Wikipedia csbwiki https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Media Specjalnô Diskùsëjô Brëkòwnik Diskùsëjô brëkòwnika Wiki Diskùsëjô Wiki Òbrôzk Diskùsëjô òbrôzków MediaWiki Diskùsëjô MediaWiki Szablóna Diskùsëjô Szablónë Pòmòc Diskùsëjô Pòmòcë Kategòrëjô Diskùsëjô Kategòrëji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 16 195199 192616 2026-04-13T18:47:37Z Iketsi 3254 195199 wikitext text/x-wiki '''Wiktionary''' – '''Słowôrz Wikipediji''' to ùdba chtërnô je z [[Wikipedijô|Wikipediji]] wëszłô, mô òna za zgrôw ùsadzenié wòlnoprzëstãpnegò jakno ë fùlwôrtnégò wielejãzëkòwégò [[słowôrz]]a. Anielskô wersëjô òsta zrëszónô [[12 gòdnika]] [[2002]] rokù. == Òbaczë téż == * [[Kiwix]] == Bùtnowé lënczi == * [http://wiktionary.org/ wiktionary.org] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Wikimedia]] [[Kategòrëjô:Słowôrze]] ln79dpskgxgm2n3ce9ngmidezmupcfv 195200 195199 2026-04-13T18:47:55Z Iketsi 3254 {{Commons}} 195200 wikitext text/x-wiki '''Wiktionary''' – '''Słowôrz Wikipediji''' to ùdba chtërnô je z [[Wikipedijô|Wikipediji]] wëszłô, mô òna za zgrôw ùsadzenié wòlnoprzëstãpnegò jakno ë fùlwôrtnégò wielejãzëkòwégò [[słowôrz]]a. Anielskô wersëjô òsta zrëszónô [[12 gòdnika]] [[2002]] rokù. == Òbaczë téż == * [[Kiwix]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://wiktionary.org/ wiktionary.org] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Wikimedia]] [[Kategòrëjô:Słowôrze]] 65h0ws7rorsu9mq01dpb01fufjfwtr7 0 48 195205 194500 2026-04-13T23:40:31Z Iketsi 3254 - → – 195205 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zamek Ksiazat Pomorskich w Szczecinie (widok z wiezy).jpg|250px|mały|[[Zómk Pòmòrsczich Ksążãtów w Szczecënie|Zómk Pòmòrsczich Ksążãtów]] w Szczecënie. Szczecëno je nôwikszim gardã, chtëren òbjimô równo pòlskô, jak téż miemieckô definicëjô grańców regionu.]] '''Pòmòrskô''' abò '''Pòmòrzé''' ([[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Pommern''<ref>Miemieckô pòzwa ''Pommern'' ë słowiańsczé pòzwë ''Pòmòrskô'' abò ''Pomorze'' nie pòkrëwają sã całowno; òbaczë karno ''Geògrafijô'' pò wicë informacëji.</ref>, [[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Pomorze'', [[łacëzna|łac.]] ''Pomerania'') je to [[historëcznô krôjna]] nad pôłniowim pòbrzegù [[Bôłt|Bôłtëcczégò Mòrzégò]]. Miono òbéńdë mô [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczi wëprôwodzk]], pòchòdzy òd ''po more'' (< [[prasłowiańsczi jãzëk|prasł.]] *po morьje „(krôjna chtërnô sëgô) pò mòrze”)<ref name="Łab">Łabuda, G. et al., ''Historia Pomorza, tom I (do roku 1466), Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1969.</ref>. Mieszkańcë krôjnë zwią sã ''[[Pòmòrzónie|Pòmòrzanie]]''. Rozdzélonô midzë [[Miemieckô|Miemiecką]] ë [[Pòlskô|Pòlską]], Pòmòrskô rozcygô sã z grëbsza òd [[Reknica|Reknicë]] kòl [[Strzelewò|Strzelewa]] na zôpadze, przez ùscé [[Òdra|Òdrë]] kòl [[Szczecëno|Szczecëna]] do ùscégò [[Wisła|Wisłë]] w [[Gduńsk|Gduńskù]]. Nôwikszima pòmòrsczima òstrowama są [[Rana]], [[Ùznojm (òstrów)|Ùznojm]] ë [[Wòlin (òstrów)|Wòlin]]. Òbéńda słëchô do [[Westrzédnoeùropejskô Niżawa|Westrzédnoeùropejsczi Niżawë]]. Nôwikszé gardë krôjnë to [[Gduńsk]], [[Szczecëno]], [[Gdiniô]], [[Kòszalëno]], [[Stôłpskò]] ë [[Stôrgard]] w Pòlsczi, ë [[Strzelewò]] ë [[Grifiô]] w Miemiecczi. Pòdle miemiecczégò pòjimaniégò nie słëchają pòrénkòwé gardë Gduńsk ë Gdiniô do Pòmòrsczi, le do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòmerelije]]. Òkróm gardów, charakterizëje sã Pòmòrskô bëlnym zalasenim ë rólnyma òbéńdama. Krôjna bëła mòckò dotkłô òbama swiatowima wòjnama ë wëmianama lëdztwa pò [[1945]]. Rolnictwò zajimô w pierszi rédze [[chów|chòwã bëdła]], [[lesnictwò|lestnictwã]], [[rëbaczenié|rëbaczenim]] ë [[ùprawa zbòżégò|ùprawã zbòżégò]]. Téż przemësłowé przerôbianié charnë zwëskiwô na wôżnoce. Òd XIX w. rozwijô sã [[turistika]], òsoblëwò w wëpòczinkòwich môlach wzdługą pòbrzegù. Kluczowé òbrëmia wërobnégò przemësłu to [[òkrãtownictwò]], [[mechanicznô jinżinierijô]], [[cëkrownictwò]] ë [[drzewny przemësł]]. Ùsłeżnotë ë sparłãczony z nimi przemësł stają sã wôżną czãscą òbéńdowi gòspòdarczi, nié bez wesprzënë wëższich szkòłów, z chtërnëch nôstarszi je [[Ùniwersitet w Grifji|Ùniwersitet w Grifii]] jim. Ernsta Moritza Arndta, założony w [[1457]]. == Geògrafijô == === Grańce === [[Òbrôzk:Provinz Pommern 1905.png|250px|mały|Pòmrë w 1905 &mdash; Pòmòrskô pòdle „wąsczégò”, miemiecczégò pòjimaniégò.]] Pòlsczé pòjimanié grańców Pòmòrsczi je baro przëszerné. Żlë zôpadnô grańca miemiecczi czãscë céchëje sã samò, terôbëtnô pòlskô òbéńda zajimô bëlno wikszé òbrëmié, chtërno pòdle Miemców do Pòmòrsczi nie słëchô. Pòrénkòwą greńcã Pòmòrsczi wëznôcziwô rzéka [[Wisła]], pôłniową [[Niéc]] ë [[Warta]]. Region òbjimô tak [[Przédnô Pòmòrskô|Przedną Pòmòrskã]], [[Rana|Ranã]], pòlsczi pas pòbrzegów, [[Kaszëbë]], [[Pòmòrsczé Pòjezerzé]], [[Chełmëńskô Ziemia|Chełmëńskã]] ë [[Krajnô|Krajnã]], ë gardë taczé jak [[Gduńsk]], [[Bëdgòszcz]], [[Torń]], [[Pieła]] czë [[Łącbarg]]. Pòdle miemiecczégò pòjimaniégò je Pòmòrskô jednaczô z [[Pòmrë|Pòmrami]], nierôz w nôszerszi sygù z [[1938]], le równo czãsto bez [[pielskô regencëjô|pielszczi regencëjé]]<ref>''Bertelsmann – Das Neue Universallexikon''. Wissen Media Verlag, Gütersloh/München 2007</ref>. Grańce na pôłniu ë pòrénkù są wic blós arbitralné ë òbstejają sã z objimã [[Pòmòrsczé Ksãżstwò|władztwa Grifitów]], tak tej tegò co w Pòlsczi sã rôzmieje jako [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadną Pòmòrskã]]. === Wëdrzatk ë struktura plónu === [[Òbrôzk:NP Vorp. Boddenlandschaft.JPG|250px|mały|left|Brzég Bôłtu na pòrénk òd [[Zingst]].]] Pòmòrskô leżi w pasie pòbrzegów ë pòjezerzów. W regionie òdwôżëwają [[mòrena|mòrenné]] formacëje, wic je tu wiele jezorów a krôjòbrôz je grzëpòwati. Wiôlgô czãsc Pòmòrsczi ni je òdwòdnianô przez wikszé rzéczi, jak [[Òdra]], [[Wisła]] czë [[Łaba]], le przez krótczé rzéczi pòbrzegù, jak [[Reknica]], [[Ùkra]], [[Pôrsãta]], [[Słëpiô]] abò [[Łeba (rzéka)|Łeba]], chtërné wpôdają bezpòstrzédno do Bôłtu. Pòmòrskô brzegòwô liniô je naprocëm nierozwitô. Òbserwëje sã tendencëjã do ji ùprôszczaniégò, równo na skùtk dzejaniégò nôtëralnich jak ë antropògenicznëch czinników. Môłé zatoczi czãsto stają sã jezorama jakò nastãpstwò wërobieniégò sã sztremlëznë. Tak pòwstôłë jezora [[Łebskò]], [[Gardno]], [[Sôrbskò]], [[Wickò (jezoro)|Wickò]], [[Bùkòwò]] abò [[Jamno (jezoro)|Jamno]]. W [[Nôrodny Park Vorpommersche Boddenlandschaft|Nôrodnëm Parkù „Vorpommersche Boddenlandschaft”]] mòżnô òbaczëc ten proces: półòstrów [[Fischland-Darß-Zingst]] béł nonej trzema òstrowama Fischland, Darß ë Zingst, a terô stãpniowò zamëkô zatokã [[Darß-Zingster Boddenkette]]. Pòmòrskô je pòkrëtô lasama. [[Tëchòlsczé Bòrë]], [[Miasteckô Pùszczô]], [[Ùkrzańskô Pùszczô]] ë lasë dolënë [[Gwda|Gwdë]] kòl [[Pieła|Piełë]] są to nowikszé lasné zgrëpinë regionu. Òbrobné òbéńdë leżą kòl wikszich gardów. Na terenie Pòmòrsczi je szesc nôrodnëch parków: [[Drawieńsczi Nôrodny Park]], [[Nôrodny Park Tëchòlsczé Bòrë|Nôrodny Park „Tëchòlsczé Bòrë”]], [[Słowinsczi Nôrodny Park]] ë [[Wòlinsczi Nôrodny Park]] w Pòlsczi ë [[Nôrodny Park Vorpommersche Boddenlandschaft|Nôrodny Park „Vorpommersche Boddenlandschaft”]] ë [[Nôrodny Park Jasmund|Nôrodny Park „Jasmund”]] w Miemiecczi. Òkróm tegò w regionie je widzec jinszé formë òchronë nôtëralnégò strzodowiska: krôjòbrazowé parczi (np. [[Krôjòbrazowi Park Dolëna Słëpié|Krôjòbrazowi Park „Dolëna Słëpié”]] kòl [[Stôłpskò|Stôłpska]] abò [[Jińsczi Krôjòbrazowi Park]] kòl [[Stôrgard]]u), rezerwatë, òbeńdë chronionégò krôjòbrazu „[[Natura 2000]]” itp. === Historëczné pòdzelenié === [[Òbrôzk:119 Ratusz Głównego Miasta, ob. Muzeum Historyczne ul. Długa 46 nocą Rafał Peplinski.JPG|mały|200px|[[Rôtësz Przédnégò Gardu w Gduńskù|Rôtësz Przédnégò Gardu]] w Gduńskù. Gduńsk je historëczną stolëcą pòrénkòwi czãscë Pòmòrsczi.]] We [[strzédnowiek|strzédnowiekù]] ùsztôłcëł sã pòdzélënk Pòmòrsczi na dwa główné regionë: '''[[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwą Pòmòrskã]]''' z [[Gduńsk]]iem, dze mòcni bëło widzec pòlszczé wpłiwë, ë '''[[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadną Pòmòrskã]]''' ze [[Szczecëno|Szczecënem]], chtërna nalôzłô sã we conie wpłiwów [[Swiãté Césarstwò Rzimsczé|Swiãtégò Césarstwa Rzimsczégò]] ë pòzdze miemiecczich krajów. Òb czas co w Pòlsczi sã rozszlachëje te òbéńdë przë pòmòcë znankòwników, chtërné nacziwają abò jich leżnosc wedle sebie (''Pomorze Wschodnie'', ''Pomorze Zachodnie''), abò jich stolëczné gardë (''Pomorze Gdańskie'' „Gduńsczé Pòmòrzé”, ''Pomorze Szczecińskie'' „Szczecëńsczé Pòmòrzé”), w miemiecczi terminologijé je miono ''Pommern'' brëkòwané blós w òdniesenim do zôpadnégò cządu regionu. Pòrénkòwô Pòmòrskô nazéwô sã ''Pommerellen'', a wic „Môłé Pòmòrskô”. Taczé pòdzelenié rzeszi sã z geòpòliticzną situacëją we strzédnowiekù, czej Zôpadnô Pòmòrskô ùtrzëmała razną samòstójnotã jako '''[[Pòmòrsczé Ksãżstwò]]''', a Pòrénkòwô Pòmòrskô weszło nôprzódka do [[państwò krzëżacczégò zôkonu|państwa krzëżacczégò zôkonu]] a dali &mdash; jako '''[[Królewsczé Prësë]]''' &mdash; do Pòlsczi. Jinszé pòliticzné warënczi doprowadzëłë do ùsztôłceniégò sã różnëch wnitrznich pòdzélënków. W Zôpadny Pòmòrsce bëło długòtrwałé rozbicé na miészé ksãżstwa, chtërné dostôwałë miôna òd ksążëczich sedzbów, jak [[Szczecëńsczé Ksiãżstwò]] abò [[Wòłogòsczé Ksiãżstwò]]. Młodszé pòdzelenié na [[Przédné Pòmrë|Przédné]] ë [[Tilné Pòmrë]] rzeszi sã z rozdzelenim Pòmòrsczégò Ksãżstwa midzë [[Brambòrskô|Brambòrskã]] ë [[Szwedzkô|Szwedzkã]] w [[1637]]. Na pòrénkù rozwinãłë sã etnograficzné regionë, taczé jak [[Kaszëbë]], [[Bòrë (region)|Bòrë]], [[Gòchë]], abò [[Kòcéwskô]]. [[Lãbòrskò-bëtowskô Zemia]] na pògrańczim òbù czãscë Pòmòrsczi je cãżkô do zaklasyfikòwaniégò jako cząd chtërnykòlwiek z nich &ndash; mô dosc skòmplikòwóną historëjã ë wiele razë zmieniôła przënôleżnosc. Slédno òstała sã czãscą [[Pòmrë|Pòmrów]], le utrzëmała kùlturową apartnosc, przëblëżającą jã do Pòrénkòwi Pòmòrsczi. [[Krajnô]] òddzelô Pòmòrskã òd [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlsczi]] a [[Wiselné Zëławie]] òd [[Warmiô|Warmié]] ë [[Mazurë|Mazurów]]. Na pôłniowim zôpadze przechôdzô region w [[Lubùskô Zemia|Lubùskã]] ë [[Brambòrskô|Brambòrskã]], a na zôpadze w [[Meczelbòrskô|Meczelbòrskã]]. W miemiecczim pòjimanim, na pôłnié òd Pòmrów leżą [[Nowô Marchiô]] (na zôpadze, kòl [[Łącbarg]]a) ë [[Nôgrańcznô Marchiô Pòznóń-Zôpadnô Prëskô|Nôgrańcznô Marchiô]] (na pòrénkù, kòl [[Pieła|Piełë]]). Drëgô nieczedë je wrechòwanô do Pòmòrsczi téż przez Miemców. === Sprôwné pòdzelenié === W dzysészëznie òdnoszą sã do miona Pòmòrsczi sztërë jednostczi [[sprôwné pòdzelenié|sprôwnégò pòdzeleniégò]] nôwëższégò stãpienia: trzë pòlszczé [[wòjewództwò|wòjewództwa]]: [[kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò|kùjawskò-pòmòrsczé]], [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczé]] ë [[zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|zôpadnopòmòrsczé]], ë jeden [[stôworné kraje Miemiecczi|stôworny krôj]] w Miemiecczi: [[Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë]], ë téż dwa miemiecczé [[kréz|krezë]]: [[kréz Vorpommern-Greifswald|Vorpommern-Greifswald]] ë [[kréz Vorpommern-Rügen|Vorpommern-Rügen]]. Sprôwné grańce nie pòkrëwają sã równak z historëcznyma ani w pòlsczim, ani w miemiecczim pòjimanim. Czãscë Pòmòrsczi leżą téż we [[wiôlgòpòlsczé wòjewództwò|wiôlgòpòlsczëm wòjewództwie]] ([[Pieła]], [[Złotowò]] ë òkòla), [[lubùsczé wòjewództwò|lubùsczëm wòjewództwie]] (òkòlé [[Łącbarg]]a) ë w [[Brambòrskô|Brambòrsczi]] ([[Garc (nad Òdrą)|Garc]] ë [[Swiecé (nad Òdrą)|Swiecé]]). == Dzeje == === 1918–1945 === [[Òbrôzk:German losses after WWI.svg|200px|mały|Terytorialné ùbiwczi Miemiecczi pò pierszi swiatowi wòjnie. [[Wòlny Gard Gduńsk]] je pòznakòwany na zelono.]] Pò [[pierszô swiatowô wòjna|pierszi swiatowi wòjnie]] pòmòrskô òbéńda, dotądka całowno pòd miemiecczim sprôwianim w ramach [[Prësczé Królestwò|Prësczégò Królestwa]], òstała pòdzelonô midzë [[Weimarskô Repùblika|Weimarską Repùblikã]] ë òdtwòrzoną [[Pòlskô Repùblika (1918-1945)|Pòlskã]], z [[Gduńsk|Gduńskã]] jakò [[Wòlny Gard Gduńsk|Wòlnym Gardã]] sprôwianym bezpòstrzédno przez [[Liga Nôrodów|Ligã Nôrodów]]. Taczé rozwiązanié problemù pòliticzni przënôleżnotë tegò gardu, równo jak pòwstanié tzw. „[[pòlsczi kòritôrz|pòlsczégò kòritarza]]” z Pòrénkòwi Pòmorsczi, chtëren òddzelôł [[Pòrénkòwé Prësë]] òd òstonëch miemiecczich zemiów, bëłë jednyma z przëczënów bùchù pòstãpny wòjnë dwadzescë lat pòzdze. [[Òbrôzk:Piła rejencja.JPG|250px|mały|left|Dôwny gmach administracëjé prowincëjé [[Nôgrańcznô Marchiô Pòznóń-Zôpadnô Prëskô]] w Piele, dzys [[Szkòła Pòlicëjé w Piele|Szkòła Pòlicëjé]]. Stolëmnô architektura bùdinków w centrum gardu je pamiątka pò pòdwëżbie Piełë na òstrzodk lokalnegò sprôwianiégò.]] Prëskô prowincëjô [[Pòmrë]] zmiészëła sã përznã, ò 6,64 km² z krezów: [[bëtowsczi kréz (Prëskô)|bëtowsczégò]], [[lãbòrsczi kréz (Prëskô)|lãbòrsczégò]] ë [[stôłpsczi kréz (Prëskô)|stôłpsczégò]]. To, co òstało sã z prowincëjów [[Zôpadné Prësë]] ë [[pòznańskô prowincëjô|Pòznańsczé]], bëło sparłãczoné w [[1922]] w nową prowincëjã [[Nôgrańcznô Marchiô Pòznóń-Zôpadnô Prëskô]] ze stolëcą w [[Pieła|Piele]], chtërnô bëła wcygnãtô do Pòmrów [[1 pazdzérznika]] [[1938]]. Òbéńdë chtërné przëpadłe Pòlsczi zdziejałë w [[1919]] [[pòmòrszczé wòjewództwò (1919–1939)|pòmòrsczé wòjewództwò]]. Jegò stolëcą béł [[Torń]]. Pòlskô czãsc Pòmòrsczi bëła w midzëwòjnowich latach jedną z nôdinamiczni rozwijającëch sã òbéńdów Drëdżi Repùbliczi. W [[1920]] rozsądzono ò bùdownié mòrsczégò pòrtu w [[Gdiniô|Gdinié]]. Ju w [[1923]] wpłënãł do timczasowi howindżi pierszi òceanowi òkrãt [[SS Kentucky]]. Dalszé etapë bùdownié òbjimałë założënk towôrowégò, rëbacczégò, pasażérnégò ë wòjnowégò pòrtu, a téż òkrãtownié. Zëdlënié konstrukcëjé [[wãdżelnô magistrala|wãdżelny magistralë]] w [[1933]], chtërnô sparłãczëła [[Górny Szląsk]] ë westrzédną Pòlskã z nowim pòrtã przecënając côłé pòmòrsczé wòjewództwò (dzys [[banowô liniô 201]]), dało mòżlëwòtã òbjachaniégò Gduńska ë przëczëniło sã do dalszégò rozwicégò gardu ë krôjnë. Ju w [[1934]] bëła Gdiniô nôwikszim pòrtã w Eùropie pòdle wialgoscë przekłôdënkù. [[Òbrôzk:Kazimierz Mastalerz.jpg|175px|mały|[[Kazimierz Mastalerz]] dokazëjący pòlską kònnicą w [[bitwa pòd Krojantama|bitwie pòd Krojantama]]. Nôjôzd w [[Krojantë|Krojantach]] béł brëkòwany w nazistowsczi propagandze dlô wësënieniégò technologòwi przemòdżi Miemiecczi nad Pòlską.]] Pòliticzni status Pòmrów wnitrzno Weimarsczi Repùbliczi nie różnił sã baro òd tegò sprzed wòjnë. Mimò abdikacëjé césarza, sprôwné pòdzelenié kraju òstało blós zdemòkratizowané, z piersza bez ingerencëjé w jistniejący pòrządk. Pòmrë bëłë wic cządã Prësczi, chtërnô bëła terô [[Wòlny Krôj Prëskô|Wòlnym Krajã]] w ramach Repùbliczi. W rezultace wòjnë pòlëchszëł sã równak gòspòdarczi stón i tak nié dëcht bògatégò regionu. Ògleswiatowi krizys miôł tu òsoblëwò cãżczi przechôdënk — wiele inwesticëjów òstało strzëmané a bezrobòcé ùrôstało. Pòrt w [[Szczecëno|Szczecënie]] pòzbéł na wôżnoce, a rozwicé prowincëjé scygnãło. Te czinniczi doprowadzëłë do wzrosceniégò pòdeprzeniégò dlô radikalnich partëjów — zwëkòwò mòcni w òbéńdze [[Miemieckô Nôrodnô Lëdowô Partëjô|DNVP]] ë pòzdze téż [[Nôrodnosocjalistnô Miemieckô Robòtnô Partëjô|NSDAP]], chtërnô w welowanim w [[1933]] zwënégòwała drudżi nôwëższi rezultat (55,3&nbsp;% wszëtczich głosów &mdash; wice bëło blós w Pòrénkòwich Prësach). Pòspół z ùdostanim władzë przez [[nazizm|nazistów]] napòczëłë sã w Pòmrach ùstëgòwania na [[Żëdzë|Żëdów]] ë przësztëlowania do wòjnë, chtërnô bùchła [[1 séwnika]] [[1945]]. „Pòlsczi kòritôrz” òstôł rëchło òpanowany na skùtk technologòwi ë ustôwny przemòdżi miemiecczich sëłów. [[Bitwa ò Hél]] bëła tej nôdłëgszô; [[1 pazdzérznika]] dokazëjący pòlsczima sëłama kòntradmirôł [[Józef Unrug]] rozpòsãdzëł ò pòddanim sã. Pòslédné pùnktë biôtczi strzëmałë jesz do [[3 pazdzérznika]]. Pò ti dace bëło biôtkòwané w Pòmòrsczi ju blós w tacënkù &mdash; jistniała m.in. [[partizana]] (òb. [[Krëjamnô Wòjskòwô Òrganizacëjô "Pòmòrsczi Grif"|Krëjamnô Wòjskòwô Òrganizacëjô „Pòmòrsczi Grif”]]). Na pòmòrsczi òbéńdze miałë môl lëczné masowé mòrdë, np. we [[Wiôlgô Piôsznica|Wiôldżi Piôsznicë]] ë w [[Bëdgòszcz]]ë (tzw. [[bëdgoskô krwawô niedzela]]). Ju [[2 séwnika]] béł zrëszony [[Stutthof|kòncentracëjny lager]] w [[Sztutowò|Sztutowie]] z wieloma filiama, m.jin. w Bëdgòszczë, òkolim [[Torń|Tornia]], le téż w [[Stôłpskò|Stôłpskù]] ë [[Szczecëno|Szczecënie]]. === Pò 1945 === [[Òbrôzk:0804 POL GER 0.JPG|250px|mały|Pòlskò-miemieckô grańca na [[Ùznojm]]ie. Ji slédny sztôłt mô nalazłé w [[1951]].]] W [[1945]], pò [[drëgô swiatowô wòjna|drëdżi swiatowi wòjnie]] grańca midzë Pòlską ë Miemiecką zjinaczëła sã ë przesënãła ku zôpadowi. Nowô grańca òstała òpiartô na [[liniô Òdra-Nissa|linié Òdra-Nissa]] z niewiôldżim oddżëbanim, cobë [[Szczecëno]] ë [[Swina]] téż przëpadłë Pòlsczi<ref>''Encyklopedia Szczecina. T. I A-O''. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 1999, s. 306-307.</ref>. Bezlëcha całô òbéńda dôwny prowincëjé Pòmrë zaczãła wic słëchac pòlsczim władzom &mdash; pò miemiecczi starnie òstał sã leno ji nôzôpadnéjszi cząd ze [[Strzelewò|Strzelewem]] ë [[Grifiô|Grifią]], sparłãczony z [[Meczelbòrskô|Meczelbòrskã]] w jeden [[kraje Miemiecczi Demòkraticzny Repùbliczi|krôj]] (rozrzeszony w [[1951]] w òkrãdżi [[òkrąg Neubrandenburg|Neubrandenburg]], [[òkrąg Rostock|Rostock]] ë [[òkrąg Schwerin|Schwerin]] ë przëwrócony w [[1990]]<ref>Mielke, H., ''Die Auflösung der Länder in der SBZ/DDR: Von der deutschen Selbstverwaltung zum sozialistisch-zentralistischen Einheitsstaat nach sowjetischem Modell 1945–1952'' (= Beiträge zur Wirtschafts- und Sozialgeschichte; Bd. 66), 1995.</ref>). Czãsc przejimniãtô przez Pòlskô òstała zòrganizowanô wprzódk w prowizoriczny [[Òkrąg III — Zôpadnô Pòmòrskô]] ë w [[1946]], z môłima zmianama, w [[szczecëńsczé wòjewództwò (1946-1950)|szczecëńsczé wòjewództwò]]<ref>[http://isap.sejm.gov.pl/Download;jsessionid=800B9A8AB2019090572BAD628C077E82?id=WDU19460280177&type=2 Dz.Ù. 46.28.177]</ref>. [[Òbrôzk:Muzeum koszalińskie..jpg|250px|mały|left|Miesczé mùzeùm w Kòszalënie. Kòszalëno bëło w miemiecczich czasach stolëcą regencëjé, a pò wòjnie, midzë [[1950]] a [[1998]], stolëcą apartnégò wòjewództwa. [[Jerzy Buzek|Buzkòwô]] sprôwnô reforma rozrzeszëła równak [[kòszalëńsczé wòjewództwò|Kòszalëńscze]] mimò òpiérë lokalny wëcmaniznë.]] Pierszé lata pò wòjnie to czas wiôldżich przemieszczeniów lëdztwa. Wikszi cząd miemiecczich mieszkańców [[wënëkania Miemców pò drëdżi swiatowi wòjnie|òstôł wëwieziony za Òdrã]], temù zalëdzenié [[Przédné Pòmrë|Przédnich Pòmrów]] ùrosło dwùkrotno<ref>Buchholz, W. (red.), ''Pommern''. Siedler, 2002.</ref>. Do Pòmòrsczi doprzëszli zôs wnożniczi z westrzédni Pòlsczi ë [[Kresë|Kresów]], ë téż mùszowi prôcowniczi z òdpòjãtich [[mùszowô prôca|lôgrów prôcë]]<ref>Piskorski, J. M. (red.), ''Pomorze Zachodnie poprzez wieki'', Szczecin: Zamek Książąt Pomorskich, 1999.</ref>, a pòzdze, w ramach [[akcjô „Wisła”|akcjé „Wisła”]], [[Ukrajińcë]]<ref>Sowa, A.L., ''Stosunki polsko-ukraińskie 1939-1947'', Kraków 1998.</ref>, Mimò propagandowich pòstulatów ò pòwroce Pòmòrsczi do „Macerzi” (òb. [[Òdzwëskóné Zemie]]), òpiartich m.in. na bëtnosci w òbéńdze autochtonicznégò słowiańsczégò lëdztwa, wëcmanim z Miemcama wëwiezeni abò zmùszeni do wëjachaniégò bëli téż [[Słowińcë]]<ref>Filip, M., ''Od Kaszubów do Niemców. Tożsamość Słowińców z perspektywy antropologii historii'', Poznań 2012</ref>. Przemieszczenia zrëszëłë Pòrénkòwą Pòmòrskã w miészim stãpieniu ë rzeszëłë sã przede wszëtczim z zniesenim [[Wòlny Gard Gduńsk|Wòlnégò Gardu]] [[Gduńsk]]a<ref>Jankowski, T. ''Miasto na furmankach''. „30 dni”. 6 (32), czerwiec 2001.</ref>. Pòspół z pòdzelenim miemiecczégò państwa na apartną [[Miemieckô Federalnô Repùblika|Federalną Repùblikã]] na zôpadze ë [[Miemieckô Demòkraticznô Repùblika|Demòkraticzną Repùblikã]] na pòrénkù, wërobił sã nowi pòliticzny pòrządk, chtëren òbtaksowôł dalszé kawle regionu. Równo w [[Pòlskô Lëdowô Repùblika|Lëdowi Pòlsczi]], jak téż w MDR zaczãto spòsobë [[Józef Stalin|stalinowsczi]] sprôwny ë gòspòdarczi centralizacëjé, ze wszétczima nastãpstwama: ògrańczenim swòjiznë, òrganizacëją prôcë pòdle sowiecczich mùstrów (òsoblëwie w rolnictwie, òb. [[Landwirtschaftliche Produktionsgenossenschaft]] ë [[Państwowe Gospodarstwo Rolne]]), centralno planowanym rozbùdowanim [[cãżczi przemësł|cãżczégò przemësłu]], [[kùstrzenié|kùstrzeniama]], wprowadzenim państwòwégò mònopòlu w zamiedznëm hańdlu<ref>Grala, D. T.: Reformy gospodarcze w PRL (1982–1989). Warszawa 2005.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20140331085308/http://www.faz.net/aktuell/wirtschaft/wirtschaftswissen/wirtschaftsgeschichte-der-weg-der-ddr-in-den-untergang-11043750.html Wirtschaftsgeschichte: er Weg der DDR in den Untergang]</ref>. Nisczi niw żëcégò doprowadził do oprzéczków ë sztrajków (1953 &ndash; MRD; [[1970]] &ndash; [[Gdyniô]], Gduńsk, Szczecëno) ë założeniégò w [[1980]] w Gduńsku [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|Samòstójny Samòsprôwny Warkòwy Zrzeszë „Solidarnosc”]]. Ùstrojowé zjinaczi w Pòlsczi ë sparłãczenié Miemiecczi w jeden krôj a za régã pòliticzné przëkrodzenié òbù państwów, wësłowioné m.in. pòspòlnym nôleżenim do [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnijé]] ë òtemkniãcym grańców pòzwôlô na ekònomiczną ë kùlturową współprôcã. Równo Przédné Pòmrë jak i pòlskô Pòmòrskô mùszą równak schwôcëc sã z pòwôżnyma problemama różnëch nôtërów, jak [[migracëjô|wëjéżdżanié młodich]] abò [[bezrobòcé]]. == Ekònomijô == [[Òbrôzk:Brosen_ContainerTerminaGdansk.jpg|mały|250px|Kòntenerowi Terminal w Gduńskù]] Nôwôżniészima wietwiama gòspòdarzënkù w Pòmòrsce je mòrskô industrëjô (òkrãtownie ë pòrtë), turistika, rëbaczenié ë gbùrzëzna. Mòrskô industrëjô skòncentrowónô je przede wszëtczim w nôwikszëch gardach: Gduńskù, Gdini ë Sztetënie. Òkrãtë bùdowóné w pòmòrsczich òkrãtowniach są technologiczno nôbarżi zaawansowónyma produktama [[Ekspòrt|ekspòrtowónyma]] z Pòlsczi Repùbliczi. Turistika rozwijô sã przede wszëtczim nad sztrądã Bôłtu, ale wiele turistów przëcygają téż pòjezérza ë niechtërné gardë, np. Gduńsk. Do nôbarżi znónëch kùrortów ë wëpòczinkòwëch môlowòsców w Pòmòrsce słëchają: [[Chmielno]], [[Jastarniô]], [[Leba]], [[Mizëzdroje]], [[Sopòt]], [[Ùskô]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Òbaczë téż == * [[Pòmòrsczé gardë]] * [[Pòmòrsczé wsë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=23486&from=publication Kôrta z 1775 rokù] [[Kategòrëjô:Pòmòrskô| ]] fu0jt9kqy1qhk5oaku29ak2k0enptgz 0 57 195156 192161 2026-04-13T18:06:35Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195156 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Réda| dopełniacz=Redë| adjektiw_fem=rédzkô| adjektiw_mask=rédzczi| céch=POL_Reda_COA.svg| fana=POL Reda flag.svg| karta=| wòjewództwò=Pòmòrsczé| kréz=Wejrowsczi| grodzki=| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| bùrméster=Krzysztof Krzemiński| adres_um=ul. Pucka 9| kod_poczt_um=84-230| tel_um=58 671-94-52| fax_um=58 671-94-17| mail_um=| wiéchrzëzna=29,45| stopniN=54|minutN=37|stopniE=18|minutE=20| wysokość=| rok=2004| lëdztwò=18 111| gęstość=615| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 58| pòcztowi kòd=84-240| registracëjné tôfle=GWE| TERYT=6222915011| SIMC=| www=http://www.reda.pl| }} '''Réda''' (téż: '''Reda''', '''Rejda''', '''Grãzowò'''; we zdrojach: ''Granslow'' 1357, ''Granissow'' kòl 1400, ''Grantzlof'' kòl 1400, ''Redau'' kòl 1400, ''Gralof'' 1407, ''Granisslaw'' 1415, ''Granschelow'' 1419, ''Reda'' 1433, ''Rede'' 1433, ''Reda'' 1534, ''Rheda'' 1583, ''Gralaf'' 1621, ''Gręnzlau'', ''Gręzowo'' 1635, 1638, ''Reed'' 1655, ''Roda'' 1659, ''Rehda'' 1796, ''Reda'' (Cenôwa), ''Réda'' (Zëchta), ''Rejda'' (Tréder); pl: ''Reda'', de: ''Rheda'') - gard w [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]] w pòrenkòwi [[Pòmòrskô|Pòmòrsce]]. [[Archeòlogijô|Archeòlodzë]] pòdôwają, że ò pierszich lëdzczich szlachach w òbjimie dzysdniowi Redë mòże ju gôdac w I wiekù p.n.e. [[1 stëcznika]] [[1967]] rokù Réda dostaa gardné prawa, mô dzysô sztatus gardu w [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]]. Réda mô greńcã z [[Rëmiô|Rëmią]] ë [[Wejrowò|Wejrowã]], ùrôbiając z nima [[Môłé Trójgardze]]. [[4 lëpinca]] 2015 - Midzënôrodny Zjôzd Kaszëbów. === Pòdôwczi === [[File:Reda Zjazd Kaszubow.jpg|thumb|Kaszëbi w Rédze 2015]] [[File:REDA 5 1 ubt.jpeg|thumb|Rédzczé [[banowiszcze]]]] [[File:REDA 5 2 ubt.jpeg|thumb|Rédzczi kòscół]] Bùdżetowé wzątczi (2004 plan): mln zł<br> Bùdżetowé wëdôwczi (2004 plan): mln zł === Lëdztwò === Zgòdno z pòdôwkama z [[30 czerwińca]] [[2004]] rokù: {| border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; text-align:right;" !Òpis || colspan=2|Òglowò || colspan=2|Białczi || colspan=2|Chłopi |- |jednota || lëdzi || % || lëdzi || % || lëdzi || % |-- |pòpùlacëjô || '''18&nbsp;111''' || 100 || 9175 || 50,7 || 8936 || 49,3 |-- |gãstosc lëdztwa<br>(mieszk./km²) || colspan=2| 615 || colspan=2| 311,5 || colspan=2| 303,4 |} <!-- === Historëjô === --> <!-- === Słôwny lëdze ===--> <!-- === Stôrodôwnotë === --> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.kaszubi.pl/images/dodatkowe/ZjazdKaszubow/GAZETA%20ZJAZDOWA%202015.pdf Kaszëbi w Rédze 2015] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/584 Reda w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{msg:stub}} <br clear="all" /> {| id="toc" style="margin:0;background:#ffffff;width:100%" align="center" cellpadding="1" |----- | rowspan="2" valign="top" width=50px| [[Òbrôzk:POL powiat wejherowski COA.svg|90px|herb Wejrowsczégò krézu]] ! style="background:#ffce00" align="center" | '''[[Wejrowsczi kréz|Wejrowczi kréz]]''' |----- | align="center" | '''Gardë krézu:''' [[Réda]] | [[Rëmiô]] | [[Wejrowò]] <br>'''Gminë:''' [[Gmina Chòczewò|Chòczewò]] | [[Gmina Gniewino|Gniewino]] | [[Gmina Lëniô|Lëniô]] | [[Gmina Lëzëno|Lëzëno]] | [[Gmina Łãczëce|Łãczëce]] | [[Gmina Szëmôłd|Szëmôłd]] | [[Gmina Wejrowò|Wejrowò]] |} <br clear="all" /> [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz]] 06yc89olukiic6304v6otedjbicn8x3 0 90 195216 185812 2026-04-14T00:51:12Z Iketsi 3254 {{Kalãdôrzk}} 195216 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} '''1 stëcznika''' je pierszim dniã rokù. === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Nowi Rok]] * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë) swiãtëją: Mieczësława, Mieczësłôw === Wëdarzenia === * [[1967]] - [[Réda]] dosta gardzczé prawa === Ùrodzëlë sã === * [[1955]] r. ks. [[Róman Skwiercz]] === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Na Nowi Rok pògòda, w pòlu ùroda. * Na Nowi Rok dzéń dłëgszi ò kùrzi krok. * Czej w Nowi Rok słuńce swiécy, pùsté bãdą stodołë ë sécë. {{Kalãdarium}} {{commons|Category:1 January}} [[Kategòrëjô:Stëcznik|#01]] guuwbdglu2qlehskwfpkt5lh5ms95v9 0 91 195221 185829 2026-04-14T01:04:19Z Iketsi 3254 {{Kalãdôrzk}} 195221 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} '''2 stëcznika''' je drëdżim dniã rokù. === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Abel, Bazyl, Grzegórz, Jizydór, Narcyz, Sztefaniô, Telesfór === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * [[1942]] r. [[Édmùńd Pùzdrowsczi]] === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Na codzéń Kaszëba je Kaszëba, a na swiãto Kaszubòwsczim {{Kalãdarium}} [[Kategòrëjô:Stëcznik|#02]] r4swr7ozuec3mplbea6wwro7mmov31s 0 1426 195284 189101 2026-04-14T09:37:07Z Rzadtymczasowy 19437 pòpr. wstãpù, geògrafiô i sztruktura 195284 wikitext text/x-wiki {| border="1" align="right" cellpadding="4" cellspacing="0" width="300" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ <big>'''{{{1|{{PAGENAME}}}}}'''</big> |- | align="center" colspan="2" style="background:#f9f9f9;" | [[Òbrôzk:Flag_of_Europe.svg|250px|]] '''Fana Eùropejsczi Ùnie''' – dwanôsce złotëch gwiôzd rozłożonëch w òkrãgù na mòdrim tle<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/symbols/european-flag_pl Flaga europejska], european-union.europa.eu</ref>. |- | align="center" colspan="2" style="background:#f9f9f9;" | [[Òbrôzk:European Union main map.svg|250x250px|bezramki]] '''Kôrta Eùropejsczi Ùnie''' |} '''Eùropejskô Ùniô, EÙ''' – gòspòdarczô i pòliticznô zrzesz 27 państw [[Eùropa|Eùropë]]. Pòwsta 1 smùtana 1993 rokù na mòcë [[Ùgòda z Maastricht|Ùgòdë z Maastricht]], co bëło skùtkã wielelatny pòliticzny, gòspòdarczi i spòlëznowi integracje. Kòrzenie dzysdniowi eùropejsczi integracje sëgają pòwòjnégò cządu – 1949 rokù pòwsta Radzëzna Eùropë, a 1951 r. Eùropejskô Wspólnota Wãgla i Stalë<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1945-59_pl Historia Unii Europejskiej: lata 1945-59], european-union.europa.eu</ref>. Òd czasu weńscô w żëcé Lizbóńsczi Ùgòdë 1 gòdnika 2009, prawnym spòdlim funksnérowaniô Ùnie są [[Ùgòda z Maastricht|Ùgòda ò Eùropejsczi Ùnie]] i [[Traktat ò funksnérowanim Europejsczi Ùnii|Ùgòda ò funksnérowanim Eùropejsczi Ùnie]]. Wiôldżé znaczenié dlô ùnijnégò pòrządkù prawnégò mô téż [[Kôrta Prôw Pòdstawòwich]]. Ùgòda z Lizbónë dôwô mòżlëwòta przëjãcô przez EÙ [[Europejsczi Kónwencji Prôw Człowieka]]. Samò przëstãpienié do Kónwencji nie òznôczô bëcô członkã Ùnii w Radzëznie Europë. == Pòdôwczi == * lëdztwò: 454.9 mln mieszkańców * wiéchrzëzna: 3 976 952 km² * Krajewô Wërobizna Brutto: 10 422 mld USD * Krajewô Wërobizna Brutto na mieszkańca: 22 911 mld USD (PPP) [[Himn Eùropejsczi Ùniji]], ''Òda do redotë'', na [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] przedolmaczëł [[Zbigniéw Jankòwsczi]]. == Sztruktura == W Eùropejsczi Ùnie fónksnérëje 7 eùropejsczich jinstitucjów, 9 òrganów EÙ i wiãcy jak zdecentralizowónëch agencjów<ref>[https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/institutions-and-bodies/types-institutions-and-bodies_pl Rodzaje instytucji i organów], european-union.europa.eu</ref>. Jistnieją 4 główné jinstitucje, jaczé czerëją administracją EÙ: * [[Òbrôzk:European Parliament Strasbourg Hemicycle - Diliff.jpg|mały|Zala Òbradów Eùropejsczégò Parlamentu w [[Sztrasbùrg|Sztrasbùrgù]]]]Eùropejsczi Parlament – reprezentëje òbëwatelów nôleżnikòwëch krajów EÙ. Pòsélcowie są wëbieróni w bezpòstrzédny welacje. EP rozsądzô w sprawie eùropejsczégò prawa mët z Radzëzną Eùropejsczi Ùnie. Zacwierdzëwô bùdżet Ùnie. * Eùropejskô Radzëzna – przédnicë państw abò rządów krajów EÙ twòrzą radzëznã. Wskazëwô òglowi pòliticzny czerënk i prioritetë Ùnie. Przédnik radzëznë wëbieróny je na 2,5-latną kadencjã, chtërną mòże rôz òdnowic. Reprezentacją Pòlsczi w radzëznie je premiéra<ref>[https://www.consilium.europa.eu/pl/european-council/members/ Członkowie Rady Europejskiej], consilium.europa.eu</ref>. * Radzëzna Eùropejsczi Ùnie – reprezentëje rządë krajów EÙ. Radzëzna je ògarnã, w jaczim minystrowie ze wszëtczich krajów pòtikają sã, bë twòrzëc prawò i kòòrdinowac pòlitikã w apartnych òbrëmiach. * Eùropejskô Kòmisjô – przédny òrgan wëkònawczi EÙ. == Geògrafiô == === Nôleżnikòwé kraje EÙ === {| class="wikitable" !Rok przëstãpieniô !Nôleżnikòwé kraje EÙ !Òrganizacjô |- | align="center" |1957 |[[Belgijskô|Belgiô]], [[Francëjô|Francëskô]], [[Hòlandzkô]], [[Luksembùrg]], RFN (òd 1990 jakno [[Niemieckô|zjednónô Niemieckô]]), [[Italskô]] | align="center" |Eùropejskô Gòspòdarczô Wspólnota |- | align="center" |1973 |[[Dëńskô]], [[Irlandiô|Irlandzkô]], [[Wiôlgô Britanijô|Wiôlgô Britaniô]]* | rowspan="3" align="center" |Eùropejskô Wspólnota |- | align="center" |1981 |[[Greckô]] |- | align="center" |1986 |[[Szpańskô]], [[Pòrtugalskô]] |- | align="center" |1995 |[[Aùstriô|Óstriackô]], [[Fińskô]], [[Szwedzkô|Szwédzkô]] | rowspan="4" align="center" |Eùropejskô Ùniô |- | align="center" |2004 |[[Cyper]], [[Czeskô Repùblika|Czeskô]], [[Estoniô]], [[Lëtwa|Lëtewskô]], [[Łotwa]], [[Malta]], [[Pòlskô]], [[Słowackô]], [[Słoweniô|Sloweńskô]], [[Madżarskô]] |- | align="center" |2007 |[[Bùłgariô|Bùłgarskô]], [[Rumùńskô]] |- | align="center" |2013 |[[Chòrwackô]] |}[[File:EC-EU-enlargement animation.gif|Rozkòscerzanié sã Eùropejsczi Ùnie w czasu|mały|250x250px]] === Kraje, jaczé òpùscëłë EÙ === {| class="wikitable" !Rok wëstãpieniô !Państwò !Rok przëstãpieniô |- |2020 |Wiôlgô Britaniô |1973 |}Eùropejsczé stolëce: [[Brusel]], [[Sztrasbùrg]]. Òd 1973 do 2020 rokù w Uniji bëła téż [[Wiôlgô Britanijô]]. Państwa-kandidatë do Eùropejsczi Ùniji: # [[Tëreckô]] - niżódné negocjacëjé == Òbaczë téż == * [[Jãzëczi Eùropejsczi Ùniji]] * [[Eùropa]] * [[Eùropejskô Radzëzna]][https://web.archive.org/web/20140909142901/http://european-council.europa.eu/home-page.aspx?lang=pl (pl)] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == * [http://europa.eu/ Eùropejskô Ùnijô] * [http://www.europarl.europa.eu/news/pl/news-room/content/20130322STO06743/html/Zagro%C5%BCone-j%C4%99zyki-co-zrobi%C4%87-by-uratowa%C4%87-je-przed-zapomnieniem m.jin. kaszëbsczi] <gallery> Image:Quai d'Orsay.jpg Image:Eurotower in Frankfurt.jpg|Eùropejsczi Centralny Bank Òbrôzk:Polska ePaszport.jpg|Òbkłôdka pasu File:Belgique - Bruxelles - Schuman - Berlaymont - 01.jpg|European Commission </gallery> {{commons|European Union|}} [[Kategòrëjô:Eùropa]] 27j8elbybam51xadt56xf0qbhgfm25j 195285 195284 2026-04-14T09:45:11Z Rzadtymczasowy 19437 drobné pòpr. 195285 wikitext text/x-wiki {| border="1" align="right" cellpadding="4" cellspacing="0" width="300" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ <big>'''{{{1|{{PAGENAME}}}}}'''</big> |- | align="center" colspan="2" style="background:#f9f9f9;" | [[Òbrôzk:Flag_of_Europe.svg|250px|]] '''Fana Eùropejsczi Ùnie''' – dwanôsce złotëch gwiôzd rozłożonëch w òkrãgù na mòdrim tle<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/symbols/european-flag_pl Flaga europejska], european-union.europa.eu</ref>. |- | align="center" colspan="2" style="background:#f9f9f9;" | [[Òbrôzk:European Union main map.svg|250x250px|bezramki]] '''Kôrta Eùropejsczi Ùnie''' |} '''Eùropejskô Ùniô, EÙ''' – gòspòdarczô i pòliticznô zrzesz 27 państw [[Eùropa|Eùropë]]. Pòwsta 1 smùtana 1993 rokù na mòcë [[Ùgòda z Maastricht|Ùgòdë z Maastricht]], co bëło skùtkã wielelatny pòliticzny, gòspòdarczi i spòlëznowi integracje. Kòrzenie dzysdniowi eùropejsczi integracje sëgają pòwòjnégò cządu – 1949 rokù pòwsta Radzëzna Eùropë, a 1951 r. Eùropejskô Wspólnota Wãgla i Stalë<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1945-59_pl Historia Unii Europejskiej: lata 1945-59], european-union.europa.eu</ref>. Òd czasu weńscô w żëcé Lizbóńsczi Ùgòdë 1 gòdnika 2009, prawnym spòdlim funksnérowaniô Ùnie są [[Ùgòda z Maastricht|Ùgòda ò Eùropejsczi Ùnie]] i [[Traktat ò funksnérowanim Europejsczi Ùnii|Ùgòda ò funksnérowanim Eùropejsczi Ùnie]]. Wiôldżé znaczenié dlô ùnijnégò pòrządkù prawnégò mô téż [[Kôrta Prôw Pòdstawòwich]]. Ùgòda z Lizbónë dôwô mòżlëwòta przëjãcô przez EÙ [[Europejsczi Kónwencji Prôw Człowieka]]. Samò przëstãpienié do Kónwencji nie òznôczô bëcô członkã Ùnii w Radzëznie Europë. == Pòdôwczi == * lëdztwò: 454.9 mln mieszkańców * wiéchrzëzna: 3 976 952 km² * Krajewô Wërobizna Brutto: 10 422 mld USD * Krajewô Wërobizna Brutto na mieszkańca: 22 911 mld USD (PPP) [[Himn Eùropejsczi Ùniji]], ''Òda do redotë'', na [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] przedolmaczëł [[Zbigniéw Jankòwsczi]]. == Sztruktura == W Eùropejsczi Ùnie fónksnérëje 7 eùropejsczich jinstitucjów, 9 òrganów EÙ i wiãcy jak 30 zdecentralizowónëch agencjów<ref>[https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/institutions-and-bodies/types-institutions-and-bodies_pl Rodzaje instytucji i organów], european-union.europa.eu</ref>. Jistnieją 4 główné jinstitucje, jaczé czerëją administracją EÙ: * [[Òbrôzk:European Parliament Strasbourg Hemicycle - Diliff.jpg|mały|Zala Òbradów Eùropejsczégò Parlamentu w [[Sztrasbùrg|Sztrasbùrgù]]]]Eùropejsczi Parlament – reprezentëje òbëwatelów nôleżnikòwëch krajów EÙ. Pòsélcowie są wëbieróni w bezpòstrzédny welacje. EP rozsądzô w sprawie eùropejsczégò prawa mët z Radzëzną Eùropejsczi Ùnie. Zacwierdzëwô bùdżet Ùnie. * Eùropejskô Radzëzna – przédnicë państw abò rządów krajów EÙ twòrzą radzëznã. Wskazëwô òglowi pòliticzny czerënk i prioritetë Ùnie. Przédnik radzëznë wëbieróny je na 2,5-latną kadencjã, chtërną mòże rôz òdnowic. Reprezentacją Pòlsczi w radzëznie je premiéra<ref>[https://www.consilium.europa.eu/pl/european-council/members/ Członkowie Rady Europejskiej], consilium.europa.eu</ref>. * Radzëzna Eùropejsczi Ùnie – reprezentëje rządë krajów EÙ. Radzëzna je ògarnã, w jaczim minystrowie ze wszëtczich krajów pòtikają sã, bë twòrzëc prawò i kòòrdinowac pòlitikã w apartnych òbrëmiach. * Eùropejskô Kòmisjô – przédny òrgan wëkònawczi EÙ. == Geògrafiô == === Nôleżnikòwé kraje EÙ === {| class="wikitable" !Rok przëstãpieniô !Nôleżnikòwé kraje EÙ !Òrganizacjô |- | align="center" |1957 |[[Belgijskô|Belgiô]], [[Francëjô|Francëskô]], [[Hòlandzkô]], [[Luksembùrg]], RFN (òd 1990 jakno [[Niemieckô|zjednónô Niemieckô]]), [[Italskô]] | align="center" |Eùropejskô Gòspòdarczô Wspólnota |- | align="center" |1973 |[[Dëńskô]], [[Irlandiô|Irlandzkô]], [[Wiôlgô Britanijô|Wiôlgô Britaniô]]* | rowspan="3" align="center" |Eùropejskô Wspólnota |- | align="center" |1981 |[[Greckô]] |- | align="center" |1986 |[[Szpańskô]], [[Pòrtugalskô]] |- | align="center" |1995 |[[Aùstriô|Óstriackô]], [[Fińskô]], [[Szwedzkô|Szwédzkô]] | rowspan="4" align="center" |Eùropejskô Ùniô |- | align="center" |2004 |[[Cyper]], [[Czeskô Repùblika|Czeskô]], [[Estoniô]], [[Lëtwa|Lëtewskô]], [[Łotwa]], [[Malta]], [[Pòlskô]], [[Słowackô]], [[Słoweniô|Sloweńskô]], [[Madżarskô]] |- | align="center" |2007 |[[Bùłgariô|Bùłgarskô]], [[Rumùńskô]] |- | align="center" |2013 |[[Chòrwackô]] |}[[File:EC-EU-enlargement animation.gif|Rozkòscerzanié sã Eùropejsczi Ùnie w czasu|mały|250x250px]] === Kraje, jaczé òpùscëłë EÙ === {| class="wikitable" !Rok wëstãpieniô !Państwò !Rok przëstãpieniô |- |2020 |Wiôlgô Britaniô |1973 |}Eùropejsczé stolëce: [[Brusel]], [[Sztrasbùrg]]. Òd 1973 do 2020 rokù w Uniji bëła téż [[Wiôlgô Britanijô]]. Państwa-kandidatë do Eùropejsczi Ùniji: # [[Tëreckô]] - niżódné negocjacëjé == Òbaczë téż == * [[Jãzëczi Eùropejsczi Ùniji]] * [[Eùropa]] * [[Eùropejskô Radzëzna]][https://web.archive.org/web/20140909142901/http://european-council.europa.eu/home-page.aspx?lang=pl (pl)] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == * [http://europa.eu/ Eùropejskô Ùnijô] * [http://www.europarl.europa.eu/news/pl/news-room/content/20130322STO06743/html/Zagro%C5%BCone-j%C4%99zyki-co-zrobi%C4%87-by-uratowa%C4%87-je-przed-zapomnieniem m.jin. kaszëbsczi] <gallery> Image:Quai d'Orsay.jpg Image:Eurotower in Frankfurt.jpg|Eùropejsczi Centralny Bank Òbrôzk:Polska ePaszport.jpg|Òbkłôdka pasu File:Belgique - Bruxelles - Schuman - Berlaymont - 01.jpg|European Commission </gallery> {{commons|European Union|}} [[Kategòrëjô:Eùropa]] h8kbpzgs4zr1kq14kxyzy68dybvd4la 195286 195285 2026-04-14T10:21:42Z Rzadtymczasowy 19437 fanë + referendum 195286 wikitext text/x-wiki {| border="1" align="right" cellpadding="4" cellspacing="0" width="300" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ <big>'''{{{1|{{PAGENAME}}}}}'''</big> |- | align="center" colspan="2" style="background:#f9f9f9;" | [[Òbrôzk:Flag_of_Europe.svg|250px|]] '''Fana Eùropejsczi Ùnie''' – dwanôsce złotëch gwiôzd rozłożonëch w òkrãgù na mòdrim tle<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/symbols/european-flag_pl Flaga europejska], european-union.europa.eu</ref>. |- | align="center" colspan="2" style="background:#f9f9f9;" | [[Òbrôzk:European Union main map.svg|250x250px|bezramki]] '''Kôrta Eùropejsczi Ùnie''' |} '''Eùropejskô Ùniô, EÙ''' – gòspòdarczô i pòliticznô zrzesz 27 państw [[Eùropa|Eùropë]]. Pòwsta 1 smùtana 1993 rokù na mòcë [[Ùgòda z Maastricht|Ùgòdë z Maastricht]], co bëło skùtkã wielelatny pòliticzny, gòspòdarczi i spòlëznowi integracje. Kòrzenie dzysdniowi eùropejsczi integracje sëgają pòwòjnégò cządu – 1949 rokù pòwsta Radzëzna Eùropë, a 1951 r. Eùropejskô Wspólnota Wãgla i Stalë<ref>[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu/1945-59_pl Historia Unii Europejskiej: lata 1945-59], european-union.europa.eu</ref>. Òd czasu weńscô w żëcé Lizbóńsczi Ùgòdë 1 gòdnika 2009, prawnym spòdlim funksnérowaniô Ùnie są [[Ùgòda z Maastricht|Ùgòda ò Eùropejsczi Ùnie]] i [[Traktat ò funksnérowanim Europejsczi Ùnii|Ùgòda ò funksnérowanim Eùropejsczi Ùnie]]. Wiôldżé znaczenié dlô ùnijnégò pòrządkù prawnégò mô téż [[Kôrta Prôw Pòdstawòwich]]. Ùgòda z Lizbónë dôwô mòżlëwòta przëjãcô przez EÙ [[Europejsczi Kónwencji Prôw Człowieka]]. Samò przëstãpienié do Kónwencji nie òznôczô bëcô członkã Ùnii w Radzëznie Europë. == Pòdôwczi == * lëdztwò: 454.9 mln mieszkańców * wiéchrzëzna: 3 976 952 km² * Krajewô Wërobizna Brutto: 10 422 mld USD * Krajewô Wërobizna Brutto na mieszkańca: 22 911 mld USD (PPP) [[Himn Eùropejsczi Ùniji]], ''Òda do redotë'', na [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] przedolmaczëł [[Zbigniéw Jankòwsczi]]. == Sztruktura == W Eùropejsczi Ùnie fónksnérëje 7 eùropejsczich jinstitucjów, 9 òrganów EÙ i wiãcy jak 30 zdecentralizowónëch agencjów<ref>[https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/institutions-and-bodies/types-institutions-and-bodies_pl Rodzaje instytucji i organów], european-union.europa.eu</ref>. Jistnieją 4 główné jinstitucje, jaczé czerëją administracją EÙ: * [[Òbrôzk:European Parliament Strasbourg Hemicycle - Diliff.jpg|mały|Zala Òbradów Eùropejsczégò Parlamentu w [[Sztrasbùrg|Sztrasbùrgù]]]]Eùropejsczi Parlament – reprezentëje òbëwatelów nôleżnikòwëch krajów EÙ. Pòsélcowie są wëbieróni w bezpòstrzédny welacje. EP rozsądzô w sprawie eùropejsczégò prawa mët z Radzëzną Eùropejsczi Ùnie. Zacwierdzëwô bùdżet Ùnie. * Eùropejskô Radzëzna – przédnicë państw abò rządów krajów EÙ twòrzą radzëznã. Wskazëwô òglowi pòliticzny czerënk i prioritetë Ùnie. Przédnik radzëznë wëbieróny je na 2,5-latną kadencjã, chtërną mòże rôz òdnowic. Reprezentacją Pòlsczi w radzëznie je premiéra<ref>[https://www.consilium.europa.eu/pl/european-council/members/ Członkowie Rady Europejskiej], consilium.europa.eu</ref>. * Radzëzna Eùropejsczi Ùnie – reprezentëje rządë krajów EÙ. Radzëzna je ògarnã, w jaczim minystrowie ze wszëtczich krajów pòtikają sã, bë twòrzëc prawò i kòòrdinowac pòlitikã w apartnych òbrëmiach. * Eùropejskô Kòmisjô – przédny òrgan wëkònawczi EÙ. == Geògrafiô == === Nôleżnikòwé kraje EÙ === {| class="wikitable" !Rok przëstãpieniô !Nôleżnikòwé kraje EÙ !Òrganizacjô |- | align="center" |1957 |[[òbrôzk:Flag of Belgium (civil).svg|border|20px]][[Belgijskô|Belgiô]], [[òbrôzk:Flag of France.svg|border|20px]][[Francëjô|Francëskô]], [[òbrôzk:Flag of the Netherlands.svg|border|20px]][[Hòlandzkô]], [[òbrôzk:Flag of Luxembourg.svg|border|20px]][[Luksembùrg]], [[òbrôzk:Flag of Germany.svg|border|20px]]RFN (òd 1990 jakno [[Niemieckô|zjednónô Niemieckô]]), [[òbrôzk:Flag of Italy.svg|border|20px]][[Italskô]] | align="center" |Eùropejskô Gòspòdarczô Wspólnota |- | align="center" |1973 |[[òbrôzk:Flag of Denmark.svg|border|20px]][[Dëńskô]], [[òbrôzk:Flag of Ireland.svg|border|20px]][[Irlandiô|Irlandzkô]], [[òbrôzk:Flag of United Kingdom.svg|border|20px]][[Wiôlgô Britanijô|Wiôlgô Britaniô]]* | rowspan="3" align="center" |Eùropejskô Wspólnota |- | align="center" |1981 |[[òbrôzk:Flag of Greece.svg|border|20px]][[Greckô]] |- | align="center" |1986 |[[òbrôzk:Flag of Spain.svg|border|20px]][[Szpańskô]], [[òbrôzk:Flag of Portugal.svg|border|20px]][[Pòrtugalskô]] |- | align="center" |1995 |[[òbrôzk:Flag of Austria.svg|border|20px]][[Aùstriô|Óstriackô]], [[òbrôzk:Flag of Finland.svg|border|20px]][[Fińskô]], [[òbrôzk:Flag of Sweden.svg|border|20px]][[Szwedzkô|Szwédzkô]] | rowspan="4" align="center" |Eùropejskô Ùniô |- | align="center" |2004 |[[òbrôzk:Flag of Cyprus.svg|border|20px]][[Cyper]], [[òbrôzk:Flag of Czech Republic.svg|border|20px]][[Czeskô Repùblika|Czeskô]], [[òbrôzk:Flag of Estonia.svg|border|20px]][[Estoniô]], [[òbrôzk:Flag of Lithuania.svg|border|20px]][[Lëtwa|Lëtewskô]], [[òbrôzk:Flag of Latvia.svg|border|20px]][[Łotwa]], [[òbrôzk:Flag of Malta.svg|border|20px]][[Malta]], [[òbrôzk:Flag of Poland.svg|border|20px]][[Pòlskô]], [[òbrôzk:Flag of Slovakia.svg|border|20px]][[Słowackô]], [[òbrôzk:Flag of Slovenia.svg|border|20px]][[Słoweniô|Sloweńskô]], [[òbrôzk:Flag of Hungary.svg|border|20px]][[Madżarskô]] |- | align="center" |2007 |[[òbrôzk:Flag of Bulgaria.svg|border|20px]][[Bùłgariô|Bùłgarskô]], [[òbrôzk:Flag of Romania.svg|border|20px]][[Rumùńskô]] |- | align="center" |2013 |[[òbrôzk:Flag of Croatia.svg|border|20px]][[Chòrwackô]] |}[[File:EC-EU-enlargement animation.gif|Rozkòscerzanié sã Eùropejsczi Ùnie w czasu|mały|250x250px]] === Kraje, jaczé òpùscëłë EÙ === {| class="wikitable" !Państwò !Rok przëstãpieniô !Rok wëstãpieniô !Referendum |- |[[òbrôzk:Flag of United Kingdom.svg|border|15px]]Wiôlgô Britaniô | align="center" |1973 | align="center" |2020 |23 czerwińca 2016 ''(51.9% za òpùszczenim Eùropejsczi Ùnie)''<ref>[https://www.electoralcommission.org.uk/research-reports-and-data/our-reports-and-data-past-elections-and-referendums/report-23-june-2016-referendum-uks-membership-european-union Report: 23 June 2016 referendum on the UK’s membership of the European Union], electoralcommission.org.uk, séwnik 2016</ref> |}Eùropejsczé stolëce: [[Brusel]], [[Sztrasbùrg]]. Òd 1973 do 2020 rokù w Uniji bëła téż [[Wiôlgô Britanijô]]. Państwa-kandidatë do Eùropejsczi Ùniji: # [[Tëreckô]] - niżódné negocjacëjé == Òbaczë téż == * [[Jãzëczi Eùropejsczi Ùniji]] * [[Eùropa]] * [[Eùropejskô Radzëzna]][https://web.archive.org/web/20140909142901/http://european-council.europa.eu/home-page.aspx?lang=pl (pl)] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == * [http://europa.eu/ Eùropejskô Ùnijô] * [http://www.europarl.europa.eu/news/pl/news-room/content/20130322STO06743/html/Zagro%C5%BCone-j%C4%99zyki-co-zrobi%C4%87-by-uratowa%C4%87-je-przed-zapomnieniem m.jin. kaszëbsczi] <gallery> Image:Quai d'Orsay.jpg Image:Eurotower in Frankfurt.jpg|Eùropejsczi Centralny Bank Òbrôzk:Polska ePaszport.jpg|Òbkłôdka pasu File:Belgique - Bruxelles - Schuman - Berlaymont - 01.jpg|European Commission </gallery> {{commons|European Union|}} [[Kategòrëjô:Eùropa]] i13uwdz6zh0gms6yw2gyk2mif95dhlj 0 1432 195154 194661 2026-04-13T18:03:47Z Iketsi 3254 Galeriô 195154 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox||Gard=Gduńsk|dopełniacz=Gduńska|adjektiw_mask=gduńsczi|adjektiw_fem=gduńskô|céch=POL Gdańsk COA.svg|fana=POL Gdańsk flag.svg|karta=Pomorskie Gdańsk.png|wòjewództwò=pòmòrsczé|kréz=|grodzki=tak|rodzaj_gminy=miejska|gmina=|miejska=tak|bùrméster=Aleksandra Dulkiewicz|adres_um=Nowé Ògardë 8/12|kod_poczt_um=80-803|tel_um=|fax_um=|mail_um=|wiéchrzëzna=262,0|stopniN=54|minutN=22|stopniE=18|minutE=38|wysokość=|rok=2020|lëdztwò=471 525|gęstość=|aglomeracja=|czerënkòwi numer=(+48) 58|pòcztowi kòd=80-009 do 80-958|registracëjné tôfle=GD|TERYT=|SIMC=|www=http://www.gdansk.pl/|commons=Gdańsk|Wòjewództwò=[[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczé]]|państwò=[[Pòlskô]]|Kréz=Gduńsczi|gwôsné miono=Gdańsk}} '''Gduńsk''', ''[[Klasiczni varianjt|kv]]. '''Gdúnjsk''''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Gdańsk'', [[Łacyńsczi jãzëk|łac]]. ''Gedania'' abò ''Dantiscum'', [[Miemiecczi jãzëk|miem]]. ''Danzig'', [[Néderlandzczi jãzëk|néderl]] ''Danswijk'') – je nôwikszim gardã ë historëczną stolëcą [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] ôs [[Kaszëbi|kaszëbsczi miészëznë]]. Je pòłożony na pôłniowim sztrądze [[Bôłt]]u, przë ùbiedze rzeczi [[Wisła|Wisłë]]. Jegò pòrénkòwi part je na [[Wiselny Zëławë|Zëławach]] ë [[Wislónô Sztremlëzna|Wislóny Sztremlëznie]], a zôpadny na ùrzmach [[Kaszëbskô Wëżawa|Kaszëbsczi Wëżawë]]. Òd 1999-gò rokù Gduńsk mô sztatus gardu na prawach krézu ë je stolëcą [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu je Marszałkòwsczi Ùrząd Pòmòrsczégò Wòjewództwa. Wedle nôrodnégò spisënkù 2021, 1.533 lëdzy, w tim gardë, ùżiwô kaszëbsczégò jãzëka w dodomù. == Historëjô == [[Òbrôzk:Johannes Canaparius (Jan Kanapariusz) Gyddanyzc Gdańsk Danzig.jpg|mały|Gyddanyzc]] * [[VII wiek]] - pòmòrsczé plemiona przëcygłë nad pôłniowi sztrąd [[Bôłt]]u * [[X wiek]] - pòwstôł [[òbarny gard]] [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]] * [[970]]-[[980]] - [[Mieszkò I]] òpanôwôł [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwą Pòmòrską]] * [[997]] - [[Praga|prasczi]] biskùp Wòjcech zatrzimôł sã w gardze, z negò rokù pòchôdô pierszô zmiónka ò gardze ''Gyddanyzc'' w żëwòce [[Swiãti Wòjcech|swiãtégò Wòjcecha]] * [[1013]] ** [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] òstało przëłączoné do [[Kùjawskô|kùjawsczégò]] [[Biskùpstwò|biskùpstwa]] ** [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] òdzwëskało samòbëtnosc òd [[Pòlskô|Pòlsczi]] * [[1047]] - pòlsczi ksyżëc [[Kadzmiérz I Òdnowicél]] przëłączëł Pòrénkòwą Pòmòrską do swòjégò państwa * [[1093]] - pòlsczi ksyżëc [[Władisłôw I Herman]] wëdôł rozkôz spôleniô gardów w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczi Pòmòrsce]] * [[1120]] - [[Bòlesłôw Krzëwògãbi]] dobéł w wòjnie z Pòmòrzanama * [[1236]] - [[Lubecczé gardowé prawo]] * [[1308]] - [[Krzëżôcë]] zajãlë gard * [[1361]], [[1378]], [[1411]], [[1416]] - rëchawë procëm Krzëżôkom * [[1454]] - Gduńsk òdpòjãti przez pòwstańców [[Prëskô Zrzesz|Prësczi Zrzeszë]] * [[1457]] - Wiôldżé Privilegium pòlsczégo króla [[Kadzmiérz|Kadzmierza]] ë miono ''Królewsczi Pòlsczi Gard Gduńsk'' * [[15 séwnika]] [[1463]] - gduńskò-jelbiąskô flota (25 òkrãtów) pòbiła krzëżôcką flotã (44 òkrãtów) na Wislanim Zôlóju * [[19 rujana]] [[1466]] - znôw w Pòlsce pò [[tornsczi spòkój|tornsczim spòkòju]] * 18 czerwińca [[1568]] - 13 frajbitrów z Gduńska napadło na [[Kaszëbi|kaszëbsczich]] lëdzy, a pòtemù bëło ùkôróné. W tim czasu mòcny béł tu mieszczónowi stón * [[1807]]-[[1815]] - [[Wòlny Gard Gduńsk]] Napòléòna * [[1904]] - [[Gduńskô Pòlitechnika]] * [[1920]]-[[1939]] - [[Wòlny Gard Gduńsk]] * [[1929]] rokù bëłë m.jin. tu sarcësté mrozë ([https://web.archive.org/web/20140222152410/http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=65319 s. 4 Port gdański odcięty od komunikacji] ) * [[1 séwnika]] [[1939]] - òbarna [[Westerplatte]] ë zôczątk [[II Swiatowô Wojna|II Swiatowi Wòjnë]] * [[28 strëmiannika]] [[1945]] - przejãcé Gduńska przez pòlsczé ë sowiecczé wòjskò (gard znikwiony w 60 proc.) * [[1970]] - sztrajk robòtników w Gduńsku ë w całi Pòmòrsce ([[Gòdnik 1970]]) * [[22 séwnika]] [[1980]] - w Gduńsczi Zdrzëtni Lenina pòwsta samòstójnô samòsprôwnô warkòwô zrzesz "[[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|Solidarnosc]]" * [[2008]] - òb lato cuchem "Transcassubia" przëjachelë do Gduńska [[Kaszëbi]] z rozmajitich strón Nôstarszi kaszëbsczé knédżi: [[Szimón Krofey|Szymona Krofeja]] z [[1586]] rokù, jak téż [[Michôł Pontanus|Michôła Pontanusa]] z rokù [[1643]] bëłë wëdóné w Gduńskù. [[Bernard Zëchta]] m. jin. tu gôdôł z Kaszëbama zanim napisôł swój: ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej''. Tu zaczãła dzejac [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|"Solidarnosc”]], a to stało sã pierszą kùglą lawinë nikwiący kòmùnizm w Eùropie, téż tu je stolëca eùropejsczégò miészëznowégò jãzëka - [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò]]. W [[strumiannik]]ù 2011 rokù przë drogach do Gdùńska mógł pòtkac nôpis: „Gduńsk – stolëca Kaszëb wito”. W gduńsczich szkòłach téż mòże sã ùczëc kaszëbsczégò. W 2013 r. w szesc spòdlecznëch szkòłach ùczëło sã kaszëbsczégò jãzëka 143 dzecy. Òd dłëgszégò czasu (2017) tu są bilietë ZTM z kòmùnikatã w kaszëbsczim jãzëkù. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg|Szlachòta Swiãtopôłka II Wiôldżégò Òbrôzk:Gdunsk_5(30A).jpg|[[Dłudżi Tôrg]] ë [[Zelonô Bróma]] Òbrôzk:Gdunsk_4.jpg|Wiôlgô Kùstrzëca (Arsenal) Òbrôzk:Gdunsk_2.jpg|[[Dłudżi Ùbrzég]] ë bôt ''"Kaszubski brzeg"'' Òbrôzk:Gdunsk_1.jpg| Zrekònstruòwóné [[Wiązarka|wiązarkòwé]] spikrze nad [[Mòtława|Mòtławą]] Òbrôzk:Koscol_NMP_Gdunsk.jpg|[[Marijën Kòscół w Gduńsku]] Òbrôzk:Capilla Real, Gdansk, Polonia, 2013-05-20, DD 01.jpg|[[Królewskô kaplëca]] Òbrôzk:Danzig-Neptunbrunnen.jpg|[[Fòntana Neptuna]] </gallery> == Ekònomijô == * Bùdżetowé wzątczi (2004 plan): 1.157.854.849 [[złoty|zł]] * Bùdżetowé wëdôwczi (2004 plan): 1.097.405.739 zł Gduńsk je nôwikszim mòrsczim pòrtã w Pòlsczi<ref>http://www.gospodarkamorska.pl/Porty,Transport/raport---polskie-porty-morskie-w-pierwszym-p%C3%B3lroczu-2014-roku.html</ref>, hewò je téż wiôldżé latawiskò (Port lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy - kòd IATA: GDN, kòd ICAO: EPGD). == Słôwny lëdze == * [[Sambòr I]] * [[Mscëwòj I]] * ksyżã [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłk II Wiôldżi]] * ksyżã [[Mscëwòj II]] * biskùp [[Moritz Ferber]] * malownik [[Vredemann de Fries]] (1527-[[1606]]) * pisôrz, teoreta lëteraturë [[Marcën Opitz]] (1597-[[1639]]) * architekta [[Ôbram van dem Block]] * architekta [[Antón van Obbergen]] * bòtanik, kùpc [[Jakùb Breyne]] (''Jacobus Breynius Gedanensis'' ùr. 1609 – ùm.[[1657]]) * astronóma [[Jan Heweliusz]] (1611-[[1687]]) * fizyk [[Gabriel Fahrenheit]] (1686-[[1736]]) * pisôrka [[Luiza Gottschedin]] (1713-1750?) * malownik [[Daniel Chodowiecki]] (1726-[[1801]]) * pisôrka [[Johanna Schopenhauer]] (1766-[[1838]]) * filozófa [[Artur Schopenhauer]] (1788-[[1860]]) * kòlekcjonéra dokôzów kùńsztu [[Lesser Giełdziński]] (1830-[[1910]]) * gazétnik, apartnik [[Fric Jaenicke]] (Poguttke) (1885-[[1945]]) * pisôrz, noblista [[Günter Grass]] (1927-[[2015]]) * pòlitikôrz, noblista [[Lech Wałęsa]] (1943) * pòlitikôrz, dzejopisôrz [[Donald Tusk]] (1957) * wërzinôrz [[Jan de Weryha-Wysoczański]] (1950) * first lady [[Jolanta Kwasniewska]] (1955) * teatrownik [[Krzysztof Kolberger]] (1950-2011) * szportówca [[Dariusz Michalczewski]] (1968) * pisôrz, dzejopisôrz [[Jerzy Samp]] (1951) * òkrãtownik [[Ludwik Prądzyński]] (1956) == Stôrodôwnotë ë turistné atrakcëje == === Przédny Gard === <table><tr><td valign="top"> * [[Dwór Bratnicë Swiãtégò Jerzégò]] * [[Kòscół swiãtégò Jana w Gduńskù|kòscół swiãtégò Jana]] * [[Kòscół swiãtégò Miklosza w Gduńskù|Kòscół swiãtégò Niklasa]] * [[Królewskô Kapela w Gduńskù|Królewskô kapela]] * [[Rôtësz Przédnégò Gardu w Gduńskù|Rôtësz Przédnégò Gardu]] * [[Dwór Artusa w Gduńskù|Dwór Artusa]] * [[Wiôldżi Arsenal w Gduńskù|Wiôldżi Arsenal]] </td><td valign="top"> * [[Marijën Kòscół w Gduńskù|Marijën Kòscół]] * [[Fòntana Neptuna w Gduńskù|Fòntana Neptuna]] * [[Złoti Bùdink]] * [[Anielsczi Dodóm w Gduńskù|Anielsczi Dodóm]] * [[Katowniô w Gduńskù]] * bùdink Dłudżi Tôrg 20 * Dodóm Schlütera </td></tr></table> === Stôri Gard === <table><td valign="top"> * Kòscół swiãti Katarzënë * Kòscół swiãti Brigidë * Kòscół swiãtégò Bartłominia * Kòscół swiãtégò Jakùba </td><td valign="top"> * Kòscół swiãti Jelżbiétë * Rôtësz Starégò Gardu * Wiôldżi Młin </td></tr></table> === Stôré Przedmiescé === <table><td valign="top"> * kòscół swiãti Trójcë ë klôsztor pòfrancyszkańsczi * kòscół swiãtégò Piotra ë Pawła * [[Małô Kùstrzëca w Gduńsku|Małô Kùstrzëca]] </td></tr></table> === [[Òlëwô (dzél Gduńska)|Òlëwô]] === <table><td valign="top"> * Palast Òpatów * pòcystersczi klôsztór z kòscołã Swiãti Trójcë, NMP ë swiãtégò Bernata - [[Archikatédra gduńskô]] * kùzniô </td></tr></table> === Gardowé brómë === <table><tr><td valign="top"> * [[Chlebnickô Bróma w Gduńskù|Chlebnickô Bróma]] * [[bróma Żór w Gduńsku|Żór]] * [[Marijnô Bróma w Gduńsku|Marijnô Bróma]] </td><td valign="top"> * [[Niskô Bróma w Gduńsku|Niskô Bróma]] * [[Zelonô Bróma w Gduńsku|Zelonô Bróma]] * [[Wësokô Bróma w Gduńskù|Wësokô Bróma]] </td><td valign="top"> * [[Złotô Bróma w Gduńsku|Złotô Bróma]] </td></tr></table> === Jiné === * [[Minda]] * [[Fôrwôter]] * [[Nowô Bënowô Nierzejô]] '''Przësłowié''': Nié òd razu [[Krakòwò|Kraków]] zbùdowalë, ale Gduńsk òd razu zbùrzëlë. == Miona gardu w zdrojach == Jinsze miona gardu to téż: '''Gdańskò''', '''Gdańsk''', '''Gdôńsk''', '''Gdąńskò'''. We zdrojach: ''Gyddanyzc'' 1000; ''Kdanzc'' 1148; ''Danzko'' 1180; ''Gdanzc'' 1188; ''Gdantz'' 1198 (kòpijô z XIII w.); ''Danzk'', ''Gdanensis'' (adj.) 1209; ''Danzk'' 1209 (kòpijô z XIII w.), ''Danzc'' 1209 (kòpijô z XIII w.); ''Gdanizc'' kòl 1220; ''Dancek'' 1224, ''Danczk'' 1224, ''Gdanensis'' (adj.) 1224; ''Gedanensis'' (adj.) 1235, ''Gdancz'' 1235 (fals. z XIV w.); ''Gdansk'' 1235; ''Gdanzc'' 1238; ''Danzeke'' 1248; ''Danzk'' 1263; ''Danceke'' 1263; ''Gdanzke'' 1267; ''Dantzik'' 1268, ''Gedanck'' (3x) 1268; ''Gdansk'' 1268; ''Gedanensis'' (adj.) 1271; ''Danzceke'' (2x) 1272; ''Danczk'' 1279, ''Danense'' (adj.) 1279; ''Dancezc'' 1281; ''Gdanchek'' 1283 (kòpijô z XIII w.), ''Gdanchez'' 1283 (kòpijô z XIII w.); ''Danceke'' 1285; ''Gdanzeke'' 1285; ''Gedanensis'' (adj.) 1289, ''Gdancz'' 1289; ''Dantzk'' 1290, ''Gedanensis'' (adj.) 1290; ''Gdanzech'' 1291; ''Danzke'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Dantzke'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Danzig'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Dantzig'' 1292 (kòpijô z XVI w.); ''Danzich'' 1294, ''Gdanensis'' (adj.) 1294; ''Gdantzik'' 1295; ''Gedansk'' 1298, ''Gdanensis'' (adj.) 1298; ''Dansk'' 1298; ''Gedanensy'' (adj.) 1298; ''Gedanensi'' (adj.) 1301; ''Gedani'' 1303; ''Gdansco'' 1310; ''Danzik'' 1310, ''Danzich'' 1310; ''Dancz'' 1323; ''Gdantczk'' 1325 (kòpijô z XV w.); ''Danth'' 1326–7; ''Gdans'' 1334 (kòpijô); ''Danzk'' 1342 (falsyfikat?); ''Danczc'' (1342, kòpijô z XV w.), ''Gdanczk'' (1342, kòpijô z XV w.), ''Gdanczc'' (1342, kòpijô z XV w.); ''zu Dantzke'' 1351 (kòpijô z XVII w.); ''zu Dantzigke'' 1357 (kòpijô), ''Dantzke'' 1357 (kòpijô); ''Danck'' kòl 1360; ''Danske'' 1387; ''Gdanczk'' 1434; ''Gdansk'' 1435; ''Gdansko'' 1457; ''Dantzigk'' 1471; ''w gdanszkv'' 1480; ''Gdana'' 1483; ''Gdanysk'' 1483; ''Gdanum'' 1510–29 ; ''Gdańsk'' 1565; ''do Gdańska'' 1565; ''Gedanum'' 1570; ''do Gdańska'' 1615; ''pode Gdańskiem'' 1615; ''Gedanensi'' (adj.) 1624; ''do Gdańska'' 1664; ''Danzig'' kòl 1790; ''Gdańsk, niem. ''Danzig'' 1881; ''Gdańsk, niem. ''Danzig'' 1951; ''Gdansk'' 1980; ''Gdąnsk, pòrébacku Gdunsk'' (Cenôwa); ''Gdônsk'' (Ramułt), ''Gdąnsk'' (Ramułt), ''Gdąńsk'' (Lorentz), ''Gdąńskò'' (Lorentz), ''Gdańsk'' (Lorentz), ''Gdańskò'' (Lorentz); ''Gduńskò'' (Rospond) 1984; ''Gdińsk'' (Zëchta), ''Gduńsk'' (Zëchta), ''Gdunsk'' (Zëchta), ''Gdóńsk'' (Zëchta). == Òbaczë téż == * [[Kòscół swiãtégò Jana w Gduńsku]] * [[Gdiniô]] * [[Sopòt]] == Lëteratura == * L. Krzyżanowski: Gdańsk, Sopot, Gdynia. Przewodnik ("Sport i Turystyka", Warszawa 1970) * John Brown Mason, The Danzig Dilemma; a Study in Peacemaking by Compromise, 1946 [http://books.google.pl/books?hl=pl&id=njEYAAAAIAAJ&dq=Swantopolk+%2Bpomerania&q=kashubian#search_anchor] * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 289 * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. XI == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20170725015834/http://www.gdansk.pl/kaszebe/ Kaszëbskòjãzëkòwô domôcô starna gardu] * [https://zabytek.pl/public/upload/objects_media/5679c550a9530.pdf Gdańsk - miasto] [[Kategòrëjô:Gduńsk|*]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] {{Pòmòrsczé krézë}} mw56ee72tp4wgj4wgdcsejp2paki0th 0 1435 195306 192907 2026-04-14T11:54:06Z Iketsi 3254 Kategòrëjô 195306 wikitext text/x-wiki '''Gromicznik''' je drëdżi miesąc roku w [[gregorijansczi kalãdôrz|gregorijansczim kalãdôrzu]]. Mô 28 abò 29 dniów. Jinszé kaszëbsczé miona: wtóran, luti. <TABLE WIDTH="175"> <TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[1 gromicznika|1]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[2 gromicznika|2]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[3 gromicznika|3]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[4 gromicznika|4]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[5 gromicznika|5]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[6 gromicznika|6]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[7 gromicznika|7]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR><TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[8 gromicznika|8]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[9 gromicznika|9]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[10 gromicznika|10]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[11 gromicznika|11]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[12 gromicznika|12]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[13 gromicznika|13]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[14 gromicznika|14]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR><TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[15 gromicznika|15]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[16 gromicznika|16]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[17 gromicznika|17]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[18 gromicznika|18]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[19 gromicznika|19]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[20 gromicznika|20]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[21 gromicznika|21]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR><TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[22 gromicznika|22]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[23 gromicznika|23]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[24 gromicznika|24]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[25 gromicznika|25]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[26 gromicznika|26]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[27 gromicznika|27]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[28 gromicznika|28]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR><TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[29 gromicznika|(29)]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> <TD WIDTH="25"></TD> <TD WIDTH="25"></TD> <TD WIDTH="25"></TD> <TD WIDTH="25"></TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR> </TABLE> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kalãdarium}} [[Kategòrëjô:Gromicznik| ]] byyu81s0gptk04835uzyfirnbnk1lhc 0 1444 195157 194528 2026-04-13T18:07:43Z Iketsi 3254 Galeriô 195157 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Jastarniô| dopełniacz=Jastarni| adjektiw_mask=Jastarnëjsczi| adjektiw_fem=Jastarnëjskô| céch=POL_Jastarnia_COA.svg| fana=POL Jastarnia flag.svg| karta=Pucki_Jastarnia.png| wòjewództwò=Pòmòrsczé| kréz= Pùcczi| grodzki=| rodzaj_gminy=gardnô -wieskô| gmina= Jastarniô| miejska=| bùrméster= Tyberiusz Zygmunt Narkowicz| adres_um= Pòrtowô 24| kod_poczt_um= 84-140| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna= 4,31 km²| stopniN=5x|minutN=1x|stopniE=1x|minutE=2x| wysokość=| rok=| lëdztwò= 2734| gęstość= 634,3 òs./km²| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 58 | pòcztowi kòd= 84-140| registracëjné tôfle= GPU| TERYT=| SIMC=| www=http://www.jastarnia.pl| commons=Jastarnia| }} '''Jastarniô''' (téż '''Jastarnëjô, Jastarna''', '''Pùckô Jastarniô''', '''Sroczé Gniôzdo''', we zdrojach: ''Osternäs'' 1378, ''Zesterna'' 1570, ''Axternis'' (mapë), ''Hesternia'' 1627, ''Heisternest'' 1655, ''Jasternia'' 1664, ''Jastarnia'' 1678, ''Niasturnia'' kòl. 1700, ''Pùckô Jastarniô'' (Cenôwa), ''Jastarniô'' (Lorentz), ''Sroczé Gniôzdo'' (Lorentz), ''Jastarna'' (Treder); pl: ''Jastarnia'', de: ''Putziger Heisternest'') - garc ë kùrort na [[Hélskô Sztremlëzna|Hélsczi Sztremlëznie]] w [[Pùcczi kréz|pùcczim krézu]] w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. Jastarniô mô rëbacczi pòrt na [[Pùckô Hôwinga|Pùcczi Hôwindze]]. W XX wiekù miôł plac baro dinamiczny rozwij gardu dzãka turistice. Administracëjno Jastarni słëchają téż: [[Kùzwelt]] ë [[Jurata]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:ChatkaRybackaJastarnia.jpg|Stôrô rëbackô chëcz Òbrôzk:Kosciol-jastarnia.jpg|Jastarnicczi kòscół Òbrôzk:Jastarnio_1a.jpg|Jastarnicczi rôtësz Òbrôzk:Jastarnio_2a.jpg|Jastarnickô hôwinga Òbrôzk:Jastarnio_3.jpg|Dëbeltné miona ùlëców </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|CjO90XCIzOE|Historie w sieci zaplątane — Fundacja Aby chciało się chcieć}} * http://www.jastarnia.pl/ {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pùcczi kréz]] mw6z6uc59ocqiwv7hr7r6sc03rey0en 0 1447 195112 194143 2026-04-13T15:52:34Z Iketsi 3254 Mùzeum → Mùzeùm 195112 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Kartuzë| dopełniacz=Kartuzów| adjektiw_mask=Kartësczi| adjektiw_fem=Kartuskô| céch=POL_Kartuzy_COA.svg| fana=POL Kartuzy flag.svg| karta=Kartuzy_location_map.svg| wòjewództwò=Pòmòrsczé| kréz=Kartësczi| grodzki=| rodzaj_gminy=gardnô -wieskô| gmina=| miejska=| bùrméster=Mieczysław Grzegorz Gołuński| adres_um=Hallera 1| kod_poczt_um=83-300| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=6,8| stopniN=54|minutN=20'6|stopniE=18|minutE=12'5| wysokość=202,3-254| rok=2016| lëdztwò=14.611<ref name="populacja2016">[http://www.polskawliczbach.pl/Kartuzy Kartuzy] polskawliczbach.pl, pôdawki GUS.</ref>| gęstość=| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48)58 | pòcztowi kòd=83-300| registracëjné tôfle=GKA| TERYT=2205024| SIMC=09345| www=http://www.kartuzy.pl| }} '''Kartuzë''' (téż: '''Kartëzë'''; we zdrojach: ''Kartuzé'' (Cenôwa); pòl. ''Kartuzy'', miem. ''Karthaus'') – [[Kartësczi kréz|krézewi gard]] w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]]. Je to wôżny òstrzódk kaszëbsczi kùlturë. Gard pòłożony je nad jezorama: Karczemném i Klôsztórném. Kartuzë mają jeden ùrząd dlô gardu ë wiesczi gminë. Tu òd 1380 rokù béł klôsztór kartëzanów. == Pòłożenié == Kòòrdinatë: szérzô - 54°20' N, dôłgòta - 18°12' E. == Pòdôwczi == === Gard === [[Òbrôzk:Kartuzy (Kartuzë), Starostwo Powiatowe - fotopolska.eu (236605).jpg|mały|left|Bùdink przédnictwa krézu w Kartuzach]] [[Òbrôzk:Plac_w_Kartuzach.jpg|mały|left|Kartuzë]] * Lëdztwò gardu: 16 000 mieszkańców * Wiéchrzëzna gardu: 6 km² === Gmina === * Lëdztwò gminë: 13 600 mieszkańców * Wiéchrzëzna gminë: 199 km² === Gard ë gmina === * Bùdżetowé wzątczi (2004 plan): mln zł * Bùdżetowé wëdôwczi (2004 plan): mln zł == Historëjô == * W [[1907]] rokù założëlë tuwò, m.jin [[Izydor Gùlgòwsczi]] ë [[Friedrich Lorentz]], [[Kaszëbsczé Lëdoznawczé Zrzeszenié]] (''Verein für kaschubische Volkskunde'') * W [[1929]] rokù doszło tuwò do założeniô [[Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów|Regionalnégò Zrzeszeniô Kaszëbów]] (''Zrzeszenie Regionalne Kaszubów'') * W [[1961]] rokù tu szkólna rzekła, żebë starszi doma nie gôdelë do dzecy w rodny [[Kaszëbsczi jãzëk|mòwie]], bò dzecë nie naùczą sã dobrze gadac pò [[Pòlsczi jãzëk|pòlskù]]. == Słôwny lëdze == * [[Aleksander Majkòwsczi]] * [[Jan Rómpsczi]] == Stôrodôwnotë == * Pòklôsztórnô z XIV stalata. == Kùltura == * [[Kaszëbsczé Mùzeùm miona Frãcëszka Trédra]] * [[Kaszëbsczé Karno Piesni i Tuńca Kaszëbë|Kaszëbsczé Karno Piesni i Tuńca "Kaszëbë"]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Kropidłowska, Teodora [https://zpe.gov.pl/kronika/701515 ''Z dziejów Kartuz i Klasztoru Kartuzjanów w Kartuzach''] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.kartuzy.pl http://www.kartuzy.pl - Òficjalnô kartëskô starna] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/883 Kartuzy w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów” ] * [https://web.archive.org/web/20160305100352/http://www.dmoz.org/search?q=kartuzy&cat=all&all=no Kategòrëjô Kartuzë w Open Directory Project (pòlskòjãzëkòwi dzél)] * [https://polska-org.pl/6979550,Kartuzy.html Kartuzy, Karthaus, kaszub. Kartuzë] na portalu polska-org.pl [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] a85iwfml8txeayexuqya0ojko7rubb5 0 1448 195037 194222 2026-04-13T14:29:21Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Pòmòrskô (dzél)]] * [[Zôpadnô Pòmòrskô]] 195037 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:CSB Flag.svg|mały|[[Fana Kaszëbsczi]]]] '''Kaszëbë''' abò '''Kaszëbskô''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Kaszuby'', [[Łacyńsczi jãzëk|łac.]] ''Cassubia''<ref>[http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/904 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III]</ref>, miem. ''Kaschubei'' abò ''Kaschubien'') – òbénda nad sztrądã [[Bôłt]]u, part [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]] dze żëją [[Kaszëbi]] (aùtochtoniczny [[Pòmòrzónie|Pòmòrzanie]]). == Greńce Kaszëbsczi == [[Òbrôzk:Kôrta Kraju Kaszëbów.jpg|mały|227x227px|Kôrta Kraju Kaszëbów-aut.K.Ruda i M.Mayer]]{{Pòrtal}} Wëznaczenié greńców Kaszëbsczi je dosc problematiczną rzeczą, bò w ùszłoce Kaszëbskô nie bëła nigdë òbéńdą òkresloną administracyjno (w procëmnoce np. do Zôpadny czë Pòrénkòwi Pòmòrsczi). Drãgòscë dodôwô fakt, że greńce òbéndë zwóny "Kaszëbskô" przesëwałë sã w cygù stalatów na pòrénk. Czej w [[1238]] r. miono krôjnë "Cassubia" pòjawiło sã pierszi rôz w dokùmeńtach, òbjima òna dzél Zôpadny Pòmòrsczi. W tich czasach [[Słowiónie|Słowianie]] z Pòrénkòwi Pòmòrsczi definitiwno nie mianowelë sã "Kaszëbama". Wespólnym mionã Nadbôłtowëch Słowianów midzë [[Wisła|Wisłą]] a [[Òdora|Òdrą]] bëło "Pòmòrzanie". [[Gerard Labùda]] (1991) napisôł równak, że na Pòmòrzu utwòrzëło są le jedno miono dlô zemi i lëdzy – Kaszëbë, ''Kaszuby''. Ten autor pisze téż, że na pòrénk wãdrowa dësza kaszëbiznë (jãzëk i zwëk), a nie kaszëbsczi lëdze, chòc tak niejedni to zmiłkòwò òpisywają. W 1880 rokù [[Wejrowò]] bëło ùznóny za stolëcã Kaszëbsczi Zemi. Dejade dzysô to prawie dzél Pòrénkòwi Pòmòrsczi je nôczãscy mianowóny "Kaszëbskô", sztërkama no miono je téż rozcygóné na pòrénkòwé zemie Zôpadny Pòmòrsczi (òkòlé [[Bëtowò|Bëtowa]], [[Lãbòrg]]a, [[Leba|Lebë]]). Dosc pòpùlarnym pòzdrzatkã je sfòrmùłowanié, że: "Kaszëbskô je tam, dze mieszkają (w grëpie) [[Kaszëbi]]". Próbë wëznaczeniô greńców Kaszëbsczi dokònôł [[Jan Mòrdawsczi]] w prôcë: "Geògrafia dzysészëch Kaszëbów" (1999). Do Kaszëbsczi zarechòwôł òn zemie, we chtërnëch wedle badérowaniów socjologów przënômni 1/3 lëdztwa są òsobë czëjącé sã Kaszëbama, abò dze mieszkô zacht wielëna Kaszëbów (je to przëtrôfk w trzech gardach: w [[Gduńsk|Gduńskù]], [[Gdiniô|Gdini]] ë [[Sopòt|Sopòtach]]). Wedle taczich kriteriów teritorium Kaszëbsczi òbjimô wiéchrzëznã kòl 6 200&nbsp;km² w [[gmina]]ch [[Wòjewództwo pòmòrsczé|pòmòrsczégò wòjewództwa]], a òsoblëwò: * '''[[Pùcczi kréz]]''': 1. Gard [[Hél]], 2. Gard [[Jastarniô]], 3. Gard [[Pùck]], 4. Gard [[Wiôlgô Wies]], 5. [[Gmina Kòsôkòwò]], 6. [[Gmina Krokòwa]], 7. [[Gmina Pùck]]. * '''[[Wejrowsczi kréz]]''': 1. Gard [[Réda]], 2. Gard [[Rëmiô]], 3. Gard [[Wejrowò]], 4. [[Gmina Chòczewò]] - part, 5. [[Gmina Gniewino]], 6. [[Gmina Lëniô]], 7. [[Gmina Lëzëno]], 8. [[Gmina Łãczëce]], 9. [[Gmina Szëmôłd]], 10. [[Gmina Wejrowò]]. * '''[[Lãbòrsczi kréz]]''' - part: 1. [[Gmina Céwice]] - part. 2. [[Nowô Wies]] 3. [[Gmina Wickò]] [[Łeba|4.Gmina Łeba]] * '''[[Bëtowsczi kréz]]''' - part: 1. Gard [[Bëtowò]] ë [[Gmina Bëtowò]], 2. [[Gmina Czôrnô Dãbrówka]], 3. [[Gmina Lëpnica]], 4. [[Gmina Parchòwò]], 5. [[Gmina Tëchòmié]]. * '''[[Kartësczi kréz]]''': 1.Gard [[Kartuzë]] ë [[Gmina Kartuzë]], 2.Gard [[Żukòwò]] ë [[Gmina Żukòwò]], 3.[[Gmina Chmielno]], 4.[[Gmina Przedkòwò]], 5.[[Gmina Sëlëczëno]], 6.[[Gmina Srôkòjce]], 7.[[Gmina Somònino]]. * '''[[Kòscérsczi kréz]]''': 1. Gard [[Kòscérzëna]], 2. [[Gmina Kòscérzëna]], 3. [[Gmina Dzemiónë]], 4. [[Gmina Kôrsëno]] - part, 5. [[Gmina Lëpùsz]], 6. [[Gmina Nowô Karczma]] - part * '''[[Chònicczi kréz]]''' - part: 1. Gard [[Brusë]] ë [[Gmina Brusë]], 2. [[Gmina Chònice]] - nordowi part, 3. [[Gmina Kònarzënë]]. * [[Człëchòwsczi kréz]] - part: 1. [[Gmina Przechlewò]] - part. * '''Gard [[Gduńsk]]''', '''Gard [[Gdiniô]]''', '''Gard [[Sopòt]]''' Pòlemikã móże rodzëc sprawa teroczasnégò teritorialnégò òbjimù Kaszëbów. Òstało przëjãté, że: * drëżéń Kaszëbów robi na òbéńda Pòmòrzô, na chtërny na co dzéń, w miészim abò wikszim stãpniu, pòtrzebòwóny je [[kaszëbsczi jãzëk]]; * za Kaszëbë je przëjãtô òbéńda, na jaczi lëdze rechùjącé sã do ti spòlëznë robią przënômni trzecy dzél môlowégò lëdztwa i ten, dze nimò niewiôldżégò procenta w òbrëmienim dónégò zalëdzeniô wielota Kaszëbów je wiôlgô (np. we Gduńsku i Sopòce); No slédné kriterium pòzwòli, mòżebno, przesënąc greńce teroczasnëch Kaszëbów na zôchód, jakò że są znaczi, że w stronach pod [[Słëpsk]]iem procent [[Kaszëbi|Kaszëbów]] i swiąda kaszëbskòscë nëch terenów je znaczącô.[[Òbrôzk:Gdunsk_5.jpg|mały|250px|Katédra w Gduńskù-Òlëwie, môl pòchòwaniô ksyżeców Pòrénkòwi Pòmòrsczi]][[Òbrôzk:Porenkowo_Pomorsko_1.png|mały|250px|Kôrta Pòrénkòwi Pòmòrsczi z zaznaczenim dzysdniowi kaszëbsczi òbéndë ôs dôwny zemi Słowińców]] === Pòdzélënk Kaszëbsczi na regionë === Bënë dzysdniowi Kaszëbsczi je mòżlëwé wëapartnic 5 kùlturno-jãzëkòwëch regionów: 1. '''[[Norda]]''' - tradicyjnô òbéńda nordowòkaszëbsczich dialektów (krézë: pùcczi, wejrowsczi,lãbòrsczi) 2. '''Westrzódk''' - tradicyjnô òbéńda westrzédnokaszëbsczich dialektów ([[Kartësczi kréz]]) 3. '''Pôłnié''' - tradicëjnô òbéńda pôłniowòkaszëbsczich dialektów (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi) 4. '''Zôpôd''' - òbéńda chtërnô przed [[II Swiatowô Wòjna|II Swiatową Wòjną]] słëcha do Miemiecczi, a pò ny òsta przëznónô Pòlsczi Lëdowi Repùblice. Kaszëbi nie są tam procentowò tak trójną miészëzną jak na Nordze, Westrzódkù ë Pôłnim (dzélowò kréze: Lãbòrg, Bëtowò) 5. '''Trzëgard''' - aglomeracëjô Gduńska (historicznô stolëca Kaszëbów), Gdini ë Sopòtu. Jesz na zôczątkù XX-gò stolatégò jistniałë tam aùtochtoniczné dialektë kaszëbsczé: nordowòpòrénkòwé- wiôlgòkacczi, witomińsczi, sopòcczi; ë pôłniowòpòrénkòwé: òlëwsczi, brzezënsczi, matarnsczi. Dzysô w Trzëgardze Kaszëbi są nôwikszą etniczną miészëzną, chòc jãzëkòwò w zacht wikszoscë spòlaszałą. == Ekònomijô == [[Òbrôzk:Mechelinki, łódź rybacka.jpg|mały|left|Bôt]] Nôwicy lëdzy robi w sferze ùsłëgów. Wôżnéma wietwiama gòspòdarzënkù Kaszëb są: turistika, mòrskô industrëjô (òkrãtownie ë pòrtë),bùdowizna, rëbaczenié ë gbùrzëzna. Kaszëbi są téż bëlnyma stolôrzama i piekôrzama. Turistika rozwijô sã nad sztrądã [[Bôłt]]u, ale wiele turistów przëcygają téż pòjezérza i niechtërné gardë, np. [[Gduńsk]]. Do nôbarżi znónëch kùrortów ë wëpòczinkòwëch môlowòsców słëchają: [[Chmielno]], [[Jastarniô]], [[Leba]] i [[Sopòt]]. Niejedné rastauracëje, karczmë i gòscyńce pòdôwają dlô wanożników kaszëbsczé smaczczi: wãgòrzową zupã, [[czarwina|czarwinã]], [[plińce]] i jin. Mòże liczëc, że w przińdnëch latach wczasowëch chëczów ë agrokwatérów bãdze na Kaszëbach wicy. == Stón i òchróniô òkrãżégò == [[Òbrôzk:Phytoplankton bloom in the Baltic Sea (July 3, 2001).jpg|mały|Planktón na Bôłce òb lato 2001 rokù]] Jesz na zôczątkù lat dzewiãcdzesątych XX wiekù, z wëszłotë dzejnotë człowieka, na mòcno zagòspòdarzonëch òbéńdach Kaszëbów i przëlégłégò do nich [[Bôłt]]u bëłë w niebezpiekù wszëtczé dzélëczi òkrążégò, a òsoblëwò: hidrosfera, atmòsfera, wiérzk zemi, roscënizna i zwiérzãcy swiat. W wszelejaczich zakładach i chëczowëch gòspòdarztwach pòwstôwało wiele jindustriowégò i kòmùnalnégò sztokù, z chtërnégò znaczny dzél nie béł òbczëszcziwóné. Szkòdzało ùżëwanié w gbùrzenim wiôldzich miôrków szutów ë pestëcydów, ale téż z wëszłotë niegwôscëwégò zabezpieczeniô kòmùnalnégò i jindustriowégò sztokù doszło do tegò, że baro lëchi béł sanitarny stón rzéków, jezór a stëdni. W Stãgłi Wisle wszëtczé pòbiéróné próbczi wòdë bëłë za klasą czëstoscë fizykòchemiczné, a w 57% biologòwi. Mòcno zaczapóné bëłë: [[Reduniô]] a [[Wisła]] (Zgniłô Wisła), chtërné dotëgòwałë kòl 7000 hm³ sztokù na rok (100% wòdów III klasë czëstoscë fizykòchemiczné i 100% wòdów pòzaklasowëch biologòwò), a z jezór – Grabòwsczé, Karczemné, Klôsztórné, Garczin, Tëchómsczé i jinszi. Sanitarny stón wòdë pòbiéróné przez lëdztwò z wòdoprowôdników i ze stëdniów béł co sztërk lëchi. Stëdnie pùbliczné bëłë zaczapóné jaż w 80%. Trójmiescé, w chtërnym mieszkô wicy jak 750 000 lëdzy i mòcno rozwity je jindustrëjô, brëkùje baro wiele wòdë. Dłudżi czas bez ògrańczeniów bëłë wëzwëskiwónë pòdzémné wòdë. Przez przezmiarã eksploatacëji bëłë òne w znacznym gradze pòwëbieróné. Narëszonô bëła równowôga hidrologòwô. Pòd [[Gduńsk|Gduńskã]] i jegò òkòlém zrobił sã głãbòczi dół òbniżëniowi ò wiéchrzëznie bez mała 300&nbsp;km². Wòdë rzéków, chtërné mają wiele związków chemicznëch i w wiele za môłym gradze biologòwò òbczëszczoné kòmùnalné sztok, docérają do mòrza. Przez to òstała mòcno zatrëtô [[Gduńskô Hôwinga]]. Wiôldżi kwantum bakcylów glótowëch,chtërné ùnôszłë sã w wòdze ùniemòżniwało branié kąpiélë. We Władisławòwie – w czerënkù pôłniowò-pòrénszim òd pòrtu, w Nowim Pòrce i w [[Gdiniô|Gdini]] Òrłowie òd 64% do 92% pòbiérónëch próbków wòdë bëło za klasą abò w III klasë czëstoscë. Wiele kąpielëszczów mùszało bëc zamkłé. Tak bëło kòl [[Bôłt]]u w [[lëpińc]]u 2018 r. Òrganicznô materëjô a téż azot i fòsfór docérają do mòrza za pòstrzédzëzną rzéków. Ta rzôdzëzna, a téż wlewë òceanicznëch wòdów do [[Bôłt]]u i zmianë temperaturë wòdë prowadzą do periodnégò spôdaniégò abò rostu biomasë roscënów i zwiérzãtów w Gduńsczi Hôwindze i w ji sąsedztwie. W ùbògaconëch przez azot i fòsfór mòrzczich wòdach òsoblewò mòcno rozwijô sã planktón. Przez to na zôczątkù rosce kwantum òrganizmów, chtërné nim sã żëwią. Równak z czasã planktón sã tak rozrodzywô, że rëbë i jiné zwiérzãta nie są w sztãdze gò w całosce skònsumòwac. Nieżëwi planktón, chtëren òpôdô, przez dëgòwanié bakcylów rozkłôdô sã. Przez tã rzôdzëznã zmiésziwô sã kwantum krzisenia, a na dnie zjawiwô sã sarkòwòdzyk, chtëren trëje i wiele ôrtów rëbów mô ùniemòżlëwioné rozrodzywanié sã, a w skrôwnëch wëpôdkach to prowadzy do jich smiercy. Znaczny òbéńda Gduńsczi Głãbi bëła fùl sarkòwòdzyka. Na skùtk tich procesów w latach sédemdzesątëch i òsemdzesątëch nôwikszi zmianë nastałë w Pùcczi Hôwindze, nôsnôdszi i nôbarżi pòdajny na cësk zgnojeniów òbéńdze Gduńsczi Hôwindżi. [[Pùcczi kréz]] mô przë tim wësoczi wskôzywôcz zachòrzeniô lëdzy na reka. W Pùcczi Hôwindze nazebrało sã wiele trëjącëch związków to i jidealny czedës nierzchòwiszczé dlô wiele ôrtów rëbów stracëło swòją wôżnotã. Prawie ju nie bëło [[lasfòr]]a, [[Brzóna|brzónë]], [[wãgòrz]]a abò [[łosos]]a. Ù wiele rëbów bëło widzec znanczi chòrobów, do chtërnëch doprowadzało biwanié w zgnojonym òkrãżém. Wiôldzim zagrożeniém dlô mòrzczich wodów są wëcéczi sërégò òléju.Przëmiérno – 1 tona sërégò òléju pòòkriwô cenką légą wiéchrzëznã 12 km². Temù też nie dzëwi nas chùtkô jinterwencëjô przënôléżnëch mòrzczich służbów w wëpôdkù, wezmë na to awarëji przërëchtënków w bazé rzôdczëch òpôłów abò karëwôrtnégò zdrzëcaniô przez niejedné òkrãtë balastowëch wodów, w chtërnëch są resztczi sërégò òléju. W zurbanizowani conie gduńsczi krôjnë baro mòcno bëła zatrëtô atmòsféra. Przëłoziwałë sã do te wielny wërobné zakładë, a téż chëczowé gòspòdarztwa i tërlëkòwô rësznota. W pôrãdzesąt òsoblëwò ùprzikrzonëch dlô òkrążégò zakładach („Sarkòpòl”, rafinerëjô, elektrocepłowniô, cëkrowniô i jiné) pòwstôwało 264 000 ton parzënów i 59 000 ton gazowëch zaczapaniów na rok. Jindustria, gbùrzenié, transpòrt i jiné partë gòspòdarzënkù, a téż chëczowé gòspòdarztwa są pòczątkiem rozmaitégò szlachù òdpôdków, chtërné zgromadzoné w wëznaczonëch placach zajimają wiedno wikszi rëmie, a to przëłożiwô sã do degradacëji wiéchrzëznë zemi. Samé leno jindustriowé òdpôdczi, jak np. fòsfògipsë, sëpny pòpiołë ë szlaczi z energeticzi i cepłownictwa a téż mineralné parzënë nazebróné w wòjewództwie do 2003 rokù, wôżą przeszło 21 mln ton, a pòòkrëłë òbéńdã kòl 2,6&nbsp;km². Są stolemné òlérë z nalézeniém placów na wësëpiska smieców, bò na nich mòże żëc np. [[szpańsczi slënik]]. Té wësëpiska,chtërné jistnieją, są ju wnetka czësto wëzwëskóné, a na ùmôlowanié nowëch nié ma zgòdë lëdztwa, chtërno mieszkô w sąsedztwie bédowónëch môlów. Degradacëji òkrążégò, chtërna robi pòkroczi człowiek nie przëzérô sã pasywno, le podjimô corôz barzi skùtkòwné kroczi sparłãczoné z jegò óchrónią. Jinwesticjowé wëdôwczi na óchróniã òkrążégò i gòspòdarzënk wòdny pòstãpno rosną. Np. w 2005 rokù w całim pòmòrzczim wòjewództwie wëniosłë òglowò 2 329 mln zł, przë tim na óchróniã wiodra bëło przeznaczoné 34,2 mln zł, na sztokòwi gòspòdarzënk i óchróniô wòdów 1 624 mln zł,na gòspòdarzënk òdpôdkama, òchróniô i doprowadzenié wôrtnotë ùżëtny zemiów jak bëło przódë, a téż pòdzemnëch a wiéchrzëznowëch wòdów 27,7 mln zł, na wòdny gòspòdarzënk 50,6 mln zł. W latach 1990–2005 bëło rëszoné abò rozbùdwóné pôrãdzesąt kòmùnalnëch i jindustriowëch òbczëszczalniów sztokù. Jedna z nôwikszëch òbczëszczalniów – w Dãbògòrzim – zbiérô sztok z òbéńdë, na chtërné mieszkô kòl 400 000 lëdzy (z [[Gdiniô|Gdini]], [[Sopòt]]u, [[Rëmiô|Rëmi]], [[Réda|Rédë]], [[Wejrowò|Wejerowa]]). Òbczëszczalniô w [[Swôrzewò|Swôrzewie]] zbiérô i òbczëszcziwô sztok z [[Pùck]]a, [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]] i całégò Hélsczégò Półòstrowa. Pòdług [[Jan Mòrdawsczi|Jana Mòrdawsczégò]] (1999) òbéńda Kaszëbów je mało zatrëtô, òkòma przëmiérzno tamsamnëma jezorama i môlama, jak téż niechtërnëma kawałkama rzéków. Pòmôgô to rozwicu turisticzi. Bôczënk przërzesziwô sã tu do òchrónë przërodnégò òkrãżégò. Wërazã tegò je założenié parków i rezerwatów, ùznanié niechtërnëch òbiektów żëwy i miartwy przërodë za pamiątczi przërodë. Na Kaszëbach je cziledzesąt rezerwatów. Bliskò 1000 òbiektów pònazwóno mionama pamiątków przërodë (pòjedińczé drzewa, karna drzéw, aleje, [[Diôbli kam|eraticzi]] i jiné). === Znóny lëdze pòchôdający z Kaszëbsczi (w dzysdniowëch greńcach), abò z nią zrzeszony === * [[Witołd Bòbrowsczi]] - runita * [[Andrzej Bronk]] - filozófa z KUL *[[Jerzi Łisk]] - pòéta, mùzykańt i spiéwôk * [[Klemens Bronk]] - pòlitikôrz, zakłôdôrz TOW Gryf Kaszubski /Gryf Pomorski * [[Arnold Chrapkowszczi]] - ksądz, generał Paulinów * [[Kònstantin Dominik]] - biskùp * [[Günter Grass]] - runita * [[Sylwia Gruchała]] - florecëstka * [[Józef Jankòwsczi]] - ksądz, błogòsławiony Kòscoła rzimskòkatolëcczégò * [[Thomas Kantzow]] - runita, dzejopisôrz * [[Benedikt Karczewsczi]] - chemik, doktor jinżinéra * [[Kazimierz Klawiter]] - pòlitikôrz * [[Ryszard Krauze]] - biznesman * [[Gerard Labùda]] - dzejownik * [[Czesław Lang]] - kòłownik * [[Aleksander Majkòwsczi]] - runita, dzejopisôrz * [[Marian Majkòwsczi]] - architekta, runita * [[Maciej Miecznikowski]] - spiewôk * [[Rafał Mohr]] - aktór * [[Paul Nipkow]] - wënalôzôrz * [[Roman Paszke]] - żéglôrz * [[Janusz Reiter]] - diplomata * [[Józef Rogala Wybicki]] - ùsôdzca słowów "Mazurka Dąbrowskiego" (pòlsczégò nôrodnégò himna) * [[Jarosław Selin]] - pòlitikôrz * [[Danuta Stenka]] - aktorka * [[Abdón Strëszôk]] - profesor weterinaryjnëch nôùków * [[Bruno Synak]] - socjologa, profesor * [[Władisłôw Szulëst]] - ksądz, dzejopisôrz * [[Donald Tusk]] - pòlitikôrz * [[Edmund Wnuk-Lipiński]] - socjologa * [[Andrzéj Wrońsczi]] - biôtkôrz * [[Bernard Zëchta]] (Sëchta) - ksądz, słowôrznik * [[Marta Żmuda-Trzebiatowska]] - aktorka == Òbaczë téż == * [[Pòmòrskô (dzél)]] * [[Zôpadnô Pòmòrskô]] == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999. * Geograficzny atlas świata. 