https://www.youtube.com/watch?v=upSxPxYqxFM 《ポーランドの少数言語5》現状唯一の地域言語カシューブ語 [[Kategòrëjô:Japòńsczi jãzëk]] ob22ynj5w62fhsvbf38900fhzfuwda9 0 12548 193811 2026-04-05T00:40:53Z Jón Haase 19275 Jem dodôł infoboxa, dyskògrafjiô a zdrzódła 193811 wikitext text/x-wiki '''Jakùb "Bahl'al" Krùt'''<ref>https://www.facebook.com/search/top?q=jak%C3%B9b%20kr%C3%B9t "Jakùb Kùrt,"</ref> ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] Jakub Krut) (ùr. [[28 séwnika|28 Séwnika]] [[2000]] [[Rok|rokù]] w [[Kôrsëno|Kôrsënie]]<ref>https://koscierski.info/artykul/zaginal-25-letni-jakub-n1497678 "Zaginiony pochodził z Karsina, dlatego też najbliżsi biorą pod uwagę to, że mężczyzna mógł wrócić w swoje rodzinne strony. "</ref>, zm. [[5 rujana|5 Rujana]] [[2023]] [[Rok|rokù]] w [[Gduńsk|Gduńskù]]<ref>https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=667768845455551&id=100066673249154</ref>) - bëł kaszëbsczim [[Mùzyk|mùzykã]] [[Heavy metal|metalowim]], chtëri ùsôdzëł pierszi kaszëbsczi [[Black Metal]].{{Infobox |above = Jakùb "Bahl'al" Krùt |image = [[Òbrôzk:A3633599928 10.jpg|mały]] |caption = Bah'al na òbkłôdce albùmù "Wierzeja Pòza Kòsmòsa" jegò solo projektu Muirthemne | label1 = Miono ë nôzwëskò | data1 = Jakùb Krùt | label2 = Pseùdonim | data2 = Bahl'al, Black Demon ov Vengeance | label3 = Data a môl ùrodzeniô | data3 = [[28 séwnika|28 Séwnika]] [[2000]] rokù w Kôrsënie | label4 = Data a Môl smiercë | data4 = 5 Rujana 2023 w Gduńskù | label5 = Przëczëna smiercë | data5 = Ùtopienié | label6 = Jinstrument | data6 = Elektricznô gitara, Basowô gitara, Perkùsjô | label7 = Ôrt głosu | data7 = | label8 = Ôrt | data8 = Black Metal | label9 = Wark | data9 = Mùzyk, Spiéwôk, Ùtwórca tekstów, Kómpòzytor | label10 = Aktiwnota | data10 = 2015-2023 | label11 = Wëdôwizna | data11 = Okaleczenie, Putrid Cult, Rex Diaboli, EastSide, Samòwëdôwizna | label12 = Sparłãczeniô | data12 = | label13 = Pòspólnicë | data13 = | label14 = Wëapartniony Jinstrument | data14 = | label15 = Karno | data15 = [[Muirthemne]], [[Cult ov Black Blood]], Goatmancy, Khaöz, Madrigal, Sevenfold Blessing, Taniec Kruka | label16 = Òdznaczenia | data16 = | label17 = Faksymile | data17 = | label18 = Òpisënk faksymile | data18 = | label19 = commons | data19 = | label20 = www | data20 = }}<ref name=":0" /> <ref name=":1" /> == Żëcé == == Dyskògrafijô<ref name=":1">https://www.discogs.com/artist/11705699-Bahlal</ref><ref name=":0">https://www.metal-archives.com/artists/Bahl%27al/726403</ref> == [[Cult ov Black Blood]] - Abhorrence ov God (Kompilacëjô) Hell's Coronation / [[Cult ov Black Blood]] - Overdose of the Blasphemous Nectar (2020) [[Cult ov Black Blood]] - Apocalyptic Banner ov Abaddon (2023) Erebor / [[Muirthemne]] - Muirthemne / Erebor (2020) [[Muirthemne]] - [[Chôłpna pùstosc]] (2022) [[Muirthemne]] - Ùmerce I Żniwò (EP) (2022) [[Muirthemne]] - Wôłk Przindzé (EP) (2022) [[Muirthemne]] - [[Kaszëbsczi Antikò​smò​s]] (wëdôné pò jegò smiercë) (2024) 8x233fokwb0sjua958ddi01e4h602ux 193812 193811 2026-04-05T00:44:38Z Jón Haase 19275 193812 wikitext text/x-wiki '''Jakùb "Bahl'al" Krùt'''<ref>https://www.facebook.com/search/top?q=jak%C3%B9b%20kr%C3%B9t "Jakùb Kùrt,"</ref> ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] Jakub Krut) (ùr. [[28 séwnika|28 Séwnika]] [[2000]] [[Rok|rokù]] w [[Kôrsëno|Kôrsënie]]<ref>https://koscierski.info/artykul/zaginal-25-letni-jakub-n1497678 "Zaginiony pochodził z Karsina, dlatego też najbliżsi biorą pod uwagę to, że mężczyzna mógł wrócić w swoje rodzinne strony. "</ref>, zm. [[5 rujana|5 Rujana]] [[2023]] [[Rok|rokù]] w [[Gduńsk|Gduńskù]]<ref>https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=667768845455551&id=100066673249154</ref>) - bëł kaszëbsczim [[Mùzyk|mùzykã]] [[Heavy metal|metalowim]], chtëri ùsôdzëł pierszi kaszëbsczi [[Black Metal]].{{Infobox |above = Jakùb "Bahl'al" Krùt |image = [[Òbrôzk:A3633599928 10.jpg|mały]] |caption = Bah'al na òbkłôdce albùmù "Wierzeja Pòza Kòsmòsa" jegò solo projektu Muirthemne | label1 = Miono ë nôzwëskò | data1 = Jakùb Krùt | label2 = Pseùdonim | data2 = Bahl'al, Black Demon ov Vengeance | label3 = Data a môl ùrodzeniô | data3 = [[28 séwnika|28 Séwnika]] [[2000]] rokù w Kôrsënie | label4 = Data a Môl smiercë | data4 = 5 Rujana 2023 w Gduńskù | label5 = Przëczëna smiercë | data5 = Ùtopienié | label6 = Jinstrument | data6 = Elektricznô gitara, Basowô gitara, Perkùsjô | label7 = Ôrt głosu | data7 = | label8 = Ôrt | data8 = Black Metal | label9 = Wark | data9 = Mùzyk, Spiéwôk, Ùtwórca tekstów, Kómpòzytor | label10 = Aktiwnota | data10 = 2015-2023 | label11 = Wëdôwizna | data11 = Okaleczenie, Putrid Cult, Rex Diaboli, EastSide, Samòwëdôwizna | label12 = Sparłãczeniô | data12 = | label13 = Pòspólnicë | data13 = | label14 = Wëapartniony Jinstrument | data14 = | label15 = Karno | data15 = [[Muirthemne]], [[Cult ov Black Blood]], Goatmancy, Khaöz, Madrigal, Sevenfold Blessing, Taniec Kruka | label16 = Òdznaczenia | data16 = | label17 = Faksymile | data17 = | label18 = Òpisënk faksymile | data18 = | label19 = commons | data19 = | label20 = www | data20 = }}<ref name=":0" /> <ref name=":1" /> == Żëcé == == Dyskògrafijô<ref name=":1">https://www.discogs.com/artist/11705699-Bahlal</ref><ref name=":0">https://www.metal-archives.com/artists/Bahl%27al/726403</ref> == * [[Cult ov Black Blood]] - Abhorrence ov God (Kompilacëjô) * Hell's Coronation / [[Cult ov Black Blood]] - Overdose of the Blasphemous Nectar (2020) * [[Cult ov Black Blood]] - Apocalyptic Banner ov Abaddon (2023) * Erebor / [[Muirthemne]] - Muirthemne / Erebor (2020) * [[Muirthemne]] - [[Chôłpna pùstosc]] (2022) * [[Muirthemne]] - Ùmerce I Żniwò (EP) (2022) * [[Muirthemne]] - Wôłk Przindzé (EP) (2022) * [[Muirthemne]] - [[Kaszëbsczi Antikò​smò​s]] (wëdôné pò jegò smiercë) (2024) 9cbfuyp7x82xkjnjzd3z3rljztm8ra0 193813 193812 2026-04-05T00:50:19Z Jón Haase 19275 193813 wikitext text/x-wiki '''Jakùb "Bahl'al" Krùt'''<ref>https://www.facebook.com/search/top?q=jak%C3%B9b%20kr%C3%B9t "Jakùb Kùrt,"</ref> ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] Jakub Krut) (ùr. [[28 séwnika]] [[2000]] [[Rok|rokù]] w [[Kôrsëno|Kôrsënie]]<ref>https://koscierski.info/artykul/zaginal-25-letni-jakub-n1497678 "Zaginiony pochodził z Karsina, dlatego też najbliżsi biorą pod uwagę to, że mężczyzna mógł wrócić w swoje rodzinne strony. "</ref>, zm. [[5 rujana]] [[2023]] [[Rok|rokù]] w [[Gduńsk|Gduńskù]]<ref>https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=667768845455551&id=100066673249154</ref>) - bëł kaszëbsczim [[Mùzyk|mùzykã]] [[Heavy metal|metalowim]], chtëri ùsôdzëł pierszi kaszëbsczi [[Black Metal]].{{Infobox |above = Jakùb "Bahl'al" Krùt |image = [[Òbrôzk:A3633599928 10.jpg|mały]] |caption = Bah'al na òbkłôdce albùmù "Wierzeja Pòza Kòsmòsa" jegò solo projektu Muirthemne | label1 = Miono ë nôzwëskò | data1 = Jakùb Krùt | label2 = Pseùdonim | data2 = Bahl'al, Black Demon ov Vengeance | label3 = Data a môl ùrodzeniô | data3 = [[28 séwnika|28 séwnika]] [[2000]] rokù w Kôrsënie | label4 = Data a Môl smiercë | data4 = 5 rujana 2023 w Gduńskù | label5 = Przëczëna smiercë | data5 = Ùtopienié | label6 = Jinstrument | data6 = Elektricznô gitara, Basowô gitara, Perkùsjô | label7 = Ôrt głosu | data7 = | label8 = Ôrt | data8 = Black Metal | label9 = Wark | data9 = Mùzyk, Spiéwôk, Ùtwórca tekstów, Kómpòzytor | label10 = Aktiwnota | data10 = 2015-2023 | label11 = Wëdôwizna | data11 = Okaleczenie, Putrid Cult, Rex Diaboli, EastSide, Samòwëdôwizna | label12 = Sparłãczeniô | data12 = | label13 = Pòspólnicë | data13 = | label14 = Wëapartniony Jinstrument | data14 = | label15 = Karno | data15 = [[Muirthemne]], [[Cult ov Black Blood]], Goatmancy, Khaöz, Madrigal, Sevenfold Blessing, Taniec Kruka | label16 = Òdznaczenia | data16 = | label17 = Faksymile | data17 = | label18 = Òpisënk faksymile | data18 = | label19 = commons | data19 = | label20 = www | data20 = }}<ref name=":0" /> <ref name=":1" /> == Żëcé == == Dyskògrafijô<ref name=":1">https://www.discogs.com/artist/11705699-Bahlal</ref><ref name=":0">https://www.metal-archives.com/artists/Bahl%27al/726403</ref> == * [[Cult ov Black Blood]] - Abhorrence ov God (Kompilacëjô) * Hell's Coronation / [[Cult ov Black Blood]] - Overdose of the Blasphemous Nectar (2020) * [[Cult ov Black Blood]] - Apocalyptic Banner ov Abaddon (2023) * Erebor / [[Muirthemne]] - Muirthemne / Erebor (2020) * [[Muirthemne]] - [[Chôłpna pùstosc]] (2022) * [[Muirthemne]] - Ùmerce I Żniwò (EP) (2022) * [[Muirthemne]] - Wôłk Przindzé (EP) (2022) * [[Muirthemne]] - [[Kaszëbsczi Antikò​smò​s]] (wëdôné