2 / [red. prowadz. Zofia Cukierska et al.]. Adres wydaw. Warszawa : Państ. Przedsiębiorstwo Wydaw. Kartograficznych im. Eugeniusza Romera, 1991. (Kaszuby) * [[Jan Mòrdawsczi]]: Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb. dolmaczënk: Ida Czajinô, Róman Drzéżdżón, Marian Jelińsczi, Karól Rhode, Gdańsk Wydawn. Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Gduńsk 2008. * Kaszëbë : Pojezierze Kaszubskie 1:50 000 / red. Urszula Wojciechowska, Tomasz Płatek, Katarzyna Bischoff ; treść turyst. [oprac.] Michał Kucharski, Anna Dalida, Blanka Lach ; tekst Anna Klimko ; zdj. Jacek Sztolcman [et al.] ; nazewnictwo kasz. Jerzy Treder ; Pracownia Kartograficzna Carta Blanca, Warszawa 2002 (Napis: pierwsza mapa po kaszubsku). * [[Bernard Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1968, tom II, ss. 145 - 146. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://kaszubskidladzieci.pl/lekcja/mieszkamy_na_kaszubach/film/mieszkamy_na_kaszubach * [http://www.gdynia.kaszubi.pl/images/dodatkowe/ZKP%20Szczecin/plansza_2.pdf Kaszuby ...] * [https://web.archive.org/web/20200618041107/https://viaf.org/viaf/233813145/ VIAF] [[Kategòrëjô:Kaszëbë| ]] 2xojpb8lbcy5zp0fh6y0n8x782z83fv 195065 195037 2026-04-13T14:56:45Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ == Òbaczë téż == * [[Pòmòrskô]] 195065 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:CSB Flag.svg|mały|[[Fana Kaszëbsczi]]]] '''Kaszëbë''' abò '''Kaszëbskô''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Kaszuby'', [[Łacyńsczi jãzëk|łac.]] ''Cassubia''<ref>[http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/904 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III]</ref>, miem. ''Kaschubei'' abò ''Kaschubien'') – òbénda nad sztrądã [[Bôłt]]u, part [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]] dze żëją [[Kaszëbi]] (aùtochtoniczny [[Pòmòrzónie|Pòmòrzanie]]). == Greńce Kaszëbsczi == [[Òbrôzk:Kôrta Kraju Kaszëbów.jpg|mały|227x227px|Kôrta Kraju Kaszëbów-aut.K.Ruda i M.Mayer]]{{Pòrtal}} Wëznaczenié greńców Kaszëbsczi je dosc problematiczną rzeczą, bò w ùszłoce Kaszëbskô nie bëła nigdë òbéńdą òkresloną administracyjno (w procëmnoce np. do Zôpadny czë Pòrénkòwi Pòmòrsczi). Drãgòscë dodôwô fakt, że greńce òbéndë zwóny "Kaszëbskô" przesëwałë sã w cygù stalatów na pòrénk. Czej w [[1238]] r. miono krôjnë "Cassubia" pòjawiło sã pierszi rôz w dokùmeńtach, òbjima òna dzél Zôpadny Pòmòrsczi. W tich czasach [[Słowiónie|Słowianie]] z Pòrénkòwi Pòmòrsczi definitiwno nie mianowelë sã "Kaszëbama". Wespólnym mionã Nadbôłtowëch Słowianów midzë [[Wisła|Wisłą]] a [[Òdora|Òdrą]] bëło "Pòmòrzanie". [[Gerard Labùda]] (1991) napisôł równak, że na Pòmòrzu utwòrzëło są le jedno miono dlô zemi i lëdzy – Kaszëbë, ''Kaszuby''. Ten autor pisze téż, że na pòrénk wãdrowa dësza kaszëbiznë (jãzëk i zwëk), a nie kaszëbsczi lëdze, chòc tak niejedni to zmiłkòwò òpisywają. W 1880 rokù [[Wejrowò]] bëło ùznóny za stolëcã Kaszëbsczi Zemi. Dejade dzysô to prawie dzél Pòrénkòwi Pòmòrsczi je nôczãscy mianowóny "Kaszëbskô", sztërkama no miono je téż rozcygóné na pòrénkòwé zemie Zôpadny Pòmòrsczi (òkòlé [[Bëtowò|Bëtowa]], [[Lãbòrg]]a, [[Leba|Lebë]]). Dosc pòpùlarnym pòzdrzatkã je sfòrmùłowanié, że: "Kaszëbskô je tam, dze mieszkają (w grëpie) [[Kaszëbi]]". Próbë wëznaczeniô greńców Kaszëbsczi dokònôł [[Jan Mòrdawsczi]] w prôcë: "Geògrafia dzysészëch Kaszëbów" (1999). Do Kaszëbsczi zarechòwôł òn zemie, we chtërnëch wedle badérowaniów socjologów przënômni 1/3 lëdztwa są òsobë czëjącé sã Kaszëbama, abò dze mieszkô zacht wielëna Kaszëbów (je to przëtrôfk w trzech gardach: w [[Gduńsk|Gduńskù]], [[Gdiniô|Gdini]] ë [[Sopòt|Sopòtach]]). Wedle taczich kriteriów teritorium Kaszëbsczi òbjimô wiéchrzëznã kòl 6 200&nbsp;km² w [[gmina]]ch [[Wòjewództwo pòmòrsczé|pòmòrsczégò wòjewództwa]], a òsoblëwò: * '''[[Pùcczi kréz]]''': 1. Gard [[Hél]], 2. Gard [[Jastarniô]], 3. Gard [[Pùck]], 4. Gard [[Wiôlgô Wies]], 5. [[Gmina Kòsôkòwò]], 6. [[Gmina Krokòwa]], 7. [[Gmina Pùck]]. * '''[[Wejrowsczi kréz]]''': 1. Gard [[Réda]], 2. Gard [[Rëmiô]], 3. Gard [[Wejrowò]], 4. [[Gmina Chòczewò]] - part, 5. [[Gmina Gniewino]], 6. [[Gmina Lëniô]], 7. [[Gmina Lëzëno]], 8. [[Gmina Łãczëce]], 9. [[Gmina Szëmôłd]], 10. [[Gmina Wejrowò]]. * '''[[Lãbòrsczi kréz]]''' - part: 1. [[Gmina Céwice]] - part. 2. [[Nowô Wies]] 3. [[Gmina Wickò]] [[Łeba|4.Gmina Łeba]] * '''[[Bëtowsczi kréz]]''' - part: 1. Gard [[Bëtowò]] ë [[Gmina Bëtowò]], 2. [[Gmina Czôrnô Dãbrówka]], 3. [[Gmina Lëpnica]], 4. [[Gmina Parchòwò]], 5. [[Gmina Tëchòmié]]. * '''[[Kartësczi kréz]]''': 1.Gard [[Kartuzë]] ë [[Gmina Kartuzë]], 2.Gard [[Żukòwò]] ë [[Gmina Żukòwò]], 3.[[Gmina Chmielno]], 4.[[Gmina Przedkòwò]], 5.[[Gmina Sëlëczëno]], 6.[[Gmina Srôkòjce]], 7.[[Gmina Somònino]]. * '''[[Kòscérsczi kréz]]''': 1. Gard [[Kòscérzëna]], 2. [[Gmina Kòscérzëna]], 3. [[Gmina Dzemiónë]], 4. [[Gmina Kôrsëno]] - part, 5. [[Gmina Lëpùsz]], 6. [[Gmina Nowô Karczma]] - part * '''[[Chònicczi kréz]]''' - part: 1. Gard [[Brusë]] ë [[Gmina Brusë]], 2. [[Gmina Chònice]] - nordowi part, 3. [[Gmina Kònarzënë]]. * [[Człëchòwsczi kréz]] - part: 1. [[Gmina Przechlewò]] - part. * '''Gard [[Gduńsk]]''', '''Gard [[Gdiniô]]''', '''Gard [[Sopòt]]''' Pòlemikã móże rodzëc sprawa teroczasnégò teritorialnégò òbjimù Kaszëbów. Òstało przëjãté, że: * drëżéń Kaszëbów robi na òbéńda Pòmòrzô, na chtërny na co dzéń, w miészim abò wikszim stãpniu, pòtrzebòwóny je [[kaszëbsczi jãzëk]]; * za Kaszëbë je przëjãtô òbéńda, na jaczi lëdze rechùjącé sã do ti spòlëznë robią przënômni trzecy dzél môlowégò lëdztwa i ten, dze nimò niewiôldżégò procenta w òbrëmienim dónégò zalëdzeniô wielota Kaszëbów je wiôlgô (np. we Gduńsku i Sopòce); No slédné kriterium pòzwòli, mòżebno, przesënąc greńce teroczasnëch Kaszëbów na zôchód, jakò że są znaczi, że w stronach pod [[Słëpsk]]iem procent [[Kaszëbi|Kaszëbów]] i swiąda kaszëbskòscë nëch terenów je znaczącô.[[Òbrôzk:Gdunsk_5.jpg|mały|250px|Katédra w Gduńskù-Òlëwie, môl pòchòwaniô ksyżeców Pòrénkòwi Pòmòrsczi]][[Òbrôzk:Porenkowo_Pomorsko_1.png|mały|250px|Kôrta Pòrénkòwi Pòmòrsczi z zaznaczenim dzysdniowi kaszëbsczi òbéndë ôs dôwny zemi Słowińców]] === Pòdzélënk Kaszëbsczi na regionë === Bënë dzysdniowi Kaszëbsczi je mòżlëwé wëapartnic 5 kùlturno-jãzëkòwëch regionów: 1. '''[[Norda]]''' - tradicyjnô òbéńda nordowòkaszëbsczich dialektów (krézë: pùcczi, wejrowsczi,lãbòrsczi) 2. '''Westrzódk''' - tradicyjnô òbéńda westrzédnokaszëbsczich dialektów ([[Kartësczi kréz]]) 3. '''Pôłnié''' - tradicëjnô òbéńda pôłniowòkaszëbsczich dialektów (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi) 4. '''Zôpôd''' - òbéńda chtërnô przed [[II Swiatowô Wòjna|II Swiatową Wòjną]] słëcha do Miemiecczi, a pò ny òsta przëznónô Pòlsczi Lëdowi Repùblice. Kaszëbi nie są tam procentowò tak trójną miészëzną jak na Nordze, Westrzódkù ë Pôłnim (dzélowò kréze: Lãbòrg, Bëtowò) 5. '''Trzëgard''' - aglomeracëjô Gduńska (historicznô stolëca Kaszëbów), Gdini ë Sopòtu. Jesz na zôczątkù XX-gò stolatégò jistniałë tam aùtochtoniczné dialektë kaszëbsczé: nordowòpòrénkòwé- wiôlgòkacczi, witomińsczi, sopòcczi; ë pôłniowòpòrénkòwé: òlëwsczi, brzezënsczi, matarnsczi. Dzysô w Trzëgardze Kaszëbi są nôwikszą etniczną miészëzną, chòc jãzëkòwò w zacht wikszoscë spòlaszałą. == Ekònomijô == [[Òbrôzk:Mechelinki, łódź rybacka.jpg|mały|left|Bôt]] Nôwicy lëdzy robi w sferze ùsłëgów. Wôżnéma wietwiama gòspòdarzënkù Kaszëb są: turistika, mòrskô industrëjô (òkrãtownie ë pòrtë),bùdowizna, rëbaczenié ë gbùrzëzna. Kaszëbi są téż bëlnyma stolôrzama i piekôrzama. Turistika rozwijô sã nad sztrądã [[Bôłt]]u, ale wiele turistów przëcygają téż pòjezérza i niechtërné gardë, np. [[Gduńsk]]. Do nôbarżi znónëch kùrortów ë wëpòczinkòwëch môlowòsców słëchają: [[Chmielno]], [[Jastarniô]], [[Leba]] i [[Sopòt]]. Niejedné rastauracëje, karczmë i gòscyńce pòdôwają dlô wanożników kaszëbsczé smaczczi: wãgòrzową zupã, [[czarwina|czarwinã]], [[plińce]] i jin. Mòże liczëc, że w przińdnëch latach wczasowëch chëczów ë agrokwatérów bãdze na Kaszëbach wicy. == Stón i òchróniô òkrãżégò == [[Òbrôzk:Phytoplankton bloom in the Baltic Sea (July 3, 2001).jpg|mały|Planktón na Bôłce òb lato 2001 rokù]] Jesz na zôczątkù lat dzewiãcdzesątych XX wiekù, z wëszłotë dzejnotë człowieka, na mòcno zagòspòdarzonëch òbéńdach Kaszëbów i przëlégłégò do nich [[Bôłt]]u bëłë w niebezpiekù wszëtczé dzélëczi òkrążégò, a òsoblëwò: hidrosfera, atmòsfera, wiérzk zemi, roscënizna i zwiérzãcy swiat. W wszelejaczich zakładach i chëczowëch gòspòdarztwach pòwstôwało wiele jindustriowégò i kòmùnalnégò sztokù, z chtërnégò znaczny dzél nie béł òbczëszcziwóné. Szkòdzało ùżëwanié w gbùrzenim wiôldzich miôrków szutów ë pestëcydów, ale téż z wëszłotë niegwôscëwégò zabezpieczeniô kòmùnalnégò i jindustriowégò sztokù doszło do tegò, że baro lëchi béł sanitarny stón rzéków, jezór a stëdni. W Stãgłi Wisle wszëtczé pòbiéróné próbczi wòdë bëłë za klasą czëstoscë fizykòchemiczné, a w 57% biologòwi. Mòcno zaczapóné bëłë: [[Reduniô]] a [[Wisła]] (Zgniłô Wisła), chtërné dotëgòwałë kòl 7000 hm³ sztokù na rok (100% wòdów III klasë czëstoscë fizykòchemiczné i 100% wòdów pòzaklasowëch biologòwò), a z jezór – Grabòwsczé, Karczemné, Klôsztórné, Garczin, Tëchómsczé i jinszi. Sanitarny stón wòdë pòbiéróné przez lëdztwò z wòdoprowôdników i ze stëdniów béł co sztërk lëchi. Stëdnie pùbliczné bëłë zaczapóné jaż w 80%. Trójmiescé, w chtërnym mieszkô wicy jak 750 000 lëdzy i mòcno rozwity je jindustrëjô, brëkùje baro wiele wòdë. Dłudżi czas bez ògrańczeniów bëłë wëzwëskiwónë pòdzémné wòdë. Przez przezmiarã eksploatacëji bëłë òne w znacznym gradze pòwëbieróné. Narëszonô bëła równowôga hidrologòwô. Pòd [[Gduńsk|Gduńskã]] i jegò òkòlém zrobił sã głãbòczi dół òbniżëniowi ò wiéchrzëznie bez mała 300&nbsp;km². Wòdë rzéków, chtërné mają wiele związków chemicznëch i w wiele za môłym gradze biologòwò òbczëszczoné kòmùnalné sztok, docérają do mòrza. Przez to òstała mòcno zatrëtô [[Gduńskô Hôwinga]]. Wiôldżi kwantum bakcylów glótowëch,chtërné ùnôszłë sã w wòdze ùniemòżniwało branié kąpiélë. We Władisławòwie – w czerënkù pôłniowò-pòrénszim òd pòrtu, w Nowim Pòrce i w [[Gdiniô|Gdini]] Òrłowie òd 64% do 92% pòbiérónëch próbków wòdë bëło za klasą abò w III klasë czëstoscë. Wiele kąpielëszczów mùszało bëc zamkłé. Tak bëło kòl [[Bôłt]]u w [[lëpińc]]u 2018 r. Òrganicznô materëjô a téż azot i fòsfór docérają do mòrza za pòstrzédzëzną rzéków. Ta rzôdzëzna, a téż wlewë òceanicznëch wòdów do [[Bôłt]]u i zmianë temperaturë wòdë prowadzą do periodnégò spôdaniégò abò rostu biomasë roscënów i zwiérzãtów w Gduńsczi Hôwindze i w ji sąsedztwie. W ùbògaconëch przez azot i fòsfór mòrzczich wòdach òsoblewò mòcno rozwijô sã planktón. Przez to na zôczątkù rosce kwantum òrganizmów, chtërné nim sã żëwią. Równak z czasã planktón sã tak rozrodzywô, że rëbë i jiné zwiérzãta nie są w sztãdze gò w całosce skònsumòwac. Nieżëwi planktón, chtëren òpôdô, przez dëgòwanié bakcylów rozkłôdô sã. Przez tã rzôdzëznã zmiésziwô sã kwantum krzisenia, a na dnie zjawiwô sã sarkòwòdzyk, chtëren trëje i wiele ôrtów rëbów mô ùniemòżlëwioné rozrodzywanié sã, a w skrôwnëch wëpôdkach to prowadzy do jich smiercy. Znaczny òbéńda Gduńsczi Głãbi bëła fùl sarkòwòdzyka. Na skùtk tich procesów w latach sédemdzesątëch i òsemdzesątëch nôwikszi zmianë nastałë w Pùcczi Hôwindze, nôsnôdszi i nôbarżi pòdajny na cësk zgnojeniów òbéńdze Gduńsczi Hôwindżi. [[Pùcczi kréz]] mô przë tim wësoczi wskôzywôcz zachòrzeniô lëdzy na reka. W Pùcczi Hôwindze nazebrało sã wiele trëjącëch związków to i jidealny czedës nierzchòwiszczé dlô wiele ôrtów rëbów stracëło swòją wôżnotã. Prawie ju nie bëło [[lasfòr]]a, [[Brzóna|brzónë]], [[wãgòrz]]a abò [[łosos]]a. Ù wiele rëbów bëło widzec znanczi chòrobów, do chtërnëch doprowadzało biwanié w zgnojonym òkrãżém. Wiôldzim zagrożeniém dlô mòrzczich wodów są wëcéczi sërégò òléju.Przëmiérno – 1 tona sërégò òléju pòòkriwô cenką légą wiéchrzëznã 12 km². Temù też nie dzëwi nas chùtkô jinterwencëjô przënôléżnëch mòrzczich służbów w wëpôdkù, wezmë na to awarëji przërëchtënków w bazé rzôdczëch òpôłów abò karëwôrtnégò zdrzëcaniô przez niejedné òkrãtë balastowëch wodów, w chtërnëch są resztczi sërégò òléju. W zurbanizowani conie gduńsczi krôjnë baro mòcno bëła zatrëtô atmòsféra. Przëłoziwałë sã do te wielny wërobné zakładë, a téż chëczowé gòspòdarztwa i tërlëkòwô rësznota. W pôrãdzesąt òsoblëwò ùprzikrzonëch dlô òkrążégò zakładach („Sarkòpòl”, rafinerëjô, elektrocepłowniô, cëkrowniô i jiné) pòwstôwało 264 000 ton parzënów i 59 000 ton gazowëch zaczapaniów na rok. Jindustria, gbùrzenié, transpòrt i jiné partë gòspòdarzënkù, a téż chëczowé gòspòdarztwa są pòczątkiem rozmaitégò szlachù òdpôdków, chtërné zgromadzoné w wëznaczonëch placach zajimają wiedno wikszi rëmie, a to przëłożiwô sã do degradacëji wiéchrzëznë zemi. Samé leno jindustriowé òdpôdczi, jak np. fòsfògipsë, sëpny pòpiołë ë szlaczi z energeticzi i cepłownictwa a téż mineralné parzënë nazebróné w wòjewództwie do 2003 rokù, wôżą przeszło 21 mln ton, a pòòkrëłë òbéńdã kòl 2,6&nbsp;km². Są stolemné òlérë z nalézeniém placów na wësëpiska smieców, bò na nich mòże żëc np. [[szpańsczi slënik]]. Té wësëpiska,chtërné jistnieją, są ju wnetka czësto wëzwëskóné, a na ùmôlowanié nowëch nié ma zgòdë lëdztwa, chtërno mieszkô w sąsedztwie bédowónëch môlów. Degradacëji òkrążégò, chtërna robi pòkroczi człowiek nie przëzérô sã pasywno, le podjimô corôz barzi skùtkòwné kroczi sparłãczoné z jegò óchrónią. Jinwesticjowé wëdôwczi na óchróniã òkrążégò i gòspòdarzënk wòdny pòstãpno rosną. Np. w 2005 rokù w całim pòmòrzczim wòjewództwie wëniosłë òglowò 2 329 mln zł, przë tim na óchróniã wiodra bëło przeznaczoné 34,2 mln zł, na sztokòwi gòspòdarzënk i óchróniô wòdów 1 624 mln zł,na gòspòdarzënk òdpôdkama, òchróniô i doprowadzenié wôrtnotë ùżëtny zemiów jak bëło przódë, a téż pòdzemnëch a wiéchrzëznowëch wòdów 27,7 mln zł, na wòdny gòspòdarzënk 50,6 mln zł. W latach 1990–2005 bëło rëszoné abò rozbùdwóné pôrãdzesąt kòmùnalnëch i jindustriowëch òbczëszczalniów sztokù. Jedna z nôwikszëch òbczëszczalniów – w Dãbògòrzim – zbiérô sztok z òbéńdë, na chtërné mieszkô kòl 400 000 lëdzy (z [[Gdiniô|Gdini]], [[Sopòt]]u, [[Rëmiô|Rëmi]], [[Réda|Rédë]], [[Wejrowò|Wejerowa]]). Òbczëszczalniô w [[Swôrzewò|Swôrzewie]] zbiérô i òbczëszcziwô sztok z [[Pùck]]a, [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]] i całégò Hélsczégò Półòstrowa. Pòdług [[Jan Mòrdawsczi|Jana Mòrdawsczégò]] (1999) òbéńda Kaszëbów je mało zatrëtô, òkòma przëmiérzno tamsamnëma jezorama i môlama, jak téż niechtërnëma kawałkama rzéków. Pòmôgô to rozwicu turisticzi. Bôczënk przërzesziwô sã tu do òchrónë przërodnégò òkrãżégò. Wërazã tegò je założenié parków i rezerwatów, ùznanié niechtërnëch òbiektów żëwy i miartwy przërodë za pamiątczi przërodë. Na Kaszëbach je cziledzesąt rezerwatów. Bliskò 1000 òbiektów pònazwóno mionama pamiątków przërodë (pòjedińczé drzewa, karna drzéw, aleje, [[Diôbli kam|eraticzi]] i jiné). === Znóny lëdze pòchôdający z Kaszëbsczi (w dzysdniowëch greńcach), abò z nią zrzeszony === * [[Witołd Bòbrowsczi]] - runita * [[Andrzej Bronk]] - filozófa z KUL *[[Jerzi Łisk]] - pòéta, mùzykańt i spiéwôk * [[Klemens Bronk]] - pòlitikôrz, zakłôdôrz TOW Gryf Kaszubski /Gryf Pomorski * [[Arnold Chrapkowszczi]] - ksądz, generał Paulinów * [[Kònstantin Dominik]] - biskùp * [[Günter Grass]] - runita * [[Sylwia Gruchała]] - florecëstka * [[Józef Jankòwsczi]] - ksądz, błogòsławiony Kòscoła rzimskòkatolëcczégò * [[Thomas Kantzow]] - runita, dzejopisôrz * [[Benedikt Karczewsczi]] - chemik, doktor jinżinéra * [[Kazimierz Klawiter]] - pòlitikôrz * [[Ryszard Krauze]] - biznesman * [[Gerard Labùda]] - dzejownik * [[Czesław Lang]] - kòłownik * [[Aleksander Majkòwsczi]] - runita, dzejopisôrz * [[Marian Majkòwsczi]] - architekta, runita * [[Maciej Miecznikowski]] - spiewôk * [[Rafał Mohr]] - aktór * [[Paul Nipkow]] - wënalôzôrz * [[Roman Paszke]] - żéglôrz * [[Janusz Reiter]] - diplomata * [[Józef Rogala Wybicki]] - ùsôdzca słowów "Mazurka Dąbrowskiego" (pòlsczégò nôrodnégò himna) * [[Jarosław Selin]] - pòlitikôrz * [[Danuta Stenka]] - aktorka * [[Abdón Strëszôk]] - profesor weterinaryjnëch nôùków * [[Bruno Synak]] - socjologa, profesor * [[Władisłôw Szulëst]] - ksądz, dzejopisôrz * [[Donald Tusk]] - pòlitikôrz * [[Edmund Wnuk-Lipiński]] - socjologa * [[Andrzéj Wrońsczi]] - biôtkôrz * [[Bernard Zëchta]] (Sëchta) - ksądz, słowôrznik * [[Marta Żmuda-Trzebiatowska]] - aktorka == Òbaczë téż == * [[Pòmòrskô]] * [[Zôpadnô Pòmòrskô]] == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999. * Geograficzny atlas świata. 2 / [red. prowadz. Zofia Cukierska et al.]. Adres wydaw. Warszawa : Państ. Przedsiębiorstwo Wydaw. Kartograficznych im. Eugeniusza Romera, 1991. (Kaszuby) * [[Jan Mòrdawsczi]]: Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb. dolmaczënk: Ida Czajinô, Róman Drzéżdżón, Marian Jelińsczi, Karól Rhode, Gdańsk Wydawn. Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Gduńsk 2008. * Kaszëbë : Pojezierze Kaszubskie 1:50 000 / red. Urszula Wojciechowska, Tomasz Płatek, Katarzyna Bischoff ; treść turyst. [oprac.] Michał Kucharski, Anna Dalida, Blanka Lach ; tekst Anna Klimko ; zdj. Jacek Sztolcman [et al.] ; nazewnictwo kasz. Jerzy Treder ; Pracownia Kartograficzna Carta Blanca, Warszawa 2002 (Napis: pierwsza mapa po kaszubsku). * [[Bernard Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1968, tom II, ss. 145 - 146. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://kaszubskidladzieci.pl/lekcja/mieszkamy_na_kaszubach/film/mieszkamy_na_kaszubach * [http://www.gdynia.kaszubi.pl/images/dodatkowe/ZKP%20Szczecin/plansza_2.pdf Kaszuby ...] * [https://web.archive.org/web/20200618041107/https://viaf.org/viaf/233813145/ VIAF] [[Kategòrëjô:Kaszëbë| ]] 6ni9uncldsysqz9yk4gt7gnqp8na6xp 0 1452 195040 190019 2026-04-13T14:33:47Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Kaszëbë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195040 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kociewie na mapie adm. Polski.svg|mały]] '''Kòcéwskô''' (pòl. ''Kociewie'') je kùlturno-etniczną òbéndą w pòrénkòwi [[Pòmòrskô|Pòmòrsce]], w dorzécznicë Wdë ë Wierzëcë. Za stolëcã Kòcéwsczi czãsto ùznôwónô je [[Gduńskô Starogarda|Gduńskô Starogarda]], równak nôwikszim gardã je [[Dërszewò]]. Kòcéwskô je zamieszkónô przez kòl 250 tës. lëdzy. ==== Znóny lëdze pòchôdający z Kòcéwsczi ==== * [[Kazimierz Deyna]] - szpòrtówca (fùtbala) * [[Andrzej Grubba]] - szpòrtówca (stołowi tenis) * [[Henryk Jankowski]] - ksądz * [[Wojciech Cejrowski]] - autora telewzérnikòwëch programów; wanożnik * [[Grzegorz Ciechowski]] - mùzyk * [[Bogdan Wenta]] - trenera pòlsczé reprezentacje w rãczną balã; dobëwca wicemésterstwa swiata w 2007 rokù == Òbaczë téż == * [[Kaszëbë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô: Kòcéwskô|*]] 9bmeop8kse5o1ia9a0rnsla1f9srsil 195041 195040 2026-04-13T14:38:21Z Iketsi 3254 Galeriô 195041 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kociewie na mapie adm. Polski.svg|mały]] '''Kòcéwskô''' (pòl. ''Kociewie'') je kùlturno-etniczną òbéndą w pòrénkòwi [[Pòmòrskô|Pòmòrsce]], w dorzécznicë Wdë ë Wierzëcë. Za stolëcã Kòcéwsczi czãsto ùznôwónô je [[Gduńskô Starogarda|Gduńskô Starogarda]], równak nôwikszim gardã je [[Dërszewò]]. Kòcéwskô je zamieszkónô przez kòl 250 tës. lëdzy. ==== Znóny lëdze pòchôdający z Kòcéwsczi ==== * [[Kazimierz Deyna]] - szpòrtówca (fùtbala) * [[Andrzej Grubba]] - szpòrtówca (stołowi tenis) * [[Henryk Jankowski]] - ksądz * [[Wojciech Cejrowski]] - autora telewzérnikòwëch programów; wanożnik * [[Grzegorz Ciechowski]] - mùzyk * [[Bogdan Wenta]] - trenera pòlsczé reprezentacje w rãczną balã; dobëwca wicemésterstwa swiata w 2007 rokù == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:6. Panorama STG.jpg|[[Starogarda]] Òbrôzk:Northern frontage of the Market Square in Swiecie 02.jpg|[[Swiecé]] Òbrôzk:Zamek w Gniewie (cropped).jpg| Òbrôzk:Katedra w Pelplinie (2025).jpg| Òbrôzk:Tczew most panorama 1.jpg|[[Dërszewò]] </gallery> == Òbaczë téż == * [[Pòmòrskô]] * [[Kaszëbë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô: Kòcéwskô|*]] 62befwg55imudnnngu8qnjje2f17cpy 14 1544 195296 159126 2026-04-14T11:52:00Z Iketsi 3254 {{Commons}} {{Kalãdarium}} 195296 wikitext text/x-wiki {{Commons}} {{Kalãdarium}} [[Kategòrëjô:Kalãdarium]] 6ztyi6vb3ytb2zb0m44ruq8o4l28fr2 14 1546 195295 161739 2026-04-14T11:51:56Z Iketsi 3254 {{Commons}} {{Kalãdarium}} 195295 wikitext text/x-wiki {{Commons}} {{Kalãdarium}} [[Kategòrëjô:Kalãdarium]] 6ztyi6vb3ytb2zb0m44ruq8o4l28fr2 14 1609 195298 161741 2026-04-14T11:52:05Z Iketsi 3254 {{Commons}} {{Kalãdarium}} 195298 wikitext text/x-wiki {{Commons}} {{Kalãdarium}} [[Kategòrëjô:Kalãdarium]] 6ztyi6vb3ytb2zb0m44ruq8o4l28fr2 14 1640 195299 185190 2026-04-14T11:52:08Z Iketsi 3254 {{Commons}} {{Kalãdarium}} 195299 wikitext text/x-wiki {{Commons}} {{Kalãdarium}} [[Kategòrëjô:Kalãdarium]] 6ztyi6vb3ytb2zb0m44ruq8o4l28fr2 0 1900 195042 192610 2026-04-13T14:40:58Z Iketsi 3254 Òbaczë téż 195042 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Polska-woj-krajna.png|mały]] [[Òbrôzk:Krajna landscape Poland.jpg|mały|Krajnô]] '''Krajnô''' (''pol.'' Krajna, w historëcznëch dokùmeńtach téż jakno: Croja, Kroja, Crayen, Kraine i Kraina) je dzélã [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]] na greńcë z [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlską]]. Je zamkłô mizë rzekama: [[Dobrzinka|Dobrzinką]] ë [[Kamionka|Kamionką]] na północë, [[Niéc|Niecą]] na pôłnim, [[Brda|Brdą]] na pòrénkù ë [[Gwda|Gwdą]] na zôpadze. Nôstarszim znónym zdrojã w jaczim pòjôwiô sã miono "Krajnô" je ùkłôd midzë [[Mestwin II|Mestwinã II]] a [[Przemisław II|Przemisławã II]] z 1282 rokù, równak historëcë ùznôwają, że no miono bëło brëkòwóné ju wiele wczasny. Słowò "Krajnô" òznôczało przëgreńczną òbéńdã, w tim przëtrôfkù midzë [[Pòlskô|Pòlską]] a [[Pòmòrskô|Pòmòrską]] (przër. pôłniowòsłowióńsczé "Krajina"). Przed II-gą swiatową wòjną dzél Krajnë (ze Złotowã) słëchôł do [[Miemieckô|miemiecczégò państwa]] ë bëł wôżnym òstrzódkã pòlsczi miészëznë, aktiwno dzejôł tam Związk Pòlôchów w Miemiecce. Na kònferencëji w [[Jałta|Jałce]] Krôjna òstaa przëznónô pòlsczémù państwù. Pò ùpôdkù kòmùnizmù w 1989 rokù w Krajnie zaczãła òrganizowac sã miemieckô miészëzna a dosc tëli mieszkańców wëjachało do Miemiecczi. Krajnô mô swój apartny, dżinący dialekt [[pòlsczi jãzëk|pòlaszëznë]], na jaczi w ùszłoce zacht cësk miôł [[pòmòrsczi jãzëk]]. == Geògrafijô ë historëjô == Krajnô leżi midzë rzékama Kamionką ë Dobrzinką òd północë, Niecą òd pôłniégò ë Gwdą òd zapôdu. Pòrénkòwą greńcã wëznacziwô dzél Brdë ë lënijô midzë Kòronowã a Nakłã (chòc w: ''Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich'' wëdónym w 1883 rokù ksądz Frydrychowicz (pelplińsczi dzejopisôrz) jakno pòrénkòwą greńcã Krajnë pòkôzywô Wisłã). Dlôte, jëż Krajnô leża na zemiach wëstôwiónëch na czãsté wòjnë nie rozwinãłë sã tuwò wikszé miastowé westrzódczi. Miasta bëłë môłé, òsoblëwie gbùrskò-rzemiãsné. Nôbarżi znóné gardë to [[Nakło]] (''pòl.'' Nakło nad Notecią) ë [[Złotowò]] (''pòl.'' Złotów), Krajińsczé Sãpólno, Łobżenica. Stolemną rolã do XIX st. miôł Krajińsczi Kamiéń, co słëchôł gnieznieńsczim arcëbiskùpóm. Béł òn westrzódkã tzw. Kamiéńsczégò Klucza, to je arcëbiskùpich dobrów na Krajnie. No miasto bëło téż greńcowim gardã, w jaczim òstôł wëbùdowóny zatôrczny zómk. Czedës bëła tuwò Dëchòwnô Seminarëjô, jakô mia przëszëkòwac ksãżi do robòtë na zemiach kòl greńcë. Òsoblëwi znaczënk mia téż Nakło, dze miałë plac biôtczi midzë Pòmòrzanama a Pòlôchama. Pòłożënk ny zemi na zbérkù Pòmòrsczi, abò w pózniészich stalatach na krôju pòlsczégò państwa prowadzył prawie do te, jéż òsoblëwie mòckò bëła òna wëstawionô na znikwienia ë nôpadë sąsadnëch państwów. Mùszimë tuwò wëmienic chòcle ataczi Bòlesłôwa Krzëwogãbnégò (1121 – sparłãczenié Krajnë z Pòlską), a w pózniészim czasu Krziżôków (w 1339 r. Krziżôcë miele swòjégò kòmtura w kamiéńsczim gardze). Krajnô ùcerpia téż òbczôs "szwédzczégò pòtopù" ë napòleòńsczich wòjnów. I té wszëtczé dzejowé wëdarzenia doprowadzyłë do te, że lëdowô kùltura Krajnë we wiôldżim dzélu òsta na wiedno znikwionô. == Merczi òbéńdowi kùlturë == [[Òbrôzk:PL Złotów Muzeum.JPG|mały|200px|[[Złotowò]] - Mùzeùm Złotowsczi Zemi]] Nôbarżi dokôzónym dzélã lëdowi kùlturë Krajnë je wsowô bùdowizna ë wëkùstrzenié krajeńsczi chëcze. Czej jidze ò Krajnã, to ùchowôł sã blós môłi (10 cm x 30 cm) dzélëk wësziwkù, jaczi przedstôwiô mòdré tëlpónë przeplotłé czôrnym òrnamentã. Je òn datowóny na dwadzesté lata XIX st. Gwësné wątplëwótë są wkół te, dlôcz krajińsczi wësziwk mô leno dwie farwë. Òdpòwiesce mòże tuwò szëkac w wëkùstrzenim krajińsczi chëczë. A hewòtno w kòfrach ë skrzëniach. Bëłë òne tim spòsobã jaczi białka wnôsza do domù swòjégò chłopa. Bëłë òne tej, tak jak sã le dało, bòkadno zdobioné. I co je czekawé, farwë, jaczima òbstrojiwelë kòfrë zanôlégałë òd dostónkù, gwôscëcélów bòkadnotë, òd jegò spòlëznowégò stónu. Nôbòkadniészi stón (szlachta) miôł czerwioné skrzënie, mieszczani ë biédniészô szlachta czerwioné ë zeloné, a nôbiédniészi lud przëstrojiwôł kòfrë mòdrą farwą. Bëło tej tuwò gwësné stónowé wëapartnienié. Nie dzywi tej, że zachòwóné krajińsczé wësziwczi znankùją sã mòdrim (cemnym ë widnym) przëstrojã. Ni mòże dozdrzec na Krajnie kaszëbsczégò baro farwnégò wësziwkù. Jistné zortowanié farwów bëło téż w krajińsczim òbleczënkù. Pisôł ò tim Òskar Kolberg: w krajińsczi "sëkni" zachòwôł sã nôdłëżi domôcy krój – doch, jak wiémë – sëknia bëła òdbicym przënôleżnotë ji gwôscëcéla do jaczégò spòlëznowégò stónu. Mòckò mòrzczoné sëknie gbùrów pòkôzywałë bòkadnotã, a „jasné”, „mòdré” młodëch chłopów jesz nieżeniałëch. Cemny mòdri òznôcziwôł chłopa żeniałégò w òstatnym rokù. Jasnô mòdrô farwa sëkni dôwa młodim chłopóm prawò do sedzeniégò w karczmie na ławie nieżeniałëch. Òstôwô pëtanié dlôcze nôwôżniészim przëstrojã na Krajnie bëł tëlpón? Hewò w XVII st. tëlpón chùtkò rozkòscérził sã w Pòmòrsce dzãka nalecałémù lëdztwù z Niderlandów, jaczé przëbëło na Żuławë. Béł to kwiôt mało spòtikóny ë dlôte stôł sã znanką bòkadnotë. == Znóny lëdze pòchôdający z Krajnë abò z nią zrzeszony== * [[Stanisław Staszic]] – pòlitikôrz * [[Rafał Blechacz]] – pianista == Òbaczë téż == * [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] * [[Pòmòrskô]] == Lëteratura == * Artikle Maceja Stanke tikającé Krajnë, "Zwónk Kaszëbsczi" nr. 2/2004 ë 3/2005 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20060924231523/http://www.kamienkrajenski.pl/html/krajna.htm Artikel ò historëji ë tradicëjach Krajnë] * [https://web.archive.org/web/20060208234814/http://wdp.blox.pl/html Wojowie Gardu Welesa – blog pòmòrsczich ricerzów z Krajnë] [[Kategòrëjô:Krajnô|*]] rl21dq98x8ualf3kgtscf73gy15le4f 195043 195042 2026-04-13T14:41:43Z Iketsi 3254 Òbrôzk 195043 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Polska-woj-krajna.png|mały]] '''Krajnô''' (''pol.'' Krajna, w historëcznëch dokùmeńtach téż jakno: Croja, Kroja, Crayen, Kraine i Kraina) je dzélã [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]] na greńcë z [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlską]]. Je zamkłô mizë rzekama: [[Dobrzinka|Dobrzinką]] ë [[Kamionka|Kamionką]] na północë, [[Niéc|Niecą]] na pôłnim, [[Brda|Brdą]] na pòrénkù ë [[Gwda|Gwdą]] na zôpadze. Nôstarszim znónym zdrojã w jaczim pòjôwiô sã miono "Krajnô" je ùkłôd midzë [[Mestwin II|Mestwinã II]] a [[Przemisław II|Przemisławã II]] z 1282 rokù, równak historëcë ùznôwają, że no miono bëło brëkòwóné ju wiele wczasny. Słowò "Krajnô" òznôczało przëgreńczną òbéńdã, w tim przëtrôfkù midzë [[Pòlskô|Pòlską]] a [[Pòmòrskô|Pòmòrską]] (przër. pôłniowòsłowióńsczé "Krajina"). Przed II-gą swiatową wòjną dzél Krajnë (ze Złotowã) słëchôł do [[Miemieckô|miemiecczégò państwa]] ë bëł wôżnym òstrzódkã pòlsczi miészëznë, aktiwno dzejôł tam Związk Pòlôchów w Miemiecce. Na kònferencëji w [[Jałta|Jałce]] Krôjna òstaa przëznónô pòlsczémù państwù. Pò ùpôdkù kòmùnizmù w 1989 rokù w Krajnie zaczãła òrganizowac sã miemieckô miészëzna a dosc tëli mieszkańców wëjachało do Miemiecczi. Krajnô mô swój apartny, dżinący dialekt [[pòlsczi jãzëk|pòlaszëznë]], na jaczi w ùszłoce zacht cësk miôł [[pòmòrsczi jãzëk]]. == Geògrafijô ë historëjô == [[Òbrôzk:Krajna landscape Poland.jpg|mały|Krajnô]] Krajnô leżi midzë rzékama Kamionką ë Dobrzinką òd północë, Niecą òd pôłniégò ë Gwdą òd zapôdu. Pòrénkòwą greńcã wëznacziwô dzél Brdë ë lënijô midzë Kòronowã a Nakłã (chòc w: ''Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich'' wëdónym w 1883 rokù ksądz Frydrychowicz (pelplińsczi dzejopisôrz) jakno pòrénkòwą greńcã Krajnë pòkôzywô Wisłã). Dlôte, jëż Krajnô leża na zemiach wëstôwiónëch na czãsté wòjnë nie rozwinãłë sã tuwò wikszé miastowé westrzódczi. Miasta bëłë môłé, òsoblëwie gbùrskò-rzemiãsné. Nôbarżi znóné gardë to [[Nakło]] (''pòl.'' Nakło nad Notecią) ë [[Złotowò]] (''pòl.'' Złotów), Krajińsczé Sãpólno, Łobżenica. Stolemną rolã do XIX st. miôł Krajińsczi Kamiéń, co słëchôł gnieznieńsczim arcëbiskùpóm. Béł òn westrzódkã tzw. Kamiéńsczégò Klucza, to je arcëbiskùpich dobrów na Krajnie. No miasto bëło téż greńcowim gardã, w jaczim òstôł wëbùdowóny zatôrczny zómk. Czedës bëła tuwò Dëchòwnô Seminarëjô, jakô mia przëszëkòwac ksãżi do robòtë na zemiach kòl greńcë. Òsoblëwi znaczënk mia téż Nakło, dze miałë plac biôtczi midzë Pòmòrzanama a Pòlôchama. Pòłożënk ny zemi na zbérkù Pòmòrsczi, abò w pózniészich stalatach na krôju pòlsczégò państwa prowadzył prawie do te, jéż òsoblëwie mòckò bëła òna wëstawionô na znikwienia ë nôpadë sąsadnëch państwów. Mùszimë tuwò wëmienic chòcle ataczi Bòlesłôwa Krzëwogãbnégò (1121 – sparłãczenié Krajnë z Pòlską), a w pózniészim czasu Krziżôków (w 1339 r. Krziżôcë miele swòjégò kòmtura w kamiéńsczim gardze). Krajnô ùcerpia téż òbczôs "szwédzczégò pòtopù" ë napòleòńsczich wòjnów. I té wszëtczé dzejowé wëdarzenia doprowadzyłë do te, że lëdowô kùltura Krajnë we wiôldżim dzélu òsta na wiedno znikwionô. == Merczi òbéńdowi kùlturë == [[Òbrôzk:PL Złotów Muzeum.JPG|mały|[[Złotowò]] - Mùzeùm Złotowsczi Zemi]] Nôbarżi dokôzónym dzélã lëdowi kùlturë Krajnë je wsowô bùdowizna ë wëkùstrzenié krajeńsczi chëcze. Czej jidze ò Krajnã, to ùchowôł sã blós môłi (10 cm x 30 cm) dzélëk wësziwkù, jaczi przedstôwiô mòdré tëlpónë przeplotłé czôrnym òrnamentã. Je òn datowóny na dwadzesté lata XIX st. Gwësné wątplëwótë są wkół te, dlôcz krajińsczi wësziwk mô leno dwie farwë. Òdpòwiesce mòże tuwò szëkac w wëkùstrzenim krajińsczi chëczë. A hewòtno w kòfrach ë skrzëniach. Bëłë òne tim spòsobã jaczi białka wnôsza do domù swòjégò chłopa. Bëłë òne tej, tak jak sã le dało, bòkadno zdobioné. I co je czekawé, farwë, jaczima òbstrojiwelë kòfrë zanôlégałë òd dostónkù, gwôscëcélów bòkadnotë, òd jegò spòlëznowégò stónu. Nôbòkadniészi stón (szlachta) miôł czerwioné skrzënie, mieszczani ë biédniészô szlachta czerwioné ë zeloné, a nôbiédniészi lud przëstrojiwôł kòfrë mòdrą farwą. Bëło tej tuwò gwësné stónowé wëapartnienié. Nie dzywi tej, że zachòwóné krajińsczé wësziwczi znankùją sã mòdrim (cemnym ë widnym) przëstrojã. Ni mòże dozdrzec na Krajnie kaszëbsczégò baro farwnégò wësziwkù. Jistné zortowanié farwów bëło téż w krajińsczim òbleczënkù. Pisôł ò tim Òskar Kolberg: w krajińsczi "sëkni" zachòwôł sã nôdłëżi domôcy krój – doch, jak wiémë – sëknia bëła òdbicym przënôleżnotë ji gwôscëcéla do jaczégò spòlëznowégò stónu. Mòckò mòrzczoné sëknie gbùrów pòkôzywałë bòkadnotã, a „jasné”, „mòdré” młodëch chłopów jesz nieżeniałëch. Cemny mòdri òznôcziwôł chłopa żeniałégò w òstatnym rokù. Jasnô mòdrô farwa sëkni dôwa młodim chłopóm prawò do sedzeniégò w karczmie na ławie nieżeniałëch. Òstôwô pëtanié dlôcze nôwôżniészim przëstrojã na Krajnie bëł tëlpón? Hewò w XVII st. tëlpón chùtkò rozkòscérził sã w Pòmòrsce dzãka nalecałémù lëdztwù z Niderlandów, jaczé przëbëło na Żuławë. Béł to kwiôt mało spòtikóny ë dlôte stôł sã znanką bòkadnotë. == Znóny lëdze pòchôdający z Krajnë abò z nią zrzeszony == * [[Stanisław Staszic]] – pòlitikôrz * [[Rafał Blechacz]] – pianista == Òbaczë téż == * [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] * [[Pòmòrskô]] == Lëteratura == * Artikle Maceja Stanke tikającé Krajnë, "Zwónk Kaszëbsczi" nr. 2/2004 ë 3/2005 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20060924231523/http://www.kamienkrajenski.pl/html/krajna.htm Artikel ò historëji ë tradicëjach Krajnë] * [https://web.archive.org/web/20060208234814/http://wdp.blox.pl/html Wojowie Gardu Welesa – blog pòmòrsczich ricerzów z Krajnë] [[Kategòrëjô:Krajnô|*]] cyrk6mp6t12rf3ihsic92h9u2lvpjhu 0 1961 195167 193520 2026-04-13T18:21:35Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Miesądz]] 195167 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=260 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" |+ <big><big>'''Zemia'''</big></big> |- ! align="center" bgcolor="#000000" colspan="2" | [[Òbrôzk:Meteosat-12-fci-march-equinox-2025-noon.jpg|frameless|Zemia]] |- ! bgcolor="#c0c0ff" colspan="2" | Charakteristika [[òrbita|òrbitë]] (J2000) |- ! align="left" | Strzédnô dôlëzna<br /> òd Słuńca | 149&nbsp;597&nbsp;887&nbsp;[[kilométer|km]]<br />(1,00000011 [[Astronomòwô pòjedincznosc|AU]]) |- ! align="left" | [[Òkrąg|Òkrãżé]] òrbitë | 0,940×10⁹km<br />(6,283&nbsp;AU) |- ! align="left" | [[Ekscentricznota (fizyka)|Mimòsród]] | 0,01671022 |- ! align="left" | [[Peryhelium]] | 147&nbsp;098&nbsp;074&nbsp;km<br />(0,9832899&nbsp;AU) |- ! align="left" | [[Aphelium]] | 152&nbsp;097&nbsp;701&nbsp;km<br />(1,0167103&nbsp;AU) |- ! align="left" | [[Gwiôzdowi rok]] | 365,25696&nbsp;[[dzéń|dniów]]<br />(1,0000191&nbsp;[[Rok|lat]]) |- ! align="left" | [[Synodicznô òbiega]] | nié dotikô |- ! align="left" | Strzédnô chùtkòsc<br /> òrbitalnô | 29,783&nbsp;km/[[sekùnda|s]] |- ! align="left" | [[Nôwikszosc|Nôwikszô]] [[chùtkòsc]] | 30,287&nbsp;km/s |- ! align="left" | [[Nômiészëzna|Nômiészô]] chùtkòsc | 29,291&nbsp;km/s |- ! align="left" | Ùchëłosc òrbitë<br /> ùprocëmnienim [[ekliptika|eklipticzi]] | 0,00005[[grad|°]]<br />(7,25° ùprocëmnienim <br />[[ekwator]]a [[Słuńce|słuńcowégò]]) |- ! align="left" | [[Satelita|Nôtëralny satelita]] | 1 ([[Miesądz]]),<br /> Òbaczë téż<br /> [[3753 Cruithne]] |- ! bgcolor="#c0c0ff" colspan="2" | Charakteristika fizycznô |- ! align="left" | Przemiara ekwatorowô | 12&nbsp;756,270&nbsp;km |- !align="left" | Przemiara [[Geografòwi biegun|biegunowô]] | 12&nbsp;713,500&nbsp;km |- !align="left" | Strzédnô przemiara | 12&nbsp;745,591&nbsp;km |- !align="left" | Splëszczenié | 0,003352861 |- ! align="left" | Strzédny òkrąg | 40&nbsp;041,455&nbsp;km |- ! align="left" | [[Wiéchrzëzna]] | 510&nbsp;065&nbsp;284,702&nbsp;[[kwadratowi kilométer|km²]] |- ! align="left" | [[Zabérnosc (matematika)|Zabérnosc]] | 1,0832×10¹²&nbsp;[[kùbikòwi kilométer|km³]] |- ! align="left" | [[Masa (fizyka)|Masa]] | 5,9736×10²⁴&nbsp;kg |- ! align="left" | [[Gãscëzna]] | 5,515&nbsp;[[gram|g]]/[[kùbikòwi centiméter|cm³]] |- ! align="left" | [[Zemsczé przërëchlanié|Zemsczé<br /> przërëchlanié]]<br /> na ekwatorze | 9,780&nbsp;m/s² [http://ssd.jpl.nasa.gov/phys_props_planets.html 1]<br />(0,99732&nbsp;[[Zemsczé przërëchlanié|g]]) |- ! align="left" | [[Chùtkòsc ùcékù]] | 11,186&nbsp;km/s |- ! align="left"| Liniowcowô chùtkòsc na ekwatorze | 1674,38&nbsp;km/h<br /> |- ! align="left"| [[Kòłowô chùtkòsc]] | 15[[grad|°]]/[[gòdzëna|h]] (0,2618&nbsp;[[radian|rad]]/[[sekùnda|s]]) |- ! align="left" | Ùchëłosc ekwatora<br /> ùprocëmnienim<br /> plaskatoscë òrbiti | [[Grad (kąt)|23,439281°]] |- ! align="left" | [[Deklinacëjô (astronomijô)|Deklinacëjô]] | 90° |- ! align="left" | [[Albedo]] | 0,367 |- ! align="left" | [[Temperatura]]<br /> wiéchrzëznë | {| cellspacing="0" cellpadding="2" align ="center" border="0" width="100%" style="background: #f9f9f9;" |- ! [[Nômiészëzna|min.]] ! [[Strzédnosc|strzéd.]] ! [[Nôwikszosc|maks.]] |- align ="center" | 185&nbsp;[[kelwin|K]] | 287&nbsp;K | 331&nbsp;K |} |- ! align="left" | [[Astronomòwé cësnienié|Astronomòwé<br />cësnienié]]<br /> na wiéchrzéznie | 100 [[kilo|k]][[Paskal|Pa]] |- ! bgcolor="#c0c0ff" colspan="2" | Skłôd [[wiodrowina|wiodrowinë]] |- | [[Tãcheń]] || 78,1% |- | [[Krziseń]] || 20,9% |- | [[Argon]] || 0,9% |- | [[Ditlenk wãgla]]<br /> [[Wòdnô ropa]] | Niewiôlgô pakôza, kòl 0,1% |} '''Zemia''' (symbòl: [[Òbrôzk:Earth symbol (fixed width).svg|16px|🜨]]) je trzecą pòsobicą (rechùjącë òd [[Słuńce|Słuńca]]), a piątą wedle wielgòscë planétą w [[Słuńcowi Ùstôw|Słuńcowim Ùstawie]]. Wedle ùczałich Zemia ùfòrmòwa sã kòl 4,57 miljarda lat nazôd, a krótkò pò tim ùfòrmòwôł sã ji jedurny [[nôtëralny satelita]] - [[Miesądz]]. Wkòł Zemi, òkróm Miesądza, krążą jesz dwa [[Miesądze Kordylewsczégò|pichòwé miesądze]] ([[miesądze Kordylewsczégò]]) i wiele [[sztëczny satelita|sztëcznëch satelitów]]. Zemia mô pasowną masã i grawitacjã dlô ùtrzëmaniô wiodrowinë, chtërnô téż chróni przed szkódnym [[ùltrafioletowé parminienié|ùltrafioletowim parminienim]] i téż [[magnétowé pòle]] chróniącé przed [[słuńcowi wiater|słuńcowim wiatrã]]. * Całownô wiéchrzëzna: 510,071 miljónów km² * Lądowô wiéchrzëzna: 148,94 miljónów km² (29,2% całowni wéchrzëznë) * Wòdnô wiéchrzëzna: 361,132 miljónów km² (70,8% całowni wéchrzëznë) == Geògrafiô Zemi == '''[[Òcean|Òceanë]]:''' * [[Spòkójny Òcean]] (Pacyfik, Wiôldżi Òcean) * [[Atlantëcczi Òcean]] (Atlantyk) * [[Jindijsczi Òcean]] * [[Nordowi Òcean]] (Arktikòwi Òcean) - przez niechtërnych je ùznóny jakno czwiôrti òcean, a jinszi znają blós trzë òceanë a nen zwą Artkikòwim Mòrzã abò Lodzanim Mòrzã. * [[Pôłniowi Òcean]] (mòże téż bëc ùznóny jakno dzél Òceanów: Atlantëcczégò, Spòkójnégò i Jindijsczégò). === [[Kòntinent|Kòntinentë]] === * [[Afrika]] * [[Pôłniowô Amerika]] * [[Nordowô Amerika]] * [[Antarktida]] * [[Aùstralëjô (kòntinent)|Aùstraliô]] i [[Òceaniô]] * [[Azëjô|Azjô]] * [[Eùropa]] === Nôwikszé [[Òceanowi rów|òceanowé rowë]] === * [[Mariańsczi Rów]] – 11&nbsp;022 m * [[Rów Tonga]] – 10&nbsp;882 m * [[Rów Kùrilskò-Kamczacczi]] – 10&nbsp;542 m * [[Filipińsczi Rów]] – 10&nbsp;497 m * [[Rów Kermadec]] – 10&nbsp;047 m * [[Rów Izu-Ogasawara]] (przóde: Bònin) – 9810 m === Nôwikszé [[Réga gór|rédżi gór]] === * [[Himalaje]] – 8848 m; dł. 2500&nbsp;km * [[Karakòrum]] – 8611 m; dł. 800&nbsp;km * [[Hindukùsz]] – 7690 m; dł. 800&nbsp;km * [[Tien-szan]] – 7439 m; dł. 2500&nbsp;km * [[Andë]] – 6960 m; dł. 9000&nbsp;km * [[Kòrdilierë]] – 6194 m; dł. 8000&nbsp;km * [[Kaùkaz (réga gór)|Kaùkaz]] – 5642 m; dł. 1100&nbsp;km * [[Górë Ellswòrtha]] – 5140 m; dł. 900&nbsp;km * [[Alpë]] – 4807 m; dł. 1200&nbsp;km * [[Atlas (górë)|Atlas]] – 4165 m; dł. 2200&nbsp;km == Òbaczë téż == * [[Miesądz]] * [[Mars]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.nineplanets.pl/earth.html Nineplanets.pl - Zemia] {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} [[Kategòrëjô:Astronomijô|Zemia]] [[Kategòrëjô:Zemia|*]] {{Ùzémk artikla}} ha6xp2tcav2zss94iplfc6z1ouhaw4q 0 2585 195038 189890 2026-04-13T14:31:50Z Iketsi 3254 http://www.google.de/books?id=-jEGAAAAQAAJ&pg=PA582&dq#v=onepage&q=cassuben&f=false → https://books.google.de/books?id=-jEGAAAAQAAJ&pg=PA582&dq=#v=onepage&q=cassuben&f=false 195038 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pomeraniae_Ducatus_Tabula.jpg|mały|Pòmòrsczé państwò òbjimającé wikszi dzél Zôpadni Pòmòrsczi, XVII stolaté]] '''Zôpadnô Pòmòrskô''', '''Wieczórnô Pòmòrsko''' abò '''Zôchòdnô Pòmòrsko''' je historëczny krôj midzë rzékama [[Łeba (rzéka)|Lebą]] a [[Reknica (Zôpadnô Pòmòrskô)|Reknicą]], ze stolëcą w [[Sztetëno|Sztetënie]]. We wczasnym [[strzédnowiek]]ù zamieszkónô bëła przez [[Pòłabiani|Pòłabianów]] pò zôpadny starnie rzéczi [[Òdra|Òdrë]], a pò pòrénkòwi starnie przez [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]]. Na zôpadze grańczi Zôpadnô Pòmòrsko z [[Meklenbùrskô|Meklenbùrską]], na pôłniowim zôpadze z [[Brambòrskô|Brambòrską]], na pôłni z [[Lubùskô Zemia|Lubùską]] ë [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlską]], na pôłniowim pòrénku z [[Krajnô|Krajną]] ë na pòrénku z [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwą Pòmòrską]]. Do [[1637]] rokù Zôpadnô Pòmòrskô bëła samòstójnym państwã rządzonym przez [[Dinastëjô|dinastëjã]] [[Grificë|Grifitów]]. Dôwnô [[prëskô]] prowincëjô [[Pòmrë]] òbjimałô bezlëcha całą Zôpadną Pòmòrską. Aktualno zemie Zôpadni Pòmòrsczi pòdzéloné są midzë nôslédné administracëjné jednostczi: ;W [[Pòlskô|Pòlsczi Repùblice]]: * [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] * [[Pòmòrsczé wòjewództwò]] * [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] (môłi dzél) * [[Lubùsczé wòjewództwò]] (môłi dzél) ;W [[Miemieckô|Miemiecczi Federacëjny Repùblice]]: * [[land]] [[Meklenbùrskô-Przédné Pòmrë]] == Òbaczë téż == [[Òbrôzk:POL księstwo pomorskie COA.svg|mały|Herb Zôpadny Pòmòrsczi]] * [[Pòmrë]] * [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] * [[Meklenbùrskô-Przédné Pòmrë]] * Hermann Grote: Münzstudien, Akademische Druck- u. Verlagsanstalt 1862 (Cassuben) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://books.google.de/books?id=-jEGAAAAQAAJ&pg=PA582&dq=#v=onepage&q=cassuben&f=false {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Pòmòrskô]] q5dn6mhvgmoe303w5s0xskg849gu4q2 195039 195038 2026-04-13T14:33:15Z Iketsi 3254 Òbrôzk 195039 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pomeraniae_Ducatus_Tabula.jpg|mały|Pòmòrsczé państwò òbjimającé wikszi dzél Zôpadni Pòmòrsczi, XVII stolaté]] [[Òbrôzk:POL księstwo pomorskie COA.svg|mały|Herb Zôpadny Pòmòrsczi]] '''Zôpadnô Pòmòrskô''', '''Wieczórnô Pòmòrsko''' abò '''Zôchòdnô Pòmòrsko''' je historëczny krôj midzë rzékama [[Łeba (rzéka)|Lebą]] a [[Reknica (Zôpadnô Pòmòrskô)|Reknicą]], ze stolëcą w [[Sztetëno|Sztetënie]]. We wczasnym [[strzédnowiek]]ù zamieszkónô bëła przez [[Pòłabiani|Pòłabianów]] pò zôpadny starnie rzéczi [[Òdra|Òdrë]], a pò pòrénkòwi starnie przez [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]]. Na zôpadze grańczi Zôpadnô Pòmòrsko z [[Meklenbùrskô|Meklenbùrską]], na pôłniowim zôpadze z [[Brambòrskô|Brambòrską]], na pôłni z [[Lubùskô Zemia|Lubùską]] ë [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlską]], na pôłniowim pòrénku z [[Krajnô|Krajną]] ë na pòrénku z [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwą Pòmòrską]]. Do [[1637]] rokù Zôpadnô Pòmòrskô bëła samòstójnym państwã rządzonym przez [[Dinastëjô|dinastëjã]] [[Grificë|Grifitów]]. Dôwnô [[prëskô]] prowincëjô [[Pòmrë]] òbjimałô bezlëcha całą Zôpadną Pòmòrską. Aktualno zemie Zôpadni Pòmòrsczi pòdzéloné są midzë nôslédné administracëjné jednostczi: ;W [[Pòlskô|Pòlsczi Repùblice]]: * [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] * [[Pòmòrsczé wòjewództwò]] * [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] (môłi dzél) * [[Lubùsczé wòjewództwò]] (môłi dzél) ;W [[Miemieckô|Miemiecczi Federacëjny Repùblice]]: * [[land]] [[Meklenbùrskô-Przédné Pòmrë]] == Òbaczë téż == * [[Pòmrë]] * [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] * [[Meklenbùrskô-Przédné Pòmrë]] * Hermann Grote: Münzstudien, Akademische Druck- u. Verlagsanstalt 1862 (Cassuben) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://books.google.de/books?id=-jEGAAAAQAAJ&pg=PA582&dq=#v=onepage&q=cassuben&f=false {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Pòmòrskô]] rhe042wwfgfahdcp7vh3ugvpgthadmn 195066 195039 2026-04-13T14:57:18Z Iketsi 3254 Lëteratura 195066 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pomeraniae_Ducatus_Tabula.jpg|mały|Pòmòrsczé państwò òbjimającé wikszi dzél Zôpadni Pòmòrsczi, XVII stolaté]] [[Òbrôzk:POL księstwo pomorskie COA.svg|mały|Herb Zôpadny Pòmòrsczi]] '''Zôpadnô Pòmòrskô''', '''Wieczórnô Pòmòrsko''' abò '''Zôchòdnô Pòmòrsko''' je historëczny krôj midzë rzékama [[Łeba (rzéka)|Lebą]] a [[Reknica (Zôpadnô Pòmòrskô)|Reknicą]], ze stolëcą w [[Sztetëno|Sztetënie]]. We wczasnym [[strzédnowiek]]ù zamieszkónô bëła przez [[Pòłabiani|Pòłabianów]] pò zôpadny starnie rzéczi [[Òdra|Òdrë]], a pò pòrénkòwi starnie przez [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]]. Na zôpadze grańczi Zôpadnô Pòmòrsko z [[Meklenbùrskô|Meklenbùrską]], na pôłniowim zôpadze z [[Brambòrskô|Brambòrską]], na pôłni z [[Lubùskô Zemia|Lubùską]] ë [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlską]], na pôłniowim pòrénku z [[Krajnô|Krajną]] ë na pòrénku z [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwą Pòmòrską]]. Do [[1637]] rokù Zôpadnô Pòmòrskô bëła samòstójnym państwã rządzonym przez [[Dinastëjô|dinastëjã]] [[Grificë|Grifitów]]. Dôwnô [[prëskô]] prowincëjô [[Pòmrë]] òbjimałô bezlëcha całą Zôpadną Pòmòrską. Aktualno zemie Zôpadni Pòmòrsczi pòdzéloné są midzë nôslédné administracëjné jednostczi: ;W [[Pòlskô|Pòlsczi Repùblice]]: * [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] * [[Pòmòrsczé wòjewództwò]] * [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] (môłi dzél) * [[Lubùsczé wòjewództwò]] (môłi dzél) ;W [[Miemieckô|Miemiecczi Federacëjny Repùblice]]: * [[land]] [[Meklenbùrskô-Przédné Pòmrë]] == Òbaczë téż == * [[Pòmrë]] * [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] * [[Meklenbùrskô-Przédné Pòmrë]] == Lëteratura == * Hermann Grote: Münzstudien, Akademische Druck- u. Verlagsanstalt 1862 (Cassuben) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://books.google.de/books?id=-jEGAAAAQAAJ&pg=PA582&dq=#v=onepage&q=cassuben&f=false {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Pòmòrskô]] bjpsw1bao5cl259nfi5x100b59fz0n3 0 2686 195085 181554 2026-04-13T15:25:00Z Iketsi 3254 Òbrôzk 195085 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Głogów County administrative map.svg|mały]] '''Głogòwsczi kréz''', '''pòwiat głogòwsczi''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Powiat głogowski'') - to je zemsczim [[kréz|krézã]] w [[Dólnoszląsczé_wòjewództwò|dólnoszląsczim wòjewództwie]] z sedzbą w [[Głogów|Głogòwie]]. == Spòdlowé pòdôwczi == * Lëdztwò: 90 060 * Wiéchrzëzna: 443,06 km² == Gminë == * [[Głogów]] ''Gard'' * [[Gmina Głogów|Głogów]] * [[Gmina Jerzmanowa|Jerzmanowa]] * [[Gmina Kotla|Kotla]] * [[Gmina Pęcław|Pęcław]] * [[Gmina Żukowice|Żukowice]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.glogow.pl/powiat/ Starna przédnictwa krézu] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Dólnoszląsczé wòjewództwò]] jmv995yj2zhnhgwprruasaqemy6k2jc 195086 195085 2026-04-13T15:25:24Z Iketsi 3254 - → – 195086 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Głogów County administrative map.svg|mały]] '''Głogòwsczi kréz''', '''pòwiat głogòwsczi''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Powiat głogowski'') – to je zemsczim [[kréz|krézã]] w [[Dólnoszląsczé_wòjewództwò|dólnoszląsczim wòjewództwie]] z sedzbą w [[Głogów|Głogòwie]]. == Spòdlowé pòdôwczi == * Lëdztwò: 90 060 * Wiéchrzëzna: 443,06 km² == Gminë == * [[Głogów]] ''Gard'' * [[Gmina Głogów|Głogów]] * [[Gmina Jerzmanowa|Jerzmanowa]] * [[Gmina Kotla|Kotla]] * [[Gmina Pęcław|Pęcław]] * [[Gmina Żukowice|Żukowice]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.glogow.pl/powiat/ Starna przédnictwa krézu] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Dólnoszląsczé wòjewództwò]] a6v2ni3ij6pkzknxb8w5fmso57jycd7 0 3013 195048 194773 2026-04-13T14:43:43Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé jãzëczi]] 195048 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk| farwa=0000ff| farba=ffffff| apartne miono=kaszëbsczi jãzëk| kraj, òbénda1= [[Pòlskô]], [[Kanada]]| lëczba=87600 (wedle nôrodnégò spisënkù 2021)| môl=-| rodzëzna=[[Jindoeùropejsczé jãzëczi]]<br /> * [[Słowiańsczé jãzëczi]] ** [[Zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi]] *** [[Lechicczi jãzëk]] **** [[Pòmòrsczi jãzëk]] ***** Kaszëbsczi jãzëk| alfabét=[[łacëzniany alfabét|łacëzniany]]| kraj, òbénda2=Òd 2005 rokù w [[Pòlskô|Pòlsce]] [[òbéndowi jãzëk]], wprowadzony do 5 ùrzãdów gminë jakno [[pòmòcny jãzëk]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]| agencëjô= [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]][http://www.kaszubi.pl/o/rjk/]| iso1=-| iso2=[http://www.loc.gov/standards/iso639-2/php/langcodes-keyword.php?SearchTerm=csb&SearchType=ALL&Submit=Go] csb| iso3=[http://www.sil.org/iso639-3/codes.asp?order=639_3&letter=c csb]| sil=CSB [http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=csb]| kòd=csb| znankównik=Kaszëbskô| jãzëk=kaszëbsczi|znankòwnik2=kaszëbsczégò }} [[Òbrôzk:Jerozolëma, kòscel Pater noster, "Òjcze nasz" pò kaszëbskù.JPG|mały|[[Jerozolëma]], [[Òjcze Nasz|Òjcze nasz]] pò kaszëbskù]] '''Kaszëbsczi jãzëk''' – jãzëk z [[zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi|zôpôdnosłowiańsczégò]] karna [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]], chtërnym gôdô wiãcy jak 50&nbsp;000 [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Kaszëbsczi je jednym z pòmòrsczich jãzëków – ò apartnym jãzëkù mòżna rzec ju w XIV stolace. Nôstarszi kaszëbsczé knédżi to ''Duchowe piesnie Dra Marcina Luthera i inszich naboznich męzow'' [[Szimón Krofey|Szymona Krofeja]] z [[1586]] rokù, jak téż z rokù [[1643]] [[Michôł Pontanus|Michôła Pontanusa]] ''Mały Catechism Niemiecko Wándalski abo Slowięski''. Dzysdniowò lëterackô kaszëbizna je ewòlucëją zabédowóny przez [[Florian Cenôwa|Floriana Cenôwe]], wprzód w 1848 (?) – na òsta òdnalazłô w rusczich archiwach kòl kùńca XX stalata – ë w [[1879]] rokù w ''Zarés do grammatikj kasebsko-slovjnskjé mòvé'', wëdóny w [[Pòznóń|Pòznaniu]]. Badéra kaszëbiznë [[Friedrich Lorentz]] wëapartnił w kaszëbsczim jãzëkù 47 zwãków, chtërne są dzysdniowò pisóne 34 lëterama, jich dzél (''ch, cz, dz, dż, rz, sz'') przez sparłãczenie dwóch lëterów. W kaszëbsczim jãzëkù wëapartniómë trzë przédné dialektë, jakno: * nordowòkaszëbsczi (krézë: pùcczi, wejrowsczi, [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczi]],) * westrzédnokaszëbsczi (krézë: [[Kartësczi kréz|kartësczi]], dzélowò bëtowsczi) * pôłniowòkaszëbsczi (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi) == Miono == Kaszëbizna czãstô je wëmieniownô zwónô pòmòrsczim jãzëkã, chòc ''de facto'' je òna le karnã słëchających do niegò dialektów. Bëtnosc wielu mionów na òpisanié jednégò jãzëka a téż jidentifikacëjô całownégò jãzëka z jegò nômòcnészim dialektã mô czasã môl w przëmiôrze mniészoscowëch jãzëków, jaczé sã mòcno zjinaczoné ë jaczé na skùtk nieżëcznëch, pòliticznëch dzejników nie bëłë w sztądzë ùsôdzëc òglowégò, sztandardowégò jãzëka ë dobéc mòcny lëżnoscë w państwie, w jaczim są brëkòwóné. Kaszëbizna wiedno bëła bënnowò zjinaczonô, a wicy wiédzë ò tim mómë òd czasów [[Florian Cenôwa|Floriana Cenôwë]]. [[Aleksander Hilferding|Hilferding]] w pòłowie XIX w. pòdzelił kaszëbiznã na: 1. gwarã pòmerańsczich Słowińców i Kaszëbów, 2. gwarã pòmerańskich Kaszëbów, 3. gwarã kaszëbską w Zôchódnëch Prësach. Dzelnotã tã na zôczątkù XX stalata ùnowił Lorentz, chtëren w òbrëmienim 2 przédnëch òbéńdów: norda i pôłnié (jinëch wedle iloczasu), i tak "równoleżnikòwò", wëdzelił 21 gromadów, a w nich 70 gwar. ''Atlas językowy kaszubszczyzny i dialektów sąsiednich'' (1964-1978) – òddôwô stón z pòłowë XX w. i wëapartniô: 1. archaiczniészą nordã: a) Pùcczé (Mòrzanie i òsóbno półòstrów Hél – Rëbôcë); b) Pùcczé i Wejrowsczé; pas wëstrzódkòwy to – Lesôcë; 2. innowacyjny westrzódk, m.jin. Józcë (òkòlé Strzépcza, Mirochòwa i Srôkòjc); 3. spòlaszałé pôłnié, òsoblëwò wschódné. Juwernô stojizna jakno w pòmòrsczim jãzëkù ma môl np. w òkcytańsczim ë dolnomiemieczim jãzëkù. Òkcytańsczi czãstô biwô zwóny prowansalsczim jãzëkã, chò dialektë prowansalsczé są blos dzélã òkcytańsczégò, leno mają nômòcnészi lëteracczi zwëk. Dolnomiemiecczi (Nederdüütsch, Plattdüütsch) je czãstô zeszlachòwóny z jegò dolnosaksońsczim dialektã (Nedersassisch, Low Saxon), ga mô òn wiele mòcniészi môl òd resztë. Pò wëmiarcém słowianiznë a téż wszëtczéch jinëch pòmòrsczich dialektów, króm kaszëbiznë w przerównaniém do jãzëka Pòmòrzanów dzysô nôczãsczi je brëkòwóny termin "kaszëbsczi jãzëk". Rodowizna mionów "Kaszëbi" ë "kaszëbsczi" a téż ôrt, na jaczi òne przëszłë òb stalata z òkrãżégò Kòszalëna na Pòrénkòwi Pòmòrskô są wcyg wëzgôdką dlô ùczałich. Niżódnô z dotëchczasnych teòrëjów nie pòtkała sã z òglowym akceptã. Nie mô równak dokôzów na to, żebë doszło do wanogów Pòmòrzanów z òkrãżégò Kòszalëna w pòrénkòwim czérënkù. == Brëkòwanié == [[Òbrôzk:Garcz.jpg|mały|Dwamòwnô tôfla pòlskò-kaszëbskô]] Zwiksza wëższé sferë Prësôków mało dbałë ò kaszëbsczi jãzëk w XIX w. Syg kaszëbiznë òd kùli lat bezùstankòwò sã zmiészô. W latach 50. XX w. [[Kaszëbi]] równo żelë jidze ò starszich, jak i starków, a téż dzece – przed jidzenim do szkòłë – na co dzéń nié miôlë leżnoscë wiele razy przëstôwaniô z pòlsczim jãzëkã. Chòc kòscół béł tej môlã, gdze szło czëc [[Pòlsczi jãzëk|ten]] jãzëk. W szkòle na paùzach dzece gôdałë pò kaszëbskù. W latach 70. XX w. kaszë­bizna òglowò bëła ùznôwónô za jãzëk lëdzy mało wësztôł­conëch. Wiele wstidzało sã tedë kaszëbsczégò jãzëka, a w wiele szkòłach na Kaszëbach bëło robioné wnet wszëtkò, żebë dzecë nie gôdałë w rodny mòwie. Do niedôwna westrzódk pòlsczich mòwnoùczałich panowała ùdba, że kaszëbsczi je blós dialektã [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczégò jãzëka]]. W [[2003]] rokù béł dóny kaszëbiznié trzëlëterowi midzënôrodny kòd ''CSB'' wedle normë ISO 639-2. W krajach [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnii]] pierszą rolą w wiele rëmiach pùblicznégò żëcô państwa òdgriwają samòrządné krôjné, chtërnëch zastãpiną są naje wòjewództwa. W krãgù krôjnowy pòliticzi, jaką robią wòjewództwa, wiôldżi znaczënk mô edukacjô i kùltura. W państwach EÙ przëwiãzywô sã stolemną wôgã do krôjnowégò sztôłceniô i chòwaniô, do fùlniészégò pòznaniô historii spôdkòwiznë kùlturë nôblëższich strón, a w tim jãzëka. Jidze przece ò zakòrzenianié młodégò pòkòleniô w tradicji domôcégò kraju, ò ùswiądnienié nôrodny i eùropejsczi bòkadnoscë w rozmajitoscë, ò sztôłcenié sztaturë młodëch lëdzy jakno òbëwatelów swiądnëch swòjich mòżlëwòtów i òbòwiązków wedle tatczëznë, ale òtemkłëch na lëdzy i spòlëznë jinëch kùlturów. Dlô kaszëbsczégò jãzëka w Pòlsce òd 1 czerwińca 2009 rokù wôżnô je [[Eùropejskô Kôrta Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków]]. Dzysdniowò w [[Pòlskô|Pòlsce]], a òsoblëwie na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] je kòl 200 szkòłów, w chtërnëch dzecë ùczą sã kaszëbsczégò. 30 [[séwnik]]a 2010 rokù jãzëka kaszëbsczégò ùczëło sã 10 543 młodëch lëdzy, a z tegò 8 883 w 197 spòdlecznëch szkòłach. Òd 2013 rokù zaczinô są nowi przedmiot „Włôsnô historiô i kùltura”, jaczi wchôdô do szkòłów òd [[séwnik]]a. To je dodôwkòwi przedmiot dlô ùczniów zapisónëch na kaszëbsczi w piąti klasë spòdleczny szkòłë, w drëdżi klasë gimnazjum a téż w drëdżi klasë wëżigimnazjalny. Òcenã z niegò liczi sã do strzédny. Òd [[2005]] rokù je mòżnota skłôdaniô maturowégò egzaminu z negò jãzëka. W kaszëbsczim wëdôwóné są knéżczi, cządniczi a téż nadôwóné programë w radiu czë telewizëji. Wedle ùstawë ò nôrodnëch ë etnicznëch miészëznach i òbéndowim jãzëkù z [[6 stëcznika]] [[2005]] rokù je mòżebnota brëkòwania przed ùrzãdama gminów, kòl ùrzãdniégò jãzëka, kaszëbsczëgò jakno pòmòcnégò jãzëka. Pierszą gminą jakô wprowadzeła kaszëbsczi jãzëk jakno pòmòcny bëła [[Gmina Parchòwò]], pò ni [[Srôkòjce]], [[Gmina Lëniô]], [[Gmina Żukòwò]], a pózni [[Gmina Lëzëno]]. W [[2005]] r. kaszëbsczi jãzëk pierszi rôz szło bëło wëbrac na maturowim ekzaminie (kaszëbszczi wëbrało 23 ùczniów). Kaszëbizna mia swój plac w Pólsczi Òbéńdowi Telewizëji [[Gduńsk]] ([[Rodnô zemia (telewizjowô programa)|''Rodnô Zemia'']], ''Tedë jo''), a mô w [[Radio Gduńsk|Radiu Gduńsk]] (''Na bôtach ë w bòrach'') ë w [[Radio Kaszëbë|Radiu Kaszëbë]] òd 18 gòdnika 2004 (ùstawòwò zazychrowóné 25% czasu). UNESCO ùznôwô, że kaszëbsczi jãzëk je we wiôldżim niebezpiekù [http://www.unesco.org/culture/languages-atlas/en/atlasmap/language-id-370.html], bò pò kaszëbskù prawie wcale nie gôdają dzece. Dzysdnia kaszëbsczi jãzëk brëkòwóny je òd 90-tëch lat téż w liturgiji [[Katolëcczi Kòscół|katolëcczégò kòscoła]]. Przëstãpnëch je czile dolamczënków Nowégò Testamentu, w tim [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczich runitów]]: [[Eùgeniusz Gòłąbk|Eùgeniusza Gòłąbka]] i [[Francyszk Grucza|Francyszka Gruczë]], a téż òjca prof. dr hab. [[Adam Riszard Sykòra|Adama Riszarda Sykòrë]] z Pòznania – przełożił z greczi Ewanielëje. Kròm tegò przëstãpné sã téż kazaniô ks. [[Marión Miotk|Mariana Miotka]] ''Swiãtim turã starków'' (1991) i ùsôdzk ks. profesora [[Jan Walkùsz|Jana Walkùsza]] ''Sztrądã słowa'' (1996). === Gramatika === {|border=1 style="text-align:center" !Przëpôdczi (csb)||Przypadki (pol)||Pòjedinczô lëczba||Wielnô lëczba |- | [[nazéwôcz]] || mianownik || Kaszëba || Kaszëbi |- | [[rodzôcz]] || dopełniacz || Kaszëbë || Kaszëbów |- | [[dôwôcz]] || celownik || Kaszëbie || Kaszëbóm |- | [[winowôcz]] || biernik || Kaszëbã || Kaszëbów |- | [[Nôrzãdzôcz|narzãdzôcz]] || narzędnik || Kaszëbą || Kaszëbama |- | [[môlnik]] || miejscownik || Kaszëbie || Kaszëbach |- | [[Wòłôcz|wòłiwôcz]] || wołacz || Kaszëbò || Kaszëbi |} Ùszłi prosti czas {|class=wikitable |- |colspan=3 align=center |'''Pòjedinczô lëczba''' |colspan=3 align=center |'''Wielnô lëczba''' |- !Chłopsczi ôrt !Białczi ôrt !Dzecny ôrt !Chłopskòpersónowi ôrt<br> !Niechłopskòpersónowi ôrt<br> |- |jô bé'''ł'''<br>të bé'''ł'''<br>òn bé'''ł''' |jô bë'''ła'''<br>të bë'''ła'''<br>òna bë'''ła''' | - <br> - <br>òno bë'''ło''' |më bë'''lë''' (ma<ref>T. Slobodchikoff, 2014, The Role of Morphosyntactic Feature Economy in the Evolution of Slavic Number [http://www.lingref.com/cpp/wccfl/31/paper3045.pdf]</ref> bë'''ła''')<br>wa bë'''ła'''<br>òni bë'''lë''' |më bë'''łë'''<br>wa bë'''ła'''<br>òne bë'''łë''' |} == Dialektë == [[Òbrôzk:Kaszuby - dialekty wg F.Lorentza.png|mały|right|220px|Kaszëbsczé dialektë pg Friedricha Lorentza (pòczątk XX w.)]] Pòdług [[Friedrich Lorentz|Friedricha Lorentza]] na pòczątku XX stalata to dało trzë dialektë kaszëbsczégò jãzëka: [[nordowòkaszëbsczi dialekt]], [[westrzédnokaszëbsczi dialekt]] i [[pôłniowòkaszëbsczi dialekt]].<ref>J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999, s. 128</ref> == Dopisënczi == {{Przëpisë}} == Lëteratura == [[Òbrôzk:Powiat Pucczi 2 ubt.jpeg|mały|Wëdowiédnô tablëca w dwóch jãzëkach: [[pòlsczi jãzëk|pòlsczim]] ë kaszëbsczim]] * [[Florión Cenôwa|Florian Ceynowa]]: ''Kurze Betrachtungen über die kaßubische Sprache als Entwurf zur Gramatik''; hrsg., eingel. und kommentiert von Aleksandr Dmitrievič Duličenko und Werner Lehfeldt. Göttingen : Vandenhoeck & Ruprecht, 1998 ISBN 3-525-82501-3. * [[Eùgeniusz Gòłąbk]]: Wskôzë kaszëbsczégò pisënkù. Oficyna Czec [[1997]] ISBN 83-87408-02-6. * [[Aleksander Labùda]]: ''Słownik polsko-kaszubski/Słowôrz kaszëbskò-pòlsczi'' [[Gduńsk]] [[1981]] * [[Friedrich Lorentz|Fridrich Lorentz]]: ''Gramatyka pomorska'' t. 1-3 [[Wrocław]] [[1958]]-[[1962]] * [[Bernard Zëchta]]: ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej.'' t. 1-7 [[Wrocław]] – [[Warszawa]] – [[Krakòwò]] [[1967]]-[[1976]] * [[Gustaw Pobłocki]]: ''Słownik kaszubski z dodatkiem idyotyzmów chełmińskich i kociewskich'', [[Chełmno]] [[1887]] * Adam Ryszard Sikora OFM, Wpoczątku bylo Slowo... Najstarsze kaszubskie teksty biblijne, Oficyna Czec, Kartuzy [[2009]] * [[Hanna Popowska-Taborska]], [[Wiesław Boryś]]: ''Słownik etymologiczny kaszubszczyzny'' t.1-4 [[Warszawa]] [[1994]]-[[2002]] (Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy ) ISBN 83-901394-9-9, ISBN 83-86619-81-3, ISBN 83-86619-28-7, ISBN 83-86619-74-0 * [[Stefan Ramułt]]: ''Słownik języka pomorskiego czyli kaszubskiego'', [[Krakòwò]] [[1893]] * Sztrategijô òchronë ë rozwiju kaszëbsczégò jãzëka ë kùlturë, [[Gduńsk]] [[2006]] * [[Jerzi Tréder]]: Spòdlowô wiédzô ò kaszëbiznie, [[Gduńsk]] [[2014]] * [[Jerzi Tréder|Jerzy Treder]]: ''Język kaszubski. Poradnik encyklopedyczny.'' [[Gduńsk]] [[2002]] ISBN 83-7326-037-4 * [[Jan Trepczik]]: ''Słownik polsko-kaszubski'' t. 1-2 [[Gduńsk]] [[1994]] ISBN 83-85011-73-0 === Zaòstałoscë kaszëbsczi (pòmòrsczi) pismieniznë === * [[1536]] Kronika T. Kantzowa o wendyjskich ludach zwanych Wendami a między nimi Kaszuby. ''Chronik von Pommern in Hohdeutscher, hrsg. v. G. Gaebel, [[Sztetëno]] [[1897]].'' * [[1586]] ''Duchowne piesnie D. Marcina Luthera y ynßich naboznich męzow. Zniemieckiego w Slawięsky ięzik wilozone Przes Szymana Krofea... w Gdainsku: przes Jacuba Rhode'', [[Franz Tetzner]] [[1896]]: z dolmaczënkù bëtowsczégò pastora [[Szymon Krofej|S. Krofeja]], Słowińca (?) rodã z Dąbia. * [[1643]] ''Mały Catechism D. Marciná Lutherá Niemiecko-Wándalski ábo Slowięski to jestá z Niemieckiego języká w Słowięski wystáwiony na jáwnosc wydan..., w Gdaińsku przes Jerzego Rhetá'', [[Gduńsk]] [[1643]]. Pastor smołdziński [[Michał Mostnik|M. Mostnika]] ''(Michał Pontanus)'', rodem ze Słupska. * ''Die Schmolsiner Perikopen'' (''Smòłdzëńsczé perikòpë''), òpracowóné ë wëdóné przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinze]], [[Berlëno]] ''(pòrénkòwé)'' [[1967]] * ''Altkaschubisches Gesangbuch'' (''Stôrokaszëbsczi spiéwnik''), òpracowóné ë wëdóné przez [[Friedhelm Hinze|Friedhelma Hinze]], [[Berlëno]] ''(pòrénkòwé)'' [[1967]] * ''Przysięgi słowińskie z Wierzchocina [w:] Szkice z kaszubszczyzny: Dzieje, zabytki, słownictwo: Hanna Popowska-Taborska, Wejherowo'' [[1987]], s. 65-82 == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]] * [[Dëchòwô kùltura Kaszëb]] * [[Kaszëbienié]] * [[Kaszëbistika]] * [[Kaszëbskô lëteratura]] * [[Pòlaszenié]] * [[Palatalizacjô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[wikt:Przédnô starna|Kaszëbsczi Wikisłowôrz]] * [http://www.endangeredlanguages.com/lang/csb Endangered Languages] * [http://id.ndl.go.jp/auth/ndla/?qw=%E4%BD%8E%E5%9C%B0%E3%83%89%E3%82%A4%E3%83%84%E8%AA%9Ekashubian&g=all NDL] * [https://wals.info/languoid/lect/wals_code_ksu WALS] * [http://www.theeuropeanlibrary.org/tel4/search?query=advanced%28%28LANGUAGE%2Ccsb%29%29# European Library] * [http://glosbe.com/csb/pl/ Glosbe – Słowôrz kaszëbskò-pòlsczi] * [http://multitree.org/codes/csb Kaszëbsczi] * [https://web.archive.org/web/20140826201403/http://www.skarbnicakaszubska.pl/slawistyka-w-xix-wieku-o-kaszebiznie#_ftn6 ò kaszëbiznie] * [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20140000263&min=1 (pl)] * [https://web.archive.org/web/20210201131848/http://www.cassubia-dictionary.com/ Kaszëbsczi słowôrz] * [https://web.archive.org/web/20240107175219/https://orka.sejm.gov.pl/Biuletyn.nsf/0/B0851E4076228E55C1257249003DA323?OpenDocument Sejm – ochrona i rozwój języka i kultury kaszubskiej] * {{YouTube|msuLr02oOEo|Telewizja Kaszuby – Sonda o języku kaszubskim}} * [http://wiadomosci.sierakowice.pl/?a=1&id=1341&arch=1 pl] * [http://id.loc.gov/authorities/subjects/sh85071708 LC] * [http://zanotowane.pl/1026/8249/245307824747.htm Nauka języka Kaszubskiego] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk| ]] [[Kategòrëjô:Słowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] at3va0lseliyj4uylh6454aj1ksnv8o 0 3101 195122 194479 2026-04-13T16:56:23Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Jastrowi Pòniedzôłk]] 195122 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Russian_Resurrection_icon.jpg|thumb|[[Prawòsławié|Prawòsławnô]] jastrowô ikona „Zestąpienié do piekłów”]] [[Òbrôzk:The_resurrection_day.jpg|thumb]] [[Òbrôzk:Uskrsnja jaja.jpg|thumb|Farwné jaja]] '''Jastrë''' – nôstarszé ë nôwôżniészé [[Chrzescëjaństwò|chrzescëjańsczé]] swiãta (króm [[Gòdé|Gòdów]]) ùwdôrzające smierc ë zmartwëchwstanié [[Jezës Christus|Jezësa Christusa]]. Tidzéń wprzódk, chtëren robi cząd wdôrzaniô nôbarżi wôżnëch dlô chrzescëjańsczi wiarë wëdôrzeniów, zwóny je [[Wiôldżi Tidzéń|Wiôldżim Tidzéniem]]. == Rozmajitoscë == Niedzela przed Jastrama to [[Palmòwô Niedzela]]. Tegò dnia swiãcy sã palmë. Stronama stôrim zwëka gbùr jidze do sąsada i letkò bije rózgã i gôdô: Wierzba bije, jô nie bijã. Jastrë zaczinają sã òd Wiôldżégò Czwiôrtkù, czedë w kòscele nie ùżiwô sã zwònów. [[Wiôldżi Czwiôrtk]] dlô Kaszëbów je nôlepszim czasã do sadzeniô roscënów i seniô. We [[Wiôldżi Piãtk]], jinaczi ''Płaczëbóg'', doma robi sã pòrządczi. Dlô Kaszëbów to scësniony pòst, tak mòże jesc sëchi chléb i sëchi bùlwë<ref>[https://web.archive.org/web/20160327143903/http://www.kaszubi.pl/aktualnosci/aktualnosc/id/1039 ''Triduum Paschalne w tradycji kaszubskiej'']</ref>. W [[Wiôlgô Sobota|Wiôlgą Sobotã]] w kòscele swiãcy sã jastrową strawã, rozpôliwô sã òdżin, a swiãcy sã wòda i òdżin. Òdżin òdnëkiwô wszëlejaczi złé i zapewniwô dobri òbrodzaj. Czedës [[Kaszëbi]] wierzelë, że w Jastrë w nocë òsoblëwi mòcë nabiérô wòda i to ùtrzëmùje sã do wschòdu słuńca. Dlôte przed wschòdã słuńca, przed rezurekcyjną Mszą sw., dobrze bëło są ùmëc w rzéce abò strëdze, kò takô wòda mògła cëdowno dzejac. W Jastrową Niedzelã jidzemë na Mszã Sw. rezurekcëjną (''jastrowô witrzniô''). Pierszi dzéń swiãt je dlô familji. [[Jastrowi Pòniedzôłk]] je zwóny dëgusama. Młodi knôpi zelonyma rózgama abò jałówcã dëgùją dzéwczãta. Za dëgòwanié dostôwajã jaja abò kùcha. W pòniedzôłk przëchodô do dzecë [[zajc]], a przënosy farwne jôjka i bómczi. == Pòchòdzenié pòzwë swiãta == [[Kaszëbsczi jãzëk|Kaszëbsczé]] słowò „Jastrë” (równo jak [[Dólnosorbsczi jãzëk|dólnołużicczé]] „Jatšy” i [[Górnosorbsczi jãzëk|górnołużicczé]] „Jutry”) pòchôdô òd pragermańsczégò *austrōn (jaczé òznôczało „swit”, „widnica”) i rzeszi sã z praindoeùropejsczim mòrfemã *aus-, jaczi òznôczôł „swiecëc”. Szlachòwną etimòlogijã mô [[Anielsczi jãzëk|anielsczé]] słowò „Easter” i [[Miemiecczi jãzëk|miemiecczé]] „Ostern”. == Òbaczë téż == * [[Jastrowi Pòniedzôłk]] * [[Skłôdanié żëczbów]] == Przëpisczi == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * T.Czerwińska,A. Pająk,L. Sorn: ''Z kaszëbsczim w szkòle'', Gduńsk 2009. * Róża Ostrowska, Izabella Trojanowska: ''Bedeker Kaszubski'', Gduńsk 1978. * Jan Perszon: ''Na Jastre'', Lublin 1992. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://culture.pl/pl/artykul/kraszanki-od-zajaca-i-pogrzeb-zuru-wielkanoc-na-kaszubach ({{Jãz.|pl}}) * https://culture.pl/en/article/easter-in-kashubia ({{Jãz.|en}}) [[Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] kb0a3oca4l47zbcbwrxng7e2c3oh21d 0 3153 195055 192667 2026-04-13T14:49:28Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczi jãzëk]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195055 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk| farwa=0000ff| farba=ffffff| apartne miono=slovenčina| kraj, òbénda1= [[Słowackô]], [[Czeskô Repùblika]]| lëczba=6 milionów| môl=-| rodzëzna=[[Jindoeùropejsczé jãzëczi]] *[[Słowiańsczé jãzëczi]] **[[Zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi|Zôpôdnosłowiańsczi jãzëk]] ***'''Słowacczi jãzëk'''| alfabét=[[łacëzniany alfabét|łacëzniany]]| kraj, òbénda2=[[Słowackô]]| agencëjô=?| iso1=sk| |agencëjô=Ministerstvo kultúry Slovenskej republiky| iso2=slo/slk| iso3=skl| sil=SLO| kòd=sk| znankównik=Słowackô| jãzëk=słowacczi|znankòwnik2=słowacczégò }} '''Słowacczi jãzëk'''<ref>{{RKJ|2014|158}}</ref> – jãzëk z [[zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi|zôpôdnosłowiańsczégò]] karna [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]]. Słowacczi jãzëk je krótko krewny z [[czesczi jãzëk|czesczim]]. Słowacczé dialektë zacht so jinaczą midze sobą. Wëapraniô sã 3 karna dialektów: * '''pòrénkòwòsłowacczi''' (nôblëższi [[pòlsczi jãzëk|pòlsczémù jãzëkòwi]]), * '''westrzédnosłowacczi''' (mô wiele wëcmanowich céchów z [[pôłniowòsłowiańsczé jãzëczi|pòłniowòsłowiańsczima jãzëkama]], òsoblëwie z [[sloweńsczi jãzëk|sloweńsczim]]), * '''zôpadnosłowacczi''' (nôblëższi [[czesczi jãzëk|czesczémù jãzëkòwi]]). == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczi jãzëk]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://en.wikibooks.org/wiki/False_Friends_of_the_Slavist/Kashubian-Slovak Kashubian-Slovak] * [https://tsp.org.pl/maly-slownik-kaszubsko-polsko-slowacki/ Môłi kaszëbskò - pòlskò - słowacczi słowôrz] * [http://fripoinheffer.free.fr/album/europe/arles_gallery/imagepages/image64.html] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Słowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] 5t5gdc3scebztj75ovf1p076nqo9uyj 195056 195055 2026-04-13T14:49:43Z Iketsi 3254 -[] 195056 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk| farwa=0000ff| farba=ffffff| apartne miono=slovenčina| kraj, òbénda1= [[Słowackô]], [[Czeskô Repùblika]]| lëczba=6 milionów| môl=-| rodzëzna=[[Jindoeùropejsczé jãzëczi]] *[[Słowiańsczé jãzëczi]] **[[Zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi|Zôpôdnosłowiańsczi jãzëk]] ***'''Słowacczi jãzëk'''| alfabét=[[łacëzniany alfabét|łacëzniany]]| kraj, òbénda2=[[Słowackô]]| agencëjô=?| iso1=sk| |agencëjô=Ministerstvo kultúry Slovenskej republiky| iso2=slo/slk| iso3=skl| sil=SLO| kòd=sk| znankównik=Słowackô| jãzëk=słowacczi|znankòwnik2=słowacczégò }} '''Słowacczi jãzëk'''<ref>{{RKJ|2014|158}}</ref> – jãzëk z [[zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi|zôpôdnosłowiańsczégò]] karna [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]]. Słowacczi jãzëk je krótko krewny z [[czesczi jãzëk|czesczim]]. Słowacczé dialektë zacht so jinaczą midze sobą. Wëapraniô sã 3 karna dialektów: * '''pòrénkòwòsłowacczi''' (nôblëższi [[pòlsczi jãzëk|pòlsczémù jãzëkòwi]]), * '''westrzédnosłowacczi''' (mô wiele wëcmanowich céchów z [[pôłniowòsłowiańsczé jãzëczi|pòłniowòsłowiańsczima jãzëkama]], òsoblëwie z [[sloweńsczi jãzëk|sloweńsczim]]), * '''zôpadnosłowacczi''' (nôblëższi [[czesczi jãzëk|czesczémù jãzëkòwi]]). == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczi jãzëk]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://en.wikibooks.org/wiki/False_Friends_of_the_Slavist/Kashubian-Slovak Kashubian-Slovak] * [https://tsp.org.pl/maly-slownik-kaszubsko-polsko-slowacki/ Môłi kaszëbskò - pòlskò - słowacczi słowôrz] * http://fripoinheffer.free.fr/album/europe/arles_gallery/imagepages/image64.html {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Słowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] 9d6ftv4j1ue4i0549vkrrpnjt1tp76p 195061 195056 2026-04-13T14:53:28Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Czesczi jãzëk]] 195061 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk| farwa=0000ff| farba=ffffff| apartne miono=slovenčina| kraj, òbénda1= [[Słowackô]], [[Czeskô Repùblika]]| lëczba=6 milionów| môl=-| rodzëzna=[[Jindoeùropejsczé jãzëczi]] *[[Słowiańsczé jãzëczi]] **[[Zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi|Zôpôdnosłowiańsczi jãzëk]] ***'''Słowacczi jãzëk'''| alfabét=[[łacëzniany alfabét|łacëzniany]]| kraj, òbénda2=[[Słowackô]]| agencëjô=?| iso1=sk| |agencëjô=Ministerstvo kultúry Slovenskej republiky| iso2=slo/slk| iso3=skl| sil=SLO| kòd=sk| znankównik=Słowackô| jãzëk=słowacczi|znankòwnik2=słowacczégò }} '''Słowacczi jãzëk'''<ref>{{RKJ|2014|158}}</ref> – jãzëk z [[zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi|zôpôdnosłowiańsczégò]] karna [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]]. Słowacczi jãzëk je krótko krewny z [[czesczi jãzëk|czesczim]]. Słowacczé dialektë zacht so jinaczą midze sobą. Wëapraniô sã 3 karna dialektów: * '''pòrénkòwòsłowacczi''' (nôblëższi [[pòlsczi jãzëk|pòlsczémù jãzëkòwi]]), * '''westrzédnosłowacczi''' (mô wiele wëcmanowich céchów z [[pôłniowòsłowiańsczé jãzëczi|pòłniowòsłowiańsczima jãzëkama]], òsoblëwie z [[sloweńsczi jãzëk|sloweńsczim]]), * '''zôpadnosłowacczi''' (nôblëższi [[czesczi jãzëk|czesczémù jãzëkòwi]]). == Òbaczë téż == * [[Czesczi jãzëk]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://en.wikibooks.org/wiki/False_Friends_of_the_Slavist/Kashubian-Slovak Kashubian-Slovak] * [https://tsp.org.pl/maly-slownik-kaszubsko-polsko-slowacki/ Môłi kaszëbskò - pòlskò - słowacczi słowôrz] * http://fripoinheffer.free.fr/album/europe/arles_gallery/imagepages/image64.html {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Słowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] gc1i66c8qt6m3nw9dknt6ku0uu5xwaf 0 3775 195074 189585 2026-04-13T15:13:07Z Iketsi 3254 {{Commons}} 195074 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Alfabet kaszubski 1850.jpeg|mały|right|230px|Abecadło z [[Xążeczka dlo Kaszebov|Xążeczczi dlo Kaszebov]] z 1850 rokù]] [[Òbrôzk:Kashubian keyboard layout.png|mały|left|230px|Kaszëbskô kluczplata [http://kwidzinski.eu/komputrowe-pomoce/kaszebsko-klawiatura]]] '''Kaszëbsczi alfabét''' (kaszëbsczé abécadło) to je alfabét [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. [[A]], [[Ą]], [[Ã]], [[B]], [[C]], [[D]], [[E]], [[É]], [[Ë]], [[F]], [[G]], [[H]], [[I]], [[J]], [[K]], [[L]], [[Ł]], [[M]], [[N]], [[Ń]], [[O]], [[Ò]], [[Ó]], [[Ô]], [[P]], [[R]], [[S]], [[T]], [[U]], [[Ù]], [[W]], [[Y]], [[Z]], [[Ż]] Wôżné są téż taczé spółzwãczi jak: Cz,Dz,Dż,Ch,Rz,Sz Przed [[1997]] rokiem bëła rozmajitosc w krãgù kaszëbsczi òrtografie. Chùtkò stałë sã równak normą zapisënczi „ò” i „ù” w nagłosu i pò współzwãkach: p, b, m, w, f, a téż k, g, ch, h np. [[òrganë]], [[ùchódnik]], [[pòmùchla]], [[bùk]],[[mòra]], [[wòjewództwò]], [[fòtografiô]], [[kùropatka]] i jin. ÙCHWÔLËNK NR 7/RKJ/10 Z DNIA 06-07-2010 R. W SPRAWIE SZËKÙ KASZËBSCZÉGÒ ABÉCADŁA 1. [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]] ùstaliwô szëk kaszëbsczégò abécadła jakno: A, Ą, Ã, B, C, D, E, É, Ë, F, G, H, I, J, K, L, Ł, M, N, Ń, O, Ò, Ó, Ô, P, R, S, T, U, Ù, W, Y, Z, Ż. W słowach, w chtërnëch wëstãpiwają lëtrë z cëzëch alfabetów (np. ü, ê, à), lëtrë te są w szëkù zrównywóné z lëtrą bez diakriticznëch znaków, chòc same te diakriticzné znaczi są òbrzeszkòwé. 2. [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]] bédëje pòstãpné kaszëbsczé pòzwë znaków abécadła: A /a/, à /ã/, Ą /ą/, B /bé/, C /cé/, D /dé/, E /e/, É /é /, Ë /szwa/, F /éf /, G /gé/, H /ha/, I /i/, J /jot/, K /ka/, L /él/, Ł /éł/, M /ém/, N /én/, Ń /éń/, O /o/, Ò /ò /, Ó /ó/, Ô /ô/, P /pé/, R /ér/, S /és/, T /té/, U /u/, Ù /ù /, W /wé/, Y /igrek/, Z /zet/, Ż /żet /[https://web.archive.org/web/20151006034616/http://www.skarbnicakaszubska.pl/component/joomdoc/biuletyn/biuletyn_2010.pdf/detail] == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk [[Jerzi Tréder]], Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999, s. 143. * [[Eùgeniusz Gòłąbk]]: Wskôzë kaszëbsczégò pisënkù. Oficyna Czec [[1997]], s. 25. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://polona.pl/item/672376/3/ 1850] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk]] [[Kategòrëjô:Alfabetë]] ga7nm1x3b04hzf3e6a52srtu1dfunm6 195079 195074 2026-04-13T15:18:36Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Szląsczi Alfabét]] 195079 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Alfabet kaszubski 1850.jpeg|mały|right|230px|Abecadło z [[Xążeczka dlo Kaszebov|Xążeczczi dlo Kaszebov]] z 1850 rokù]] [[Òbrôzk:Kashubian keyboard layout.png|mały|left|230px|Kaszëbskô kluczplata [http://kwidzinski.eu/komputrowe-pomoce/kaszebsko-klawiatura]]] '''Kaszëbsczi alfabét''' (kaszëbsczé abécadło) to je alfabét [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. [[A]], [[Ą]], [[Ã]], [[B]], [[C]], [[D]], [[E]], [[É]], [[Ë]], [[F]], [[G]], [[H]], [[I]], [[J]], [[K]], [[L]], [[Ł]], [[M]], [[N]], [[Ń]], [[O]], [[Ò]], [[Ó]], [[Ô]], [[P]], [[R]], [[S]], [[T]], [[U]], [[Ù]], [[W]], [[Y]], [[Z]], [[Ż]] Wôżné są téż taczé spółzwãczi jak: Cz,Dz,Dż,Ch,Rz,Sz Przed [[1997]] rokiem bëła rozmajitosc w krãgù kaszëbsczi òrtografie. Chùtkò stałë sã równak normą zapisënczi „ò” i „ù” w nagłosu i pò współzwãkach: p, b, m, w, f, a téż k, g, ch, h np. [[òrganë]], [[ùchódnik]], [[pòmùchla]], [[bùk]],[[mòra]], [[wòjewództwò]], [[fòtografiô]], [[kùropatka]] i jin. ÙCHWÔLËNK NR 7/RKJ/10 Z DNIA 06-07-2010 R. W SPRAWIE SZËKÙ KASZËBSCZÉGÒ ABÉCADŁA 1. [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]] ùstaliwô szëk kaszëbsczégò abécadła jakno: A, Ą, Ã, B, C, D, E, É, Ë, F, G, H, I, J, K, L, Ł, M, N, Ń, O, Ò, Ó, Ô, P, R, S, T, U, Ù, W, Y, Z, Ż. W słowach, w chtërnëch wëstãpiwają lëtrë z cëzëch alfabetów (np. ü, ê, à), lëtrë te są w szëkù zrównywóné z lëtrą bez diakriticznëch znaków, chòc same te diakriticzné znaczi są òbrzeszkòwé. 2. [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka]] bédëje pòstãpné kaszëbsczé pòzwë znaków abécadła: A /a/, à /ã/, Ą /ą/, B /bé/, C /cé/, D /dé/, E /e/, É /é /, Ë /szwa/, F /éf /, G /gé/, H /ha/, I /i/, J /jot/, K /ka/, L /él/, Ł /éł/, M /ém/, N /én/, Ń /éń/, O /o/, Ò /ò /, Ó /ó/, Ô /ô/, P /pé/, R /ér/, S /és/, T /té/, U /u/, Ù /ù /, W /wé/, Y /igrek/, Z /zet/, Ż /żet /[https://web.archive.org/web/20151006034616/http://www.skarbnicakaszubska.pl/component/joomdoc/biuletyn/biuletyn_2010.pdf/detail] == Òbaczë téż == * [[Szląsczi Alfabét]] == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk [[Jerzi Tréder]], Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999, s. 143. * [[Eùgeniusz Gòłąbk]]: Wskôzë kaszëbsczégò pisënkù. Oficyna Czec [[1997]], s. 25. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://polona.pl/item/672376/3/ 1850] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk]] [[Kategòrëjô:Alfabetë]] az25rkqeanb4p04bc1sv82oo2dg3tp8 0 3789 195062 193681 2026-04-13T14:53:45Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Czesczi jãzëk]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] 195062 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk| farwa=0000ff| farba=ffffff| apartne miono=Čeština| kraj, òbénda1= [[Czeskô Repùblika]], [[Słowackô]]| lëczba=12 milionów| môl=-| rodzëzna=[[Jindoeùropejsczé jãzëczi]] *[[Słowiańsczé jãzëczi]] **[[Zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi|Zôpôdnosłowiańsczi jãzëk]] ***'''czesczi jãzëk'''| alfabét=[[Łacyńsczi alfabét|łacëzniany]]| kraj, òbénda2=[[Czeskô Repùblika]]| agencëjô=?| iso1=cs| iso2=cze/ces| iso3=ces| sil=CES| kòd=czc| znankównik=Czeskô Repùblika| jãzëk=czesczi|znankòwnik2=czesczégò }} [[Òbrôzk:Map of Czech language.svg|mały|Czesczi jãzëk]] '''Czesczi jãzëk'''<ref>{{RKJ|2014|158|2026-03-23}}</ref> – jãzëk z [[zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi|zôpôdnosłowiańsczégò]] karna [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]]. == Òbaczë téż == * [[Czesczi jãzëk]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://cs.wikipedia.org/ Czeskô Wikipedijô] * [https://en.wikibooks.org/wiki/False_Friends_of_the_Slavist/Kashubian-Czech Kashubian-Czech] * [http://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2010_num_88_3_7799?q=kashubian Czech] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Czesczi jãzëk]] 0551n2ws0lw5gun0yvzujn37s970prn 195063 195062 2026-04-13T14:54:02Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Słowacczi jãzëk]] 195063 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk| farwa=0000ff| farba=ffffff| apartne miono=Čeština| kraj, òbénda1= [[Czeskô Repùblika]], [[Słowackô]]| lëczba=12 milionów| môl=-| rodzëzna=[[Jindoeùropejsczé jãzëczi]] *[[Słowiańsczé jãzëczi]] **[[Zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi|Zôpôdnosłowiańsczi jãzëk]] ***'''czesczi jãzëk'''| alfabét=[[Łacyńsczi alfabét|łacëzniany]]| kraj, òbénda2=[[Czeskô Repùblika]]| agencëjô=?| iso1=cs| iso2=cze/ces| iso3=ces| sil=CES| kòd=czc| znankównik=Czeskô Repùblika| jãzëk=czesczi|znankòwnik2=czesczégò }} [[Òbrôzk:Map of Czech language.svg|mały|Czesczi jãzëk]] '''Czesczi jãzëk'''<ref>{{RKJ|2014|158|2026-03-23}}</ref> – jãzëk z [[zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi|zôpôdnosłowiańsczégò]] karna [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]]. == Òbaczë téż == * [[Słowacczi jãzëk]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://cs.wikipedia.org/ Czeskô Wikipedijô] * [https://en.wikibooks.org/wiki/False_Friends_of_the_Slavist/Kashubian-Czech Kashubian-Czech] * [http://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2010_num_88_3_7799?q=kashubian Czech] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Czesczi jãzëk]] akntdiyyd87tl8a2jp6zdmj9v2lqiv3 0 3792 195151 189749 2026-04-13T18:02:14Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] 195151 wikitext text/x-wiki '''Wisła''' to nôdłëgszô rzeka w [[Pòlskô|Pòlsce]] (1047 km). [[Òbrôzk:VistulaKrakow.JPG|mały]] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] fazaga6gxsdlfc8zicjiql241lzez24 14 3937 195303 160061 2026-04-14T11:52:20Z Iketsi 3254 {{Commons}} {{Kalãdarium}} 195303 wikitext text/x-wiki {{Commons}} {{Kalãdarium}} [[Kategòrëjô:Kalãdarium]] 6ztyi6vb3ytb2zb0m44ruq8o4l28fr2 0 4096 195109 194867 2026-04-13T15:51:44Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195109 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Africa_satellite_orthographic.jpg|mały|Afrika - satelitarny odjimk]] '''Afrika''' – stolemna dzél [[Zemia|swiata]], na pôłnie od Eùropë i na zôpadze od [[Azëjô|Azëji]], z chtërną je sparłaczona lądowo przez Suez. We wschòdnym i pôłniowim dzélu Africzi roscą nisczé i wësoczé trôwë, pòjedińczé drzewa (palmë, baòbabë, akacje), a téż préklowaté chwarzna. === Lëdztwò === [[Òbrôzk:Africa in the world (red) (W3).svg|mały|right|Afrika]] W Africe mieszkô kòle 920 mln lëdzy. === Kraje Africzi === W Africe je 54 [[Państwò|państwów]] ë zanôléżnych òbéńdów. {| class="wikitable sortable" style="font-size:85%" ! Fana ! Państwò ! Nôrodné miono kraju ! Stolëca ! Ùrzãdné i brëkòwané jãzëczi ! Dëtkòwô jednota |- | [[Òbrôzk:Flag of Algeria.svg|center|50px|border]] | [[Algieriô]] abò Algierskô | الجزائر‎ | [[Algiers]] | [[arabsczi_jãzëk|arabsczi]], [[berbersczi_jãzëk|berbersczi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]] | Algiersczi dënar |- | [[Òbrôzk:Flag of Angola.svg|center|50px|border]] | [[Angòlô]] | Angola | [[Luanda]] | [[Pòrtugalsczi_jãzëk|pòrtugalsczi]], Kikongo, Kimbundu, Umbundu | Angòlskô kwanza |- | [[Òbrôzk:Flag of Benin.svg|center|50px|border]] | [[Benin]] | Bénin | [[Porto Novo]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Yoruba_jãzëk|Yòruba]], [[Fòn_jãzëk|Fòn]] | CFAńsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Botswana.svg|center|50px|border]] | [[Bòtswanô]] | Botswana | [[Gaborone]] | [[Setswana_jãzëk|Setswana]], [[Anielsczi_jãzëk|anielsczi]] | Botswańskô pula |- | [[Òbrôzk:Flag of Burkina Faso.svg|center|50px|border]] | [[Bùrkina Fasò]] | Burkina Faso | [[Ouagadougou]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Mòoré, Fula, Dioula | Zôpadnôafrikańsczi CFAńsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Burundi.svg|center|50px|border]] | [[Bùrundi]] | Burundi | [[Gitega]] | [[Kirundi_jãzëk|Kirundi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]] | Bùrundiańsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Chad.svg|center|50px|border]] | [[Czad]] | Tchad | [[Ndżamena]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]] | CFAńsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|center|50px|border]] | [[Demòkraticzna Repùblika Kòngo]] | République démocratique du Congo | [[Kinszasa]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Lingala, Kikongo, Swahili, Tshiluba | Kòngolësczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Djibouti.svg|center|50px|border]] | [[Dżibùti]] | Djibouti | [[Dżibùti (gard)]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]], Afarsczi, Somali | Dżibùtëńsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Egypt.svg|center|50px|border]] | [[Egipt]] | مصر‎ | [[Kairo]] | [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]] (egipsczi dialekt) | Egipsczi funt |- | [[Òbrôzk:Flag of Eritrea.svg|center|50px|border]] | [[Eritrejô]] | ኤርትራ | [[Asmara]] | Tigrinya, Beja, [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]], Tigre, Kunama, Saho, Bilen, Nara, Afar, [[Anielsczi_jãzëk|anielsczi]] | Eritreańskô nakfa |- | [[Òbrôzk:Flag_of_Eswatini.svg|center|50px|border]] | [[Eswatini]] abò Swaziland | weSwatini, Eswatini | [[Mbabane]] | Swazi jãzëk, anielsczi | Swazisczi lilangeni, pôłniowôafrikaańsczi rand |- | [[Òbrôzk:Flag of Ethiopia.svg|center|50px|border]] | [[Etiopiô]] | Iትዮጵያ Ītyōṗṗyā | [[Addis Abeba]] | [[Amharsczi]] | Etiopsczi birr |- | [[Òbrôzk:Flag of Gabon.svg|center|50px|border]] | [[Gabón]] | Gabon | [[Libreville]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Fang, Myene, Punu, Nzebi | CFAńsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Gambia.svg|center|50px|border]] | [[Gambiô]] | Gambia | [[Bandżul]] | [[Anielsczi_jãzëk|anielsczi]], Mandinka, Fula, Wolof, Serer, Jola | Gambijsczi dalasi |- | [[Òbrôzk:Flag of Ghana.svg|center|50px|border]] | [[Ghanô]] | Ghana | [[Accra]] | [[Anielsczi_jãzëk|anielsczi]], Asante Twi, Bono, Dagbani, Frafra, Kusaal, Hausa | Ghańsczi cedi |- | [[Òbrôzk:Flag of Guinea.svg|center|50px|border]] | [[Gwinejô]] | Guinée | [[Conakry]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Fulani, Mandinka, Susu | Gwinejsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Guinea-Bissau.svg|center|50px|border]] | [[Gwinejô Bissau]] | Guinea-Bissau | [[Bisseau]] | [[Pòrtugalsczi_jãzëk|pòrtugalsczi]], górnowinejsczi kreole | Zôpadnôafrikańsczi CFAńsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Cameroon.svg|center|50px|border]] | [[Kamerùn]] | Cameroon | [[Jaunde]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Anielsczi_jãzëk|anielsczi]], Fula, Ewondo | CFAńsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Kenya.svg|center|50px|border]] | [[Keniô]] | Kenya | [[Nairobi]] | [[Swahili]], [[Anielsczi_jãzëk|anielsczi]] | Kenijsczi sziling |- | [[Òbrôzk:Flag of Comoros.svg|center|50px|border]] | [[Kòmòrë]] | Komori | [[Moroni]] | [[Kòmòrôńsczi_jãzëk|kòmòrôńsczi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]] | Kòmòròńsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Republic of the Congo.svg|center|50px|border]] | [[Kòngo]] | Congo | [[Brazzaville]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Kituba, Kikongo, Lingala | CFAńsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Lesotho.svg|center|50px|border]] | [[Lesòthò]] | Lesotho | [[Maseru]] | [[Sotho]], [[Anielsczi_jãzëk|anielsczi]] | Lesothòńsczi loti |- | [[Òbrôzk:Flag of Liberia.svg|center|50px|border]] | [[Liberiô]] | Liberia | [[Monrowia]] | [[Anielsczi_jãzëk|anielsczi]] | Liberańsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Libya.svg|center|50px|border]] | [[Libiô]] | ليبيا‎ | [[Tripolis]] | [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]], [[Berbersczi_jãzëk|berbersczi]] | Libijsczi dinar |- | [[Òbrôzk:Flag of Madagascar.svg|center|50px|border]] | [[Madagaskar]] | Madagascar | [[Antananarivo]] | [[Malagasczi]], [[Anielsczi_jãzëk|anielsczi]] | Malagasczi ariary |- | [[Òbrôzk:Flag of Malawi.svg|center|50px|border]] | [[Malawi]] | Malawi | [[Lilongwe]] | [[Chichewi]], [[Anielsczi_jãzëk|anielsczi]] | Malawijskô kwacha |- | [[Òbrôzk:Flag of Mali.svg|center|50px|border]] | [[Mali]] | Mali | [[Bamako]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Bambara | Zôpadnôafrikańsczi CFAńsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|center|50px|border]] | [[Marokò]] | al-Maġhrib | [[Rabat]] | [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], | Marokańsczi dirham |- | [[Òbrôzk:Flag of Mauritania.svg|center|50px|border]] | [[Maùretaniô]] | ‏موريتانيا‎ | [[Nouakchott]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Anielsczi_jãzëk|anielsczi]] | Maùretańskô ouguiya |- | [[Òbrôzk:Flag of Mauritius.svg|center|50px|border]] | [[Maùritjùs]] | Mauritius | [[Port Louis]] | Kreole, Bhojpuri, [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Anielsczi_jãzëk|anielsczi]] | Mauritjùskô rupia |- | [[Òbrôzk:Flag of Mozambique.svg|center|50px|border]] | [[Mòzambik]] | Mozambique | [[Maputo]] | [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]] | Mòzambijsczi metikal |- | [[Òbrôzk:Flag of Namibia.svg|center|50px|border]] | [[Namibiô]] | Namibia | [[Windhoek]] | Afrikaans, [[Anielsczi_jãzëk|anielsczi]], miemiecczi, RuKwangali, Setswana, siLozi, !Kung | Nambijsczi dolar |- | [[Òbrôzk:Flag of Niger.svg|center|50px|border]] | [[Niger]] | Niger | [[Niamey]] | Hausa, Kanuri, [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]] | Zôpadnôafrikańsczi CFAńsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Nigeria.svg|center|50px|border]] | [[Nigeriô]] | Nigeria | [[Abuja]] | Hausa, Igbo, Joruba, [[Anielsczi_jãzëk|anielsczi]] | Nigeriôńskô naira |- | [[Òbrôzk:Flag of São Tomé and Príncipe.svg|center|50px|border]] | [[Òstrowë Swiãtégò Tomasza i Ksążãcô]] | São Tomé e Príncipe | [[São Tomé]] | [[Pòrtugalsczi_jãzëk|pòrtugalsczi]], saotomeńsczi kreole, forro, angòlsczi kreole | Saotomeńskô dobra |- | [[Òbrôzk:Flag of South Africa.svg|center|50px|border]] | [[Pôłniowô Afrika]], RPA | South Africa | [[Pretoria]], [[Johannesburg]], [[Bloomfontain]] | Zulu, Xhosa, Sotho, Tswana, Afrikaans, [[Anielsczi_jãzëk|anielsczi]] | Pôłniowôafrikaańsczi rand |- | [[Òbrôzk:Flag of South Sudan.svg|center|50px|border]] | [[Pôłniowi Sùdan]] | South Sudan | [[Dżuba]] | Bari, Dinka, Luo, Murle, Nuer, Zande, [[Arabsczi_jãzëk|Jubôarabsczi]], [[Anielsczi_jãzëk|anielsczi]] | Pôłniowôsùdańsczi funt |- | [[Òbrôzk:Flag of Cape Verde.svg|center|50px|border]] | [[Repùblika Zelonégò Przilądka]] | Cabo Verde | [[Praia]] | [[Pòrtugalsczi_jãzëk|pòrtugalsczi]], zelonòprzilądkòsczi creole | Zelonòprzilądkòsczi escudo |- | [[Òbrôzk:Flag of Central African Republic.svg|center|50px|border]] | [[Repùblika Westrzódnoafrikańskô]] | République Centrafricaine | [[Bangui]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Sango_jãzëk|sango]] | CFAńsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Equatorial Guinea.svg|center|50px|border]] | [[Równikòwô Gwinejô]] | Guinea Ecuatorial | [[Molobo]] | [[Szpańsczi_jãzëk|szpańsczi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Pòrtugalsczi_jãzëk|pòrtugalsczi]], Fang, Bube, Combe, Annobonesczi, Igbo | CFAńsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Rwanda.svg|center|50px|border]] | [[Rwandô]] | Rwanda | [[Kigali]] | Swahili, [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Anielsczi_jãzëk|anielsczi]] | Rwandejsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Senegal.svg|center|50px|border]] | [[Senegal]] | Sénégal | [[Dakar]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Wolof | Zôpadnôafrikańsczi CFAńsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Seychelles.svg|center|50px|border]] | [[Seszele]] | Seychelles | [[Victoria]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], [[Anielsczi_jãzëk|anielsczi]], seszelsczi kreole | Seszelskô rupiô |- | [[Òbrôzk:Flag of Sierra Leone.svg|center|50px|border]] | [[Sierra Leone]] | Sierra Leone | [[Freetown (Sierra Leone)]] | Temne, Mende, [[Anielsczi_jãzëk|anielsczi]] | Sierraleońsczi leon |- | [[Òbrôzk:Flag of Somalia.svg|center|50px|border]] | [[Somaliô]] | Soomaaliya | [[Mogadiszu]] | Somali, [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]] | Somalsczi sziling |- | [[Òbrôzk:Flag of Sudan.svg|center|50px|border]] | [[Sùdan]] | السودان | [[Chartum]] | [[Arabsczi_jãzëk|Sùdańskôarabsczi]], [[Anielsczi_jãzëk|anielsczi]] | Sùdańsczi funt |- | [[Òbrôzk:Flag of Tanzania.svg|center|50px|border]] | [[Tanzaniô]] | Tanzania | [[Dodoma]] | Swahili, [[Anielsczi_jãzëk|anielsczi]] | Tanzańsczi sziling |- | [[Òbrôzk:Flag of Togo (3-2).svg|center|50px|border]] | [[Togo]] | Togo | [[Lomé]] | Ewe, Kabiyé, [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], | Zôpadnôafrikańsczi CFAńsczi frank |- | [[Òbrôzk:Flag of Tunisia.svg|center|50px|border]] | [[Tunezjô]] | تونس‎ | [[Tunis]] | [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]], berbersczi, [[Francësczi_jãzëk|francësczi]] | Tùnezejsczi dinar |- | [[Òbrôzk:Flag of Uganda.svg|center|50px|border]] | [[Ùgandô]] | Uganda | [[Kampala]] | [[Swahili]], [[Anielsczi_jãzëk|anielsczi]] | Ùgandejsczi sziling |- | [[Òbrôzk:Flag of Zambia.svg|center|50px|border]] | [[Zambiô]] | Zambia | [[Lusaka]] | Bemba, Nyanja, Tonga, Lozi, [[Anielsczi_jãzëk|anielsczi]] | Zambijsko kwacha |- | [[Òbrôzk:Flag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg|center|50px|border]] | [[Zôpadnô Sahara]], dzelowô Sahrawi | Western Sahara; dzelowô Sahrawi | [[Laayounea]], [[Tifariti]] | [[Arabsczi_jãzëk|arabsczi]], [[Francësczi_jãzëk|francësczi]] | Sahrawiskô peseta, marokańsczi dirham, algersczi dinar, mauritansko ouguiya |- | [[Òbrôzk:Flag of Zimbabwe.svg|center|50px|border]] | [[Zimbabwe]] | Zimbabwe | [[Harare]] | Shona, Ndebele, klikowi Koisan, [[Anielsczi_jãzëk|anielsczi]], Sotho, Tonga, Tswana, Xhosa, etc. | Zimbaweńsczi rozrachunkowi brutto dolar (zolar), pôłniowôafrikaańsczi rand, amerikańsczi dolar, eùro |- | [[Òbrôzk:Flag of Côte d'Ivoire.svg|center|50px|border]] | [[Ùbrzég Słoniowëch Kłów]] | Côte d'Ivoire | [[Jamusukro]] | [[Francësczi_jãzëk|francësczi]], Bété, Dioula, Baoulé, Abron, Agni, Cebaara, Senufo, etc. | Zôpadnôafrikańsczi CFAńsczi frank |} '''Zanôléżné teritoria:''' Ceuta | [[Kanarejscze Òstrowë]] | Madera | Melilla | Òstrów Sw. Helenë | Pelagijscze Òstrowë | Réunion | Sokotra '''Teritoria z ògrańczoném ùznaniém:''' Somaliland | Zôpadnô Sahara (Sahrawi) [[Òbrôzk:Gdańsk muzeum archeologiczne głowica kolumny z piaskowca 09.07.10 pl.jpg|mały|220px|left|Głowica z Africzi w mùzeum w [[Gduńsk]]ù]] == Òbaczë téż == * [[Azëjô]] * [[Eùropa]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} [[Kategòrëjô:Afrika|*]] [[Kategòrëjô:Geògrafijô]] 6o9t4so3nj3fnqywcsjb5agw65zo2f4 0 4285 195150 160343 2026-04-13T18:01:58Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] 195150 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wartakw.jpg|mały|Warta kòl Wronek]] '''Warta''' to rzeka w [[Pòlskô|Pòlsce]] (808 km), przédnô dopłëwina [[Òdra|Òdrë]]. {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] muoyp5dada41gmzqjs0pvwy6ap3j1zr 14 4286 195172 162450 2026-04-13T18:24:14Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Geògrafijô]] 195172 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Pòlskô]] [[Kategòrëjô:Geògrafijô]] du3rumvh3c8ecp2hyegcbcqcfcc2qfe 0 4291 195191 160350 2026-04-13T18:39:03Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} 195191 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ani DiFranco concert.jpg|mały|Ani DiFranco]] '''Ani DiFranco''', (ùr. [[23 séwnika]] [[1970]]) je amerikańską spiéwôrką. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{DEFAULTSORT:DiFranco, Ani}} [[Kategòrëjô: Mùzycë]] lho8muuqxyqag95aviv9mmoz29qwc44 0 4294 195141 176211 2026-04-13T17:55:59Z Iketsi 3254 kat. 195141 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:PolandSzczecinPanorama.JPG|mały|Òdra w [[Szczecëno|Szczecënie]]]] '''Òdra''' to je rzéka w [[Pòlskô|Pòlsce]] (854 km, w Pòlsczim dzélu 742 km). Czëdes zemie [[Kaszëbi|Kaszëbów]]-Pòmòrzónów bëłë òd [[Wisła|Wisłë]] jaż za Òdrã. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] dz1rcyhz7wr2soqblfvp7clsbhryokj 0 4346 195044 194772 2026-04-13T14:42:32Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Lechicczé jãzëczi]] 195044 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Język polski w Europie.png.jpg|mały|Pòlsczi jãzëk w europie]] '''Pòlsczi jãzëk''' (''język polski'') – jãzëk z [[zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczégò]] karna [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]]. == Alfabét == [[A]]a, [[Ą]]ą, [[B]]b, [[C]]c, [[Ć]]ć, [[D]]d, [[E]]e, [[Ę]]ę, [[F]]f, [[G]]g, [[H]]h, [[I]]i, [[J]]j, [[K]]k, [[L]]l, [[Ł]]ł, [[M]]m, [[N]]n, [[Ń]]ń, [[O]]o, [[Ó]]o, [[P]]p, [[Q]]q, [[R]]r, [[S]]s, [[Ś]]ś, [[T]]t, [[U]]u, [[V]]v, [[W]]w, [[X]]x, [[Y]]y, [[Z]]z, [[Ź]]ź, [[Ż]]ż, == Òbaczë téż == * [[Lechicczé jãzëczi]] * [[Kaszëbsczi jãzëk]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] 0t45a2u8lc9feypv5d7nxvhud4k0fas 0 4362 195045 193248 2026-04-13T14:42:46Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Lechicczé jãzëczi]] 195045 wikitext text/x-wiki '''Dólnosorbsczi jãzëk''' - jãzëk z [[zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi|zôpôdnosłowiańsczégò]] karna [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]]. Jednim z ùsôdzców piszącëch w dólnosorbsczim - dolmôcz kaszëbsczi pòézëji [[Alojzy Nôgel|A. Nôgla]] - béł [[Mětšk Frido]]. Dólnołużëcczi jãzëk je pòdobny do [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò]]. [[Dólné Łuzëce]] mają stolëcã w [[Chòcébùż]]u. {| class="wikitable prettytable" ! colspan="34" | Abecadło |- | a | b | c | č | ć | d | e | ě | f | g | h | ch | i | j | k | ł | l | m | n | ń | o | p | r | ŕ | s | š | ś | t | u | w | y | z | ž | ź |- | A | B | C | Č | Ć | D | E | Ě | F | G | H | Ch | I | J | K | Ł | L | M | N | Ń | O | P | R | Ŕ | S | Š | Ś | T | U | W | Y | Z | Ž | Ź |} == Òbaczë téż == * [[Lechicczé jãzëczi]] * [[Górnosorbsczi jãzëk]] {{stub}} [[Kategòrëjô:Sorbsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] hw3bvcwtuoidpuxly7okryw5ftyc7v8 195046 195045 2026-04-13T14:43:25Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé jãzëczi]] 195046 wikitext text/x-wiki '''Dólnosorbsczi jãzëk''' - jãzëk z [[zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi|zôpôdnosłowiańsczégò]] karna [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]]. Jednim z ùsôdzców piszącëch w dólnosorbsczim - dolmôcz kaszëbsczi pòézëji [[Alojzy Nôgel|A. Nôgla]] - béł [[Mětšk Frido]]. Dólnołużëcczi jãzëk je pòdobny do [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò]]. [[Dólné Łuzëce]] mają stolëcã w [[Chòcébùż]]u. {| class="wikitable prettytable" ! colspan="34" | Abecadło |- | a | b | c | č | ć | d | e | ě | f | g | h | ch | i | j | k | ł | l | m | n | ń | o | p | r | ŕ | s | š | ś | t | u | w | y | z | ž | ź |- | A | B | C | Č | Ć | D | E | Ě | F | G | H | Ch | I | J | K | Ł | L | M | N | Ń | O | P | R | Ŕ | S | Š | Ś | T | U | W | Y | Z | Ž | Ź |} == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Górnosorbsczi jãzëk]] {{stub}} [[Kategòrëjô:Sorbsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] rs5ixvb41l206qunhgnt9bwuhq0a3zv 0 4363 195047 193247 2026-04-13T14:43:34Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé jãzëczi]] 195047 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Niža Wjes – wjesna tafla.jpg|thumb|right]] [[File:Frencel 1706.jpg|thumb|right]] '''Górnosorbsczi jãzëk''' - jãzëk z [[zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi|zôpôdnosłowiańsczégò]] karna [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]]. Dzece w katolëcczëch rodzëznach jesz gôdają tim jãzëkiem. Baro znónym łużëcczim Serbem je Stanisław Tilich (pò miem. Stanislaw Tillich), ùr. 1959 rokù. To béł òd 2008 do 2017 rokù premiéra [[Saksë|Saksów]]. Pòzdrôwiôł w górnołuzëcczim jãzëkù papiéż [[Jan Paweł II]]. Ò tich łużëcczich Serbach nie zabôczëł téż papież [[Benedikt XVI]]. Tam gdze mieszkają łużëcczi katolëcë (midzë [[Bùdzyszin|Bùdzyszënã]] a [[Kamińc]]ã) je górnosorbsczi jãzëk ùziwóny przez wszëtczé pòkòlenia w codniowi mòwie (kòl 8000 lëdzy). Górnołużëcczi jãzëk szlachùje za kaszëbsczim, np. słowa: [[kana]], [[kara]], [[Domôcy kóń|kóń]], [[krosna]], [[łosos]], [[zwón]] pisze sã tak samò pò górnołużëckù i pò [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]]. == Przëmiôr ùżëcô == === Òjcze nasz === :Wótče naš, :kiž sy w njebjesach. :Swjeć so Twoje mjeno. :Přińdź Twoje kralestwo. :Stań so Twoja wola, :kaž na njebju, :tak na zemi. :Wšědny chlěb naš daj nam dźens. :Wodaj nam naše winy, :jako my tež wodawamy swojim winikam. :A njewjedź nas do spytowanja, :ale wumóž nas wot złeho. :Amen. == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Dólnosorbsczi jãzëk]] == Lëteratura == * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016. * G. Stone: Upper Sorbian-English Dictionary, Bautzen/Budyšin: Domowina. 2003. == Bùtnowé lënczi == * [https://www.youtube.com/watch?v=5Oi574CYQpo film] * [http://www.boehmak.de/ Miemieckò-górnosorbsczi słowôrz] * [http://www.witaj-sprachzentrum.de/obersorbisch/sb/ WITAJ] * [http://enricu.wordpress.com/webova-kavarna/kurs-serbskeje-rece-kurz-luzicke-srbstiny/ Kurs serbskeje rěče], wšě serbske dialogi z wučbnicy ''Curs practic de limba sorabă'' * [https://web.archive.org/web/20131225003733/http://www.witaj-sprachzentrum.de/index.php/hsb/linki lënczi] [[Kategòrëjô:Sorbsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] 8blh1n7ni76p1rku84h4hbp37d8hir6 0 4364 195060 166362 2026-04-13T14:52:23Z Iketsi 3254 + 195060 wikitext text/x-wiki '''Słowińsczi jãzëk''' – to miono brëkòwóné dlô wëmarłi gwarë [[pòmòrsczi jãzëk|pòmòrsczégò jãzëka]]. Na zôczątkù swòjegò badérowaniô, pisôł <ref>Friedrich Lorentz, ''Slovinzische Grammatik'', I, St.Petersburg 1903[https://archive.org/details/SlovinzischeGrammatik]</ref>ò ni jakno ò jãzëkù słowińsczim [[Friedrich Lorentz]] rozdzelając jã òd [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò]]. Zmienił òn równak swój na to pòzdrzatk ju czile lat pòzdze<ref>Friedrich Lorentz, ''Slovinzisches Wörterbuch'', I,II St.Petersburg 1908, 1912</ref>, pò tim jakno blëżi pòznôł pòrenkòwé dialektë [[pòmòrsczi jãzëk|pòmòrsczégò jãzëka]]. Gwara słowińskô nalazała tuwò wedle niegò plac w dzélu nordowich dialektów pòmòrsczégò jãzëka, kòl tich ze sztolpsczégò, lãbòrsczégò ë pùcczégò krézu. Przëdzelëł ji òn wprôwdze òsoblëwé pòłożenié, nie rodzëlôł ji równak òd tich dialektów, jaczé dzysô nazëwómë [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkã]]. == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczi jãzëk]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Dialektë kaszëbsczégò jãzëka]] [[Kategòrëjô:Słowińcë]] h5aay38p414g11agd83nsv9ymrxobmy 14 4385 195301 160496 2026-04-14T11:52:14Z Iketsi 3254 {{Commons}} {{Kalãdarium}} 195301 wikitext text/x-wiki {{Commons}} {{Kalãdarium}} [[Kategòrëjô:Kalãdarium]] 6ztyi6vb3ytb2zb0m44ruq8o4l28fr2 14 4386 195302 160498 2026-04-14T11:52:15Z Iketsi 3254 {{Commons}} {{Kalãdarium}} 195302 wikitext text/x-wiki {{Commons}} {{Kalãdarium}} [[Kategòrëjô:Kalãdarium]] 6ztyi6vb3ytb2zb0m44ruq8o4l28fr2 14 4388 195305 185810 2026-04-14T11:52:26Z Iketsi 3254 {{Commons}} {{Kalãdarium}} 195305 wikitext text/x-wiki {{Commons}} {{Kalãdarium}} [[Kategòrëjô:Kalãdarium]] 6ztyi6vb3ytb2zb0m44ruq8o4l28fr2 14 4389 195304 160408 2026-04-14T11:52:22Z Iketsi 3254 {{Commons}} {{Kalãdarium}} 195304 wikitext text/x-wiki {{Commons}} {{Kalãdarium}} [[Kategòrëjô:Kalãdarium]] 6ztyi6vb3ytb2zb0m44ruq8o4l28fr2 0 4421 195162 189417 2026-04-13T18:17:22Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Wenus (mitologiô)]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195162 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:PIA23791-Venus-RealAndEnhancedContrastViews-20200608 (cropped).jpg|right|mały|Wenus]] [[Òbrôzk:Venus-pacific-levelled.jpg|left|mały|Wenus je widzec ze Zemi - to je ta wikszô planeta]] '''Wenus''' ('''Witrznica'''; symbòl: [[Òbrôzk:Venus symbol (fixed width).svg|16px|♀]]) je drugą pòsobicą (rechùjącë òd [[Słuńce|Słuńca]]) planetą w [[Słuńcowi Ùstôw|Słuńcowim Ùstawie]]. To je "renô gwiôzda". == Òbaczë téż == * [[Wenus (mitologiô)]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Astronomijô|Wenus]] [[Kategòrëjô:Wenus| ]] 0nexziqazlbwxz1njmyh5380qmestn9 195168 195162 2026-04-13T18:22:09Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Zemia]] 195168 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:PIA23791-Venus-RealAndEnhancedContrastViews-20200608 (cropped).jpg|right|mały|Wenus]] [[Òbrôzk:Venus-pacific-levelled.jpg|left|mały|Wenus je widzec ze Zemi - to je ta wikszô planeta]] '''Wenus''' ('''Witrznica'''; symbòl: [[Òbrôzk:Venus symbol (fixed width).svg|16px|♀]]) je drugą pòsobicą (rechùjącë òd [[Słuńce|Słuńca]]) planetą w [[Słuńcowi Ùstôw|Słuńcowim Ùstawie]]. To je "renô gwiôzda". == Òbaczë téż == * [[Wenus (mitologiô)]] * [[Zemia]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Astronomijô|Wenus]] [[Kategòrëjô:Wenus| ]] 6hea0w5jxcxc328tgo515k4la2hmqew 0 4430 195165 188093 2026-04-13T18:19:22Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Wenus]] 195165 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mercury in true color.jpg|mały|Merkùri]] '''Merkùri''' (symbòl: [[Òbrôzk:Mercury symbol (fixed width).svg|16px|☿]]) – nômniészô i nôblëższô [[Słuńce|Słuńcu]] planeta [[Słuńcowi Ùstôw|Słuńcowégò Ùstawù]]. Je bënową planetą, a temù cãżką do òbserwacje dlô zemsczégò obzéracza (wiedno je bliskò Słuńca). Nimò to je planetą, jaką dozdrzec mòże gòłim òkã (ale leno krótkò przed wschòdã słuńca abò zarô pò zachòdzie) i znónô bëła ju w [[Stôrożëtnosc|stôrożëtnëch czasach]]. Ùsztôłcenié plónu Merkùrégò szlachùje za Miesądzã: są na nim wielné ùderzeniowi kraterë i prakticzno brak je atmòsferë. Ceplëzna terenu kòlibie sã òd −183 °C do 427 °C. Merkùri ni mô nôtërnëch satelitów. Pierszé ùdokùmentowóny òbzérczi Merkùrégò sygają pierszégò tësąclecégò p.n.e. Do IV st. p.n.e. grecczi astronomòwie mielë Merkùrégò za dwa niebiesczi cała: pierszé, jaczé je widzec przed wschòdã słuńca, pòzéwelë „Apòllo”; drëdżé, jaczé je widzec leno pò zachòdzie, pòzéwelë „Hermesã”. Z przëczënë chùtczégò ruchù, pòwòdã chtërnégò je krótkô òrbita, Rzëmianie nadalë planece miono kù tczë pòsłańca bògów i patróna hańdlarzów – Merkùrégò. Astronomicznym symbòlã Merkùrégò jawi sã sztilizowóny kaduceùsz Hermesa – [[Òbrôzk:Mercury symbol.svg|25px]]. == Òbaczë téż == * [[Wenus]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} [[Kategòrëjô:Astronomijô|Merkùri]] 2mb97pstbl8m26psikwjbs0cxeu8hy8 0 4609 195166 194589 2026-04-13T18:20:28Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Zemia]] 195166 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tharsis and Valles Marineris - Mars Orbiter Mission (30055660701).png|mały]] [[Òbrôzk:Ingenuity Helicopter Rotor Blades Unlocked GifCam.gif|mały|left|Helikòpter na planéce Mars]] [[Òbrôzk:Delta nanedi.jpg|mały|left|Delta rzeczi na planéce Mars]] '''Mars''' ([[Òbrôzk:Mars symbol (fixed width).svg|16px|♂]]) – czwiortô pòsobicą (jak rechùje òd Słuńca) [[planéta]] w [[Słuńcowi Ùstôw|Słuńcowim Ùstawie]]. W 2018 rokù tu bëła nalazłô [[wòda]]<ref>''[https://www.nhm.ac.uk/discover/news/2018/july/liquid-water-found-beneath-the-surface-of-mars.html Liquid water found beneath the surface of Mars | Natural History Museum]'' [online], www.nhm.ac.uk [dost. 2026-04-09] (<abbr>an.</abbr>).</ref><ref>''[https://www.bbc.com/news/science-environment-44952710 Liquid water &#x27;lake&#x27; revealed on Mars]'' [online], 25 lëpińca 2018 [dost. 2026-04-09] (<abbr>an.</abbr>).</ref>. == Òbaczë téż == * [[Zemia]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} [[Kategòrëjô:Astronomijô|Mars]] [[Kategòrëjô:Mars|*]] {{Ùzémk artikla}} 63zfs5ukaqm8fbrn9nmt4xxp0ju4hid 0 4611 195171 191217 2026-04-13T18:23:17Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Słuńcowi Ùstôw]] 195171 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Neptune Voyager2 color calibrated, brightened.png|mały|Neptun]] '''Neptun''' (symbòl: [[Òbrôzk:Neptune symbol (fixed width).svg|16px|♆]]) – ósmô [[planéta]] w [[Słuńcowi Ùstôw|Słuńcowim Ùstawie]] ë gazowi òlbrzëm. == Òbaczë téż == * [[Słuńcowi Ùstôw]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Astronomijô|Neptun]] [[Kategòrëjô:Neptun|*]] 953hoqf9oc21za317jlf981pjuz0bql 0 4625 195202 193075 2026-04-13T20:14:42Z ~2026-22845-81 19521 /* Geògrafiô */ 195202 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Magyarország | miono = Madżarskô | miono-genitiw = Madżarsczi | fana = Flag of Hungary.svg| herb = Coat of arms of Hungary.svg | na karce = EU_location_HUN.png| jãzëk = [[madżarsczi jãzëk|madżarsczi]] | stolëca = Bùdapeszt | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 93.030 | procent-wòdë = - | lëdztwò = 9.996.000 | rok = 2010 | dëtk = forint | kòd dëtka = HUF | czasowô cona = +0 | swiãto = [[15 strëmiannika]] | himn = Isten áldd meg a magyart | kòd = HU | Internet = .hu | telefón = +36 |Prezydeńt=Tamás Sulyok|Premiéra=Péter Magyar|aùtowi kòd=H}} '''Madżarskô''' je państwã w [[Eùropa|Eùropie]], krôj [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]<ref name=":0">[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/hungary_pl Węgry - Informacje o kraju UE] Unia Europejska</ref>. Greńczë z [[Rumùńskô|Rumùńską]], [[Ùkrajina|Ùkrajiną]], [[Słowackô|Słowacką]], [[Aùstriô|Aùstrią]], [[Słoweniô|Słowenią]], [[Chòrwackô|Chòrwacką]], ë [[Serbiô|Serbią]]. == Geògrafiô == * Pòłożenié: Leżë w w Westrzédny [[Eùropa|Eùropie]]. * wiéchrzëzna: 93.030 km² * Grańce: ** òglowô długòsc wszëtczich grańców: 2,106 km ** państwa, z jaczima mô grańce: [[Aùstriô]] 321 km; [[Chòrwackô]] 348 km; [[Rumùńskô]] 424 km; [[Serbiô]] 164 km; [[Słowackô]] 627 km; [[Słoweniô]] 94 km; [[Ùkrajina]] 128 km, 2,106 == Demografiô == * Lëdztwò: 9,827,455 mieszkańców (2025)<ref name=":1">[https://web.archive.org/web/20210812150943/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/#people-and-society Hungary] The World Factbook</ref> * Religie: [[Katolëcczi Kòscół|Rzimsko-katolëcczi Kòscół]] 27.5%, Grecko-katolëcczi 1.7%, jinsze katolëcczé wëznania 0.9%, kalwinizm 9.8%, [[Lëterstwò]] 1.8%, jinsze [[Chrzescëjanizna|chrzescëjańsczé]] (w tim [[prawòsławié]]) 1.6%, jinsze 0.4%, bezbòżnictwò 16.1%, brak òdpòwiédzi w ankece 40.1%<ref name=":1" /> == Pòliticzny system == * pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika<ref name=":0" /> * Przédnik kraju: prezydent (Tamás Sulyok), reprezentacëjnô fónkcjô<ref name=":0" /> * Wëkònôwczô władza: rząd z premierã (Viktor Orbán) na przódku<ref>[https://2015-2019.kormany.hu/en/doc/the-hungarian-state/the-government-and-commissioners/the-government The Government] Hungarian Goverment</ref> * Ùstawòdôwczô władza: jednojizbowi parlament - Nôrôdnô Gromada (199 nôleżników, wëbieranëch na 4 lata<ref>[https://www.parlament.hu/en/web/house-of-the-national-assembly/election-of-the-members-of-parliament Electing Members of the National Assembly] Hungarian National Assembly</ref>) * dëtk: forint (HUF) == Historiô == [[25 gòdnika]] 1000 madżarsczi ksażã Sztefón I kòrónował sã na króla ë pòwstało [[Królestwò Madżarsczi]]. W 1526 Madżarze pòniesli klãska w bitwie pòd Mochaczem, z jej przëczënë pòrénk Madżarsczi dòstał sã pòd władzã jimperium òsmańsczégò, zôpôd pòd władzã [[Mònarchiô Habsburgów|mònarchii Habsburgów]]<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/history/battle-mohacs Battle of Mohács] EBSCO</ref>. Procëm Aùstrie mioły mol nôrôdne pòwstania: Rakoczego (1703–1711) ë Zymk Lëdów (1848–1849)<ref name=":2">[https://www.idegenvezetok-veszprem.org/en/history-of-hungary.html History of Hungary] Tour guides Veszprém Hungary</ref>, òstateczné w 1867 Madżarskô zwëskałô aùtonomiã ë pòwstałë [[Aùstro-Madżarskô]]<ref name=":3">[https://history.state.gov/countries/hungary A Guide to the United States’ History of Recognition, Diplomatic, and Consular Relations, by Country, since 1776: Hungary]</ref>. Po I swiatowi wòjnie (1918) wspólne państwò ùstało jistniec ë Madżarskô stałô sã repùblikã<ref>[https://theorangefiles.hu/the-first-hungarian-republic/ The First Hungarian Republic] The Orange Files</ref>. Samòstójnota òstała ùznana na mòcë traktatu z Saint-Germain-en-Laye w 1919<ref name=":3" />. W 1920 krôj znowù stał sã mònarchią, le sledny król (ë czezer Aùstrie) Karól IV nie òstał dopùszczony do władzë a państwã rządzëł regent Miklós Horthy<ref>[https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/panstwa/news-wegry,nId,2025161 Węgry] Encyklopedia Interia</ref>. W 1920 na mòcë traktatu z Trianon krôj stracëł òk. 2/3 teritorium<ref name=":2" />. Òbczas II swiatowy wòjnie państwò biotkowało po starnie [[III Rzesza|III Rzeszy]], w 1944 przeszłë na starnã Aliantów. Po II swiatowi wòjnie mioł mol okres kòmùnizmù (m.jin. w 1956 bëłô pòwstanié lëdowe, brutalnie stłumione przez czerwòną armiã), a pò 1989 rokù stały sã demòkraticznym państwã jako Repùblika Madżarsczi<ref name=":2" />. W 2011 przëjãto nową kònstitucëję, dze mionã państwa je Madżarskô<ref>[https://www.parlament.hu/documents/125505/138409/Fundamental+law/ Art. A kònstitucji]</ref>. == Przepisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Euro}} [[Kategòrëjô:Madżarskô| ]] [[Kategòrëjô: Eùropejsczé państwa]] 2838ovwbp1wrtrk6hxfu5mtgd7o6hm7 0 4632 195289 193869 2026-04-14T11:34:38Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195289 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=中华人民共和国|miono=Chińskô Lëdowô Repùblika|fana=Flag of the People's Republic of China.svg|herb=National Emblem of the People's Republic of China.svg|miono-genitiw=Chin|na karce=China in its region (claimed hatched).svg|jãzëk=chińsczi|stolëca=Pekin|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=9.596.960|procent-wòdë=2,82|rok=2021|swiãto=1 pazdzérznika|czasowô cona=+8|kòd dëtka=CNY, ¥|dëtk=yuan|lëdztwò=1 411 778 724|himn=义勇军进行曲<br> (Marsz chãtnych) <center>[[File:March of the Volunteers instrumental.ogg]]</center>|kòd=CN|Internet=.cn|telefón=86|Prezydeńt=Xi Jinping|Premiéra=Li Qiang|data ùsôdzenia=1 pazdzérznika 1949|aùtowi kòd=CHN}} '''Chińskô Lëdowô Repùblika, Chinë''' je państwã w pòrénkòwi [[Azëjô|Azëji]]. Stolecznym gardã je [[Pekin]]. == Historiô == [[Òbrôzk:The Great Wall of China at Jinshanling.jpg|lewo|mały|189x189px|Chińskô Wiôlgô Scanã]] Chinë to jedna z nôstarszich cywilizacëji na swiece. Zaczãło sã ok. III tësąclata p.n.e., jak tam bëło wiele państwów i dinastëjów. W III stalata przed Christusã czezer [[Qin Shi Huang]] stwòrzëł jedno państwò chińsczé i zaczął bùdowac [[Chińskô Wiôlgô Scanã|wiôlgô scanã]]<ref>[https://www.national-geographic.pl/historia/qin-shi-huang-kim-byl-i-z-czego-zaslynal-pierwszy-cesarz-chin/ Qin Shi Huang – kim był pierwszy cesarz Chin?] National Geographic</ref>. W V stalata pòwstaje Kònfucjanizm, chińsczi religijno-filozoficzny systema, chtërnego zôczątkował Kònfucjusz a chtërën skłôda sã z piãcu głównych cnót: dobrocë (仁, ''Ren''), prawosci (義, ''Yi''), przyzwoitosci lub zwëku (禮, ''Li''), mądrosci (智, ''Zhi'') i wiernosci (信, ''Xin'')<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/history/confucianism-ancient-world Confucianism in the Ancient World] EBSCO</ref>. Pòtemù Chinë przechôdzëłe różné dinastëje, midze innymi: Han (206 p.n.e. – 220 n.e.<ref>[https://www.metmuseum.org/essays/han-dynasty-206-b-c-220-a-d Han Dynasty (206 B.C.–220 A.D.)] Met Museum</ref>), Tang (618–907<ref>[https://asia-archive.si.edu/learn/for-educators/teaching-china-with-the-smithsonian/explore-by-dynasty/tang-dynasty/ Tang dynasty, 618–907] National Museum of Asian Art</ref>), Song (960–1279<ref>[https://asia-archive.si.edu/learn/for-educators/teaching-china-with-the-smithsonian/explore-by-dynasty/song-dynasty/#:~:text=The%20Song%20dynasty%20(960%E2%80%931279)%20was%20a%20time,*%20**Ceramics%20made%20in%20the%20Song%20dynasty** Song dynasty, 960–1279] National Museum of Asian Art</ref>), [[mòngolskô]] dinastëjô Yuan (1279–1368)<ref>[http://www.chinaknowledge.de/History/Yuan/yuan.html Yuan Dynasty 元 (1279-1368)] ChinaKnowledge.de</ref>, Ming (1368–1644)<ref>[https://asia-archive.si.edu/learn/for-educators/teaching-china-with-the-smithsonian/explore-by-dynasty/ming-dynasty/ Ming dynasty, 1368–1644] National Museum of Asian Art</ref> i Qing (1644–1912), w jich czasach bëł rozwòj, wynalazczi, np. drëk (VII-VIII stalat<ref>Chia L. [https://oxfordre.com/asianhistory/display/10.1093/acrefore/9780190277727.001.0001/acrefore-9780190277727-e-205?d=%2F10.1093%2Facrefore%2F9780190277727.001.0001%2Facrefore-9780190277727-e-205&p=emailAEYCIh1juezh.#:~:text=The%20earliest%20known%20texts%20written,to%20early%208th%20century%20ce. Print Culture and the Circulation of Knowledge in Imperial China, 8th–17th Centuriesce.] [2020-03-31] Oxford Research Encyclopedias - Asian History [2025-09-07]</ref>), pich (IX stalat<ref>Paradowski R.J. [https://www.ebsco.com/research-starters/history/invention-gunpowder-and-guns Invention of Gunpowder and Guns] EBSCO Knowledge Advantage [2025-09-07]</ref>) czy kòmpas (IV stalat p.n.e.<ref>[https://nationalmaglab.org/magnet-academy/history-of-electricity-magnetism/museum/early-chinese-compass-400-bc/ Early Chinese Compass – 400 BC] National Maglab</ref>) a téż rozszérzenié grańc państwa. W XIX wëkù Chinë bëłë òsłabioné, stracëłë wiele teritoriów i mioły dôwac prawa cudzym państwom. W 1911 z przëczënë rewolucëji òstała òbalonô slédnô dinastëjô, dinastëjô Qing i powstałó Chińskô Repùblika<ref>Wood M. Chiny. Portret Cywilizacji. Wydawnictwo W.A.B. 2022, s. 560-562 ISBN 978-83-831-8197-4</ref>. 7 lëpińca 1937 [[Japòńskô]] zaatakòwałô Chinë czim zaczãłô [[II swiatowô wòjna|II swiatowô wòjnã]] w Azëji (incident na mòsce Marco Polo)<ref>[https://www.thoughtco.com/world-war-ii-in-asia-195787 World War II in Asia] ThoughtCo</ref>. Z przëczënë wòjnë domôcej naczãtô bez [[Mao Zedong|Mao Zedonga]], rząd Chińsczi Repùbliki wiornął na òstrów [[Tajwan (òstrów)|Tajwan]] gdze do dzys ma [[Tajwan|swòje państwò]]<ref>[https://history.state.gov/milestones/1945-1952/chinese-rev The Chinese Revolution of 1949] Office of the Historian</ref>, a 1 pazdzérznika 1949 pòwstałó Chińskô Lëdowô Repùblika<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/politics-and-government/mao-zedong-proclaims-communist-peoples-republic-china Mao Zedong Proclaims a Communist People's Republic in China] EBSCO</ref>. == Władza == Chińskô Lëdowô Repùblika je państwã monopartyjnym, jediną partią je Kòmùnistycznô Partiô Chin<ref name=":0">[https://www.bbc.co.uk/bitesize/guides/z9yfrdm/revision/2 What type of government does China have?] BBC [2025-09-06]</ref>. Parlament, Nôrodny Lëdowy Kòngres ma 2977 człónków<ref>[https://english.www.gov.cn/news/topnews/202302/25/content_WS63f9670ac6d0a757729e736b.html Deputies to 14th NPC broadly representative] [2023-02-25] The State Council of People's Republic of China [2025-09-06]</ref>. Przednikã kraju je prowôdnik, downi wëbiérany na 5 lat i mògł bëc wëbrany znowa le od 2018 mòże pełnic ùrząd dosmiertnie<ref name=":0" />. Wedle konstitucëji ChLR je socjalisticznô repùblikã<ref>[https://english.www.gov.cn/archive/lawsregulations/201911/20/content_WS5ed8856ec6d0b3f0e9499913.html Art. 1. konstitucëji]</ref>. * prowôdnik: Xi Jinping * wiceprowôdnik: Wang Qishan<ref>[https://www.globaltimes.cn/page/202512/1350024.shtml Chinese vice president meets German FM] Global Times</ref><ref>[https://english.www.gov.cn/news/202501/21/content_WS678f017dc6d0868f4e8ef05e.html Chinese VP attends Trump's inauguration ceremony] State Council</ref> * premiér: Li Qiang<ref name=":1">[https://english.www.gov.cn/institutions Institutions] State Council</ref> * wicepremiérzy: Ding Xuexiang, He Lifeng, Zhang Guoqing, Liu Guozhong<ref name=":1" /> == Demografiô == Lëdztwò w 2024 bëło 1,416,043,270. Chinë sã drëdżim nôbarżi zalëdnionym państwã swiata<ref>[https://worldpopulationreview.com/countries Total Population by Country 2025] World Population Review</ref>. Strzednô długosc żëca w 2021 dlô chłopów bëła 75, dlô biôłków 80.5<ref>[https://data.who.int/countries/156 Health data overview for the People’s Republic of China] World Health Organization</ref>. Nôwikszã grupą w 2021 bëli Chińczicë Han (91.1%)<ref name=":2">[https://web.archive.org/web/20211220073104/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/#people-and-society China] The World Factbook</ref>. Nôwikszã religiją bëłë chińsczi lëdowë religije (21.9%), na drëdzim molu buddizm (18.2%), zaòstałë [[chrzescëjanizna]] (5.1%), [[islam]] (1.8%), [[hinduizm]] (< 0.1%), [[judajizm]] (< 0.1%), jine, w tim [[Taoizm|taoiści]] - 0.7%, swiécczi 52.1%<ref name=":2" />. Panëje państwowy bezbòżnictwò<ref name=":2" />. == Geografiô == === Wiéchrzëzna === * całownô: 9,596,960 km² * wiéchrzëzna lądu: 9,326,410 km² * wiéchrzëzna wòdów: 270,550 km² * môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 5. === Długosc greńc === {| class="wikitable" |+Długosc<ref>[https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Chiny;4169020.html Chiny] Encyklopedia PWN</ref> !Sąsôd !Długosc (km) |- |[[Ruskô]] |3645 |- |[[Mòngolskô]] |4677 |- |[[Kòrejańskô Lëdowò-Demokratnô Repùblika|Nordowô Koreja]] |1416 |- |[[Wietnam]] |1281 |- |[[Laòs]] |423 |- |[[Myanmar|Mjanma]] |2185 |- |[[Indie]] |3380 |- |[[Bhutan]] |470 |- |[[Nepal]] |1236 |- |[[Pakistan]] |523 |- |[[Afganistón]] |76 |- |[[Tadżikistan]] |414 |- |[[Kirgistan]] |858 |- |[[Kazachstan]] |1533 |} === Brzegòwô liniô === 18,000 km<ref name=":3">[https://in.china-embassy.gov.cn/eng/zggk/201010/t20101023_2234758.htm Geography] Embassy of the People's Republic of China in India</ref> === Klimat === Klimat wszelejaczi: ùmiarkòwóny, tropikalny, górsczi ë pustinny<ref>[https://bluegreenatlas.com/climate/china_climate.html The climate of China] Blue Green Atlas [2026-02-14]</ref> === Ùsztôłcenié terenu === W wikszosci górzësti, wësoczé plaskòwëżë, piôszczëzna na zôpodzé, deltë, ë górë na pòrënku. === Wësokòsc terenu === * strzédnô wësokòsc: 1,840 m. n.r.m. * nôniższô wësokòsc: -154 m. n.r.m. (Turpan Pendi) * nôwëższi czëp: 8,849 m. n.r.m. (Mount Everest) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === * rolné gruńtë 55.3% (w tim 11.6% òrnëch gruńtów) * lasë 23.8% (wôrtoscë szacowóné na 2023) === Òstrówë === Na teritorialnych wòdach je 5400 òstrowów. Nôwikszã z nich je Tajwan (chtërnã Chinë uznélą za swojã dzél) o wiéchrzëznie 36 000 km², pòtemù je òstrów Hajnan, chtëren mô 34 000 km² wiéchrzëzni<ref name=":3" />. === Mòrza === Kòntinentalny Chinë sã òtoczone òd wschodu i pôłnia mòrzami Bohai, Żôłtim Mòrzem, Wschòdnochińsczim i Pôłniowochińsczim o łączny wiéchrzëzni 4,73 miliónów km². Mòrze Bohai je morzem kòntinentalnym a zaòstałe sã marginalnëmi mòrzami [[Spòkójny Òcean|Spòkójnégò Òceanu]]<ref name=":3" />. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20260203002620/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/ Chinë w „The World Factbook”] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] [[Kategòrëjô:Chinë]] hfe4rciw4b2j4cizw5o3wzwqq4ut6v5 0 4638 195155 194424 2026-04-13T18:05:33Z Iketsi 3254 Galeriô 195155 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=Republik Indonesia|miono=Repùblika Jindonezji|fòrma państwa=repùblika|himn=Indonesia Raya<br>Wiôlgô Jindonezjô <center>Òbrôzk:Indonesia Raya instrumental.ogg]]</center>|lëdztwò=283,487,931|rok=2024|dëtk=jindonezëjskô rupia|kòd dëtka=IDR|kòd=ID|telefón=62|Internet=.id|wiéchrzëzna=1 904 569|swiãto=17 zélnika|procent-wòdë=|stolëca=Dżakarta|jãzëk=jindonezijsczi|na karce=LocationIndonesia.svg|mòtto=Bhinneka Tunggal Ika|herb=National emblem of Indonesia Garuda Pancasila.svg|fana=Flag of Indonesia.svg|miono-genitiw=Jindonezji|czasowô cona=7 do +9|Prezydeńt=Prabowo Subianto|aùtowi kòd=RI}} '''Jindonezjô''' je państwã na òstrowach w pôłniowo-pòrénkowy [[Azëjô|Azëji]] a też [[Òceaniô|Oceanije]]. Stolëcznym gardã je Dżakarta. Lëdztwò w 2024 bëło 283,487,931 mieszkańców<ref>[https://data.worldbank.org/country/indonesia Indonesia] World Bank Group data [2025-08-29]</ref>. Swiãto samòstójnoty (òd [[Néderlandzkô|Néderlandsczi]]) je [[17 zélnika]]<ref>[https://www.census.gov/newsroom/stories/indonesia-independence-day.html 78th Indonesian Independence Day (1945): August 17, 2023] United States Census Bureau [2025-08-29]</ref><ref>[https://www.naa.gov.au/help-your-research/fact-sheets/indonesian-independence Indonesian independence] National Archives of Australia [2025-08-29]</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Museum Nasional Indonesia.jpg|Nôrodné Mùzeùm Jindonezji w westrzédni Dżakarcé Òbrôzk:Jakarta Skyline Part 2.jpg|[[Wisma 46]], Nôwëjszé biuro w Jindoneziji, òstójé w pòłowie wieżowców Dżakarty. Òbrôzk:Central Jakarta.JPG|Jalan Thamrin, the przédnô aléj w westrzédni Dżakarcé Òbrôzk:Gambir Station Platform.jpg|Bana na stacji [[Gambir]] w westrzódnëj Dżakarcie Òbrôzk:BungKarno-indonoob.JPG|Sztadion [[Bung Karno]], mòże miec 100,000 widzów Òbrôzk:Indonesia 2002 CIA map.png|Mapa Jindonezji Òbrôzk:Indonesia provinces english.png|Prowincëje Jindonezji Òbrôzk:Jalan malioboro - Jogjakarta.JPG|Malioboro, nôjpòpùlarniejsza sztrasa w Jogjakarcie Òbrôzk:transjogja.jpg|Aùtobùs Trans Jogja. System chùtczego transportu aùtobùsowego w Jogjakarcie Òbrôzk:SOTO FOOD.jpg|Wëbróné dania jindonezijsczi kùchnii, m.jin. ''Soto Ayam'' (zupa z kúrka), ''sate kerang'', ''telor pindang'' (stolatne jôjka), ''perkedel'' (plińc), and ''es teh manis'' (słodkô zëmna arbata) Òbrôzk:Indonesian Army infantryman participating in the GPOI.jpg|Żôłniérz wòjska jindonezyjskego òbczas Pòdjimizna Swiatowi Mirowi Operacëji Òbrôzk:Panser side left.JPG|Pindad Panser "Anoa" òbczas ''Indo Defense and Aerospace Expo'' w 2008 Òbrôzk:AURI B-25.jpg|B-25 Mitchell bómbówce wòjskòwégò lopka z lat 50-tnëch. Òbrôzk:Jmnei.jpg|Jawajsczi inżiniéra zamëkô jedne z dwérzi do luku strzelniczego néderlandczim [[Brewster Buffalo|Buffalo]], stëcznik, 1942. Òbrôzk:ID_diesel_loco_CC_201-05_060327_4217_kta.jpg|GE U20C w Jindonezji , #CC201-05 Òbrôzk:Diesel locomotive CC 203 22 at Gambir Station.jpg|GE U20C "Full-Width Cabin" w Jindonezji, #CC203-22 Òbrôzk:ID_diesel_loco_CC_204-06_060403_2512_mri.jpg|GE U20C, lokòmòtiwa kòntrolowana w całosci przez kòmpùter, #CC204-0 </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Jindonezjô|*]] [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] ng8jjsunxzslvieucsaak4dwccpfx8o 0 4823 195152 160658 2026-04-13T18:02:43Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] 195152 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Brzeznicka Wegorza table.jpg|mały|Brzeznëckô Wãgòrza]] '''Brzeznëckô Wãgòrza''' ([[pòlsczi jãzëk]]: ''Brzeźnicka Węgorza'') je to rzeka w [[Pòlskô|Pòlsce]], chtërô mô 40 km długoscë. Je òna lewą dopłëwiną [[Rega|Redżi]]. Na ni ùtwòrzóno òstoja dlô ptoków ë jinszëch zwierząt. [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] qa9594v10epikgv425w1jad2i1ifx6x 0 4838 195052 191908 2026-04-13T14:47:38Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195052 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Languages of CE Europe-3.PNG|mały|right|Òbéńdë, dze brëkòwóny je szląsczi jãzëk (G1, G2 ë G3)]] [[Òbrôzk:Lach Silesian dialect and Cieszyn Silesian dialect.png|mały|right|Greńce [[Czeskô Repùblika|Czesczi]] ë [[Miemieckô|Miemiecczi]] są òbéńdama, dze brëkòwóné są dialektë lasczi a ceszënsczi]] '''Szląsczi jãzëk''' abò '''szląskô gôdka''' (''szl.'' ''ślōnskŏ gŏdka'', czasã téż ''pō naszymu'') to karno szląsczéch dialektów, chtërne brëkòwóné są przez lëdztwò Górnégò Szląska w [[Pòlskô|Pòlsce]] a téż w [[Czeskô Repùblika|Czesczi]] ë [[Miemieckô|Miemiecczi]]. Bezpòstrzédno wëchôdaje ze stôrosłowiańsczégò jãzëka. Hònorowi przédnik Radzëznë Pòlsczégò Jãzëka Pòlsczi Akademiji Ùczbów prof. dr hab. Walery Pisarek nazwôł szląsczi jãzëk "stôrszim bracynã standardowi pòlaszëznë". Na sztôłtowónié sã słowiznë jãzëka miôłë wpłiw pòżëcczi z jãzëków: pòlsczégò, czesczégò (a barżi mòrawsczégò, dôwni bãdącégò apartnym jãzëkã), miemiecczégò (czãscy z germansczégò dialekta szląsczi mòwë, nigle standardowi miemczëznë) a téż dzélama słowacczégò. W jãzëkù tim nôwikszi ùdzél mają słowa słowiańsczégò pòchòdzënkù. Wikszi dzél słów je krótkò stôropòlsczégò jãzëka, òsoblëwie sąsednich dialektów: wiôlgòpòlsczégò ë môłopòlsczégò a téż jãzëkóm dolnosorbsczim, górnosorbsczim ë mòrawsczémù, nigle dzysdniowi standardowi pòlaszëznë. Szląskô mòwa jinaczi sã òd jinëch jãzëków słowizną, fònetiką a téż dzélama òrtografiją. Terô warëją robòtë nad ùsôdzenim szląsczégò lëtaracczégò jãzëka. Òd lat 30. XX s. je ju szląsczi lëteracczi mikrojãzëk - lasczi, ùstandarizowóny przez fridecczégò pisarza Erwina Goja, znónégò jakò Óndra Łysohorsky, równak òstôł òn òpiarti na pògreńcowi szląskò-mòrawsczi baze gwarë górno-òstrawsczi, tedë nie je dlô karna szląsczich dialektów reprezentacjowi. Wczasniszé próbë standarizacëji lëteracczégò szląsczégò jãzëka, pòdjimniãté czile razów w XIX s. m.jin. przez Antóna Stabika nie darzëłë sã. W pòlsczi ùczałi lëteraturze dominëje pòzdrzatk, że szląsczi etnolekt je karnã gwarów abò dialektów/pòddialektów w ramach pòlsczégò jãzëka. Szląsczi jãzek, jakno apartny słowiańsczi jãzëk béł klasyfikòwóny bez niechtërnëch slawistów. W Zôpadny Eùropie, m.jin. Gerd Hentschel wëmieniwô w swòjich prôcach szląsczi jãzëk westrzódka zôpadnosłowiańsczéch jãzków, a napisôł téż ùczałi artikel zatitlowóny "Śląski - nowy (albo i nie nowy) język słowiański?". Juwerno robòtë amerikańsczich slawistów, òd co nômni cziledzesãcu lat klasyfikùją szląsczi jãzëk jakno apartny, bò tak òpisëje gò renomòwóno dlô nich, amerikańskô Słowiańskô Encyklopedijô. Zôs miemiecczi slawista z Górnégò Szląska Reinhold Olesch, miôł szląsczi za swòją rôdną mòwã. Téż britijsczi historik Norman Davies, trzëmô, że szląsczi etnolekt nót je klasyfikòwac jakno apartny jãzëk. W rokù [[2011]] kòle 509&nbsp;000 sztëk lëdzy zadeklarowóné miało szląsczi jakno swój domôcy jãzëk.<ref>[https://web.archive.org/web/20121221235509/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/LUD_raport_z_wynikow_NSP2011.pdf Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników] - Central Statistical Office of Poland</ref> Biblioteka Kongresu USA [[18 lëpińca]] [[2007]] wpisóné mô jśzëk szląsczi w register jãzëków swiata. Jãzëk szląsczi òstôł téż zaregisterowóny w Midzenôrodny Jãzëkòwi Òrganizacëji, dze òstôł mù przëdzélony kòd ISO: '''szl'''. W séwnikù 2007 rokù zòrganizowóné òstało pierszi rôz Òglowòpòlsczé Diktando Szląsczégò Jãzëka. Za bezzmiłkòwé akceptérowóné je przënômni 10 różnëch ôrtów zapisënkù. [[6 séwnika]] [[2007]] rokù 23 pòsłów Sejmù Pòlsczi Repùbliczi zgłoszëło projekt ùstôwë ùznôjący szląską mòwą jakno òbéńdowi jãzëk. == Alfabét == Ni ma jednégò alfabétu trzëmónégò za standardowi dlô szląsczi gôdczi. Brëkòwnicë tegò jãzëka przënãceni są do ùżëcô znaków z pòlsczégò alfabéta. W rokù [[2007]] wëmëszloné òstôł zestôwk znaków dlô szląsczégò, bazëjący na 10 skriptach. Nen alfabét je w ùżëcym w Internece, òsoblëwie na Szląsczi Wikipediji. '''Aa Ãã Bb Cc Ćć Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Łł Mm Nn Ńń Oo Ŏŏ Ōō Ôô Õõ Pp Rr Ss Śś Tt Uu Ww Yy Zz Źź Żż''' A téż ne diakriticzi: ''Ch Cz Dz Dź Dż Rz Sz''. == Òbéńdowé zróżnicowónié == Szląsczi nie je jedurnorodnym jãzëkã i na różnëch kùlturowò-historicznëch òbéńdach pòtkac mòże jine znaczënczi nëch sómëch słów, jak ë téż jich różną wëmòwã. Nie wszëtczé tedë òpisóné céchë mòwë wëstãpiwają na wszëtczich jegò òbéńdach. Czãsto równak wëstãpiwô m.jin. labializacëjô, mazurzenié ë jabłonkòwónié. Jãzëkòwò szląsk pòdzélëc mòże na partë pôłniowi ë nordowi (czasã wëapartniwô sã téż strzédny). Pòtëkô sã téż jãzëkòwi pòdzél Szląska zdrzącë na regionë: Ceszëńsczi, Górny ë Òpòlsczi. Górny Szląsk mòże téż pòdzélëc na dzéle: nordową dze wëstãpiwô "mazurzenié" ë pôłniową, dze ni ma ti cechë. Greńcą je linia òd zôpadu przez: Kątë Òpòlsczé, Tarnów Òpòlsczi, Krośnicã, Staniszcze, Kolonowsczé, Zawadzczé, zdłużą Môłi Panwi ë na pôłnie w rejon Tarnowsczéch Górów, na zôpad òd Katowic ë na pòrénk òd Pszczynë. Wdle jãzëkòznôwcë, prod. Alfreda Zarębë (aùtora Jãzëkòwégò Atlasu Szląska) na Górnym Szląskù mòże wëapartnic m.jin. ne dialektë: * wëstrzédne òbjimajacé krézë pyskowicczi, rybnicczi, mikołowsczi, * pògreńca szląskò-môłopòlsczégò, òbjimającé Katowicë, Tychë, kréz pszczyńsczi, * pògrëńca gliwickò-òpòlsczégò òbjimającé kréz tarnogórsczi ë lubliniecczi, * nordowé w krézu racibòrsczim na zôpad òd Òdrë, * lasczé w òkòlich Pietrowic Wiôldżéch, Krzanowic (pôłniowò-zôpadni dzél krézu racibòrsczégò), * Kobylorzy na òbéńdze Strzelców Òpòlsczich, Kamienia Szląsczégò ë Kotlarni, * namisłowsczi na pòrénk òd Namysłowa (bez gardu), * sycowsczi na pòrénk òd Sycowa (bez gardu). == Przëmiôr ùżëcô == "Wszyjske ludźe rodzům śe swobodne a růwne we swojim werće a prawach. Sům uůne uobdarzůne filipym a sůmńyńym a majům powinność wzglyndym inkszych jak brat s bratym postympować." Wëmòwa w [[IPA]]: /'fʂɨjske 'luʥɛ 'rɔʣom ɕɛ 'vɔlnɛ a 'rovnɛ vɛ 'sfɔjim 'vɛrʨɛ a 'pravax som 'woɲɛ wɔbda'ʐoɲɛ fi'lipɨm a sum'ɲɨɲɨm a 'majom 'pɔ'vin:ɔɕʨ 'vzglɨndɨm 'iŋkʂɨx jak brat s 'bratɨm pɔstɨm'pɔvaʨ/ == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[:szl:Přodńo zajta|Szląskô Wikipedijô]] * [http://www.nowiny.pyrsk.com/ Wiadła w szląsczi mòwie] * [http://gryfnie.com Gryfnie.com] * [https://web.archive.org/web/20140820160324/http://ojgyn.blog.onet.pl/ Ojgyn z Pniôków] == Przëpisë == {{Przëpisë}} [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Szląsczi jãzëk]] e19zpsyz4bzg02kk2fc1hahi88ye2ms 195053 195052 2026-04-13T14:48:01Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Szląsczé wòjewództwò]] 195053 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Languages of CE Europe-3.PNG|mały|right|Òbéńdë, dze brëkòwóny je szląsczi jãzëk (G1, G2 ë G3)]] [[Òbrôzk:Lach Silesian dialect and Cieszyn Silesian dialect.png|mały|right|Greńce [[Czeskô Repùblika|Czesczi]] ë [[Miemieckô|Miemiecczi]] są òbéńdama, dze brëkòwóné są dialektë lasczi a ceszënsczi]] '''Szląsczi jãzëk''' abò '''szląskô gôdka''' (''szl.'' ''ślōnskŏ gŏdka'', czasã téż ''pō naszymu'') to karno szląsczéch dialektów, chtërne brëkòwóné są przez lëdztwò Górnégò Szląska w [[Pòlskô|Pòlsce]] a téż w [[Czeskô Repùblika|Czesczi]] ë [[Miemieckô|Miemiecczi]]. Bezpòstrzédno wëchôdaje ze stôrosłowiańsczégò jãzëka. Hònorowi przédnik Radzëznë Pòlsczégò Jãzëka Pòlsczi Akademiji Ùczbów prof. dr hab. Walery Pisarek nazwôł szląsczi jãzëk "stôrszim bracynã standardowi pòlaszëznë". Na sztôłtowónié sã słowiznë jãzëka miôłë wpłiw pòżëcczi z jãzëków: pòlsczégò, czesczégò (a barżi mòrawsczégò, dôwni bãdącégò apartnym jãzëkã), miemiecczégò (czãscy z germansczégò dialekta szląsczi mòwë, nigle standardowi miemczëznë) a téż dzélama słowacczégò. W jãzëkù tim nôwikszi ùdzél mają słowa słowiańsczégò pòchòdzënkù. Wikszi dzél słów je krótkò stôropòlsczégò jãzëka, òsoblëwie sąsednich dialektów: wiôlgòpòlsczégò ë môłopòlsczégò a téż jãzëkóm dolnosorbsczim, górnosorbsczim ë mòrawsczémù, nigle dzysdniowi standardowi pòlaszëznë. Szląskô mòwa jinaczi sã òd jinëch jãzëków słowizną, fònetiką a téż dzélama òrtografiją. Terô warëją robòtë nad ùsôdzenim szląsczégò lëtaracczégò jãzëka. Òd lat 30. XX s. je ju szląsczi lëteracczi mikrojãzëk - lasczi, ùstandarizowóny przez fridecczégò pisarza Erwina Goja, znónégò jakò Óndra Łysohorsky, równak òstôł òn òpiarti na pògreńcowi szląskò-mòrawsczi baze gwarë górno-òstrawsczi, tedë nie je dlô karna szląsczich dialektów reprezentacjowi. Wczasniszé próbë standarizacëji lëteracczégò szląsczégò jãzëka, pòdjimniãté czile razów w XIX s. m.jin. przez Antóna Stabika nie darzëłë sã. W pòlsczi ùczałi lëteraturze dominëje pòzdrzatk, że szląsczi etnolekt je karnã gwarów abò dialektów/pòddialektów w ramach pòlsczégò jãzëka. Szląsczi jãzek, jakno apartny słowiańsczi jãzëk béł klasyfikòwóny bez niechtërnëch slawistów. W Zôpadny Eùropie, m.jin. Gerd Hentschel wëmieniwô w swòjich prôcach szląsczi jãzëk westrzódka zôpadnosłowiańsczéch jãzków, a napisôł téż ùczałi artikel zatitlowóny "Śląski - nowy (albo i nie nowy) język słowiański?". Juwerno robòtë amerikańsczich slawistów, òd co nômni cziledzesãcu lat klasyfikùją szląsczi jãzëk jakno apartny, bò tak òpisëje gò renomòwóno dlô nich, amerikańskô Słowiańskô Encyklopedijô. Zôs miemiecczi slawista z Górnégò Szląska Reinhold Olesch, miôł szląsczi za swòją rôdną mòwã. Téż britijsczi historik Norman Davies, trzëmô, że szląsczi etnolekt nót je klasyfikòwac jakno apartny jãzëk. W rokù [[2011]] kòle 509&nbsp;000 sztëk lëdzy zadeklarowóné miało szląsczi jakno swój domôcy jãzëk.<ref>[https://web.archive.org/web/20121221235509/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/LUD_raport_z_wynikow_NSP2011.pdf Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników] - Central Statistical Office of Poland</ref> Biblioteka Kongresu USA [[18 lëpińca]] [[2007]] wpisóné mô jśzëk szląsczi w register jãzëków swiata. Jãzëk szląsczi òstôł téż zaregisterowóny w Midzenôrodny Jãzëkòwi Òrganizacëji, dze òstôł mù przëdzélony kòd ISO: '''szl'''. W séwnikù 2007 rokù zòrganizowóné òstało pierszi rôz Òglowòpòlsczé Diktando Szląsczégò Jãzëka. Za bezzmiłkòwé akceptérowóné je przënômni 10 różnëch ôrtów zapisënkù. [[6 séwnika]] [[2007]] rokù 23 pòsłów Sejmù Pòlsczi Repùbliczi zgłoszëło projekt ùstôwë ùznôjący szląską mòwą jakno òbéńdowi jãzëk. == Alfabét == Ni ma jednégò alfabétu trzëmónégò za standardowi dlô szląsczi gôdczi. Brëkòwnicë tegò jãzëka przënãceni są do ùżëcô znaków z pòlsczégò alfabéta. W rokù [[2007]] wëmëszloné òstôł zestôwk znaków dlô szląsczégò, bazëjący na 10 skriptach. Nen alfabét je w ùżëcym w Internece, òsoblëwie na Szląsczi Wikipediji. '''Aa Ãã Bb Cc Ćć Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Łł Mm Nn Ńń Oo Ŏŏ Ōō Ôô Õõ Pp Rr Ss Śś Tt Uu Ww Yy Zz Źź Żż''' A téż ne diakriticzi: ''Ch Cz Dz Dź Dż Rz Sz''. == Òbéńdowé zróżnicowónié == Szląsczi nie je jedurnorodnym jãzëkã i na różnëch kùlturowò-historicznëch òbéńdach pòtkac mòże jine znaczënczi nëch sómëch słów, jak ë téż jich różną wëmòwã. Nie wszëtczé tedë òpisóné céchë mòwë wëstãpiwają na wszëtczich jegò òbéńdach. Czãsto równak wëstãpiwô m.jin. labializacëjô, mazurzenié ë jabłonkòwónié. Jãzëkòwò szląsk pòdzélëc mòże na partë pôłniowi ë nordowi (czasã wëapartniwô sã téż strzédny). Pòtëkô sã téż jãzëkòwi pòdzél Szląska zdrzącë na regionë: Ceszëńsczi, Górny ë Òpòlsczi. Górny Szląsk mòże téż pòdzélëc na dzéle: nordową dze wëstãpiwô "mazurzenié" ë pôłniową, dze ni ma ti cechë. Greńcą je linia òd zôpadu przez: Kątë Òpòlsczé, Tarnów Òpòlsczi, Krośnicã, Staniszcze, Kolonowsczé, Zawadzczé, zdłużą Môłi Panwi ë na pôłnie w rejon Tarnowsczéch Górów, na zôpad òd Katowic ë na pòrénk òd Pszczynë. Wdle jãzëkòznôwcë, prod. Alfreda Zarębë (aùtora Jãzëkòwégò Atlasu Szląska) na Górnym Szląskù mòże wëapartnic m.jin. ne dialektë: * wëstrzédne òbjimajacé krézë pyskowicczi, rybnicczi, mikołowsczi, * pògreńca szląskò-môłopòlsczégò, òbjimającé Katowicë, Tychë, kréz pszczyńsczi, * pògrëńca gliwickò-òpòlsczégò òbjimającé kréz tarnogórsczi ë lubliniecczi, * nordowé w krézu racibòrsczim na zôpad òd Òdrë, * lasczé w òkòlich Pietrowic Wiôldżéch, Krzanowic (pôłniowò-zôpadni dzél krézu racibòrsczégò), * Kobylorzy na òbéńdze Strzelców Òpòlsczich, Kamienia Szląsczégò ë Kotlarni, * namisłowsczi na pòrénk òd Namysłowa (bez gardu), * sycowsczi na pòrénk òd Sycowa (bez gardu). == Przëmiôr ùżëcô == "Wszyjske ludźe rodzům śe swobodne a růwne we swojim werće a prawach. Sům uůne uobdarzůne filipym a sůmńyńym a majům powinność wzglyndym inkszych jak brat s bratym postympować." Wëmòwa w [[IPA]]: /'fʂɨjske 'luʥɛ 'rɔʣom ɕɛ 'vɔlnɛ a 'rovnɛ vɛ 'sfɔjim 'vɛrʨɛ a 'pravax som 'woɲɛ wɔbda'ʐoɲɛ fi'lipɨm a sum'ɲɨɲɨm a 'majom 'pɔ'vin:ɔɕʨ 'vzglɨndɨm 'iŋkʂɨx jak brat s 'bratɨm pɔstɨm'pɔvaʨ/ == Òbaczë téż == * [[Szląsczé wòjewództwò]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[:szl:Přodńo zajta|Szląskô Wikipedijô]] * [http://www.nowiny.pyrsk.com/ Wiadła w szląsczi mòwie] * [http://gryfnie.com Gryfnie.com] * [https://web.archive.org/web/20140820160324/http://ojgyn.blog.onet.pl/ Ojgyn z Pniôków] == Przëpisë == {{Przëpisë}} [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Szląsczi jãzëk]] pne7qxdi6qd86m35v24lor50vxrae27 195054 195053 2026-04-13T14:48:18Z Iketsi 3254 Przëpisë <> Bùtnowé lënczi 195054 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Languages of CE Europe-3.PNG|mały|right|Òbéńdë, dze brëkòwóny je szląsczi jãzëk (G1, G2 ë G3)]] [[Òbrôzk:Lach Silesian dialect and Cieszyn Silesian dialect.png|mały|right|Greńce [[Czeskô Repùblika|Czesczi]] ë [[Miemieckô|Miemiecczi]] są òbéńdama, dze brëkòwóné są dialektë lasczi a ceszënsczi]] '''Szląsczi jãzëk''' abò '''szląskô gôdka''' (''szl.'' ''ślōnskŏ gŏdka'', czasã téż ''pō naszymu'') to karno szląsczéch dialektów, chtërne brëkòwóné są przez lëdztwò Górnégò Szląska w [[Pòlskô|Pòlsce]] a téż w [[Czeskô Repùblika|Czesczi]] ë [[Miemieckô|Miemiecczi]]. Bezpòstrzédno wëchôdaje ze stôrosłowiańsczégò jãzëka. Hònorowi przédnik Radzëznë Pòlsczégò Jãzëka Pòlsczi Akademiji Ùczbów prof. dr hab. Walery Pisarek nazwôł szląsczi jãzëk "stôrszim bracynã standardowi pòlaszëznë". Na sztôłtowónié sã słowiznë jãzëka miôłë wpłiw pòżëcczi z jãzëków: pòlsczégò, czesczégò (a barżi mòrawsczégò, dôwni bãdącégò apartnym jãzëkã), miemiecczégò (czãscy z germansczégò dialekta szląsczi mòwë, nigle standardowi miemczëznë) a téż dzélama słowacczégò. W jãzëkù tim nôwikszi ùdzél mają słowa słowiańsczégò pòchòdzënkù. Wikszi dzél słów je krótkò stôropòlsczégò jãzëka, òsoblëwie sąsednich dialektów: wiôlgòpòlsczégò ë môłopòlsczégò a téż jãzëkóm dolnosorbsczim, górnosorbsczim ë mòrawsczémù, nigle dzysdniowi standardowi pòlaszëznë. Szląskô mòwa jinaczi sã òd jinëch jãzëków słowizną, fònetiką a téż dzélama òrtografiją. Terô warëją robòtë nad ùsôdzenim szląsczégò lëtaracczégò jãzëka. Òd lat 30. XX s. je ju szląsczi lëteracczi mikrojãzëk - lasczi, ùstandarizowóny przez fridecczégò pisarza Erwina Goja, znónégò jakò Óndra Łysohorsky, równak òstôł òn òpiarti na pògreńcowi szląskò-mòrawsczi baze gwarë górno-òstrawsczi, tedë nie je dlô karna szląsczich dialektów reprezentacjowi. Wczasniszé próbë standarizacëji lëteracczégò szląsczégò jãzëka, pòdjimniãté czile razów w XIX s. m.jin. przez Antóna Stabika nie darzëłë sã. W pòlsczi ùczałi lëteraturze dominëje pòzdrzatk, że szląsczi etnolekt je karnã gwarów abò dialektów/pòddialektów w ramach pòlsczégò jãzëka. Szląsczi jãzek, jakno apartny słowiańsczi jãzëk béł klasyfikòwóny bez niechtërnëch slawistów. W Zôpadny Eùropie, m.jin. Gerd Hentschel wëmieniwô w swòjich prôcach szląsczi jãzëk westrzódka zôpadnosłowiańsczéch jãzków, a napisôł téż ùczałi artikel zatitlowóny "Śląski - nowy (albo i nie nowy) język słowiański?". Juwerno robòtë amerikańsczich slawistów, òd co nômni cziledzesãcu lat klasyfikùją szląsczi jãzëk jakno apartny, bò tak òpisëje gò renomòwóno dlô nich, amerikańskô Słowiańskô Encyklopedijô. Zôs miemiecczi slawista z Górnégò Szląska Reinhold Olesch, miôł szląsczi za swòją rôdną mòwã. Téż britijsczi historik Norman Davies, trzëmô, że szląsczi etnolekt nót je klasyfikòwac jakno apartny jãzëk. W rokù [[2011]] kòle 509&nbsp;000 sztëk lëdzy zadeklarowóné miało szląsczi jakno swój domôcy jãzëk.<ref>[https://web.archive.org/web/20121221235509/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/LUD_raport_z_wynikow_NSP2011.pdf Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników] - Central Statistical Office of Poland</ref> Biblioteka Kongresu USA [[18 lëpińca]] [[2007]] wpisóné mô jśzëk szląsczi w register jãzëków swiata. Jãzëk szląsczi òstôł téż zaregisterowóny w Midzenôrodny Jãzëkòwi Òrganizacëji, dze òstôł mù przëdzélony kòd ISO: '''szl'''. W séwnikù 2007 rokù zòrganizowóné òstało pierszi rôz Òglowòpòlsczé Diktando Szląsczégò Jãzëka. Za bezzmiłkòwé akceptérowóné je przënômni 10 różnëch ôrtów zapisënkù. [[6 séwnika]] [[2007]] rokù 23 pòsłów Sejmù Pòlsczi Repùbliczi zgłoszëło projekt ùstôwë ùznôjący szląską mòwą jakno òbéńdowi jãzëk. == Alfabét == Ni ma jednégò alfabétu trzëmónégò za standardowi dlô szląsczi gôdczi. Brëkòwnicë tegò jãzëka przënãceni są do ùżëcô znaków z pòlsczégò alfabéta. W rokù [[2007]] wëmëszloné òstôł zestôwk znaków dlô szląsczégò, bazëjący na 10 skriptach. Nen alfabét je w ùżëcym w Internece, òsoblëwie na Szląsczi Wikipediji. '''Aa Ãã Bb Cc Ćć Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Łł Mm Nn Ńń Oo Ŏŏ Ōō Ôô Õõ Pp Rr Ss Śś Tt Uu Ww Yy Zz Źź Żż''' A téż ne diakriticzi: ''Ch Cz Dz Dź Dż Rz Sz''. == Òbéńdowé zróżnicowónié == Szląsczi nie je jedurnorodnym jãzëkã i na różnëch kùlturowò-historicznëch òbéńdach pòtkac mòże jine znaczënczi nëch sómëch słów, jak ë téż jich różną wëmòwã. Nie wszëtczé tedë òpisóné céchë mòwë wëstãpiwają na wszëtczich jegò òbéńdach. Czãsto równak wëstãpiwô m.jin. labializacëjô, mazurzenié ë jabłonkòwónié. Jãzëkòwò szląsk pòdzélëc mòże na partë pôłniowi ë nordowi (czasã wëapartniwô sã téż strzédny). Pòtëkô sã téż jãzëkòwi pòdzél Szląska zdrzącë na regionë: Ceszëńsczi, Górny ë Òpòlsczi. Górny Szląsk mòże téż pòdzélëc na dzéle: nordową dze wëstãpiwô "mazurzenié" ë pôłniową, dze ni ma ti cechë. Greńcą je linia òd zôpadu przez: Kątë Òpòlsczé, Tarnów Òpòlsczi, Krośnicã, Staniszcze, Kolonowsczé, Zawadzczé, zdłużą Môłi Panwi ë na pôłnie w rejon Tarnowsczéch Górów, na zôpad òd Katowic ë na pòrénk òd Pszczynë. Wdle jãzëkòznôwcë, prod. Alfreda Zarębë (aùtora Jãzëkòwégò Atlasu Szląska) na Górnym Szląskù mòże wëapartnic m.jin. ne dialektë: * wëstrzédne òbjimajacé krézë pyskowicczi, rybnicczi, mikołowsczi, * pògreńca szląskò-môłopòlsczégò, òbjimającé Katowicë, Tychë, kréz pszczyńsczi, * pògrëńca gliwickò-òpòlsczégò òbjimającé kréz tarnogórsczi ë lubliniecczi, * nordowé w krézu racibòrsczim na zôpad òd Òdrë, * lasczé w òkòlich Pietrowic Wiôldżéch, Krzanowic (pôłniowò-zôpadni dzél krézu racibòrsczégò), * Kobylorzy na òbéńdze Strzelców Òpòlsczich, Kamienia Szląsczégò ë Kotlarni, * namisłowsczi na pòrénk òd Namysłowa (bez gardu), * sycowsczi na pòrénk òd Sycowa (bez gardu). == Przëmiôr ùżëcô == "Wszyjske ludźe rodzům śe swobodne a růwne we swojim werće a prawach. Sům uůne uobdarzůne filipym a sůmńyńym a majům powinność wzglyndym inkszych jak brat s bratym postympować." Wëmòwa w [[IPA]]: /'fʂɨjske 'luʥɛ 'rɔʣom ɕɛ 'vɔlnɛ a 'rovnɛ vɛ 'sfɔjim 'vɛrʨɛ a 'pravax som 'woɲɛ wɔbda'ʐoɲɛ fi'lipɨm a sum'ɲɨɲɨm a 'majom 'pɔ'vin:ɔɕʨ 'vzglɨndɨm 'iŋkʂɨx jak brat s 'bratɨm pɔstɨm'pɔvaʨ/ == Òbaczë téż == * [[Szląsczé wòjewództwò]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[:szl:Přodńo zajta|Szląskô Wikipedijô]] * [http://www.nowiny.pyrsk.com/ Wiadła w szląsczi mòwie] * [http://gryfnie.com Gryfnie.com] * [https://web.archive.org/web/20140820160324/http://ojgyn.blog.onet.pl/ Ojgyn z Pniôków] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Szląsczi jãzëk]] 8nltljw5srnexts2mba2abn9a13d0xm 0 4844 195278 190772 2026-04-14T02:31:52Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195278 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Vila (Вила).jpg|mały|Wiła]] '''Wiła''' – to pòstacëjô [[białka|białczi]], òblekłô w letką, ùplotłą z [[dôka|dôczi]] sëkniã. Wedle [[Słowiónie|Słowiónów]] ùzdrzëc jã mòżna bëło rëno, czej zbierała dôkã, żebë plesc z ni swòje ruchna. Jimô sã biôłą (dobrą) magią, mòże temù nie je szkarłatnô, jak Cotë. Procëmnô - ja piãknô, mô smùkłé cało, [[klatë]] sygają jaż do nogów. Z ji czëstim, jasnym licã kòntrastëje czerwionosc lepów. Na słowióńsczich zemiach w czasach [[Chrzëscéjaństwò|chrzëscejansczich]] weòbrażenié [[janioł]]a szlachòwało prawie za weòbrażeniém wiłë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Słowiónie]] e7xl1ipmzozkbn9albakd0pgkh1vhq6 0 5055 195293 194244 2026-04-14T11:35:53Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195293 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Serakòjce | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Serakòjce | szôłtëstwò= | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=20 | sekùndëN=46 | gradëE=17 | minutëE=53 | sekùndëE=30 | wiżô= | rok=2007 | lëdztwò=7068 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-340 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës= | www=http://www.sierakowice.pl | òdjimk=Sierakowice VII 2008 a.jpg | galerëjô_commons=Category:Sierakowice, Pomeranian Voivodeship |}} [[Òbrôzk:Kashubian_notes_and_metalwork.jpg|thumb|left|Serakòjsczi kam z kaszëbsczéma nótama]] [[Òbrôzk:Srôkòjce (wiadukt nad DW211).JPG|thumb|left|Kòlejowi mòst na drodze z Kartëz do Serakòjc]] '''Serakòjce''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Sierakowice'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] gminnô [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Serakòjce|gminie Serakòjce]]. W 1565 rokù napiselë ò ni Sirokouicze. Za czasów prësczich, w 1906 rokù w serakòjsczi szkòle miôł plac sztrejk. Szło ò to, że dzecë miałë sã ùczëc religie blós pò niemieckù, a ni mògłë do se pò kaszëbskù (czë pò pòlskù) gôdac. Jakno turisticzną atrakcjô, mòże tu òbezdrzec kam z [[Kaszëbsczé nótë|kaszëbsczéma nótama]]. W tich stronach téż rosce [[kaszëbskô wika]] ùznôwónô za aùtochtoniczną roscënã tegò regionu. Przez Serakòjce przechòdzy turisticzny, [[Kaszëbsczi Szlach]]. We wsë są dwa kòscołë: [[Sw. Marcëna]] (na òdjimkù pò prawi stronie) i pòniemiecczi (przed wòjną [[Ewangelicczi]]) [[Jana Chrzcëcéla]]. Prof. dr [[Jurk Hinz]] sã tu ùrodzyl, a dr [[Marión Jelińsczi]] je ze Serakòjcama zrzeszony. == Lëteratura == * ''Żëcé i przigodë Remusa. Zvjercadło kaszubskji'', [[Torń]] [[1938]], [https://web.archive.org/web/20090126005338/http://monika.univ.gda.pl/~literat/remus/ Pòwiesc w internece w kaszëbsczim pisenkù z lat 30. XX stalata] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/584 Sierakowice w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Gmina Serakòjce]] 3f0lk9u84ewis9irsgzvdcxl1d211rr 0 5089 195101 194030 2026-04-13T15:41:22Z Iketsi 3254 /* Zdrzë téż */ * [[Ùplotë]] 195101 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Żukowo COA.svg|mały|120px|[[Niezabôtka|Niezabôtczi]] w céchù [[Żukòwò|Żukòwa]]]] [[Òbrôzk:Detalj, patina - Livrustkammaren - 67305.tif|mały|330px|Złoti wësziwczi XVII w.]] '''Kaszëbsczi wësziwk''' je colemało sétmëfarwny. Nitczi są: czerwòné, żôłté, zeloné, jasnomòdré, mòdré, cemnomòdré ë czôrné. Kòlibką kaszëbsczégò wësziwkù je [[Żukòwò]]. Przódë na czepcach bëłë złoti wësziwczi, a dzys je złotnicowi wësziwk. W [[Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu|żukòwsczim wësziwkù]] są midzë jinyma farwné: pszczółczi, [[Mòdrôk|mòdrôczi]], [[Niezabôtka|niezabôtczi]], [[Tëlpa|tëlpë]], lelije, [[Kòniczëna|kòniczënë]], [[Kolinc|kòlince]], [[Żółtô knąpka|malbrónczi]], [[Słuńcownik|słuńcowniczi]], mòrsczé gwiôzdë, pawié òczka, [[Pãczk|pãczczi]], płómczi, serca ë wąsë. Colemało farwnyma nitkama na [[Len|lnianym]] płótnie są mésterno wëszëté kwiatë, lëstë, a téż chłądë i jiné. W Żukòwie wiele w tëlpach je wëszëté [[Plaskati rąb|plaskatim rąbã]], ale wôżnô je téż żukòwskô cedżełka. Kùńsztu wësziwkù ùczą sã colemało dzéwczãta. Òne nim przëstrojiwają szërtuszczi, [[Òbrësk|òbrësczi]], [[Sëknia|sëknie]], pãczczi do jigłów i wiele jinszich rzeczi. Òd wiele lat rok w [[rok]] je kònkùrs kaszëbsczégò wësziwkù òrganizowóny w [[Lëniô|Lëni]]. Żukòwsczi wësziwk je znóny téż w [[Kanada|Kanadze]]. Wiele dlô kaszëbsczégò wësziwkù zrobia [[Jadwiga Ptôch]], chtërnã wësziwaniô ùcza [[Zofiô Ptôch]], a jã ji starka z Żukòwa. == Zdrzë téż == * [[Złotnica]] * [[Ùplotë]] == Lëteratura == * Wojciech Błaszkowski: Haft kaszubski : [katalog] : Wojewódzki Dom Kultury w Gdańsku i Zrzeszenie Kaszubsko - Pomorskie; Gdańsk, 1965 * Wojciech Błaszkowski: Hafty regionalne na Pomorzu Gdańskim, Gdańsk : WOK, Warszawa : "Cepelia", Sopot : "Art-Region" 1983 * Jacek Leski: "Kaszuby" (Haft), 2013, ISBN 8363625051 [http://books.google.pl/books?id=nXkdAgAAQBAJ&pg=PT6&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ei=rso6U62WKdTwhQemuoHICA&ved=0CFQQ6AEwCDge#v=onepage&q=kaszubi&f=false] * Wzory haftu kaszubskiego : szkoła żukowska. Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie. Oddział Gdański, [[2007]], ISBN 978-83-925340-0-6 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20191210202007/http://niematerialne.nid.pl/Dziedzictwo_niematerialne/Krajowa_inwentaryzacja/Krajowa_lista_NDK/ Hafciarstwo kaszubskie szkoły żukowskiej / Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu] * [http://www.unesco.pl/kultura/dziedzictwo-kulturowe/dziedzictwo-niematerialne/ Hafciarstwo kaszubskie szkoły żukowskiej] * [http://spbierkowo.pl/25558/kaszebsczi-wesziwk/ Kaszëbsczi wësziwk] * [http://kartuzy.naszemiasto.pl/artykul/haft-zukowski-zgloszony-na-liste-niematerialnego,3475607,artgal,t,id,tm.html Żukòwsczi wësziwk] * [http://mojadebnica.pl/?p=2980#more-2980 Kaszëbsczé wësziwczi] * [https://books.google.pl/books?hl=pl&id=mLQrAQAAIAAJ&dq=Trojanowska+ostrowska&focus=searchwithinvolume&q=ptach Ptach] * [https://books.google.pl/books?id=4_tRAQAAIAAJ&q=w%C3%ABsziw&dq=w%C3%ABsziw&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwiIwZvIu_PQAhUIXiwKHcKaA_gQ6AEIHDAA Ptôch] * [http://magazynkaszuby.pl/16/07/haft-kaszubski-nim-jakas-przyszlosc/ wësziwczi (pl)] * [https://web.archive.org/web/20160305010510/http://www.szwajcaria-kaszubska.pl/dziedzictwo-kulturowe/category/30-haft-kaszubski wësziwczi z Kaszëb] * [http://www.wilno.org/culture/embroidery.html Wësziwczi (embroidery)] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi wësziwk| ]] nrhk33s6qulk10spblewsn8jbzqm05y 0 5141 195291 194382 2026-04-14T11:35:13Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195291 wikitext text/x-wiki {{Verify}} [[Òbrôzk:Collage Rome.jpg|mały]] [[Òbrôzk:Basilica di San Pietro in Vaticano September 2015-1a.jpg|mały|]] [[Òbrôzk:Rom (IT), Kolosseum -- 2024 -- 0610.jpg|mały]] '''Rzim''' ([[Italsczi jãzëk|it.]], [[Łacyńsczi jãzëk|łac.]] ''Roma'') – [[stolëca]] ë nôwikszi [[gard]] [[Italskô|Italsczi]]. == Pòłożenié == Rzim je w westrzédnim dzélu kraju kòl rzéczi [[Tiber]] ë [[Strzódzemné Mòrze|Strzódzemnégò Mòrza]]. To je administracjowi ë politiczny òstrzódk (sedzba prezydenta, minysterstwów ë ùrzãdów); stolëca ë przédny gard administracjowò-historicznégò [[Lacjum]]. Administracjowô rëmiô mô 1287 km² ë mieszkô tu 2 898 104 lëdzy. Miasto je czwiôrtim co do wiôlgòscë gardã w Eùropejsczi Ùnie. Rzim je wôżnym placã w kòmùnikacje fligrama (2 latawiska: Fiumicino i Ciampino), mô też metro (2 bieżënë, a trzecô je jesz w bùdacje). To je swiatowi òstrzódk dlô letników z baro bòkadnyma zaòstałoscama z dôwnëch lat ë strzédnowiekù (kòscołë, bazyliczi, Kòloseùm, akweduktë, fòntanë ë wiele jinszich bùdinków). Tu mòże nalezc wiele czekawich mùzéów ë też nowòmódné bùdinczi w òkòlim [[Nowika|Nowiki]]. W greńcach Rzimù, na prawim brzégù Tibru, je miasto-państwò [[Watikan]], jaczé je enklawą na państwòwim terenie Italsczi. == Znóne place w Rzimie == * [[Bazylika sw. Jana na Lateranie]] * [[Bazylika sw. Paùla za Murama]] * [[Bazylika Santa Maria Maggiore]] * [[Campo de' Fiori]] * [[Circus Maximus]] * [[Cloaca Maxima]] * [[Corso]] * [[Fontanna di Trevi]] * [[Fontana delle Api w Rzimie]] * [[Forum Boarium]] * [[Forum Romanum]] * [[Kapitol]] * [[Kòloséùm]] * [[Panteon w Rzimie]] * [[Plac Navona]] * [[Piazza del Popolo]] * [[Piramida Cestiusza]] * [[Marsowé Pòlé]] * [[Szpańsczé Trapë]] * [[Teatro Argentina]] * [[Via Sacra]] * [[Via Appia]] == Partnersczé gardë == * [[Pekin]] * [[Krakòwò]] * [[Nowi Jork]] * [[Cincinnati]] * [[Pariż]] * [[Seùl]] * [[Tokio]] * [[Glasgow]] == Bibliografiô == * http://www.kierunekwlochy.pl/rzym-wlochy == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Italskô]] [[Kategòrëjô:Stolëcë]] 5mgzjtddyon4j7ncsr46lzhfudm4dqb 0 5244 195106 194913 2026-04-13T15:48:43Z Iketsi 3254 <ref>{{RKJ|2015|153}}</ref> 195106 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wejherowo palac.jpg|mały|Sedzba mùzeùm – pałac familie Keyserlingków i Przebendowsczich]] '''Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi'''<ref>{{RKJ|2015|153}}</ref> w [[Wejrowò|Wejrowie]] – kùlturowô jinstitucja, jakô pòwsta w [[1968]] rokù. Jegò robota polégô na rozkoscérzanim kùlturë Kaszëbów w kraju i za grańcą. Dlô realizacji sztatutowëch célów Mùzeùm wespółrobi z wielnyma kùlturowima karnama i ùsôdzcama na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Tu je np. òstôwizna [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]] i jin. Mùzeùm wëdôwô téż wszelejaczé materiałë (ksążczi, katalodżi wëstawów, folderë i jinszé). == Òbaczë téż == * [[Mùzeùm]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.muzeum.wejherowo.pl Domôcô starna mùzeùm] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Wejrowò]] [[Kategòrëjô:Mùzea]] egl33a6bs4rp2j3c8uhssyupea8zm7m 195107 195106 2026-04-13T15:49:33Z Iketsi 3254 Galeriô 195107 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wejherowo palac.jpg|mały|Sedzba mùzeùm – pałac familie Keyserlingków i Przebendowsczich]] '''Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi'''<ref>{{RKJ|2015|153}}</ref> w [[Wejrowò|Wejrowie]] – kùlturowô jinstitucja, jakô pòwsta w [[1968]] rokù. Jegò robota polégô na rozkoscérzanim kùlturë Kaszëbów w kraju i za grańcą. Dlô realizacji sztatutowëch célów Mùzeùm wespółrobi z wielnyma kùlturowima karnama i ùsôdzcama na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Tu je np. òstôwizna [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]] i jin. Mùzeùm wëdôwô téż wszelejaczé materiałë (ksążczi, katalodżi wëstawów, folderë i jinszé). == Galeriô == <gallery mode="packed-hover"> 638369 Wejherowo pałac muzyka kaszubska 04.jpg File:638369 Wejherowo pałac muzyka kaszubska 06.jpg File:638369 Wejherowo pałac wystawa wzorów kaszubskich 07.jpg File:Wejherowo, pałac, sala ogrodowa, 2005.jpg File:638369 Wejherowo pałac muzyka kaszubska 03.jpg Wejherowo, Pałac Przebendowskich.jpg|Budka lęgowa na stawie przy Pałacu Przebendowskich Park Majkowskiego wraz z Pałacem Przebendowskich i Keyserlingów.jpg|Widok na Pałac Przebendowskich i Keyserlingów od strony wyremontowanego stawu w Parku Miejskim im. Majkowskiego </gallery> == Òbaczë téż == * [[Mùzeùm]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.muzeum.wejherowo.pl Domôcô starna mùzeùm] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Wejrowò]] [[Kategòrëjô:Mùzea]] kr2i5r7gkxcls10pkbszd3sb0qb5aou 195108 195107 2026-04-13T15:50:50Z Iketsi 3254 [[Kaszëbsczé nótë]] 195108 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wejherowo palac.jpg|mały|Sedzba mùzeùm – pałac familie Keyserlingków i Przebendowsczich]] '''Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi'''<ref>{{RKJ|2015|153}}</ref> w [[Wejrowò|Wejrowie]] – kùlturowô jinstitucja, jakô pòwsta w [[1968]] rokù. Jegò robota polégô na rozkoscérzanim kùlturë Kaszëbów w kraju i za grańcą. Dlô realizacji sztatutowëch célów Mùzeùm wespółrobi z wielnyma kùlturowima karnama i ùsôdzcama na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Tu je np. òstôwizna [[Aleksander Majkòwsczi|Aleksandra Majkòwsczégò]] i jin. Mùzeùm wëdôwô téż wszelejaczé materiałë (ksążczi, katalodżi wëstawów, folderë i jinszé). == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:638369 Wejherowo pałac muzyka kaszubska 04.jpg| Òbrôzk:638369 Wejherowo pałac muzyka kaszubska 06.jpg|[[Kaszëbsczé nótë]] Òbrôzk:638369 Wejherowo pałac wystawa wzorów kaszubskich 07.jpg| Òbrôzk:Wejherowo, pałac, sala ogrodowa, 2005.jpg| Òbrôzk:638369 Wejherowo pałac muzyka kaszubska 03.jpg| Òbrôzk:Wejherowo, Pałac Przebendowskich.jpg| Òbrôzk:Park Majkowskiego wraz z Pałacem Przebendowskich i Keyserlingów.jpg| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Mùzeùm]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.muzeum.wejherowo.pl Domôcô starna mùzeùm] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Wejrowò]] [[Kategòrëjô:Mùzea]] 37bdqm7jtklqoj9o6pi3vxtkupy3o6b 0 5315 195058 184099 2026-04-13T14:51:32Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ https://archive.org/details/SlovinzischeGrammatik 195058 wikitext text/x-wiki [[File:Kaszuby - dialekty wg F.Lorentza.png|thumb|right|220px|Kaszëbsczé dialektë pg Friedricha Lorentza (pòczątk XX w.)]] '''Friedrich Lorentz''' (ùr. [[18 gòdnika]] [[1870]] rokù w [[Güstrow]], ùm. [[29 strëmiannika]] [[1937]] rokù w [[Sopòt|Sopòce]]) - miemiecczi [[Slawistika|slawista]], wôżny badéra [[Kaszëbsczi jãzëk|jãzëka]] i kùlturë [[Kaszëbi|Kaszëbów]] ë [[Słowińcë|Słowińców]]. Òd 1894 rokù doktor, chtëren kaszëbiznã rozdzelił wedle 21 dialektalnëch gromadów z 76 gwarama. Mieszkôł w: [[Gduńsk]]ù, [[Wejrowò|Wejrowie]], [[Kartuzë|Kartuzach]] i [[Sopòt|Sopòce]]. W 1907 rokù założëlë w Kartuzach, m.jin [[Izydor Gùlgòwsczi]] ë òn [[Kaszëbsczé Lëdoznawczé Zrzeszenié]] ''Verein für kaschubische Volkskunde'', chtërno wëdôwało pismiono ''Mitteilungen des Vereins für Kaschubische Volkskunde''. Lorentz je ùsôdzcą: ''Die kaschubischen Ortsnamen nebst Ableitungen, Slovinizische Grammatik, Slovinizische Texte, Slovinizisches Wörterbuch, Teksty pomorskie, Zarys ogólnej pisowni i składni pomorsko-kaszubskiej, Zarys etnografii kaszubskiej, Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskim, Kaschubische Grammatik, Gramatyka pomorska'' i jin., a wespółautorã ''Kaszubi : kultura ludowa i język''. Nôùkòwé dzejanié tegò meklembùrzczégò lingwistë miało znaczënk dlô szerszégò pòdjimniãcô przez młodą inteligencjã deji [[Florian Cenôwa|F. Cenôwë]]. W 1919 rokù jegò [[kaszëbsczi alfabét]] béł taczi: A Ą B C Č D E É Ë F G H I J K L Ł M N Ń O Ó Ô Œ Ǫ P R Ř S Š T U V W Z Ž ==Lëteratura== *[[Jerzi Tréder]]: Spòdlowô wiédzô ò kaszëbiznie - [[Gduńsk]] 2014, s. 35 ==Bùtnowé lënczi== {{Commons}} * [http://www.archive.org/stream/archivfrslavis20berluoft#page/556/mode/2up ''Archiv für slavische Philologie''] * [http://biblioteka.wejherowo.pl/dlibra/dlibra/docmetadata?id=2801 Kaszubi : kultura ludowa i język] * [https://archive.org/details/bub_gb_-ZEWAAAAYAAJ ''Mitteilungen des Vereins für Kaschubische Volkskunde'' 1908] * [http://pbc.gda.pl/dlibra/docmetadata?id=4791 Teksty pomorskie czyli słowińsko-kaszubskie. Z. 2, Pomorszczyzna południowa: A. Kaszubszczyzna Południowa, B. Dyalekty przejściowe kaszubsko-zaborskie / zebrał F. Lorentz, 1914] * https://archive.org/details/SlovinzischeGrammatik {{DEFAULTSORT:Lorentz Friedrich}} [[Kategòrëjô:Lingwistika]] 2pgufb38h6e1szrsobh7fzcw77xfa86 195059 195058 2026-04-13T14:51:51Z Iketsi 3254 drobnô 195059 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kaszuby - dialekty wg F.Lorentza.png|mały|Kaszëbsczé dialektë pg Friedricha Lorentza (pòczątk XX w.)]] '''Friedrich Lorentz''' (ùr. [[18 gòdnika]] [[1870]] rokù w [[Güstrow]], ùm. [[29 strëmiannika]] [[1937]] rokù w [[Sopòt|Sopòce]]) - miemiecczi [[Slawistika|slawista]], wôżny badéra [[Kaszëbsczi jãzëk|jãzëka]] i kùlturë [[Kaszëbi|Kaszëbów]] ë [[Słowińcë|Słowińców]]. Òd 1894 rokù doktor, chtëren kaszëbiznã rozdzelił wedle 21 dialektalnëch gromadów z 76 gwarama. Mieszkôł w: [[Gduńsk]]ù, [[Wejrowò|Wejrowie]], [[Kartuzë|Kartuzach]] i [[Sopòt|Sopòce]]. W 1907 rokù założëlë w Kartuzach, m.jin [[Izydor Gùlgòwsczi]] ë òn [[Kaszëbsczé Lëdoznawczé Zrzeszenié]] ''Verein für kaschubische Volkskunde'', chtërno wëdôwało pismiono ''Mitteilungen des Vereins für Kaschubische Volkskunde''. Lorentz je ùsôdzcą: ''Die kaschubischen Ortsnamen nebst Ableitungen, Slovinizische Grammatik, Slovinizische Texte, Slovinizisches Wörterbuch, Teksty pomorskie, Zarys ogólnej pisowni i składni pomorsko-kaszubskiej, Zarys etnografii kaszubskiej, Polskie i kaszubskie nazwy miejscowości na Pomorzu Kaszubskim, Kaschubische Grammatik, Gramatyka pomorska'' i jin., a wespółautorã ''Kaszubi : kultura ludowa i język''. Nôùkòwé dzejanié tegò meklembùrzczégò lingwistë miało znaczënk dlô szerszégò pòdjimniãcô przez młodą inteligencjã deji [[Florian Cenôwa|F. Cenôwë]]. W 1919 rokù jegò [[kaszëbsczi alfabét]] béł taczi: A Ą B C Č D E É Ë F G H I J K L Ł M N Ń O Ó Ô Œ Ǫ P R Ř S Š T U V W Z Ž == Lëteratura == * [[Jerzi Tréder]]: Spòdlowô wiédzô ò kaszëbiznie - [[Gduńsk]] 2014, s. 35 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.archive.org/stream/archivfrslavis20berluoft#page/556/mode/2up ''Archiv für slavische Philologie''] * [http://biblioteka.wejherowo.pl/dlibra/dlibra/docmetadata?id=2801 Kaszubi : kultura ludowa i język] * [https://archive.org/details/bub_gb_-ZEWAAAAYAAJ ''Mitteilungen des Vereins für Kaschubische Volkskunde'' 1908] * [http://pbc.gda.pl/dlibra/docmetadata?id=4791 Teksty pomorskie czyli słowińsko-kaszubskie. Z. 2, Pomorszczyzna południowa: A. Kaszubszczyzna Południowa, B. Dyalekty przejściowe kaszubsko-zaborskie / zebrał F. Lorentz, 1914] * https://archive.org/details/SlovinzischeGrammatik {{DEFAULTSORT:Lorentz Friedrich}} [[Kategòrëjô:Lingwistika]] 5e808nh1eiljiqoihh0qegv6vjzudti 0 5429 195073 160857 2026-04-13T15:09:51Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Rëbë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195073 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Atlantischer Lachs.jpg|mały|Łosos]] '''Łosos''' (''Salmo salar'') – to je rëba z rodzëznë łososowatëch (''Salmonidae''), chtërna colemało nierzchnie sã w rzékach, a tak żëje w słony wòdze. Òn mòże bëc 1,5 m dłudżi. Łosos żëje m. jin. w [[Bôłt|Bôłce]]. == Òbaczë téż == * [[Rëbë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rëbë]] e9z4phxbaqugl8uhh6ljqzhlh8x9mwy 0 5436 195148 162759 2026-04-13T18:01:37Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] 195148 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Strzelenka2.jpg|mały|Strzelenka (Strzelnica) kòl Pãpòwa]] '''Strzelenka''' to je rzéka na [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczim Pòjezerzu]] dłużawë 16,7 km. Òna wëpłiwô z mòcno zaczapónégò [[Tëchómsczé Jezoro|Tëchómsczégò Jezora]]. Strzelenka wpłiwô do [[Reduniô|Reduni]] kòl wsë [[Lniska]]. {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] ovlcb4x9tjfsxhlj9tfi4l0gqyhik3u 0 5466 195276 190716 2026-04-14T02:31:19Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195276 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Qinshihuangdi3.jpg|right|mały|220px|Qin Shi Huang ]]'''Qin Shi Huang''' (ùr. [[260 p.n.e.]], ùm. [[210 p.n.e.]]) – zwóny czasã zwëczajno '''Pierszim Czezerã''' - pierszi czezer [[Chińsczé Czezerstwò|Chińsczégò Czezerstwa]], chtëren w [[221]] r. p.n.e. sparłãcził sëłą biôtkùjącé sã królestwa w òbéńdze [[Chinë|Chinów]]<ref>[https://www.national-geographic.pl/historia/qin-shi-huang-kim-byl-i-z-czego-zaslynal-pierwszy-cesarz-chin/ Qin Shi Huang – kim był pierwszy cesarz Chin?] National Geographic</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Chinë]] c0vzargsgjr2q62ho09pf2hq8msv92t 195277 195276 2026-04-14T02:31:30Z Iketsi 3254 - → – 195277 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Qinshihuangdi3.jpg|right|mały|220px|Qin Shi Huang ]]'''Qin Shi Huang''' (ùr. [[260 p.n.e.]], ùm. [[210 p.n.e.]]) – zwóny czasã zwëczajno '''Pierszim Czezerã''' – pierszi czezer [[Chińsczé Czezerstwò|Chińsczégò Czezerstwa]], chtëren w [[221]] r. p.n.e. sparłãcził sëłą biôtkùjącé sã królestwa w òbéńdze [[Chinë|Chinów]]<ref>[https://www.national-geographic.pl/historia/qin-shi-huang-kim-byl-i-z-czego-zaslynal-pierwszy-cesarz-chin/ Qin Shi Huang – kim był pierwszy cesarz Chin?] National Geographic</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Chinë]] rkdlndfqm8ah4itnsbrt9erj48100t8 0 5521 195268 183883 2026-04-14T02:28:33Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195268 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gòwidlińsczé J. (3).jpg|mały|]] '''Gòwidlińsczé Jezoro''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Jezioro Gowidlińskie'') – to je jezoro ò wiéchrzëznie 401 ha w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/758 ''Gowidlińskie jezioro'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé jezora]] i2slj3nl0l5h5nv6wh1sezw9035litm 0 5522 195267 160911 2026-04-14T02:28:10Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195267 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Swiónowsczé Jezoro.JPG|mały|Sjónowsczé Jezoro]] '''Swiónowsczé Jezoro''' (''Sjónowsczé J.'', [[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Jezioro Sianowskie'') to je jezoro ò wiéchrzëznie 76 ha w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[Kaszëbsczi Krôjòbrazny Park|Kaszëbsczim Krôjòbraznym Parkù]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé jezora]] 9mosc3ybbcyrdrq4n25h1oh4yg19czn 0 5642 195275 191325 2026-04-14T02:31:04Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195275 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lady Pank 2007.jpg|mały|Lady Pank, 2007]] '''Lady Pank''' je [[Pòlskô|polsczi]] [[rock]] karno. Karno òstało założoné w [[1981]] rokù z jinicjatiwë [[Jan Borysewicz|Jana Brysewicza]] ë [[Andrzej Mogielnicki|Andrzeja Mogielnickiego]]. Jegò nôleżnikama są: Jan Borysewicz - gitara ë spiéw; Janusz Panasewicz - spiéw; Kuba Jabłoński - perkùsëjô; Krzysztof Kieliszkiewicz - basowô gitara; ë Michał Sitarski - gitara. == Diskografijô == * ''Lady Pank'' (1983) * ''Ohyda'' (1984) * ''[[Drop Everything]]'' (1985) [[MCA Records]] * ''LP 3'' (1986) * ''O dwóch takich, co ukradli Księżyc cz. I'' (1986) * ''O dwóch takich, co ukradli Księżyc cz. II'' (1987) * ''Tacy sami'' (1988) * ''Zawsze tam, gdzie ty'' (1990) * ''Lady Pank '81-'85'' (1992) * ''Nana'' (1994) * ''"Mała wojna" akustycznie'' (1995) * ''Ballady'' (1995) * ''Gold'' (1995) * ''The Best of Lady Pank'' (1990) * ''Międzyzdroje'' (1996) * ''Zimowe graffiti'' (1996) * ''W transie'' (1997) * ''Łowcy głów'' (1998) * ''Koncertowa'' (1999) * ''Złote przeboje'' (2000) * ''Nasza reputacja'' (2000) * ''Besta Besta'' (2002) * ''The Best - "Zamki na piasku"'' (2004) * ''Teraz'' (2004) * ''Strach się bać'' (2007) * ''Maraton'' (2011) * ''Miłość i władza'' (2016) * ''Zimowe graffiti 2'' (2017) * ''LP1'' (2018) * ''LP40'' (2021) * ''45'' (2025) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.lady-pank.com.pl/ Domôcô starna] * [http://www.forum.ladypank.pl/ Starna fanůw Lady Pank] * [http://www.miastomuzyki.pl/play,30 Radio Lady Pank] [[Kategòrëjô:Rockòwé karna]] 555nyzhh9fpvup2i2x322rrmfawzdfc 0 5654 195274 187396 2026-04-14T02:30:52Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195274 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Dólnô Brodnica | rodzôcz_wsë=Dólny Brodnicë | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Kartuzë | szôłtëstwò=Dólnô Brodnica | miejskô= | wiechrzëzna=3,08 | gradëN=54 | minutëN=15 | sekùndëN=47 | gradëE=18 | minutëE=05 | sekùndëE=56 | wiżô=162 | rok=2006 | lëdztwò=359 | gãscëzna=116 | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-324 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Renata Lica | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Dólnô Brodnica (25).JPG|mały|left|]] '''Dólnô Brodnica''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Brodnica Dolna'') – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Kartuzë|gminie Kartuzë]]. W òbéńdze [[szołtëstwò|szôłtëstwa]] pòłożoné sã mniészé kòlonie: Òstowò, Sarnowkò. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/370 1.) Brodnica dolna w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 03ddykcy3hjvub5lrwup6xnies3spxm 0 5707 195273 161055 2026-04-14T02:30:40Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195273 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Stôrô Cziszewa | rodzôcz_wsë=Stôri Cziszewë | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kòscérsczi | gmina=Stôrô Cziszewa | szôłtëstwò=Stôrô Cziszewa | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=53 | minutëN=59 | sekùndëN=24.5 | gradëE=18 | minutëE=10 | sekùndëE=09.5 | wiżô=117.5 | rok=2006 | lëdztwò=1480 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-430 | reg_tôfla=GKS | SIMC= | szôłtës=Sławomir Meina | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Starô Cziszewa (kòscół).JPG|left|Kòscół]] '''Stôrô Cziszewa''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Stara Kiszewa'') – to je [[Kòcéwskô|kòcéwskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]], w [[gmina Stôrô Cziszewa|gminie Stôrô Cziszewa]]. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[òbrôzk:Tabliczka DW214.svg|25px]]. Tu je kòscół ë szkòła. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Stôrô Cziszewa]] c8yljzt8myha5qh4dmhi8uadzfcsx5f 195279 195273 2026-04-14T02:32:15Z Iketsi 3254 |mały 195279 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Stôrô Cziszewa | rodzôcz_wsë=Stôri Cziszewë | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kòscérsczi | gmina=Stôrô Cziszewa | szôłtëstwò=Stôrô Cziszewa | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=53 | minutëN=59 | sekùndëN=24.5 | gradëE=18 | minutëE=10 | sekùndëE=09.5 | wiżô=117.5 | rok=2006 | lëdztwò=1480 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-430 | reg_tôfla=GKS | SIMC= | szôłtës=Sławomir Meina | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Starô Cziszewa (kòscół).JPG|mały|Kòscół]] '''Stôrô Cziszewa''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Stara Kiszewa'') – to je [[Kòcéwskô|kòcéwskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]], w [[gmina Stôrô Cziszewa|gminie Stôrô Cziszewa]]. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[òbrôzk:Tabliczka DW214.svg|25px]]. Tu je kòscół ë szkòła. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Stôrô Cziszewa]] fts6pagub850lxu5t0g5hb1snukj1pa 195280 195279 2026-04-14T02:33:48Z Iketsi 3254 Galeriô 195280 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Stôrô Cziszewa | rodzôcz_wsë=Stôri Cziszewë | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kòscérsczi | gmina=Stôrô Cziszewa | szôłtëstwò=Stôrô Cziszewa | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=53 | minutëN=59 | sekùndëN=24.5 | gradëE=18 | minutëE=10 | sekùndëE=09.5 | wiżô=117.5 | rok=2006 | lëdztwò=1480 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-430 | reg_tôfla=GKS | SIMC= | szôłtës=Sławomir Meina | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Stôrô Cziszewa''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Stara Kiszewa'') – to je [[Kòcéwskô|kòcéwskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kòscérsczi kréz|kòscérsczim krézu]], w [[gmina Stôrô Cziszewa|gminie Stôrô Cziszewa]]. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[òbrôzk:Tabliczka DW214.svg|25px]]. Tu je kòscół ë szkòła. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Ulica Tysiąclecia w Starej Kiszewie.jpg| Òbrôzk:Kościół św. Marcina w Starej Kiszewie.JPG|Kòscół </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Stôrô Cziszewa]] 2gxg09bsfrifkav7ft7mzmrkzadpl3t 0 5856 195272 181739 2026-04-14T02:30:24Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195272 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Kôłpino | rodzôcz_wsë=Kôłpina | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Kartuzë | szôłtëstwò=Kôłpino | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=17 | sekùndëN=24 | gradëE=18 | minutëE=13 | sekùndëE=30 | wiżô= | rok=2007 | lëdztwò=2693 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-307 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Kôłpino - kòscół.JPG|mały|Kòscół]] '''Kôłpino''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Kiełpino'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Kartuzë|gminie Kartuzë]]. Tu w szkòle dzece ùczą sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/40 3.) Kiełpin w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] q5tkeq2lbovprsfziub3v5miapulitr 0 5858 195271 161075 2026-04-14T02:30:09Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195271 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Słôwczi | rodzôcz_wsë=Słôwków | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Somònino | szôłtëstwò=Słôwczi | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=15 | sekùndëN=23 | gradëE=18 | minutëE=10 | sekùndëE=36 | wiżô= | rok= | lëdztwò=412 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-314 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës=Kazimierz Adamczyk | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Słôwczi (2).JPG|left|160px|mały|]] [[Òbrôzk:Słôwczi (PKP).JPG|left|160px|mały|]] '''Słôwczi''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Sławki'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Somònino|gminie Somònino]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Somònino]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] gue31w1vcasf1djqyhy09q7d17xc187 0 5893 195174 177651 2026-04-13T18:28:07Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195174 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Feldhase 078-11.06.08.jpg|mały|Szari zajc]] '''Szari zajc''' (''Lepus europaeus'') – to je susk z rodzëznë zajcowatëch. Czedës na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] bëło jich wicy. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Susczi]] m3uoz66lb4e4l63sqzykjvyh2gy2hi8 195175 195174 2026-04-13T18:28:23Z Iketsi 3254 Òbrôzk 195175 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:European Brown Hare (50341079472).jpg|mały|Szari zajc]] '''Szari zajc''' (''Lepus europaeus'') – to je susk z rodzëznë zajcowatëch. Czedës na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] bëło jich wicy. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Susczi]] bwnses1pfcdx3mpn6jaqq916szr4t5w 195176 195175 2026-04-13T18:28:45Z Iketsi 3254 Lepus europaeus (Causse Méjean, Lozère)-cropped.jpg 195176 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lepus europaeus (Causse Méjean, Lozère)-cropped.jpg|mały|Szari zajc]] '''Szari zajc''' (''Lepus europaeus'') – to je susk z rodzëznë zajcowatëch. Czedës na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] bëło jich wicy. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Susczi]] 560987u109oilccou73o6q5mv41gbqk 195178 195176 2026-04-13T18:29:21Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Szari wilk]] 195178 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lepus europaeus (Causse Méjean, Lozère)-cropped.jpg|mały|Szari zajc]] '''Szari zajc''' (''Lepus europaeus'') – to je susk z rodzëznë zajcowatëch. Czedës na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] bëło jich wicy. == Òbaczë téż == * [[Szari wilk]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Susczi]] 2cq54b0rfhtlr2akwgimt0c0i16wq2p 0 5910 195270 170825 2026-04-14T02:29:50Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195270 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pommerngans & Gössel.jpg|mały|Pòmòrskô gãs]] '''Pòmòrskô gãs''' – to je rasa [[Domôcô gãs|domôcy gãsé]]. Bëka ti rasë òprowôdzô gãsãta. To dô pòmòrską gãs [[Kartuzë|kartësczégò]] zortu. Na [[zymk]]ù, czej môłé gãsë bëłë pasłé - na łące abò kòl chëczi wënëkóné - czasã [[Warna|gapë]] je brałë, tak na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] człowiek mùszôł przë nich bëc. == Òbaczë téż == * [http://www.bioroznorodnosc.izoo.krakow.pl/drob/gesi/charakterystyka_ras/kartuska Kartëskô gãs (pò pòlskù)] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] qgaqakd616hck70f2bd4vo14dm1knmu 0 5936 195208 193035 2026-04-13T23:44:51Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Òżniwinë]] 195208 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wszystkich swietych cmentarz.jpg|mały|300px|Ùstrojoné grobë òb noc z 1. na 2. lëstopadnika (Zôdëszny Dzéń)]]'''Zôdëszny Dzéń''' – je [[2 lëstopadnika]], a na ten Dzéń są ùstrojoné grobë znitama i wiele razy [[Chrizantema|chrizantemama]]. Czedës na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] bëłë robioné wińce ze słomë, okrëté z wiérzchù [[Zôdësznik|strzébrznym mechã]]. Dzys na grobach pôli sã wiele znitów na wdôr tich, chtërny òdeszlë z tegò swiata. == Òbaczë téż == * [[Òżniwinë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] [[Kategòrëjô:Kultura]] cf35cj205h37lzm6lzlxqpclg66ikkj 195209 195208 2026-04-13T23:45:07Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kùltura]] 195209 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wszystkich swietych cmentarz.jpg|mały|300px|Ùstrojoné grobë òb noc z 1. na 2. lëstopadnika (Zôdëszny Dzéń)]]'''Zôdëszny Dzéń''' – je [[2 lëstopadnika]], a na ten Dzéń są ùstrojoné grobë znitama i wiele razy [[Chrizantema|chrizantemama]]. Czedës na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] bëłë robioné wińce ze słomë, okrëté z wiérzchù [[Zôdësznik|strzébrznym mechã]]. Dzys na grobach pôli sã wiele znitów na wdôr tich, chtërny òdeszlë z tegò swiata. == Òbaczë téż == * [[Òżniwinë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] [[Kategòrëjô:Kùltura]] roq176w94cdsjgz8l3z9zv230uqeeu5 0 6083 195145 166779 2026-04-13T17:57:50Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195145 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Labe-průtok.png|mały|upright=2|Kôrta rzéczi Łabë w [[Eùropa|Eùropie]]]] '''Łaba''' to je rzéka dłużawë 1154 km w [[Eùropa|Eùropie]]. Ji wòdë płiną z [[Czeskô|Czesczi]] do [[Miemieckô|Miemców]]. Òna wpłiwô do [[Nordowé Mòrze|Nordowégò Mòrza]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rzéczi]] tua9ttqvl8118s9q57ryjrzec8ozvb1 0 6149 195123 170330 2026-04-13T16:57:25Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Dëgùsë]] 195123 wikitext text/x-wiki '''Jastrowi Pòniedzôłk''' – jak kôże stôri zwëk w to drëdżi swiãto knôpi na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] niosą [[Zwëczajny jałówc|jałówcowé]] dëgówczi do chëczów, żebë dëgòwac dzéwczãta pò nogach. Za to òne jima dôwają malowóné [[Jastrowé jôjkò|jaja]] do kòsza - bò cëż to są za [[Jastrë]] bez dëgòwaniô. Dzece zazérają do wczasni zrobionëch zajcowéch gniôzdków, czë jim zajc mô co przëniosłé. == Òbaczë téż == * [[Dëgùsë]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] 0rgm7l2f8vod0nhp2hhlvfkkpo8qpmh 195124 195123 2026-04-13T16:59:55Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ Wystawa o kraszankach, „pùjkach” (pùjczi), święconym i „dëgùsach” (dëgùsë) 195124 wikitext text/x-wiki '''Jastrowi Pòniedzôłk''' – jak kôże stôri zwëk w to drëdżi swiãto knôpi na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] niosą [[Zwëczajny jałówc|jałówcowé]] dëgówczi do chëczów, żebë dëgòwac dzéwczãta pò nogach. Za to òne jima dôwają malowóné [[Jastrowé jôjkò|jaja]] do kòsza - bò cëż to są za [[Jastrë]] bez dëgòwaniô. Dzece zazérają do wczasni zrobionëch zajcowéch gniôzdków, czë jim zajc mô co przëniosłé. == Òbaczë téż == * [[Dëgùsë]]<ref>https://web.archive.org/web/20260413165805/https://www.muzeum-wdzydze.gda.pl/</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] asufk52jf5nfq8bxhu7jaqa7f1av8ne 195125 195124 2026-04-13T17:35:27Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Jastrë]] 195125 wikitext text/x-wiki '''Jastrowi Pòniedzôłk''' – jak kôże stôri zwëk w to drëdżi swiãto knôpi na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] niosą [[Zwëczajny jałówc|jałówcowé]] dëgówczi do chëczów, żebë dëgòwac dzéwczãta pò nogach. Za to òne jima dôwają malowóné [[Jastrowé jôjkò|jaja]] do kòsza - bò cëż to są za [[Jastrë]] bez dëgòwaniô. Dzece zazérają do wczasni zrobionëch zajcowéch gniôzdków, czë jim zajc mô co przëniosłé. == Òbaczë téż == * [[Dëgùsë]]<ref>https://web.archive.org/web/20260413165805/https://www.muzeum-wdzydze.gda.pl/</ref> * [[Jastrë]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] r24pip6a5g8by3dxcllw595vog0l4rm 0 6214 195144 172743 2026-04-13T17:57:28Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] 195144 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Radunia 001PL.jpg|mały|Reduniô kòl Lnisk]] '''Reduniô''' to je rzéka dłużawë 103,2 km. Òna wpłiwô do [[Mòtława|Mòtławë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/451 Redunia] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] 5oivwop7nobh2e84ddewueig1c35peh 0 6281 195071 176204 2026-04-13T15:04:12Z Iketsi 3254 {{Commons}} 195071 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wejherowo misterium02.jpg|mały|[[Wejrowò]]]] [[Òbrôzk:Msza.sian.tif‎|mały|Swiónowò]] [[Òbrôzk:2015 Bazylika w Wambierzycach 02.jpg|mały|Wambierzyce]] [[Òbrôzk:Church of guadelupe.JPG|mały|Meksyk-Guadelupe]] '''Pielgrzimka''' – wanoga z religijnégò pòdskacënkù żebë òdwiedzëc swiãti môle. Taczim môlem je np. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] sanktuarium w [[Sjónowò|Sjónowie]]. Pielgrzimczi są sparłãczoné z [[Wanożnô rësznta|wanożną rësznotą]]. Òd lat rok kòle rokù jidą kómpanije pielgrzimów na [[Wejrowskô Kalwarëjô|Wejrowską Kalwarëjã]], a pisôł ò tim [[Aleksander Majkòwsczi]]. Ledzë pielgrzimùją, żebë przëprosec Bòga za grzéchë abò z prosbą np. ò zdrowie, ò ùdałosc, dzãkùją. Pielgrzimùją téż, żebë wësłôwiac wdzãczlëwòta np. za ùrodzenié dzecka, dostanié nazôt zdrowia abò ùrëtanié z wëpôdku. Pielgrzimczi mògą bëc zbiorowi abò apartny.Pielgrzimòwanié je sparłãczony ze skłôdaniém wotów w sanktuariach, do chtërnych wanożi sã. Ledzë pielgrzimòwelë ju w stôrëch czasach (Egipt, Grecja, Rzim).Téż w kùlturach Blisczégò Wschòdu bëłë taczi dnie, w chtërnych pielgrzimòwelë. Chrzescëjónie pielgrzimòwelë ju w stôrëch czasach do Zemi Swiãti. W niechtërnych religiach pielgrzimczi są òbòwiązkòwi, np. pielgrzymka do Mekki w islamie. Wôżni môle pielgrzymkòwi chrzescëjónów: ;W Pòlsce * [[Bardo]] * [[Czerna]] * [[Gietrzwałd]] * [[Góra Sw. Anne]] * [[Jasnô Góra]] * [[Kalwarëja Zebrzëdowskô]] * [[Kalwarëja Wejrowskô]] * [[Licheń Stôri]] * [[Łagiewniki]] * [[Międzygórze]] * [[Piekarë Sląsczi]] * [[Swiãtô Góra Grabarka]] * [[Swiónowò]] * [[Swiãti Lipka]] * [[Wambierzyce]] ;W swiece * [[Asyż]] * [[Fatima]] * [[La Salette]] * [[Loreto]] * [[Lourdes]] * [[Medugorje]] * [[Meksyk-Guadelupe]] * [[Rzim]] * [[Santiago de Compostela]] * [[Zemia Swiãti]] * [[Montserrat]] == Òbaczë téż == * [[Rzim]] * [[Eùropejsczi Szlach Ceglanégò Gòtikù]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Religijô]] [[Kategòrëjô:Turistika]] fbbywdgprm3l7kv14mb20apnulowifx 0 6287 195269 181330 2026-04-14T02:29:18Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195269 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Lewinkò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=wejrowsczi | gmina=Lëniô | szôłtëstwò=Lewinkò | mieskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=27 | sekùńdëN=27 | gradëE=18 | minutëE=03 | sekùńdëE=87 | wiżô= | rok=2007 | lëdztwò=125 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-223 Lëniô | reg_tôfla=GWE | SIMC= | szôłtës=Òrszula Òlszewskô | www= | òdjimk=Lewinkò-1.jpg|Zema w Lewinkù | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Lëpa-lewinkò.jpeg|mały|250px|right|Lëpa w Lewinkù]] '''Lewinkò''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Lewinko'') – nômłodszé szôłtëstwò w gminie Lëniô pòwstało w 2005 rokù i òbjimô terenë, jaczé są midzë [[Pòbłocé|Pòbłocym]], [[Lewino|Lewinã]] i [[Miłoszewò|Miłoszewã]]. Pòzwa wsë nawlékô do sąsednégò majątkù Lewino. == Historiô == [[Òbrôzk:Lewinkò-4.jpg|mały|500px|center|Lewinkò]] Bez stalata òkòlé słëchało jakno fòlwark do majątkù [[Lewino]], a pò jegò parcelacje na zôczątkù XX stalatégò pòwstało tu czile gbùrstwów. Dopiérze w 80. latach rozwij turisticzi doprowadzył do pòwstaniégò nad miestnym jezorã Lewinkò niewiôldżégò letniskòwégò òsedlégò. Jegò dalszô rozbùdowa w slédnëch dwadzesce latach przesztôłcëła Lewinkò w wies. Tu ùrodzył sã [[Antón Miotk]] (ùr. 1874 - ùm. 1942 rokù). == Czekawinczi == [[Òbrôzk:Pùrtk.JPG|mały|400px|center|[[Pùrtk]] w Lewinkù]] * Przédné atrakcje '''Lewinka''' to ''[[jezoro Lewinkò]]'', mdącé głãbòczim pòlodofôłtowim zbiérnikã ò wiérz. wicy jak 50 ha a téż ''lasë'' cygnącé sã wkół wsë. * W '''Lewinkù''' stoji szlachòta '''[[Pùrtk]]a''' - Dëcha ze szlachù "[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]" w gminie Lëniô. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/186 Lewinko w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Gmina Lëniô}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Lëniô]] ckfp80pl2gggftw32mdfhmvvshr1jwm 0 6397 195265 177991 2026-04-14T02:26:57Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195265 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Dolmiérz | rodzôcz_wsë=Dolmiérza | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=wejrowsczi | gmina=Szëmôłd | szôłtëstwò=Dolmiérz | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=28 | sekùndëN=45 | gradëE=18 | minutëE=11 | sekùndëE=32 | wiżô=158 | rok=2006 | lëdztwò=707 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=84-217 | reg_tôfla=GWE | SIMC= | szôłtës=Zdzisław Polaszek | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Dolmiérz - szkòła.JPG|mały|Szkòła]] '''Dolmiérz''' (''Dołmiérz'', ''Wiôldżi Dolmiérz'', [[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Donimierz'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé |Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[gmina Szëmôłd|gminie Szëmôłd]]. Wies je pòłożoné kòl 16 km òd krézowégò gardu [[Wejrowò]] ë na szlachù wòjewódzczi dardżi [[òbrôzk:Tabliczka DW224.svg|25px]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/120 Donimierz Wielki w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Szëmôłd]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] dzznbufhbz8rk47b19nsnre8sfs2g12 0 6498 195169 194490 2026-04-13T18:22:15Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Zemia]] 195169 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Full Moon Luc Viatour.jpg|mały|Widzënk Miesąca ze Zemi]] [[Òbrôzk:Youtubeastronautsonmoonot3.gif|center]] '''Miesąc''' (jiné miona: miesidz, ksãżëc; symbòl: [[Òbrôzk:Moon decrescent symbol (fixed width).svg|16px|☾]]) to je jedurny nôtërny satelita [[Zemia|Zemi]]. Òn krąży wkół Zemi ë mô rozmajité fazë. Na Miesącë bëlë w 1969 r. dwaji [[Zjednóné Kraje Americzi|Amerikanie]] - Neil Armstrong i Edwin "Buzz" Aldrin<ref>[https://www.rmg.co.uk/stories/space-astronomy/how-many-people-have-walked-on-moon How many people have walked on the Moon?] Royal Museums Greenwich</ref><ref>[https://www.nhm.ac.uk/discover/factfile-the-moon.html The Moon] Natural History Museum</ref>. Promiéń je 1,737.5 km. Masa je 7.35 x 10^22 kg. Wiéchrzëzna 38 millionów km&#xB2;<ref>[https://www.space.com/18135-how-big-is-the-moon.html How big is the moon?] Space</ref>. == Òbaczë téż == * [[Zemia]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, s. 262 {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Astronomijô]] l6horvuh5itsqbc7ruos6uhd9t9livw 195170 195169 2026-04-13T18:22:39Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195170 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Full Moon Luc Viatour.jpg|mały|Widzënk Miesąca ze Zemi]] [[Òbrôzk:Youtubeastronautsonmoonot3.gif|center]] '''Miesąc''' (jiné miona: miesidz, ksãżëc; symbòl: [[Òbrôzk:Moon decrescent symbol (fixed width).svg|16px|☾]]) to je jedurny nôtërny satelita [[Zemia|Zemi]]. Òn krąży wkół Zemi ë mô rozmajité fazë. Na Miesącë bëlë w 1969 r. dwaji [[Zjednóné Kraje Americzi|Amerikanie]] - Neil Armstrong i Edwin "Buzz" Aldrin<ref>[https://www.rmg.co.uk/stories/space-astronomy/how-many-people-have-walked-on-moon How many people have walked on the Moon?] Royal Museums Greenwich</ref><ref>[https://www.nhm.ac.uk/discover/factfile-the-moon.html The Moon] Natural History Museum</ref>. Promiéń je 1,737.5 km. Masa je 7.35 x 10^22 kg. Wiéchrzëzna 38 millionów km&#xB2;<ref>[https://www.space.com/18135-how-big-is-the-moon.html How big is the moon?] Space</ref>. == Òbaczë téż == * [[Zemia]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, s. 262 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Astronomijô]] 5zj8ohnnrrfhcu8gae8n3hrujn8e4xz 0 6552 195134 181684 2026-04-13T17:46:22Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195134 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wieprza river and waldowskie lake.JPG|mały|Wieprzô i jezoro]] '''Wieprzô''' – to je rzéka dłużawë 112 km. Òna wpłiwô do [[Bôłt]]u. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Geògrafijô]] dlab3h7evi26kgrno2ug2xfrbmdcpuq 195136 195134 2026-04-13T17:46:57Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi]] 195136 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wieprza river and waldowskie lake.JPG|mały|Wieprzô i jezoro]] '''Wieprzô''' – to je rzéka dłużawë 112 km. Òna wpłiwô do [[Bôłt]]u. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rzéczi]] elcyojrewciqeqb8qwq1kulz1kw5643 195146 195136 2026-04-13T17:58:14Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] 195146 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wieprza river and waldowskie lake.JPG|mały|Wieprzô i jezoro]] '''Wieprzô''' – to je rzéka dłużawë 112 km. Òna wpłiwô do [[Bôłt]]u. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] qki3ppm0holu07525hvm8b9s30j2w8v 0 6555 195159 162369 2026-04-13T18:09:30Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195159 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Smoldzino ul Mostowa.jpg|mały|Łëpawa w [[Smôłdzëno|Smôłdzënie]]]] '''Łëpawa''' to je rzéka dłużawë 98,7 km. Òna wpłiwô do [[Bôłt]]u. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] e4tpuc7z0hbunqwerhlw0rif6nnotik 0 6680 195264 194668 2026-04-14T02:26:33Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195264 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Łobéz| dopełniacz=Łobézu| adjektiw_mask=łobesczi| adjektiw_fem=łobeskô| céch=POL Łobez COA.svg|125px| fana=POL Łobez flag (do 2017).svg|125px| karta=Łobez-Polska.png|280px| wòjewództwò=zôpadnopòmòrsczé| kréz=łobesczi| grodzki=| rodzaj_gminy=miejsko-wiejska| gmina=| miejska=| bùrméster=Piotr Ćwikła| adres_um=Niepodległości 13| kod_poczt_um=73-150| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=12,8| stopniN=53|minutN=38|stopniE=15|minutE=37| wysokość=56-94| rok=2019| lëdztwò=10 066<ref>[http://www.polskawliczbach.pl/Lobez Polska w liczbach w oparciu o dane GUS. 2019]</ref> gęstość=798/km²| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 91| pòcztowi kòd=73-150| registracëjné tôfle=ZLO| TERYT=| SIMC=| www=http://www.lobez.pl |gwôsné miono=Łobez}} '''Łobéz''' ({{IPA|ˈwɔbɛs}}, {{Audio|Pl-Łobez.ogg}}) (we zdrojach: ''Lobis'' 1271, ''Lobese'' 1280, ''Lobse'' 1285, ''Labes''; pòl. ''Łobez'', miem. ''Labes'') - krézewi gard w [[Zôpadnopòmòrzczé Wòjewództwò|Zôpadnopòmòrzczim Wòjewództwie]] nad [[Réga (rzéka)|Regą]]. Lëdztwò gardu: 10.066 ([[2019]]) Wiéchrzëzna gardu: 12,8 km² == Lëdztwò == <timeline> ImageSize = width:460 height:320 PlotArea = left:50 right:20 top:25 bottom:30 TimeAxis = orientation:vertical AlignBars = late Colors = id:linegrey2 value:gray(0.9) id:linegrey value:gray(0.7) id:cobar value:rgb(0.2,0.7,0.8) id:cobar2 value:rgb(0.6,0.9,0.6) DateFormat = yyyy Period = from:0 till:11000 ScaleMajor = unit:year increment:11000 start:0 gridcolor:linegrey ScaleMinor = unit:year increment:500 start:0 gridcolor:linegrey2 PlotData = color:cobar width:20 align:center bar:1680 from:0 till:800 bar:1740 from:0 till:1191 bar:1749 from:0 till:1339 bar:1831 from:0 till:2443 bar:1861 from:0 till:4756 bar:1895 from:0 till:5187 bar:1925 from:0 till:5994 bar:1933 from:0 till:6947 bar:1939 from:0 till:7310 bar:1945 from:0 till:1710 bar:1946 from:0 till:4144 bar:1957 from:0 till:6026 bar:1970 from:0 till:7355 bar:1990 from:0 till:10953 PlotData= textcolor:black fontsize:S bar:1680 at: 800 text: 0,8 shift:(0) bar:1740 at: 1191 text: 1,2 shift:(0) bar:1749 at: 1339 text: 1,3 shift:(0) bar:1831 at: 2443 text: 2,4 shift:(0) bar:1861 at: 4756 text: 4,8 shift:(0) bar:1895 at: 5187 text: 5,2 shift:(0) bar:1925 at: 5994 text: 6 shift:(0) bar:1933 at: 6947 text: 7 shift:(0) bar:1939 at: 7310 text: 7,3 shift:(0) bar:1945 at: 1710 text: 1,7 shift:(0) bar:1946 at: 4144 text: 4,1 shift:(0) bar:1957 at: 6026 text: 6 shift:(0) bar:1970 at: 7355 text: 7,4 shift:(0) bar:1990 at: 10953 text:11 shift:(0) </timeline> == Spisënk bùrméstrów gardu == {| class="wikitable" | 1632 – Carsten Beleke || || 1809 – Johann Georg Falck |- | 1670 – Bernd Bublich || || 1823–1840 – Johann Friedrich Rosenow |- | 1700 – Paul Belecke || || 1842–1844 – Adolf Ludwig Ritter (privremeno) |- | 1702 – Theele || || 1844–1845 – Albert Wilhelm Rizky |- | 1723 – F. C. Hackebeck || ||1846–1852 – Heinich Ludwig Gotthilf Hasenjäger |- | 1734 – F. W. Weinholz || || prije 1859. Hasenjaeger |- | 1736 – Schulze || || 1852–1864 – Carl Albert Alexander Schüz |- | 1732 – Hackenberken || || 1921 – Willi Kieckbusch |- | 1745 – M. C. Frize || || 1945 – Hackelberg, Teofil Fiutowski, Stefan Nowak, Feliks Mielczarek |- | 1746 – Johann Friedrich Thym || || 1946 – Władysław Śmiełowski |- | 1752 – Johann Gottsried Severin || || 1948 – Tadeusz Klimski |- | 1753? – J. F. von Flige || || 1949 – Ignacy Łepkowski |- | 1757 – Johann Friedrich Thym || || 1972-1990 - Zbigniew Con |- | 1757 – Heller || || 1990–94 - Marek Romejko |- | 1767 – Gottlieb Timm || || 1994–1998 - Jan Szafran |- |1775 – Johann Gottfried Severin|| || 1998–2002 - Halina Szymańska |- |1790 – Jahncke|| || 2002–2006 - Marek Romejko |- |1805 – Heinrich (?) Falck|| || 2006–2014 - Ryszard Sola |- |1806 – Zuther (drugi dan 1712)|| ||2014 - Piotr Ćwikła |- |1806 – Nemitz|| || |} == Stôrodôwnotë ë turistné atrakcëje == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Lobez kosciol kz.jpg| Òbrôzk:Kamienica w Łobzie (obok dworca PKP).jpg| Òbrôzk:Zabytkowa Poczta w Łobzie.JPG| Òbrôzk:Zabytkowy dom w Łobzie.jpg| Òbrôzk:Świętoborzec - dworek.jpg| Òbrôzk:Łobez z lotu ptaka.JPG| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.lobez.pl Łobez] * [http://www.bip.lobez.pl/ BIP Łobez] * [http://www.youtube.com/watch?v=mPWlmToO5FY/ Łobez - You Tube] == Przëpisë == {{Przëpisë}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] 7f0dtnng0k8cfn8x9jkgq13dmsamnt9 0 6730 195104 125246 2026-04-13T15:43:27Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Mùzeùm]] 195104 wikitext text/x-wiki '''Skansen''' - pòtocznie pòzwa [[mùzeum]] na wòlnym lëfcë, chtërnégò célem je zaprezentowanié kùlturë [[ludowô]] dóné òkòlë abò téż ekspozycëjô òbiektów stôrodôwnych (archeologowich, bùdownych, etnografnych). Pòlsczi mùzea skansenowsczi zrzeszają sã w ''Zrzeszeniu Mùzeów na Wòlnym Lëfcë''. Nôstarszim skansenem w Pòlsce je '''''Kaszëbsczi [[Park]] Etnografny we [[Wdzydze Kiszewsczi|Wdzydzach Kiszewsczich]]'''''. http://www.muzeum-wdzydze.gda.pl/ Pòzwa tego tipù mùzeów pòchòdzy òd szwedzczi pòzwë własnô, parkù Skansen, ùżëtô dlô òdemkłi w 1891 przez Artura Hazeliusa ekspozycëji 150 przëkłôdów architekturë drewnionô z môlu całégò kraju, na wyspie Djurgården na terenie Sztokhòlmù, gdze pò rôz pierwszi przëgòtowano tego tipù zbiér stôrodôwnotów. Przeniesono tam z rozmajitich môlów kraju apartny dlô nich bùdynczi wiejsczi. == Ôrte skansenów : == *'''Skansenë etnografny''' : Przenôszi sã do nich tipòwé abò nadzwëkòwé przëkłôdë nôczãscô architekturë ludowô z dóné òkòlë, a wraz z bùdinkama jich wëpòsażenié, statczi, nôrzãdza, wëstrojenié, òbleczënk ludowé i jinszi elementë fòlkloru. [[Òbrôzk:Skansen.jpg|mały|Kaszëbsczi Park Etnografny we Wdzydzach]] *'''Skansenë techniczi''' : pòzwë ti terô ùżiwô sã téż dlô zebrónych pòd gòłim niebem stôrodôwnych òbiektów technicznych. *'''Skansen przerobinë''': stôré czerpiskò i przëgòtowóné do zwanożënié fòrtyfikacëji np. Skansen Fòrtyfikacëjny – Oderstellung – Lesnô Góra, Skansen fòrtyfikacëjny w Dobieszowicach. *'''Skansen górowny''' : w Zabrzu (ùl. Wòlnoscë) – na môlu założoné w 1791 r. czerpiska kamianégò wãdżiela, w jegò skłôd wchôdają m.jin. dôwné wërobiska Königin Luise Grube (Pò II wòjnie swiatowé i pò zmianie państwowiznë Zabrza pòzwano "Luizã" KWK "Zabrze") *'''Skansen pòdzemny''' : Stôrodôwny Czerpiskò Kamianégò Wãdżiela "Guido" zrobionô na terenie Zabrza == Òbaczë téż == * [[Mùzeùm]] == Lëteratura == *Małô Encyklopedia Pòwszechnô PWN == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Mùzea]] f7807uyy2hm1azh4qdcg21gnc17t31e 195105 195104 2026-04-13T15:44:19Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 195105 wikitext text/x-wiki '''Skansen''' - pòtocznie pòzwa [[mùzeùm]] na wòlnym lëfcë, chtërnégò célem je zaprezentowanié kùlturë [[ludowô]] dóné òkòlë abò téż ekspozycëjô òbiektów stôrodôwnych (archeologowich, bùdownych, etnografnych). Pòlsczi mùzea skansenowsczi zrzeszają sã w ''Zrzeszeniu Mùzeów na Wòlnym Lëfcë''. Nôstarszim skansenem w Pòlsce je '''''Kaszëbsczi [[Park]] Etnografny we [[Wdzydze Kiszewsczi|Wdzydzach Kiszewsczich]]'''''. Pòzwa tego tipù mùzeów pòchòdzy òd szwedzczi pòzwë własnô, parkù Skansen, ùżëtô dlô òdemkłi w 1891 przez Artura Hazeliusa ekspozycëji 150 przëkłôdów architekturë drewnionô z môlu całégò kraju, na wyspie Djurgården na terenie Sztokhòlmù, gdze pò rôz pierwszi przëgòtowano tego tipù zbiér stôrodôwnotów. Przeniesono tam z rozmajitich môlów kraju apartny dlô nich bùdynczi wiejsczi. == Ôrte skansenów == *'''Skansenë etnografny''' : Przenôszi sã do nich tipòwé abò nadzwëkòwé przëkłôdë nôczãscô architekturë ludowô z dóné òkòlë, a wraz z bùdinkama jich wëpòsażenié, statczi, nôrzãdza, wëstrojenié, òbleczënk ludowé i jinszi elementë fòlkloru. [[Òbrôzk:Skansen.jpg|mały|Kaszëbsczi Park Etnografny we Wdzydzach]] *'''Skansenë techniczi''' : pòzwë ti terô ùżiwô sã téż dlô zebrónych pòd gòłim niebem stôrodôwnych òbiektów technicznych. *'''Skansen przerobinë''': stôré czerpiskò i przëgòtowóné do zwanożënié fòrtyfikacëji np. Skansen Fòrtyfikacëjny – Oderstellung – Lesnô Góra, Skansen fòrtyfikacëjny w Dobieszowicach. *'''Skansen górowny''' : w Zabrzu (ùl. Wòlnoscë) – na môlu założoné w 1791 r. czerpiska kamianégò wãdżiela, w jegò skłôd wchôdają m.jin. dôwné wërobiska Königin Luise Grube (Pò II wòjnie swiatowé i pò zmianie państwowiznë Zabrza pòzwano "Luizã" KWK "Zabrze") *'''Skansen pòdzemny''' : Stôrodôwny Czerpiskò Kamianégò Wãdżiela "Guido" zrobionô na terenie Zabrza == Òbaczë téż == * [[Mùzeùm]] == Lëteratura == * Małô Encyklopedia Pòwszechnô PWN == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://www.muzeum-wdzydze.gda.pl/ [[Kategòrëjô:Mùzea]] r711vf0duog3ojzdjhnnhir4ulswbsl 0 6733 195263 191321 2026-04-14T02:26:00Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195263 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:The Wounded Angel - Hugo Simberg.jpg|right|mały|200px|''Hugo Simberg, 1903]] [[Òbrôzk:Jacob Wrestles with the Angel (89394819).jpg|mały|Gustave Doré Biôtka Jakùba z Janiołã]] '''Janiołë''' są dëchama chterne stwòrził Bóg przed człowiekã. Òne ni mają cała leno rozëm i wòlną wòlã. Òne służą Bògù w niebie i lëdzom na zemi. Kôżdi człowiek mô swòjégò ''janioła stróża''. Janiół stróż je z człowiekã wiedno i pòmôgô mù w żëcim. Są jesz jinszé janiołë zwôné ''jarchaniołama''. Jich miona to Michôł, Rafôł i Gabriél. Janiołów je baro wiele. Wedle [[Biblëjô|Biblëji]] lëczba chórów janielsczich je òd 7 do 11. Są zebrané w trzech triadach (wedle [[sw. Ambroży|sw. Ambrożégò]]). == Pòwstanié nazwë == Słowò ''janiół'' przeszło do pòlsczégò z jãzëka czesczégò za sprawą [[Cyryl|Cyrëla]] i [[Metody|Metodégò]]. Piérwòtno pòchòdzy òd grecczégò słowa angelos òznaczającégò "pòsélc". W [[Stôri Testameńt|Stôrim Testameńce]] są nazwane pò hebrajskù malah - co téż znaczi "pòsélc". == Historija wezdrzatkù janiołów == === Starożëtnosc === Piérszé ùmëslenia janiołów jistniałë ju w starożëtnim Egipce i Babilonji. W religijach tëch cywilizacëji bëło wiele dëchów i jistot, chtërne bëłë pòstrzédnikama midze bògama a lëdzama. Ùkôzowano je jakò zwiérzãta ze skrzidłama i ludzczima gãbama. Przódeczasném janiołóm przëpisëwano cało, co je pòtwierdzoné w [[Ksãga Henoha|Ksãdze Henoha]]. W czasach terôczasnych do ti kòncepcëji janiołów wrócëł [[Emanuel Swedenbòrg]]. === Chrzescëjaństwò i judaizm === Janiołë czãsto wëstãpùją w [[Stôri Testameńt|Stôrim Testameńce]] (np. Knéga Pòczątków 3,24; knédzi prorocczi). [[Biblëjô]] nie gôdô wiele ò nôtërze i ôrtach nëch bëtów. Wicy jinformacëji na tã téma mòżna nalezc w pismach kabalisticznëch i [[apòkrifë|apòkrifach]]. [[Chrzescëjaństwò]] przejãło wiarã w janiołë z [[judaizm|judaizmù]]. W pierwszich stalatach pòsród [[Òjcowie Kòscoła|Òjców Kòscoła]] jistniôłë sztridë co do nôtërë téch bëtów. Òstateczno tą sprawã rozwiązôł [[sw.Augustin]]. ''Janiół òznôczô funkcjã, nie nôtërã. Pitôsz jak sã zwie ta nôtëra? - Dëch. Pitôsz ò funkcjã - Janiół. Przez to czim je, je dëchã, a przez to co wëpełniô, je janiołã.'' [[Òbrôzk:Fra Angelico 043.jpg|mały|200px|''Zwiastowanié'', freska [[Fra Angelico]] w [[Zôkón Kaznodzejny|dóminikańsczim]] [[Konwent San Marco we Florenceji|klôsztorze sw. Marka]] we Florenceji]] ==== Janiołë w Biblëji ==== * Są jistotama dëchòwama nadleżnama wedle lëdzé - Ps 8,6; Hbr 2,7, * Stwòrzeni przed lëdzama Hi 48, 4-7, * Nie żenią sã - Mk 12,25, * Je jich baro wiele - Ps 68,18; Mt 24,31; Hbr 12,22; Ap 5,11, * Nie nôleżi jich wielbic - Kol 2,18-19; Ap 19,10;22,8-9, * Służą lëdzą - Hbr 1,14; i jich chronią - Ps34,8; * Służëłë Jezësowi - Mt 4,11; Mk 1,13; Łk 22,43; * Czãsc z nich ùpadłô - Jud 6; 2P 2,4; i służi diabłu - Ap 12,9; Mt 25,41; === Islam === Janiołë pełnią ważną rolã w [[islam]]ie. Wiara w nie jest czãscą dogmaticzi ti wiarë. W islamie wierzą, że janiołë stwòrził Bóg ze swiatła, przebiwają w niebie i jich pierszim zadaniém je służba Bògù. Pełnią służbã pòsélców, chronią lëdzé i spisują wszëtci jich ùczinci. [[Kòrôn]] òstôł pòdiktowôny [[Mahometowi]] przez janioła [[Dżibrila]]. W teologji islamù wëmieniwô sã Dżibrila, Malika (strażnika pieczielnégò ògnia), Izarila (janioła smiercë), Nakira i Mùnkara, Haruta i Maruta, Mikaila i Azrafaela. Jeden le janiół, chtëren òdmówiôł służbë Bògù to [[Iblis]] zwôné też diôbłã. == Funkcëje janiołów == W chrzescëjaństwie janioły pełnią dwie główné funkcëje: * gloryfikùącą - słôwią i chwôlą Bòga * pòstrzédniową - są pòsélcama Bòga, òpiekùnama lëdzy, zanoszą mòdlëtwã do Bòga, òznajmiają lëdzom Jegò wòlã, pòmôgają pòdjic dobrô decyzjã. W Knédze Pòczątków Cheruby strzegą wéńdzenia do Edenu a w Apòkalipsé sw. Jana wëmierzają karë spôdającé na lëdzkòsc. == Lëteratura == Davidson G., (2003), SŁOWNIK JANIOŁÓW w tim janiołów ùpadłich. Wyd. Zysk i S-ka. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Religijô]] 330a6mp3i9i0egnhxrdx6t1mu0ej8ui 0 6739 195163 189168 2026-04-13T18:18:01Z Iketsi 3254 * [[Słuńce]] 195163 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gwiżdże - kolędowanie 024.JPG|thumb|Gwiżdże z Dobrzewina]] '''Gwiôzdka''' – je to zwëk òbchòdzony na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] czile dniów przed [[Gòdë|Gòdama]]. Checzë òdwiédzéwô tej karno przezeblôkańców, chtërny z wiôldżim jôchã wchòdzą do chëczi i robią przë tim wiele wërwasu. Wëstrzód przezeblôkańców bëłë zwiérzãta (bòcón, kòzéł, baran), lëdzë (Cëgón z miedwiedzã, [[kòminôrz]], baba ze strëchã) i pòstace nadprzërodzoné (smierc, pùrtk). Towarzi jima mùzykańt (akòrdionista). Bòcón pòdszczepiwô brutczi, wëbiérô jôdã z grôpów, kòminiôrz smarëje szadzą snôżé białczi i dzéwczãta, i wërzucô pòpiół z piécka. Diôbeł zazérô w kòżdi nórt, zjôdô smaczczi, mòże kłoc widłama domôcëch. Mùzykańt graje, chłop z babą tuńcëją i wiele razy baba narzékô na strëcha, a strëch na babã. Za kòlãdowanié przezeblôkańcowie dostôwają smaczczi abò téż dëtczi. Kòlãdnicë, co chòdzą w adwence do Gòdów to są Gwiôzdczi, a prowadzy jich ''[[gwiôzdór]]'' (zwóny téż ''gwiôzdką''). Pò gwiôzdce (25 XII) zwią sã òni [[gwiżdże|gwiżdżama]], bò prowadzy jich gwiżdż. chtërën dzwónkama i gwizdaniém òznajmiwô przińdzenié Gwiżdżów. Mòże jich spòtkac na Kaszëbach do swiãta Trzech Królów. Nôprzód bëło pitanié do gòspòdarzów, czë chcą przëjąc karno kòlãdników słowama: "Chceta wa Panią Gwiôzdkã widzec?". Żele gòspòdarze sã zgòdzą - gwiżdż rôczi do bëna swòjich kòlegów (wëstrzód nich je téż gwiôzdka-gwiôzdór), a ti zaczinają zabawã... Gwiôzdka mô skùńczëc swòje widzawiszcze przed 12 gòdzëną w nocë, bò w tim czasu òna bë mògła pòtkac gwiôzdkã z nieba. == Òbaczë téż == * [[Gwiôzdór]] * [[Trzej królowie]] * [[Słuńce]] == Lëteratura == * F. Grucza: Gwiôzdka, w: E. Pryczkowski, "Kaszubski Kordecki. Życie i twórczość ks. prałata Franciszka Gruczy", Banino 2008, ss. 122-124, ISBN 9788360640159 * Malicki L.: Rok obrzędowy na Kaszubach, Wojewódzki Ośrodek Kultury, Gdańsk 1986 * Sychta B.: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. Wrocław-Warszawa-Kraków, t.I (1967), s. 391 - 392. * Ostrowska R., Trojanowska I.: Bedeker kaszubski, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1974, s. 145 == Bùtnowé lënczi == *[https://web.archive.org/web/20191210202007/http://niematerialne.nid.pl/Dziedzictwo_niematerialne/Krajowa_inwentaryzacja/Krajowa_lista_NDK/ Kaszubska Gwiôzdka] *[http://mng.gda.pl/muzeum/projekty-naukowe/ niematerialnô kùlturowô spôdkòwizna] *[https://web.archive.org/web/20210126175249/https://www.diecezja.gda.pl/artykuly/uroczystosci/kaszubskie-swieta-na-nordzie Paneszka] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] ss2boujekrgo23li4lkdcqjit7feqrk 0 6745 195100 184078 2026-04-13T15:41:04Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kùltura]] 195100 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Round_basket_mandelette.jpeg‎|mały|kòsz]] '''Ùplotë''' – fach, znôny òd czasów prehistoricznych,chtërny pòligù na wërabianiu wszëlczigò dzylù prziborów ze słomë, wiklinë i rafii itp. Pòzwa ta òdnôszô sãdo zachów domòwich i ùrzitkòwich, na przëmiór kòsze. Lëdze na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] czëdes bële biédné. Nié wszëtczé zachë dało do kùpieniô abò nie bëło na nie dëtków. Temù dzél przibòrów robilë sami. Jednym ze spòsobów na wëpòsażenié chęczë w pòtrzébné nôrzãdza bęłę ùplotë. Kaszëbi wëplôtatają je ju òd XI wiekù. Do ùplotów nôbarżi nadôwô sã kòrzéń [[chójka|chójczi]], danë abò [[jałówc|jałówca]], chtëren nôleżi wërwac i zarô sczechlac kórã, a tej przecąc na pół.Czejbë kòrzéń wëschł, nick nie dôbsã ju z niegò zrobic, bò bãdze pãkôł. Dôwni czãsto plotło sã krãżną techniką, co òznôczô, że zwiniãti w spiralã nieszczépióny kòrzéń przeplôtało sã szczépiónym kòrzeniã. Dzysô taczich ùplotów je ju baro mało. Dzysô ùplotë zrobioné sã techniką żeberkòwò-krziżewą. ;Przibòrë z plecónczi * kòsze i kòsziczi do bùlew * wiértle i kòrce do zbòżégò * mace do grzëbów, bùlew i mączi * czipczi do skrobaniô bùlew * czipë do seczczi * karinë i leszczi do wòżeniô rib * wãbórczi do wòdë. == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczi wësziwk]] == Lëteratura == * [[Zbigniew Skuza]], ''Ginące zawody w Polsce'', Muza, 2006 * [[Izabella Trojanowska]], ''Twórcy ludowi Kaszub'', Krajowa Agencja Wydawnicza, Gdańsk, 1982 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] l6w465ufhnuiaecde62v4hsl6v0ght8 0 6949 195186 189492 2026-04-13T18:34:13Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195186 wikitext text/x-wiki '''Zôbôwka''' (bawidło) – rzecz do zabawë colemało dzecóm, ale téż i dorosłi lubią sã bawic rozmajitëma rzeczama. Są téż zôbôwczi dlô zwiérząt. Zôbôwczi są znóny òd tësący lat. Do pòpùlarnëch zôbôwków dlô dzecy nôleżą: [[Pùpa|pùpczi]], [[Miedwiôdk|miedwiécczi]], [[klocczi]], [[Aùto|aùtka]], mrëczczi, [[Kùżel|kùżle]] i jin. Zôbôwka pôłni wiele rolów. Mòże dotëgòwac szrum, rozwijac ë ùczëc. [[Òbrôzk:Teddy bear - Rory.JPG|mały|Miedwiédzk – pòpùlarnô zôbôwka dlô dzecy]]Do twòrzëniô zôbôwków wëkòrzëstaje sã różnié doczëznë: [[drzewò]], [[papiór]], [[nitczi]], [[glëna]], [[Kasztan|kasztanë,]] [[kam]], [[Kòsc|kòscë]] ë jinszé. Zôbôwczi mògą bëc twòrzëné przez kòżdégò: przez firmë, przez dorosłëch ë téż przez dzecy. [[Knëpel]] to także zort zôbôwczi, bò mòże imitòwac [[bróń]] abò [[Kóń|kònia]]. == Ùżëwanié zôbôwków przez zwierzãta == Òbczas badérowaniów w [[Nôrodni Park Kibale|Nôrodnim Parkù Kibale]] w [[Ùganda|Ùgandze]] ùzdrzeno, eż małi [[Szimpans|szimpansë]] bawiłi sã knëplama. Zwierzãta ùżëwałi jich jakò [[Pùpa|pùpów]], sztelującë òpiekã nód òtrokã. Czãstszi takò robiłë młodé [[Samica|samice]]. == Òbaczë téż == * [[Bruny miedwiédz]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Zôbôwczi]] 4iku54a25qp35s9e7hk2u74yvcwg75i 0 7029 195067 125944 2026-04-13T14:59:13Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Rëbë]] 195067 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:Clupea harengus.png|mały]] '''Slédz''' – [[rëba]] z rodzënë slédzowatëch, wëstãpiwô na nordze [[Atlantik|Atlantikù]] ë przëległich [[mòrze|mòrzach]]. == Zortë sledza == * atlanticczi * pacëficzny * bałtëcczi * patagońsczi * walcowati * złoti. == Jinszé zortë rëbów co mają miono sledza: == * czôrnomòrsczi * dałgińsczi * wałżańsczi * amerikańsczi * antarkticzny. == Òbaczë téż == * [[Rëbë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rëbë]] 350vu8v2thazhta3my857zatttcku36 195068 195067 2026-04-13T14:59:20Z Iketsi 3254 -: 195068 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:Clupea harengus.png|mały]] '''Slédz''' – [[rëba]] z rodzënë slédzowatëch, wëstãpiwô na nordze [[Atlantik|Atlantikù]] ë przëległich [[mòrze|mòrzach]]. == Zortë sledza == * atlanticczi * pacëficzny * bałtëcczi * patagońsczi * walcowati * złoti. == Jinszé zortë rëbów co mają miono sledza == * czôrnomòrsczi * dałgińsczi * wałżańsczi * amerikańsczi * antarkticzny. == Òbaczë téż == * [[Rëbë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rëbë]] 4csyucpff7rbpj5spjxlzyuilcx7vu7 195069 195068 2026-04-13T15:00:06Z Iketsi 3254 ; 195069 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:Clupea harengus.png|mały]] '''Slédz''' – [[rëba]] z rodzënë slédzowatëch, wëstãpiwô na nordze [[Atlantik|Atlantikù]] ë przëległich [[mòrze|mòrzach]]. ;Zortë sledza * atlanticczi * pacëficzny * bałtëcczi * patagońsczi * walcowati * złoti. ;Jinszé zortë rëbów co mają miono sledza * czôrnomòrsczi * dałgińsczi * wałżańsczi * amerikańsczi * antarkticzny. == Òbaczë téż == * [[Rëbë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rëbë]] l8i4jvucervssj30bkjwi53oayv5rbs 195070 195069 2026-04-13T15:00:28Z Iketsi 3254 +Heringsschwarm.gif 195070 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:Clupea harengus.png|mały]] [[Òbrôzk:Heringsschwarm.gif|mały]] '''Slédz''' – [[rëba]] z rodzënë slédzowatëch, wëstãpiwô na nordze [[Atlantik|Atlantikù]] ë przëległich [[mòrze|mòrzach]]. ;Zortë sledza * atlanticczi * pacëficzny * bałtëcczi * patagońsczi * walcowati * złoti. ;Jinszé zortë rëbów co mają miono sledza * czôrnomòrsczi * dałgińsczi * wałżańsczi * amerikańsczi * antarkticzny. == Òbaczë téż == * [[Rëbë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rëbë]] ksav1nhhkfy94x3vgekgcsn34scc59n 195076 195070 2026-04-13T15:15:56Z Iketsi 3254 -GIF ([[Wała rib]]) 195076 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:Clupea harengus.png|mały]] '''Slédz''' – [[rëba]] z rodzënë slédzowatëch, wëstãpiwô na nordze [[Atlantik|Atlantikù]] ë przëległich [[mòrze|mòrzach]]. ;Zortë sledza * atlanticczi * pacëficzny * bałtëcczi * patagońsczi * walcowati * złoti. ;Jinszé zortë rëbów co mają miono sledza * czôrnomòrsczi * dałgińsczi * wałżańsczi * amerikańsczi * antarkticzny. == Òbaczë téż == * [[Wała rib]] * [[Rëbë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rëbë]] m96v1iwr8ra71tbskwgxxbaxztcc0w0 0 7089 195262 162623 2026-04-14T02:25:24Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195262 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:PGE Arena.jpeg|mały|Sztadión w [[Gduńsk|Gduńskù]]]] [[Òbrôzk:Stadion GOSiR.jpg|mały|Sztadión w [[Gdiniô|Gdinie]]]] '''Sztadión''' – to je szpòrtowô bùdowniô, brëkòwónô do rozgrôwaniô miónków w rozmajitëch szpòrtowëch discëplinach i jinëch masowëch widzawiszczów abò komercjowëch imprezów (tôrdżi). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Szpòrt]] 2pqhgdu0wh6b2wzqrswdsa95npyl0ws 0 7217 195102 193617 2026-04-13T15:42:22Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Mùzea| ]] 195102 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Muzeum Kaszubskie,Kaschubisches Museum Kartuzy.jpg|thumb|[[Kaszëbsczé Mùzeum miona Frãcëszka Trédra|Kaszëbsczé Mùzeum w Kartuzach]]]] '''Mùzeùm''' – institucjô pòwòłónô do zbiéraniô, badérowaniô, a téż òpieczi nad òbiektama, chtërne mają gwësną historiczną abô artisticzną wôrtosc. Pòzwa pòchôdô z [[Łacyńsczi jãzëk|łacëznianégò]] słowa ''musaeum'', chtërné samò pòwstało z grecczégò ''mouseion'' – plac abò swiãtnica, przeznaczony mùzóm (grecczim bòstwóm). Fùnkcje mùzeùm: [[Òbrôzk:Wdzydze zagroda 7.jpg|thumb|[[Mùzeùm - Kaszëbsczi Etnograficzny Park miona Téòdorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach|Mùzeùm we Wdzydzach]]]] *òchronné *wëchòwné *estetyczné Pierszé mùzeùm w [[Pòlskô|Pòlsczi]] òstało założoné przez Izabelã Czartoryską w 1801 r. w [[Puławy|Puławach]] i gromadzëło nôrodny pamiątczi. [[Kategòrëjô:Kùltura]] == Òbaczë téż == * [[Mùzeùm - Kaszëbsczi Etnograficzny Park miona Téòdorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Mùzea| ]] 8tb5twj8v88rgyl96hbt1vpqmmg3u8m 0 7366 195110 190076 2026-04-13T15:51:57Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Kaszëbsczé Mùzeum miona Frãcëszka Trédra]] do [[Kaszëbsczé Mùzeùm miona Frãcëszka Trédra]]: Mùzeum → Mùzeùm 190076 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Muzeum Kaszubskie,Kaschubisches Museum Kartuzy.jpg|thumb|Kaszëbsczé Mùzeum w Kartuzach]] [[Òbrôzk:Rozek kaszubski.JPG|thumb|110px|left|Tobaczéra (różk)]] '''Kaszëbsczé Mùzeum miona Frãcëszka Trédra w Kartuzach''' je samorządzëznową jinstitucją kùlturë, chtërna pòwsta w 1947 rokù. Jegò robòta polégô na rozkoscérzanim kùlturë [[Kaszëbi|Kaszëbów]] w kraju ë za grańcą. Dlô realizacji sztatutowëch célów òni wespółrobią z Samorządzëzną Gminë [[Kartuzë]] ë wielnyma kùlturalnyma môlama ë ùtwórcama na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Tu są wërobinë lëdowëch artistów, a m. jin. [[kaszëbsczi wësziwk]]. Mùzeum wëdôwô téż wszelejaczé materiałë (ksążczi, katalodżi wëstawów, fòlderë ë jinszé). Sedzbą Mùzeum je dosc stôri bùdink - stôrodôwnota. == Lëteratura == * ''Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka'' 2010, s. 50 * Czajkowski M.: Powiat Kartuski : Szwajcaria Kaszubska / Kaszëbskô Szwajcarëjô. Bydgoszcz 2003 == Bùtnowé lënczi == * [https://www.muzeum-kaszubskie.pl/ Domôcô starna Mùzeùm] * [https://web.archive.org/web/20200922172454/https://viaf.org/viaf/157533021/ VIAF] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 6pvhga7c9b66y2l0qdupa9c98j69dt7 195113 195110 2026-04-13T15:57:40Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Kaszëbsczé Mùzeùm miona Frãcëszka Trédra]] do [[Kaszëbsczé Mùzeùm miona Frãcëszka Trédra w Kartuzach]]: Kaszëbsczé Mùzeùm miona Frãcëszka Trédra → Kaszëbsczé Mùzeùm miona Frãcëszka Trédra w Kartuzach 190076 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Muzeum Kaszubskie,Kaschubisches Museum Kartuzy.jpg|thumb|Kaszëbsczé Mùzeum w Kartuzach]] [[Òbrôzk:Rozek kaszubski.JPG|thumb|110px|left|Tobaczéra (różk)]] '''Kaszëbsczé Mùzeum miona Frãcëszka Trédra w Kartuzach''' je samorządzëznową jinstitucją kùlturë, chtërna pòwsta w 1947 rokù. Jegò robòta polégô na rozkoscérzanim kùlturë [[Kaszëbi|Kaszëbów]] w kraju ë za grańcą. Dlô realizacji sztatutowëch célów òni wespółrobią z Samorządzëzną Gminë [[Kartuzë]] ë wielnyma kùlturalnyma môlama ë ùtwórcama na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Tu są wërobinë lëdowëch artistów, a m. jin. [[kaszëbsczi wësziwk]]. Mùzeum wëdôwô téż wszelejaczé materiałë (ksążczi, katalodżi wëstawów, fòlderë ë jinszé). Sedzbą Mùzeum je dosc stôri bùdink - stôrodôwnota. == Lëteratura == * ''Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka'' 2010, s. 50 * Czajkowski M.: Powiat Kartuski : Szwajcaria Kaszubska / Kaszëbskô Szwajcarëjô. Bydgoszcz 2003 == Bùtnowé lënczi == * [https://www.muzeum-kaszubskie.pl/ Domôcô starna Mùzeùm] * [https://web.archive.org/web/20200922172454/https://viaf.org/viaf/157533021/ VIAF] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 6pvhga7c9b66y2l0qdupa9c98j69dt7 195115 195113 2026-04-13T16:03:18Z Iketsi 3254 Kaszëbsczé Mùzeùm miona Frãcëszka Trédra w Kartuzach[1], przódë Kaszëbsczé Mùzeum miona Frãcëczka Trédra[2] 195115 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Muzeum Kaszubskie,Kaschubisches Museum Kartuzy.jpg|thumb|Kaszëbsczé Mùzeum w Kartuzach]] [[Òbrôzk:Rozek kaszubski.JPG|thumb|110px|[[Tobaczéra]] (różk)]] '''Kaszëbsczé Mùzeùm miona Frãcëszka Trédra w Kartuzach'''<ref>https://web.archive.org/web/20260413160134/https://www.muzeum-kaszubskie.pl/csb/</ref>, przódë '''Kaszëbsczé Mùzeum miona Frãcëczka Trédra'''<ref>{{RKJ|2010|50}}</ref> je samorządzëznową jinstitucją kùlturë, chtërna pòwsta w 1947 rokù. Jegò robòta polégô na rozkoscérzanim kùlturë [[Kaszëbi|Kaszëbów]] w kraju ë za grańcą. Dlô realizacji sztatutowëch célów òni wespółrobią z Samorządzëzną Gminë [[Kartuzë]] ë wielnyma kùlturalnyma môlama ë ùtwórcama na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Tu są wërobinë lëdowëch artistów, a m. jin. [[kaszëbsczi wësziwk]]. Mùzeum wëdôwô téż wszelejaczé materiałë (ksążczi, katalodżi wëstawów, fòlderë ë jinszé). Sedzbą Mùzeum je dosc stôri bùdink - stôrodôwnota. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Czajkowski M.: Powiat Kartuski : Szwajcaria Kaszubska / Kaszëbskô Szwajcarëjô. Bydgoszcz 2003 == Bùtnowé lënczi == * [https://www.muzeum-kaszubskie.pl/ Domôcô starna Mùzeùm] * [https://web.archive.org/web/20200922172454/https://viaf.org/viaf/157533021/ VIAF] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] m8e2x2130svy3cgpcx33vgiwz62xaw2 195116 195115 2026-04-13T16:03:52Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Mùzea]] 195116 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Muzeum Kaszubskie,Kaschubisches Museum Kartuzy.jpg|thumb|Kaszëbsczé Mùzeum w Kartuzach]] [[Òbrôzk:Rozek kaszubski.JPG|thumb|110px|[[Tobaczéra]] (różk)]] '''Kaszëbsczé Mùzeùm miona Frãcëszka Trédra w Kartuzach'''<ref>https://web.archive.org/web/20260413160134/https://www.muzeum-kaszubskie.pl/csb/</ref>, przódë '''Kaszëbsczé Mùzeum miona Frãcëczka Trédra'''<ref>{{RKJ|2010|50}}</ref> je samorządzëznową jinstitucją kùlturë, chtërna pòwsta w 1947 rokù. Jegò robòta polégô na rozkoscérzanim kùlturë [[Kaszëbi|Kaszëbów]] w kraju ë za grańcą. Dlô realizacji sztatutowëch célów òni wespółrobią z Samorządzëzną Gminë [[Kartuzë]] ë wielnyma kùlturalnyma môlama ë ùtwórcama na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Tu są wërobinë lëdowëch artistów, a m. jin. [[kaszëbsczi wësziwk]]. Mùzeum wëdôwô téż wszelejaczé materiałë (ksążczi, katalodżi wëstawów, fòlderë ë jinszé). Sedzbą Mùzeum je dosc stôri bùdink - stôrodôwnota. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Czajkowski M.: Powiat Kartuski : Szwajcaria Kaszubska / Kaszëbskô Szwajcarëjô. Bydgoszcz 2003 == Bùtnowé lënczi == * [https://www.muzeum-kaszubskie.pl/ Domôcô starna Mùzeùm] * [https://web.archive.org/web/20200922172454/https://viaf.org/viaf/157533021/ VIAF] [[Kategòrëjô:Mùzea]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kartësczi kréz]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 3aiuzikylvaka0m0r5uz2poy7i6d2fr 0 7369 195192 176405 2026-04-13T18:40:31Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Sarajewò]] * [[Zagrzeb]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195192 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Belgrade_1684.jpg|mały|upright=1.5|Belgrad w 1684 rokù]] '''Belgrad''' ([[Serbsczi jãzëk|serb]]: Београд/Beograd) – je stolëcą [[Serbskô|Serbsczi]]. == Òbaczë téż == * [[Sarajewò]] * [[Zagrzeb]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Serbskô]] [[Kategòrëjô:Stolëcë]] c6hw2uerlpkm6r7f1qgsyoctyk01pxg 0 7402 195261 162422 2026-04-14T02:24:58Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195261 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Adrian Ludwig Richter 013.jpg|mały|Genowefa w lasu, chtërną namalowôł [[Adrian Ludwig Richter]]]] '''Genowefa''' – to pòdług stôri legendë je miono nôbòżny i snôżi ksãżniczczi, chtërna bëła przez lëdzką òbmòwã niedowinnie wënëkónô z pałacu. Genowefa mia sëna, a w lese towarził jima dëczi zwiérz - jelenica. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Lëteratura]] lligt406h5b1gwq43ps3kxaphmcsle0 0 7406 195147 162421 2026-04-13T18:00:49Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] 195147 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Rekòwnica_(Wierzëca_1).JPG|mały|Wierzëca]] '''Wierzëca''' – to je rzéka dłużawë 130 km. Òna wëpłiwô z [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]] kòl Wieżëcë, a wpłiwô do [[Wisła|Wisłë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] it6a1yeq3xekn8r16p7jbe7n9k39y8x 0 7454 195260 187313 2026-04-14T02:24:09Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195260 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Udmurt in Russia.svg|mały|Ùdmùrcjô]] [[Òbrôzk:Udmurt03.png|mały|]] '''Ùdmùrcjô''' – repùblika w [[Ruskô Federacëjô|Rusczi Federacëji]] na terenie [[Eùropa|Eùropë]]. Tu wiele lëdzy gôdô [[Ùdmùrcczi jãzëk|ùdmùrcczim jãzëkiem]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20120528150221/http://v4.udsu.ru/english/finno_ugric_world] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Ruskô]] t6g638qfqjdzkrgek7w2uxs13j1gbub 0 7487 195153 183069 2026-04-13T18:02:59Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] 195153 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Calle Dlugie Pobrzeze, Gdansk, Polonia, 2013-05-20, DD 06.jpg|mały|Mòtława w [[Gduńsk]]ù]] '''Mòtława''' to je rzéka dłużawë 64,7 km. Òna wpłiwô do [[Wisła|Wisłë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VI/741 ''Motława'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] e0hw8m7bkft0dy1p59c8wzq38lf12hg 0 7546 195206 189144 2026-04-13T23:43:31Z Iketsi 3254 {{YouTube}} 195206 wikitext text/x-wiki '''Mézowò''' – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Kartuzë|gminie Kartuzë]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.facebook.com/Mezowo Mézowò] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VI/267 Mezowo] * {{YouTube|wI4pu_mYQRM|Mezowianie 2011. ...Dożynki / Òżniwinë}} * [https://web.archive.org/web/20201029224555/http://www.mezowo.pl/ad.php/front/display/pozycja-1/dziedzictwo-kaszubow-na-przekroju-wiekow.html spôdkòwizna] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gmina Kartuzë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] rsyhlipa3c8grq0ldolme0kpp28cldt 0 7591 195089 161686 2026-04-13T15:31:17Z Iketsi 3254 - → –; Òbaczë téż 195089 wikitext text/x-wiki '''Wësztôłcenié''' – to je pòswiôdczonô dokùmeńtã wiédzô zwënégòwónô w òficjalnym systemie ùczbë (pùbliczné szkòłë, priwatné szkòłë). == Òbaczë téż == * [[Szkòla w Starzënie]] == Pòdług pòlsczégò prawa to dô wëùczenia == * [[spòdlowé wësztôłcenié]] * [[gimnazjowé wësztôłcenié]] * [[warkòwé wësztôłcenié]] * [[strzédné wësztôłcenié]] * [[wëższé wësztôłcenié]] (wëższô ùczałosc) {{Ùzémk artikla}} n8r3mvqzux03oroj9xhw76qup4i1q8n 0 7649 195050 190172 2026-04-13T14:45:47Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195050 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk | farwa=0000ff | farba=ffffff | apartne miono=Moravščina | kraj, òbénda1= [[Mòrawskô]] ([[Czeskô Repùblika]]) | lëczba=108 649<ref name="census"/> | môl=- | rodzëzna=[[Jindoeùropejsczé jãzëczi]] *[[Słowiańsczé jãzëczi]] **[[Zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi|Zôpôdnosłowiańsczi jãzëk]] ***'''Mòrawsczi jãzëk''' | alfabét=[[łacëzniany alfabét|łacëzniany]] | kraj, òbénda2= | agencëjô=? | iso1= | iso2= | sil= | kòd= | znankównik= | jãzëk=mòrawsczi | znankòwnik2=mòrawsczégò }} '''Mòrawsczi jãzëk''' (po mòrawskù ''moravščina'', ''moravský jazyk'') je jãzëk z [[zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi|zôpôdnosłowiańsczégò]] karna [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]], chtërnym gôdô wiãcy jak 100&nbsp;000 [[Mòrawianie|Mòrawianów]].<ref name="census">[http://vdb.czso.cz/sldbvo/#!stranka=podle-tematu&tu=30629&th=&v=&vo=H4sIAAAAAAAAAFvzloG1uIhBMCuxLFGvtCQzR88jsTjDN7GAlf3WwcNiCReZGZjcGLhy8hNT3BKTS_KLPBk4SzKKUosz8nNSKgrsHRhAgKecA0gKADF3CQNnaLBrUIBjkKNvcSFDHQMDhhqGCqCiYA__cLCiEgZGvxIGdg9_Fz__EMeCEgY2b38XZ89gIIvLxTHEP8wx2NEFJM4ZHOIY5u_t7-MJ1OIP5IdEBkT5OwU5RgH5IUB9fo4ePq4uEPNYw1yDolzhPstJzEvX88wrSU1PLRJ6tGDJ98Z2CyYGRk8G1rLEnNLUiiIGAYQ6v9LcpNSitjVTZbmnPOhmArq34D8QlDDwAG10C_KFWcoe4ugU6uPtWMLA4eni6hcSEAZ0FYe_k3OQmaGJUwUA4lOtR1sBAAA.&vseuzemi=null&void= Obyvatelstvo podle věku, mateřského jazyka a pohlaví]</ref> == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] 7kswy2oe3ewhts88d11e4tyqyhmstrr 0 7706 195259 161870 2026-04-14T02:23:43Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195259 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Vrahovice.jpg|mały|Vrahovice]] '''Vrahovice''' – są wsą w [[Czeskô Repùblika|Czesczi Repùblice]]. Tu je kòscół i kòl 3400 mieszkańców. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Czeskô Repùblika]] r4r2uwj042sg6uw3tapxkex4oxwgblv 0 7735 195292 190168 2026-04-14T11:35:39Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195292 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk| farwa=000066| farba=ffffff| apartne miono=беларуская мова| kraj, òbénda1= [[Biôłorus|Biôłoruskô]]| lëczba= kòl 5-6 milionów| môl=-| rodzëzna=[[Jindoeùropejsczé jãzëczi]] *[[Słowiańsczé jãzëczi]] **[[pòrénkòwòsłowiańsczé jãzëczi]] ***'''Biôłorusczi jãzëk'''| alfabét= cërëlicô, [[łacëzniany alfabét|łacëzniany]], biôłrusczi arabsczi alfabét| kraj, òbénda2=[[Biôłorus|Biôłoruskô]], [[Pòlskô]] gminë Orla, Narewka, Czyże, Hajnówka (wies) ë gard Hajnówka, jãzëk mniészoscë w [[Czeskô]] ë [[Ùkrajina|Ùkrajinié]]| agencëjô=Biôłorsukô nôródnô akademjiô naùk| iso1=be| iso2=bel| iso3=bel| sil=BEL| kòd=bl| znankównik=Białoruskô| jãzëk=białorusczi|znankòwnik2=białorusczégò }} [[File:Dialects of Belarusian language be-tarask.png|thumb|Dialektë biôłorusczégò jãzëka]] [[File:Jezyk białoruski w gminach.png|thumb|Gminë w [[Pòdlasczé wòjewództwò|Pòdlasczim wòjewództwie]], w chtërnëch biôłorusczi je brëkòwóny jakno pòmòcny jãzëk]] '''Biôłorusczi jãzëk''' (biôłor. ''беларуская мова'') – jãzëk z [[Pòrénkòwòsłowiańsczé jãzëczi|pòrénkòwòsłowiańsczégò karna]] [[Słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]]. Rozkòscerzony przede wszëtczim w [[Biôłorusjô|Biôłorusje]], gdze jawi sã państwòwim jãzëkã (òbòk [[Rusczi jãzëk|rusczégò]]). Mô dwa wariantë jãzëkòwi normë: dominëjący òficjalny prawòpis (wprowadzóny w 1933) i tak pòzwóną taraszkiewicã (zwóną téż „klasycznym prawòpisã”), chtërna bëła brëkòwónô oficjalno òd 1918 do 1933, a dzysô je wëzwëskiwónô nieòficjalno i w ògrańczonym zakresu. Wedle biôłorusczégò òglowégò spisënkù z 2009 doma pò biôłoruskù gôdało 2 073 853 lëdzy [[Biôłorusënowie|biôłorusczi nôrodnoscë ]] i 153 271 przedstôwców jinëch nôrodów (w tim 120 378 Pòlôchów), co dôwô 23,43 % lëdztwa tegò państwa<ref>[https://web.archive.org/web/20110825202316/http://belstat.gov.by/homep/ru/perepic/2009/publications/selected_nationalities.rar ''Предварительные результаты переписи 2009 года'']</ref>. W òficjalnym żëcym wespółczasny Biôłorusje biôłorusczi jãzëk òstôł wëcësnióny rusczim jãzëkã. Czësto ruskojãzëczną je midzë jinszima sądowizna i ùsôdzanié ùrzãdowich dokùmeńtów. Wiele lëdzy w codniowim żëcym ùżiwô „trasianczi”. Je to rozmòwnô fòrma jãzëka z przewôgą rusczi leksyczi, ale z biôłoruską gramatiką i fònetiką. Trasianka pòwstała w wënikù wëmiészaniô dialektowégò biôłorusczégò jãzëkã z wespółczasnym rusczim jãzëkã lëteracczim i zaczinô przemikac nawetka do pùblicysticzi. Lëteracczi biôłorusczi jãzëk brëkòwóny je przede wszëtczim westrzód miesczi jinteligencji. Wiãkszosc lëdzy z miast gôdô równak pò ruskù. Dlô zapisu biôłorusczégò jãzëka ùżiwô sã [[cyrilica|cyrilicë]]. Òsoblëwòscą biôłorusczégò alfabétu (w przërównanim z jinëma cyrilicczima) je brëkòwanié lëtrë [[Ў]]. [[File:WIKITONGUES- Uladzislau speaking Belarusian.webm|thumb|right|250px|Biôłorusczi jãzëk]] {| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF" | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | А а | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Б б | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | В в | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Г г | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Д д | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | (Дж дж) | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | (Дз дз) | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Е е |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ё ё | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ж ж | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | З з | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | І і | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Й й | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | К к | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Л л | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | М м |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Н н | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | О о | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | П п | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Р р | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | С с | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Т т | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | У у | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ў ў |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ф ф | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Х х | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ц ц | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ч ч | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ш ш | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ы ы | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ь ь | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Э э |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ю ю | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Я я | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | |} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://en.wikibooks.org/wiki/False_Friends_of_the_Slavist/Belarusian-Kashubian Biôłoruskò-kaszëbsczi „falszëwi drëchòwie” dolmacza] * [https://web.archive.org/web/20181107180540/http://poland.mfa.gov.by/pl/bilateral_relations/bialorusini/uczelnie/ ''katedra Etnofilologii Białoruskiej''] == Przëpisë == {{Przëpisë}} [[Kategòrëjô:Słowiańsczé jãzëczi]] 5r5lpq875xzmyr34523i53m8injrtyj 0 7975 195258 163366 2026-04-14T02:23:13Z Iketsi 3254 Galeriô 195258 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Echinocystis lobata.jpg|mały|Préklowatô gùreczka]] '''Préklowatô gùreczka''' (''Echinocystis lobata'') – to je roscëna z rodzëznë baniowatëch. Òstatny czas òna rosce téż na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Zlikwidowac ją je cãżkò, a pòdłùg prawa òna w Pòlsce nié mô rosnąc. Może ptôche ją rozséwają? == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Echinocystis lobata vaisius 2006-07-24.jpg| Òbrôzk:Echinocystis lobata1.jpg| Òbrôzk:Echinocystis lobata invasion.JPG|Préklowatô gùreczka pnie sã na drzewa kòl rzéczi </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20112101260 prawò] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 5mag2y9o65l4eu1vlb0q1rb2mol5ft9 0 7986 195143 186250 2026-04-13T17:57:13Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] 195143 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bydgoszcz Zimowa Brda w Opławcu 6.jpg|mały|Brda òb [[Zëma|zëmã]]]] '''Brda''' (téż '''Dbra''') – to je rzéka dłużawë 238 km. Òna wpłiwô do [[Wisła|Wisłë]]. Na Brdze mòże bëc Kaszëbsczi Czôłenkòwi Spłiw „Szlachama Remùsa”. == Lëteratura == * [http://www.ztn.com.pl/files_b/4_2009-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf Jerzy Świerczek, ''Flisacy na Brdzie'', „Ziemia Zaborska”, lato 2009, s. 60.] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/356 Brda] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] qctndwmu2ultmy246mjwhdqit4yacvw 0 8304 195257 178186 2026-04-14T02:22:33Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195257 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kosciol dziecielec.jpg|mały|Kòscół z 1845 rokù]] '''Dzëcélcz''' to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[gmina Łãczëce|gminie Łãczëce]]. Tu je kòscół. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/293 Dzięcielec w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] [[Kategòrëjô:Gmina Łãczëce]] eeiwytfwa63lu6lwehqq7ic9rx8imjw 0 8591 195084 165398 2026-04-13T15:23:40Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Rëbë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195084 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Alosa fallax.jpg|mały|Majewnik]] '''Majewnik''' (''Alosa fallax'') – to je ôrt [[Rëba|rëbë]] z rodzënë sledzowatëch (''Clupeidae''). Òn żëje m.jin. w [[Bôłt|Bôłce]]. == Òbaczë téż == * [[Rëbë]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rëbë]] 3fyi9lgfxa70jckl9hqncmltfd86l7q 0 8609 195196 186979 2026-04-13T18:43:59Z Iketsi 3254 == Przëpisë == {{Przëpisë}} 195196 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Miechùcëno | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Chmielno | szôłtëstwò=Miechùcëno | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=20 | sekùndëN=26 | gradëE=18 | minutëE=01 | sekùndëE=33 | wiżô= | rok= | lëdztwò=1011 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-334 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Miéchùcëno - kòscół.JPG|thumb|170px|left|Kòscół]] [[Òbrôzk:Miechùcëno - stacja (2).JPG|left|170px|thumb|Stôré banowiszcze]] '''Miechùcëno'''<ref>https://web.archive.org/web/20190624093236/http://mniejszosci.narodowe.mswia.gov.pl/download/86/13576/stan09042019ost.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości''</ref> ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Miechucino'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Chmielno|gminie Chmielno]]. Tu béł nalazłi stôrodówny miecz. W ti wsë są przë drogach dwamòwny tôfle pòlskò-kaszëbsczé. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VI/326 Miechucin w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] [[Kategòrëjô:Gmina Chmielno]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 55m6qr3aastl0e66cvnzjuwaswfmq8l 195197 195196 2026-04-13T18:44:10Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195197 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Miechùcëno | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Chmielno | szôłtëstwò=Miechùcëno | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=20 | sekùndëN=26 | gradëE=18 | minutëE=01 | sekùndëE=33 | wiżô= | rok= | lëdztwò=1011 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-334 | reg_tôfla=GKA | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Miéchùcëno - kòscół.JPG|thumb|170px|left|Kòscół]] [[Òbrôzk:Miechùcëno - stacja (2).JPG|left|170px|thumb|Stôré banowiszcze]] '''Miechùcëno'''<ref>https://web.archive.org/web/20190624093236/http://mniejszosci.narodowe.mswia.gov.pl/download/86/13576/stan09042019ost.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości''</ref> ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Miechucino'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Chmielno|gminie Chmielno]]. Tu béł nalazłi stôrodówny miecz. W ti wsë są przë drogach dwamòwny tôfle pòlskò-kaszëbsczé. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VI/326 Miechucin w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] [[Kategòrëjô:Gmina Chmielno]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] j3kjbuuekpo624u5njwf9qwldm6324h 0 8611 195256 187170 2026-04-14T02:22:15Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195256 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Klodno 2.jpg|mały|Jezoro Kłodno]] '''Jezoro Kłodno''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Jezioro Kłodno'') – to je jezoro ò wiéchrzëznie 134,9 ha w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[Kaszëbsczi Krôjòbrazny Park|Kaszëbsczim Krôjòbraznym Parkù]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]]. == Lëteratura == * F. Lorentz, A. Fischer, T. Lehr-Spławiński: Kaszubi : kultura ludowa i język. Toruń : Wydaw. Instytutu Bałtyckiego ; Warszawa : Skł. gł. Kasa im. Mianowskiego - Instytut Popierania Nauki, 1934, s. 15. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://obszary.natura2000.org.pl/index.php?s=obszar&id=1062 Uroczyska Pojezierza Kaszubskiego] * [https://web.archive.org/web/20160910160431/http://www.szlakiwodne.info/walory-przyrodnicze-okolic-chmielna/flora-i-fauna-jeziora-klodno/] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé jezora]] 92xm4np1tx3wl0r72mbgkek8u9j4zj9 0 8693 195064 190554 2026-04-13T14:55:17Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] 195064 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Idioma rusino.PNG|mały|]] '''Rusynsczi jãzëk''' (rusyn. ''русиньскый язык'', ''руски язик'') – jãzëk z [[pòrénkòwòsłowiańsczé jãzëczi|pòrénkòwòsłowiańsczégò]] karna [[słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëków]], chtërnym gôdô wiãcy jak 70&nbsp;000 [[Rusyni|Rusynów]].<ref>[https://www.ethnologue.com/language/rue/ Rusyn] at [[:en:Ethnologue|''Ethnologue'']] (25th ed., 2022)</ref> Rusynskòjãzëczné lëdztwò mieszkô téż w [[Słowackô|Słowacczi]], [[Pòlskô|Pòlsce]], [[Serbiô|Serbii]], [[Rumùńskô|Rumùńsczi]], [[Kanada|Kanadze]], [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónych Krajach Americzi]]. == Przëmiôr ùżëcô == === Òjcze nasz === :Отче наш, котрый єсь на небесах, :няй святить ся твоє імя, :няй прийде твоє Царьство, :няй ся дїє твоя воля, :як на небі, так і на земли. :Хлїб наш каждоденный дай нам днесь :і одпусть нам нашы довгы, :так як і мы одпущаме своїм довжникам, :і не приведь нас до покушіня, :но ослободь нас од лукавого. :Бо Твоє є Царство и сила, и слава во вікы. Амінь. == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * ''A new Slavic language is born. The Rusyn literary language in Slovakia.'' Ed. Paul Robert Magocsi. New York 1996. * Magocsi, Paul Robert. ''Let's speak Rusyn. Бісідуйме по-руськы.'' Englewood 1976. * Aleksandr Dmitrievich Dulichenko. ''Jugoslavo-Ruthenica. Роботи з рускей филолоґиї.'' Нови Сад 1995. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * http://lemko.org/polish/zakorzenienie/index.html ({{Jãz.|pl}}) {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Słowiańsczé jãzëczi]] ll1w5n5q5apsgjd7dyyqvwt2aerey2a 0 8827 195077 174095 2026-04-13T15:16:38Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Slédz]] 195077 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Heringsschwarm.gif|mały|Wała rib]] '''Wała rib''' – to je karno [[Rëba|rëbów]], chtërne płiwają razã cobë nalezc sobie żëwnotã i wikszi bezpiek. Tak do czasu mògą płiwac np. [[Slédz|sledze]]. == Òbaczë téż == * [[Slédz]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rëbë]] 3ugez15rnqux73ukl70lx8gvfzuhngs 0 9098 195149 174537 2026-04-13T18:01:40Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] 195149 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Noteć k Białośliwia 7.jpg|mały|Notec kòl [[Pieła|Piełë]]]] '''Notec''' (abò '''Niéc''') – [[rzéka]] dłużawë 391&nbsp;km w nordowozôpodny [[Pòlskô|Pòlsczi]]. Je nôwikszëm docekã [[Warta|Wartë]]. Dłużawą je Notec sedmą rzéką Pòlsczi. Dorzécznica zajimô 17&nbsp;300&nbsp;km². {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] asoalryx42p55ljd6e8nn40z541vuwk 0 9100 195173 169257 2026-04-13T18:26:18Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195173 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Borsk - Wda (2).JPG|mały|[[Bòrsk]] - Wda]] '''Wda''' ('''Czôrnô Wòda''') – to je rzéka dłużawë 198 km. Òna wpłiwô do [[Wisła|Wisłë]]. == Òbaczë téż == * [[Wisła]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] m8zq59cjlijft1h2o5r2soy5bie0ta0 14 9155 195297 166893 2026-04-14T11:52:03Z Iketsi 3254 {{Commons}} {{Kalãdarium}} 195297 wikitext text/x-wiki {{Commons}} {{Kalãdarium}} [[Kategòrëjô:Kalãdarium]] 6ztyi6vb3ytb2zb0m44ruq8o4l28fr2 0 9246 195255 183076 2026-04-14T02:22:00Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195255 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jezioro Zarnowieckie.jpg|mały|Żarnowsczé Jezoro]] [[Òbrôzk:Zarnowiec elektrownia atomowa.jpg|mały|Resztczi atomòwi elektrownie]] '''Żarnowsczé Jezoro''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Jezioro Żarnowieckie'') to je jedno z nôwikszëch jezór [[Kaszëbë|Kaszëb]] – wiéchrzëzna 1431 ha w [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]]. Wedle Bògùsława Rosë (''Bogusław Rosa'') rëna tégò Jezora je ferdã, snôdką hôwingą pòwstałą przez to, że w przeszłoce mòrze lodowcowi niecczi bëło zalòné, na zapôdający sã — przez pionowé rësznotë — òbéńdze [[lodofôłt]]owi akùmùlacji. Kòl Żarnowsczégò Jezora bëła bùdowónô [[atomòwô elektrowniô]]. Pò wiôldżim nieszczescém z taką elektrownią w [[Japòńskô|Japòńsce]] je wiedzec, że tu òna dlô [[Kaszëbi|Kaszëbów]] bë bëła strasznym kłopòtã na dłudżi lata. Biwô pielgrzimka bôtama przez to Jezoro do [[Lëbkòwò|Lëbkòwa]] a tej dali piechti do [[Żarnówc]]a. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?pagename=Zarnowitzer_See&language=de&params=54.7632647_N_18.0563736_E_dim:7600_region:PL-PM_type:waterbody&title=Zarnowitzer+See+%E2%80%93+Jezioro+%C5%BBarnowieckie ''Jezioro Żarnowieckie''] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XIV/744 ''Żarnowieckie jezioro'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé jezora]] jx62xiuexg9wm0t2mgon3k8ypanipuc 0 9259 195227 182551 2026-04-14T01:22:51Z Iketsi 3254 * [[:wikt:piątk]] 195227 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} '''Piątk''' – to je dzéń tidzénia midzë [[czwiôrtk|czwiôrtkã]] a [[sobòta|sobòtą]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[:wikt:piątk]] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Dzéń tidzénia|#05]] cl751vy58345tz3h3fej47rvmhky71w 0 9260 195226 189029 2026-04-14T01:22:49Z Iketsi 3254 * [[:wikt:czwiôrtk]] 195226 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} '''Czwiôrtk''' – to je dzéń tidzénia midzë [[strzoda|strzodą]] a [[piątk|piątkã]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[:wikt:czwiôrtk]] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Dzéń tidzénia|#04]] nxrsyty7r1hc14ulamzcyfshqjkc62c 0 9262 195225 182546 2026-04-14T01:22:46Z Iketsi 3254 * [[:wikt:strzoda]] 195225 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} '''Strzoda''' – to je dzéń tidzénia midzë [[wtórk|wtórkã]] a [[czwiôrtk|czwiôrtkã]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[:wikt:strzoda]] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Dzéń tidzénia|#03]] 4qa1bk20pp4s5cuv9gvk69mdpomg2jg 0 9263 195229 182549 2026-04-14T01:22:55Z Iketsi 3254 * [[:wikt:niedzela]] 195229 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} '''Niedzela''' – to je dzéń tidzénia midzë [[sobòta|sobòtą]] a [[pòniedzôłk|pòniedzôłkã]]. Chrzescëjónie mają w niedzelã swiãto. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[:wikt:niedzela]] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Dzéń tidzénia|#00]] le43hopfhinnjpxe2eyzgcu1wj0rp8m 0 9264 195223 182548 2026-04-14T01:21:33Z Iketsi 3254 * [[:wikt:pòniedzôłk]] 195223 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} '''Pòniedzôłk''' – to je dzéń tidzénia midzë niedzelą a [[wtórk|wtórkã]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[:wikt:pòniedzôłk]] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Dzéń tidzénia|#01]] 8bk4oc7c1z0kpleu22km36r508obk9h 0 9265 195224 189047 2026-04-14T01:22:44Z Iketsi 3254 * [[:wikt:wtórk]] 195224 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} '''Wtórk''' – to je dzéń tidzénia midzë [[pòniedzôłk|pòniedzôłkã]] a strzodą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[:wikt:wtórk]] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Dzéń tidzénia|#02]] rv1c2aypm729rvsp8q8oxa8gkt0i7mv 0 9266 195228 189007 2026-04-14T01:22:53Z Iketsi 3254 * [[:wikt:sobòta]] 195228 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} '''Sobòta''' – to je dzéń tidzénia midzë [[piątk|piątkã]] a niedzelą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[:wikt:sobòta]] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Dzéń tidzénia|#06]] jpq9bxog6m9zo92jmf9n7g6di3utivc 0 9278 195254 187506 2026-04-14T02:21:05Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195254 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Earcov.JPG|mały|Lewô ùchòwô mùszla człowieka]] '''Ùchòwô mùszla''' (łac. ''auricula'') – to je dzél bùtnowégò ùcha òdpòwiedzalnô za pòbiéranié akùstikówëch pòdskôcënków z bùtnowégò òkrãżégò. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Antropòlogijô]] cdxc8l9zgpv4m6nm51a3ve1c5aunufz 0 9279 195180 172873 2026-04-13T18:30:55Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Renifer]] 195180 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Slowinzen Weihnachten 1937.jpg|mały|[[Gwiôzdka]], obrôz z 1937 rokù (autór: Otto Priebe)]] '''Gwiôzdór''' (abò '''Gwiôzdka''', '''Gwiôzdor''', na [[Norda|nordowëch Kaszëbach]] zwóny téż '''panëszką''') – to je wôżny człowiek w [[Gwiôzdka|Gwiôzdce]], wiele razy òni są dwaji czë trzeji. Gwiôzdór mô kòrbôcz ze słomë i wòłô dzecë do pôcerza. Dzecóm co mògą [[pôcerz]] rozdôwô zôbôwczi, pierniczi i òrzechë, żebë dobrze rosłë, a dzecóm co ni mògą i przez całi [[rok]] rôkùją, daje wrëczi i bije kòrbôczã. == Òbaczë téż == * [[Renifer]] === Lëteratura === * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. 