pò jegò smiercë) (2024) rdva71xtpd90b6rmb4oobb0kh6wrx6n 193814 193813 2026-04-05T01:23:07Z Jón Haase 19275 193814 wikitext text/x-wiki '''Jakùb "Bahl'al" Krùt'''<ref>https://www.facebook.com/search/top?q=jak%C3%B9b%20kr%C3%B9t "Jakùb Kùrt,"</ref> ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] Jakub Krut) (ùr. [[28 séwnika]] [[2000]] [[Rok|rokù]] w [[Kôrsëno|Kôrsënie]]<ref>https://koscierski.info/artykul/zaginal-25-letni-jakub-n1497678 "Zaginiony pochodził z Karsina, dlatego też najbliżsi biorą pod uwagę to, że mężczyzna mógł wrócić w swoje rodzinne strony. "</ref>, zm. [[5 rujana]] [[2023]] [[Rok|rokù]] w [[Gduńsk|Gduńskù]]<ref>https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=667768845455551&id=100066673249154</ref>) - bëł kaszëbsczim [[Mùzyk|mùzykã]] [[Heavy metal|metalowim]], chtëri ùsôdzëł pierszi kaszëbsczi [[Black Metal]].{{Infobox |above = Jakùb "Bahl'al" Krùt |image = [[Òbrôzk:A3633599928 10.jpg|mały]] |caption = Bah'al na òbkłôdce "Wierzeja Pòza Kòsmòsa" jegò solo projektu Muirthemne | label1 = Miono ë nôzwëskò | data1 = Jakùb Krùt | label2 = Pseùdonim | data2 = Bahl'al, Black Demon ov Vengeance | label3 = Data a môl ùrodzeniô | data3 = [[28 séwnika|28 séwnika]] [[2000]] rokù w Kôrsënie | label4 = Data a Môl smiercë | data4 = 5 rujana 2023 w Gduńskù | label5 = Przëczëna smiercë | data5 = Ùtopienié | label6 = Jinstrument | data6 = Elektricznô gitara, Basowô gitara, Perkùsjô | label7 = Ôrt głosu | data7 = | label8 = Ôrt | data8 = Black Metal | label9 = Wark | data9 = Mùzyk, Spiéwôk, Ùtwórca tekstów, Kómpòzytor | label10 = Aktiwnota | data10 = 2015-2023 | label11 = Wëdôwizna | data11 = Okaleczenie, Putrid Cult, Rex Diaboli, EastSide, Samòwëdôwizna | label12 = Sparłãczeniô | data12 = | label13 = Pòspólnicë | data13 = | label14 = Wëapartniony Jinstrument | data14 = | label15 = Karno | data15 = [[Muirthemne]], [[Cult ov Black Blood]], Goatmancy, Khaöz, Madrigal, Sevenfold Blessing, Taniec Kruka | label16 = Òdznaczenia | data16 = | label17 = Faksymile | data17 = | label18 = Òpisënk faksymile | data18 = | label19 = commons | data19 = | label20 = www | data20 = }}<ref name=":0" /> <ref name=":1" /> == Żëcé == == Dyskògrafijô<ref name=":1">https://www.discogs.com/artist/11705699-Bahlal</ref><ref name=":0">https://www.metal-archives.com/artists/Bahl%27al/726403</ref> == * [[Cult ov Black Blood]] - Abhorrence ov God (Kompilacëjô) * Hell's Coronation / [[Cult ov Black Blood]] - Overdose of the Blasphemous Nectar (2020) * [[Cult ov Black Blood]] - Apocalyptic Banner ov Abaddon (2023) * Erebor / [[Muirthemne]] - Muirthemne / Erebor (2020) * [[Muirthemne]] - [[Chôłpna pùstosc]] (2022) * [[Muirthemne]] - Ùmerce I Żniwò (EP) (2022) * [[Muirthemne]] - Wôłk Przindzé (EP) (2022) * [[Muirthemne]] - [[Kaszëbsczi Antikò​smò​s]] (wëdôné pò jegò smiercë) (2024) rghxcc1w9lkqz67clygs8xqpeu20y7v