393. {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] eea8sxs6jmdxnlq16xfndxi0yhh1vub 195181 195180 2026-04-13T18:31:11Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195181 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Slowinzen Weihnachten 1937.jpg|mały|[[Gwiôzdka]], obrôz z 1937 rokù (autór: Otto Priebe)]] '''Gwiôzdór''' (abò '''Gwiôzdka''', '''Gwiôzdor''', na [[Norda|nordowëch Kaszëbach]] zwóny téż '''panëszką''') – to je wôżny człowiek w [[Gwiôzdka|Gwiôzdce]], wiele razy òni są dwaji czë trzeji. Gwiôzdór mô kòrbôcz ze słomë i wòłô dzecë do pôcerza. Dzecóm co mògą [[pôcerz]] rozdôwô zôbôwczi, pierniczi i òrzechë, żebë dobrze rosłë, a dzecóm co ni mògą i przez całi [[rok]] rôkùją, daje wrëczi i bije kòrbôczã. == Òbaczë téż == * [[Renifer]] == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. 393. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] alpeont3gd4bqoudf9ptj7o9zldco1m 0 9300 195075 194806 2026-04-13T15:15:07Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ ++ 195075 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tuna Gills in Situ 01.jpg|mały|Rëbë òddichają [[Czéwa|czéwama]]]] '''Rëbë''' – to je zwëkòwô pòzwa zëmnokrëwianëch zwierzãtów z pòdtipù [[krzélôczi]], chtërne żëją w wòdze a òddichają [[Czéwa|czéwama]] i rëchają sã przë pomòcë [[Płatwa|płatwów]]. Na se rëbë mają [[Bòcznô liniô|bòczną liniã]]. Wiele rib mô kséń. To bëła gromada zëmnokrëwianëch zwierzãtów z pòdtipu krzélôczi (''Vertebrata''). == Galeriô == <gallery mode="packed"> File:Humpback anglerfish.png| File:Atl mackerel photo3 exp.jpg| File:Hippocampus hippocampus (cropped).jpg| File:Phycodurus eques P2023146 (cropped).JPG| File:Eastern Cleaner Clingfish (cropped).jpg| File:Cyphotilapia frontosa mouthbrooding.jpg| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Rëbôk]] * [[Rëbaczenié]] * [[Wiãcórk]] * [[Wãdzenié]] * [[Piątk]] * [[Argentińskô sardela]] * [[Bańtka]] * [[Brzóna]] * [[Eùropejskô sardela]] * [[Gùszk]] * [[Jôżdż]] * [[Lasfór]] * [[Łosos]] * [[Òkùnk]] * [[Òstrzëca]] * [[Majewnik]] * [[Mińtus]] * [[Mòrsczi kùrk]] * [[Mòrénka]] * [[Piskòrz]] * [[Plita]] * [[Plésza]] * [[Pòmùchla]] * [[Płotka]] * [[Sandra]] * [[Sardinka]] * [[Sledzón]] * [[Slédz]] * [[Stôrnia]] * [[Syjamsczi biôtkòwnik]] * [[Szczëka]] * [[Szprotka]] * [[Sztinka]] * [[Ùkleja]] * [[Wała rib]] * [[Wãgòrz]] * [[Zwëczajny jolc]] * [[Zwëczajny mòrénk]] * [[Zwëczajny wąsôcz]] * [[Zwëczajnô rëdówka]] * [[Zëmnica]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rëbë|*]] [[Kategòrëjô:Żëwnota]] ed0y9ejydrv9dh5evizt5fcjoowodwd 195078 195075 2026-04-13T15:18:15Z Iketsi 3254 Òbrôzk 195078 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Adolphe Millot poissons-pour tous.jpg|mały]] '''Rëbë''' – to je zwëkòwô pòzwa zëmnokrëwianëch zwierzãtów z pòdtipù [[krzélôczi]], chtërne żëją w wòdze a òddichają [[Czéwa|czéwama]] i rëchają sã przë pomòcë [[Płatwa|płatwów]]. Na se rëbë mają [[Bòcznô liniô|bòczną liniã]]. Wiele rib mô kséń. To bëła gromada zëmnokrëwianëch zwierzãtów z pòdtipu krzélôczi (''Vertebrata''). == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Tuna Gills in Situ 01.jpg|mały|Rëbë òddichają [[Czéwa|czéwama]] Òbrôzk:Humpback anglerfish.png| Òbrôzk:Atl mackerel photo3 exp.jpg| Òbrôzk:Hippocampus hippocampus (cropped).jpg| Òbrôzk:Phycodurus eques P2023146 (cropped).JPG| Òbrôzk:Eastern Cleaner Clingfish (cropped).jpg| Òbrôzk:Cyphotilapia frontosa mouthbrooding.jpg| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Rëbôk]] * [[Rëbaczenié]] * [[Wiãcórk]] * [[Wãdzenié]] * [[Piątk]] * [[Argentińskô sardela]] * [[Bańtka]] * [[Brzóna]] * [[Eùropejskô sardela]] * [[Gùszk]] * [[Jôżdż]] * [[Lasfór]] * [[Łosos]] * [[Òkùnk]] * [[Òstrzëca]] * [[Majewnik]] * [[Mińtus]] * [[Mòrsczi kùrk]] * [[Mòrénka]] * [[Piskòrz]] * [[Plita]] * [[Plésza]] * [[Pòmùchla]] * [[Płotka]] * [[Sandra]] * [[Sardinka]] * [[Sledzón]] * [[Slédz]] * [[Stôrnia]] * [[Syjamsczi biôtkòwnik]] * [[Szczëka]] * [[Szprotka]] * [[Sztinka]] * [[Ùkleja]] * [[Wała rib]] * [[Wãgòrz]] * [[Zwëczajny jolc]] * [[Zwëczajny mòrénk]] * [[Zwëczajny wąsôcz]] * [[Zwëczajnô rëdówka]] * [[Zëmnica]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rëbë|*]] [[Kategòrëjô:Żëwnota]] mf9wbp47x7r3agioojtipz9osyhbdum 0 9418 195072 182651 2026-04-13T15:08:58Z Iketsi 3254 {{Commons}} 195072 wikitext text/x-wiki {{Verify}} [[Òbrôzk:Tatry Mapa Plastyczna.JPG|mały|Tatrë mapa plastycznò]] [[Òbrôzk:Belianske Tatry from Jahňaci štít.jpg|mały|Pòłozenié Tatr]] [[Òbrôzk:Tatry - MOko.jpg|mały|Mòrscze Òkò]] '''Tatrë''' – sã pòłozunė w keta tatrzanscim, buten zôpôd [[Karpatów|Karpatë]]. == Położénié == Całé tatrë zajmùją wièchrzëznã 7854 km2, z tegò dôla 175 m2 leżi w granicach polsczi, a 610 km2. Na krôjnã słowacji.długosc tatrë mierzona òd pòrėnkù podnóży kobylegò wierchu do pôłniowi zôpôd podnóży òstregò wierchu kwaczyńsczegò mierzy w linii na prost 57km2, a ścisnote wśród granicy głównej 80km. Tatrë sä pòd òchronã przez ùstawienie na ich wièchrzni tatrzańcziegò parkù narodowegò i słowianczegò TANAP-u i tès do swiatowej seci reerwatów biosfery, [[UNESCO]]. == Genezô == Tatrë to najwyżsi gòrë Polsci. Sã òne tés najwyżsim masywem gòrscim w całych Karpatach Zôpôd. Mòżemy je pòdzelic na trzë częsci: '''[[Tatrë Zôpôd]], [[Tatrë Wysoczé]], [[Tatrë Bielsczé]]''' == Nawiãkszi jezóra w Tatrëch == Największi jezora w Tatrë sã [[Mòrskie Òkò]] 34,5 ha ,Wielczi Staw 34,1 ha (Polska),Czôrnô Staw pòd [[Rësë|Rësama]] 20,1 ha (Polska),Wielczi Hińczòwy Staw 20,1 ha (Słowacja),Szczyrbskié Jezoro 19,7 ha (Słowacja),Mòrskie Òkò w Dolinie Rybiegò Potòkù wraz z ògromnymi Mięgùszowieczimi Szczytami i Cubryną. Widok ze szlaku przez Świstówkę, Dolina Pięcu Stawów Pòlsczich z òkolic Swistowej Czuby. == Nôwikszy szczyt == Najwyższym szczytem Tatrów je [[Gerlach]] (2655 m npm) leżący w Tatrach Wysoczich. W Tatrach Zôpôd je to Bystra (2248 m npm), a w Tatë Bielsczich Hawrań (2152 m npm). W Pòlscze najwyżsi sã Rysy (2499 m npm), równak je to szczyt graniczny - a w rzeczywistości najwyżsimm całkowicie pòłożonym w granicach Pòlsczi szczytem je [[Kòzi Wierch]] (2291 m npm). Najwyżsim pòlsczim szczytem w Tatrë Zôpôd je Starobociańsczi Wierch (2176 m npm), równak òn tès je szczytem granicznym. == Fauna i flora == To kòlejni atut tatrzańsczich pejzaży. Lasëregla dolnegò rozciagã sã od okole 1000 m npm sãgają 1250 m npm, natomiastwyżéj do wyskòsczi 1550 m npm występuje pasmo regla górnegò. Na większi wysokòśczi napotykamy na kosodrzewinę, chterna wraz ze zwrostem wysokòśczi karłowaceje zanikając całkowicie na wysokòsczi około 1800 m npm. Jeszcze wyżej rozciãga sã pasmo hal. Òczewisce w zależnośce òd regionu Tatrë, wysokòsczi do jacich sãgają pòszczególne piętra roślinnosce, są różne. Doskonałim przykłademna to mòże bëc np. Dolina Jaworzynsczi, w chternej to gòrna granica lase znajdujã sã na wysokosczi okole 1200 m npm i je najniżej pòłòżoną w calich Tatrë. Z pòsród zwierzãt niespòtyczanych lub małò spòtyczanych w innych rejonach Pòlsczi należy wymienić miedzwiedze, kòzice i świstaczi. Pòza tim mòżemy napòtkac tu równak dziki, sarny, wilczi czy żbiki. Gnieżdżą sã tu równak ptaczi takie jak: òrlik krzykliwi, kania ruda, myszołów, kòbuz, kilka gatunków sów, głuszce i jarząbsczi. == Turystika == Turstkia to ôrt aktiwnégò wëpòczinkù, realizowónégò przez rézë, sparłãczoné ze zwëskanim pòznôwenëch célów(tj. krôjoznawstwã), a téżzajimanim sã spòrtã. Tatrë sã baro atrakcyjne ze względu na dosc dużą ilosc szlaków znakòwanich, a tès klimat stosunkowò łagodni jak na wysoczi gòrë. Letni sezon turystyczny trwa przez kilka miesãcy - trudno precyzować dokładny òkres, gdyż je to zależne od danegò roku. Na Słowacji pamiãtame jednak, że większosc szlaków turystycznych w Tatrë je zamykana na òkres òd 31.10 do 15.06 i je rygorystycznie przestrzeguny przez służby [[TANAP|TANAP-u]]. Pamiãtajmy ò tim, że Tatr nawetka w lecie mògą bëc górami niebezpiecznymi w związku z czem niezbędne je òdpowiednie ruchna, a tès umiejętnosc dostosowania trasy do swòjeg doświadczenia oraz kondycji fizycznej. Rocznie srednio ginie w Tatrë kole 20 òsób. == Òbaczë téż == * [[Pòlskô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.gorskiswiat.pl/forum/forumdisplay.php?fid=19 * http://www.tatry.info.pl/ [[Kategòrëjô:Geògrafijô]] koqzt7wetxd3xzbwekxdijii5x1ijyu 0 9439 195252 187351 2026-04-14T02:20:36Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195252 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:CSIRO ScienceImage 2893 Crystalised magnesium.jpg|mały|Magnez]] '''Magnez''' abò '''magnéz''' (łac. ''magnesium'') – to je [[chemiczny pierwiôstk]], metal. * Symbòl: Mg *Lëczba atomòwô: 12 * Temperatura topnieniô: 650 °C * Atomòwô masa 24,305 == Lëteratura == * [[Jerzi Nacel]] (pòl. Jerzy Nacel): Chemiô òglowô i òrganicznô, [[Gduńsk]] 2013, s. 22 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Cządowi ùstôw pierwińcòw}} [[Kategòrëjô:Chemiczné pierwiôstczi]] jvpsi72s0kop335wsndvlguvcz87gqu 195253 195252 2026-04-14T02:20:53Z Iketsi 3254 *L 195253 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:CSIRO ScienceImage 2893 Crystalised magnesium.jpg|mały|Magnez]] '''Magnez''' abò '''magnéz''' (łac. ''magnesium'') – to je [[chemiczny pierwiôstk]], metal. * Symbòl: Mg * Lëczba atomòwô: 12 * Temperatura topnieniô: 650 °C * Atomòwô masa 24,305 == Lëteratura == * [[Jerzi Nacel]] (pòl. Jerzy Nacel): Chemiô òglowô i òrganicznô, [[Gduńsk]] 2013, s. 22 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Cządowi ùstôw pierwińcòw}} [[Kategòrëjô:Chemiczné pierwiôstczi]] 70aicja8tu8mdb428wk5g3zdroy6x1j 0 9449 195251 178824 2026-04-14T02:20:03Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Wiatromierz]] 195251 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Termometr Skala Celsjusza.JPG|mały|Termòméter]] '''Termòméter''' – je to nôrzãdze, chtërne mô za zadane mierzëc ceplëznë. === Pòdzél termòméterów === * Termòméter żewòstrzébny je nôbarżi znóny, je òn zbùdowóny z wąsczi, sklany rérczi, ze zbiérniczkã na żëwé strzébro w dole. Jak rosce ceplëzna, ceklëna rozszérzô sã i je wëpëchónô do górë rérczi. Ceplëzna może òdczëtac na miarze, chtërna je na rérce, abò kòl ni. * Termòméter jizbòwi- mierzi ceplëznë jaczi je w jizbie do 40C * [[Termòméter zaòknowi]]- mierzi cepleznã jaczi je buten- òd -50C do +50C * [[Òbrôzk:Minimum-maximum-Thermometer 2760.jpg|mały|Termòméter labòratorijny]][[Termòméter labòratorijny]]- służi do pomiaru ceplëznë rozmajitéch substancji. == Òbaczë téż == * [[Wiatromierz]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Technika]] clgm8mm0vtd1va4cxq63jipv6xvd76r 0 9456 195179 177679 2026-04-13T18:30:28Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Gwiôzdór]] 195179 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:20070818-0001-strolling reindeer.jpg|mały|Renifer]] '''Renifer''' (''Rangifer tarandus'') – to je lądowi susk z rodzëznë jeléniowatëch (''Cervidae''). Òn żëje m. jin. w [[Tundra|tundrze]] - dalek na nordze np. w [[Szwedzkô|Szwedzce]]. == Òbaczë téż == * [[Gwiôzdór]] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Susczi]] 9o2zmfkqw7d3vhddyujyow66jnpw6cd 0 9476 195250 187547 2026-04-14T02:19:26Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Termòméter]] 195250 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Anemometer.jpg|mały|Wiatromierz]] [[Òbrôzk:Cup-Anemometer-Animation.gif|mały|]] '''Wiatromierz''' – to je przërëchtënk do mierzeniô chùtkòsce gónu gazów i ceklënów, a nôbarżi wiatru. Niejedne wiatromierze pòkôzëją téż czierënk gónu. == Òbaczë téż == * [[Termòméter]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Fizyka]] r5k2ttzn73ur2i84o3g1a3q05nn4yvd 0 9579 195249 190466 2026-04-14T02:18:57Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195249 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Berlin. Kaiser Wilhelm Gedächtnis Kirche 005.JPG|mały|Madonna ze Stalingradu]] '''Madonna ze Stalingradu''' ([[Miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Stalingradmadonna'') – to je òbrôz Miemca - ksydza, chtëren béł na wòjnie w 1942 rokù pòd [[Stalingrad|Stalingradã]] w [[Ruskô|Rusce]]. Na nim òn napisôł: "1942 [[Gòdë]] w kòcle - gôrcz Stalingrad – Wid, Żëcé, Miłota“ (''„1942 Weihnachten im Kessel – Festung Stalingrad – Licht, Leben, Liebe“''). Ten òbrôz je w [[Berlëno|Berlënie]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20150206013300/http://www.feldgrau.com/articles.php?ID=74 (en)] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kùńszt]] pui1kmd2soqq4ty1qce0d2zphot8xqb 0 9581 195091 193549 2026-04-13T15:32:31Z Iketsi 3254 * [[Wilkòwór tasmańsczi]] 195091 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Canis lupus 265b.jpg|mały|Szari wilk]] '''Szari wilk''' abò '''wilk''' (''Canis lupus'') – to je rabùszny susk z rodzëznë psowatëch (''Canidae''). Na [[Pòmòrskô|Pòmòrzim]] wilczi zaczãłë pòjawiac sã znôwù w slédnëch latach. W 2015 mielë jich pòtkóné mieszkańcë [[Lëpùsz|Lëpùsza]]<ref>[http://www.dziennikbaltycki.pl/strefa-agro/wiadomosci/a/wilki-sieja-groze-w-kaszubskich-lasach,12389044 ''Wilki sieją grozę w kaszubskich lasach'']</ref>. W gòdnikù 2016 czile òsobników nagrała kamera w Nadlesyństwie Chòczewò<ref>[https://web.archive.org/web/20180208162428/http://www.dziennikbaltycki.pl/strefa-agro/wiadomosci/a/lesna-kamera-nagrala-spacerujacego-wilka-w-choczewie-wideo,12370476/ ''Leśna kamera nagrała spacerującego wilka w Choczewie'']</ref>. == Przësłowié == * [[Domôcy kóń|Kóń]] czëje wilka na milã. == Òbaczë téż == * [[Bruny miedwiédz]] * [[Wilkòwór tasmańsczi]] == Przëpisczi == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Susczi]] oxn82tq10tthqy1xv9ygln0ewfnucj6 195177 195091 2026-04-13T18:29:00Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Szari zajc]] 195177 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Canis lupus 265b.jpg|mały|Szari wilk]] '''Szari wilk''' abò '''wilk''' (''Canis lupus'') – to je rabùszny susk z rodzëznë psowatëch (''Canidae''). Na [[Pòmòrskô|Pòmòrzim]] wilczi zaczãłë pòjawiac sã znôwù w slédnëch latach. W 2015 mielë jich pòtkóné mieszkańcë [[Lëpùsz|Lëpùsza]]<ref>[http://www.dziennikbaltycki.pl/strefa-agro/wiadomosci/a/wilki-sieja-groze-w-kaszubskich-lasach,12389044 ''Wilki sieją grozę w kaszubskich lasach'']</ref>. W gòdnikù 2016 czile òsobników nagrała kamera w Nadlesyństwie Chòczewò<ref>[https://web.archive.org/web/20180208162428/http://www.dziennikbaltycki.pl/strefa-agro/wiadomosci/a/lesna-kamera-nagrala-spacerujacego-wilka-w-choczewie-wideo,12370476/ ''Leśna kamera nagrała spacerującego wilka w Choczewie'']</ref>. == Przësłowié == * [[Domôcy kóń|Kóń]] czëje wilka na milã. == Òbaczë téż == * [[Bruny miedwiédz]] * [[Wilkòwór tasmańsczi]] * [[Szari zajc]] == Przëpisczi == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Susczi]] iikjm6escp5c504mavro23vn3xpa2v4 0 9874 195248 189306 2026-04-14T02:18:38Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195248 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Sigourney Weaver by David Shankbone.jpg|mały|Sigourney Weaver]] '''Sigourney Weaver''' (ur. [[8 pazdzérznika]] [[1949]]) – je amerikańską teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Film|Weaver, Sigourney]] 01x4g4rmx9hltj3pjaaaog382lacsig 0 9925 195184 182117 2026-04-13T18:33:24Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Młoleczka]] 195184 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:"Den Hoed", molenaar bij maalbak - Kruiningen - 20128156 - RCE.jpg|mały|200px|Młënôrz]] '''Młënôrz''' - zajimó sã młocém mączi z zôrna w młinie. Nôprzód we wiele chëczach bëłë żarna i na nich młolë mąkã. == Rozmajitoscë == Czedës m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] bëło dosc wiele młinów kòl rzéków. Dzysô młënôrz je tu dosc zabôczonym warkã. == Òbaczë téż == * [[Młoleczka]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Warczi]] lebu56t7aekn2y8tgb44h1vl8fegswb 195185 195184 2026-04-13T18:33:33Z Iketsi 3254 – 195185 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:"Den Hoed", molenaar bij maalbak - Kruiningen - 20128156 - RCE.jpg|mały|200px|Młënôrz]] '''Młënôrz''' – zajimó sã młocém mączi z zôrna w młinie. Nôprzód we wiele chëczach bëłë żarna i na nich młolë mąkã. == Rozmajitoscë == Czedës m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] bëło dosc wiele młinów kòl rzéków. Dzysô młënôrz je tu dosc zabôczonym warkã. == Òbaczë téż == * [[Młoleczka]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Warczi]] 5hqon7rlpc4laftq41hnqfpz7zsxc2z 0 9980 195049 187367 2026-04-13T14:44:29Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] 195049 wikitext text/x-wiki '''Lechicczé jãzëczi''' – to je jedna z gromadów [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôchódnosłowiańsczich jãzëków]]. Do ni słëchają: *[[pòłabsczi jãzëk]] † *[[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] (kòl 100 tës) *[[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] (kòl 44 mln) Pòdzél ti gromadë biwô czasã jinszi. == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Lëteratura == [[Òbrôzk:Slavic languages 2000s.png|mały|]] * [[Jerzi Tréder]]: Spòdlowô wiédzô ò kaszëbiznie, [[Gduńsk]] [[2014]] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] roxi4dl3c9wr7u0egxa87todnttv8eu 0 10025 195247 171564 2026-04-14T02:18:17Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195247 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jezioro Dąbrowskie - Gołubie ubt.jpeg|mały|Dąbrowsczé Jezoro]] '''Dąbrowsczé Jezoro''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Jezioro Dąbrowskie'') – to je jezoro ò wiéchrzëznie 0,64 km² w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[Kaszëbsczi Krôjòbrazny Park|Kaszëbsczim Krôjòbraznym Parkù]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://obszary.natura2000.org.pl/index.php?s=obszar&id=1062 Uroczyska Pojezierza Kaszubskiego] {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczé jezora]] 0yts2lejygohovjlgz8pt5u4owfoyp2 0 10269 195246 187270 2026-04-14T02:17:58Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195246 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Radio_Kaszëbë.png|mały|Radio Kaszëbë]] '''Radio Kaszëbë''' – priwatnô regionalnô radiowô rozsélnica, chtërnô bëła zapùszczenô 18 gòdnika 2004 rokù. Kòncesjonariuszã i załóżcą rozsélnicë je Stowôra „Pùckô Zemia”<ref>[https://archive.is/1sPYN Wykaz koncesji – Radiofonia naziemna]</ref>. Programa Radia Kaszëbë dochôdô do 800 tës. słëchińców na [[Pòmòrskô|Pòmòrzim]] (w [[Trzëgard]]ze, krézach: [[Pùcczi kréz|pùcczim]], [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczim]], [[Kartësczi kréz|kartësczim]], [[Kòscérsczi kréz|kòscersczim]], [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim]], niechtërnëch dzélach [[Chònicczi kréz|chònicczégò]], [[Gduńsczi kréz|gduńsczégò]], [[Starogardzczi kréz|starogardzczégò]] i [[Tczewsczi kréz|tczewsczégò krézu]])<ref>[http://www.krrit.gov.pl/KoncesjeSync/Mapy/168k2012-r/Mapa_168K2012R.pdf Kôrta w serwisu KRRiT]</ref><ref name="Pomerania">''10-lecé Radia Kaszëbë'', „Pomerania” 2014, nr 12, s. 30.</ref>. Dzél programù radio nadôwô w [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]]. 60% całownotë programù zajimô mùzyka (w tim i kaszëbskô). Co gòdzënã radio nadôwô lokalné infòrmacje, jaczich mòże słëchac w programie „Klëka”<ref name="Pomerania"/>. Radia Kaszëbë mòżna słëchac na czãstotlëwòscach<ref>[https://web.archive.org/web/20160508090803/http://radiokaszebe.pl/1061-fm-to-nasza-kolejna-czestotliwosc/ 106,1 FM to czwarta częstotliwość Radia Kaszëbë]</ref>: * 98,9 FM (wejrowsczi pòwiôt, dzél pùcczégò pòwiatu i Trzëgardu); * 92,3 FM (kartësczi pòwiôt); * 90,1 FM (kòscersczi pòwiôt); * 106,1 FM (nordowé Kaszëbë); * 94,9 FM (lãbòrsczi pòwiôt). == Òbaczë téż == [[CSB TV]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] nhx4vpeyecbf8bxmqa6vojaeu423ry0 0 10312 195164 193521 2026-04-13T18:18:16Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Gwiôzdka]] 195164 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:The Sun by the Atmospheric Imaging Assembly of NASA's Solar Dynamics Observatory - 20100819-02.jpg|mały|Słuńce]] '''Słuńce''' ([[łacyńsczi jãzëk|łacyńsczé]] ''Sol'', ''Helius'', [[grecczi jãzëk|grecczé]] ''Ἥλιος'', symbòl: [[Òbrôzk:Sun symbol (fixed width).svg|16px|☉]]) – centralnô gwiôzda [[Słuńcowi Ùstôw|Słuńcowégò Ùstawù]], wkół jaczi krążi [[Zemia]], jinszé planetë tegò ùkładu, karzełkòwi planetë, a téż môłi cała Słuńcowégò Ùstawù. Słuńce skłôdô sã z gòrący plazmë, jaką ùtrzëmiwô grawitacjô i jaką sztôłtëje magneticzné òkrãżé. Słuńce je zwiãksza jidealnie kùlësté<ref>[https://web.archive.org/web/20180917185431/https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2008/02oct_oblatesun/ ''How Round is the Sun?'']</ref>, mô strzédnicã kòl 1 392 684 km (kòl 109 razy wikszą jak Zemia). Masa słuńca (1,989 ×10³⁰ kg) je kòl 333 tësący razy wikszô niżlë masa Zemi i to je kòl 99,86% całowny masë Słuńcowégò Ùstawù. Kòle trzë czwiôrté masë Słuńca twòrzi wòdzëk, resztã zôs przede wszëtczim hél. Pòòstałi dzél (1,69%, co òdpòwiôdô kòl 5600 masóm Zemi) twòrzą cãższi pierwiôstczi, w tim m. jin. [[krziseń]], [[wãdżel]], [[néón]] i [[żelazło]]. Do Zemi dochôdô słuńcowô energiô baro wôżnô dlô żëcégò na ni. Pòzwë Słuńca w [[Słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëkach]], w tim w [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim]] i [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim]], wëwòdzą sã òd prasłowiańsczégò słowa *slnъce<ref>Izabela Malmor, ''Słownik etymologiczny języka polskiego'', Warszawa–Bielsko-Biała 2009, s. 376, ISBN 978-83-262-0146-2.</ref>. Słowa krewny kaszëbsczémù „słuńcu” to m. jin. [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczé]] ''сонца'' (sonca), [[Czesczi jãzëk|czesczé]] ''slunce'', [[Rusczi jãzëk|rusczé]] ''солнце'' (sołnce), [[Słowacczi jãzëk|słowaccze]] ''slnko'' i [[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczé]] ''сонце'' (sonce). Astronomicznym symbòlã Słuńca jawi sã òkrąg z pùnktã we westrzódkù: ☉ (Unicode: 2609). == Òbaczë téż == * [[Gwiôzdka]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Słuńcowi Ùstôw|kol=#c0c0ff}} [[Kategòrëjô:Astronomijô]] avc6ai9tpxkjtfvkklolzpbqaagn77i 0 10420 195088 190013 2026-04-13T15:29:04Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Susczi]] 195088 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:GIF of "Thylacine footage compilation".gif|mały]] '''Wilkòwór tasmańsczi''' (''wilk wòrkòwati abò tasmańsczi; Thylacinus cynocephalus)'' – wëmarłi gatënk ssaka z rodzëznë wilkòwòrowatëch, nôwiãkszi drapieżny [[torbôcz]] dzysészich czasów. Pierwotnie wëstãpòwôł na terenach Aùstralii ë Nowi Gwinei. Òstôł wëparti blós do terenów Tasmanie, gdze wëdżinął w XX wiekù. Béł òstatnim przedstôwcą gatënkù Thylacinus. == Wëstãpòwanié == W czasach przedhistorycznëch wëstãpòwôł na Tasmanie a też na całim òbszarze Aùstralie, a też Nowi Gwinei. Wraz z przińdzeniém òsadników do Aùstralie ë sprowadzeniém bez nich psów dingò òbszar jegò wëstãpòwaniô scygnął sã blós do sami Tasmanie. == Wëdżiniãcé == Po przëcygniãcô na Tasmaniã Eùropejczyków uznóny za szkòdnika i baro jintensywno tãpiony. Òstatni òsobnik na wòlnoscë widzióny w 1932 roku; òstatni znóny òsobnik (samica) pôdł w 1936 w ZOO w Hobart. Òd tegò czasu (òsoblëwie òd lat 80.) jaczis niepòtwierdzony szlachë bëtnoscë zwiérzãca (taczié jak zeznania swiôdków, niewërazny tropë, czë niewërazny òdjimczi) dałë asumpt teòriom, że òdòsobnionô pòpulacja przeżëła w niedostępnëch, górsczich rejonach Tasmanie jeszcze co najmniéj do lat 60. XX wiekù. Ùtwòrzenié na znacznëch òbszarach scëłégò rezerwatu, a do te liczne ekspedycje nie przëniosłë równak żôdnégò gwësnégò pòswiôdczenégò przetrwania wilkòwòra tasmańsczégò. Òficjalno òstôł uznóny za gatënk wëmarłi przez IUCN w 1986 rokù. W latach pózniészich w òdludnëch regionach wëspë znajdowano tropë mògące nôleżec do tegò zwiérzãca, nie widzano równak nigdë samëch zwiérząt. == Klonowanié == Terôzka pòdijmòwóné sã próbë sklonowaniô na spòdlim materiału genetycznégò pòbrônégò z zakònserwowônëch tkanek zwiérzãca. Niestetë, tkanczi òstałë zakònserwowóné w fòrmalënie, chtërnô „pòcãła” [[DNA]] na môłé kawôłczi. Nôwiãkszé nôdzeje pòkłôdô sã w jedurnym egzemplarzu zakònserwowônégò w alkòhòlu szczéniãcia. Szanse na realizacjã tegò projektu ni są równak wiôldżi. W môju 2008 aùstralijskò-amerykańsczi karno naùkòwców pòinfòrmòwało ò wëizolowaniu i wszczepieniu do embrionu mëszë fragmentu wilkòwòra tasmańsczégò. Wëizolowany fragment nôleży do genu Col2A1 i òdpòwiadô za twòrzenie tkanczi chrzãstné; dołączëlë do niegò fragment kòdujący mòdré barwnik, w efekce òbserwacjë zauważono aktywnosc genu i òbecnosc mòdrégò barwnika. == Charakteristika == * Długosc srãba z głową: 100–110 cm * Długosc ògòna: 50 cm * Ùfarwienié: lenisti, z 13–19 pòprzecznyma prãgama * Uzãbienié: tëpòwi dla drapiéżników (wiôldżé kłë, mòcné łamôcze) * Wëstãpòwanié: Tasmania, òbszarë stepòwé. * Miot: 2–4 młodëch, torba òdemkłô, w czas wëchòwëwaniô młodëch. * Òsoblëwié znaczi: żuchwa pòłączona z koscama skarniowima baro ruchomima stawama, pòzwalającyma na rozwarcy pëska pòd kątã 120°, co je nôjwiãkszym rozwarciém pëska wëstrzód znanëch ssaków. == Ôrt żëcégò ë jestkù == Zwiérzã nocné, pòlowało m.jin. na kangùrë i wòmbatë. Chùdzy do jegò pòtencjalnëch òfiar zarechòwano też òwce, ale wedle terôzka przëjimané teòrii òpùblikowany na łamach ''Zoological Society of London’s Journal of Zoology'' tigris tasmańsczi béł za môłi bë pòlowac na te zwiérzãta. Rekònstrukcja szczãczi zwiérzãca pòkazëje, że miała òna za môłą sëłã nacëskù do zabica òwcë. == Òbaczë téż == * The Thylacine Museum (http://www.naturalworlds.org/thylacine/index.htm) (ang.) * Australian Museum-Thylacine (http://www.austmus.gov.au/thylacine/) (ang.) * IUCN Red List of Theratened Species: Thylacinus cynocephalus (http://www.iucnredlist.org/search/details.php/21866/all) (ang.) * Wyizolowanie i wszczepienie myszy fragmentu DNA wilka workowatego (http://wyborcza.pl/1,75476,5231344,Wyginal_a_teraz_powraca.html? == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * ''Thylacinus cynocephalus'' (https://web.archive.org/web/20220704005009/https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) * McKnight,M. 2008. ''Thylacinus cynocephalus''. (http://www.iucnredlist.org/details/21866/0) w : IUCN 2015. ''Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych'' Wersja 2015.1. [ dostęp 2015—06-28] * ''Systematyka i nazwy polskie'' za : Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz'': Polskie nazewnictwo ssaków świata''. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s.6. ISBN 978-83-88147-15-9 * K.Kowalski ( redaktor naukowy), A. Krzanowski, H.Kubiak, G.Rzebik-Kowalska, L.Sych:''Ssaki''. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991,s. 416, seria: ''Mały słownik zoologiczny''. ISBN 83-214-0637-8. * Informacja w ''Gazecie Wyborczej'', dodatek nauka ( http://wyborcza.pl/1,76842,5231344,Wyginal_a_teraz_powraca.html) * ''Extinct Thylacine May Live Again'' ( http://animal.discovery.com/news/afp/20031020/thylacine.html). Discovery Channel. [dostęp 2012-10-28]. Cytat: Their jaws could open 120 degrees, Wilder than any other known mammal Thylicine exonerated- jaws couldnt kill sheep (https://web.archive.org/web/20160630012338/http://www.cfzaustralia.com/2011/09/thylacine-exonerated-jaws-couldnt-kill.html) * Andrzej Trepka, Kazimierz Frączek, Grzegorz Wojtasik „''Encyklopedia zwierząt ssaki''”, Wydawnictwo SCRIBA, Racibórz 2004 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Susczi]] g03931idh6oudyy2npfjnibcslvfp7o 195092 195088 2026-04-13T15:32:56Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 195092 wikitext text/x-wiki {{verify}} [[Òbrôzk:GIF of "Thylacine footage compilation".gif|mały]] '''Wilkòwór tasmańsczi''' (''wilk wòrkòwati abò tasmańsczi; Thylacinus cynocephalus)'' – wëmarłi gatënk ssaka z rodzëznë wilkòwòrowatëch, nôwiãkszi drapieżny [[torbôcz]] dzysészich czasów. Pierwotnie wëstãpòwôł na terenach Aùstralii ë Nowi Gwinei. Òstôł wëparti blós do terenów Tasmanie, gdze wëdżinął w XX wiekù. Béł òstatnim przedstôwcą gatënkù Thylacinus. == Wëstãpòwanié == W czasach przedhistorycznëch wëstãpòwôł na Tasmanie a też na całim òbszarze Aùstralie, a też Nowi Gwinei. Wraz z przińdzeniém òsadników do Aùstralie ë sprowadzeniém bez nich psów dingò òbszar jegò wëstãpòwaniô scygnął sã blós do sami Tasmanie. == Wëdżiniãcé == Po przëcygniãcô na Tasmaniã Eùropejczyków uznóny za szkòdnika i baro jintensywno tãpiony. Òstatni òsobnik na wòlnoscë widzióny w 1932 roku; òstatni znóny òsobnik (samica) pôdł w 1936 w ZOO w Hobart. Òd tegò czasu (òsoblëwie òd lat 80.) jaczis niepòtwierdzony szlachë bëtnoscë zwiérzãca (taczié jak zeznania swiôdków, niewërazny tropë, czë niewërazny òdjimczi) dałë asumpt teòriom, że òdòsobnionô pòpulacja przeżëła w niedostępnëch, górsczich rejonach Tasmanie jeszcze co najmniéj do lat 60. XX wiekù. Ùtwòrzenié na znacznëch òbszarach scëłégò rezerwatu, a do te liczne ekspedycje nie przëniosłë równak żôdnégò gwësnégò pòswiôdczenégò przetrwania wilkòwòra tasmańsczégò. Òficjalno òstôł uznóny za gatënk wëmarłi przez IUCN w 1986 rokù. W latach pózniészich w òdludnëch regionach wëspë znajdowano tropë mògące nôleżec do tegò zwiérzãca, nie widzano równak nigdë samëch zwiérząt. == Klonowanié == Terôzka pòdijmòwóné sã próbë sklonowaniô na spòdlim materiału genetycznégò pòbrônégò z zakònserwowônëch tkanek zwiérzãca. Niestetë, tkanczi òstałë zakònserwowóné w fòrmalënie, chtërnô „pòcãła” [[DNA]] na môłé kawôłczi. Nôwiãkszé nôdzeje pòkłôdô sã w jedurnym egzemplarzu zakònserwowônégò w alkòhòlu szczéniãcia. Szanse na realizacjã tegò projektu ni są równak wiôldżi. W môju 2008 aùstralijskò-amerykańsczi karno naùkòwców pòinfòrmòwało ò wëizolowaniu i wszczepieniu do embrionu mëszë fragmentu wilkòwòra tasmańsczégò. Wëizolowany fragment nôleży do genu Col2A1 i òdpòwiadô za twòrzenie tkanczi chrzãstné; dołączëlë do niegò fragment kòdujący mòdré barwnik, w efekce òbserwacjë zauważono aktywnosc genu i òbecnosc mòdrégò barwnika. == Charakteristika == * Długosc srãba z głową: 100–110 cm * Długosc ògòna: 50 cm * Ùfarwienié: lenisti, z 13–19 pòprzecznyma prãgama * Uzãbienié: tëpòwi dla drapiéżników (wiôldżé kłë, mòcné łamôcze) * Wëstãpòwanié: Tasmania, òbszarë stepòwé. * Miot: 2–4 młodëch, torba òdemkłô, w czas wëchòwëwaniô młodëch. * Òsoblëwié znaczi: żuchwa pòłączona z koscama skarniowima baro ruchomima stawama, pòzwalającyma na rozwarcy pëska pòd kątã 120°, co je nôjwiãkszym rozwarciém pëska wëstrzód znanëch ssaków. == Ôrt żëcégò ë jestkù == Zwiérzã nocné, pòlowało m.jin. na kangùrë i wòmbatë. Chùdzy do jegò pòtencjalnëch òfiar zarechòwano też òwce, ale wedle terôzka przëjimané teòrii òpùblikowany na łamach ''Zoological Society of London’s Journal of Zoology'' tigris tasmańsczi béł za môłi bë pòlowac na te zwiérzãta. Rekònstrukcja szczãczi zwiérzãca pòkazëje, że miała òna za môłą sëłã nacëskù do zabica òwcë. == Òbaczë téż == * [[Szari wilk]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * ''Thylacinus cynocephalus'' (https://web.archive.org/web/20220704005009/https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) * McKnight,M. 2008. ''Thylacinus cynocephalus''. (http://www.iucnredlist.org/details/21866/0) w : IUCN 2015. ''Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych'' Wersja 2015.1. [ dostęp 2015—06-28] * ''Systematyka i nazwy polskie'' za : Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz'': Polskie nazewnictwo ssaków świata''. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s.6. ISBN 978-83-88147-15-9 * K.Kowalski ( redaktor naukowy), A. Krzanowski, H.Kubiak, G.Rzebik-Kowalska, L.Sych:''Ssaki''. Wyd. IV. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991,s. 416, seria: ''Mały słownik zoologiczny''. ISBN 83-214-0637-8. * Informacja w ''Gazecie Wyborczej'', dodatek nauka ( http://wyborcza.pl/1,76842,5231344,Wyginal_a_teraz_powraca.html) * ''Extinct Thylacine May Live Again'' ( http://animal.discovery.com/news/afp/20031020/thylacine.html). Discovery Channel. [dostęp 2012-10-28]. Cytat: Their jaws could open 120 degrees, Wilder than any other known mammal Thylicine exonerated- jaws couldnt kill sheep (https://web.archive.org/web/20160630012338/http://www.cfzaustralia.com/2011/09/thylacine-exonerated-jaws-couldnt-kill.html) * Andrzej Trepka, Kazimierz Frączek, Grzegorz Wojtasik „''Encyklopedia zwierząt ssaki''”, Wydawnictwo SCRIBA, Racibórz 2004 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * The Thylacine Museum (http://www.naturalworlds.org/thylacine/index.htm) (ang.) * Australian Museum-Thylacine (http://www.austmus.gov.au/thylacine/) (ang.) * IUCN Red List of Theratened Species: Thylacinus cynocephalus (http://www.iucnredlist.org/search/details.php/21866/all) (ang.) * Wyizolowanie i wszczepienie myszy fragmentu DNA wilka workowatego (http://wyborcza.pl/1,75476,5231344,Wyginal_a_teraz_powraca.html? {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Susczi]] at8uozscguacrrcgtrp7o8dzmthf0gp 0 10565 195290 174101 2026-04-14T11:34:50Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195290 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:English alphabet - Modern No. 20 script.png|thumb]] '''Łacyńsczi alfabét''' – nôbarżi rozkòscérzony na swiece alfabét, chtëren wëwòdzy sã z systemù służącégò do zapisu [[Łacyńsczi jãzëk|łacëznë]] i jaczim dzysdzéń pòsługiwô sã wikszosc eùropejsczich, i wielnëch jinëch jãzëków. W dzysészich czasach system nen zawiérô 26 znaków: {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; width:65%; border-collapse:collapse;" |- | style="background: #efefef; text-align: center" colspan="26" | '''Wespółczasny pòdstawòwi łacyńsczi alfabét''' |- style="text-align:center;" |[[A]] || [[B]] || [[C]] || [[D]] || [[E]] || [[F]] || [[G]] || [[H]] || [[I]] || [[J]] || [[K]] || [[L]] || [[M]] || [[N]] || [[O]] || [[P]] || [[Q]] || [[R]] || [[S]] || [[T]] || [[U]] || [[V]] || [[W]] || [[X]] || [[Y]] || [[Z]] |} Nie je to ùkłôd, chtëren òdpòwiôdô wszëtczim jãzëkóm, temù téż w wersjach łacyńsczégò alfabétu dopasowónëch do fònologii òsóbnëch jãzëków pòjôwiają sã dodôwkòwé symbòle, usôdzóné przede wszëtczim bez mòdifikacjã pierwòsznëch znaków. W [[Kaszëbsczi alfabét|kaszëbsczim alfabéce]] są to lëtrë: [[ą]], [[ã]], [[é]], [[ë]], [[ł]], [[ń]], [[ò]], [[ó]], [[ô]], [[ù]], [[ż]]. Nôwiãcy dodôwkòwëch symbòlów (diakriticznëch znaków) jistnieje w [[Wietnamsczi jãzëk|wietnamsczim jãzëkù]]. Òkróm tegò w niechtërnëch jãzëkach stosowóné są kómbinacje lëtrów ([[Digraf|digrafë]], [[Trigraf|trigrafë]] i nawetka [[Tetragraf|tetragrafë]]), jaczé służą do òznaczeniô zwãków, chtërne nie jistniałë w łacëznie (w kaszëbiznie są to digrafë sz /òznôczô zwãk ''š’''/, rz /òznôczô zwãk ''ž’''/, cz /òznôczô zwãk ''č’''/, dż /òznôczô zwãk ''ǯ’''/, ch /òznôczô zwãk ''x''/). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Łacyńsczi alfabét]] f8kbiiepnlrw4ehj9m7n3h782fveg5p 14 10728 195300 174950 2026-04-14T11:52:11Z Iketsi 3254 {{Commons}} {{Kalãdarium}} 195300 wikitext text/x-wiki {{Commons}} {{Kalãdarium}} [[Kategòrëjô:Kalãdarium]] 6ztyi6vb3ytb2zb0m44ruq8o4l28fr2 0 10773 195198 175671 2026-04-13T18:44:37Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} 195198 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Prusewo - Manor house 02.jpg|mały|Prësewsczi dwór]] '''Prësewò''' – to je wies w gminie [[Krokòwò]] w [[Pùcczi kréz|pùcczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. Tu je dwór. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Pùcczi kréz]] lq7bk79btaqk7eulvlkharob2se1x46 0 10799 195195 187372 2026-04-13T18:43:21Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Ban]] * [[Pòlsczi Krajowi Ban]] * [[Perón]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} 195195 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Miechùcëno - stacja (2).JPG|mały|Stôré banowiszcze w [[Miechùcëno|Miechùcënie]]]] '''Banowiszcze''' – to je przédny bùdink dlô banowëch pasażérów. Zwiksza je òn użiwóny do robieniégò ùsłëżnotów dlô pasażérów. == Òbaczë téż == * [[Ban]] * [[Pòlsczi Krajowi Ban]] * [[Perón]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Ban]] 5xxdu0zorqomdzw8by1h0almzqm3xyu 0 10803 195193 187672 2026-04-13T18:42:25Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195193 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Full train platform perth railway station.jpg|mały|Perón]] '''Perón''' – to je [[banowiszcze|banowô]] bùdowizna zrobionô zdłuż szinów z ni pasażérowie wlôżają do banu i na niã wëlôżają. == Òbaczë téż == * [[Banowi òbrôcnik]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Ban]] 8czeyto22rjmlf8ddicttmh22xittey 0 10818 195189 188102 2026-04-13T18:37:19Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Czôrny nosoróg]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} 195189 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Rinoceronte blanco (Ceratotherium simum), Santuario de Rinocerontes Khama, Botsuana, 2018-08-02, DD 03.jpg|mały|Biôłi nosoróg]] '''Biôłi nosoróg''' (''Ceratotherium simum'') – to je ôrt wiôldzégò niepôrokòpëtnégò suska z rodzëznë nosorógów. Òn żëje w [[Afrika|Africe]]. == Òbaczë téż == * [[Czôrny nosoróg]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Susczi]] n3uf5g4rxh1kb3lmto3e6mwxua3umen 195190 195189 2026-04-13T18:37:44Z Iketsi 3254 Òbrôzk 195190 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:109 Male White rhinoceros walking in the Kalahari Desert of Namibia Photo by Giles Laurent.jpg|mały|Biôłi nosoróg]] '''Biôłi nosoróg''' (''Ceratotherium simum'') – to je ôrt wiôldzégò niepôrokòpëtnégò suska z rodzëznë nosorógów. Òn żëje w [[Afrika|Africe]]. == Òbaczë téż == * [[Czôrny nosoróg]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Susczi]] 3cqpxc7x1b8prrg9488mf8eg88epl0h 0 10819 195188 177589 2026-04-13T18:37:15Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Biôłi nosoróg]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} 195188 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Diceros bicornis (Etosha).jpg|mały|Czôrné nosorodżi]] '''Czôrny nosoróg''' (''Diceros bicornis'') – to je ôrt wiôldzégò niepôrokòpëtnégò suska z rodzëznë nosorógów. Òn żëje w [[Afrika|Africe]]. == Òbaczë téż == * [[Biôłi nosoróg]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Susczi]] 0uork1plf9jksnlkocsn3joc8jikoyk 0 10848 195161 189447 2026-04-13T18:16:56Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Wenus]] 195161 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Aphrodite Anadyomene from Pompeii cropped.jpg|mały| Wenus w kùńszce - przed 79 rokã]] '''Wenus''' (''Venus'') – wedle mitologie bëła rzimską bòżëną miłotë. == Òbaczë téż == * [[Wenus]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Eùropejskô mitologiô]] [[Kategòrëjô:Pòlitejizm]] ohq3ovaof2suvz0h0xc4mp1smgjykop 0 10854 195182 183987 2026-04-13T18:32:35Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195182 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Green pinwheel.jpg|mały|Młoleczka]] '''Młoleczka''' – to je jakbë baro môłi [[wietrzny młin]]. Òna je [[Zôbôwka|zôbôwką]] dlô dzecy. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Zôbôwczi]] mulmljfum739i7xljc30frvkbrjyhn6 195183 195182 2026-04-13T18:33:02Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Młënôrz]] 195183 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Green pinwheel.jpg|mały|Młoleczka]] '''Młoleczka''' – to je jakbë baro môłi [[wietrzny młin]]. Òna je [[Zôbôwka|zôbôwką]] dlô dzecy. == Òbaczë téż == * [[Młënôrz]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Zôbôwczi]] f3jug6w6mrbc9vu1ruagvosqjlrqzmk 0 10856 195187 176021 2026-04-13T18:35:50Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195187 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Rice winnowing, Uttarakhand, India.jpg|mały|Robòta z wiejadłã w [[Azëjô|Azje]]]] '''Wiejadło''' – to bëła rzecz ùżiwónô w gbùrzëznie do òbczëszczaniô zôrna (òddzélaniô zôrnów zbòżô òd plewów), terô to colemało robi kòmbajn, a mòże jesz klapra. Òno mòże bëc ùziwóné nad klepiszczã jak je pòriwny wiater (szarpawica). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gbùrzëzna]] lpb7g39558kvfwgion75jsw90eq8h7t 0 11012 195194 194022 2026-04-13T18:42:37Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Ban]] * [[Perón]] 195194 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Urcos (5688176328).jpg|mały|Banowi òbrôcnik]] '''Banowi òbrôcnik''' – to je banowi przërëchtënk zrobionô zdłuż szinów do òbrócaniégò np. lokòmòtiwów. == Òbaczë téż == * [[Ban]] * [[Perón]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Ban]] k5gmilla7sj5kbrshvtpwaw7u86f6fs 0 11024 195266 193513 2026-04-14T02:27:09Z Iketsi 3254 - → – 195266 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zwergpinscher.Denzo-vom-Reichsgraf-zu-Herrenheim 1500X1500.jpg|mały|Jeden z ratlerów]] '''Ratlerë''' – to są rasë [[Pies|domôcégò psa]]. Òne chwôtają m. jin. szurë. == Òbaczë téż == * [[Tósz]] * [[Jôpscownik]] * [[Klatôk]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Rasë psów]] {{Ùzémk artikla}} c45g3su2jx9oazkjx7cw7ldci0qvrcs 0 11184 195245 178157 2026-04-14T02:17:36Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195245 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:PaulT.jpg|mały|]] '''Lëst do Galatczików [Ga]''' – to je dzél [[Nowi Testameńt|Nowégò Testameńtu]] napisóny kòl 57 rokù. [[Swiãti Paweł]] dłëgszi czas béł Efezu i tu béł pisóny [[Pierwszi Lëst do Kòrintczików]], a téż wierã béł napisóny Lëst do Galatczików, chòc mòżlëwé je, że no pismiã bëło ùłożoné ju pò wëjachaniu z Efezu, w jaczims dzélu Macedońsczi - rzimsczi prowincji. [[Galatczicë]] to béł lud, jak òd etniczny stronë zdrzec, wieloraczi. Ten Lëst pòwiôdô téż ò pòwòłanim do Kòscoła pòganów. == Lëteratura == * [[Eùgeniusz Gòłąbk]] (tołmaczenié): "Swiãté Pismiona Nowégo Testameńtu", Gduńsk-Pelplin 1993, ss. 339 - 350. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Bibliô]] ju1dgozt5zcomd0kr83ffxghou7gk2a 0 11334 195244 189090 2026-04-14T02:17:14Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195244 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tykocin - Portret z podobizną Łukasza Górnickiego.jpg|mały]] [[Òbrôzk:Łukasz Górnicki-Dworzanin Polski.jpg|mały|]] '''Łukôsz Górnicczi''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] pisënk: ''Łukasz Górnicki''; ùr. 1527 rokù – ùm. [[22 lëpińca]] 1603 rokù) – béł pòlsczi pisôrz. Òn napisôł w dokazu ''Dworzanin polski'' (1566), że pòsłużëc w pòlsczim jãzëkù mòże sã m.jin. ''Kassubskim słowem''. == Lëteratura == * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 121 * [[Jerzi Tréder]]: Spòdlowô wiédzô ò [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbiznie]] - [[Gduńsk]] 2014, s. 21. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://pbc.biaman.pl/dlibra/doccontent?id=2237&dirids=1 s. 51 (34) 1639 rokù] [[Kategòrëjô:Pòlskô]] [[Kategòrëjô:Lëdzë|Gòrnicczi, Łukôsz]] hvzwxh3rfzora11g8lwyralso2p7ijs 0 11336 195243 187669 2026-04-14T02:16:48Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195243 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wespazjan.jpg|mały|Wespazjón Kòchòwsczi]] '''Wespazjón Kòchòwsczi''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] pisënk: ''Wespazjan Kochowski''; ùr. 1633 rokù – ùm. [[6 czerwińca]] 1700 rokù) – béł pòlsczi historik i pòeta. Òn napisôł w dokazu ''„Historya panowania Jana Kazimierza”: Tom pierwszy, Tom 2, s. 30'' (1840) ò żôłnérzach m.jin. z Kaszëb: (''z Prus, Pomorza, Kaszub,''). == Lëteratura == * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 213 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Pòlskô]] 0p6f3dlpud6vzj4e1x63ya0wofjfx9j 0 11403 195242 187500 2026-04-14T02:16:35Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195242 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Optical microscope nikon alphaphot.jpg|mały|Bùdacja mikroskòpu:1. Òkùlôr 2. Rewòlwer; 3. Òbiektiw; 4. Makrometricznô szruwa; 5. Mikrometricznô szruwa; 6. Stoliczk; 7. Zdrzódło widu; 8. Kòndensor; 9. Sztatiw]] [[Òbrôzk:Paramecium caudatum (Light Microscope).jpg|mały|left|Jak ùżiwô mikroskòp mòże widzëc na przëmiar [[bócëk]]a (''Paramecium caudatum'')]] '''Mikroskòp''' – je zbùdowóny z òpticznëch dzélów: òkùlôru, òbiektiwù, kòndensora, zakriwka i wiele razy szpédzelka, a téż mechanicznëch dzélów: stoliczka, sztatiwù z pòdstôwką, rewòlweru, makro- i mikrometricznëch szruwów. Jak sã robi òbserwacje i ùżiwô mikroskòpù mòże widzëc môłé òbiektë na przëmiar bakterie. Na môłim spòdlowim szkle je preparat, na chtërnym wiele razy je cenczé przëkriwkòwé szkło. To razem kładze sã na stoliczku i przëcyskô pajkama. == Lëteratura == * Encyklopedia Guinnessa [aut. tekstów: Ian Crofton et al. ; przekł. Michał Bank et al.]. Sopot, Warszawa Wydanie polskie: 1991, s. 33. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Biologijô]] ko32tsqkfta8i0qifzdd5le626iggf3 0 11420 195241 179524 2026-04-14T02:16:02Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195241 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ulistnienie.png|350px|mały|'''Lëscëna:''' '''a.''' skrãtoległô, '''b.''' nakrziżległô, '''c.''' naprocëmległô, '''d.''' òkrãżnô]] '''Lëscëna''' – to je ùkłôd lëstów, a roscënë jinaczą sã midzë sobą jich ùłożenim. Rozmajité ôrtë mają je rozmajice ùłożoné na chłądze. Do nôbarżi tipòwëch słëchô lëscëna: skrãtoległô, nakrziżległô, naprocëmległô i òkrãżnô. Wszëtczé lëstë sã dzeli na pòjedińczé (taczé co mają jedną lëstową blaszkã) i złożoné (mają wicy lëstowëch blaszków). == Lëteratura == * [[Jan Trepczik|J. Trepczyk]]: Słownik polsko-kaszubski, Gdańsk 1994, t. II, s. 281 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 8drwbrk1u7uuy5bev2hshh88rgoq9aj 0 11433 195240 180253 2026-04-14T02:15:49Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195240 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:PaulT.jpg|mały|]] '''Lëst do Rzimianów [Rz]''' – to je dzél [[Nowi Testameńt|Nowégò Testameńtu]] napisóny kòl 58 rokù. [[Swiãti Paweł]] dłëgszi czas béł Kòrince, ale ten lëst trafił do Rzimianów. Ten Lëst szlachùje za Lësta do Galatczików, a béł napisóny pòd diktandã. Òn pòwiôdô téż ò pòwòłanim do Kòscoła pòganów, bò lëczba chrzescéjanów pògańsczégò pòchòdzeniô chùtkò przewëższëła Żëdów. == Lëteratura == * [[Eùgeniusz Gòłąbk]] (tołmaczenié): "Swiãté Pismiona Nowégo Testameńtu", Gduńsk-Pelplin 1993, ss. 269 - 296. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Bibliô]] dyjlz5ith04ft1cdbcbwzo9uwec49ab 0 11446 195094 192393 2026-04-13T15:36:21Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Lëdzë]] 195094 wikitext text/x-wiki '''Władisłôw Kònefka''' – szôłtës [[Starzëno|Starzëna]], patrón Spòdleczné Szkòlë w Starzënie. == Życiorys == === Dzëcestwò === Ùrodzył sã 8 stëcznika 1892 roku. Skùńcził 4 klasë spòdleczny szkòłë. Wies i òbéńda bëłë pòd zarabczenim prësczim, témù edukacjô w szkòlë bëła prowadzonô w niemiecczim jãzëkù. Pòlsczégò jãzëka ùcził sã doma. Jegò starszi pòmôgalë jemù w zdobiwanim warkù i dëlë jemù zemiã. Rodzëcama Władisława bëlë Gùst i Makrina Kònefka. Tatk pòchòdzył ze  Sławòszëna, matka ze Zdradë.Pò smiercë bëlë pòchòwóny na smãtôrzu w Starzënie. Władisław miôł piãc  sostrów i jednegò brata: Anastazjã, Agnësã, Mariã, Anã, Teklã, Feliksa.Na Władisława gôdalë Bòlek.   === Dzejanié === Władisłôw béł żeniałi z Gertrudą Radzejewską. Òni miélë troje dzecy: Ùrszulã, ona ùmarła czedë mia dzesãc miesãcy, Szczepan béł zabiti w Drëdżi Wòjnie Swiotwi. Nômłodszi, Henrik béł doktorã ginekòlogã,  ùmarł w 1983 rokù, je pòchowòny na smãtôrzu w Starzënie kòle swòjich starków Gùsta i Makrinë Kònefka. Władisław miôł cãżczé żëcé biédnëch gbùrów i wsowech robòtników. Temù brôł ùdziél w zëcym spòlëznë. Òd 1926 rokù nôleżôł do pòkrocznëch òrganizacjôw spòlëznë jaczié rëchtowałë manifestacje zespòłowé i nôrodné. W czasu refòrmë rolny béł propagatorã parcelacji latëfùndiów niemiecczich. Béł szôłtësã Starzëna i prowôdzôrzã Pòlszczégò Związkù Zôchòdnégò. Kònefka béł przëczińca i òrganizatorã bùdowë sétmëklasowi szkòłë spòdleczny w Starzënië.  Zbiérôł pięniãdze, òrganizowôł  chłopów do robótë przy ji bùdowie. Dzãka temù w 1936 rokù bëło òtemknienié sédmëklasowi szkòłë z trzema mieszkaniama dlô szkòlnëch. W tim czasu Kònefka béł radnym szkòłë  i òkòlnégò òddzélu pòùczënë. Przez wiele lat béł Radnym Òkòlnyégò Sejmikù Krézowégò. === Przed smiercą === Przed [[II swiatowô wòjna|Swiatową Wòjną]] zrëchtowôł môlowi Kòmitet Òbarnë Nôrodny, chtëren  zbiérôł dëtczi na ùbarnienié. Na jednym z zebraniów zafedrowôł ùsënienié z òbarnë Niemców. Z gãbnëch òpòwiôdków niechtërnëch Niemców wëchôdałô, że  ju w zélnikù 1939 rokù òrganizacje niemiecczé, dzejającé w Pòlsce wëdałë òbsądzënk na Władisława Kònefkã. Władisłôw mógł wëjachac do centralny Pòlsczi , żebë sã schòwac. Òn jednak òstôł tam, gdze sã ùrodzył, żił i robiił. Czej hitlerowsczi wòjska wkroczëłë,  Kònefka zacarł  wszëtczé znamiona swòji dzejnotë zespòłowi i ùkrił  zestôwk nôleżników Pòlsczégò Związkù Zôchòdnégò. Dzãka temù nicht nie béł wsadzëny. Całô òdpòwiedzalnotã wzął na sebie. 15 séwnika òstôł pòjmóny i przewiozłi do prizë w Wejrowie. [[Òbrôzk:Pamiątkoòwô tôfla zamòrdowónëch w Piôsnicë.jpg|mały|Pamiątkòwô tôfla zamòrdowónëch w Piôsnicë]] === Smiérc === Òstatnym dniãm jegô żëcé bëł 16 lëstopadnik 1939 rokù. Tegò  dnia pò apelu wieczôrnym òstôł przewieziony do lasôw [[ Piôsnica|Piôsnicë]] i rozstrzelôny. 3 séwnika 1967 r. bëł dzejowim dniém dlô spòleznë Starzëna. W tim dniu Spòdlecznô Szkòła w Starzënië dzãkã staranióm miestnëch panôrzów dostała miono Władisława Kònefczi. == Bibliografiô == * Tekst Marzena Redlin szkólnô ze Spòdleczni Szkòlë w Starzënie * Òdjimczi autorka Marzena Redlin [[Kategòrëjô:Szkòla w Starzënie]] [[Kategòrëjô:Gmina Puck]] [[Kategòrëjô:Lëdzë]] roiuohx304tprwhv8wzeumd4hoz8dtp 0 11448 195087 184585 2026-04-13T15:26:04Z Iketsi 3254 == Przëpisë == {{Przëpisë}} 195087 wikitext text/x-wiki {{verify}} '''Bëtowsczi zómk''' – gòticczi, pòkrziżacczi zómk, chterën béł sedzbą [[Krziżôcë|Krziżôków]] òd XIV do XV st. Zómk wëbùdowóny na planie prostonórta z XIV/XV st. Mô 3 òkrãgłé basztë (Młińskô, Różanô i Pólnô) a téż czwòrobòczną wieżã. Nôwôżniszi i nôstarszi gòticczi bùdink – Zôkònny Dodóm (terôczasno mùzeùm) – pòłożony je w nordowò-zôpadnym dzélu zómkù. == Historiô bëtowsczégò zómkù == [[Òbrôzk:KB Zamek Krzyżacki w Bytowie.jpg|mały|Zómk Krziżacczi w [[Bëtowò|Bëtowie]]]] Pò kùpienim miasta Krzëżôcë mielë swòjã sedzbã w stôrim gardze, jaczi pamiãtôł jesz czasë sënów Henninga Behra. Pòd kùńc XIV w. Krzëżôcë ùmëslëlë wząc sã za nowi zómk w [[Bëtowò|Bëtowie]]. Miôł òn bëc jak na henëtné czasë baro móderny. Teren zaczãlë rëchtowac ju w 1390 rokù, kò prôwdzëwô bùdacjô rëgnãła w 1398 rokù, a skùńczëła sã 1404 rokù, to je, czej wiôldżim méstrã béł [[Konrad von Jungingen]], a jégò bëtowsczim prokùratorã Jakùb von Reinach. Zaczãlë òd ùsztôłceniô górë, co stojała krótkò miasta, tak żëbë miała plaskati wierzch i 4 prostopadłé spichë. Wëkòpelë téż wiôldżi rów, jaczi òdzeliwôł jã òd wëszëznë, co sã dwigała òd wschòdno-nordowi stronë. Pózni wzãlë sã za fùndamentë. Szeroczé na 3 métrë ùsadzywelë z wiôldżich kamów. Z kamów téż bùdowelë dólny i westrzédny dzél murów. Dopiérze jich górną wiôrsztã mùrowelë z cegłów, jaczé wëpôlëlë na môlu. Stolemnô bùdacjô, jaczi spòdlé i niższé lédżi mùrów a basztów zrëchtowelë z wiôldżich kamów, a wëżi z cegłów, pòkôzôł jak mòcny je Zôkón òsoblëwie lokalny pòmòrsczi szlachce, m.jin. òd Sëcewiców i Pùttkamerów z jaczima tej sej sã wadzëlë z mieczã w rãce krzëżacczi wòjowie. Zómkòwëch bëło kòle 100 lëdzy, do grëpë ricerze i pò pôrã germków a knechtów na kòżdégò. Okróm wòjarzów w zómkòwëch mùrach mieszkelë a robilë jich służkòwie òd kùcharzeniô, wòzów, spikrzów, kòniów, itd. Pózni Krzëżôcë zómk wiele razë przebùdowiwelë, zmieniwelë. Nôwiãkszô pòzmiana zaszła w latach 1560-1570, czej ju nie wastowelë tu Krzëżôcë. Tedë wedle renesansowégò szëkù pòstawilë ksążãcą rezydencjã i kancelariã, sąd i bióra ùrzãdników òd pòdatków a jesz Dodóm Gdowów. Tak zómk òstôł jedną z sedzbów, gdze mieszkalë ksążãcé gdowë ( òd nich pòzwa jednégò dzélu). Równak òb czas szwédzczégò pòtopù w 1656 rokù twierdza òsta baro mòcno zniszczono. Ju nigdë nie wrócëła do dôwny pësznotë. Szwédzë m.jin. wësadzëlë prochòwą wieżã, znikwilë Ksążãcy Dodóm, kancelariã, Dodóm Gdowów, brómną wieżã i podzamcze. W 1661 rokù zaczãlë ùprawiac zómk, ale robòtë zakùńczëłë sã dopiérze w 1991 rokù.<ref>''Bëtowskô zemia. Ùczbòwnik.'', Cezari Óbracht-Prondzyńsczi, Pioter Dzekanowsczi: Bëtowsczi Part Kaszëbskô-Pòmòrsczégò Zrzeszniô, Betowò 2013, s.89.</ref> Nié wszëtczé bùdinczi stanãłë nazôd, niejedné do dzysô szłë w zabëcé. Terôczasny sztôłt to zôwdzãka wiôldżégò remontu, jaczi zaczął sã w 60. latach XX w. Baro lëchò wëzdrzôł téż bëtowsczi zómk w 30. latach XX w. Tedë téż Niemcë zaczãlë òdbùdowã, ale wiele nie zrobilë (wrócëlë Prochòwą Wieżã, jakô òsta znikwionô przez Szwédów w XVII w. ) Pò [[II Swiatowô Wòjna|II swiatowi wòjnie]], ju w Pòlsce, remòntë rëgnãłë w 1964 rokù i bawiłë baro długò – jaż do 1991 rokù. == Dzysô == [[Òbrôzk:Zamek w Bytowie (2018).jpg|mały|Sedzba Mùzeùm Zôpadnô-Kaszëbsczégò]] Dzysô w zómkù mô swòją sedzbã [[Zôpadno-Kaszëbsczé Mùzeùm w Bëtowie|Zôpadno-Kaszëbsczé Mùzeùm]] a téż [[Betowskô Bibliotekô]]. Òd 2018 rokù w zómkù je téż nowi gòscyńc i pësznô restauracjô.W zómkù òdbiwôją sã kòncertë, ricersczi pòkôzczi i wëstôwczi. Dzysô je to nôwiãkszô turisticznô i kùlturalnô atrakcëjô Bëtowa, chtërną wôrt je òbezdrzec i pòznac ji cekawą historiã. == Lëteratura == * ''Bëtowskô zemia. Ùczbòwnik.'', Red. Cezari Òbracht-Prondzyńsczi, Pioter Dzekanowsczi: Wëd. Bëtowsczi Part Kaszëbskô-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô, Bëtowò 2013. == Przëpisë == {{Przëpisë}} [[Kategòrëjô:Bëtowò]] ep3fckymnifhh3b56r0z2053mifpvxx 0 11460 195238 190306 2026-04-14T02:13:35Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Ksążczi]] 195238 wikitext text/x-wiki {{verify}} '''Pón Tadeùsz''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Pan Tadeusz'') – epicczi pòémat [[Adóm Mickiewicz|Adama Mickiewicza]]. [[Òbrôzk:Pan Tadeusz - title page 1834 (93691847) (cropped).jpg|mały|Pón Tadeùsz]] [[Òbrôzk:KostrzewskiFranciszek.Grzybobranie.1860.jpg|mały|Pón Tadeùsz. Grzëbòbranié]] [[Òbrôzk:KostrzewskiFranciszek.Polowanie.1886.jpg|mały|Pón Tadeùsz. Pòlowanié]] [[Òbrôzk:Tomasz Łosik - Promenade dans la forêt.jpg|mały|Pón Tadeùsz.Tadeùsz ë Telimena]] [[Òbrôzk:Jan_Czesław_Moniuszko_-_Koncert_Jankiela.jpg|mały|Pón Tadeùsz.Kòncert Jankiela]] [[Òbrôzk:Pan Tadeusz - Ksiega 12 4.JPG|mały|Pón Tadeùsz. Pòlonez]] == Geneza pòwstaniô == Aùtorã dokôzu „Pón Tadeùsz to je ostatni najachùnk na Lëtwie. Szlacheckô historiô z rokù 1811 i 1812 w dwanôsce knégach wiérszã” je [[Adóm Mickiewicz]]. Jegò pierszé wëdanié ùkôzało sã w Pariżu w 1834 rokù. Dokôz skłôdô sã z 12 ksãgów pisónych wierztã trzënôstozgłoskòwim. Dokôz nen pisół Mickiewicz z mëszlą ò wërwaniu sã òd sztridów w kòłach pòlsczi emigracje w Pariżu. Miôł òn téż bëc wënadgrodzënim pòétë za to, że nie biôtkòwôł sã w lëstopadnikòwim pòwstanim. Jinszą wôżną przëczëną do napisaniô „Póna Tadeùsza” bëła cëszk za rodną Lëtwą, chtërną òpisół w „Jinwòkacji”: „Lëtwò! Tatczëzno mòja! të jes jak to zdrowié. Kùli cã trzeba trzëmac, nen leno sã dowié, Chto cã stracył. Dzys snôżosc twòjã w całi zdobie Widzã i òpisëjã, bò teskniã pò tobie”. == Òglowô zamkłosc == Całô akcëjô dokôzu mô môl na Lëtwie, we wsë Soplicowò w rokù 1811 i 1812. Przédnô mësla „Póna Tadeùsza” tikô tragëdnëch dzejów Jacka Soplëcë, chtëren pò latach przëchôdô w rodné starnë chòwające sã pòd pòstaceją ksãdza Robôka. Z nim parłãczi sã historëjô sztridu ò zómk, chtëren kùńczi sã najachùnkã na Soplicowò. W dokôzu mómë téż wątk miłotë Tadeùsza i Zosi. „Pón Tadeùsz” je téż pësznym òbrôzkã nôczôsny Pòlsczi szlachecczi. Pòéta ùkôziwô ji apartné klasë, chtërnë wëjinaczają sã bòkadnoscą: mómë tuwò Stolnika Horeszkã- przedstójnika aristokracëji, bùsznégò póna. Mómë téż szlachtã strzédnobògatą- są to Soplicowie ë parcanëch szlachcëców- Dobrzińsczich. == Dolmaczënczi == Wëdóny w 1834 rokù pòéma Adóma Mickiewicza dożdôł sã ju wëszi 50 dolmaczënków. Niedôwno dolmaczono „Póna Tadeùsza” na jãzëk [[Kòrejańsczi jãzëk|kòrejańsczi]] – w 2005 rokù ë wietnamsczi- w rokù 2008, zôs na [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] w 2012. Sprôwił to ùtwórca kaszëbsczi lëteraturë [[Stanisłôw Janke]]. Wëdôwcą „Póna Tadeùsza” w kaszëbsczim jãzëkù je gduńskô Wëdôwizna Maszoperia Lëterackô wespół z Mùzeùm Pismieniznë ë Mùziczi Kaszëbskò- Pòmòrsczi w [[Wejrowò|Wejrowie]]. == Film „Pón Tadeùsz” == W 1999 rokù na spòdlim pòematu pòwstôł [[film]] fabùlarny w reżisérie Andrzeja Wajdy. We filmie wëstąpilë m.jin. : * [[Michał Żebrowski]] − Tadeùsz Soplica *Bogusław Linda − Jacek Soplica / ksądz Robôk *Daniel Olbrychski − Gerwazy Rębajło *Grażyna Szapołowska − Telimena *Andrzej Seweryn − Sędzia Soplica *Marek Kondrat − Hrabia *Alicja Bachleda-Curuś − Zosia *Krzysztof Kolberger − Adam Mickiewicz *Siergiej Szakurow − kpt. Nikita Rykow *Jerzy Bińczycki − Maciej Dobrzyński „Rózeczka” *Marian Kociniak − Protazy Baltazar Brzechalski *Jerzy Trela − Pòdkòmorzy *Jerzy Grałek − Wojski Hreczecha *Piotr Gąsowski − Rejent Bolesta *Andrzej Hudziak − Asesor *Marek Perepeczko − Maciej Dobrzyński „Chrzciciel” *Cezary Kosiński − Bartłomiej Dobrzyński „Brzytewka” *Władysław Kowalski − Jankiel Mùzykã do filmù napisôł Wojciech Kilar. == Bibliografia == * Stanisław Pigoń: „Pan Tadeusz”: wzrost, wielkość i sława. Studium literackie. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN, 2001. ISBN 83-87893-50-1. * http://gdynia.naszemiasto.pl/artykul/kaszubski-pan-tadeusz-juz-za-tydzien,634020,artgal,t,id,tm.html == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Ksążczi]] aq3yj0r0v0lskd7cpvipu6c5nra4h2f 0 11476 195090 192389 2026-04-13T15:31:49Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195090 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}}[[Òbrôzk:Spòdlecznô Szkòla w Starzënie.jpg|mały|Spòdlecznô Szkòla w Starzënie]]'''Spòdleczno Szkòła w Starzënie''' do chtërny nôleżą dzecë ze: [[Starzëno|Starzëna]], [[ Pôrszkòwo|Pôrszkòwa]], [[Kłanino |Kłanina]], [[Môłé Starzëno |Môłégò Starzëna]], [[Redoszewo|Redoszewa]]. [[ kategòrëjô: gmina Pùck]] [[Òbrôzk:Bùdink stôri Szkòlë w Starzënie.jpg|mały|Bùdink stôri Szkòlë w Starzënie]] == Historiô szkòłë == * W czasach zarabczeniô gôdanié pò pòlskù wënôszałò sã z dodomù. Czas germanizacji òstawiôł znamiona pò se na Pùcczi Zëmie. Piérszé zmiónczi ò szkòłowiznié pòchòdzą z 1718 r. Wëdowiôdómë sã z nich, że pierszô szkòła wëbùdowónô w Radoszewie w drëdzé pòłowie XIX wiekù. Do ti szkòłë chòdzëłë dzecë z Radëszewa i Pôrszkówa. W szkòle bëła jedna szkólnô Wanda Brelowskô. * W 1868 r. w Redoszewié wëbùdowónô nowô szkòła, w chtërny ùczëłë sã dzecë z Redoszewa, Pôrszkòwa i Kłanina. Miéwcowie òkòlnëch miectwów ùgôdelë sã, że do ti szkòlë mdą chòdzëłë dzecë z nëch wsów. W szkòlë ti robilë szkólny: * òd 1920 r. Tadeùsz Kùlik * 1922r. Téòfil Nierzwiczi, Marta Nierzwickô, jich córka Téòfila Sieg. * W Starzënie òrganizowanim òswiatë, juwerno jak w jinszich pòmòrszczich wsach zajimalë sã szkólny: Hipiòlit Górsczi i Tóna Chabòwsczi. Przez pierszé lata Górszczi robił sóm, miôł pòd dozérënkã 145 szkòłowników i robił baro cãżkò. Dopiérze w 1922 r. dostôł drëdżégò szkólnégò - TónaãChabòwsczégo. Hipòlit Górszczi sprôwiôł òbòwiązczi prowadnika starzińnsczi szkòłë, chtërnã przejmął pò prusczim szkólnym Janie Splett. Ùroczëzna przejimniãcô môla òdbëła sã 24 lëstopadnika 1920r. Z krôgam òbrzezków òbeznôł gò òbzérnik szkòlny w bëcé miestnëch wëszëznôw. Pò nim òbrzézczi te sprôwielë Paweł Jakùbek i Jan Grenda. *Jan Grenda béł prowadnikã szkłlë w Stërzenie do wëbùchù II Wòjnë Swiatowi. Władisłôw Kònefka béł przëczińcą i òrganizatorã bùdowë sëtmëklasowi szkòłë spòdleczny w Starzënië. Zbiérôł pieniãdze, òrganizowôł chłopów do robòtë przy ji bùdowie. Dzãka temù w 1936 rokù bëło òtemknienié sédmë klasowi szkòłë z trzëma mieszkaniama dlô szkólnëch. W tim czasu Kònefka béł radnym szkòłë i òkòlnégò òddzéla pòùczënë. Òstatnym dniã jegò żëcô béł 16 lëstopadnik 1939 rokù. Tegô dnia pò apelu wieczórnym òstôł przewiozłi do lasów Piôsnicë i rozstrzélóny. Òb czas wòjnë w szkòle w Starzënie dzecë ùczëłë sã w niemiecczim jãzëkù. Pò skùńczony wòjnie niemiecczich szkòlnëch zastąpiono pòlsczima: Tadeùsz i Wiktoria Wierzbiccë, Janina Pòdjaskô, Heléna Kùlik, Józef Główczewsczi, Francyszek Szëmikowsczi, Paweł Hejnowsczi, Jan Piepka i Téòfila Sieg z dòdomù Nierzwickô. Prowadnika szkłë béł Tadeùsz Kùlik. W pierszich latach chòwaniégò dzecë pisałë na grifie, a póznié w zesziwkach. * W latach 1950- 1968 direkorã szkòłë w Starzënie béł Władisłôw Zwiewka, a szkólnyma: Renata John pò slëbnikù Bòhl, Jadwiga Fikùs pò slëbnikù Zielke, Téòfila Sieg, Lidwinia Stefanowskô, Janina Wróblewskô, Łucja Bizewskô, Tadeùsz Bëczkòwsczi i Zbigniew Mòskalenkò. W nëch latach szkólny co sztërk sã zmienielë. Dwiérnikã béł Józef Gaffke. * W 1969 r. direktorã òstôł Marian Szulc, chtëren béł direktorã do 1978r. Pò nim bëlë: Maria Reszke, Renata Bòhl, Henrik Jakùbczik. * W latach 1981-2003 direktorã szkòłé bëła Eléònora Sołtësińska, chtërna w 1989 r. zacziłã stôwianié nôwi szkòłë, ale z felënkù dëtków robòtë przerwelë. Pò czile latach nowi bùdink béł ùkuńczony. W 1996 r. bëło swiãto òtemknieniô nowi szkòłë w Starzënie. Bùdink stôri szkòłë pò ùprawienim òddelë nazôt dzecòm 01 séwnika 2001 rokù i dzejô do dzys dnia. * Òd 1999 do 2019 w Starzënie dzejało gimnazjum. * W séwnikù 2003 r. direkorã òstôł Artur Surmaj i je nim do dzys dnia. * W 2006 r. [[Gimnazjum]] dostało miono [[Władysław Konefka|Władisława Kònefczi]]. * W séwniku 2016 r. òbchôdóny béł jubleùsz stôri szkòłë- 80 lat i 20 lat nowi szkòłë. == Òbaczë téż == * [[Wësztôłcenié]] == Lëteratura == * Tekst Marzena Redlin szkólnô ze Spòdleczni Szkòlë w Starzënie * Òdjimczi autorka Marzena Redlin, Maciej Wesołowski == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} hkn8jdwccxc435mfg6n4naq1f5rbpb2 195093 195090 2026-04-13T15:34:13Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Szkòłë]] 195093 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Spòdlecznô Szkòla w Starzënie.jpg|mały|Spòdlecznô Szkòla w Starzënie]] '''Spòdleczno Szkòła w Starzënie''' do chtërny nôleżą dzecë ze: [[Starzëno|Starzëna]], [[ Pôrszkòwo|Pôrszkòwa]], [[Kłanino |Kłanina]], [[Môłé Starzëno |Môłégò Starzëna]], [[Redoszewo|Redoszewa]]. == Historiô szkòłë == [[Òbrôzk:Bùdink stôri Szkòlë w Starzënie.jpg|mały|Bùdink stôri Szkòlë w Starzënie]] * W czasach zarabczeniô gôdanié pò pòlskù wënôszałò sã z dodomù. Czas germanizacji òstawiôł znamiona pò se na Pùcczi Zëmie. Piérszé zmiónczi ò szkòłowiznié pòchòdzą z 1718 r. Wëdowiôdómë sã z nich, że pierszô szkòła wëbùdowónô w Radoszewie w drëdzé pòłowie XIX wiekù. Do ti szkòłë chòdzëłë dzecë z Radëszewa i Pôrszkówa. W szkòle bëła jedna szkólnô Wanda Brelowskô. * W 1868 r. w Redoszewié wëbùdowónô nowô szkòła, w chtërny ùczëłë sã dzecë z Redoszewa, Pôrszkòwa i Kłanina. Miéwcowie òkòlnëch miectwów ùgôdelë sã, że do ti szkòlë mdą chòdzëłë dzecë z nëch wsów. W szkòlë ti robilë szkólny: * òd 1920 r. Tadeùsz Kùlik * 1922r. Téòfil Nierzwiczi, Marta Nierzwickô, jich córka Téòfila Sieg. * W Starzënie òrganizowanim òswiatë, juwerno jak w jinszich pòmòrszczich wsach zajimalë sã szkólny: Hipiòlit Górsczi i Tóna Chabòwsczi. Przez pierszé lata Górszczi robił sóm, miôł pòd dozérënkã 145 szkòłowników i robił baro cãżkò. Dopiérze w 1922 r. dostôł drëdżégò szkólnégò - TónaãChabòwsczégo. Hipòlit Górszczi sprôwiôł òbòwiązczi prowadnika starzińnsczi szkòłë, chtërnã przejmął pò prusczim szkólnym Janie Splett. Ùroczëzna przejimniãcô môla òdbëła sã 24 lëstopadnika 1920r. Z krôgam òbrzezków òbeznôł gò òbzérnik szkòlny w bëcé miestnëch wëszëznôw. Pò nim òbrzézczi te sprôwielë Paweł Jakùbek i Jan Grenda. *Jan Grenda béł prowadnikã szkłlë w Stërzenie do wëbùchù II Wòjnë Swiatowi. Władisłôw Kònefka béł przëczińcą i òrganizatorã bùdowë sëtmëklasowi szkòłë spòdleczny w Starzënië. Zbiérôł pieniãdze, òrganizowôł chłopów do robòtë przy ji bùdowie. Dzãka temù w 1936 rokù bëło òtemknienié sédmë klasowi szkòłë z trzëma mieszkaniama dlô szkólnëch. W tim czasu Kònefka béł radnym szkòłë i òkòlnégò òddzéla pòùczënë. Òstatnym dniã jegò żëcô béł 16 lëstopadnik 1939 rokù. Tegô dnia pò apelu wieczórnym òstôł przewiozłi do lasów Piôsnicë i rozstrzélóny. Òb czas wòjnë w szkòle w Starzënie dzecë ùczëłë sã w niemiecczim jãzëkù. Pò skùńczony wòjnie niemiecczich szkòlnëch zastąpiono pòlsczima: Tadeùsz i Wiktoria Wierzbiccë, Janina Pòdjaskô, Heléna Kùlik, Józef Główczewsczi, Francyszek Szëmikowsczi, Paweł Hejnowsczi, Jan Piepka i Téòfila Sieg z dòdomù Nierzwickô. Prowadnika szkłë béł Tadeùsz Kùlik. W pierszich latach chòwaniégò dzecë pisałë na grifie, a póznié w zesziwkach. * W latach 1950- 1968 direkorã szkòłë w Starzënie béł Władisłôw Zwiewka, a szkólnyma: Renata John pò slëbnikù Bòhl, Jadwiga Fikùs pò slëbnikù Zielke, Téòfila Sieg, Lidwinia Stefanowskô, Janina Wróblewskô, Łucja Bizewskô, Tadeùsz Bëczkòwsczi i Zbigniew Mòskalenkò. W nëch latach szkólny co sztërk sã zmienielë. Dwiérnikã béł Józef Gaffke. * W 1969 r. direktorã òstôł Marian Szulc, chtëren béł direktorã do 1978r. Pò nim bëlë: Maria Reszke, Renata Bòhl, Henrik Jakùbczik. * W latach 1981-2003 direktorã szkòłé bëła Eléònora Sołtësińska, chtërna w 1989 r. zacziłã stôwianié nôwi szkòłë, ale z felënkù dëtków robòtë przerwelë. Pò czile latach nowi bùdink béł ùkuńczony. W 1996 r. bëło swiãto òtemknieniô nowi szkòłë w Starzënie. Bùdink stôri szkòłë pò ùprawienim òddelë nazôt dzecòm 01 séwnika 2001 rokù i dzejô do dzys dnia. * Òd 1999 do 2019 w Starzënie dzejało gimnazjum. * W séwnikù 2003 r. direkorã òstôł Artur Surmaj i je nim do dzys dnia. * W 2006 r. [[Gimnazjum]] dostało miono [[Władysław Konefka|Władisława Kònefczi]]. * W séwniku 2016 r. òbchôdóny béł jubleùsz stôri szkòłë- 80 lat i 20 lat nowi szkòłë. == Òbaczë téż == * [[Wësztôłcenié]] == Lëteratura == * Tekst Marzena Redlin szkólnô ze Spòdleczni Szkòlë w Starzënie * Òdjimczi autorka Marzena Redlin, Maciej Wesołowski == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Szkòłë]] [[Kategòrëjô:Gmina Pùck]] l66p3076c8kfg576snrzkkzvdakou6x 195095 195093 2026-04-13T15:36:42Z Iketsi 3254 kat. 195095 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Spòdlecznô Szkòla w Starzënie.jpg|mały|Spòdlecznô Szkòla w Starzënie]] '''Spòdleczno Szkòła w Starzënie''' do chtërny nôleżą dzecë ze: [[Starzëno|Starzëna]], [[ Pôrszkòwo|Pôrszkòwa]], [[Kłanino |Kłanina]], [[Môłé Starzëno |Môłégò Starzëna]], [[Redoszewo|Redoszewa]]. == Historiô szkòłë == [[Òbrôzk:Bùdink stôri Szkòlë w Starzënie.jpg|mały|Bùdink stôri Szkòlë w Starzënie]] * W czasach zarabczeniô gôdanié pò pòlskù wënôszałò sã z dodomù. Czas germanizacji òstawiôł znamiona pò se na Pùcczi Zëmie. Piérszé zmiónczi ò szkòłowiznié pòchòdzą z 1718 r. Wëdowiôdómë sã z nich, że pierszô szkòła wëbùdowónô w Radoszewie w drëdzé pòłowie XIX wiekù. Do ti szkòłë chòdzëłë dzecë z Radëszewa i Pôrszkówa. W szkòle bëła jedna szkólnô Wanda Brelowskô. * W 1868 r. w Redoszewié wëbùdowónô nowô szkòła, w chtërny ùczëłë sã dzecë z Redoszewa, Pôrszkòwa i Kłanina. Miéwcowie òkòlnëch miectwów ùgôdelë sã, że do ti szkòlë mdą chòdzëłë dzecë z nëch wsów. W szkòlë ti robilë szkólny: * òd 1920 r. Tadeùsz Kùlik * 1922r. Téòfil Nierzwiczi, Marta Nierzwickô, jich córka Téòfila Sieg. * W Starzënie òrganizowanim òswiatë, juwerno jak w jinszich pòmòrszczich wsach zajimalë sã szkólny: Hipiòlit Górsczi i Tóna Chabòwsczi. Przez pierszé lata Górszczi robił sóm, miôł pòd dozérënkã 145 szkòłowników i robił baro cãżkò. Dopiérze w 1922 r. dostôł drëdżégò szkólnégò - TónaãChabòwsczégo. Hipòlit Górszczi sprôwiôł òbòwiązczi prowadnika starzińnsczi szkòłë, chtërnã przejmął pò prusczim szkólnym Janie Splett. Ùroczëzna przejimniãcô môla òdbëła sã 24 lëstopadnika 1920r. Z krôgam òbrzezków òbeznôł gò òbzérnik szkòlny w bëcé miestnëch wëszëznôw. Pò nim òbrzézczi te sprôwielë Paweł Jakùbek i Jan Grenda. *Jan Grenda béł prowadnikã szkłlë w Stërzenie do wëbùchù II Wòjnë Swiatowi. Władisłôw Kònefka béł przëczińcą i òrganizatorã bùdowë sëtmëklasowi szkòłë spòdleczny w Starzënië. Zbiérôł pieniãdze, òrganizowôł chłopów do robòtë przy ji bùdowie. Dzãka temù w 1936 rokù bëło òtemknienié sédmë klasowi szkòłë z trzëma mieszkaniama dlô szkólnëch. W tim czasu Kònefka béł radnym szkòłë i òkòlnégò òddzéla pòùczënë. Òstatnym dniã jegò żëcô béł 16 lëstopadnik 1939 rokù. Tegô dnia pò apelu wieczórnym òstôł przewiozłi do lasów Piôsnicë i rozstrzélóny. Òb czas wòjnë w szkòle w Starzënie dzecë ùczëłë sã w niemiecczim jãzëkù. Pò skùńczony wòjnie niemiecczich szkòlnëch zastąpiono pòlsczima: Tadeùsz i Wiktoria Wierzbiccë, Janina Pòdjaskô, Heléna Kùlik, Józef Główczewsczi, Francyszek Szëmikowsczi, Paweł Hejnowsczi, Jan Piepka i Téòfila Sieg z dòdomù Nierzwickô. Prowadnika szkłë béł Tadeùsz Kùlik. W pierszich latach chòwaniégò dzecë pisałë na grifie, a póznié w zesziwkach. * W latach 1950- 1968 direkorã szkòłë w Starzënie béł Władisłôw Zwiewka, a szkólnyma: Renata John pò slëbnikù Bòhl, Jadwiga Fikùs pò slëbnikù Zielke, Téòfila Sieg, Lidwinia Stefanowskô, Janina Wróblewskô, Łucja Bizewskô, Tadeùsz Bëczkòwsczi i Zbigniew Mòskalenkò. W nëch latach szkólny co sztërk sã zmienielë. Dwiérnikã béł Józef Gaffke. * W 1969 r. direktorã òstôł Marian Szulc, chtëren béł direktorã do 1978r. Pò nim bëlë: Maria Reszke, Renata Bòhl, Henrik Jakùbczik. * W latach 1981-2003 direktorã szkòłé bëła Eléònora Sołtësińska, chtërna w 1989 r. zacziłã stôwianié nôwi szkòłë, ale z felënkù dëtków robòtë przerwelë. Pò czile latach nowi bùdink béł ùkuńczony. W 1996 r. bëło swiãto òtemknieniô nowi szkòłë w Starzënie. Bùdink stôri szkòłë pò ùprawienim òddelë nazôt dzecòm 01 séwnika 2001 rokù i dzejô do dzys dnia. * Òd 1999 do 2019 w Starzënie dzejało gimnazjum. * W séwnikù 2003 r. direkorã òstôł Artur Surmaj i je nim do dzys dnia. * W 2006 r. [[Gimnazjum]] dostało miono [[Władysław Konefka|Władisława Kònefczi]]. * W séwniku 2016 r. òbchôdóny béł jubleùsz stôri szkòłë- 80 lat i 20 lat nowi szkòłë. == Òbaczë téż == * [[Wësztôłcenié]] == Lëteratura == * Tekst Marzena Redlin szkólnô ze Spòdleczni Szkòlë w Starzënie * Òdjimczi autorka Marzena Redlin, Maciej Wesołowski == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Szkòla w Starzënie| ]] gxbkwqf9v16f1qgxfdt4kr2baaw3ao1 0 11507 195234 190055 2026-04-14T02:09:22Z Iketsi 3254 {{Commons}} 195234 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Frank Meisler - Israeli Sculptor Artist.jpg|mały|Frank Meisler]] [[Òbrôzk:Gdańsk Główny pomnik.JPG|mały|''Kindertransport'' - sztatura w [[Gduńsk]]ù kòl banowiszcza]] '''Frank Meisler''' (1925–2018) – to béł żëdowsczi architekta i rzezbiôrz ùrodzony w [[Gduńsk]]ù, chtëren w swòich wspòminkach (''Zaułkami pamięci : Gdańsk, Londyn, Jaffa / Frank Meisler ; w tł. Agaty Teperek i Andrzeja Szewczyka ; w oprac. Miłosławy Borzyszkowskiej-Szewczyk'', 2014) pisôł téż ò Kaszëbach. W zélniku 1939 rokù òdjachôł z Gduńska ''Kindertransport'' razem z nim. Òn przëżił wòjnã we [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britanii]], a w 1956 rokù wëjachôł do [[Izrael]]a. Swòim dzecóm òn òpòwiôdôł ò strôszkach, tak jak to robilë [[Kaszëbi]]. W swòjim ùsôdztwie nawlékôł do II swiatowi wòjnë. Jegò robòta je wëstawiony m. jin. w [[Gduńsk]]ù kòl banowiszcza<ref>[http://frank-meisler.com/kindertransport/ Frank Meisler]</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20190725195900/https://viaf.org/viaf/314824528/ VIAF] {{DEFAULTSORT:Meisler Frank}} [[Kategòrëjô:Gduńsk]] gjxgt9v3e5dvgv0jifb6rnwhq28qwu1 0 11524 195098 194897 2026-04-13T15:38:56Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Lëdzë]] 195098 wikitext text/x-wiki {{verify}} {{Nobel|Nôdgroda=Chemijô|Rok=1911}} {{Nobel|Nôdgroda=Fizyka|Rok=1903}} [[Òbrôzk:Curieosity_marie_curie_2456753.jpg|Mariô na Sorbonie w Parizù 1890|thumb|100px|left]] [[Òbrôzk:Marie Curie Tekniska museet.jpg|Mariô Skłodowska-Curie, rok 1900|thumb|250px]] [[Òbrôzk:Pierre_and_Marie_Curie.jpg|Mariô i Pierre w laboratorium|thumb|200px]] [[Òbrôzk:Irene_and_Marie_Curie_1925.jpg|Córka Jiréna i mëma Mariô w laboratorium|thumb|200px]] '''Mariô Saloma Skłodowskô-Curie''' (pòl: ''Maria Skłodowska-Curie'', franc: ''Marie Curie'' abò ''Madame Curie'', ùr. 7 [[Lëstopadnik|lest]]. [[1867]] w [[Warszawa|Warszawie]] – ùm. 4 [[lëpińc]]a [[1934]] we Francji) to bëła stolemnô pòlskô-francëskô ùczona; badérka [[fizyka|fizyki]], [[Chemijô|chemiji]], radioaktiwnosczi; dwa razë noblëstka. Mariô bëła piérszą białką, chtërna dobëła [[Nôdgroda_Nobla|nodgrodë Nobla]] na swecie, piérszą òsobą z blós 4 na swecie, chtërna dobëła nôdgrodã Nobla dwa razë i blós jedną nôblëstką w 2 apartnech òbrëmiach dokładnéch ùczbow. <br> Bëła téż piérszą białką-profesorką na [[Sorbóna|Sorbonie]] i piérszą białką we Francji, chtërna pò śmierczi spòczëła za zasłudżi w parizczim Panteonie. Ùrodziła sã w Kongresowi Warszawie pòd zaborã rusczim. Ji starszi bëlë ùbòdżimi szlachcicami i szkólnymi. Ji òjc, Władisłôw herbù Dołęga, bëł atejistą, szkólnym matematyki i fizyki i téż direktorã 2 chłopsczich gimnazjów. Ji mëma, Barnisłôwa z dodoma Boguskô herbù Topór, bëła katolëczką i prowadniczką warszawsczi pensji dla dzéwczãt. Ji sostrë i bracia ostëlë lékarzami i szkólnymi. Czej Mariô bëła mała, ji ùmiłotonô sostra Zofiô ùmarła na tifus, pò czem ùmarła téż ji mëma na suchoty. Mariô dostała wiôldżi depresji, ostała sã atejistką i pòswãcëła sã ùczbom. Mario chcała sã ùczyć, le w rusczim zaborze bëł zakôz ùczby na ùniwersytece dla pòlsczich białk. ùczëła sã na krëjamnim pòlsczim Latającã Ùniwersytece, gdze pòznała ruszczich badérów, jakò ùcznia [[Dmitrij Mendelejew|Mendelejewa]] i ùcznia Bunsena, chtërni ji ùczëlë chemiczni analizë. Mariô przecygnãła do [[Francëjô|Francji]] do [[Pariz]]a w 1890 z sostrą Barnisłôwą, aby studerowac na Sorbonie. Zamieszkałë w Parizu, gdze Mariô òżeniła sã z francësczim chłopã, znônim fizykã i badérã piezoelektrycznosczi, Pierrã Curie. Miëlë 2 córczi: Jiréna Joliot-Curie (téż badérka chemii i téż noblëstka z chemii) i Eve Curie. We Francji Mariô dowiedzëła sã o parminieniu pierwiôstka ùranu, baderowanégò przez Henriégò Bacquerele. Ji chłop Pierre z jegò bratã Jacquesã Curie ùsôdzył baro dokładni, elektriczni pòmiernik. Mariô, chtërna miała nót dobëc temã do ji doktorsczi tezy na Sorbonie, z miernikã chłopa zaczątkowała badérowac parminienie [[Ùran_(pierwiôstk)|ùranu]] we dodomù i w stôri, mediczni szopie na ùniwersitece, bo nie miała laboratoriùm. Mariô badérowała ''pechblende'', zort zemi, w chtërni je ùran, i w rokù 1898 dzãka temù odkrëła 2 nieznane, radioaktiwne pierwiôstki: [[Pòlón]] i [[Rôd]]. Mionowała pòlón na czesc Pòlsczi, a rôd - radiùm, bo ''radiacjô'' pò łacyńsczi to parminienie. Mariô ùsôdzyła téż słowo "radioaktiwnosc". Za ne badérowania Mariô dobëła nôdgrodã Nobla z fizyki razem z ji chlopã Pierre i Henri Bacquerelem w 1903. W 1911 dobëła téż nôdgrodã Nobla z chemii. Pierre ùmarł tragicznie w wypadkù na parizczej szasie w rokù 1906. Mariô erbowała katédre Pierre'a na Sorbonie i przez to bëła pierszô białką-profesorką wykładajacą na Sorbonie. W piérszi swiatowi wòjnie Mariô robiła w leczeniù chor z radioaktiwnim permenieniã i w mediczni radiologii. Ji corka Jiréna téż badérowała chemie i jakò drëga białka na swecie (pò mëmie) dobëła nôdgrodã Nobla z chemii za odkrëcie jinni radioaktiwnosczi. Mariô dobëła téż francësczi Order Honorowi Legii i przëznôwóné honorowe doktoraty na ùniwersytetach i pòlitechnikach w Pòlsce. Mariô na kùńc żëcô zaczątkowała chorowac, tracic słuch i wzrok, i ùmarła w 1934 r. w sanatoriùm Passy we Francëji na złośliwe anemije i téż pòparminiennô chòrobë, chterna dobela przez côłkie żëcie baderowania radioaktiwnosczi. Pò smiercë Mariô i Pierre Curie ostale ùhonorowani w ùczbach i w kulturze na swecie. Jednota fizyczna mionowana ''Curie'' (CI) to je lëczba radioaktywnoszczi. W rokù 1946 nowo odkrety [[pierwiôstk]] [[Czur]] z lëczbą atomòwą 96 dostôł miono Curium (Cm) dla pamiãci Marii i Pierra. == Òbaczë téż == * [[Wisława Szymborska]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Commons}} [[Kategòrëjô:Lëdzë]] [[Kategòrëjô:Ùczba]] [[Kategòrëjô:Fizyka]] [[Kategòrëjô:Chemijô]] 6inajfhf38uybtmvhkepsafiyy14fse 195099 195098 2026-04-13T15:39:04Z Iketsi 3254 -{{Commons}} 195099 wikitext text/x-wiki {{verify}} {{Nobel|Nôdgroda=Chemijô|Rok=1911}} {{Nobel|Nôdgroda=Fizyka|Rok=1903}} [[Òbrôzk:Curieosity_marie_curie_2456753.jpg|Mariô na Sorbonie w Parizù 1890|thumb|100px|left]] [[Òbrôzk:Marie Curie Tekniska museet.jpg|Mariô Skłodowska-Curie, rok 1900|thumb|250px]] [[Òbrôzk:Pierre_and_Marie_Curie.jpg|Mariô i Pierre w laboratorium|thumb|200px]] [[Òbrôzk:Irene_and_Marie_Curie_1925.jpg|Córka Jiréna i mëma Mariô w laboratorium|thumb|200px]] '''Mariô Saloma Skłodowskô-Curie''' (pòl: ''Maria Skłodowska-Curie'', franc: ''Marie Curie'' abò ''Madame Curie'', ùr. 7 [[Lëstopadnik|lest]]. [[1867]] w [[Warszawa|Warszawie]] – ùm. 4 [[lëpińc]]a [[1934]] we Francji) to bëła stolemnô pòlskô-francëskô ùczona; badérka [[fizyka|fizyki]], [[Chemijô|chemiji]], radioaktiwnosczi; dwa razë noblëstka. Mariô bëła piérszą białką, chtërna dobëła [[Nôdgroda_Nobla|nodgrodë Nobla]] na swecie, piérszą òsobą z blós 4 na swecie, chtërna dobëła nôdgrodã Nobla dwa razë i blós jedną nôblëstką w 2 apartnech òbrëmiach dokładnéch ùczbow. <br> Bëła téż piérszą białką-profesorką na [[Sorbóna|Sorbonie]] i piérszą białką we Francji, chtërna pò śmierczi spòczëła za zasłudżi w parizczim Panteonie. Ùrodziła sã w Kongresowi Warszawie pòd zaborã rusczim. Ji starszi bëlë ùbòdżimi szlachcicami i szkólnymi. Ji òjc, Władisłôw herbù Dołęga, bëł atejistą, szkólnym matematyki i fizyki i téż direktorã 2 chłopsczich gimnazjów. Ji mëma, Barnisłôwa z dodoma Boguskô herbù Topór, bëła katolëczką i prowadniczką warszawsczi pensji dla dzéwczãt. Ji sostrë i bracia ostëlë lékarzami i szkólnymi. Czej Mariô bëła mała, ji ùmiłotonô sostra Zofiô ùmarła na tifus, pò czem ùmarła téż ji mëma na suchoty. Mariô dostała wiôldżi depresji, ostała sã atejistką i pòswãcëła sã ùczbom. Mario chcała sã ùczyć, le w rusczim zaborze bëł zakôz ùczby na ùniwersytece dla pòlsczich białk. ùczëła sã na krëjamnim pòlsczim Latającã Ùniwersytece, gdze pòznała ruszczich badérów, jakò ùcznia [[Dmitrij Mendelejew|Mendelejewa]] i ùcznia Bunsena, chtërni ji ùczëlë chemiczni analizë. Mariô przecygnãła do [[Francëjô|Francji]] do [[Pariz]]a w 1890 z sostrą Barnisłôwą, aby studerowac na Sorbonie. Zamieszkałë w Parizu, gdze Mariô òżeniła sã z francësczim chłopã, znônim fizykã i badérã piezoelektrycznosczi, Pierrã Curie. Miëlë 2 córczi: Jiréna Joliot-Curie (téż badérka chemii i téż noblëstka z chemii) i Eve Curie. We Francji Mariô dowiedzëła sã o parminieniu pierwiôstka ùranu, baderowanégò przez Henriégò Bacquerele. Ji chłop Pierre z jegò bratã Jacquesã Curie ùsôdzył baro dokładni, elektriczni pòmiernik. Mariô, chtërna miała nót dobëc temã do ji doktorsczi tezy na Sorbonie, z miernikã chłopa zaczątkowała badérowac parminienie [[Ùran_(pierwiôstk)|ùranu]] we dodomù i w stôri, mediczni szopie na ùniwersitece, bo nie miała laboratoriùm. Mariô badérowała ''pechblende'', zort zemi, w chtërni je ùran, i w rokù 1898 dzãka temù odkrëła 2 nieznane, radioaktiwne pierwiôstki: [[Pòlón]] i [[Rôd]]. Mionowała pòlón na czesc Pòlsczi, a rôd - radiùm, bo ''radiacjô'' pò łacyńsczi to parminienie. Mariô ùsôdzyła téż słowo "radioaktiwnosc". Za ne badérowania Mariô dobëła nôdgrodã Nobla z fizyki razem z ji chlopã Pierre i Henri Bacquerelem w 1903. W 1911 dobëła téż nôdgrodã Nobla z chemii. Pierre ùmarł tragicznie w wypadkù na parizczej szasie w rokù 1906. Mariô erbowała katédre Pierre'a na Sorbonie i przez to bëła pierszô białką-profesorką wykładajacą na Sorbonie. W piérszi swiatowi wòjnie Mariô robiła w leczeniù chor z radioaktiwnim permenieniã i w mediczni radiologii. Ji corka Jiréna téż badérowała chemie i jakò drëga białka na swecie (pò mëmie) dobëła nôdgrodã Nobla z chemii za odkrëcie jinni radioaktiwnosczi. Mariô dobëła téż francësczi Order Honorowi Legii i przëznôwóné honorowe doktoraty na ùniwersytetach i pòlitechnikach w Pòlsce. Mariô na kùńc żëcô zaczątkowała chorowac, tracic słuch i wzrok, i ùmarła w 1934 r. w sanatoriùm Passy we Francëji na złośliwe anemije i téż pòparminiennô chòrobë, chterna dobela przez côłkie żëcie baderowania radioaktiwnosczi. Pò smiercë Mariô i Pierre Curie ostale ùhonorowani w ùczbach i w kulturze na swecie. Jednota fizyczna mionowana ''Curie'' (CI) to je lëczba radioaktywnoszczi. W rokù 1946 nowo odkrety [[pierwiôstk]] [[Czur]] z lëczbą atomòwą 96 dostôł miono Curium (Cm) dla pamiãci Marii i Pierra. == Òbaczë téż == * [[Wisława Szymborska]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Lëdzë]] [[Kategòrëjô:Ùczba]] [[Kategòrëjô:Fizyka]] [[Kategòrëjô:Chemijô]] rzehjm6revi6se9ktgpky934pw4wwer 0 11639 195080 192839 2026-04-13T15:19:06Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Szląsczi Alfabét]] do [[Szląsczi alfabét]]: A → a 192839 wikitext text/x-wiki [[Szląsczi jãzëk|'''Szląsczi jãzek''']] ma dwa alfabéti. '''Steuerowi Alfabét''' ([[Szląsczi jãzëk|szl]]. ''Steuerowy szrajbůnek),'' ma 30 merków: '''A, B, C, Ć, D, E, F, G, H, I, J, K, L, Ł, M, N, Ń, O, P, R, S, Ś, T, U, Ů, W, Y, Z, Ź, Ż''', ë 8 dwa merków '''AU, CH, CZ, DZ, DŹ, DŻ, RZ, SZ'''<ref>[https://pl.wikipedia.org/wiki/Etnolekt_śląski#Zapis]</ref>. Drëdżi alfabét to je '''''ślabikŏrzowy szrajbōnek ,''''' ma 33 merki '''A, Ã, B, C, Ć, D, E, F, G, H, I, J, K, L, Ł, M, Ń, O, Ŏ, Ō, Ô, Õ, P, R, S, Ś, T, U, W, Y, Z, Ź, Ż'''<ref>[https://pl.wikipedia.org/wiki/Ślabikŏrzowy_szrajbōnek]</ref>. Òd 2010 na Szląsczi Wikipedjô mòżna pisac ślabikorzem. == Przëpisë == {{Przëpisë}} [[Kategòrëjô:Szląsczi jãzëk]] [[Kategòrëjô:Alfabetë]] ihigrvoksf1bpd2rpjnq65xze2nimvu 195083 195080 2026-04-13T15:19:57Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczi alfabét]] 195083 wikitext text/x-wiki [[Szląsczi jãzëk|'''Szląsczi jãzek''']] ma dwa alfabéti. '''Steuerowi Alfabét''' ([[Szląsczi jãzëk|szl]]. ''Steuerowy szrajbůnek),'' ma 30 merków: '''A, B, C, Ć, D, E, F, G, H, I, J, K, L, Ł, M, N, Ń, O, P, R, S, Ś, T, U, Ů, W, Y, Z, Ź, Ż''', ë 8 dwa merków '''AU, CH, CZ, DZ, DŹ, DŻ, RZ, SZ'''<ref>[https://pl.wikipedia.org/wiki/Etnolekt_śląski#Zapis]</ref>. Drëdżi alfabét to je '''''ślabikŏrzowy szrajbōnek ,''''' ma 33 merki '''A, Ã, B, C, Ć, D, E, F, G, H, I, J, K, L, Ł, M, Ń, O, Ŏ, Ō, Ô, Õ, P, R, S, Ś, T, U, W, Y, Z, Ź, Ż'''<ref>[https://pl.wikipedia.org/wiki/Ślabikŏrzowy_szrajbōnek]</ref>. Òd 2010 na Szląsczi Wikipedjô mòżna pisac ślabikorzem. == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczi alfabét]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Szląsczi jãzëk]] [[Kategòrëjô:Alfabetë]] gwrklw8g7njv7mthb692xgwobq56mzf 0 11661 195138 190046 2026-04-13T17:51:02Z Iketsi 3254 {{Commons}} 195138 wikitext text/x-wiki '''Antón Kónkel''' (''Antoni Konkel'') - ùr. 1938 rokù w [[Jastarniô|Jastarni]], je znónym spòlëznowim dzejôrzã, chtëren wiele lat robił jakno lékôrz w [[Jastarniô|Jastarni]]. Òn skùńcził sztudérowanié medicynë w [[Gduńsk]]ù, a béł praktikòwny doktór do 2007 r. Ten kaszëbsczi dzejôrz biwôł dosc wiele w stôri rëbacczi chëczi w Jastarni, a pisôł dosc wiele ni leno w "Pomeranii". == Ùsôdztwò (wëjimk) == *W rybackiej chëczi / [teksty Antoni Konkel ; zdj. Jerzy Kąkel]. [Wejherowo] : Wydawnictwo MS, [ca 2009]. *Stacja ratownictwa brzegowego w Jastarni 1870-1945 / Antoni Konkel. Gdańsk : Centralne Muzeum Morskie, 2012. *Kaszubski Leksykon Rybacki / Antoni Konkel. Gdańsk-Jastarnia, 2019. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20201203220655/http://www.ziemiapucka.info/archives/tag/antoni-konkel-jastarnia ''Antoni Konkel''] * [https://web.archive.org/web/20220426114038/https://viaf.org/viaf/167222718/ VIAF] {{DEFAULTSORT:Kónkel Antón}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Medicyna]] d5545oze50ylbuz1k9wf0agh6iqc2n8 195139 195138 2026-04-13T17:51:53Z Iketsi 3254 {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} 195139 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Antón Kónkel''' (''Antoni Konkel'') – ùr. 1938 rokù w [[Jastarniô|Jastarni]], je znónym spòlëznowim dzejôrzã, chtëren wiele lat robił jakno lékôrz w [[Jastarniô|Jastarni]]. Òn skùńcził sztudérowanié medicynë w [[Gduńsk]]ù, a béł praktikòwny doktór do 2007 r. Ten kaszëbsczi dzejôrz biwôł dosc wiele w stôri rëbacczi chëczi w Jastarni, a pisôł dosc wiele ni leno w "Pomeranii". == Ùsôdztwò (wëjimk) == * W rybackiej chëczi / [teksty Antoni Konkel ; zdj. Jerzy Kąkel]. [Wejherowo] : Wydawnictwo MS, [ca 2009]. * Stacja ratownictwa brzegowego w Jastarni 1870-1945 / Antoni Konkel. Gdańsk : Centralne Muzeum Morskie, 2012. * Kaszubski Leksykon Rybacki / Antoni Konkel. Gdańsk-Jastarnia, 2019. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20201203220655/http://www.ziemiapucka.info/archives/tag/antoni-konkel-jastarnia ''Antoni Konkel''] * [https://web.archive.org/web/20220426114038/https://viaf.org/viaf/167222718/ VIAF] {{DEFAULTSORT:Kónkel Antón}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Medicyna]] rmkcoq442alge7zitdioo4qn7jy5tji 0 11669 195137 183342 2026-04-13T17:50:48Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195137 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ks. Wojciech Cichosz.jpg|mały|Ks. Prof. Wòjcech Cëchòsz]] '''Wòjcech Cëchòsz''' (pl ''Wojciech Cichosz'') - ùr. [[20 stëcznika]] [[1968]] w [[Kartuzë|Kartuzach]]. W młodich latach ùcził sã m. jin. w Kartuzach. Pòtemù sztudérowôł w Dëchòwny Seminarëji w [[Gduńsk]]ù. Tuwò pò pôrã latach dożdôł sã ksãżich swiãceniów, chtërne przëjimnął w 1993 rokù. Jakno ksądz béł nôprzód w [[Gdiniô|Gdinie]]. Òd 2015 rokù òn je profesorã. Òn gôdô i psze w sétme jãzëkach, a w tim pò greckù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://cichosz.pl/ strona ks. Wòjcecha Cëchòsza] * [http://worldcat.org/identities/viaf-101644630/ Worldcat] {{Ùzémk artikla}} {{DEFAULTSORT:Cëchòsz Wòjcech}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] 2ukphycx4b37gqz8y1cbjc82k5g0v2x 195140 195137 2026-04-13T17:52:07Z Iketsi 3254 - → – 195140 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ks. Wojciech Cichosz.jpg|mały|Ks. Prof. Wòjcech Cëchòsz]] '''Wòjcech Cëchòsz''' (pl ''Wojciech Cichosz'') – ùr. [[20 stëcznika]] [[1968]] w [[Kartuzë|Kartuzach]]. W młodich latach ùcził sã m. jin. w Kartuzach. Pòtemù sztudérowôł w Dëchòwny Seminarëji w [[Gduńsk]]ù. Tuwò pò pôrã latach dożdôł sã ksãżich swiãceniów, chtërne przëjimnął w 1993 rokù. Jakno ksądz béł nôprzód w [[Gdiniô|Gdinie]]. Òd 2015 rokù òn je profesorã. Òn gôdô i psze w sétme jãzëkach, a w tim pò greckù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://cichosz.pl/ strona ks. Wòjcecha Cëchòsza] * [http://worldcat.org/identities/viaf-101644630/ Worldcat] {{Ùzémk artikla}} {{DEFAULTSORT:Cëchòsz Wòjcech}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] kd8evs1i1t80iptdeiwizdbu39gzq4y 0 11679 195128 185132 2026-04-13T17:41:45Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195128 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Collared Dove -upper body profile-8.jpg|mały|left|Przédny dzél tërecczi sënogarlëcë]] [[Òbrôzk:Streptopelia decaocto zoom.jpg|mały|right|Młodô tëreckô sënogarlëca]] [[Òbrôzk: Кольчатая Горлица.ogg|mały]] [[Òbrôzk:Streptopelia decaocto; Szczecin, Poland 3.JPG|mały|Tëreckô sënogarlëca jé z rãczi]] '''Tëreckô sënogarlëca''' (''Streptopelia decaocto'') - to je ôrt strzédnégò ptôcha z rodzëznë gòłąbkòwatëch. Òna żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], czasã jã mòże czëc kòl bùdinków. Tëreckô sënogarlëca wiele razy żëje kòl jiglënowëch drzéwiãt, bò tam òna je òb noc, ale lubi ògrodë ë parczi w gardach. Ta sënogarlëca wiele razy bùduje swòje gniôzdo bëlejak. Òna niese 2 jaja w gniôzdze nawetka 3 – 4 razë w rokù. Tëreckô sënogarlëca mòże zjadac néżczi jedzeniégò człowieka, ale też jesc np. z [[Kùra|kùrama]] bùten. Długòta ji cała je kòle 28 – 33 cm. {{Ùzémk artikla}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] gzyfx5f9ni76gv8zdhfqvzewlzfrhjp 0 11682 195132 193885 2026-04-13T17:42:51Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195132 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Gòlëb-Dobrziń| dopełniacz=Gòlëbia-Dobrzina| adjektiw_mask=gòlëbskò-dobrzińsczi| adjektiw_fem=gòlëbskò-dobrzińskô| céch=POL_Golub-Dobrzyń_COA.svg| fana=POL_Golub-Dobrzyń_flag.svg| karta=POL_Golub-Dobrzyń_map.svg| wòjewództwò=kùjawskò-pòmòrsczé| kréz=gòlëbskò-dobrzińsczi| grodzki=| rodzaj_gminy=gardnô -wieskô| gmina=| miejska=| bùrméster=Mariusz Jan Piątkowski| adres_um=Plac Tysiąclecia 25| kod_poczt_um=87-400| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=7,5| stopniN=53|minutN=06′45|stopniE=19|minutE=03′05| wysokość=| rok=2018| lëdztwò=12.828| gęstość=1.710,4| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 56 | pòcztowi kòd=87-400, 87-401| registracëjné tôfle=CGD| TERYT=0405011| SIMC=0983155| www=https://www.golub-dobrzyn.pl/| commons=Category:Golub-Dobrzyń| |gwôsné miono=Golub-Dobrzyń}} '''Gòlëb-Dobrziń''' (pol. Golub-Dobrzyń) - krézewi gard nad Drwãcą w kùjawskò-pòmòrsczim wòjewództwie. Nen gard òstôł ùsôdzóny w 1951 r. przez sparłãczëne 2 apartne gardë: Gòlëb na prawò nad Drwãcą i Dobrziń na lewò nad Drwãcą. <br> W Gòlëbë Krzëżôcë zbùdowalë zómk i nadalë gardowé prawò w 1421 r. Dobrziń miôł gardowé prawò od 1789 r. do 1870 r. [[Òbrôzk:Golub-Dobrzyń,_zamek_krzyżacki.jpg|mały|Zómk Krzëżôków w Gòlëbiu]] [[Òbrôzk:Kosciol_dobrzyn_2.JPG|mały|Kòscół sw. Katarzënë w Dobrzine]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] gnitqoqs36pdbtha2jhd60m6yi805sj 195133 195132 2026-04-13T17:45:57Z Iketsi 3254 Galeriô 195133 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Gòlëb-Dobrziń| dopełniacz=Gòlëbia-Dobrzina| adjektiw_mask=gòlëbskò-dobrzińsczi| adjektiw_fem=gòlëbskò-dobrzińskô| céch=POL_Golub-Dobrzyń_COA.svg| fana=POL_Golub-Dobrzyń_flag.svg| karta=POL_Golub-Dobrzyń_map.svg| wòjewództwò=kùjawskò-pòmòrsczé| kréz=gòlëbskò-dobrzińsczi| grodzki=| rodzaj_gminy=gardnô -wieskô| gmina=| miejska=| bùrméster=Mariusz Jan Piątkowski| adres_um=Plac Tysiąclecia 25| kod_poczt_um=87-400| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=7,5| stopniN=53|minutN=06′45|stopniE=19|minutE=03′05| wysokość=| rok=2018| lëdztwò=12.828| gęstość=1.710,4| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 56 | pòcztowi kòd=87-400, 87-401| registracëjné tôfle=CGD| TERYT=0405011| SIMC=0983155| www=https://www.golub-dobrzyn.pl/| commons=Category:Golub-Dobrzyń| |gwôsné miono=Golub-Dobrzyń}} '''Gòlëb-Dobrziń''' (pol. Golub-Dobrzyń) – krézewi gard nad Drwãcą w kùjawskò-pòmòrsczim wòjewództwie. Nen gard òstôł ùsôdzóny w 1951 r. przez sparłãczëne 2 apartne gardë: Gòlëb na prawò nad Drwãcą i Dobrziń na lewò nad Drwãcą. <br> W Gòlëbë Krzëżôcë zbùdowalë zómk i nadalë gardowé prawò w 1421 r. Dobrziń miôł gardowé prawò od 1789 r. do 1870 r. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Kosciol dobrzyn 2.JPG|Kòscół sw. Katarzënë w Dobrzine Òbrôzk:IGP2339-castle hdr-1-2A.jpg|Zómk Krzëżôków w Gòlëbiu Òbrôzk:Golub kosciol sw Katarzyny.jpg| Òbrôzk:Golub-Dobrzyń, Polska - widok dawnego kościoła ewangelickiego , obecnie mieści się tam szkoła - panoramio.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] eaztj1anfk0gl9l2g60z9ad2t5hr35g 0 11688 195131 187968 2026-04-13T17:42:34Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195131 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk: Znak Moravy.svg |mały|Mòrawskô]] [[Òbrôzk: Banner_of_arms_of_Moravia.svg |mały|Fana Mòrawskô]] [[Òbrôzk: 01 airshots.cz-wallpaper16x10-noTm.jpg|mały|Brno westrzédz]] ''' Mòrawskô''' je historëczny krôj w westrzédnej [[Eùropa|Eùropie]]. Dzél [[Czeskô Repùblika|Czesczi Repùbliczi]]. Stolecznym gardã Mòrawskô je [[Brno]]. == Historëjô == * Mòrawski Królestwò (Państwò Wiôlgômòrawskô):822-906 * Wòjewództwò (Udzielne Ksyżestwò Mòrawską): 1055-1192 * Mòrawski Marghróbstwò (Marchia Mòrawska): 1192-1920 == Geògrafijô == Mòrawskô je krôj w Westrzédny Eùropie, bez przistãpù do mòrza. Òna greńczi na zôpadze z Bòhemijô, na pôłnim z [[Aùstrëjackô]], òd pórénkù ze [[Słowackô]] ë na nordze z Czesczi (Mòrawski) Sląsk. * stoleczny gard: Brno * lëdztwò: 3 268 500 (1991) * wiéchrzëzna: 22,348.87 km² Tak tej przëpôdô tu leno 122 lëdzy na 1 km². Przë tim 0,9 mln [[Mòrawianów]] mieszkô w aglomeracje Brno ë 1,1 mln w w aglomeracje Ostrava. Tu je ùrzãdowi [[Czesczi jãzëk|czesczi]] ([[Mòrawsczi jãzëk|mòrawski]]) jãzëk. Dominëjącą religiją w Mòrawskô je rzimskòkatolëckô wiara. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Eùropa}} [[Kategòrëjô:Czeskô Repùblika|*]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] l0vxjhg54jzcnryssjujd5090s07ho4 0 11690 195129 192289 2026-04-13T17:41:52Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195129 wikitext text/x-wiki {{Nobel|Nôdgroda=Lëteratura|Rok=2018}} [[Òbrôzk:MJK32708_Olga_Tokarczuk_(Pokot,_Berlinale_2017).jpg|mały|Òlga Tokarczuk na ''Berlinale'' w Berlenie w 2017 rokù.]] '''Òlga Tokarczuk''' (fùl miono pò pòlskù ''Olga Nawoja Tokarczuk'', ùr. [[29 stëcznika]] [[1962]] rokù w Sulechowie) - pòlskô runitka, noblëstka, eseistka, pòétka, dzejôrka spoldeczna i kulturna. W [[2019]] rokù dobëła lëteracką [[Nôdgroda_Nobla|Nôdgrodã Nobla]] za rok [[2018]]<ref>The Nobel Prize in Literature 2018 [https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2018/summary/]</ref>. Dobëła téż nôdgrodë jakò Man Booker International Prize, Nôdgrodã Vilenica, pòlsczie nôdgrodë Nike, nôdgrodã Polcul Foundation, midzënôrodna Nôdgrodã Mostu gardów Görlitz i Zgorzelc, nôdgrodã Fundacëji Koścëlsczich, nôdgrodë Paszportë Pòliticzi, Strzébni Medal Gloria Artis, Dólnoszląsczą Nôdgrodã Kulturalną „Silesia” i jinë. Dokôzë Oldżi Tokarczuk òstëłë dolmaczoné na 37 jãzëków, w tem na anielsczi, miemiecczi, arabsczi, chińsczi, hindi, hiszpańsczi, japońsczi, persczi, pòrtugalsczi, rusczi i jin. Òlga Tokarczuk òstała téż honorną òbëwatelką gardów [[Wrocław]], Nowô Ruda i Bardo, jakò téż òstała wëróżnieną dla gardu Wałbrzëcha, [[Dólnoszląsczé_wòjewództwò|dólnoszląsczego wòjewództwa]] i kłodzcziego krézu za ji kulturalné i spoldeczné dzejôrstwo. == Ùsôdztwò == (òrginalne title pò pòlskù) * [[1989]]: Miasto w lustrach (Gard w zdrzadłech) * [[1993]]: Podróż ludzi Księgi (Réza lëdzów Knédżi) * [[1995]]: E.E. * [[1996]]: Prawiek i inne czasy (Prastalece i jinë cząde) * [[1997]]: Szafa * [[1998]]: Dom dzienny, dom nocny (Dzenowi dodóma, nocni dodóma) * [[2000]]: Opowieści wigilijne (Wilëjné òpòwiescé) * [[2001]]: Lalka i perła (Pùpa i perła) * [[2001]]: Gra na wielu bębenkach (Gra na czile bãbniczkach) * [[2004]]: Ostatnie historie (Slédné historëje) * [[2006]]: Anna In w grobowcach świata (Anna Jin w grobnicach swiata) * [[2007]]: Bieguni (Biegunë) * [[2009]]: Prowadź swój pług przez kości umarłych (Przecygni swòji płëg bez gnati ùmarłëch) * [[2012]]: Moment niedźwiedzia - eseje (Moment miedwłédzia) * [[2014]]: Księgi Jakubowe (Jakùbowé Knédżi) * [[2017]]: Zgubiona dusza * [[2018]]: Opowiadania bizarne (Bizarné òpòwiôstczi) * [[2018]]: Profesor Andrews w Warszawie. Wyspa (Profesor Andrews w Warszawie. Òstrów) == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Pisarze]] t9gtnyhec0jo2htrxorw4avwrdydckq 0 11697 195130 183671 2026-04-13T17:42:01Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195130 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Capivara(Hydrochoerus_hydrochaeris).jpg|mały|Kapibara (''Hydrochoerus hydrochaeris''), òna z dzecma ]] [[Òbrôzk:2007_11_21_02_sCaplinSwimming.jpg|mały|Kapibara baro dobrze ùmieje płëwac]] [[Òbrôzk:Capibara_1.jpg|mały|left|Kapibare jôdają trôwã]] '''Kapibara''' (guarani: ''Kapiÿva'', łac. ''Hydrochoerus hydrochaeris'') to je ôrt zemno-wòdnégò suska. Nôwikszi grëzôk z rodzëznë kawiowôtëch, ''Caviidae'', mòże wôżëc do 65 kg. Òna żëje w [[Pôłniowô_Amerika|Pôłniowi Americe]] i żëwi sã roscënama. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Susczi]] t8tfrmhhbfvf7fa7dyswzwdxh41b8vc 0 11739 195230 184358 2026-04-14T01:42:48Z Iketsi 3254 {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} 195230 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Róman Skwiercz''' (ùr. [[1 stëcznika]] 1955 rokù w [[Pùck]]ù – ùm. [[27 rujana]] 2020 rokù) – béł ksãdzã, chtëren béł dzejôrzã kaszëbsczi kùlturë. Òn béł téż gôdôszã. Aùtor pùblikacjów pò kaszëbskù. W 2017 rokù òn béł wëprzédniony przez Karno Sztudérów "Pòmòrania" Medalią Stolema. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://viaf.org/viaf/164799797 VIAF] * [https://wejherowo.naszemiasto.pl/zmarl-ks-kanonik-roman-skwiercz-byl-dlugoletnim-kapelanem-w/ar/c14-7968585 Zmarł ks. kanonik Roman Skwiercz ...] {{Ùzémk artikla}} {{DEFAULTSORT:Skwiercz Róman}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] 8w3c7rjgwibdjojmis3hi8ieobaffb1 14 11932 195103 194910 2026-04-13T15:42:50Z Iketsi 3254 {{Commons}} [[Kategòrëjô:Historiô]] 195103 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Historiô]] dgxpsnc17yv8fnclb1qbe9p83umfqbd 0 11944 195051 186699 2026-04-13T14:46:13Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195051 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk|farwa=000066|agencëjô=felënk|znankównik=Kaszëbskô|kòd=pox|sil=POX|iso3=pox|iso2=sla|iso1=-|jãzëk=pòłabsczi|kraj, òbénda2=felënk|farba=ffffff|alfabét=[[łacëzniany alfabét|łacëzniany]]||rodzëzna=[[Jindoeùropejsczé jãzëczi]]<br /> * [[Słowiańsczé jãzëczi]] ** [[Zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi]] *** [[Lechicczi jãzëk]] **** Pòłabsczi jãzëk|môl=-|lëczba=0|kraj, òbénda1=[[Miemieckô]] do 1756,|apartne miono=pòłabsczi jãzëk|znankòwnik2=kaszëbsczégò}} '''Pòłabsczi jãzëk''' (''slüv'onst'ĕ, venskă rec'' - òbie dwie nôzwë òznôczają ''"słowiańsczi"'') wimarłi jãzëk zôpôdnosłowiansczi, słëchùjący do karna jãzëków lechicczich. '''Historiô''' Pòłabsczi jãzëk ùżiwôny bëł na léwim sztrądzé Elbë kòle gardów Wustrow, Lüchow ''(pòł. Ljauchüw),'' Dannenberg ''(pòł. Weidars abò Woikam)'' do 3 rujana 1756 rokù, czedë òstatniô białka gôdôjąca tim jãzëkiem ùmarła. Òbsëga ta nôzëwô sã ''Wendeland''. Lëdztwò ùżiwôjąc tégò jãzëka baro prôwdopodòbnié bëło pòtómkami plemieniô Drzewión, wëmienionégò pierszi rôz w dokùméncie miemiecczégò króla Henrika II z 1004 rokù. Jãzëk pòłabsczi jistniôł blós w muniowéj fòrmié aż do XVIII stulecô, czedë môlòwi Miemcë (nôczãstnij pastory) robili piersze zôpisy. '''Òjcze nasz pò pòłabskù''' Nôße Wader, ta toy giß wa Nebisgáy, Sjungta woarda tügí Geima, tia Rîk komma, tia Willia ſchinyôt, kok wa Nebisgáy, tôk kak no Sime, Nôßi wißedanneisna Stgeiba doy nâm dâns, un wittedoy nâm nôße Ggrêch, kak moy wittedoyime nôßem Grêsmarim, Ni bringoy nôs ka Warſikónye, tay löſoáy nôs wit wißókak Chaudak. Amen. {| class="wikitable" ![[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] !pòłabsczi ![[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] ![[Dólnosorbsczi jãzëk|dolnołużëcczi]] ![[Górnosorbsczi jãzëk|górnołëżicczi]] ![[Szląsczi jãzëk|szląsczi]] ![[Czesczi jãzëk|czesczi]] ![[bułgarsczi]] ![[Rusczi jãzëk|rusczi]] |- |człowiek |clåvăk |człowiek |cłowjek |čłowjek |czowiek |člověk |човек [czowek] |человек [čełaviék] |- |wieczór |vicer |wieczór |wjacor |wječor |ôdwieczyrz |večer |вечер [weczer] |вечер [viéčer] |- |brat |brot |brat |bratš |bratr |brat(rz) |bratr |брат [brat] |брат [brat] |- |dzéń |dan |dzień |źeń |dźeń |dziyń |den |ден [den] |день [dień] |- |rãka |rǫkă |ręka |ruka |ruka |rynka/ranka |ruka |ръка [răka] |рука [ruká] |- |jeséń, wieséń |preńă zaimă, jisin |jesień |nazymje |nazyma |podzim |podzim |есен [esen] |осень [òsień] |- |sniég |sneg |śnieg |sněg |sneh |śniyg |sníh |сняг [snjag] |снег [snieg] |- |lato |ľotü |lato |lěśe |lěćo |lato |léto |лято [ljato] |лето [léta] |- |sostra |sestră |siostra |sotša |sotra |siostra |sestra |сестра [sestra] |сестра [siestrá] |- |rëba |råibo |ryba |ryba |ryba |ryba |ryba |риба [riba] |рыба [rýba] |- |òdżiń |viďėn |ogień |wogeń |woheń |ôgyń |oheň |огън [ogăn] |огонь [agòń] |- |wòda |wådă |woda |wóda |woda |woda |voda |вода [woda] |вода [vadá] |- |wiater |v́otĕr |wiatr |wětš |wětřik, wětr |wiater |vítr |вятър [wjatăr] |ветер [viétier] |- |zëma |zaimă |zima |zyma |zyma |zima |zima |зима [zima] |зима [zimá] |} == Òbaczë téż == * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] 0o5gtjanbxn3bk4bh6wztuchyaw9g46 195057 195051 2026-04-13T14:50:03Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Kaszëbsczi jãzëk]] 195057 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk|farwa=000066|agencëjô=felënk|znankównik=Kaszëbskô|kòd=pox|sil=POX|iso3=pox|iso2=sla|iso1=-|jãzëk=pòłabsczi|kraj, òbénda2=felënk|farba=ffffff|alfabét=[[łacëzniany alfabét|łacëzniany]]||rodzëzna=[[Jindoeùropejsczé jãzëczi]]<br /> * [[Słowiańsczé jãzëczi]] ** [[Zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi]] *** [[Lechicczi jãzëk]] **** Pòłabsczi jãzëk|môl=-|lëczba=0|kraj, òbénda1=[[Miemieckô]] do 1756,|apartne miono=pòłabsczi jãzëk|znankòwnik2=kaszëbsczégò}} '''Pòłabsczi jãzëk''' (''slüv'onst'ĕ, venskă rec'' - òbie dwie nôzwë òznôczają ''"słowiańsczi"'') wimarłi jãzëk zôpôdnosłowiansczi, słëchùjący do karna jãzëków lechicczich. '''Historiô''' Pòłabsczi jãzëk ùżiwôny bëł na léwim sztrądzé Elbë kòle gardów Wustrow, Lüchow ''(pòł. Ljauchüw),'' Dannenberg ''(pòł. Weidars abò Woikam)'' do 3 rujana 1756 rokù, czedë òstatniô białka gôdôjąca tim jãzëkiem ùmarła. Òbsëga ta nôzëwô sã ''Wendeland''. Lëdztwò ùżiwôjąc tégò jãzëka baro prôwdopodòbnié bëło pòtómkami plemieniô Drzewión, wëmienionégò pierszi rôz w dokùméncie miemiecczégò króla Henrika II z 1004 rokù. Jãzëk pòłabsczi jistniôł blós w muniowéj fòrmié aż do XVIII stulecô, czedë môlòwi Miemcë (nôczãstnij pastory) robili piersze zôpisy. '''Òjcze nasz pò pòłabskù''' Nôße Wader, ta toy giß wa Nebisgáy, Sjungta woarda tügí Geima, tia Rîk komma, tia Willia ſchinyôt, kok wa Nebisgáy, tôk kak no Sime, Nôßi wißedanneisna Stgeiba doy nâm dâns, un wittedoy nâm nôße Ggrêch, kak moy wittedoyime nôßem Grêsmarim, Ni bringoy nôs ka Warſikónye, tay löſoáy nôs wit wißókak Chaudak. Amen. {| class="wikitable" ![[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] !pòłabsczi ![[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] ![[Dólnosorbsczi jãzëk|dolnołużëcczi]] ![[Górnosorbsczi jãzëk|górnołëżicczi]] ![[Szląsczi jãzëk|szląsczi]] ![[Czesczi jãzëk|czesczi]] ![[bułgarsczi]] ![[Rusczi jãzëk|rusczi]] |- |człowiek |clåvăk |człowiek |cłowjek |čłowjek |czowiek |člověk |човек [czowek] |человек [čełaviék] |- |wieczór |vicer |wieczór |wjacor |wječor |ôdwieczyrz |večer |вечер [weczer] |вечер [viéčer] |- |brat |brot |brat |bratš |bratr |brat(rz) |bratr |брат [brat] |брат [brat] |- |dzéń |dan |dzień |źeń |dźeń |dziyń |den |ден [den] |день [dień] |- |rãka |rǫkă |ręka |ruka |ruka |rynka/ranka |ruka |ръка [răka] |рука [ruká] |- |jeséń, wieséń |preńă zaimă, jisin |jesień |nazymje |nazyma |podzim |podzim |есен [esen] |осень [òsień] |- |sniég |sneg |śnieg |sněg |sneh |śniyg |sníh |сняг [snjag] |снег [snieg] |- |lato |ľotü |lato |lěśe |lěćo |lato |léto |лято [ljato] |лето [léta] |- |sostra |sestră |siostra |sotša |sotra |siostra |sestra |сестра [sestra] |сестра [siestrá] |- |rëba |råibo |ryba |ryba |ryba |ryba |ryba |риба [riba] |рыба [rýba] |- |òdżiń |viďėn |ogień |wogeń |woheń |ôgyń |oheň |огън [ogăn] |огонь [agòń] |- |wòda |wådă |woda |wóda |woda |woda |voda |вода [woda] |вода [vadá] |- |wiater |v́otĕr |wiatr |wětš |wětřik, wětr |wiater |vítr |вятър [wjatăr] |ветер [viétier] |- |zëma |zaimă |zima |zyma |zyma |zima |zima |зима [zima] |зима [zimá] |} == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczi jãzëk]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] 32vamva8iwhrnp21h8bb4dz3kk6u3b0 0 11951 195158 190362 2026-04-13T18:08:50Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi]] 195158 wikitext text/x-wiki '''Dniéster''' ([[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkr]]. Дністер'', Dnister,'' [[Rumùńsczi jãzëk|rum]]. Nistru) je rzéką w pòerénkowéj Eùropie. Płënjiô bez [[Ùkrajina|Ùkrajiniô]], pòtim bez [[Mòłdawiô|Mòłdawskô]] (na greńcë Mòłdawskô ë [[Pòdniéstrze|Pòdniéstrza]]) ë kùńczi biég w [[Czôrné Mòrze|Czôrnim Mòrzu]] w Ùkrajinié. [[Òbrôzk:Chotyn, pevnost, celek.jpg|mały|Dniéster w Chotyniu.]] == Geografjiô == Pòczątk Dniéstera je w [[Ùkrajina|Ùkrajinié]], wnetk do gardu Drohobycz, krótkò do grańcë z [[Pòlskô|Pòlską]] ë płënié kù [[Czôrné Mòrze|Czôrnémù Mòrzu]]. Robi grańce Ùkrajini z [[Mòłdawiô|Mòłdawskô]] ë pòtim Mòłdawskô z [[Pòdniéstrze|Pòdniéstrzã]] (de iure pòrénkòwô Mòłdawskô). W dólnéj dzélu rzéczi, zôpôdni sztrąd je wzgórzësti, czëdë pòrénkòwi je płasczi. Rzéka de facto kùńczi Eùrasczi Step. [[Kategòrëjô:Rzéczi]] llqvef1ysbaj91bj5zevxmy6zueoinn 14 12064 195097 188148 2026-04-13T15:37:48Z Iketsi 3254 {{Commons}} [[Kategòrëjô:Fùńdamentné kategòrëje]] 195097 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Fùńdamentné kategòrëje]] 38kosp3ibvkx65qnb8yg4efrm5x0pb8 0 12205 195239 189570 2026-04-14T02:14:41Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Pisarze]] 195239 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tschingis Ajtmatow.jpg|mały]] '''Czëngëz Ajtmatow''' ([[kirgisczi jãzëk|kirg.]] ''Чыңгыз Айтматов'', 10.12.1928–10.06.2008) béł kirgiskim pisôrzã ë publicystą. Pisôł pò kirgiskù ë pò rëskù. Jeden z przedstawicelów tzw. magicznégò realizmù. Stôł sã znóny pò napisanim ksążczi «Dżamila» (1959.), jaczi akcjô dzeja sã òbczas drëdżi swiatowi wòjnë. Za nén róman miôł dostóné Nôdgrodã Lenina. W Ajtmatowowi ùtwórczoscy sparłączoné są realizm ë legendë, mòtiw lëdowi kirgisczi kùlturë, témë hùmanizmù ë głąbi człowiectwa. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kirgisczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Pisarze]] t5bovsjrc2pnvtn0pv4210rmgsfy1nq 0 12208 195235 189628 2026-04-14T02:10:34Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195235 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Stamps of Kyrgyzstan, 2009-582.jpg|mały|right|200px|Kyrgyskô pòcztówka ze sceną z ksążczi]] '''Biôłi parôcz''' ([[rusczi jãzëk|rus.]] Белый пароход, Bielëj parochod, [[kyrgysczi jãzëk|kyrg.]] Ак кеме, Ak keme) – ksążka [[Kirgistan|kyrgysczégò]] runitë [[Czëngëz Ajtmatow|Czëngëza Ajtmatowa]]. Bëła napisónô i wëdónô pò ruskù w [[1970]] rokù. Sparłącziwô brutalny òpis realiów żëcégò w górach sowiecczégò Kyrgystanu z lëdowimi mitama, legendama i wierzeniama. Na pòdstawie ksążczi pòwstôłë filmë: «Biôłi parôcz» w [[1975]] w reżëserii [[Bołotbek Szamszëjew|Bołotbeka Szamszëjewa]] ë «Szambala» w [[2020]] w reżëserii [[Artëkpaj Sujundukow|Artëkpaja Sujundukowa]]. Nie bëła tłómaczonô na kaszëbsczi jãzëk, le są dostãpné przekładë pòlsczi (''Biały statek'') ë niemiecczi (''Die Weisse Dampfer''). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Ksążczi]] 961hq7s1zrva1r5cgnwfpv5webgay3w 195236 195235 2026-04-14T02:11:04Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Kirgistan]] 195236 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Stamps of Kyrgyzstan, 2009-582.jpg|mały|Kyrgyskô pòcztówka ze sceną z ksążczi]] '''Biôłi parôcz''' ([[rusczi jãzëk|rus.]] Белый пароход, Bielëj parochod, [[kyrgysczi jãzëk|kyrg.]] Ак кеме, Ak keme) – ksążka [[Kirgistan|kyrgysczégò]] runitë [[Czëngëz Ajtmatow|Czëngëza Ajtmatowa]]. Bëła napisónô i wëdónô pò ruskù w [[1970]] rokù. Sparłącziwô brutalny òpis realiów żëcégò w górach sowiecczégò Kyrgystanu z lëdowimi mitama, legendama i wierzeniama. Na pòdstawie ksążczi pòwstôłë filmë: «Biôłi parôcz» w [[1975]] w reżëserii [[Bołotbek Szamszëjew|Bołotbeka Szamszëjewa]] ë «Szambala» w [[2020]] w reżëserii [[Artëkpaj Sujundukow|Artëkpaja Sujundukowa]]. Nie bëła tłómaczonô na kaszëbsczi jãzëk, le są dostãpné przekładë pòlsczi (''Biały statek'') ë niemiecczi (''Die Weisse Dampfer''). == Òbaczë téż == * [[Kirgistan]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Ksążczi]] 79faalnuc1eas6m4964o5kx0clat4ad 4 12269 195294 190272 2026-04-14T11:44:06Z CommonsDelinker 204 Replacing Logo_for_the_beta_feature_FileExporter.svg with [[File:Logo_for_FileExporter.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Has been a default feature si 195294 wikitext text/x-wiki {{Archiwum-Karczma}} == FileExporter beta feature == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:Logo for FileExporter.svg|thumb|Coming soon: the beta feature [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|FileExporter]]]] A new beta feature will soon be released on all wikis: The [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|FileExporter]]. It allows exports of files from a local wiki to Wikimedia Commons, including their file history and page history. Which files can be exported is defined by each wiki's community: '''Please check your wiki's [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons/Configuration file documentation|configuration file]]''' if you want to use this feature. The FileExporter has already been a beta feature on [https://www.mediawiki.org mediawiki.org], [https://meta.wikimedia.org meta.wikimedia], deWP, faWP, arWP, koWP and on [https://wikisource.org wikisource.org]. After some functionality was added, it's now becoming a beta feature on all wikis. Deployment is planned for January 16. More information can be found [[m:WMDE_Technical_Wishes/Move_files_to_Commons|on the project page]]. As always, feedback is highly appreciated. If you want to test the FileExporter, please activate it in your [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|user preferences]]. The best place for feedback is the [[mw:Help_talk:Extension:FileImporter|central talk page]]. Thank you from Wikimedia Deutschland's [[m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes project]]. </div> [[User:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]] 10:41, 14 stë 2019 (CET) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Johanna Strodt (WMDE)@metawiki korzystając z listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&oldid=18782700 --> == No editing for 30 minutes 17 January == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You will '''not be able to edit''' the wikis for up to 30 minutes on '''[https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190117T07 17 January 07:00 UTC]'''. This is because of a database problem that has to be fixed immediately. You can still read the wikis. Some wikis are not affected. They don't get this message. You can see which wikis are '''not''' affected [[:m:User:Johan (WMF)/201901ReadOnlyPage|on this page]]. Most wikis are affected. The time you can't edit might be shorter than 30 minutes. /[[User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]</div> 15:47, 16 stë 2019 (CET) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Johan (WMF)@metawiki korzystając z listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/201901ReadOnly/Targets&oldid=18788945 --> == Talk to us about talking == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> [[File:OOjs_UI_icon_speechBubbles-rtl.svg|alt="icon depicting two speech Bubbles"|frameless|right|120px]] The Wikimedia Foundation is planning a [[mw:Talk pages consultation 2019|global consultation about communication]]. The goal is to bring Wikimedians and wiki-minded people together to improve tools for communication. We want all contributors to be able to talk to each other on the wikis, whatever their experience, their skills or their devices. We are looking for input from as many different parts of the Wikimedia community as possible. It will come from multiple projects, in multiple languages, and with multiple perspectives. We are currently planning the consultation. We need your help. '''We need volunteers to help talk to their communities or user groups.''' You can help by hosting a discussion at your wiki. Here's what to do: # First, [[mw:Talk pages consultation 2019/Participant group sign-up|sign up your group here.]] # Next, create a page (or a section on a Village pump, or an e-mail thread – whatever is natural for your group) to collect information from other people in your group. This is not a vote or decision-making discussion: we are just collecting feedback. # Then ask people what they think about communication processes. We want to hear stories and other information about how people communicate with each other on and off wiki. Please consider asking these five questions: ## When you want to discuss a topic with your community, what tools work for you, and what problems block you? ## What about talk pages works for newcomers, and what blocks them? ## What do others struggle with in your community about talk pages? ## What do you wish you could do on talk pages, but can't due to the technical limitations? ## What are the important aspects of a "wiki discussion"? # Finally, please go to [[mw:Talk:Talk pages consultation 2019|Talk pages consultation 2019 on Mediawiki.org]] and report what you learned from your group. Please include links if the discussion is available to the public. '''You can also help build the list of the many different ways people talk to each other.''' Not all groups active on wikis or around wikis use the same way to discuss things: it can happen on wiki, on social networks, through external tools... Tell us [[mw:Talk pages consultation 2019/Tools in use|how your group communicates]]. You can read more about [[mw:Talk pages consultation 2019|the overall process]] on mediawiki.org. If you have questions or ideas, you can [[mw:Talk:Talk pages consultation 2019|leave feedback about the consultation process]] in the language you prefer. Thank you! We're looking forward to talking with you. </div> [[user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 16:01, 21 gro 2019 (CET) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Trizek (WMF)@metawiki korzystając z listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=18639017 --> == New Wikipedia Library Accounts Available Now (March 2019) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hello Wikimedians! [[File:Wikipedia_Library_owl.svg|thumb|upright|The TWL OWL says sign up today!]] [[m:The Wikipedia Library|The Wikipedia Library]] is announcing signups today for free, full-access, accounts to published research as part of our [[m:The_Wikipedia_Library/Journals|Publisher Donation Program]]. You can sign up for new accounts and research materials on the [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/ Library Card platform]: * '''[https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/72/ Kinige]''' – Primarily Indian-language ebooks - 10 books per month * '''[https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/55/ Gale]''' – Times Digital Archive collection added (covering 1785-2013) * '''[https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/54/ JSTOR]''' – New applications now being taken again Many other partnerships with accounts available are listed on [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/ our partners page], including [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/47/ Baylor University Press], [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/10/ Taylor & Francis], [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/46/ Cairn], [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/32/ Annual Reviews] and [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/partners/61/ Bloomsbury]. You can request new partnerships on our [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/suggest/ Suggestions page]. Do better research and help expand the use of high quality references across Wikipedia projects: sign up today! <br>--[[w:en:Wikipedia:TWL/Coordinators|The Wikipedia Library Team]] 18:40, 13 str 2019 (CET) :''You can host and coordinate signups for a Wikipedia Library branch in your own language. Please contact [[m:User:Ocaasi_(WMF)|Ocaasi (WMF)]].''<br> :<small>This message was delivered via the [https://meta.wikimedia.org/wiki/MassMessage#Global_message_delivery Global Mass Message] tool to [https://meta.wikimedia.org/wiki/Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Library The Wikipedia Library Global Delivery List].</small> </div> <!-- Wiadomość wysłana przez User:Samwalton9@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Library&oldid=18873404 --> == Read-only mode for up to 30 minutes on 11 April == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You will '''not be able to edit''' most Wikimedia wikis for up to 30 minutes on '''[https://www.timeanddate.com/worldclock/fixedtime.html?iso=20190411T05 11 April 05:00 UTC]'''. This is because of a hardware problem. You can still read the wikis. You [[phab:T220080|can see which wikis are affected]]. The time you can not edit might be shorter than 30 minutes. /[[User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]</div></div></div> 12:56, 8 łżë 2019 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Johan (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=18979889 --> == Wikimedia Foundation Medium-Term Plan feedback request == {{int:please-translate}} <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">The Wikimedia Foundation has published a [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Medium-term_plan_2019|Medium-Term Plan proposal]] covering the next 3–5 years. We want your feedback! Please leave all comments and questions, in any language, on [[m:Talk:Wikimedia_Foundation_Medium-term_plan_2019|the talk page]], by April 20. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[m:User:Quiddity (WMF)|Quiddity (WMF)]] ([[m:User talk:Quiddity (WMF)|talk]]) 19:35, 12 łżë 2019 (CEST)</div> <!-- Wiadomość wysłana przez User:Quiddity (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=18998727 --> == Multilingual Shared Templates and Modules == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Hello csb-wiki community! ({{int:please-translate}}) I recently organized a project to share templates and modules between wikis. It allows modules and templates to be “language-neutral”, and store all text translations on Commons. This means that it is enough to copy/paste a template without any changes, and update the translations separately. If someone fixes a bug or adds a new feature in the original module, you can copy/paste it again without any translation work. My bot ''DiBabelYurikBot'' can help with copying. This way users can spend more time on content, and less time on updating and copying templates. Please see [[mw:WP:TNT|project page]] for details and ask questions on talk page. P.S. I am [[meta:Affiliate-selected_Board_seats/2019/Nominations/Yuri_Astrakhan_(yurik)|currently running]] for the Wikimedia board, focusing on content and support of multi-language communities. If you liked my projects like maps, graphs, or this one, I will be happy to receive your support. (any [[meta:Affiliate-selected_Board_seats/2019/Eligible_entities|registered user group]] can vote). Thank you! --[[User:Yurik|Yurik]] ([[meta:User talk:Yurik|talk]]) 08:02, 11 môj 2019 (CEST)</div> == Wikidata Bridge: edit Wikidata’s data from Wikipedia infoboxes == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> ''Sorry for writing this message in English - feel free to help us translating it :)'' Hello all, Many language versions of Wikipedia use the content of [[Wikidata]], the centralized knowledge base, to fill out the content of infoboxes. The data is stored in Wikidata and displayed, partially or completely, in the Wikipedia’s language, on the articles. This feature is used by many template editors, but brought several issues that were raised by communities in various places: not being able to edit the data directly from Wikipedia was one of them. This is the reason why the '''[[mw:Wikidata Bridge|Wikidata Bridge]]''' project started, with the goal of offering a way to Wikipedia editors to edit Wikidata’s data more easily. This will be achieved by an interface, connected to the infobox, that users can access directly from their local wiki. The project is now at an early stage of development. A lot of [[mw:Wikidata_Bridge/Research|user research]] has been done, and will continue to be done through the different phases of the project. The next steps of [[mw:Wikidata_Bridge/Development|development]] will be achieved by the development team working at Wikimedia Deutschland, starting now until the end of 2019. In order to make sure that we’re building a tool that is answering editors’ needs, we’re using agile methods in our development process. We don’t start with a fixed idea of the tool we want to deliver: we will build it together with the editors, based on feedback loops that we will regularly organize. The first version will not necessarily have all of the features you want, but it will keep evolving. Here’s the planned timeline: * From June to August, we will build the setup and technical groundwork. * From September to November 2019, we will develop the first version of the feature and publish a test system so you can try it and give feedback. * Later on, we will test the feature on a few projects, in collaboration with the communities. ** We will first focus on early adopters communities who already implemented a shortcut from their infoboxes to edit Wikidata (for example Russian, Catalan, Basque Wikipedias) ** but we also welcome also communities who [[mw:Wikidata_Bridge/Get_involved|volunteer to be part of the first test round]]. ** Then we will reach some of the big Wikipedias (French, German, English) in order to see if the project scales and to address their potentially different needs. ** Even later, we can consider enabling the feature on all the other projects. In any case, no deployment or big change will be enforced on the projects without talking to the communities first, and helping the template builders to prepare for the changes they will have to do on the infoboxes’ code. If you want to get involved, there are several ways to help: * Read and help translating [[mw:Wikidata_Bridge|the documentation pages]] * Follow the [[mw:Wikidata_Bridge/Updates|updates]] and participate in [[mw:Topic:V1x2lxtu8rgi954a|the first feedback loop]] * Talk about it with your local community More ideas will be added [[mw:Wikidata_Bridge/Get_involved|on this page]] along the way If you have any questions for the development team, feel free to ask them [[mw:Talk:Wikidata_Bridge|on the main talk page]]. You can also ask under this message, but if you expect an answer from me, please make sure to ping me. Thanks for your attention, [[:d:User:Lea Lacroix (WMDE)|Lea Lacroix (WMDE)]] 15:03, 24 cze 2019 (CEST) </div> <!-- Wiadomość wysłana przez User:Lea Lacroix (WMDE)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Lea_Lacroix_(WMDE)/List_Wikipedias&oldid=19168539 --> == Editing News #1—July 2019 == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> ''[[m:VisualEditor/Newsletter/2019/July|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]'' <div style="float:right;width:270px;margin-left:1em;border-style:solid;border-width:1px;padding:1em;"> [[File:VisualEditor-logo.svg|200px|center]] <big>'''Did you know?'''</big> <div class="thumbcaption" style="font-size: 90%;"> Did you know that you can use the visual editor on a mobile device? Every article has a pencil icon at the top. Tap on the pencil icon [[File:OOjs UI icon edit-ltr.svg|frameless|16x16px]] to start editing. '''<big>Edit Cards</big>''' [[File:EditCards-v.20.png|alt=Toolbar with menu opened|center|frameless|250px]] This is what the new '''Edit Cards for editing links''' in the mobile visual editor look like. You can try the prototype here: '''[[mw:Topic:V394zwrigth8ii7c|📲 Try Edit Cards]].''' </div></div> Welcome back to the [[mw:Editing|Editing]] newsletter. Since [[m:VisualEditor/Newsletter/2018/October|the last newsletter]], the team has released two new features for the [[mw:VisualEditor on mobile|mobile visual editor]] and has started developing three more. All of this work is part of the team's goal to [[m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2018-2019/Audiences#Outcome 3: Mobile Contribution|make editing on mobile web simpler]]. Before talking about the team's recent releases, we have a question for you: <strong>Are you willing to try a new way to add and change links?</strong> If you are interested, we would value your input! You can try this new link tool in the mobile visual editor on a separate wiki. <em>Follow these instructions and share your experience:</em> <strong>[[mw:Topic:V394zwrigth8ii7c|📲 Try Edit Cards]].</strong> === Recent releases === The mobile visual editor is a simpler editing tool, for smartphones and tablets using the [[mw:Reading/Web/Mobile#About|mobile site]]. The Editing team recently launched two new features to improve the mobile visual editor: # [[mw:VisualEditor on mobile/Section editing|Section editing]] #* The purpose is to help contributors focus on their edits. #* The team studied this with an A/B test. [[mw:VisualEditor on mobile/Section editing#16 June 2019|This test showed]] that contributors who could use section editing were '''1% more likely to publish''' the edits they started than people with only full-page editing. # [[mw:VisualEditor on mobile#March 1, 2019|Loading overlay]] #* The purpose is to smooth the transition between reading and editing. Section editing and the new loading overlay are '''now available to everyone''' using the mobile visual editor. === New and active projects === This is a list of our most active projects. [[mw:Help:Watching pages|Watch]] these pages to learn about project updates and to share your input on new designs, prototypes and research findings. *[[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards|Edit cards]]: This is a clearer way to add and edit links, citations, images, templates, etc. in articles. You can try this feature now. <em>Go here to see how:</em> [[mw:Topic:V394zwrigth8ii7c|📲 <em>Try Edit Cards</em>]]. *[[mw:VisualEditor on mobile/Toolbar refresh|Mobile toolbar refresh]]: This project will learn if contributors are more successful when the editing tools are easier to recognize. *[[mw:VisualEditor on mobile/VE mobile default|Mobile visual editor availability]]: This A/B test asks: ''Are newer contributors more successful if they use the mobile visual editor?'' We are collaborating with [[mw:VisualEditor on mobile/VE mobile default#26 June 2019 %E2%80%93 Participating wikis and test start date|20 Wikipedias]] to answer this question. *[[mw:VisualEditor on mobile/Usability improvements|Usability improvements]]: This project will make the mobile visual editor easier to use. The goal is to let contributors stay focused on editing and to feel more confident in the editing tools. === Looking ahead === * '''Wikimania:''' Several members of the Editing Team will be attending [[wmania:|Wikimania]] in August 2019. They will lead a session about mobile editing in the [[wmania:2019:Community Growth/Visual editing on mobile: An accessible editor for all|Community Growth space]]. Talk to the team about how editing can be improved. * '''Talk Pages:''' In the coming months, the Editing Team will begin [[mw:Talk pages consultation 2019|improving talk pages]] and communication on the wikis. === Learning more === The [[mw:VisualEditor on mobile|VisualEditor on mobile]] is a good place to learn more about the projects we are working on. The team wants to talk with you about anything related to editing. If you have something to say or ask, please leave a message at [[mw:Talk:VisualEditor on mobile|Talk:VisualEditor on mobile]]. [[user:PPelberg (WMF)|PPelberg (WMF)]] ([[mw:user_talk:PPelberg (WMF)|talk]]) & [[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[mw:user_talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 20:32, 23 lëp 2019 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Trizek (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=VisualEditor/Newsletter/Wikis_with_VE&oldid=19175117 --> == Update on the consultation about office actions == Hello all, Last month, the Wikimedia Foundation's Trust & Safety team [[:en:Wikipedia:Village_pump_(policy)/Archive_152#Announcement_of_forthcoming_temporary_and_partial_ban_tool_consultation|announced]] a future consultation about partial and/or temporary [[m:Special:MyLanguage/office actions|office actions]]. We want to let you know that the '''draft version''' of this consultation has now been [[:m:Office_actions/Community_consultation_on_partial_and_temporary_office_actions/draft|posted on Meta]]. This is a '''draft'''. It is not intended to be the consultation itself, which will be posted on Meta likely in early September. Please do not treat this draft as a consultation. Instead, we ask your assistance in forming the final language for the consultation. For that end, we would like your input over the next couple of weeks about what questions the consultation should ask about partial and temporary Foundation office action bans and how it should be formatted. '''[[:m:Talk:Office_actions/Community_consultation_on_partial_and_temporary_office_actions/draft|Please post it on the draft talk page]]'''. Our goal is to provide space for the community to discuss all the aspects of these office actions that need to be discussed, and we want to ensure with your feedback that the consultation is presented in the best way to encourage frank and constructive conversation. Please visit [[:m:Office_actions/Community_consultation_on_partial_and_temporary_office_actions/draft|the consultation draft on Meta-wiki]] and leave your comments on the draft’s talk page about what the consultation should look like and what questions it should ask. Thank you for your input! -- The [[m:Special:MyLanguage/Trust and Safety|Trust & Safety team]] 10:03, 16 zél 2019 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Trizek (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=19175143 --> == New tools and IP masking == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"><div class="plainlinks"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Hey everyone, The Wikimedia Foundation wants to work on two things that affect how we patrol changes and handle vandalism and harassment. We want to make the tools that are used to handle bad edits better. We also want to get better privacy for unregistered users so their IP addresses are no longer shown to everyone in the world. We would not hide IP addresses until we have better tools for patrolling. We have an idea of what tools ''could'' be working better and how a more limited access to IP addresses would change things, but we need to hear from more wikis. You can read more about the project [[m:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|on Meta]] and [[m:Talk:IP Editing: Privacy Enhancement and Abuse Mitigation|post comments and feedback]]. Now is when we need to hear from you to be able to give you better tools to handle vandalism, spam and harassment. You can post in your language if you can't write in English. [[User:Johan (WMF)|Johan (WMF)]]</div></div></div> 16:18, 21 zél 2019 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Johan (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Tools_and_IP_message/Distribution&oldid=19315232 --> == The consultation on partial and temporary Foundation bans just started == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <div class="plainlinks"> Hello, In a [[:en:Wikipedia:Community_response_to_the_Wikimedia_Foundation%27s_ban_of_Fram/Official_statements#Board_statement|recent statement]], the Wikimedia Foundation Board of Trustees [[:en:Wikipedia:Community_response_to_the_Wikimedia_Foundation%27s_ban_of_Fram/Official_statements#Board_statement|requested that staff hold a consultation]] to "re-evaluat[e] or add community input to the two new office action policy tools (temporary and partial Foundation bans)". Accordingly, the Foundation's Trust & Safety team invites all Wikimedians [[:m:Office actions/Community consultation on partial and temporary office actions/09 2019|to join this consultation and give their feedback]] from 30 September to 30 October. How can you help? * Suggest how partial and temporary Foundation bans should be used, if they should (eg: On all projects, or only on a subset); * Give ideas about how partial and temporary Foundation bans should ideally implemented, if they should be; and/or * Propose changes to the existing Office Actions policy on partial and temporary bans. We offer our thanks in advance for your contributions, and we hope to get as much input as possible from community members during this consultation! </div> </div>-- [[user:Kbrown (WMF)|Kbrown (WMF)]] 19:14, 30 Séw 2019 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Trizek (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=19302497 --> == Feedback wanted on Desktop Improvements project == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> {{Int:Please-translate}} {{int:Hello}}. The Readers Web team at the WMF will work on some [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Desktop Improvements|improvements to the desktop interface]] over the next couple of years. The goal is to increase usability without removing any functionality. We have been inspired by changes made by volunteers, but that currently only exist as local gadgets and user scripts, prototypes, and volunteer-led skins. We would like to begin the process of bringing some of these changes into the default experience on all Wikimedia projects. We are currently in the research stage of this project and are looking for ideas for improvements, as well as feedback on our current ideas and mockups. So far, we have performed interviews with community members at Wikimania. We have gathered lists of previous volunteer and WMF work in this area. We are examining possible technical approaches for such changes. We would like individual feedback on the following: * Identifying focus areas for the project we have not yet discovered * Expanding the list of existing gadgets and user scripts that are related to providing a better desktop experience. If you can think of some of these from your wiki, please let us know * Feedback on the ideas and mockups we have collected so far We would also like to gather a list of wikis that would be interested in being test wikis for this project - these wikis would be the first to receive the updates once we’re ready to start building. When giving feedback, please consider the following goals of the project: * Make it easier for readers to focus on the content * Provide easier access to everyday actions (e.g. search, language switching, editing) * Put things in logical and useful places * Increase consistency in the interface with other platforms - mobile web and the apps * Eliminate clutter * Plan for future growth As well as the following constraints: * Not touching the content - no work will be done in terms of styling templates or to the structure of page contents themselves * Not removing any functionality - things might move around, but all navigational items and other functionality currently available by default will remain * No drastic changes to the layout - we're taking an evolutionary approach to the changes and want the site to continue feeling familiar to readers and editors Please give all feedback (in any language) at [[mw:Talk:Reading/Web/Desktop Improvements|mw:Talk:Reading/Web/Desktop Improvements]] After this round of feedback, we plan on building a prototype of suggested changes based on the feedback we receive. You’ll hear from us again asking for feedback on this prototype. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[mw:User:Quiddity (WMF)|Quiddity (WMF)]] ([[mw:User talk:Quiddity (WMF)|talk]]) </div> 09:18, 16 ruj 2019 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Quiddity (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/Global_message_delivery_split_4&oldid=19462890 --> == Beta feature "Reference Previews" == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> A new beta feature will soon be deployed to your wiki: [[m:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews|Reference Previews]]. As you might guess from the name, this feature gives you a preview of references in the article text. That means, you can look up a reference without jumping down to the bottom of the page. Reference Previews have already been a beta feature on German and Arabic Wikipedia since April. Now they will become available on more wikis. Deployment is planned for October 24. More information can be found [[m:WMDE_Technical_Wishes/ReferencePreviews|on the project page]]. As always, feedback is highly appreciated. If you want to test Reference Previews, please activate the beta feature in your [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|user preferences]] and let us know what you think. The best place for feedback is the [[mw:Help talk:Reference Previews|central talk page]]. We hope the feature will serve you well in your work. Thank you from Wikimedia Deutschland's [[m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes project]]. </div> -- [[User:Johanna Strodt (WMDE)|Johanna Strodt (WMDE)]] 11:47, 23 ruj 2019 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Johanna Strodt (WMDE)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&oldid=19478814 --> == Editing News #2 – Mobile editing and talk pages == <div class="plainlinks mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr"> <em>[[m:VisualEditor/Newsletter/2019/October|Read this in another language]] • [[m:VisualEditor/Newsletter|Subscription list for this multilingual newsletter]]</em> Inside this newsletter, the [[mw:Editing|Editing team]] talks about their work on the [[mw:Mobile visual editor|mobile visual editor]], on [[mw:Talk pages project|the new talk pages project]], and at [[wikimania:|Wikimania 2019]]. === Help === <strong>What talk page interactions do you remember?</strong> Is it a story about how someone helped you to learn something new? Is it a story about how someone helped you get involved in a group? Something else? Whatever your story is, we want to hear it! Please tell us a story about how you used a talk page. <mark>Please share a link to a memorable discussion, or describe it on the <strong>[[mw:Topic:V8d91yh8gcg404dj|talk page for this project]]</strong>.</mark> The team wants your examples. These examples will help everyone develop a shared understanding of what this project should support and encourage. === Talk pages project === The [[mw:Talk pages consultation 2019|Talk Pages Consultation]] was a global consultation to define better tools for wiki communication. From February through June 2019, more than 500 volunteers on 20 wikis, across 15 languages and multiple projects, came together with members of the Foundation to create a product direction for a set of discussion tools. The [[mw:Talk pages consultation 2019/Phase 2 report|Phase 2 Report]] of the Talk Page Consultation was published in August. It summarizes the product direction the team has started to work on, which you can read more about here: [[mw:Talk pages project|Talk Page Project project page]]. The team needs and wants your help at this early stage. They are starting to develop the first idea. Please add your name to the [[mw:Talk pages project#Getting involved|<strong>"Getting involved"</strong>]] section of the project page, if you would like to hear about opportunities to participate. === Mobile visual editor === The Editing team is trying to make it simpler to edit on mobile devices. The team is changing the [[mw:VisualEditor on mobile|visual editor on mobile]]. If you have something to say about editing on a mobile device, please leave a message at [[mw:Talk:VisualEditor on mobile|Talk:VisualEditor on mobile]]. ==== [[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards|Edit Cards]] ==== [[File:Edit Cards-before-v3-comparison.png|thumb|486x486px|What happens when you click on a link. The new Edit Card is bigger and has more options for editing links.]] * On 3 September, the Editing team released [[:File:Edit Cards comparison v2 and v3.png|version 3 of Edit Cards]]. Anyone could use the new version in the mobile visual editor. * There is an [[:File:Edit Cards comparison v2 and v3.png|updated design]] on the Edit Card for adding and modifying links. There is also a new, [[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards#2 September 2019 - v3 deployment timing|combined workflow for editing a link's display text and target]]. * Feedback: You can try the new Edit Cards by opening the mobile visual editor on a smartphone. Please post your feedback on the [[:mw:Topic:V5rg0cqmikpubmjj|Edit cards talk page]]. ==== [[mw:VisualEditor on mobile/Toolbar refresh|Toolbar]] ==== [[File:Toolbar-comparison-v1.png|thumb|486px|The editing toolbar is changing in the mobile visual editor. The old system had two different toolbars. Now, all the buttons are together. [[mw:Topic:V79x6zm8n6i4nb56|Tell the team what you think about the new toolbar]].]] * In September, the Editing team updated the mobile visual editor's editing toolbar. Anyone could see these changes in the mobile visual editor. ** <em>One toolbar:</em> All of the editing tools are located in one toolbar. Previously, the toolbar changed when you clicked on different things. **<em>New navigation:</em> The buttons for moving forward and backward in the edit flow have changed. **<em>Seamless switching:</em> an [[phab:T228159|improved workflow]] for switching between the visual and wikitext modes. * Feedback: You can try the refreshed toolbar by opening the mobile VisualEditor on a smartphone. Please post your feedback on the [[mw:Topic:V79x6zm8n6i4nb56|Toolbar feedback talk page]]. === Wikimania === The Editing Team attended [[wmania:2019:Program|Wikimania 2019]] in Sweden. They led a session on [[wmania:2019:Community Growth/Visual editing on mobile: An accessible editor for all|the mobile visual editor]] and a session on [[wmania:2019:Community Growth/After Flow: A new direction for improving talk pages|the new talk pages project]]. They tested [[mw:VisualEditor on mobile/Toolbar refresh#v1 prototype|two]] new [[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards#v3 prototype|features]] in the mobile visual editor with contributors. You can read more about what the team did and learned in [[mw:VisualEditor on mobile#Wikimania Stockholm: Overview|the team's report on Wikimania 2019]]. === Looking ahead === * <strong>Talk Pages Project:</strong> The team is thinking about the first set of proposed changes. The team will be working with a few communities to pilot those changes. The best way to stay informed is by adding your username to the list on the project page: [[mw:Talk pages project#Getting involved|<strong>Getting involved</strong>]]. * <strong>Testing the mobile visual editor as the default:</strong> The Editing team plans to post results before the end of the calendar year. The best way to stay informed is by adding the project page to your watchlist: [[mw:VisualEditor on mobile/VE mobile default|<strong>VisualEditor as mobile default project page</strong>]]. * <strong>Measuring the impact of Edit Cards:</strong> This study asks whether the project helped editors add links and citations. The Editing team hopes to share results in November. The best way to stay informed is by adding the project page to your watchlist: [[mw:VisualEditor on mobile/Edit cards|<strong>Edit Cards project page</strong>]]. – [[User:PPelberg (WMF)|PPelberg (WMF)]] ([[mw:User talk:PPelberg (WMF)|talk]]) & [[User:Whatamidoing (WMF)|Whatamidoing (WMF)]] ([[mw:User talk:Whatamidoing (WMF)|talk]]) </div> 12:12, 29 ruj 2019 (CET) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Johan (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Target_lists/VE_201910/3&oldid=19500848 --> == Wikipedia Asian Month 2019 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:WAM logo without text.svg|right|frameless]] '''Wikipedia Asian Month''' is back! We wish you all the best of luck for the contest. The basic guidelines of the contest can be found on your local page of Wikipedia Asian Month. For more information, refer [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|to our Meta page]] for organizers. Looking forward to meet the next ambassadors for Wikipedia Asian Month 2019! For additional support for organizing offline event, contact our international team [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2019|on wiki]] or on email. We would appreciate the translation of this message in the local language by volunteer translators. Thank you! [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team.]] [[Brëkòwnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:MediaWiki message delivery|diskùsëjô]]) 17:57, 31 ruj 2019 (CET) </div> <!-- Wiadomość wysłana przez User:Tiven2240@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&oldid=19499019 --> == Extension of Wikipedia Asian Month contest == In consideration of a week-long internet block in Iran, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|Wikipedia Asian Month 2019]] contest has been extended for a week past November. The articles submitted till 7th December 2019, 23:59 UTC will be accepted by the fountain tools of the participating wikis. Please help us translate and spread this message in your local language. [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] --[[Brëkòwnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:MediaWiki message delivery|diskùsëjô]]) 15:16, 27 lës 2019 (CET) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Tiven2240@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&oldid=19592127 --> 9zhtdphyvcfgjt3htikf9lvuzhasa6v 0 12384 195233 193707 2026-04-14T02:01:45Z Iketsi 3254 drobnô 195233 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:O panu Czôrlińscim Hieronim Derdowski 1880.png|mały|Òbkłôdka ''O panu Czôrlińscim'' z 1880]] '''Kaszëbsczi Himn''' – pòpùlarnô kaszëbskô piesń ò patrioticzny wëmòwie, jaczi aùtorã je [[Hieronim Derdowsczi]], chtërën ùmiescëł go w ùtworze [[Ò panu Czôrlińsczim co do Pùcka pò sécë jachôł]]. Muzykã skómpònował w 1921 [[Féliks Nowowiejsczi]]<ref>[https://naszekaszuby.pl/modules/artykuly/article.php?articleid=47 artykuly-Kaszubski herb, flaga, hymn, święto : Nasze Kaszuby] naszekaszuby.pl</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20251211054841/http://pl.kaszubia.com/kaszubi/hymny-kaszubskie/marsz-kaszubski-hieronima-derdowskiego/ Marsz Kaszubski – Hieronima Derdowskiego] Kaszubia.com</ref>. Na mòcy ùchwały Nôczelny Rady Kaszëbskò-Pòmòrsczégo Zrzeszenia z dnia 21 stëcznika 2017 je to himn Kaszëb<ref>[https://www.kaszubi.pl/article/view/hymn-kaszubski Hymn Kaszubski] Kaszubi.pl</ref><ref>[https://www.utw-rumia.pl/media/files/ii-konkurs-o-kaszubach-symbole_ulxpfRx.pdf Symbole Kaszub hymn, godło, flaga, nazwa i stolica Kaszub] </ref>. == Tekst piesni == {| class="wikitable" |+ !Tekst zgódny z aktualnym pisënkã kaszëbszczëgo jãzëka !Tekst z pierwòtnym pisënkã |- | :: Tam gdze Wisła òd Krakòwa :: W pòlsczé mòrze płënie :: Pòlskô wiara, pòlskô mòwa :: Nigdë nie zadżinie. <br> ::Ref. :: Nigdë do zgùbë :: Nié przińdą Kaszëbë, :: Marsz, marsz za wrodżém! ::Më trzimómë z Bòdżém. <br> ::Më z Niemcami wieczi całé ::Krwawe wiedlë wòjnë. ::Wòlné piesni wiedno brzmiałë ::Bez gòrë i chòjnë. <br> ::Ref. Nigdë do zgùbë... <br> ::Przëszed Krzëżôk w twôrdi blasze, ::Pôlëł wsë i miasta, ::Za to jegò cepë naszé ::Grzmòcełë lat dwasta. <br> ::Ref. Nigdë do zgùbë... <br> ::Nôs zawòłôł do swéj rotë ::Pòlsczi król Jadżéłło, ::Téj w niemiecczëch karkach gnôtë] ::Trzeszczałë jaż miło. <br> ::Ref. Nigdë do zgùbë... <br> ::Gdze król Kazmiérz gnôł Krzëżôka? ::Gnôł gò pòd Chònice! ::Bë gò zgniôtłë, jak robôka, ::Kaszëbsczé kłonice. <br> ::Ref. Nigdë do zgùbë... <br> ::Czéj rôz naju òkrãtama ::Szwedë najechalë, ::Mr żesmë jich kapuzama ::Z Pùcka wenëkalë. <br> ::Ref. Nigdë do zgùbë... <br> ::Krzëżã swiãtym przëżegnónë ::Sec, séczéra, kòsa, ::Z tëm Kaszëba w piekle stónie, ::Diôbłu ùtrze nosa. <br> ::Ref. Nigdë do zgùbë... <br> ::Nasz Stanisłôw Kòstka swiãty, ::Co sã ù nas rodzëł, ::Nié dopùscy, bë zawzãty ::Wróg nam dłùgò szkòdzëł. <br> ::Ref. Nigdë do zgùbë... <br> ::Płaczą matczi nad sënama ::Płączą dzys dzewice, ::Hola, jész je Bóg nad nama ::Dôł cepë, kłonice. <br> ::Ref. Nigdë do zgùbë... | ::Tam, gdze Wisła od Krakowa ::W polscie morze płynie, ::Polsko wiara, polsko mowa ::Nigde nie zadzinie. <br> ::Ref. ::Nigde do zgube ::Nie przyńda Kaszube, ::Marsz, marsz za wrodziem ! ::Me trzemąme z Bodziem. <br> ::Me z Mniemcami wiecie całe ::Krwawe wiedle wojne, ::Wolne plesnie wjedno brzmniałe ::Bez gore i chojne. <br> ::Ref. Nigde do zgube... <br> ::Przeszed Krzyżok w twardy blasze, ::Poleł wse i mniasta, ::Za to jego cepe nasze ::Grzmocłe lot dwa sta. <br> ::Ref. Nigde do zgube... <br> ::Nos zawołoł do swy rote ::Polsci krol Jadziełło, ::Tej w mniemniecciech karkach gnote ::Trzeszczałe, jaż mniło. <br> ::Ref. Nigde do zgube... <br> ::Gdze krol Kazmnierz gnoł Krzyżoka? ::Gnoł go pod Chonice ! ::Bo go zgnietłe, jak roboka, ::Kaszubscie kłonice. <br> ::Ref. Nigde do zgube... <br> ::Ciej roz naju okrętami ::Szwede najechale. ::Me żesme jech kapuzami ::Z Pucka wenekale <br> ::Ref. Nigde do zgube... <br> ::Krzyżem swiętym przeżegnanie, ::Sec, seciera, kosa, ::Z tem Kaszuba w piekle stanie, ::Djobłu utrze nosa. <br> ::Ref. Nigde do zgube... <br> ::Nasz Stanisłow Kostka swięty, ::Co sę u nos rodzeł, ::Nie dopuscy, be zawzęty ::Wróg nąm długo szkodzeł. <br> ::Ref. Nigde do zgube... <br> ::Płaczą matcie nad senami, ::Płaczą dzys dzewice, ::Hola, Jesz je Bóg nad nami, ::Doł cepe, kłonice. <br> ::Ref. Nigde do zgube... |} == Òbaczë téż == * [[Zemia Rodnô]] * [[Fana Kaszëbsczi]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] ov2n135hjqmwnxf46cag27kfr13vf4i 0 12417 195135 194526 2026-04-13T17:46:43Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Rzéczi| ]] 195135 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pirogue running on the Mekong at golden hour between Don Det and Don Khon Laos.jpg|mały|[[Piroga]] ([[Laòs]])]] [[Òbrôzk:Nile R02.jpg|mały|[[Nil]]]] '''Rzéka''' – nôtëralny, wiéchrzëznowy [[cek]], płënący w wëżłobionym bez [[Erozjô|erozjã]] rzéczną [[Kòrëto rzéczi|kòrëce]], cządowò zaléwający [[Dolëna|dolënã]] rzéczną. W [[Pòlskô|Pòlsce]] przëjimô sã, że rzékã stanowi cek ò wiéchrzëzni [[Dorzéczé|dorzécza]] pòwiżé 100 km². == Etimòlogiô == Kaszëbsczé słowò ''rzéka'' mô swoje òdpòwiedniczi w jinszich [[Słowiańsczé jãzëczi|słowiańsczich jãzëkach]] ([[Rusczi jãzëk|rus]]. река, [[Bułgarsczi jãzëk|bułg]]. река, [[Serbòchòrwacczi jãzëk|serb.-chòrw]]. ''река/reka'' itd.) Słowama witnyma, wëstãpującëma w jinszich indoeùropejsczich jãzëkach, spòkrewnione m.jin. z ind. rïti, starnoind. rayas, łac. rivus, [[Francësczi jãzëk|franc]]. rivière, [[Anielsczi jãzëk|ani]]. river, morfemë rdzénné wëmienionëch słowów to kòntinuantë praindoeùropejsczégò jãzëka rdzénia rei-, wëstãpującégò równowôrtnie z roi- (płënąc, cec), etimòlogiczné łączą sã z słowama rojic sã i zdrój. == Òbaczë téż == * [[Nil]] * [[Jezoro]] * [[Czôłen]] == Bibliografiô == * Bajkiewicz-Grabowska E., Mikulski Z., ''Hydrologia ogólna'', 2007. * Winfried Lampert, Ulrich Sommer, ''Ekologia wód śródlądowych''. * ''Poradnik badania jakości wód'', NFOŚ, Warszawa 1996, ISBN 83-85908-29-3. * Tomasz Urbański, ''Ekologia. Środowisko. Przyroda'', WSiP, Warszawa 1996, ISBN 83-02-05649-9. * ''Encyklopedia powszechna PWN'', Warszawa 2007. * Stanisław Bernatowicz, ''Zasady ekologii środowiska wodnego'', Suwałki 1990. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczie == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rzéczi| ]] e264uoeycnxeiqfmzh3c36ov3ujvejt 0 12444 195126 194933 2026-04-13T17:38:33Z Iketsi 3254 * [[Lech Kaczińsczi]] 195126 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik|jimiã=Barnisłôw Komorowsczi|gwôsné jimiã=Bronisław Komorowski|Òbrôzk=Bronisław Komorowski (2).jpg|Data_ùrodzeniô=4 czerwińca 1952|Mol_ùrodzeniô=Szląsczé Òbòrniczi|Data_smierci=|Mol_smierci=|1. fónkcjô=Prezydent Pòlsczi Repùbliczi|1. Òd=6 zélnika 2010|1. Do=6 zélnika 2015|1. Pòprzédca=[[Lech Kaczińsczi]]|1. Pierszô_dama=Anna Komorowskô|1. Nastãpnik=[[Andrzéj Duda]]|1. Patrio=[[Òbëwatelskô Platfòrma]]|2. fónkcjô=Timczasowy przédnik kraju|2. Òd=10 łżëkwiata 2010|2. Do=8 lëpińca 2010|2. Nastãpnik=Bògdón Borusewicz|2. Patrio=[[Òbëwatelskô Platfòrma]]|3. fónkcjô=Marszôłk Sejmu Pòlsczi Repùbliczi|3. Òd=5 lëstopadnika 2007|3. Do=8 lëpińca 2010|3. Pòprzédca=Ludwik Dorn|3. Nastãpnik=Grzegórz Schetyna|3. Patrio=[[Òbëwatelskô Platfòrma]]|4. fónkcjô=Wicemarszôłk Sejmu V kadencje|4. Òd=26 pazdzérznika 2005|4. Do=4 lëstopadnika 2007|4. Patrio=[[Òbëwatelskô Platfòrma]]|5. fónkcjô=Minister Nôrôdny Òbrony|5. Òd=16 czerwińca 2000|5. Do=19 pazdzérznika 2001|5. Nastãpnik=Jerzi Szmajdzińsczi|5. Pòprzédca=Janusz Onyszkiewicz|5. Patrio=SKL|òpis=Prezydencczi pòrtret Barnisława Komorowsczégò (2013)}} '''Barnisłôw''' '''Mariô Komorowsczi''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Bronisław Maria Komorowski'') (ùr. [[4 czerwińca]] 1952 w [[Szląsczé Òbòrniczi|Szląsczich Òbòrnikach]]) je [[Pòlskô|pòlsczim]] pòlitikã ë historikã. Òd 6 zélnika 2010 do 6 zélnika 2015 bëł [[Prezydeńt|prezydentã]] Pòlsczi Repùbliczi. Je absolwentã XXIV Òglowôsztôłcącégò Liceùm jim. Cypriana Norwida w [[Warszawa|Warszawie]], bëł zaangażowóny w dzejanié antikòmùnisticzną<ref name=":0">[https://www.prezydent.pl/kancelaria/archiwum/archiwum-bronislawa-komorowskiego/prezydent/biografia-bronislawa-komorowskiego Biografia Bronisława Komorowskiego] Prezydent.pl [2026-03-15]</ref>. W 1971 rozpòczął sztudia na wëdzéle historicznym Warszawsczégò Ùniwersytetu, dze pò pierszim zatrzëmaniu bez wëszëzna òstał rëmniãti z lëstë sztudérów, w 1973 znowa przëjãty na sztudia. W 1977 zwëskał warkòwi tituł magistra<ref name=":1">[https://wydarzenia.interia.pl/tematy-bronislaw-komorowski,gsbi,1500 Bronisław Komorowski] Interia Wydarzenia [2026-03-15]</ref>. W 1989 zaangażowół sã w dzejanié pòliticzną. Bëł direktorã gabinetu Aleksandra Halla do 1990. Bëł cywilnym wiceministrã nôrôdny òbrony ds. wëchòwawczo-spòlëznëch w rządach [[Tadeùsz Mazowiecczi|Tadeùsza Mazowiecczégò]], Jacka Krësztof Bielecczégò ë [[Hana Suchockô|Hannë Suchocczi]]<ref name=":0" /><ref name=":1" />. W 1991 ë 1993 zwëskał pòselsczé pełnomòcnictwò jako bezpartijny kanditat Demokratny Ùnii. W 1997 zwëskał pòselsczé pełnomòcnictwò jako kanditat Welowny Akcji „Solidarnosc”<ref name=":0" />. W latach 2000–2001 bëł ministrã nôrôdny òbrony w rządze [[Jerzi Buzek|Jerzégò Buzka]]<ref name=":1" />. Òd 2001 bëł nôleżnikã [[Òbëwatelskô Platfòrma|Òbëwatelsczi Platfòrmë]], z jaczi òstał wëbróny na pòsélca Sejmu V kadencje<ref name=":1" />. [[26 pazdzérznika]] 2005 òstał wicemarszôłkã Sejmu, a [[5 lëstopadnika]] 2007 marszôłka Sejmu<ref name=":1" />. Czede prezydent Lech Kaczyńsczi zdżinął w lotniczy katastrofé w 2010, Komorowsczi bëł timczasowã przédnika kraju òd [[10 łżëkwiata]] 2010 do [[8 lëpińca]] 2010<ref name=":0" />. 4 lëpińca 2010 wëgrôł prezydencczé wëbòrë a 6 zélnika 2010 złożëł przësëgã przed Nôrôdny Gromadą<ref name=":0" />. W 2013 bëł na XV [[Swiatowy Zjôzd Kaszëbów|Swiatowy Zjezdze Kaszëbów]] we [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]], dze pògratulowôł Kaszëbom ''bùdowaniô harmònijny jednoscë pòmiedzë pòlsczim patriotizmã a bùchą, z tegò, że je sã Kaszëbã''<ref>[https://www.prezydent.pl/kancelaria/archiwum/archiwum-bronislawa-komorowskiego/aktualnosci/wizyty-krajowe/gratuluje-kaszubom-budowania-harmonijnej-jednosci,16034 "Gratuluję Kaszubom budowania harmonijnej jedności"] Prezydent.pl [2026-03-15]</ref>. W 2015 przerznął prezydencczé wëbòrë a prezydentã Pòlsczi òstał [[Andrzéj Duda]]. == Òbaczë téż == * [[Andrzéj Duda]] * [[Karól Nawrocczi]] * [[Lech Kaczińsczi]] * [[Prezydeńt]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Prezydencë Pòlsczi|Komorowsczi, Barnisłôw ]] iaxvd7f3xn0jgp2qq07nn3raagacvhe 4 12528 195033 195022 2026-04-13T13:27:02Z Iketsi 3254 +2026-04-12 195033 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-03</h3> <div class="mw-collapsible-content"> *2026-03-27 <code>pl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|pl|N}}; {{/S+|Galeria|34138|pl}}; {{/S+|Zobacz też|213589|pl}}; {{/S+|Przypisy|1161185|pl}}; {{/S+|Linki zewnętrzne|2438|pl}}; {{/S+|\{\{Commons|12760|pl}}; *2026-03-27 <code>szl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|szl|N}}; {{/S+|Galeryjŏ|322|szl}}; ; {{/S+|Przipisy|1400|szl}}; {{/S+|Linki zewnyntrzne|126|szl}}; {{/S+|\{\{Commons|362|szl}}; *2026-03-27 <code>hsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|hsb|N}}; {{/S+|Galerija|66|hsb}}; ; {{/S+|Nóžki|3191|hsb}}; {{/S+|Žórła|6156|hsb}}; {{/S+|Wotkazaj|2297|hsb}}; {{/S+|\{\{Commons|5798|hsb}}; *2026-03-27 <code>dsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|dsb|N}}; {{/S+|Galerija|428|dsb}}; ; {{/S+|Žrědła|538|dsb}}; {{/S+|Wótkaze|387|dsb}}; {{/S+|\{\{Commons|1362|dsb}}; ---- * 2026-03-27 pl Art: 1 690 890; Galeria: 31162 (1.84%); Zobacz też: 213589 (12.63%); Przypisy: 1161185 (68.67%); Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%); \{\{Commons: 12760 (0.75%); * 2026-03-27 szl Art: 60 103; Galeryjŏ: 322 (0.54%); ; Przipisy: 1400 (2.33%); Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%); \{\{Commons: 362 (0.6%); * 2026-03-27 hsb Art: 14 238; Galerija: 66 (0.46%); ; Nóžki: 3191 (22.41%); Žórła: 6156 (43.24%); Wotkazaj: 2297 (16.13%); \{\{Commons: 5798 (40.72%); * 2026-03-27 dsb Art: 3444; Galerija: 428 (12.43%); ; Žrědła: 538 (15.62%); Wótkaze: 387 (11.24%); \{\{Commons: 1362 (39.55%); ---- {| class="wikitable" |+ ! ! ! ! ! ! ! ! |- |2026-03-27 |pl |1 690 890 |Galeria: 31162 (1.84%); |Zobacz też: 213589 (12.63%); |Przypisy: 1161185 (68.67%) |Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%) |\{\{Commons: 12760 (0.75%) |- |2026-03-27 |szl |60 103 |Galeryjŏ: 322 (0.54%) | |Przipisy: 1400 (2.33%) |Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%) |\{\{Commons: 362 (0.6%) |- |2026-03-27 |hsb |14 238 |Galerija: 66 (0.46%) |Nóžki: 3191 (22.41%) |Žórła: 6156 (43.24%) |Wotkazaj: 2297 (16.13%) | \{\{Commons: 5798 (40.72%) |- |2026-03-27 |dsb |3444 |Galerija: 428 (12.43%) | |Žrědła: 538 (15.62%) |Wótkaze: 387 (11.24%) |\{\{Commons: 1362 (39.55%) |} </div> </div> ---- <div class="mw-collapsible"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-04</h3> <div class="mw-collapsible-content"> {| class="wikitable sortable" |+ ! !K. !A. !<s>Galerëjô</s> !Òbaczë téż !\{\{Przëpisë !Bùtnowé lënczi !\{\{Commons |- |2026-03-29 ||csb ||5536 ||0.78% (43) ||2.31% (128) ||2.17% (120) ||26.61% (1473) ||4.03% (223) |- |2026-03-30 ||csb ||5536 ||0.81% (45) ||2.49% (138) ||2.64% (146) ||27.87% (1543)||4.68% (259) |- |2026-03-31 ||csb ||5538 ||0.83% (46) ||2.53% (140) ||2.71% (150) ||29.25% (1620) ||5.4% (299) |- ! ! K. !! A. !!\&lt;gallery ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Zobacz też"|pl}} "Zobacz też"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Zobŏcz tyż\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Zobŏcz tyż\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Hlej tež\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Hlej tež\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Glědaj teke\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Glědaj teke\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Související články"|cs}} "Související články"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"See also"|en}} "See also"]'' * de:''[{{/S|insource:"Siehe auch"|de}} "Siehe auch"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Vidu ankaŭ"|eo}} "Vidu ankaŭ"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * <nowiki><references></nowiki> * pl:''[{{/S|insource:"Przypisy"|pl}} "Przypisy"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Przipisy\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Przipisy\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nožki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Žrědła\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Reference"|cs}} "Reference"]'' * sk: ''[{{/S|insource:"Referencie"|sk}} "Referencie"]'' * en:''[{{/S|insource:"References"|en}} "References"]'' * de:''[{{/S|insource:"Einzelnachweise"|de}} "Einzelnachweise"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Referencoj"|eo}} "Referencoj"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Linki zewnętrzne"|pl}} "Linki zewnętrzne"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Linki zewnyntrzne\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Linki zewnyntrzne\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wotkazaj\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Wotkazaj\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wótkaze\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Wótkaze\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Externí odkazy"|cs}} "Externí odkazy"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"External links"|en}} "External links"]'' * de:''[{{/S|insource:"Weblinks"|de}} "Weblinks"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Eksteraj ligiloj"|eo}} "Eksteraj ligiloj"]'' !!\{\{Commons |- |2026-04-09 ||pl ||1 691 002||{{%t|2.34|3=(39487)}} ||{{%t|12.63|3=(213648)}} ||{{%t|68.71|3=(1161912)}} ||{{%t|25.54|3=(431956)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||szl||60 103||{{%t|1.52|3=(915)}} ||{{%t|0.16|3=(95)}} ||{{%t|0.15|3=(90)}} ||{{%t|0.21|3=(126)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||hsb||14 238||{{%t|4.75|3=(676)}} ||{{%t|1.21|3=(172)}} ||{{%t|22.41|3=(3191)}} ||{{%t|16.13|3=(2297)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||dsb||3444||{{%t|16.58|3=(571)}} ||{{%t|1.98|3=(68)}} ||{{%t|37.47|3=({{#expr: 108+648+534}})}} ||{{%t|11.24|3=(387)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||cs ||589 694||{{%t|7.83|3=(46147)}} ||{{%t|18.62|3=(109816)}} ||{{%t|74.07|3=(436853)}} ||{{%t|77.32|3=(456023)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||sk ||259 208||{{%t|3.67|3=(9507)}} ||{{%t|26.31|3=(68190)}} ||{{%t|50.55|3=(131036)}} ||{{%t|31.3|3=(81140)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||en ||7 166 313||{{%t|2.63|3=(188533)}} ||{{%t|25.35|3=(1816956)}} ||{{%t|89.05|3=(6382097)}} ||{{%t|43.67|3=(3130035)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||de ||3 111 906||{{%t|4.46|3=(138754)}} ||{{%t|15.11|3=(470345)}} ||{{%t|60.26|3=(1875287)}} ||{{%t|67.67|3=(2106192)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||eo ||384 071||{{%t|0|3=(0)}} ||{{%t|27.85|3=(106970)}} ||{{%t|32.36|3=(124279)}} ||{{%t|49.81|3=(191292)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- ! !K. !! A. !![{{/S|insource:/\<gallery/|csb}} /=\s*\&lt;gallery\s*=/]!! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Òbaczë téż\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Òbaczë téż\s*=/] !! [{{/S|hastemplate:Przëpisë}} hastemplate:<br>Przëpisë] !! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Bùtnowé lënczi\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Bùtnowé lënczi\s*=/]!! [{{/S|hastemplate:Commons}} hastemplate:<br>Commons] |- |2026-04-01 ||csb ||5538 ||{{%t|1.01|3=(56)}} ||{{%t|2.53|3=(140)}} ||{{%t|2.89|3=(160)}} ||{{%t|29.23|3=(1619)}} ||{{%t|6.16|3=(341)}} |- |2026-04-02 ||csb ||5538 ||{{%t|1.07|3=(59)}} ||{{%t|2.58|3=(143)}} ||{{%t|3.03|3=(168)}} ||{{%t|29.94|3=(1658)}} ||{{%t|7.1|3=(393)}} |- |2026-04-03 ||csb ||5539 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.14|3=(174)}} ||{{%t|32.17|3=(1782)}} ||{{%t|8.9|3=(493)}} |- |2026-04-04 ||csb ||5541 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.18|3=(176)}} ||{{%t|32.38|3=(1794)}} ||{{%t|9.11|3=(505)}} |- |2026-04-05 ||csb ||5541 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.51|3=(250)}} ||{{%t|3.63|3=(201)}} ||{{%t|33.55|3=(1859)}} ||{{%t|10.54|3=(584)}} |- |2026-04-06 ||csb ||5543 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.73|3=(262)}} ||{{%t|3.66|3=(203)}} ||{{%t|33.81|3=(1874)}} ||{{%t|10.81|3=(599)}} |- |[https://browse.library.kiwix.org/viewer#wikipedia_csb_all_maxi_2026-04/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna 2026-04-07] ||csb ||5543 ||{{%t|1.32|3=(73)}} ||{{%t|5.21|3=(289)}} ||{{%t|4.8|3=(266)}} ||{{%t|35.06|3=(1944)}} ||{{%t|12.17|3=(675)}} |- |2026-04-08 ||csb ||5546 ||{{%t|2.33|3=(129)}} ||{{%t|5.97|3=(331)}} ||{{%t|7.99|3=(443)}} ||{{%t|36.12|3=(2003)}} ||{{%t|17.6|3=(976)}} |- |2026-04-09 ||csb ||5549 ||{{%t|2.49|3=(138)}} ||{{%t|6.67|3=(370)}} ||{{%t|8.38|3=(465)}} ||{{%t|36.53|3=(2027)}} ||{{%t|18.31|3=(1016)}} |- |2026-04-10 ||csb ||5549 ||{{%t|2.5|3=(139)}} ||{{%t|7.75|3=(430)}} ||{{%t|8.69|3=(482)}} ||{{%t|36.84|3=(2044)}} ||{{%t|18.83|3=(1045)}} |- |2026-04-12 ||csb ||5549 ||{{%t|2.45|3=(141)}} ||{{%t|7.98|3=(443)}} ||{{%t|8.79|3=(488)}} ||{{%t|36.76|3=(2041)}} ||{{%t|19.2|3=(1066)}} |} --- {{/S+|\<gallery|2041|csb|raw=1}} * dsb: [{{/S|-insource:/{{=}} Žrědła {{=}}/ insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} -insource:/= Žrědła =/ insource:/=\s*Žrědła\s*=/] * dsb: [{{/S|insource:/\<ref/ -insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} insource:/\<ref/ -insource:/=\s*Nóžki\s*=/ -insource:/=\s*Žrědła\s*=/ -insource:/=\s*Nožki\s*=/] == <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> == {| class="wikitable" |+ |{{%t|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}}} ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> |} * 2026-04-09 — 0.29% (16) * 2026-04-12 — 0.45% (25) * {{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH2}}-{{CURRENTDAY2}} — {{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}% ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) ---- <code>|-<br> |2026-04-09 || csb || {{NUMBEROF|ARTICLES|csb|N}} || {{/S+|\<gallery|129|csb|raw=1}} || {{/S+|Òbaczë téż|331|csb|raw=1}} || {{/S+|\{\{Przëpisë|443|csb|raw=1|flag=i}} || {{/S+|Bùtnowé lënczi|2003|csb|raw=1}} || {{/S+|\{\{Commons|976|csb|raw=1|flag=i}} </code> </div><!-- 2026-04--> </div><!-- 2026-04--> ---- <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">+</h3> <div class="mw-collapsible-content"> <code>+<br> |-<br> |2026-04-08<br> |'''csb'''<br> |{{NUMBEROF|ARTICLES|csb|N}}<br> |{{/S+|\<gallery|139|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|Òbaczë téż|430|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Przëpisë|482|csb|raw=1|flag=i}}<br> |{{/S+|Bùtnowé lënczi|2044|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Commons|1045|csb|raw=1|flag=i}} </code> ---- * 2026-04-02 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Dopisënczi|39|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Słôwny lëdze|20|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpisënczi|4|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Òbôczë téż|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Zdrzë téż|12|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpise|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Bùtnowé pòwrózczi|6|csb}} * 2026-04-03 {{/S+|Bùtnowë lënczi|61|csb}} → 0 (2026-04-03) * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowié|123|csb}} * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowia|6|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Biografiô|18|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Lëteratura|741|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-07 {{/S+|Przëpisczi|169|csb}} ---- * [[Brëkòwnik:Iketsi/2]] * [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=miono-genitiw%3F&title=Specjaln%C3%B4:Szukaj&go=Bi%C3%A9j%21&ns0=1 miono-genitiw?] </div><!-- + --> </div><!-- + --> 7oyjzd9pl6dyau4rr70n866fgblg6ix 195034 195033 2026-04-13T13:27:58Z Iketsi 3254 5550 195034 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-03</h3> <div class="mw-collapsible-content"> *2026-03-27 <code>pl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|pl|N}}; {{/S+|Galeria|34138|pl}}; {{/S+|Zobacz też|213589|pl}}; {{/S+|Przypisy|1161185|pl}}; {{/S+|Linki zewnętrzne|2438|pl}}; {{/S+|\{\{Commons|12760|pl}}; *2026-03-27 <code>szl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|szl|N}}; {{/S+|Galeryjŏ|322|szl}}; ; {{/S+|Przipisy|1400|szl}}; {{/S+|Linki zewnyntrzne|126|szl}}; {{/S+|\{\{Commons|362|szl}}; *2026-03-27 <code>hsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|hsb|N}}; {{/S+|Galerija|66|hsb}}; ; {{/S+|Nóžki|3191|hsb}}; {{/S+|Žórła|6156|hsb}}; {{/S+|Wotkazaj|2297|hsb}}; {{/S+|\{\{Commons|5798|hsb}}; *2026-03-27 <code>dsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|dsb|N}}; {{/S+|Galerija|428|dsb}}; ; {{/S+|Žrědła|538|dsb}}; {{/S+|Wótkaze|387|dsb}}; {{/S+|\{\{Commons|1362|dsb}}; ---- * 2026-03-27 pl Art: 1 690 890; Galeria: 31162 (1.84%); Zobacz też: 213589 (12.63%); Przypisy: 1161185 (68.67%); Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%); \{\{Commons: 12760 (0.75%); * 2026-03-27 szl Art: 60 103; Galeryjŏ: 322 (0.54%); ; Przipisy: 1400 (2.33%); Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%); \{\{Commons: 362 (0.6%); * 2026-03-27 hsb Art: 14 238; Galerija: 66 (0.46%); ; Nóžki: 3191 (22.41%); Žórła: 6156 (43.24%); Wotkazaj: 2297 (16.13%); \{\{Commons: 5798 (40.72%); * 2026-03-27 dsb Art: 3444; Galerija: 428 (12.43%); ; Žrědła: 538 (15.62%); Wótkaze: 387 (11.24%); \{\{Commons: 1362 (39.55%); ---- {| class="wikitable" |+ ! ! ! ! ! ! ! ! |- |2026-03-27 |pl |1 690 890 |Galeria: 31162 (1.84%); |Zobacz też: 213589 (12.63%); |Przypisy: 1161185 (68.67%) |Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%) |\{\{Commons: 12760 (0.75%) |- |2026-03-27 |szl |60 103 |Galeryjŏ: 322 (0.54%) | |Przipisy: 1400 (2.33%) |Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%) |\{\{Commons: 362 (0.6%) |- |2026-03-27 |hsb |14 238 |Galerija: 66 (0.46%) |Nóžki: 3191 (22.41%) |Žórła: 6156 (43.24%) |Wotkazaj: 2297 (16.13%) | \{\{Commons: 5798 (40.72%) |- |2026-03-27 |dsb |3444 |Galerija: 428 (12.43%) | |Žrědła: 538 (15.62%) |Wótkaze: 387 (11.24%) |\{\{Commons: 1362 (39.55%) |} </div> </div> ---- <div class="mw-collapsible"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-04</h3> <div class="mw-collapsible-content"> {| class="wikitable sortable" |+ ! !K. !A. !<s>Galerëjô</s> !Òbaczë téż !\{\{Przëpisë !Bùtnowé lënczi !\{\{Commons |- |2026-03-29 ||csb ||5536 ||0.78% (43) ||2.31% (128) ||2.17% (120) ||26.61% (1473) ||4.03% (223) |- |2026-03-30 ||csb ||5536 ||0.81% (45) ||2.49% (138) ||2.64% (146) ||27.87% (1543)||4.68% (259) |- |2026-03-31 ||csb ||5538 ||0.83% (46) ||2.53% (140) ||2.71% (150) ||29.25% (1620) ||5.4% (299) |- ! ! K. !! A. !!\&lt;gallery ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Zobacz też"|pl}} "Zobacz też"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Zobŏcz tyż\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Zobŏcz tyż\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Hlej tež\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Hlej tež\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Glědaj teke\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Glědaj teke\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Související články"|cs}} "Související články"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"See also"|en}} "See also"]'' * de:''[{{/S|insource:"Siehe auch"|de}} "Siehe auch"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Vidu ankaŭ"|eo}} "Vidu ankaŭ"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * <nowiki><references></nowiki> * pl:''[{{/S|insource:"Przypisy"|pl}} "Przypisy"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Przipisy\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Przipisy\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nožki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Žrědła\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Reference"|cs}} "Reference"]'' * sk: ''[{{/S|insource:"Referencie"|sk}} "Referencie"]'' * en:''[{{/S|insource:"References"|en}} "References"]'' * de:''[{{/S|insource:"Einzelnachweise"|de}} "Einzelnachweise"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Referencoj"|eo}} "Referencoj"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Linki zewnętrzne"|pl}} "Linki zewnętrzne"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Linki zewnyntrzne\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Linki zewnyntrzne\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wotkazaj\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Wotkazaj\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wótkaze\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Wótkaze\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Externí odkazy"|cs}} "Externí odkazy"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"External links"|en}} "External links"]'' * de:''[{{/S|insource:"Weblinks"|de}} "Weblinks"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Eksteraj ligiloj"|eo}} "Eksteraj ligiloj"]'' !!\{\{Commons |- |2026-04-09 ||pl ||1 691 002||{{%t|2.34|3=(39487)}} ||{{%t|12.63|3=(213648)}} ||{{%t|68.71|3=(1161912)}} ||{{%t|25.54|3=(431956)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||szl||60 103||{{%t|1.52|3=(915)}} ||{{%t|0.16|3=(95)}} ||{{%t|0.15|3=(90)}} ||{{%t|0.21|3=(126)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||hsb||14 238||{{%t|4.75|3=(676)}} ||{{%t|1.21|3=(172)}} ||{{%t|22.41|3=(3191)}} ||{{%t|16.13|3=(2297)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||dsb||3444||{{%t|16.58|3=(571)}} ||{{%t|1.98|3=(68)}} ||{{%t|37.47|3=({{#expr: 108+648+534}})}} ||{{%t|11.24|3=(387)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||cs ||589 694||{{%t|7.83|3=(46147)}} ||{{%t|18.62|3=(109816)}} ||{{%t|74.07|3=(436853)}} ||{{%t|77.32|3=(456023)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||sk ||259 208||{{%t|3.67|3=(9507)}} ||{{%t|26.31|3=(68190)}} ||{{%t|50.55|3=(131036)}} ||{{%t|31.3|3=(81140)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||en ||7 166 313||{{%t|2.63|3=(188533)}} ||{{%t|25.35|3=(1816956)}} ||{{%t|89.05|3=(6382097)}} ||{{%t|43.67|3=(3130035)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||de ||3 111 906||{{%t|4.46|3=(138754)}} ||{{%t|15.11|3=(470345)}} ||{{%t|60.26|3=(1875287)}} ||{{%t|67.67|3=(2106192)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||eo ||384 071||{{%t|0|3=(0)}} ||{{%t|27.85|3=(106970)}} ||{{%t|32.36|3=(124279)}} ||{{%t|49.81|3=(191292)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- ! !K. !! A. !![{{/S|insource:/\<gallery/|csb}} /=\s*\&lt;gallery\s*=/]!! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Òbaczë téż\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Òbaczë téż\s*=/] !! [{{/S|hastemplate:Przëpisë}} hastemplate:<br>Przëpisë] !! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Bùtnowé lënczi\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Bùtnowé lënczi\s*=/]!! [{{/S|hastemplate:Commons}} hastemplate:<br>Commons] |- |2026-04-01 ||csb ||5538 ||{{%t|1.01|3=(56)}} ||{{%t|2.53|3=(140)}} ||{{%t|2.89|3=(160)}} ||{{%t|29.23|3=(1619)}} ||{{%t|6.16|3=(341)}} |- |2026-04-02 ||csb ||5538 ||{{%t|1.07|3=(59)}} ||{{%t|2.58|3=(143)}} ||{{%t|3.03|3=(168)}} ||{{%t|29.94|3=(1658)}} ||{{%t|7.1|3=(393)}} |- |2026-04-03 ||csb ||5539 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.14|3=(174)}} ||{{%t|32.17|3=(1782)}} ||{{%t|8.9|3=(493)}} |- |2026-04-04 ||csb ||5541 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.18|3=(176)}} ||{{%t|32.38|3=(1794)}} ||{{%t|9.11|3=(505)}} |- |2026-04-05 ||csb ||5541 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.51|3=(250)}} ||{{%t|3.63|3=(201)}} ||{{%t|33.55|3=(1859)}} ||{{%t|10.54|3=(584)}} |- |2026-04-06 ||csb ||5543 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.73|3=(262)}} ||{{%t|3.66|3=(203)}} ||{{%t|33.81|3=(1874)}} ||{{%t|10.81|3=(599)}} |- |[https://browse.library.kiwix.org/viewer#wikipedia_csb_all_maxi_2026-04/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna 2026-04-07] ||csb ||5543 ||{{%t|1.32|3=(73)}} ||{{%t|5.21|3=(289)}} ||{{%t|4.8|3=(266)}} ||{{%t|35.06|3=(1944)}} ||{{%t|12.17|3=(675)}} |- |2026-04-08 ||csb ||5546 ||{{%t|2.33|3=(129)}} ||{{%t|5.97|3=(331)}} ||{{%t|7.99|3=(443)}} ||{{%t|36.12|3=(2003)}} ||{{%t|17.6|3=(976)}} |- |2026-04-09 ||csb ||5549 ||{{%t|2.49|3=(138)}} ||{{%t|6.67|3=(370)}} ||{{%t|8.38|3=(465)}} ||{{%t|36.53|3=(2027)}} ||{{%t|18.31|3=(1016)}} |- |2026-04-10 ||csb ||5549 ||{{%t|2.5|3=(139)}} ||{{%t|7.75|3=(430)}} ||{{%t|8.69|3=(482)}} ||{{%t|36.84|3=(2044)}} ||{{%t|18.83|3=(1045)}} |- |2026-04-12 ||csb ||5550 ||{{%t|2.45|3=(141)}} ||{{%t|7.98|3=(443)}} ||{{%t|8.79|3=(488)}} ||{{%t|36.76|3=(2041)}} ||{{%t|19.2|3=(1066)}} |} --- {{/S+|\<gallery|2041|csb|raw=1}} * dsb: [{{/S|-insource:/{{=}} Žrědła {{=}}/ insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} -insource:/= Žrědła =/ insource:/=\s*Žrědła\s*=/] * dsb: [{{/S|insource:/\<ref/ -insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} insource:/\<ref/ -insource:/=\s*Nóžki\s*=/ -insource:/=\s*Žrědła\s*=/ -insource:/=\s*Nožki\s*=/] == <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> == {| class="wikitable" |+ |{{%t|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}}} ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> |} * 2026-04-09 — 0.29% (16) * 2026-04-12 — 0.45% (25) * {{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH2}}-{{CURRENTDAY2}} — {{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}% ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) ---- <code>|-<br> |2026-04-09 || csb || {{NUMBEROF|ARTICLES|csb|N}} || {{/S+|\<gallery|129|csb|raw=1}} || {{/S+|Òbaczë téż|331|csb|raw=1}} || {{/S+|\{\{Przëpisë|443|csb|raw=1|flag=i}} || {{/S+|Bùtnowé lënczi|2003|csb|raw=1}} || {{/S+|\{\{Commons|976|csb|raw=1|flag=i}} </code> </div><!-- 2026-04--> </div><!-- 2026-04--> ---- <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">+</h3> <div class="mw-collapsible-content"> <code>+<br> |-<br> |2026-04-08<br> |'''csb'''<br> |{{NUMBEROF|ARTICLES|csb|N}}<br> |{{/S+|\<gallery|139|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|Òbaczë téż|430|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Przëpisë|482|csb|raw=1|flag=i}}<br> |{{/S+|Bùtnowé lënczi|2044|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Commons|1045|csb|raw=1|flag=i}} </code> ---- * 2026-04-02 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Dopisënczi|39|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Słôwny lëdze|20|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpisënczi|4|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Òbôczë téż|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Zdrzë téż|12|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpise|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Bùtnowé pòwrózczi|6|csb}} * 2026-04-03 {{/S+|Bùtnowë lënczi|61|csb}} → 0 (2026-04-03) * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowié|123|csb}} * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowia|6|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Biografiô|18|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Lëteratura|741|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-07 {{/S+|Przëpisczi|169|csb}} ---- * [[Brëkòwnik:Iketsi/2]] * [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=miono-genitiw%3F&title=Specjaln%C3%B4:Szukaj&go=Bi%C3%A9j%21&ns0=1 miono-genitiw?] </div><!-- + --> </div><!-- + --> qmtm8ds9gtgquq1dztelz8xiwb74u7d 195160 195034 2026-04-13T18:15:12Z Iketsi 3254 2026-04-13 195160 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-03</h3> <div class="mw-collapsible-content"> *2026-03-27 <code>pl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|pl|N}}; {{/S+|Galeria|34138|pl}}; {{/S+|Zobacz też|213589|pl}}; {{/S+|Przypisy|1161185|pl}}; {{/S+|Linki zewnętrzne|2438|pl}}; {{/S+|\{\{Commons|12760|pl}}; *2026-03-27 <code>szl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|szl|N}}; {{/S+|Galeryjŏ|322|szl}}; ; {{/S+|Przipisy|1400|szl}}; {{/S+|Linki zewnyntrzne|126|szl}}; {{/S+|\{\{Commons|362|szl}}; *2026-03-27 <code>hsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|hsb|N}}; {{/S+|Galerija|66|hsb}}; ; {{/S+|Nóžki|3191|hsb}}; {{/S+|Žórła|6156|hsb}}; {{/S+|Wotkazaj|2297|hsb}}; {{/S+|\{\{Commons|5798|hsb}}; *2026-03-27 <code>dsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|dsb|N}}; {{/S+|Galerija|428|dsb}}; ; {{/S+|Žrědła|538|dsb}}; {{/S+|Wótkaze|387|dsb}}; {{/S+|\{\{Commons|1362|dsb}}; ---- * 2026-03-27 pl Art: 1 690 890; Galeria: 31162 (1.84%); Zobacz też: 213589 (12.63%); Przypisy: 1161185 (68.67%); Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%); \{\{Commons: 12760 (0.75%); * 2026-03-27 szl Art: 60 103; Galeryjŏ: 322 (0.54%); ; Przipisy: 1400 (2.33%); Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%); \{\{Commons: 362 (0.6%); * 2026-03-27 hsb Art: 14 238; Galerija: 66 (0.46%); ; Nóžki: 3191 (22.41%); Žórła: 6156 (43.24%); Wotkazaj: 2297 (16.13%); \{\{Commons: 5798 (40.72%); * 2026-03-27 dsb Art: 3444; Galerija: 428 (12.43%); ; Žrědła: 538 (15.62%); Wótkaze: 387 (11.24%); \{\{Commons: 1362 (39.55%); ---- {| class="wikitable" |+ ! ! ! ! ! ! ! ! |- |2026-03-27 |pl |1 690 890 |Galeria: 31162 (1.84%); |Zobacz też: 213589 (12.63%); |Przypisy: 1161185 (68.67%) |Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%) |\{\{Commons: 12760 (0.75%) |- |2026-03-27 |szl |60 103 |Galeryjŏ: 322 (0.54%) | |Przipisy: 1400 (2.33%) |Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%) |\{\{Commons: 362 (0.6%) |- |2026-03-27 |hsb |14 238 |Galerija: 66 (0.46%) |Nóžki: 3191 (22.41%) |Žórła: 6156 (43.24%) |Wotkazaj: 2297 (16.13%) | \{\{Commons: 5798 (40.72%) |- |2026-03-27 |dsb |3444 |Galerija: 428 (12.43%) | |Žrědła: 538 (15.62%) |Wótkaze: 387 (11.24%) |\{\{Commons: 1362 (39.55%) |} </div> </div> ---- <div class="mw-collapsible"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-04</h3> <div class="mw-collapsible-content"> {| class="wikitable sortable" |+ ! !K. !A. !<s>Galerëjô</s> !Òbaczë téż !\{\{Przëpisë !Bùtnowé lënczi !\{\{Commons |- |2026-03-29 ||csb ||5536 ||0.78% (43) ||2.31% (128) ||2.17% (120) ||26.61% (1473) ||4.03% (223) |- |2026-03-30 ||csb ||5536 ||0.81% (45) ||2.49% (138) ||2.64% (146) ||27.87% (1543)||4.68% (259) |- |2026-03-31 ||csb ||5538 ||0.83% (46) ||2.53% (140) ||2.71% (150) ||29.25% (1620) ||5.4% (299) |- ! ! K. !! A. !!\&lt;gallery ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Zobacz też"|pl}} "Zobacz też"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Zobŏcz tyż\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Zobŏcz tyż\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Hlej tež\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Hlej tež\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Glědaj teke\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Glědaj teke\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Související články"|cs}} "Související články"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"See also"|en}} "See also"]'' * de:''[{{/S|insource:"Siehe auch"|de}} "Siehe auch"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Vidu ankaŭ"|eo}} "Vidu ankaŭ"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * <nowiki><references></nowiki> * pl:''[{{/S|insource:"Przypisy"|pl}} "Przypisy"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Przipisy\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Przipisy\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nožki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Žrědła\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Reference"|cs}} "Reference"]'' * sk: ''[{{/S|insource:"Referencie"|sk}} "Referencie"]'' * en:''[{{/S|insource:"References"|en}} "References"]'' * de:''[{{/S|insource:"Einzelnachweise"|de}} "Einzelnachweise"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Referencoj"|eo}} "Referencoj"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Linki zewnętrzne"|pl}} "Linki zewnętrzne"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Linki zewnyntrzne\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Linki zewnyntrzne\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wotkazaj\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Wotkazaj\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wótkaze\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Wótkaze\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Externí odkazy"|cs}} "Externí odkazy"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"External links"|en}} "External links"]'' * de:''[{{/S|insource:"Weblinks"|de}} "Weblinks"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Eksteraj ligiloj"|eo}} "Eksteraj ligiloj"]'' !!\{\{Commons |- |2026-04-09 ||pl ||1 691 002||{{%t|2.34|3=(39487)}} ||{{%t|12.63|3=(213648)}} ||{{%t|68.71|3=(1161912)}} ||{{%t|25.54|3=(431956)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||szl||60 103||{{%t|1.52|3=(915)}} ||{{%t|0.16|3=(95)}} ||{{%t|0.15|3=(90)}} ||{{%t|0.21|3=(126)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||hsb||14 238||{{%t|4.75|3=(676)}} ||{{%t|1.21|3=(172)}} ||{{%t|22.41|3=(3191)}} ||{{%t|16.13|3=(2297)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||dsb||3444||{{%t|16.58|3=(571)}} ||{{%t|1.98|3=(68)}} ||{{%t|37.47|3=({{#expr: 108+648+534}})}} ||{{%t|11.24|3=(387)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||cs ||589 694||{{%t|7.83|3=(46147)}} ||{{%t|18.62|3=(109816)}} ||{{%t|74.07|3=(436853)}} ||{{%t|77.32|3=(456023)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||sk ||259 208||{{%t|3.67|3=(9507)}} ||{{%t|26.31|3=(68190)}} ||{{%t|50.55|3=(131036)}} ||{{%t|31.3|3=(81140)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||en ||7 166 313||{{%t|2.63|3=(188533)}} ||{{%t|25.35|3=(1816956)}} ||{{%t|89.05|3=(6382097)}} ||{{%t|43.67|3=(3130035)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||de ||3 111 906||{{%t|4.46|3=(138754)}} ||{{%t|15.11|3=(470345)}} ||{{%t|60.26|3=(1875287)}} ||{{%t|67.67|3=(2106192)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||eo ||384 071||{{%t|0|3=(0)}} ||{{%t|27.85|3=(106970)}} ||{{%t|32.36|3=(124279)}} ||{{%t|49.81|3=(191292)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- ! !K. !! A. !![{{/S|insource:/\<gallery/|csb}} /=\s*\&lt;gallery\s*=/]!! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Òbaczë téż\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Òbaczë téż\s*=/] !! [{{/S|hastemplate:Przëpisë}} hastemplate:<br>Przëpisë] !! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Bùtnowé lënczi\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Bùtnowé lënczi\s*=/]!! [{{/S|hastemplate:Commons}} hastemplate:<br>Commons] |- |2026-04-01 ||csb ||5538 ||{{%t|1.01|3=(56)}} ||{{%t|2.53|3=(140)}} ||{{%t|2.89|3=(160)}} ||{{%t|29.23|3=(1619)}} ||{{%t|6.16|3=(341)}} |- |2026-04-02 ||csb ||5538 ||{{%t|1.07|3=(59)}} ||{{%t|2.58|3=(143)}} ||{{%t|3.03|3=(168)}} ||{{%t|29.94|3=(1658)}} ||{{%t|7.1|3=(393)}} |- |2026-04-03 ||csb ||5539 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.14|3=(174)}} ||{{%t|32.17|3=(1782)}} ||{{%t|8.9|3=(493)}} |- |2026-04-04 ||csb ||5541 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.18|3=(176)}} ||{{%t|32.38|3=(1794)}} ||{{%t|9.11|3=(505)}} |- |2026-04-05 ||csb ||5541 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.51|3=(250)}} ||{{%t|3.63|3=(201)}} ||{{%t|33.55|3=(1859)}} ||{{%t|10.54|3=(584)}} |- |2026-04-06 ||csb ||5543 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.73|3=(262)}} ||{{%t|3.66|3=(203)}} ||{{%t|33.81|3=(1874)}} ||{{%t|10.81|3=(599)}} |- |[https://browse.library.kiwix.org/viewer#wikipedia_csb_all_maxi_2026-04/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna 2026-04-07] ||csb ||5543 ||{{%t|1.32|3=(73)}} ||{{%t|5.21|3=(289)}} ||{{%t|4.8|3=(266)}} ||{{%t|35.06|3=(1944)}} ||{{%t|12.17|3=(675)}} |- |2026-04-08 ||csb ||5546 ||{{%t|2.33|3=(129)}} ||{{%t|5.97|3=(331)}} ||{{%t|7.99|3=(443)}} ||{{%t|36.12|3=(2003)}} ||{{%t|17.6|3=(976)}} |- |2026-04-09 ||csb ||5549 ||{{%t|2.49|3=(138)}} ||{{%t|6.67|3=(370)}} ||{{%t|8.38|3=(465)}} ||{{%t|36.53|3=(2027)}} ||{{%t|18.31|3=(1016)}} |- |2026-04-10 ||csb ||5549 ||{{%t|2.5|3=(139)}} ||{{%t|7.75|3=(430)}} ||{{%t|8.69|3=(482)}} ||{{%t|36.84|3=(2044)}} ||{{%t|18.83|3=(1045)}} |- |2026-04-12 ||csb ||5550 ||{{%t|2.45|3=(141)}} ||{{%t|7.98|3=(443)}} ||{{%t|8.79|3=(488)}} ||{{%t|36.76|3=(2041)}} ||{{%t|19.2|3=(1066)}} |- |2026-04-13 ||csb ||5552 ||{{%t|2.61|3=(145)}} ||{{%t|8.45|3=(469)}} ||{{%t|8.95|3=(497)}} ||{{%t|37.27|3=(2069)}} ||{{%t|19.88|3=(1104)}} |} --- {{/S+|\<gallery|1104|csb|raw=1}} * dsb: [{{/S|-insource:/{{=}} Žrědła {{=}}/ insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} -insource:/= Žrědła =/ insource:/=\s*Žrědła\s*=/] * dsb: [{{/S|insource:/\<ref/ -insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} insource:/\<ref/ -insource:/=\s*Nóžki\s*=/ -insource:/=\s*Žrědła\s*=/ -insource:/=\s*Nožki\s*=/] == <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> == {| class="wikitable" |+ |{{%t|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}}} ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> |} * 2026-04-09 — 0.29% (16) * 2026-04-12 — 0.45% (25) * {{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH2}}-{{CURRENTDAY2}} — {{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}% ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) ---- <code>|-<br> |2026-04-09 || csb || {{NUMBEROF|ARTICLES|csb|N}} || {{/S+|\<gallery|129|csb|raw=1}} || {{/S+|Òbaczë téż|331|csb|raw=1}} || {{/S+|\{\{Przëpisë|443|csb|raw=1|flag=i}} || {{/S+|Bùtnowé lënczi|2003|csb|raw=1}} || {{/S+|\{\{Commons|976|csb|raw=1|flag=i}} </code> </div><!-- 2026-04--> </div><!-- 2026-04--> ---- <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">+</h3> <div class="mw-collapsible-content"> <code>+<br> |-<br> |2026-04-08<br> |'''csb'''<br> |{{NUMBEROF|ARTICLES|csb|N}}<br> |{{/S+|\<gallery|139|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|Òbaczë téż|430|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Przëpisë|482|csb|raw=1|flag=i}}<br> |{{/S+|Bùtnowé lënczi|2044|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Commons|1045|csb|raw=1|flag=i}} </code> ---- * 2026-04-02 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Dopisënczi|39|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Słôwny lëdze|20|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpisënczi|4|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Òbôczë téż|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Zdrzë téż|12|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpise|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Bùtnowé pòwrózczi|6|csb}} * 2026-04-03 {{/S+|Bùtnowë lënczi|61|csb}} → 0 (2026-04-03) * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowié|123|csb}} * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowia|6|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Biografiô|18|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Lëteratura|741|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-07 {{/S+|Przëpisczi|169|csb}} ---- * [[Brëkòwnik:Iketsi/2]] * [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=miono-genitiw%3F&title=Specjaln%C3%B4:Szukaj&go=Bi%C3%A9j%21&ns0=1 miono-genitiw?] </div><!-- + --> </div><!-- + --> e21634w6b62e7s88vcxom3me0h88260 195281 195160 2026-04-14T03:16:03Z Iketsi 3254 + 195281 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-03</h3> <div class="mw-collapsible-content"> *2026-03-27 <code>pl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|pl|N}}; {{/S+|Galeria|34138|pl}}; {{/S+|Zobacz też|213589|pl}}; {{/S+|Przypisy|1161185|pl}}; {{/S+|Linki zewnętrzne|2438|pl}}; {{/S+|\{\{Commons|12760|pl}}; *2026-03-27 <code>szl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|szl|N}}; {{/S+|Galeryjŏ|322|szl}}; ; {{/S+|Przipisy|1400|szl}}; {{/S+|Linki zewnyntrzne|126|szl}}; {{/S+|\{\{Commons|362|szl}}; *2026-03-27 <code>hsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|hsb|N}}; {{/S+|Galerija|66|hsb}}; ; {{/S+|Nóžki|3191|hsb}}; {{/S+|Žórła|6156|hsb}}; {{/S+|Wotkazaj|2297|hsb}}; {{/S+|\{\{Commons|5798|hsb}}; *2026-03-27 <code>dsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|dsb|N}}; {{/S+|Galerija|428|dsb}}; ; {{/S+|Žrědła|538|dsb}}; {{/S+|Wótkaze|387|dsb}}; {{/S+|\{\{Commons|1362|dsb}}; ---- * 2026-03-27 pl Art: 1 690 890; Galeria: 31162 (1.84%); Zobacz też: 213589 (12.63%); Przypisy: 1161185 (68.67%); Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%); \{\{Commons: 12760 (0.75%); * 2026-03-27 szl Art: 60 103; Galeryjŏ: 322 (0.54%); ; Przipisy: 1400 (2.33%); Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%); \{\{Commons: 362 (0.6%); * 2026-03-27 hsb Art: 14 238; Galerija: 66 (0.46%); ; Nóžki: 3191 (22.41%); Žórła: 6156 (43.24%); Wotkazaj: 2297 (16.13%); \{\{Commons: 5798 (40.72%); * 2026-03-27 dsb Art: 3444; Galerija: 428 (12.43%); ; Žrědła: 538 (15.62%); Wótkaze: 387 (11.24%); \{\{Commons: 1362 (39.55%); ---- {| class="wikitable" |+ ! ! ! ! ! ! ! ! |- |2026-03-27 |pl |1 690 890 |Galeria: 31162 (1.84%); |Zobacz też: 213589 (12.63%); |Przypisy: 1161185 (68.67%) |Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%) |\{\{Commons: 12760 (0.75%) |- |2026-03-27 |szl |60 103 |Galeryjŏ: 322 (0.54%) | |Przipisy: 1400 (2.33%) |Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%) |\{\{Commons: 362 (0.6%) |- |2026-03-27 |hsb |14 238 |Galerija: 66 (0.46%) |Nóžki: 3191 (22.41%) |Žórła: 6156 (43.24%) |Wotkazaj: 2297 (16.13%) | \{\{Commons: 5798 (40.72%) |- |2026-03-27 |dsb |3444 |Galerija: 428 (12.43%) | |Žrědła: 538 (15.62%) |Wótkaze: 387 (11.24%) |\{\{Commons: 1362 (39.55%) |} </div> </div> ---- <div class="mw-collapsible"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-04</h3> <div class="mw-collapsible-content"> {| class="wikitable sortable" |+ ! !K. !A. !<s>Galerëjô</s> !Òbaczë téż !\{\{Przëpisë !Bùtnowé lënczi !\{\{Commons |- |2026-03-29 ||csb ||5536 ||0.78% (43) ||2.31% (128) ||2.17% (120) ||26.61% (1473) ||4.03% (223) |- |2026-03-30 ||csb ||5536 ||0.81% (45) ||2.49% (138) ||2.64% (146) ||27.87% (1543)||4.68% (259) |- |2026-03-31 ||csb ||5538 ||0.83% (46) ||2.53% (140) ||2.71% (150) ||29.25% (1620) ||5.4% (299) |- ! ! K. !! A. !!\&lt;gallery ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Zobacz też"|pl}} "Zobacz też"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Zobŏcz tyż\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Zobŏcz tyż\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Hlej tež\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Hlej tež\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Glědaj teke\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Glědaj teke\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Související články"|cs}} "Související články"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"See also"|en}} "See also"]'' * de:''[{{/S|insource:"Siehe auch"|de}} "Siehe auch"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Vidu ankaŭ"|eo}} "Vidu ankaŭ"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * <nowiki><references></nowiki> * pl:''[{{/S|insource:"Przypisy"|pl}} "Przypisy"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Przipisy\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Przipisy\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nožki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Žrědła\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Reference"|cs}} "Reference"]'' * sk: ''[{{/S|insource:"Referencie"|sk}} "Referencie"]'' * en:''[{{/S|insource:"References"|en}} "References"]'' * de:''[{{/S|insource:"Einzelnachweise"|de}} "Einzelnachweise"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Referencoj"|eo}} "Referencoj"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Linki zewnętrzne"|pl}} "Linki zewnętrzne"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Linki zewnyntrzne\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Linki zewnyntrzne\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wotkazaj\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Wotkazaj\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wótkaze\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Wótkaze\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Externí odkazy"|cs}} "Externí odkazy"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"External links"|en}} "External links"]'' * de:''[{{/S|insource:"Weblinks"|de}} "Weblinks"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Eksteraj ligiloj"|eo}} "Eksteraj ligiloj"]'' !!\{\{Commons |- |2026-04-09 ||pl ||1 691 002||{{%t|2.34|3=(39487)}} ||{{%t|12.63|3=(213648)}} ||{{%t|68.71|3=(1161912)}} ||{{%t|25.54|3=(431956)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||szl||60 103||{{%t|1.52|3=(915)}} ||{{%t|0.16|3=(95)}} ||{{%t|0.15|3=(90)}} ||{{%t|0.21|3=(126)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||hsb||14 238||{{%t|4.75|3=(676)}} ||{{%t|1.21|3=(172)}} ||{{%t|22.41|3=(3191)}} ||{{%t|16.13|3=(2297)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||dsb||3444||{{%t|16.58|3=(571)}} ||{{%t|1.98|3=(68)}} ||{{%t|37.47|3=({{#expr: 108+648+534}})}} ||{{%t|11.24|3=(387)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||cs ||589 694||{{%t|7.83|3=(46147)}} ||{{%t|18.62|3=(109816)}} ||{{%t|74.07|3=(436853)}} ||{{%t|77.32|3=(456023)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||sk ||259 208||{{%t|3.67|3=(9507)}} ||{{%t|26.31|3=(68190)}} ||{{%t|50.55|3=(131036)}} ||{{%t|31.3|3=(81140)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||en ||7 166 313||{{%t|2.63|3=(188533)}} ||{{%t|25.35|3=(1816956)}} ||{{%t|89.05|3=(6382097)}} ||{{%t|43.67|3=(3130035)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||de ||3 111 906||{{%t|4.46|3=(138754)}} ||{{%t|15.11|3=(470345)}} ||{{%t|60.26|3=(1875287)}} ||{{%t|67.67|3=(2106192)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||eo ||384 071||{{%t|0|3=(0)}} ||{{%t|27.85|3=(106970)}} ||{{%t|32.36|3=(124279)}} ||{{%t|49.81|3=(191292)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- ! !K. !! A. !![{{/S|insource:/\<gallery/|csb}} /=\s*\&lt;gallery\s*=/]!! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Òbaczë téż\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Òbaczë téż\s*=/] !! [{{/S|hastemplate:Przëpisë}} hastemplate:<br>Przëpisë] !! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Bùtnowé lënczi\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Bùtnowé lënczi\s*=/]!! [{{/S|hastemplate:Commons}} hastemplate:<br>Commons] |- |2026-04-01 ||csb ||5538 ||{{%t|1.01|3=(56)}} ||{{%t|2.53|3=(140)}} ||{{%t|2.89|3=(160)}} ||{{%t|29.23|3=(1619)}} ||{{%t|6.16|3=(341)}} |- |2026-04-02 ||csb ||5538 ||{{%t|1.07|3=(59)}} ||{{%t|2.58|3=(143)}} ||{{%t|3.03|3=(168)}} ||{{%t|29.94|3=(1658)}} ||{{%t|7.1|3=(393)}} |- |2026-04-03 ||csb ||5539 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.14|3=(174)}} ||{{%t|32.17|3=(1782)}} ||{{%t|8.9|3=(493)}} |- |2026-04-04 ||csb ||5541 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.18|3=(176)}} ||{{%t|32.38|3=(1794)}} ||{{%t|9.11|3=(505)}} |- |2026-04-05 ||csb ||5541 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.51|3=(250)}} ||{{%t|3.63|3=(201)}} ||{{%t|33.55|3=(1859)}} ||{{%t|10.54|3=(584)}} |- |2026-04-06 ||csb ||5543 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.73|3=(262)}} ||{{%t|3.66|3=(203)}} ||{{%t|33.81|3=(1874)}} ||{{%t|10.81|3=(599)}} |- |[https://browse.library.kiwix.org/viewer#wikipedia_csb_all_maxi_2026-04/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna 2026-04-07] ||csb ||5543 ||{{%t|1.32|3=(73)}} ||{{%t|5.21|3=(289)}} ||{{%t|4.8|3=(266)}} ||{{%t|35.06|3=(1944)}} ||{{%t|12.17|3=(675)}} |- |2026-04-08 ||csb ||5546 ||{{%t|2.33|3=(129)}} ||{{%t|5.97|3=(331)}} ||{{%t|7.99|3=(443)}} ||{{%t|36.12|3=(2003)}} ||{{%t|17.6|3=(976)}} |- |2026-04-09 ||csb ||5549 ||{{%t|2.49|3=(138)}} ||{{%t|6.67|3=(370)}} ||{{%t|8.38|3=(465)}} ||{{%t|36.53|3=(2027)}} ||{{%t|18.31|3=(1016)}} |- |2026-04-10 ||csb ||5549 ||{{%t|2.5|3=(139)}} ||{{%t|7.75|3=(430)}} ||{{%t|8.69|3=(482)}} ||{{%t|36.84|3=(2044)}} ||{{%t|18.83|3=(1045)}} |- |2026-04-12 ||csb ||5550 ||{{%t|2.45|3=(141)}} ||{{%t|7.98|3=(443)}} ||{{%t|8.79|3=(488)}} ||{{%t|36.76|3=(2041)}} ||{{%t|19.2|3=(1066)}} |- |2026-04-13 ||csb ||5552 ||{{%t|2.61|3=(145)}} ||{{%t|8.45|3=(469)}} ||{{%t|8.95|3=(497)}} ||{{%t|37.27|3=(2069)}} ||{{%t|19.88|3=(1104)}} || {{%t|{{#expr: (5553-1250)/5553*100 round 2}}|3=({{#expr: (5553-1250)}})}} |} ----<!-- Galeriô Òbaczë téż Przëpisë Bùtnowé lënczi --> <br><!-- | | | | | | | | --> <code>|_______________________________________Galeriô____________Òbaczë téż________Przëpisë____________Bùtnowé lënczi_______Commons</code><br> <code>|2026-04-14 ||csb ||{{NUMBEROF|ARTICLES|csb|N}} ||<nowiki>{{%t|</nowiki>{{/S+|\<gallery|147|csb|raw=1}} || {{/S+|Òbaczë téż|502|csb|raw=1}} || {{/S+|\{\{Przëpisë|503|csb|raw=1|flag=i}} || {{/S+|Bùtnowé lënczi|2137|csb|raw=1}} || {{/S+|\{\{Commons|1170|csb|raw=1|flag=i}} </code> ---- * {{/S+|\<gallery|1104|csb|raw=1}} * {{NUMBEROFARTICLES:R}}-NNN * csb: [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=-insource%3A%2FImage%3A%2F+-insource%3A%2F%C3%92br%C3%B4zk%3A%2F+-deepcat%3AKal%C3%A3darium+-insource%3A%2F.svg%2Fi+-insource%3A%2F.png%2Fi+-insource%3A%2F.jpg%2Fi+-insource%3A%2F.jpeg%2Fi+-insource%3A%2F.gif%2Fi&title=Specjaln%C3%B4%3ASzukaj&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 bez obrazka] * dsb: [{{/S|-insource:/{{=}} Žrědła {{=}}/ insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} -insource:/= Žrědła =/ insource:/=\s*Žrědła\s*=/] * dsb: [{{/S|insource:/\<ref/ -insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} insource:/\<ref/ -insource:/=\s*Nóžki\s*=/ -insource:/=\s*Žrědła\s*=/ -insource:/=\s*Nožki\s*=/] == <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> == {| class="wikitable" |+ |{{%t|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}}} ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> |} * 2026-04-09 — 0.29% (16) * 2026-04-12 — 0.45% (25) * {{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH2}}-{{CURRENTDAY2}} — {{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}% ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) ---- </div><!-- 2026-04--> </div><!-- 2026-04--> ---- <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">+</h3> <div class="mw-collapsible-content"> <code>+<br> |-<br> |2026-04-08<br> |'''csb'''<br> |{{NUMBEROF|ARTICLES|csb|N}}<br> |{{/S+|\<gallery|139|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|Òbaczë téż|430|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Przëpisë|482|csb|raw=1|flag=i}}<br> |{{/S+|Bùtnowé lënczi|2044|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Commons|1045|csb|raw=1|flag=i}} </code> ---- * 2026-04-02 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Dopisënczi|39|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Słôwny lëdze|20|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpisënczi|4|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Òbôczë téż|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Zdrzë téż|12|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpise|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Bùtnowé pòwrózczi|6|csb}} * 2026-04-03 {{/S+|Bùtnowë lënczi|61|csb}} → 0 (2026-04-03) * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowié|123|csb}} * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowia|6|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Biografiô|18|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Lëteratura|741|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-07 {{/S+|Przëpisczi|169|csb}} ---- * [[Brëkòwnik:Iketsi/2]] * [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=miono-genitiw%3F&title=Specjaln%C3%B4:Szukaj&go=Bi%C3%A9j%21&ns0=1 miono-genitiw?] </div><!-- + --> </div><!-- + --> 67wtcr1nzsmksc4vz3pj2n862kc3wtp 195282 195281 2026-04-14T03:26:05Z Iketsi 3254 eo <gallery 195282 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-03</h3> <div class="mw-collapsible-content"> *2026-03-27 <code>pl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|pl|N}}; {{/S+|Galeria|34138|pl}}; {{/S+|Zobacz też|213589|pl}}; {{/S+|Przypisy|1161185|pl}}; {{/S+|Linki zewnętrzne|2438|pl}}; {{/S+|\{\{Commons|12760|pl}}; *2026-03-27 <code>szl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|szl|N}}; {{/S+|Galeryjŏ|322|szl}}; ; {{/S+|Przipisy|1400|szl}}; {{/S+|Linki zewnyntrzne|126|szl}}; {{/S+|\{\{Commons|362|szl}}; *2026-03-27 <code>hsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|hsb|N}}; {{/S+|Galerija|66|hsb}}; ; {{/S+|Nóžki|3191|hsb}}; {{/S+|Žórła|6156|hsb}}; {{/S+|Wotkazaj|2297|hsb}}; {{/S+|\{\{Commons|5798|hsb}}; *2026-03-27 <code>dsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|dsb|N}}; {{/S+|Galerija|428|dsb}}; ; {{/S+|Žrědła|538|dsb}}; {{/S+|Wótkaze|387|dsb}}; {{/S+|\{\{Commons|1362|dsb}}; ---- * 2026-03-27 pl Art: 1 690 890; Galeria: 31162 (1.84%); Zobacz też: 213589 (12.63%); Przypisy: 1161185 (68.67%); Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%); \{\{Commons: 12760 (0.75%); * 2026-03-27 szl Art: 60 103; Galeryjŏ: 322 (0.54%); ; Przipisy: 1400 (2.33%); Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%); \{\{Commons: 362 (0.6%); * 2026-03-27 hsb Art: 14 238; Galerija: 66 (0.46%); ; Nóžki: 3191 (22.41%); Žórła: 6156 (43.24%); Wotkazaj: 2297 (16.13%); \{\{Commons: 5798 (40.72%); * 2026-03-27 dsb Art: 3444; Galerija: 428 (12.43%); ; Žrědła: 538 (15.62%); Wótkaze: 387 (11.24%); \{\{Commons: 1362 (39.55%); ---- {| class="wikitable" |+ ! ! ! ! ! ! ! ! |- |2026-03-27 |pl |1 690 890 |Galeria: 31162 (1.84%); |Zobacz też: 213589 (12.63%); |Przypisy: 1161185 (68.67%) |Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%) |\{\{Commons: 12760 (0.75%) |- |2026-03-27 |szl |60 103 |Galeryjŏ: 322 (0.54%) | |Przipisy: 1400 (2.33%) |Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%) |\{\{Commons: 362 (0.6%) |- |2026-03-27 |hsb |14 238 |Galerija: 66 (0.46%) |Nóžki: 3191 (22.41%) |Žórła: 6156 (43.24%) |Wotkazaj: 2297 (16.13%) | \{\{Commons: 5798 (40.72%) |- |2026-03-27 |dsb |3444 |Galerija: 428 (12.43%) | |Žrědła: 538 (15.62%) |Wótkaze: 387 (11.24%) |\{\{Commons: 1362 (39.55%) |} </div> </div> ---- <div class="mw-collapsible"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-04</h3> <div class="mw-collapsible-content"> {| class="wikitable sortable" |+ ! !K. !A. !<s>Galerëjô</s> !Òbaczë téż !\{\{Przëpisë !Bùtnowé lënczi !\{\{Commons |- |2026-03-29 ||csb ||5536 ||0.78% (43) ||2.31% (128) ||2.17% (120) ||26.61% (1473) ||4.03% (223) |- |2026-03-30 ||csb ||5536 ||0.81% (45) ||2.49% (138) ||2.64% (146) ||27.87% (1543)||4.68% (259) |- |2026-03-31 ||csb ||5538 ||0.83% (46) ||2.53% (140) ||2.71% (150) ||29.25% (1620) ||5.4% (299) |- ! ! K. !! A. !!\&lt;gallery ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Zobacz też"|pl}} "Zobacz też"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Zobŏcz tyż\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Zobŏcz tyż\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Hlej tež\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Hlej tež\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Glědaj teke\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Glědaj teke\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Související články"|cs}} "Související články"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"See also"|en}} "See also"]'' * de:''[{{/S|insource:"Siehe auch"|de}} "Siehe auch"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Vidu ankaŭ"|eo}} "Vidu ankaŭ"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * <nowiki><references></nowiki> * pl:''[{{/S|insource:"Przypisy"|pl}} "Przypisy"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Przipisy\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Przipisy\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nožki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Žrědła\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Reference"|cs}} "Reference"]'' * sk: ''[{{/S|insource:"Referencie"|sk}} "Referencie"]'' * en:''[{{/S|insource:"References"|en}} "References"]'' * de:''[{{/S|insource:"Einzelnachweise"|de}} "Einzelnachweise"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Referencoj"|eo}} "Referencoj"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Linki zewnętrzne"|pl}} "Linki zewnętrzne"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Linki zewnyntrzne\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Linki zewnyntrzne\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wotkazaj\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Wotkazaj\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wótkaze\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Wótkaze\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Externí odkazy"|cs}} "Externí odkazy"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"External links"|en}} "External links"]'' * de:''[{{/S|insource:"Weblinks"|de}} "Weblinks"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Eksteraj ligiloj"|eo}} "Eksteraj ligiloj"]'' !!\{\{Commons |- |2026-04-09 ||pl ||1 691 002||{{%t|2.34|3=(39487)}} ||{{%t|12.63|3=(213648)}} ||{{%t|68.71|3=(1161912)}} ||{{%t|25.54|3=(431956)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||szl||60 103||{{%t|1.52|3=(915)}} ||{{%t|0.16|3=(95)}} ||{{%t|0.15|3=(90)}} ||{{%t|0.21|3=(126)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||hsb||14 238||{{%t|4.75|3=(676)}} ||{{%t|1.21|3=(172)}} ||{{%t|22.41|3=(3191)}} ||{{%t|16.13|3=(2297)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||dsb||3444||{{%t|16.58|3=(571)}} ||{{%t|1.98|3=(68)}} ||{{%t|37.47|3=({{#expr: 108+648+534}})}} ||{{%t|11.24|3=(387)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||cs ||589 694||{{%t|7.83|3=(46147)}} ||{{%t|18.62|3=(109816)}} ||{{%t|74.07|3=(436853)}} ||{{%t|77.32|3=(456023)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||sk ||259 208||{{%t|3.67|3=(9507)}} ||{{%t|26.31|3=(68190)}} ||{{%t|50.55|3=(131036)}} ||{{%t|31.3|3=(81140)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||en ||7 166 313||{{%t|2.63|3=(188533)}} ||{{%t|25.35|3=(1816956)}} ||{{%t|89.05|3=(6382097)}} ||{{%t|43.67|3=(3130035)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||de ||3 111 906||{{%t|4.46|3=(138754)}} ||{{%t|15.11|3=(470345)}} ||{{%t|60.26|3=(1875287)}} ||{{%t|67.67|3=(2106192)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||eo ||384 071||{{%t|7.84|3=(30122)}} ||{{%t|27.85|3=(106970)}} ||{{%t|32.36|3=(124279)}} ||{{%t|49.81|3=(191292)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- ! !K. !! A. !![{{/S|insource:/\<gallery/|csb}} /=\s*\&lt;gallery\s*=/]!! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Òbaczë téż\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Òbaczë téż\s*=/] !! [{{/S|hastemplate:Przëpisë}} hastemplate:<br>Przëpisë] !! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Bùtnowé lënczi\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Bùtnowé lënczi\s*=/]!! [{{/S|hastemplate:Commons}} hastemplate:<br>Commons] |- |2026-04-01 ||csb ||5538 ||{{%t|1.01|3=(56)}} ||{{%t|2.53|3=(140)}} ||{{%t|2.89|3=(160)}} ||{{%t|29.23|3=(1619)}} ||{{%t|6.16|3=(341)}} |- |2026-04-02 ||csb ||5538 ||{{%t|1.07|3=(59)}} ||{{%t|2.58|3=(143)}} ||{{%t|3.03|3=(168)}} ||{{%t|29.94|3=(1658)}} ||{{%t|7.1|3=(393)}} |- |2026-04-03 ||csb ||5539 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.14|3=(174)}} ||{{%t|32.17|3=(1782)}} ||{{%t|8.9|3=(493)}} |- |2026-04-04 ||csb ||5541 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.18|3=(176)}} ||{{%t|32.38|3=(1794)}} ||{{%t|9.11|3=(505)}} |- |2026-04-05 ||csb ||5541 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.51|3=(250)}} ||{{%t|3.63|3=(201)}} ||{{%t|33.55|3=(1859)}} ||{{%t|10.54|3=(584)}} |- |2026-04-06 ||csb ||5543 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.73|3=(262)}} ||{{%t|3.66|3=(203)}} ||{{%t|33.81|3=(1874)}} ||{{%t|10.81|3=(599)}} |- |[https://browse.library.kiwix.org/viewer#wikipedia_csb_all_maxi_2026-04/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna 2026-04-07] ||csb ||5543 ||{{%t|1.32|3=(73)}} ||{{%t|5.21|3=(289)}} ||{{%t|4.8|3=(266)}} ||{{%t|35.06|3=(1944)}} ||{{%t|12.17|3=(675)}} |- |2026-04-08 ||csb ||5546 ||{{%t|2.33|3=(129)}} ||{{%t|5.97|3=(331)}} ||{{%t|7.99|3=(443)}} ||{{%t|36.12|3=(2003)}} ||{{%t|17.6|3=(976)}} |- |2026-04-09 ||csb ||5549 ||{{%t|2.49|3=(138)}} ||{{%t|6.67|3=(370)}} ||{{%t|8.38|3=(465)}} ||{{%t|36.53|3=(2027)}} ||{{%t|18.31|3=(1016)}} |- |2026-04-10 ||csb ||5549 ||{{%t|2.5|3=(139)}} ||{{%t|7.75|3=(430)}} ||{{%t|8.69|3=(482)}} ||{{%t|36.84|3=(2044)}} ||{{%t|18.83|3=(1045)}} |- |2026-04-12 ||csb ||5550 ||{{%t|2.45|3=(141)}} ||{{%t|7.98|3=(443)}} ||{{%t|8.79|3=(488)}} ||{{%t|36.76|3=(2041)}} ||{{%t|19.2|3=(1066)}} |- |2026-04-13 ||csb ||5552 ||{{%t|2.61|3=(145)}} ||{{%t|8.45|3=(469)}} ||{{%t|8.95|3=(497)}} ||{{%t|37.27|3=(2069)}} ||{{%t|19.88|3=(1104)}} || {{%t|{{#expr: (5553-1250)/5553*100 round 2}}|3=({{#expr: (5553-1250)}})}} |} ----<!-- Galeriô Òbaczë téż Przëpisë Bùtnowé lënczi --> <br><!-- | | | | | | | | --> <code>|_______________________________________Galeriô____________Òbaczë téż________Przëpisë____________Bùtnowé lënczi_______Commons</code><br> <code>|2026-04-14 ||csb ||{{NUMBEROF|ARTICLES|csb|N}} ||<nowiki>{{%t|</nowiki>{{/S+|\<gallery|147|csb|raw=1}} || {{/S+|Òbaczë téż|502|csb|raw=1}} || {{/S+|\{\{Przëpisë|503|csb|raw=1|flag=i}} || {{/S+|Bùtnowé lënczi|2137|csb|raw=1}} || {{/S+|\{\{Commons|30122|eo|raw=1|flag=i}} </code> ---- * {{/S+|\<gallery|30122|eo|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> * {{NUMBEROFARTICLES:R}}-NNN * csb: [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=-insource%3A%2FImage%3A%2F+-insource%3A%2F%C3%92br%C3%B4zk%3A%2F+-deepcat%3AKal%C3%A3darium+-insource%3A%2F.svg%2Fi+-insource%3A%2F.png%2Fi+-insource%3A%2F.jpg%2Fi+-insource%3A%2F.jpeg%2Fi+-insource%3A%2F.gif%2Fi&title=Specjaln%C3%B4%3ASzukaj&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 bez obrazka] * dsb: [{{/S|-insource:/{{=}} Žrědła {{=}}/ insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} -insource:/= Žrědła =/ insource:/=\s*Žrědła\s*=/] * dsb: [{{/S|insource:/\<ref/ -insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} insource:/\<ref/ -insource:/=\s*Nóžki\s*=/ -insource:/=\s*Žrědła\s*=/ -insource:/=\s*Nožki\s*=/] == <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> == {| class="wikitable" |+ |{{%t|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}}} ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> |} * 2026-04-09 — 0.29% (16) * 2026-04-12 — 0.45% (25) * {{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH2}}-{{CURRENTDAY2}} — {{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}% ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) ---- </div><!-- 2026-04--> </div><!-- 2026-04--> ---- <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">+</h3> <div class="mw-collapsible-content"> <code>+<br> |-<br> |2026-04-08<br> |'''csb'''<br> |{{NUMBEROF|ARTICLES|csb|N}}<br> |{{/S+|\<gallery|139|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|Òbaczë téż|430|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Przëpisë|482|csb|raw=1|flag=i}}<br> |{{/S+|Bùtnowé lënczi|2044|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Commons|1045|csb|raw=1|flag=i}} </code> ---- * 2026-04-02 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Dopisënczi|39|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Słôwny lëdze|20|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpisënczi|4|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Òbôczë téż|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Zdrzë téż|12|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpise|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Bùtnowé pòwrózczi|6|csb}} * 2026-04-03 {{/S+|Bùtnowë lënczi|61|csb}} → 0 (2026-04-03) * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowié|123|csb}} * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowia|6|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Biografiô|18|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Lëteratura|741|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-07 {{/S+|Przëpisczi|169|csb}} ---- * [[Brëkòwnik:Iketsi/2]] * [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=miono-genitiw%3F&title=Specjaln%C3%B4:Szukaj&go=Bi%C3%A9j%21&ns0=1 miono-genitiw?] </div><!-- + --> </div><!-- + --> e5ez5azp2an2d74xv1kk5yqt0xamx24 0 12548 195232 193908 2026-04-14T01:55:46Z Iketsi 3254 {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} 195232 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Infobox |above = Jakùb "Bahl'al" Krùt |image = [[Òbrôzk:A3633599928 10.jpg|mały]] |caption = Bah'al na òbkłôdce "Wierzeja Pòza Kòsmòsa" jegò solo projektu Muirthemne | label1 = Miono ë nôzwëskò | data1 = Jakùb Krùt | label2 = Pseùdonim | data2 = Bahl'al, Black Demon ov Vengeance | label3 = Data a môl ùrodzeniô | data3 = [[28 séwnika|28 séwnika]] [[2000]] rokù w Kôrsënie | label4 = Data a Môl smiercë | data4 = 5 rujana 2023 w Gduńskù | label5 = Przëczëna smiercë | data5 = Ùtopienié | label6 = Jinstrument | data6 = Elektricznô gitara, Basowô gitara, Perkùsjô | label7 = Ôrt głosu | data7 = | label8 = Ôrt | data8 = Black Metal, Dark Ambient | label9 = Wark | data9 = Mùzyk, Spiéwôk, Ùtwórca tekstów, Kómpòzytor | label10 = Aktiwnota | data10 = 2015-2023 | label11 = Wëdôwizna | data11 = Okaleczenie, Putrid Cult, Rex Diaboli, EastSide, Samòwëdôwizna | label12 = Sparłãczeniô | data12 = | label13 = Pòspólnicë | data13 = | label14 = Wëapartniony Jinstrument | data14 = | label15 = Karno | data15 = [[Muirthemne]], [[Cult ov Black Blood]], Goatmancy, Khaöz, Madrigal, Sevenfold Blessing, Taniec Kruka | label16 = Òdznaczenia | data16 = | label17 = Faksymile | data17 = | label18 = Òpisënk faksymile | data18 = | label19 = commons | data19 = | label20 = www | data20 = }}<ref name=":0" /> <ref name=":1" /> '''Jakùb "Bahl'al" Krùt'''<ref>https://www.facebook.com/search/top?q=jak%C3%B9b%20kr%C3%B9t "Jakùb Kùrt,"</ref> ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] Jakub Krut) (ùr. [[28 séwnika]] [[2000]] [[Rok|rokù]] w [[Kôrsëno|Kôrsënie]]<ref>https://koscierski.info/artykul/zaginal-25-letni-jakub-n1497678 "Zaginiony pochodził z Karsina, dlatego też najbliżsi biorą pod uwagę to, że mężczyzna mógł wrócić w swoje rodzinne strony. "</ref>, zm. [[5 rujana]] [[2023]] [[Rok|rokù]] w [[Gduńsk|Gduńskù]]<ref>https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=667768845455551&id=100066673249154</ref>) – bëł kaszëbsczim [[Mùzyk|mùzykã]] [[Heavy metal|metalowim]], chtëri ùsôdzëł pierszi kaszëbsczi [[Black Metal]].<ref>https://web.archive.org/web/20260414014929/https://koscierski.info/artykul/zaginal-25-letni-jakub-n1497678</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260414014938/https://natemat.pl/524614,jakub-krut-zaginal-gdzie-jest-23-latek-z-gdanska</ref> == Żëcé == == Dyskògrafijô<ref name=":1">https://www.discogs.com/artist/11705699-Bahlal</ref><ref name=":0">https://www.metal-archives.com/artists/Bahl%27al/726403</ref> == * [[Cult ov Black Blood]] - Abhorrence ov God (Kompilacëjô) * Hell's Coronation / [[Cult ov Black Blood]] - Overdose of the Blasphemous Nectar (2020) * [[Cult ov Black Blood]] - Apocalyptic Banner ov Abaddon (2023) * Erebor / [[Muirthemne]] - Muirthemne / Erebor (2020) * [[Muirthemne]] - [[Chôłpna pùstosc]] (2022) * [[Muirthemne]] - Ùmerce I Żniwò (EP) (2022) * [[Muirthemne]] - Wôłk Przindzé (EP) (2022) * [[Muirthemne]] - [[Kaszëbsczi Antikò​smò​s]] (wëdôné pò jegò smiercë) (2024) == Òbaczë téż == * [[Wikipedijô]] * [[Słowôrz Wikipediji]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Mùzycë]] tq387huiit9svihqpd9ybrizapq173e 195283 195232 2026-04-14T07:40:43Z Jón Haase 19275 195283 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Infobox |above = Jakùb "Bahl'al" Krùt |image = [[Òbrôzk:A3633599928 10.jpg|mały]] |caption = Bah'al na òbkłôdce "Wierzeja Pòza Kòsmòsa" jegò solo projektu Muirthemne | label1 = Miono ë nôzwëskò | data1 = Jakùb Krùt | label2 = Pseùdonim | data2 = Bahl'al, Black Demon ov Vengeance | label3 = Data a môl ùrodzeniô | data3 = [[28 séwnika|28 séwnika]] [[2000]] rokù w Kôrsënie | label4 = Data a Môl smiercë | data4 = 5 rujana 2023 w Gduńskù | label5 = Przëczëna smiercë | data5 = Ùtopienié | label6 = Jinstrument | data6 = Elektricznô gitara, Basowô gitara, Perkùsjô | label7 = Ôrt głosu | data7 = | label8 = Ôrt | data8 = Black Metal, Dark Ambient | label9 = Wark | data9 = Mùzyk, Spiéwôk, Ùtwórca tekstów, Kómpòzytor | label10 = Aktiwnota | data10 = 2015-2023 | label11 = Wëdôwizna | data11 = Okaleczenie, Putrid Cult, Rex Diaboli, EastSide, Samòwëdôwizna | label12 = Sparłãczeniô | data12 = | label13 = Pòspólnicë | data13 = | label14 = Wëapartniony Jinstrument | data14 = | label15 = Karno | data15 = [[Muirthemne]], [[Cult ov Black Blood]], Goatmancy, Khaöz, Madrigal, Sevenfold Blessing, Taniec Kruka | label16 = Òdznaczenia | data16 = | label17 = Faksymile | data17 = | label18 = Òpisënk faksymile | data18 = | label19 = commons | data19 = | label20 = www | data20 = }}<ref name=":0" /> <ref name=":1" /> '''Jakùb "Bahl'al" Krùt'''<ref>https://www.facebook.com/search/top?q=jak%C3%B9b%20kr%C3%B9t "Jakùb Kùrt,"</ref> ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] Jakub Krut) (ùr. [[28 séwnika]] [[2000]] [[Rok|rokù]] w [[Kôrsëno|Kôrsënie]]<ref>https://koscierski.info/artykul/zaginal-25-letni-jakub-n1497678 "Zaginiony pochodził z Karsina, dlatego też najbliżsi biorą pod uwagę to, że mężczyzna mógł wrócić w swoje rodzinne strony. "</ref>, ùm. [[5 rujana]] [[2023]] [[Rok|rokù]] w [[Gduńsk|Gduńskù]]<ref>https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=667768845455551&id=100066673249154</ref>) – bëł kaszëbsczim [[Mùzyk|mùzykã]] [[Heavy metal|metalowim]], chtëri ùsôdzëł pierszi kaszëbsczi [[Black Metal]].<ref>https://web.archive.org/web/20260414014929/https://koscierski.info/artykul/zaginal-25-letni-jakub-n1497678</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260414014938/https://natemat.pl/524614,jakub-krut-zaginal-gdzie-jest-23-latek-z-gdanska</ref> == Żëcé == == Dyskògrafijô<ref name=":1">https://www.discogs.com/artist/11705699-Bahlal</ref><ref name=":0">https://www.metal-archives.com/artists/Bahl%27al/726403</ref> == * [[Cult ov Black Blood]] - Abhorrence ov God (Kompilacëjô) * Hell's Coronation / [[Cult ov Black Blood]] - Overdose of the Blasphemous Nectar (2020) * [[Cult ov Black Blood]] - Apocalyptic Banner ov Abaddon (2023) * Erebor / [[Muirthemne]] - Muirthemne / Erebor (2020) * [[Muirthemne]] - [[Chôłpna pùstosc]] (2022) * [[Muirthemne]] - Ùmerce I Żniwò (EP) (2022) * [[Muirthemne]] - Wôłk Przindzé (EP) (2022) * [[Muirthemne]] - [[Kaszëbsczi Antikò​smò​s]] (wëdôné pò jegò smiercë) (2024) == Òbaczë téż == * [[Wikipedijô]] * [[Słowôrz Wikipediji]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Mùzycë]] otjnhtt8bsnqbzclxyn2fvuiw0vcnkt 10 12566 195220 194717 2026-04-14T01:03:48Z Iketsi 3254 a.mw-selflink 195220 sanitized-css text/css .link-ext::before { background-image: url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/20px-Commons-logo.svg.png"); } .kaladorzk a.mw-selflink { color:#fff !important; background:#d9534f !important; font-weight:normal !important; display:block; box-sizing:border-box; padding:4px 6px; text-decoration:none; border-radius:2px; } sujkr31oiz02na2jcwskb960ttx6cpc 195222 195220 2026-04-14T01:17:46Z Iketsi 3254 padding:2px 2px 195222 sanitized-css text/css .link-ext::before { background-image: url("//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/20px-Commons-logo.svg.png"); } .kaladorzk a.mw-selflink { color:#fff !important; background:#d9534f !important; font-weight:normal !important; display:block; box-sizing:border-box; padding:2px 2px; text-decoration:none; border-radius:2px; } cl66s707wldraujxkdhio2azxtnesgk 2 12576 195213 194744 2026-04-14T00:18:42Z Iketsi 3254 + 195213 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" |+<code>2017 < 1926 > 2017</code> <code>'''''-10 -5'' 2025 <''' <u>2026</u> > 2027 ''+5 +10''</code> <code>2027 < 2126 > 2037</code> !# ![[Pòniedzôłk|'''Pò''']] !'''[[Wtórk|Wt]]''' ![[Strzoda|'''St''']] ![[Czwiôrtk|'''Cz''']] ![[Piątk|'''Pi''']] ![[Sobòta|'''So''']] ![[Niedzela|'''Ni''']] !'''Miesąc''' |- | |''22'' |''23'' |''24'' |''25'' |''26'' |''27'' |''28'' | |- |'''1''' |''29'' |''30'' |''31'' |[[1 stëcznika|'''1''']] |2 |3 |4 | rowspan="4" |Stëcznik |- |'''2''' |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |- |'''3''' |12 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |- |'''4''' |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |- |'''5''' |26 |27 |28 |29 |30 |31 |'''1''' | rowspan="4" |Gromicznik |- |'''6''' |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |- |'''7''' |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |- |'''8''' |16 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |- |'''9''' |23 |24 |25 |26 |27 |28 |'''1''' | rowspan="5" |March |- |'''10''' |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |- |'''11''' |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |- |'''12''' |16 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |- |'''13''' |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |- |'''14''' |30 |31 |'''1''' |2 |3 |4 |5 | rowspan="4" |April |- |'''15''' |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |- |'''16''' |13 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |- |'''17''' |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |- |'''18''' |27 |28 |29 |30 |'''1''' |2 |3 | rowspan="5" |May |- |'''19''' |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |- |'''20''' |11 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |- |'''21''' |18 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |- |'''22''' |25 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |- |'''23''' |'''1''' |2 |3 |4 |5 |6 |7 | rowspan="4" |June |- |'''24''' |8 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |- |'''25''' |15 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |- |'''26''' |22 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |- |'''27''' |29 |30 |'''1''' |2 |3 |4 |5 | rowspan="4" |July |- |'''28''' |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |- |'''29''' |13 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |- |'''30''' |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |- |'''31''' |27 |28 |29 |30 |31 |'''1''' |2 | rowspan="5" |August |- |'''32''' |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |- |'''33''' |10 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |- |'''34''' |17 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |- |'''35''' |24 |25 |26 |27 |28 |29 |30 |- |'''36''' |31 |'''1''' |2 |3 |4 |5 |6 | rowspan="4" |September |- |'''37''' |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |- |'''38''' |14 |15 |16 |17 |18 |19 |20 |- |'''39''' |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |- |'''40''' |28 |29 |30 |'''1''' |2 |3 |4 | rowspan="4" |October |- |'''41''' |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |- |'''42''' |12 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |- |'''43''' |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |- |'''44''' |26 |27 |28 |29 |30 |31 |'''1''' | rowspan="5" |November |- |'''45''' |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |- |'''46''' |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |- |'''47''' |16 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |- |'''48''' |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |- |'''49''' |30 |'''1''' |2 |3 |4 |5 |6 | rowspan="4" |December |- |'''50''' |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |- |'''51''' |14 |15 |16 |17 |18 |19 |20 |- |'''52''' |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |- |'''53''' |28 |29 |30 |31 |'''1''' |2 |3 |January |} == [[Special:SpecialPages]] == {| class="mw-collapsible mw-collapsed wikitable sortable" |+ !# ! ! ! |- | align="right" |1 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AncientPages|{{int:ancientpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |2 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BrokenRedirects|{{int:brokenredirects/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |3 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DeadendPages|{{int:deadendpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |4 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DoubleRedirects|{{int:doubleredirects/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |5 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:FewestRevisions|{{int:fewestrevisions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |6 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LintErrors|{{int:linterrors/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |7 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LonelyPages|{{int:lonelypages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |8 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LongPages|{{int:longpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |9 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ProtectedPages|{{int:protectedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |10 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ProtectedTitles|{{int:protectedtitles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |11 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ShortPages|{{int:shortpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |12 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedCategories|{{int:uncategorizedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |13 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedFiles|{{int:uncategorizedimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |14 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedPages|{{int:uncategorizedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |15 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedTemplates|{{int:uncategorizedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |16 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnconnectedPages|{{int:unconnectedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |17 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnusedCategories|{{int:unusedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |18 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnusedFiles|{{int:unusedimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |19 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnusedTemplates|{{int:unusedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |20 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedCategories|{{int:wantedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |21 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedFiles|{{int:wantedfiles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |22 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedPages|{{int:wantedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |23 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedTemplates|{{int:wantedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |24 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WithoutInterwiki|{{int:withoutinterwiki/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |25 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AllPages|{{int:allpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |26 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Categories|{{int:categories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |27 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CategoryTree|{{int:categorytree/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |28 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DisambiguationPageLinks|{{int:disambiguationpagelinks/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |29 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DisambiguationPages|{{int:disambiguationpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |30 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EntityUsage|{{int:entityusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |31 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LinkSearch|{{int:linksearch/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |32 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListRedirects|{{int:listredirects/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |33 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Nearby|{{int:nearby/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |34 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PagesWithBadges|{{int:pageswithbadges/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |35 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PagesWithProp|{{int:pageswithprop/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |36 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PrefixIndex|{{int:prefixindex/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |37 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Search|{{int:search/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |38 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:TrackingCategories|{{int:trackingcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |39 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AccountSecurity|{{int:accountsecurity/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |40 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BotPasswords|{{int:botpasswords/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |41 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ChangeCredentials|{{int:changecredentials/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |42 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ChangeEmail|{{int:changeemail/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |43 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:TopicSubscriptions|{{int:discussiontools-topicsubscription-special-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |44 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalPreferences|{{int:globalpreferences/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |45 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalRenameRequest|{{int:globalrenamerequest/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |46 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalVanishRequest|{{int:globalvanishrequest/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |47 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UserLogin|{{int:login/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |48 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MergeAccount|{{int:mergeaccount/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |49 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Notifications|{{int:notifications/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |50 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OAuthManageMyGrants|{{int:oauthmanagemygrants/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |51 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PasswordReset|{{int:passwordreset/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |52 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Preferences|{{int:preferences/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |53 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RemoveCredentials|{{int:removecredentials/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |54 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ResetTokens|{{int:resettokens/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |55 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UserLogout|{{int:userlogout/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |56 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ActiveUsers|{{int:activeusers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |57 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AutoblockList|{{int:autoblocklist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |58 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BlockList|{{int:blocklist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |59 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CentralAuth|{{int:centralauth/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |60 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalContributions|{{int:checkuser-global-contributions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |61 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Contributions|{{int:contributions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |62 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CreateAccount|{{int:createaccount/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |63 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EmailUser|{{int:emailuser-title-notarget/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |64 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalBlockList|{{int:globalblocking-list/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |65 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalUserRights|{{int:globalgroupmembership/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |66 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalGroupPermissions|{{int:globalgrouppermissions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |67 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalUsers|{{int:globalusers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |68 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListGrants|{{int:listgrants/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |69 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListGroupRights|{{int:listgrouprights/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |70 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListUsers|{{int:listusers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |71 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OAuthConsumerRegistration|{{int:oauthconsumerregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |72 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OAuthListConsumers|{{int:oauthlistconsumers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |73 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PasswordPolicies|{{int:passwordpolicies/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |74 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UserRights|{{int:userrights/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |75 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AbuseLog|{{int:abuselog/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |76 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditRecovery|{{int:editrecovery/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |77 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Log|{{int:log/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |78 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewFiles|{{int:newimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |79 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewPages|{{int:newpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |80 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewPagesFeed|{{int:newpagesfeed/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |81 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RecentChanges|{{int:recentchanges/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |82 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RecentChangesLinked|{{int:recentchangeslinked/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |83 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Tags|{{int:tags/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |84 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Watchlist|{{int:watchlist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |85 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:FileDuplicateSearch|{{int:fileduplicatesearch/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |86 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalJsonLinks|{{int:globaljsonlinks/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |87 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalUsage|{{int:globalusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |88 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListDuplicatedFiles|{{int:listduplicatedfiles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |89 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListFiles|{{int:listfiles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |90 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MediaStatistics|{{int:mediastatistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |91 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MIMESearch|{{int:mimesearch/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |92 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OrphanedTimedText|{{int:orphanedtimedtext/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |93 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Transcode_statistics|{{int:transcodestatistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |94 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Upload|{{int:upload/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |95 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AbuseFilter|{{int:abusefilter/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |96 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AllMessages|{{int:allmessages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |97 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ApiFeatureUsage|{{int:apifeatureusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |98 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ApiSandbox|{{int:apisandbox/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |99 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BookSources|{{int:booksources/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |100 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WikiSets|{{int:centralauth-editset/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |11 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditChecks|{{int:editchecks/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |12 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ExpandTemplates|{{int:expandtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |13 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GadgetUsage|{{int:gadgetusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |14 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Hieroglyphs|{{int:hieroglyphs/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |15 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Interwiki|{{int:interwiki-title-norights/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |16 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NamespaceInfo|{{int:namespaceinfo/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |17 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RestSandbox|{{int:restsandbox/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |18 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:SiteMatrix|{{int:sitematrix/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |19 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Gadgets|{{int:special-gadgets/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |110 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Statistics|{{int:statistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |111 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:TemplateSandbox|{{int:templatesandbox/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |112 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Version|{{int:version/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |113 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DeletePage|{{int:deletepage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |114 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Diff|{{int:diff-form/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |115 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditPage|{{int:editpage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |116 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewSection|{{int:newsection/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |117 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PageHistory|{{int:pagehistory/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |118 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PageInfo|{{int:pageinfo/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |119 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PermanentLink|{{int:permanentlink/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |120 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ProtectPage|{{int:protectpage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |121 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Purge|{{int:purge/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |122 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RandomInCategory|{{int:randomincategory/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |123 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Random|{{int:randompage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |124 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RandomRedirect|{{int:randomredirect/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |125 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RandomRootpage|{{int:randomrootpage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |126 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Redirect|{{int:redirect/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |127 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostCategories|{{int:mostcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |128 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostLinkedFiles|{{int:mostimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |129 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostInterwikis|{{int:mostinterwikis/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |130 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostLinkedPages|{{int:mostlinked/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |131 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostLinkedCategories|{{int:mostlinkedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |132 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostTranscludedPages|{{int:mostlinkedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |133 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostRevisions|{{int:mostrevisions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |134 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CiteThisPage|{{int:citethispage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |135 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Book|{{int:coll-collection/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |136 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ComparePages|{{int:comparepages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |137 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Export|{{int:export/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |138 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Nuke|{{int:nuke/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |139 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PageAssessments|{{int:pageassessments-special/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |140 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UrlShortener|{{int:urlshortener/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |141 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WhatLinksHere|{{int:whatlinkshere/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |142 |{{int:specialpages-group-spam/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BlockedExternalDomains|{{int:blockedexternaldomains/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |143 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ManageMentors|{{int:growthexperiments-manage-mentors-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |144 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MentorDashboard|{{int:growthexperiments-mentor-dashboard-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |145 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Impact|{{int:growthexperiments-specialimpact-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |146 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewcomerTasksInfo|{{int:newcomertasksinfo/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |147 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AllEvents|{{int:allevents/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |148 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CancelEventRegistration|{{int:canceleventregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |149 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DeleteEventRegistration|{{int:deleteeventregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |150 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditEventRegistration|{{int:editeventregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |151 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EventDetails|{{int:eventdetails/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |152 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GenerateInvitationList|{{int:generateinvitationlist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |153 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:InvitationList|{{int:invitationlist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |154 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MyEvents|{{int:myevents/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |155 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MyInvitationLists|{{int:myinvitationlists/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |156 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RegisterForEvent|{{int:registerforevent/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |157 |{{int:specialpages-group-quality/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PendingChanges|{{int:pendingchanges/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |158 |{{int:specialpages-group-quality/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:StablePages|{{int:stablepages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |159 |{{int:specialpages-group-quality/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ValidationStatistics|{{int:validationstatistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |160 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AutomaticTranslation|{{int:automatic-translation-special-page-description/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |161 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CommunityConfiguration|{{int:communityconfiguration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |162 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Contribute|{{int:contribute/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |163 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ContentTranslation|{{int:cx/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |164 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:FindComment|{{int:discussiontools-findcomment-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |165 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DiscussionToolsDebug|{{int:discussiontoolsdebug-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |166 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalRenameProgress|{{int:globalrenameprogress/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |167 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LintTemplateErrors|{{int:linttemplateerrors/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |168 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MathWikibase|{{int:mathwikibase/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |169 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ORESModels|{{int:oresmodels/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |170 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:SecurePoll|{{int:securepoll/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |} == C == {| class="wikitable" |+ ! ! |- |[[Special:AncientPages|{{int:ancientpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UncategorizedCategories|{{int:uncategorizedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UncategorizedFiles|{{int:uncategorizedimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UncategorizedPages|{{int:uncategorizedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UncategorizedTemplates|{{int:uncategorizedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UnusedCategories|{{int:unusedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:WantedCategories|{{int:wantedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:Categories|{{int:categories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:CategoryTree|{{int:categorytree/{{USERLANGUAGE}}}}]] |<code><nowiki><categorytree mode="categories">Fùńdamentné kategòrëje</categorytree></nowiki></code> <categorytree mode="categories">Fùńdamentné kategòrëje</categorytree> |- |[[Special:TrackingCategories|{{int:trackingcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:RandomInCategory|{{int:randomincategory/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:MostCategories|{{int:mostcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:MostLinkedCategories|{{int:mostlinkedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |+ ! ! |- |[[:Kategòrëjô:Strony z zepsutymi przypisami]] | |- |[[:Kategòrëjô:Starnë lënkùjącé do nieegzystëjących lopków]] | |- |[[:Kategòrëjô:Pages lacking a References section heading]] | |- |[[:Kategòrëjô:Strony używające rozszerzenia EasyTimeline]] | |- |[[:Kategòrëjô:Inconsistent wikidata for Commons category]] | |} == OK? == {| class="wikitable" |+ ! ! !Desktop Web !Mobile Web !App !Kiwix ! |- | |Audio | | |OK | - |[[Łobéz]]; |- | |[[:Kategòrëjô:Strony używające rozszerzenia EasyTimeline|EasyTimeline]] | | | |OK |[[Łobéz]]; [[Linuksowô distribùcëjô]] |} == csbwp == * [[:Òbrôzk:Wikipedie w 'małych' językach Polski.pdf]] * {{RKJ|2023|190}} 2kh3fdqsgo8msvild25844uw90myt3y 195231 195213 2026-04-14T01:43:53Z Iketsi 3254 - 195231 wikitext text/x-wiki == [[Special:SpecialPages]] == {| class="mw-collapsible mw-collapsed wikitable sortable" |+ !# ! ! ! |- | align="right" |1 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AncientPages|{{int:ancientpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |2 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BrokenRedirects|{{int:brokenredirects/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |3 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DeadendPages|{{int:deadendpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |4 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DoubleRedirects|{{int:doubleredirects/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |5 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:FewestRevisions|{{int:fewestrevisions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |6 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LintErrors|{{int:linterrors/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |7 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LonelyPages|{{int:lonelypages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |8 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LongPages|{{int:longpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |9 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ProtectedPages|{{int:protectedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |10 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ProtectedTitles|{{int:protectedtitles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |11 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ShortPages|{{int:shortpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |12 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedCategories|{{int:uncategorizedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |13 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedFiles|{{int:uncategorizedimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |14 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedPages|{{int:uncategorizedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |15 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UncategorizedTemplates|{{int:uncategorizedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |16 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnconnectedPages|{{int:unconnectedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |17 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnusedCategories|{{int:unusedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |18 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnusedFiles|{{int:unusedimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |19 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UnusedTemplates|{{int:unusedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |20 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedCategories|{{int:wantedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |21 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedFiles|{{int:wantedfiles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |22 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedPages|{{int:wantedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |23 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WantedTemplates|{{int:wantedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |24 |{{int:specialpages-group-maintenance/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WithoutInterwiki|{{int:withoutinterwiki/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |25 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AllPages|{{int:allpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |26 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Categories|{{int:categories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |27 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CategoryTree|{{int:categorytree/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |28 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DisambiguationPageLinks|{{int:disambiguationpagelinks/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |29 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DisambiguationPages|{{int:disambiguationpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |30 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EntityUsage|{{int:entityusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |31 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LinkSearch|{{int:linksearch/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |32 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListRedirects|{{int:listredirects/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |33 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Nearby|{{int:nearby/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |34 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PagesWithBadges|{{int:pageswithbadges/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |35 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PagesWithProp|{{int:pageswithprop/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |36 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PrefixIndex|{{int:prefixindex/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |37 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Search|{{int:search/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |38 |{{int:specialpages-group-pages/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:TrackingCategories|{{int:trackingcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |39 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AccountSecurity|{{int:accountsecurity/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |40 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BotPasswords|{{int:botpasswords/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |41 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ChangeCredentials|{{int:changecredentials/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |42 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ChangeEmail|{{int:changeemail/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |43 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:TopicSubscriptions|{{int:discussiontools-topicsubscription-special-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |44 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalPreferences|{{int:globalpreferences/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |45 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalRenameRequest|{{int:globalrenamerequest/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |46 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalVanishRequest|{{int:globalvanishrequest/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |47 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UserLogin|{{int:login/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |48 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MergeAccount|{{int:mergeaccount/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |49 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Notifications|{{int:notifications/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |50 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OAuthManageMyGrants|{{int:oauthmanagemygrants/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |51 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PasswordReset|{{int:passwordreset/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |52 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Preferences|{{int:preferences/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |53 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RemoveCredentials|{{int:removecredentials/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |54 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ResetTokens|{{int:resettokens/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |55 |{{int:specialpages-group-login/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UserLogout|{{int:userlogout/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |56 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ActiveUsers|{{int:activeusers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |57 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AutoblockList|{{int:autoblocklist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |58 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BlockList|{{int:blocklist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |59 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CentralAuth|{{int:centralauth/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |60 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalContributions|{{int:checkuser-global-contributions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |61 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Contributions|{{int:contributions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |62 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CreateAccount|{{int:createaccount/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |63 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EmailUser|{{int:emailuser-title-notarget/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |64 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalBlockList|{{int:globalblocking-list/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |65 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalUserRights|{{int:globalgroupmembership/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |66 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalGroupPermissions|{{int:globalgrouppermissions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |67 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalUsers|{{int:globalusers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |68 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListGrants|{{int:listgrants/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |69 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListGroupRights|{{int:listgrouprights/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |70 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListUsers|{{int:listusers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |71 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OAuthConsumerRegistration|{{int:oauthconsumerregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |72 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OAuthListConsumers|{{int:oauthlistconsumers/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |73 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PasswordPolicies|{{int:passwordpolicies/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |74 |{{int:specialpages-group-users/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UserRights|{{int:userrights/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |75 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AbuseLog|{{int:abuselog/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |76 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditRecovery|{{int:editrecovery/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |77 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Log|{{int:log/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |78 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewFiles|{{int:newimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |79 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewPages|{{int:newpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |80 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewPagesFeed|{{int:newpagesfeed/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |81 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RecentChanges|{{int:recentchanges/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |82 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RecentChangesLinked|{{int:recentchangeslinked/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |83 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Tags|{{int:tags/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |84 |{{int:specialpages-group-changes/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Watchlist|{{int:watchlist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |85 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:FileDuplicateSearch|{{int:fileduplicatesearch/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |86 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalJsonLinks|{{int:globaljsonlinks/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |87 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalUsage|{{int:globalusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |88 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListDuplicatedFiles|{{int:listduplicatedfiles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |89 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ListFiles|{{int:listfiles/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |90 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MediaStatistics|{{int:mediastatistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |91 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MIMESearch|{{int:mimesearch/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |92 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:OrphanedTimedText|{{int:orphanedtimedtext/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |93 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Transcode_statistics|{{int:transcodestatistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |94 |{{int:specialpages-group-media/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Upload|{{int:upload/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |95 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AbuseFilter|{{int:abusefilter/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |96 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AllMessages|{{int:allmessages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |97 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ApiFeatureUsage|{{int:apifeatureusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |98 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ApiSandbox|{{int:apisandbox/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |99 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BookSources|{{int:booksources/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |100 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WikiSets|{{int:centralauth-editset/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |11 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditChecks|{{int:editchecks/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |12 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ExpandTemplates|{{int:expandtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |13 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GadgetUsage|{{int:gadgetusage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |14 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Hieroglyphs|{{int:hieroglyphs/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |15 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Interwiki|{{int:interwiki-title-norights/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |16 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NamespaceInfo|{{int:namespaceinfo/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |17 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RestSandbox|{{int:restsandbox/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |18 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:SiteMatrix|{{int:sitematrix/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |19 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Gadgets|{{int:special-gadgets/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |110 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Statistics|{{int:statistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |111 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:TemplateSandbox|{{int:templatesandbox/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |112 |{{int:specialpages-group-wiki/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Version|{{int:version/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |113 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DeletePage|{{int:deletepage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |114 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Diff|{{int:diff-form/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |115 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditPage|{{int:editpage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |116 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewSection|{{int:newsection/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |117 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PageHistory|{{int:pagehistory/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |118 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PageInfo|{{int:pageinfo/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |119 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PermanentLink|{{int:permanentlink/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |120 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ProtectPage|{{int:protectpage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |121 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Purge|{{int:purge/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |122 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RandomInCategory|{{int:randomincategory/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |123 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Random|{{int:randompage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |124 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RandomRedirect|{{int:randomredirect/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |125 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RandomRootpage|{{int:randomrootpage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |126 |{{int:specialpages-group-redirects/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Redirect|{{int:redirect/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |127 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostCategories|{{int:mostcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |128 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostLinkedFiles|{{int:mostimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |129 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostInterwikis|{{int:mostinterwikis/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |130 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostLinkedPages|{{int:mostlinked/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |131 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostLinkedCategories|{{int:mostlinkedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] |C |- | align="right" |132 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostTranscludedPages|{{int:mostlinkedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |133 |{{int:specialpages-group-highuse/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MostRevisions|{{int:mostrevisions/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |134 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CiteThisPage|{{int:citethispage/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |135 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Book|{{int:coll-collection/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |136 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ComparePages|{{int:comparepages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |137 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Export|{{int:export/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |138 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Nuke|{{int:nuke/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |139 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PageAssessments|{{int:pageassessments-special/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |140 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:UrlShortener|{{int:urlshortener/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |141 |{{int:specialpages-group-pagetools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:WhatLinksHere|{{int:whatlinkshere/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |142 |{{int:specialpages-group-spam/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:BlockedExternalDomains|{{int:blockedexternaldomains/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |143 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ManageMentors|{{int:growthexperiments-manage-mentors-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |144 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MentorDashboard|{{int:growthexperiments-mentor-dashboard-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |145 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Impact|{{int:growthexperiments-specialimpact-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |146 |{{int:specialpages-group-growth-tools/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:NewcomerTasksInfo|{{int:newcomertasksinfo/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |147 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AllEvents|{{int:allevents/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |148 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CancelEventRegistration|{{int:canceleventregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |149 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DeleteEventRegistration|{{int:deleteeventregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |150 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EditEventRegistration|{{int:editeventregistration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |151 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:EventDetails|{{int:eventdetails/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |152 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GenerateInvitationList|{{int:generateinvitationlist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |153 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:InvitationList|{{int:invitationlist/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |154 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MyEvents|{{int:myevents/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |155 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MyInvitationLists|{{int:myinvitationlists/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |156 |{{int:specialpages-group-campaignevents/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:RegisterForEvent|{{int:registerforevent/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |157 |{{int:specialpages-group-quality/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:PendingChanges|{{int:pendingchanges/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |158 |{{int:specialpages-group-quality/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:StablePages|{{int:stablepages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |159 |{{int:specialpages-group-quality/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ValidationStatistics|{{int:validationstatistics/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |160 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:AutomaticTranslation|{{int:automatic-translation-special-page-description/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |161 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:CommunityConfiguration|{{int:communityconfiguration/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |162 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:Contribute|{{int:contribute/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |163 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ContentTranslation|{{int:cx/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |164 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:FindComment|{{int:discussiontools-findcomment-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |165 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:DiscussionToolsDebug|{{int:discussiontoolsdebug-title/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |166 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:GlobalRenameProgress|{{int:globalrenameprogress/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |167 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:LintTemplateErrors|{{int:linttemplateerrors/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |168 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:MathWikibase|{{int:mathwikibase/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |169 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:ORESModels|{{int:oresmodels/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- | align="right" |170 |{{int:specialpages-group-other/{{USERLANGUAGE}}}} |[[Special:SecurePoll|{{int:securepoll/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |} == C == {| class="wikitable" |+ ! ! |- |[[Special:AncientPages|{{int:ancientpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UncategorizedCategories|{{int:uncategorizedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UncategorizedFiles|{{int:uncategorizedimages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UncategorizedPages|{{int:uncategorizedpages/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UncategorizedTemplates|{{int:uncategorizedtemplates/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:UnusedCategories|{{int:unusedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:WantedCategories|{{int:wantedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:Categories|{{int:categories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:CategoryTree|{{int:categorytree/{{USERLANGUAGE}}}}]] |<code><nowiki><categorytree mode="categories">Fùńdamentné kategòrëje</categorytree></nowiki></code> <categorytree mode="categories">Fùńdamentné kategòrëje</categorytree> |- |[[Special:TrackingCategories|{{int:trackingcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:RandomInCategory|{{int:randomincategory/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:MostCategories|{{int:mostcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |- |[[Special:MostLinkedCategories|{{int:mostlinkedcategories/{{USERLANGUAGE}}}}]] | |+ ! ! |- |[[:Kategòrëjô:Strony z zepsutymi przypisami]] | |- |[[:Kategòrëjô:Starnë lënkùjącé do nieegzystëjących lopków]] | |- |[[:Kategòrëjô:Pages lacking a References section heading]] | |- |[[:Kategòrëjô:Strony używające rozszerzenia EasyTimeline]] | |- |[[:Kategòrëjô:Inconsistent wikidata for Commons category]] | |} == OK? == {| class="wikitable" |+ ! ! !Desktop Web !Mobile Web !App !Kiwix ! |- | |Audio | | |OK | - |[[Łobéz]]; |- | |[[:Kategòrëjô:Strony używające rozszerzenia EasyTimeline|EasyTimeline]] | | | |OK |[[Łobéz]]; [[Linuksowô distribùcëjô]] |} == csbwp == * [[:Òbrôzk:Wikipedie w 'małych' językach Polski.pdf]] * {{RKJ|2023|190}} 07bvubxv4lu4p8449oca0fwm40jv8iz 0 12605 195127 194939 2026-04-13T17:38:40Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Barnisłôw Komorowsczi]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 195127 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik|jimiã=Lech Kaczińsczi|gwôsné jimiã=Lech Kaczyński|Òbrôzk=Lech Kaczyński.jpg|òpis=2006|Data_ùrodzeniô=18 czerwińca 1949|Mol_ùrodzeniô=[[Warszawa]]|Data_smierci=10 łżëkwiata 2010|Mol_smierci=Smoleńsk|1. fónkcjô=Prezydent Pòlsczi Repùbliczi|1. Pierszô_dama=Mariô Kaczińska|1. Pòprzédca=[[Aleksander Kwaśniewsczi]]|1. Nastãpnik=[[Barnisłôw Komorowsczi]]|1. Patrio=PiS|2. fónkcjô=Prezydent Stolëcznegò Gardu Warszawë|2. Òd=18 lëstopadnika 2002|2. Do=22 gòdnika 2005|2. Pòprzédca=Wòjcech Kozak|2. Nastãpnik=Mirosław Kochalski (p.f.)|2. Patrio=PiS|3. fónkcjô=Przédnik Prawa ë Sprawiedlëwosci|3. Òd=29 maja 2001|3. Do=18 stëcznika 2003|3. Nastãpnik=[[Jarosłôw Kaczińsczi]]|4. fónkcjô=Minyster Sprawiedlëwosci, generôlny prokùratór|4. Òd=12 czerwińca 2000|4. Do=5 lëpińca 2001|4. Patrio=PiS|4. Pòprzédca=Hanna Suchocka|4. Nastãpnik=Stanisłôw Iwanicki|5. fónkcjô=Przédnik Nôwëższi Jizbë Kóntroli|5. Òd=14 gromicznika 1992|5. Do=8 czerwińca 1995|5. Pòprzédca=Piotr Kownacczi (p.ò.)|5. Nastãpnik=Janusz Wojciechowsczi|1. Òd=23 gòdnika 2005|1. Do=10 łżëkwiata 2010}} '''Lech Aleksander Kaczińsczi''' (ùr. 18 czerwińca 1949 w Warszawié, zm. 10 łżëkwiata 2010 w Smoleńsku) bëł pòlsczim pòlitikã ë rëchcenwaltã, òd 23 gòdnika 2005 do 10 łżëkwiata 2010 bëł prezydeńtã [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]<ref name=":0">''[https://web.archive.org/web/20221116135659/https://www.prezydent.pl/kancelaria/archiwum/archiwum-lecha-kaczynskiego/prezydent/biografia Życiorys Lecha Kaczyńskiego].''&nbsp;prezydent.pl.&nbsp;[dost. 2026-04-12].&nbsp;(<abbr>pòll.</abbr>).</ref>. Zdżinął w Smoleńsczi katastrofié w 2010<ref>''[https://forsal.pl/artykuly/412502,samolot-prezydencki-rozbil-sie-w-smolensku-na-pokladzie-znajdowali-sie-min-para-prezydencka-i-szef-nbp.html Samolot prezydencki rozbił się w Smoleńsku, na pokładzie znajdowali się m.in. para prezydencka i szef NBP]'' [online], forsal.pl, 10 kwietnia 2010 [dost 2026-04-12] (pòl.).</ref>. Bëł bratã blëzniôkã przédnika [[Prawò ë Sprawiedlëwosc|Prawa]] [[Prawò ë Sprawiedlëwosc|ë Sprawiedlëwosci]] Jarosława Kaczińsczégò<ref name=":0" />. Sztudérowôł na Wëdzéle Prawa i Administracje Warszawsczégò Ùniwersytetu, dze ukończëł sztudia magistersczé ë doktorancczé<ref>[https://dziedzictwopamieci.sejm.gov.pl/smolensk.nsf/bio.xsp?name=Kaczy%C5%84ski%20Lech ''Lech Kaczyński - biografia''].&nbsp;Dziedzictwo pamięci.&nbsp;[dost. 2026-04-12].&nbsp;(<abbr>pòl.</abbr>).</ref>. == Òbaczë téż == * [[Barnisłôw Komorowsczi]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Prezydencë Pòlsczi|Kaczińsczi, Lech]] bpen2w7r32ksi7hvrz1xg1ruyetls3r 0 12627 195032 195030 2026-04-13T12:05:11Z Iketsi 3254 +🔗🧲 195032 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kiwix logo v3 glow.svg|mały]] '''Kiwix''' – serwis i aplikacjô<ref>https://web.archive.org/web/20191107173842/https://poszerzaj-horyzonty.pl/wikipedia-offline-na-telefonie-idealna-podczas-podrozy/ ({{Jãz.|pl}})</ref>. == Lësta == <small> {| class="wikitable" |+ .zim Wikipediji [[Kaszëbsczi jãzëk|pò kaszëbskù]] |- ! [maxi], z òbrôzkama (250 px) !! MiB !! sha256 |- |<code>wikipedia_csb_all_'''maxi'''_2026-01</code>|| {{%t|{{#expr: 66526414/67684352*100}}|{{B|66526414}}}} || <span class="plainlinks">[https://web.archive.org/web/20260413053033/https://download.kiwix.org/zim/wikipedia/wikipedia_csb_all_maxi_2026-01.zim.sha256 <code><nowiki>45…21</nowiki></code>]</span> |- |<code>wikipedia_csb_all_'''maxi'''_2026-04</code>|| {{%t|100|{{B|67684352}}}} || <span class="plainlinks">[https://download.kiwix.org/zim/wikipedia/wikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim 🔗][magnet:?xt=urn:btih:21fe9292ceedde85fd6359b950617ed115e9fe8f&xt=urn:md5:541cbc3132646bff0dad4977f43edff1&xl=67684876&dn=wikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&as=https%3A%2F%2Fdownload.kiwix.org%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&tr=https%3A%2F%2Ftracker.openzim.org%2Fannounce&tr=udp%3A%2F%2Ftracker.openzim.org%3A6969%2Fannounce%0A&ws=https%3A%2F%2Fdownload.kiwix.org%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&ws=https%3A%2F%2Fwi.mirror.driftle.ss%2Fkiwix%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&ws=https%3A%2F%2Fny.mirror.driftle.ss%2Fkiwix%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&ws=https%3A%2F%2Fdumps.wikimedia.org%2Fkiwix%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&ws=https%3A%2F%2Fftpmirror.your.org%2Fpub%2Fkiwix%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&ws=https%3A%2F%2Fmirror.download.kiwix.org%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&ws=https%3A%2F%2Fmirrors.dotsrc.org%2Fkiwix%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&xs=https%3A%2F%2Fdownload.kiwix.org%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim.torrent 🧲][https://web.archive.org/web/20260413052739/https://download.kiwix.org/zim/wikipedia/wikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim.sha256 <code><nowiki>15…c9</nowiki></code>]</span> |- ! [nopic], bez òbrôzków !! MiB !! sha256 |- |<code>wikipedia_csb_all_'''nopic'''_2026-01</code>|| {{%t|{{#expr: 7224116/67684352*100}}|{{B|7224116}}}} || <span class="plainlinks">[https://web.archive.org/web/20260413054644/https://download.kiwix.org/zim/wikipedia/wikipedia_csb_all_nopic_2026-01.zim.sha256 <code><nowiki>ea…66</nowiki></code>]</span> |- |<code>wikipedia_csb_all_'''nopic'''_2026-04</code> || {{%t|{{#expr: 7487488/67684352*100}}|{{B|7487488}}}} || <span class="plainlinks">[https://web.archive.org/web/20260413055314/https://download.kiwix.org/zim/wikipedia/wikipedia_csb_all_nopic_2026-04.zim.sha256 <code><nowiki>70…9e</nowiki></code>]</span> |} </small> == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Kiwix page view.jpg Òbrôzk:Kiwix screen.jpg </gallery> == Òbaczë téż == * [[Wikipedijô]] * [[Słowôrz Wikipediji]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://browse.library.kiwix.org/#lang=csb {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Infòrmatika| ]] 5g11ca6xc5scifr1ve4wvth4di9n3wa 195035 195032 2026-04-13T13:49:44Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ +https://pwa.kiwix.org/www/index.html 195035 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kiwix logo v3 glow.svg|mały]] '''Kiwix''' – serwis i aplikacjô<ref>https://web.archive.org/web/20191107173842/https://poszerzaj-horyzonty.pl/wikipedia-offline-na-telefonie-idealna-podczas-podrozy/ ({{Jãz.|pl}})</ref>. == Lësta == <small> {| class="wikitable" |+ .zim Wikipediji [[Kaszëbsczi jãzëk|pò kaszëbskù]] |- ! [maxi], z òbrôzkama (250 px) !! MiB !! sha256 |- |<code>wikipedia_csb_all_'''maxi'''_2026-01</code>|| {{%t|{{#expr: 66526414/67684352*100}}|{{B|66526414}}}} || <span class="plainlinks">[https://web.archive.org/web/20260413053033/https://download.kiwix.org/zim/wikipedia/wikipedia_csb_all_maxi_2026-01.zim.sha256 <code><nowiki>45…21</nowiki></code>]</span> |- |<code>wikipedia_csb_all_'''maxi'''_2026-04</code>|| {{%t|100|{{B|67684352}}}} || <span class="plainlinks">[https://download.kiwix.org/zim/wikipedia/wikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim 🔗][magnet:?xt=urn:btih:21fe9292ceedde85fd6359b950617ed115e9fe8f&xt=urn:md5:541cbc3132646bff0dad4977f43edff1&xl=67684876&dn=wikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&as=https%3A%2F%2Fdownload.kiwix.org%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&tr=https%3A%2F%2Ftracker.openzim.org%2Fannounce&tr=udp%3A%2F%2Ftracker.openzim.org%3A6969%2Fannounce%0A&ws=https%3A%2F%2Fdownload.kiwix.org%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&ws=https%3A%2F%2Fwi.mirror.driftle.ss%2Fkiwix%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&ws=https%3A%2F%2Fny.mirror.driftle.ss%2Fkiwix%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&ws=https%3A%2F%2Fdumps.wikimedia.org%2Fkiwix%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&ws=https%3A%2F%2Fftpmirror.your.org%2Fpub%2Fkiwix%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&ws=https%3A%2F%2Fmirror.download.kiwix.org%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&ws=https%3A%2F%2Fmirrors.dotsrc.org%2Fkiwix%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&xs=https%3A%2F%2Fdownload.kiwix.org%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim.torrent 🧲][https://web.archive.org/web/20260413052739/https://download.kiwix.org/zim/wikipedia/wikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim.sha256 <code><nowiki>15…c9</nowiki></code>]</span> |- ! [nopic], bez òbrôzków !! MiB !! sha256 |- |<code>wikipedia_csb_all_'''nopic'''_2026-01</code>|| {{%t|{{#expr: 7224116/67684352*100}}|{{B|7224116}}}} || <span class="plainlinks">[https://web.archive.org/web/20260413054644/https://download.kiwix.org/zim/wikipedia/wikipedia_csb_all_nopic_2026-01.zim.sha256 <code><nowiki>ea…66</nowiki></code>]</span> |- |<code>wikipedia_csb_all_'''nopic'''_2026-04</code> || {{%t|{{#expr: 7487488/67684352*100}}|{{B|7487488}}}} || <span class="plainlinks">[https://web.archive.org/web/20260413055314/https://download.kiwix.org/zim/wikipedia/wikipedia_csb_all_nopic_2026-04.zim.sha256 <code><nowiki>70…9e</nowiki></code>]</span> |} </small> == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Kiwix page view.jpg Òbrôzk:Kiwix screen.jpg </gallery> == Òbaczë téż == * [[Wikipedijô]] * [[Słowôrz Wikipediji]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://browse.library.kiwix.org/#lang=csb * https://pwa.kiwix.org/www/index.html {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Infòrmatika| ]] haifpsgfauei0qz5u274giijbssp99g 195036 195035 2026-04-13T14:27:22Z Iketsi 3254 <small> → style="font-size: 85%;" 195036 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kiwix logo v3 glow.svg|mały]] '''Kiwix''' – serwis i aplikacjô<ref>https://web.archive.org/web/20191107173842/https://poszerzaj-horyzonty.pl/wikipedia-offline-na-telefonie-idealna-podczas-podrozy/ ({{Jãz.|pl}})</ref>. == Lësta == {| class="wikitable" style="font-size: 85%" |+ .zim Wikipediji [[Kaszëbsczi jãzëk|pò kaszëbskù]] |- ! [maxi], z òbrôzkama (250 px) !! MiB !! sëma |- |<code>wikipedia_csb_all_'''maxi'''_2015-07</code><ref>https://web.archive.org/web/20150802100222/http://download.kiwix.org/zim/wikipedia/wikipedia_csb_all_2015-07.zim</ref> | {{%t|{{#expr: 42015084/67684352*100}}|{{B|42015084}}}} |<span class="plainlinks"><code>[https://web.archive.org/web/20150802131858/http://download.kiwix.org/zim/wikipedia/wikipedia_csb_all_2015-07.zim.md5 fd…85]</code></span> |- |<code>wikipedia_csb_all_'''maxi'''_2026-01</code>|| {{%t|{{#expr: 66526414/67684352*100}}|{{B|66526414}}}} || <span class="plainlinks">[https://web.archive.org/web/20260413053033/https://download.kiwix.org/zim/wikipedia/wikipedia_csb_all_maxi_2026-01.zim.sha256 <code><nowiki>45…21</nowiki></code>]</span> |- |<code>wikipedia_csb_all_'''maxi'''_2026-04</code>|| {{%t|100|{{B|67684352}}}} || <span class="plainlinks">[https://download.kiwix.org/zim/wikipedia/wikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim 🔗][magnet:?xt=urn:btih:21fe9292ceedde85fd6359b950617ed115e9fe8f&xt=urn:md5:541cbc3132646bff0dad4977f43edff1&xl=67684876&dn=wikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&as=https%3A%2F%2Fdownload.kiwix.org%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&tr=https%3A%2F%2Ftracker.openzim.org%2Fannounce&tr=udp%3A%2F%2Ftracker.openzim.org%3A6969%2Fannounce%0A&ws=https%3A%2F%2Fdownload.kiwix.org%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&ws=https%3A%2F%2Fwi.mirror.driftle.ss%2Fkiwix%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&ws=https%3A%2F%2Fny.mirror.driftle.ss%2Fkiwix%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&ws=https%3A%2F%2Fdumps.wikimedia.org%2Fkiwix%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&ws=https%3A%2F%2Fftpmirror.your.org%2Fpub%2Fkiwix%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&ws=https%3A%2F%2Fmirror.download.kiwix.org%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&ws=https%3A%2F%2Fmirrors.dotsrc.org%2Fkiwix%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim&xs=https%3A%2F%2Fdownload.kiwix.org%2Fzim%2Fwikipedia%2Fwikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim.torrent 🧲][https://web.archive.org/web/20260413052739/https://download.kiwix.org/zim/wikipedia/wikipedia_csb_all_maxi_2026-04.zim.sha256 <code><nowiki>15…c9</nowiki></code>]</span> |- ! [nopic], bez òbrôzków !! MiB !! sëma |- |<code>wikipedia_csb_all_'''nopic'''_2015-07</code><ref>https://web.archive.org/web/20150807164852/http://ftpmirror.your.org/pub/kiwix/zim/wikipedia/wikipedia_csb_all_nopic_2015-07.zim</ref>|| {{%t|{{#expr: 1458904/67684352*100}}|{{B|1458904}}}} |<span class="plainlinks"><code>[https://web.archive.org/web/20150802135847/http://download.kiwix.org/zim/wikipedia/wikipedia_csb_all_nopic_2015-07.zim.md5 77…9a]</code></span> |- |<code>wikipedia_csb_all_'''nopic'''_2026-01</code>|| {{%t|{{#expr: 7224116/67684352*100}}|{{B|7224116}}}} || <span class="plainlinks">[https://web.archive.org/web/20260413054644/https://download.kiwix.org/zim/wikipedia/wikipedia_csb_all_nopic_2026-01.zim.sha256 <code><nowiki>ea…66</nowiki></code>]</span> |- |<code>wikipedia_csb_all_'''nopic'''_2026-04</code> || {{%t|{{#expr: 7487488/67684352*100}}|{{B|7487488}}}} || <span class="plainlinks">[https://web.archive.org/web/20260413055314/https://download.kiwix.org/zim/wikipedia/wikipedia_csb_all_nopic_2026-04.zim.sha256 <code><nowiki>70…9e</nowiki></code>]</span> |} == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Kiwix page view.jpg Òbrôzk:Kiwix screen.jpg </gallery> == Òbaczë téż == * [[Wikipedijô]] * [[Słowôrz Wikipediji]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://browse.library.kiwix.org/#lang=csb * https://pwa.kiwix.org/www/index.html {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Infòrmatika| ]] 2xrakj7ofcpv1liod7yyv9nzorcfcqn 0 12629 195081 2026-04-13T15:19:06Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Szląsczi Alfabét]] do [[Szląsczi alfabét]]: A → a 195081 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Szląsczi alfabét]] dwtwvtp9uoj81iz5uecyup12so26n3a 195082 195081 2026-04-13T15:19:25Z Iketsi 3254 {{ADR|Szląsczi alfabét}} 195082 wikitext text/x-wiki {{ADR|Szląsczi alfabét}} h8ojaqfjqq9deuuuk7me28tst9xvrtf 14 12630 195096 2026-04-13T15:36:52Z Iketsi 3254 N 195096 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Szkòłë]] [[Kategòrëjô:Gmina Pùck]] 0g70lp0fxylt3q0ixun1gaxdtqa2zse 0 12631 195111 2026-04-13T15:51:57Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Kaszëbsczé Mùzeum miona Frãcëszka Trédra]] do [[Kaszëbsczé Mùzeùm miona Frãcëszka Trédra]]: Mùzeum → Mùzeùm 195111 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Kaszëbsczé Mùzeùm miona Frãcëszka Trédra]] 8ztnf2b6c8pmxxz7ld1d2bcxdrd5430 0 12632 195114 2026-04-13T15:57:40Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Kaszëbsczé Mùzeùm miona Frãcëszka Trédra]] do [[Kaszëbsczé Mùzeùm miona Frãcëszka Trédra w Kartuzach]]: Kaszëbsczé Mùzeùm miona Frãcëszka Trédra → Kaszëbsczé Mùzeùm miona Frãcëszka Trédra w Kartuzach 195114 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Kaszëbsczé Mùzeùm miona Frãcëszka Trédra w Kartuzach]] khnd4v2plq1cww1ezpji0f84ar8nv8q 10 12633 195117 2026-04-13T16:37:35Z Iketsi 3254 N 195117 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Przëpisë|group=Ùwôdżi}}</includeonly><noinclude> <code><nowiki>{{Przëpisë|group=Ùwôdżi}}</nowiki></code> → {{Przëpisë|group=Ùwôdżi}} </noinclude> r0zev7bq3r8wdr6jqntwks6g5d8aekj 195118 195117 2026-04-13T16:38:41Z Iketsi 3254 Uwodzi 195118 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Przëpisë|group=Uwodzi}}</includeonly><noinclude> <code><nowiki>{{Przëpisë|group=Uwodzi}}</nowiki></code> → {{Przëpisë|group=Uwodzi}} </noinclude> kjh8l0oz95bq944ba35hhdmmp7brw3z 195119 195118 2026-04-13T16:39:08Z Iketsi 3254 <references group="Uwodzi"/> 195119 wikitext text/x-wiki <includeonly><references group="Uwodzi"/></includeonly><noinclude> <code><nowiki>{{Przëpisë|group=Uwodzi}}</nowiki></code> → {{Przëpisë|group=Uwodzi}} </noinclude> jjm70g3y6ugpw0a6nuqold2717wn3fu 195120 195119 2026-04-13T16:50:19Z Iketsi 3254 Ùwôdżi 195120 wikitext text/x-wiki <includeonly><references group="Ùwôdżi"/></includeonly><noinclude> <code><nowiki>{{Przëpisë|group=Ùwôdżi}}</nowiki></code> → {{Przëpisë|group=Ùwôdżi}} </noinclude> g4qbs37fuzdujxkbod0peirh1lw5afc 195121 195120 2026-04-13T16:51:05Z Iketsi 3254 {{Ùwôdżi}} 195121 wikitext text/x-wiki <includeonly><references group="Ùwôdżi"/></includeonly><noinclude> <code><nowiki>{{Ùwôdżi}}</nowiki></code> → {{Ùwôdżi}} </noinclude> a775fi0zf6bv6mc3o83c5subloonhln 14 12634 195142 2026-04-13T17:56:15Z Iketsi 3254 N 195142 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Rzéczi]] [[Kategòrëjô:Geògrafijô Pòlsczi]] fr4hcmmo7hr004phir7fgoxqmos2fw4 10 12635 195201 2026-04-13T19:52:22Z Iketsi 3254 [[:pl:Szablon:Arabska na rzymską]] — RKJ 2009:52 rzimsczé cyfrë ‘cyfry rzymskie’ 195201 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch:{{#expr:({{{1|{{CURRENTYEAR}}}}} /1000) mod 10}} |1=M |2=MM |3=MMM |4=ↁM |5=ↁ |6=ↁM |7=ↁMM |8=ↁMMM |9=Mↂ }}{{#switch:{{#expr:({{{1|{{CURRENTYEAR}}}}} /100) mod 10}} |1=C |2=CC |3=CCC |4=CD |5=D |6=DC |7=DCC |8=DCCC |9=CM }}{{#switch:{{#expr:({{{1|{{CURRENTYEAR}}}}} /10) mod 10}} |1=X |2=XX |3=XXX |4=XL |5=L |6=LX |7=LXX |8=LXXX |9=XC }}{{#switch:{{#expr:({{{1|{{CURRENTYEAR}}}}} /1) mod 10}} |1=I |2=II |3=III |4=IV |5=V |6=VI |7=VII |8=VIII |9=IX }}</includeonly><noinclude> * <code><nowiki>{{</nowiki>Rzimsczé cyfrë<nowiki>}}</nowiki></code> {{Rzimsczé cyfrë}} * <code><nowiki>{{</nowiki>Rzimsczé cyfrë|<nowiki>}}</nowiki></code> {{Rzimsczé cyfrë|}} * <code><nowiki>{{</nowiki>Rzimsczé cyfrë|0<nowiki>}}</nowiki></code> {{Rzimsczé cyfrë|0}} * <code><nowiki>{{</nowiki>Rzimsczé cyfrë|1<nowiki>}}</nowiki></code> {{Rzimsczé cyfrë|1}} * <code><nowiki>{{</nowiki>Rzimsczé cyfrë|2<nowiki>}}</nowiki></code> {{Rzimsczé cyfrë|2}} * <code><nowiki>{{</nowiki>Rzimsczé cyfrë|7*7<nowiki>}}</nowiki></code> {{Rzimsczé cyfrë|7*7}} * <code><nowiki>{{</nowiki>Rzimsczé cyfrë|49<nowiki>}}</nowiki></code> {{Rzimsczé cyfrë|49}} * <code><nowiki>{{</nowiki>Rzimsczé cyfrë|50<nowiki>}}</nowiki></code> {{Rzimsczé cyfrë|50}} * <code><nowiki>{{</nowiki>Rzimsczé cyfrë|51<nowiki>}}</nowiki></code> {{Rzimsczé cyfrë|51}} * <code><nowiki>{{</nowiki>Rzimsczé cyfrë|1970<nowiki>}}</nowiki></code> {{Rzimsczé cyfrë|1970}} * <code><nowiki>{{</nowiki>Rzimsczé cyfrë|1999<nowiki>}}</nowiki></code> {{Rzimsczé cyfrë|1999}} * <code><nowiki>{{</nowiki>Rzimsczé cyfrë|4999<nowiki>}}</nowiki></code> {{Rzimsczé cyfrë|4999}} * <code><nowiki>{{</nowiki>Rzimsczé cyfrë|5000<nowiki>}}</nowiki></code> {{Rzimsczé cyfrë|5000}} * <code><nowiki>{{</nowiki>Rzimsczé cyfrë|5001<nowiki>}}</nowiki></code> {{Rzimsczé cyfrë|5001}} </noinclude> nimzhbunur37n9oserhskqalkanby3o 0 12636 195203 2026-04-13T23:39:13Z Iketsi 3254 N 195203 wikitext text/x-wiki '''Òżniwinë''' – == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Stachowicz, Dożynki (Muzeum Narodowe).jpg </gallery> == Òbaczë téż == * [[Zôdëszny Dzéń]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] cc5bgoccfepl4wd02et7tjxstijo9n8 195204 195203 2026-04-13T23:39:48Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ +1 195204 wikitext text/x-wiki '''Òżniwinë''' – == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Stachowicz, Dożynki (Muzeum Narodowe).jpg </gallery> == Òbaczë téż == * [[Zôdëszny Dzéń]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://zkaszub.info/dozynki-2018-kartuzy/ {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] 0my0id5x8mleg24b52gofx3dh2thbxa 195207 195204 2026-04-13T23:44:25Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ +1 195207 wikitext text/x-wiki '''Òżniwinë''' – == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Stachowicz, Dożynki (Muzeum Narodowe).jpg </gallery> == Òbaczë téż == * [[Zôdëszny Dzéń]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://zkaszub.info/dozynki-2018-kartuzy/ * {{YouTube|wI4pu_mYQRM|Mezowianie 2011. ...Dożynki / Òżniwinë}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] d3wwhbud09ubbt1s7321b9co589chtp 195210 195207 2026-04-13T23:45:56Z Iketsi 3254 https://sloworz.org/word/8833/meaning/10070 195210 wikitext text/x-wiki '''Òżniwinë'''<ref>https://sloworz.org/word/8833/meaning/10070</ref> – == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Stachowicz, Dożynki (Muzeum Narodowe).jpg </gallery> == Òbaczë téż == * [[Zôdëszny Dzéń]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://zkaszub.info/dozynki-2018-kartuzy/ * {{YouTube|wI4pu_mYQRM|Mezowianie 2011. ...Dożynki / Òżniwinë}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] iw46skmcaaxmevgdslxbe78bef871oq 195211 195210 2026-04-13T23:49:09Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ +2 195211 wikitext text/x-wiki '''Òżniwinë'''<ref>https://sloworz.org/word/8833/meaning/10070</ref> – == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Stachowicz, Dożynki (Muzeum Narodowe).jpg </gallery> == Òbaczë téż == * [[Zôdëszny Dzéń]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://zkaszub.info/dozynki-2018-kartuzy/ * {{YouTube|wI4pu_mYQRM|Mezowianie 2011. ...Dożynki / Òżniwinë}} * {{YouTube|7JtR7n8F3WQ|Òżniwinë w reżyserii Andrzeja Dudzińskiego}} * {{YouTube|ivnGb6hGUkI|Òżniwinë - stôrô tradicjô w zmieniwającym sã swiece — Kaszëbë i swiat}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] b1dht70dxvo47f83l2gqqy763kpqm93 195212 195211 2026-04-14T00:11:55Z Iketsi 3254 + 195212 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Harvest-home in Sandomir color.jpg|mały]] '''Òżniwinë'''<ref>https://sloworz.org/word/8833/meaning/10070</ref> abò '''dożniwk'''<ref>https://kaszebi.rastko.net/?p=234</ref> – == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Stachowicz, Dożynki (Muzeum Narodowe).jpg| Òbrôzk:DOŻYNKI BRZEZINY 2011r. 01 - panoramio.jpg|[[Chléb]] Òbrôzk:Wierusz-Kowalski Dożynki 1910.jpg| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Zôdëszny Dzéń]] * [[Môjik]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://zkaszub.info/dozynki-2018-kartuzy/ ({{Jãz.|pl}}) * https://czec.pl/pl/n/35 ({{Jãz.|pl}}) * https://kids.kiddle.co/Do%C5%BCynki ({{Jãz.|en}}) * https://kaszebsko.com/wp-content/uploads/2023/01/03Jablonski.pdf * https://apcz.umk.pl/AUNC_PED/article/view/36342 * https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/rompski-jan/ * https://kaszebsko.com/wp-content/uploads/2023/01/Historio-Kaszebow-22III.pdf * {{YouTube|wI4pu_mYQRM|Mezowianie 2011. ...Dożynki / Òżniwinë}} * {{YouTube|7JtR7n8F3WQ|Òżniwinë w reżyserii Andrzeja Dudzińskiego}} * {{YouTube|ivnGb6hGUkI|Òżniwinë - stôrô tradicjô w zmieniwającym sã swiece — Kaszëbë i swiat}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] 9qiybwggaxr1h5a71hl7cguxtymzly6 10 12637 195214 2026-04-14T00:47:05Z Iketsi 3254 N 195214 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="font-size:85%; text-align:right;" !# ![[Pòniedzôłk|'''Pò''']] !'''[[Wtórk|Wt]]''' ![[Strzoda|'''St''']] ![[Czwiôrtk|'''Cz''']] ![[Piątk|'''Pi''']] ![[Sobòta|'''So''']] ![[Niedzela|'''Ni''']] !'''Miesąc''' |- | |''22'' |''23'' |''24'' |''25'' |''26'' |''27'' |''28'' | |- !1 |''29'' |''30'' |''31'' |[[1 stëcznika|'''1''']] |[[2 stëcznika|2]] |[[3 stëcznika|3]] |[[4 stëcznika|4]] | rowspan="4" |[[Stëcznik]] |- !2 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |- !3 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |- !4 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |- !5 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |'''1''' | rowspan="4" |[[Gromicznik]] |- !6 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |- !7 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |- !8 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |- !9 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |'''1''' | rowspan="5" |[[Strëmiannik]] |- !10 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |- !11 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |- !12 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |- !13 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |- !14 |30 |31 |'''1''' |2 |3 |4 |5 | rowspan="4" |[[Łżëkwiat|April]] |- !15 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |- !16 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |- !17 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |- !18 |27 |28 |29 |30 |'''1''' |2 |3 | rowspan="5" |[[Môj]] |- !19 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |- !20 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |- !21 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |- !22 |25 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |- !23 |'''1''' |2 |3 |4 |5 |6 |7 | rowspan="4" |[[Czerwińc]] |- !24 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |- !25 |15 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |- !26 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |- !27 |29 |30 |'''1''' |2 |3 |4 |5 | rowspan="4" |[[Lëpińc]] |- !28 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |- !29 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |- !30 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |- !31 |27 |28 |29 |30 |31 |'''1''' |2 | rowspan="5" |[[Zélnik]] |- !32 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |- !33 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |- !34 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |- !35 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |30 |- !36 |31 |'''1''' |2 |3 |4 |5 |6 | rowspan="4" |[[Séwnik]] |- !37 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |- !38 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |20 |- !39 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |- !40 |28 |29 |30 |'''1''' |2 |3 |4 | rowspan="4" |[[Pazdzérznik]] |- !41 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |- !42 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |- !43 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |- !44 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |'''1''' | rowspan="5" |[[Lëstopadnik]] |- !45 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |- !46 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |- !47 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |- !48 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |- !49 |30 |'''1''' |2 |3 |4 |5 |6 | rowspan="4" |[[Gòdnik]] |- !50 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |- !51 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |20 |- !52 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |- !52 |28 |29 |30 |31 |'''1''' |2 |3 |[[Stëcznik]] |} qzsv250bgrxdbl6rgtyejb1uga4r8jd 195215 195214 2026-04-14T00:50:05Z Iketsi 3254 style 195215 wikitext text/x-wiki <div style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: auto; text-align: center; font-size: 90%; line-height: 1.4em; clear: right;"> <div style="border: 1px solid #ccd2d9; width: 240px; background: #f9f9f9; text-align: left; padding: 0.5em 1em 0.5em 1em; text-align: center;"> {| style="background: transparent; text-align:right; table-layout: auto; border-collapse: collapse; padding: 0; font-size: 85%%;" cellspacing="0" cellpadding="0" width="100%" !# ![[Pòniedzôłk|'''Pò''']] !'''[[Wtórk|Wt]]''' ![[Strzoda|'''St''']] ![[Czwiôrtk|'''Cz''']] ![[Piątk|'''Pi''']] ![[Sobòta|'''So''']] ![[Niedzela|'''Ni''']] !'''Miesąc''' |- | |''22'' |''23'' |''24'' |''25'' |''26'' |''27'' |''28'' | |- !1 |''29'' |''30'' |''31'' |[[1 stëcznika|'''1''']] |[[2 stëcznika|2]] |[[3 stëcznika|3]] |[[4 stëcznika|4]] | rowspan="4" |[[Stëcznik]] |- !2 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |- !3 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |- !4 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |- !5 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |'''1''' | rowspan="4" |[[Gromicznik]] |- !6 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |- !7 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |- !8 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |- !9 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |'''1''' | rowspan="5" |[[Strëmiannik]] |- !10 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |- !11 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |- !12 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |- !13 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |- !14 |30 |31 |'''1''' |2 |3 |4 |5 | rowspan="4" |[[Łżëkwiat|April]] |- !15 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |- !16 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |- !17 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |- !18 |27 |28 |29 |30 |'''1''' |2 |3 | rowspan="5" |[[Môj]] |- !19 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |- !20 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |- !21 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |- !22 |25 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |- !23 |'''1''' |2 |3 |4 |5 |6 |7 | rowspan="4" |[[Czerwińc]] |- !24 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |- !25 |15 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |- !26 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |- !27 |29 |30 |'''1''' |2 |3 |4 |5 | rowspan="4" |[[Lëpińc]] |- !28 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |- !29 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |- !30 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |- !31 |27 |28 |29 |30 |31 |'''1''' |2 | rowspan="5" |[[Zélnik]] |- !32 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |- !33 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |- !34 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |- !35 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |30 |- !36 |31 |'''1''' |2 |3 |4 |5 |6 | rowspan="4" |[[Séwnik]] |- !37 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |- !38 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |20 |- !39 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |- !40 |28 |29 |30 |'''1''' |2 |3 |4 | rowspan="4" |[[Pazdzérznik]] |- !41 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |- !42 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |- !43 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |- !44 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |'''1''' | rowspan="5" |[[Lëstopadnik]] |- !45 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |- !46 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |- !47 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |- !48 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |- !49 |30 |'''1''' |2 |3 |4 |5 |6 | rowspan="4" |[[Gòdnik]] |- !50 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |- !51 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |20 |- !52 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |- !52 |28 |29 |30 |31 |'''1''' |2 |3 |[[Stëcznik]] |} </div> </div> ki1rnhuekmstnk1e6r5ibau68ym88pg 195217 195215 2026-04-14T00:55:55Z Iketsi 3254 + 195217 wikitext text/x-wiki <div style="float: right; margin: 0 0 0.5em 0.5em; width: auto; text-align: center; font-size: 90%; line-height: 1.2em; clear: right;"> <div style="border: 1px solid #ccd2d9; width: 240px; background: #f9f9f9; text-align: left; padding: 0.5em 1em 0.5em 1em; text-align: center;"> {| style="background: transparent; text-align:right; table-layout: auto; border-collapse: collapse; padding: 0; font-size: 85%%;" cellspacing="0" cellpadding="0" width="100%" !# ![[Pòniedzôłk|'''Pò''']] !'''[[Wtórk|Wt]]''' ![[Strzoda|'''St''']] ![[Czwiôrtk|'''Cz''']] ![[Piątk|'''Pi''']] ![[Sobòta|'''So''']] ![[Niedzela|'''Ni''']] !'''Miesąc''' |- | |''22'' |''23'' |''24'' |''25'' |''26'' |''27'' |''28'' | |- !1 |''29'' |''30'' |''31'' |[[1 stëcznika|'''1''']] |[[2 stëcznika|2]] |[[3 stëcznika|3]] |[[4 stëcznika|4]] | rowspan="4" |[[Stëcznik]] |- !2 |[[5 stëcznika|5]] |[[6 stëcznika|6]] |[[7 stëcznika|7]] |[[8 stëcznika|8]] |[[9 stëcznika|9]] |[[10 stëcznika|10]] |[[11 stëcznika|11]] |- !3 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |- !4 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |- !5 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |'''1''' | rowspan="4" |[[Gromicznik]] |- !6 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |- !7 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |- !8 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |- !9 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |'''1''' | rowspan="5" |[[Strëmiannik]] |- !10 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |- !11 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |- !12 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |- !13 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |- !14 |30 |31 |'''1''' |2 |3 |4 |5 | rowspan="4" |[[Łżëkwiat|April]] |- !15 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |- !16 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |- !17 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |- !18 |27 |28 |29 |30 |'''1''' |2 |3 | rowspan="5" |[[Môj]] |- !19 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |- !20 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |- !21 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |- !22 |25 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |- !23 |'''1''' |2 |3 |4 |5 |6 |7 | rowspan="4" |[[Czerwińc]] |- !24 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |- !25 |15 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |- !26 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |- !27 |29 |30 |'''1''' |2 |3 |4 |5 | rowspan="4" |[[Lëpińc]] |- !28 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |- !29 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |- !30 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |- !31 |27 |28 |29 |30 |31 |'''1''' |2 | rowspan="5" |[[Zélnik]] |- !32 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |- !33 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |- !34 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |- !35 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |30 |- !36 |31 |'''1''' |2 |3 |4 |5 |6 | rowspan="4" |[[Séwnik]] |- !37 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |- !38 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |20 |- !39 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |- !40 |28 |29 |30 |'''1''' |2 |3 |4 | rowspan="4" |[[Pazdzérznik]] |- !41 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |- !42 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |- !43 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |- !44 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |'''1''' | rowspan="5" |[[Lëstopadnik]] |- !45 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |- !46 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |- !47 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |- !48 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |- !49 |30 |'''1''' |2 |3 |4 |5 |6 | rowspan="4" |[[Gòdnik]] |- !50 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |- !51 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |20 |- !52 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |- !52 |28 |29 |30 |31 |'''1''' |2 |3 |[[Stëcznik]] |} </div> </div> fwm0ljde0jpmprzyx0lg7ourhahhb8z 195218 195217 2026-04-14T00:57:28Z Iketsi 3254 1em 195218 wikitext text/x-wiki <div style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: auto; text-align: center; font-size: 90%; line-height: 1.2em; clear: right;"> <div style="border: 1px solid #ccd2d9; width: 240px; background: #f9f9f9; text-align: left; padding: 0.5em 0.5em 0.5em 0.5em; text-align: center;"> {| style="background: transparent; text-align:right; table-layout: auto; border-collapse: collapse; padding: 0; font-size: 85%%;" cellspacing="0" cellpadding="0" width="100%" !# ![[Pòniedzôłk|'''Pò''']] !'''[[Wtórk|Wt]]''' ![[Strzoda|'''St''']] ![[Czwiôrtk|'''Cz''']] ![[Piątk|'''Pi''']] ![[Sobòta|'''So''']] ![[Niedzela|'''Ni''']] !'''Miesąc''' |- | |''22'' |''23'' |''24'' |''25'' |''26'' |''27'' |''28'' | |- !1 |''29'' |''30'' |''31'' |[[1 stëcznika|'''1''']] |[[2 stëcznika|2]] |[[3 stëcznika|3]] |[[4 stëcznika|4]] | rowspan="4" |[[Stëcznik]] |- !2 |[[5 stëcznika|5]] |[[6 stëcznika|6]] |[[7 stëcznika|7]] |[[8 stëcznika|8]] |[[9 stëcznika|9]] |[[10 stëcznika|10]] |[[11 stëcznika|11]] |- !3 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |- !4 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |- !5 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |'''1''' | rowspan="4" |[[Gromicznik]] |- !6 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |- !7 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |- !8 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |- !9 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |'''1''' | rowspan="5" |[[Strëmiannik]] |- !10 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |- !11 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |- !12 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |- !13 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |- !14 |30 |31 |'''1''' |2 |3 |4 |5 | rowspan="4" |[[Łżëkwiat|April]] |- !15 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |- !16 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |- !17 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |- !18 |27 |28 |29 |30 |'''1''' |2 |3 | rowspan="5" |[[Môj]] |- !19 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |- !20 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |- !21 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |- !22 |25 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |- !23 |'''1''' |2 |3 |4 |5 |6 |7 | rowspan="4" |[[Czerwińc]] |- !24 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |- !25 |15 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |- !26 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |- !27 |29 |30 |'''1''' |2 |3 |4 |5 | rowspan="4" |[[Lëpińc]] |- !28 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |- !29 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |- !30 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |- !31 |27 |28 |29 |30 |31 |'''1''' |2 | rowspan="5" |[[Zélnik]] |- !32 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |- !33 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |- !34 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |- !35 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |30 |- !36 |31 |'''1''' |2 |3 |4 |5 |6 | rowspan="4" |[[Séwnik]] |- !37 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |- !38 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |20 |- !39 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |- !40 |28 |29 |30 |'''1''' |2 |3 |4 | rowspan="4" |[[Pazdzérznik]] |- !41 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |- !42 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |- !43 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |- !44 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |'''1''' | rowspan="5" |[[Lëstopadnik]] |- !45 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |- !46 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |- !47 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |- !48 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |- !49 |30 |'''1''' |2 |3 |4 |5 |6 | rowspan="4" |[[Gòdnik]] |- !50 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |- !51 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |20 |- !52 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |- !52 |28 |29 |30 |31 |'''1''' |2 |3 |[[Stëcznik]] |} </div> </div> kjqc1pinvompl5fh3n11h26n31iwwla 195219 195218 2026-04-14T01:02:46Z Iketsi 3254 templatestyles 195219 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="1/styles.css" /><span class="kaladorzk"><div style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: auto; text-align: center; font-size: 90%; line-height: 1.2em; clear: right;"> <div style="border: 1px solid #ccd2d9; width: 240px; background: #f9f9f9; text-align: left; padding: 0.5em 0.5em 0.5em 0.5em; text-align: center;"> {| style="background: transparent; text-align:right; table-layout: auto; border-collapse: collapse; padding: 0; font-size: 85%%;" cellspacing="0" cellpadding="0" width="100%" !# ![[Pòniedzôłk|'''Pò''']] !'''[[Wtórk|Wt]]''' ![[Strzoda|'''St''']] ![[Czwiôrtk|'''Cz''']] ![[Piątk|'''Pi''']] ![[Sobòta|'''So''']] ![[Niedzela|'''Ni''']] !'''Miesąc''' |- | |''22'' |''23'' |''24'' |''25'' |''26'' |''27'' |''28'' | |- !1 |''29'' |''30'' |''31'' |[[1 stëcznika|'''1''']] |[[2 stëcznika|2]] |[[3 stëcznika|3]] |[[4 stëcznika|4]] | rowspan="4" |[[Stëcznik]] |- !2 |[[5 stëcznika|5]] |[[6 stëcznika|6]] |[[7 stëcznika|7]] |[[8 stëcznika|8]] |[[9 stëcznika|9]] |[[10 stëcznika|10]] |[[11 stëcznika|11]] |- !3 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |- !4 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |- !5 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |'''1''' | rowspan="4" |[[Gromicznik]] |- !6 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |- !7 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |- !8 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |- !9 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |'''1''' | rowspan="5" |[[Strëmiannik]] |- !10 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |- !11 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |- !12 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |- !13 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |- !14 |30 |31 |'''1''' |2 |3 |4 |5 | rowspan="4" |[[Łżëkwiat|April]] |- !15 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |- !16 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |- !17 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |- !18 |27 |28 |29 |30 |'''1''' |2 |3 | rowspan="5" |[[Môj]] |- !19 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |- !20 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |- !21 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |- !22 |25 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |- !23 |'''1''' |2 |3 |4 |5 |6 |7 | rowspan="4" |[[Czerwińc]] |- !24 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |- !25 |15 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |- !26 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |- !27 |29 |30 |'''1''' |2 |3 |4 |5 | rowspan="4" |[[Lëpińc]] |- !28 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |- !29 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |- !30 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |- !31 |27 |28 |29 |30 |31 |'''1''' |2 | rowspan="5" |[[Zélnik]] |- !32 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |- !33 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |- !34 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |- !35 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |30 |- !36 |31 |'''1''' |2 |3 |4 |5 |6 | rowspan="4" |[[Séwnik]] |- !37 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |- !38 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |20 |- !39 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |- !40 |28 |29 |30 |'''1''' |2 |3 |4 | rowspan="4" |[[Pazdzérznik]] |- !41 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |- !42 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |- !43 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |- !44 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |'''1''' | rowspan="5" |[[Lëstopadnik]] |- !45 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |- !46 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |- !47 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |- !48 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |- !49 |30 |'''1''' |2 |3 |4 |5 |6 | rowspan="4" |[[Gòdnik]] |- !50 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |- !51 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |20 |- !52 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |- !52 |28 |29 |30 |31 |'''1''' |2 |3 |[[Stëcznik]] |} </div> </div> ljivtlnnre8dehzyfttpfn6a0510hup 14 12638 195237 2026-04-14T02:12:16Z Iketsi 3254 N 195237 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Lëteratura]] 9ndq3zis1gh6tv3v3wkmu7p3da1wza3 10 12639 195287 2026-04-14T10:37:06Z RemusWej 14718 Ùsôdzonô nowô starna "/* {{pp-template}} */ .ib-election { line-height: 1.5em; } .ib-election .infobox-data { text-align: center; } .ib-election .infobox-label { width: 5em; white-space: nowrap; } .ib-election .infobox-subheader { line-height: 130%; } .ib-election .infobox-header { font-weight: normal; } /* To avoid seeming biased on responsive skins - make sure all images are the * same width and displayed e.g. not hidden by a scrollable element * use !important for both…" 195287 sanitized-css text/css /* {{pp-template}} */ .ib-election { line-height: 1.5em; } .ib-election .infobox-data { text-align: center; } .ib-election .infobox-label { width: 5em; white-space: nowrap; } .ib-election .infobox-subheader { line-height: 130%; } .ib-election .infobox-header { font-weight: normal; } /* To avoid seeming biased on responsive skins - make sure all images are the * same width and displayed e.g. not hidden by a scrollable element * use !important for both of these to override any widths or heights provided by * templates, otherwise these will squish. */ @media ( max-width: 640px ) { body.skin--responsive:not( .skin-monobook ):not( .skin-timeless ) .ib-election .notpageimage.noresize img { height: 80px !important; width: auto !important; } } /* always light mode for the images */ @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .ib-election .mw-file-description img { background-color: #f8f9fa; color:inherit; } } @media screen and (prefers-color-scheme: dark) { html.skin-theme-clientpref-os .ib-election .mw-file-description img { background-color: #f8f9fa; color:inherit; } } oqm2iksus3vgauflrfk3v5zs8nj2t90 828 12640 195288 2026-04-14T10:40:20Z RemusWej 14718 Ùsôdzonô nowô starna "local p = {} local function trim(s) return s:match('^%s*(.-)%s*$') end local function isnotempty(s) return s and s:match('%S') end function p.check(frame) local args = frame.args local pargs = frame:getParent().args local checknested = isnotempty(args['nested']) local delimiter = isnotempty(args['delimiter']) and args['delimiter'] or ';' local argpairs = {} for k, v in pairs(args) do if type(k) == 'number' then local plist = mw.text.split(v, deli…" 195288 Scribunto text/plain local p = {} local function trim(s) return s:match('^%s*(.-)%s*$') end local function isnotempty(s) return s and s:match('%S') end function p.check(frame) local args = frame.args local pargs = frame:getParent().args local checknested = isnotempty(args['nested']) local delimiter = isnotempty(args['delimiter']) and args['delimiter'] or ';' local argpairs = {} for k, v in pairs(args) do if type(k) == 'number' then local plist = mw.text.split(v, delimiter) local pfound = {} local count = 0 for ii, vv in ipairs(plist) do vv = trim(vv) if checknested and pargs[vv] or isnotempty(pargs[vv]) then count = count + 1 table.insert(pfound, vv) end end if count > 1 then table.insert(argpairs, pfound) end end end local warnmsg = {} local res = '' local cat = '' if args['cat'] and mw.ustring.match(args['cat'],'^[Cc][Aa][Tt][Ee][Gg][Oo][Rr][Yy]:') then cat = args['cat'] end local template = args['template'] and ' in ' .. args['template'] or '' if #argpairs > 0 then for i, v in ipairs( argpairs ) do table.insert( warnmsg, mw.ustring.format( 'Using more than one of the following parameters%s: <code>%s</code>.', template, table.concat(v, '</code>, <code>') ) ) if cat ~= '' then res = res .. '[[' .. cat .. '|' .. (v[1] == '' and ' ' or '') .. v[1] .. ']]' end end end if #warnmsg > 0 then res = require('Module:If preview')._warning({ table.concat(warnmsg, '<br>') }) .. res end return res end return p 59n770hna40q9pw4oa0dsp86euaks0u